Split (2)

train · 10.4M rows

text stringlengths 7 335k
holda ham yangilik bunyod etishi mumkin. Bunda bunyodkorlik faoliyatining mundarijasi eskirib, unugi-lib ketgan so‘z va tarkiblarni hayotga qaytarish orqali ularga yangi hayot bag‘ishlash, bu orqali yangi ma’nolar ixtiro etishni ham qamraydi. «Kashmir qo‘shig‘i»da hozirgi o‘zbek adabiy tili lug‘atida bundan muqaddam uchramagan allaqancha yangi so‘zlar ham, tilimiz lug‘at qatlamining xiyla ko‘hna davrlarida mavjud leksikaviy birliklar asosida bino qilingan ma’noviy (leksik-semantik) yangi kashfiyotlar ham ko‘p uchraydi. Muallim o‘z shogirdlari bilan savol-javob qilarkan, ayrim muammoli masalalarni yanada chuqurroq muhokama qilinishini kutib biroz «musoada» qiladi: Bu kalima ko‘pchilikka ma’lum emas. O‘zbek tilining izohli lug‘atiga murojaat qilaman: Musoada esk. kt. ko‘maklashish, imkon tug‘dirish... (O‘zbek tilining izohli lug‘ati (O‘TIL), 483). Bu yerdagi «esk.», «kt? qisqartmalari nimani anglatadi? Bular «eskirgan», «kitobiy» degani. Biroq so‘zlarning eskirganligini aniqlaganda, ularning hozirgi vaqtda istifoda etilishiga qarab hukm chiqazib bo‘lmaydi. To‘g‘ri, musoada va shu xil boshqa yuzlab, minglab kalimalar borki, ular. chindan ham kamyob, ahyon-ahyondagina uchrab qoladi: Sababi, ularning «o‘lik» so‘zlar qatoriga utib,. tildan butkul chiqib ketganligida, ya’ni til uchun bu hodisa tabiiy jarayon ekanligida emas. Gap bu singari so‘zlardan g‘ofillikda, ularni bilmaslikdadir. G‘ofillik esa, qaysi sohada bo‘lmasin, dalil bo‘la olmaydi. Musoada so‘zini qo‘llash bilan muallif juda kerakli, zarur, bizga stishmayotgan bir kalimaga hayot nafasini purkadi. Bu singari qayta hayot topgan yoki qissa mantiki taqozosi bilan yangi kashf qilingan so‘zlar juda ko‘p uchraydi. Bo‘ron «ayyohannos solib» o‘kirib, hamma yog‘ga dahshat olovini sochib, nozik gul va novdalar ustiga yopirilarkan, muallifning mana bu tasviri diqqatni tortadi: «Go‘dak kaftidek murg‘ak yaproqlari, nurga yo‘g‘rilgan navnihollar ayozda izillab, titroq bosib, bir-birini suyab turadilar. Mo‘rtgina butalardagi gullar-chi, ularning iloji qancha? Quyosh va shaffof suvlarning, inson tiynati va mehr-u oqibatining Farzandlari bo‘lmish ular boshpana va zarra harorat ilinjida yer pinjiga biqinadilar, o‘ngirlar va toshlar panasiga, raxnalarga yashirinib oladilar» (347).
Saharani kesib o‘tib, uzoq janubga Gviney ko‘rfazigacha kirib borgan; Arabiston yarimorolining deyarli hammasi suvostida bo‘lgan {104-chizmaga qarang). Dengiz cho‘kindilari Atlantika okeani va Hind kontinenti sohillarida kengtarqalgan. Odatda ular karbonatli va karbonat-terrigenli jinslardan tuzilgan. Kontinental qatlamlar asosan Kongo va boshqa kichik cho‘kmalarda shakllanishi davom etdi. Xususan shu vaqtda Nigeriya maydonlarida ko‘mirli qatlamlar hosil bo‘ldi. Shunday cho‘kindilar Braziliya va Amazonka daryosi havzasining keng maydonlarida shakllandi. Gondvananing parchalanishiga olib kelgan Yor po‘sti harakatlanishining davom etishi Janubiy Amerika Parana daryosi havzasidagi erta bo‘r va Hindiston Dekan platosidagi kechki bo‘r trappli magmatizmlar hamda bo‘r davrida asosan kontinent janubiy chekkalarida shakllangan riftli zonalar hosil bo‘lishiga olib keldi (104-chizmaga qarang). Serharakat mintaqalar O‘rtasr dengizi serharakat mintaqasi Bo‘r davrida O‘rtayer dengizi serharakat mintaqasida uchta serharakat o‘lka: Alpiy-Himoloy (Janubiy Yevropa, Shimoliy Afrika qirg‘oqlari, Kichik Osiyo, Himoloy), Indoneziya { Indoneziya, Birma, Filippin qismi) va Sharqiy Osiyo { Janubiy-Sharqiy Pomir, Markaziy Tibet, Malakka, Hindixitoy) ajratiladi. Oxirgi o‘lka orogen bosqich rivojlanishiga yura va triasdayoq qisman kirgan edi. Bu jarayon erta bo‘r epoxasida faol davom etgan, bo‘r oxirida esa endi tekislangan maydonning kattagina qismida platforma sharoitlarida dengiz karbonatli cho‘kindilar to‘plangan. Eng yaxshi o‘rganilgan Alpiy-Himoloy serharakat o‘lkasiNING Rarbiy qismida bo‘r davrida uchta: ichki evgeosinklinal bukilmalari bilan (Alplar, Dinaridlar, Tavr, Pontiy tog‘lari, Kichik Kavkaz va b.) va ikkita tashqi miogeosink-linal bukilma—shimoliy YOPireneylar, Shimoliy Alplar, Karpatlar, "Tog‘li Qrim, Katta Kavkaz, Kopetdog‘) va janubiy (Shimoliy Atlas, Andaluz torlari, Janubiy Alplar, Adria-tik dengizining sharqiy qirg‘oqlari, Sharqiy Tavr janubiy yonbag‘irlari, Zagros tog‘lari) zonalar ajralib chiqadi. 331
layotgan haqiqiy o‘rtacha resursi va nazoratlar oralig‘idagi vaqt (narabotka) quyidagicha aniqlanadi: TAQDI.) Chen BDI G — MIN; - «—» J . IT, (D,t,) T. (2,1,) T, (2,1,) Asi, (3.12) ast, bunda, 4,V,S–texnik inkorga va shu sababli mashinaning bekor turib qolishiga, parametrni taqribiy tiklash va uni nazorag qilishga sarf bo‘lgan mablag‘, so‘m; OF(R,1,) –parametr bo‘yicha inkor ehtimolini uning nominal qiymatidan ruxsat etilgan og‘ishi–R va nazoratlar oralig‘idagi (narabotka) vaqt –1,; Tl) –texnik inkorlar oralig‘idagi o‘rtacha vaqtning nominal qiymatidan og‘ishi–O va nazoraglar oralig‘idagi vaqt (narabotka) —1,; K.R.) – parametrning T,(20,14) davomiyligida nazorat qilishlar soni. Katta qavs orasidagi birinchi qo‘shma-had solishtirma xarajatni, texnik inkorni bartaraf etishdagi ehtimoli, ikkinchisi-parametrni taqribiy tiklashda solishtirma xarajatining bo‘lish ehtimoli, uchinchisi esa – parametrni o‘lchashlarda sodir bo‘ladigan solishtirma xarajatning ehtimolidir. Texnik talablar–P va yo. qiymatlarini o‘zgartirib, izlanayotgan solishtirma xarajatning S minimal qiymati belgilanadi. Bunda, albatta, O va 6, eng maqsadli, optimal o‘lchamda bo‘lishi nazarda tutiladi. Tashxislashdan olingan natija (parametr qiymati bo‘yicha) parametrning taqribiy, oldindan belgilangan optimal, ruxsag etilgan qiymati bilan solishtiriladi. O‘lchanadigan parametrning qiymati katta bo‘lsa va vaqt o‘tishi bilan-u oshib borsa (detallarning yeyilishi, podshipniklar orasidagi tirkishning oshishi, solishtirma yoqilg‘i sarfining ko‘payishi) yoki vaqg o‘tishi tufayli parametrning qiymati kamayib borsa (valning 342 diametri, forsunkadan yoqilg‘ini purkashdagi bosim, dvigatelning quvvati, agregatning ish unumi), parametrning nominal qiymatini (detallarni almashtirish, tirqishlarni sozlash, bosimni tiklash orqali) tiklashga qaror qilinadi. Shunday qilib, birinchi usuldan foydalangan holda parametr qiymati va uning o‘zgarish tezligi hisobga olinib, bashorat qilinadi va modellashtiriladi. Diagnostika-tashxislar natijasi asosida esa parametr qiymati uning ruxsat etilgan miqdori bilan solishtiriladi. Ikkinchi usul –aniq bir qism, mexanizm parametrlari o‘zicha-individual o‘zgarishi bo‘yicha bashorat qilinganda, o‘tkazilgan tashxislash natijalariga ko‘ra, shu qism yoki mexanizm parametrlarining ishlash davrida o‘zgarish tezligi aniqlanadi. Bu usul, odatda, mashinaning belgilangan muddatda ishonchli darajasida o‘z funksiyasini bajarish qobiliyatini aniqlashda va kapital ta’mirlashgacha bo‘lgan uning qoldiq resursini belgilashda qo‘llaniladi. Ikkinchi usulning birinchi usulga nisbatan beradigan iqtisodiy samarasi yuqori bo‘ladi. Bunga sabab har bir mexanizm, qismning parametrlarini o‘zicha individual o‘zgarishini o‘lchashda, tashxis qo‘yishda bo‘ladigan xatolik qiymatining pastligidir. Yoki, boshqacha qilib aytganda, ikkinchi usul bo‘yicha bashorat qilishning birinchi usulga nisbatan aniqligi, reallik-ishonchliligining yuqoriligidir. Muhokama savollari va topshiriqlar: 3.1. Bashorat qilish usulini birma-bir keltiring. 3.2. Bashorat qilishda tashxis natijalariga qanday yondashiladi 3,3. Bashorat qilish usullarida bo‘ladigan mablag‘ xarajatlarini ayting.
Siz ham o‘zgaribsiz... Hayvonot bog‘ida ko‘rinishingiz mutlaqo boshqacha edi! U menga shunchalar qattiq tikildiki, o‘zimni yo‘qotib qo‘yay dedim. Yigitga qaragandim, badanimdan sovuq ter chiqib ketdi: uning kirtaygan ko‘zlari va qorayib turgan og‘zi juda vahimali ko‘rinardi. –Oy va oyna o‘rtasida sirli bir aloqa bor. Shoirlar oyning suvdagi aksini madh etishadi. "Oy ko‘zguga aylansa edi..." deb bekorga aytishmagan. Ha, oyna va oy bir-biriga juda o‘xshaydi. Anavi yog‘ga qarang! Yigit ko‘rsatgan tomonga qaradim: qarshimda tuman ostida kumushdek tovlanib Sinobadzu ko‘li yastanib yotardi. Ko‘l hozir kunduzgidan ikki barobar kattaroq ko‘rinardi. –Biz quyosh nurida borliqning asl shamoyilini ko‘ramiz. Oynuri esa bizga uning aksini ko‘rsatadi. Siz hech shular haqida o‘ylaganmisiz? Suhbatdoshimning o‘zi ham oynadagi aksga o‘xshar – qorong‘ida qaddi g‘ira-shira ko‘rinar, yuzi oppoq dog‘ni eslatardi. –Siz yangi hikoya uchun syujet qidirayapsiz, shundaymi— deb so‘radi u kutilmaganda. —Menda sizga mos bir syujet bor. Bu–hayotiy voqea, o‘zimdan bir so‘z ham qo‘shmayman. Xo‘sh, aytib beraymi? Menga haqiqatan ham syujet. kerak edi. Shunday ekan, jon deb rozi bo‘ldim: –Qayoqqa boramiz? Balki biror restoranga kirib qittak-qittak ichib suhbatlasharmiz? Ammo hamrohim bosh chayqadi: –Restoranga borish shart emas. Aslida men tortinchoq emasman. Lekin hikoyamni elekgr nuri ostida aytolmayman. Yaxshisi, shu yerda o‘tiraylik. Shu bahona sehrli oy shu’lasini, ko‘lni tomosha qilamiz... Gapni cho‘zib sizni ko‘p qiynamayman. b 23
ga oshirish uchun chaqirilgan mustaqil vakolatli o‘lka hokimiyatining oliy organlari, boshqaruv va sud mexanizmlarini ishlab chiqish, o‘z davlat tuzilishini barpo etishga qaratildi. Boshqaruvning poydevori sifatida respublika shakli tanlab olindi. Demokratik huquq va erkinliklar berilgan va konstitutsiyaviy jihatdan kafolatlanishi lozim bo‘lgan demokratik jamiyatni shakllantirish ustuvor maqsad qilib belgilandi. Turkiston jadidlari davlat mustaqilligi haqidagi o‘z g‘oyalarini hayotga tatbiq etishni mamlakatdagi turli ijtimoiy kuchlar o‘rtasida tinchlik va kelishuvchilik, demokratik asosda shakllantirilgan Rossiya Ta’sis majlisini chaqirish bilan bog‘laganliklari ham diqqatga sazovor. Jadidlar ta’limoti o‘z zamonasining haqiqiy ta’limoti edi. Chunki, u nafaqat taraqqiyparvar shaxslar, balki fikrlovchi yoshlarni, shuningdek, barcha taraqqiyparvar ziyolilarni ham o‘z ortidan ergashtira oldi. Ularning faoliyati va dasturi kelajak uchun namuna bo‘ldi. Jadidlar tomonidan jamiyatda pishib yetilgan ijtimoiy vazifalarni tadrijiy (evolyutsion) islohotchilik tamoyillari asosida hal etish yo‘llari ishlab chiqilganligi, ularda formatsiyaviy-institutsiyaviy o‘zgartirishlarni, mustamlaka tuzumini tubdan yo‘qotishning samarali yo‘llarini bilganliklari, shubhasiz, ularning tarixiy xizmatlaridir. Jadidlarning g‘oyalari hozirgi o‘zgarishlarning ma’naviy darakchisi, bugungi kundagi strategiya va keng qamrovli islohotlar kursining genetik asosi bo‘lib xizmat qildi. "Tarixdan yaxshi ma’lumki, –deb yozadi Behbudiy, –hak olinur, berilmaydur. Har millat va mamlakat xalqi o‘zining huquqi, dini va siyosatini harakat va ittifoq ila boshqalardan oladi... Biz musulmonlar, xususan, Turkiston musulmonlari, istaymizki, hech bir kishi bizning din va millatimizga zulm, tahdid qilmasun va bizni ham boshqalarga tahdid qilmoqqa aslo fikr va niyatimiz yo‘q"", O‘tmishga nazar solib, uni o‘rganib, o‘z davrini tahlil qilgan jadidlar o‘z Vatani kelajagining loyihasini tuza bildilar, uning rivojlanish yo‘llarini rejalashtirdilar. Ularning deyarli barchasi oliy diniy ta’lim olganlari, Jomiy, Navoiy, Fuzuliy she’riyati, qadimgi Sharq mutafakkirlarining falsafiy asarlari ruhida tarbiyalanganlari holda, o‘z bilimlarini chet el madaniyati, jumladan, ham Sharq, ham G‘arb madaniyati yutuqlari bilan boyitdilar". 1 Behbudiy M. Bayoni haqiqat Ulug‘ Turkiston. 1917-yil 12 iyunv. 2 Jadidlarning aksariyati o‘z bilimlarini chet ellarda davom ettirdilar. Masalan, Is’hokxon Ibrat Jidda, Istanbul, Sofiya, Afina, Rimda ishlab, o‘qigan. Hindistonda ham uzoq vaqt yashagan. U fransuz, ingliz, urdu. fors, ivrit, arab va boshqa yana bir qator tillarni o‘rgangan. 90
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Bobur nomidagi 231-maktab 700410. Toshkent sh. Ulug‘bek ko‘chasi, 21. Tel: 6599-9) M 215 2002-y. 20-тyшт Ma’lumotnoma Sharipov Salim Karimovich Toshkent shahar Mirzo Ulug‘bek tumanidagi 231-maktabning 9-sinfini 2002-yili bitirib, shahodatnoma oldi. Ma’lumotnoma Toshkent shahar Mirzo Ulug‘bek tumanidagi 23-litsey (kollej) ma’muriyatiga berildi. Maktab direktori (imzo) Sh. K. Aliyev (Muhr) O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi Toshkent shahar Mirzo Ulug‘bek tumani 253-litsey (kollej) 700189, Toshkent shahri Navoiy ko‘chasi, б. Tel: 41-88-15 NeIIS 2002-yil 5-may Ma’lumotnoma Karimov Olim Orifovich haqiqatan ham 25-litsey (kolleji) 2-bosqichida o‘qiydi. Ma’lumotnoma Toshkent shahar harbiy komissarligiga berildi. Ilimiy kotib (imzo) R. Aliyev Bosh hisobchi (imzo) Sh. Soliyeva (Muhr) 237
Zamonaviy dunyoda psixologning vazifasi maslahat berish yoki sizga qanday qilib to‘g‘ri yashashni aytib berish emas, balki o‘zingiz va oilangiz uchun to‘g‘ri qaror qabul qilishga yordam berishdir. Mutaxassis kimgadir qisman mos keladigan murosaga intilmaydi. Uning vazifasi oxir-oqibat vaziyatdan chiqish yo‘lini topishdir, busizga va turmush o‘rtog‘ingizga baxt hissini qaytaradi. . So‘rovni shakllantirish Bu ishning birinchi va ko‘pincha eng qiyin bosqichi, chunki oilada allaqachon kelishmovchiliklar mavjud va er-xotinlar nizoning sabablarini turli yo‘llar bilan ko‘rishadi. Odatda, er-xotin yordam izlashga qaror qilgan paytga kelib, barcha yechimlar sinab ko‘rildi va endi hamma o‘z nuqtai nazarini isbotlashga va himoya qilishga harakat qilmoqda, ba’zida boshqalarning manfaatlarini hisobga olmagan holda. Oilaviy muammolarni tahlil qilib, mutaxassis avval “Ikkalangiz nimani xohlaysiz?” degan savolga javob berishga yordam beradi. Busizga umumiy maxrajga kelishga va ikkalasiga ham mos keladigan yechimni topishga imkon beradi. . Har kimning pozitsiyasini tushunish Zamonaviy oilaning muammolari asosan boshqasini tinglashni istamasligimiz bilan bog‘liq. Mutaxassis bilan ishlashning ushbu bosqichida juftliklar g‘azab va zulmga asoslangan g‘azab tuyg‘ulariga dosh berishni, turmush o‘rtog‘ining nuqtai nazarini tushunishni va xotirjamlik bilan qabul qilishni o‘rganadilar. « O‘zgarishlar bilan ishlash Oilaning psixologik muammolari aniqlanganda, ularning sabablari topiladi va har ikkala turmush o‘rtog‘i ularni hal qilishga tayyor bo‘ladilar, umuman er-xotin uchun va uning har bir a’zosi uchun o‘ziga xos o‘zgarishlar rejasi tuziladi. Boshqacha qilib aytganda, siz oilaviy munosabatlarga uyg‘unlik va baxtni qaytarish uchun hayotingizni qanday o‘zgartirishingizni o‘zingiz belgilaysiz. Bu mutaxassis bilan ishlashning asosiy bosqichi. Bir kun ichida barcha oilaviy muammolarni hal qilish va yillar davomida to‘planib kelgan qiyinchiliklarni yengib o‘tish 1imkonsizligini unutmang. O‘zingiz va munosabatlaringiz ustida ishlashingiz kerakligiga tayyor bo‘ling. 63
Agar bank hisobvarag‘i shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, bank qonunda, qonunga muvofiq belgilab qo‘yilgan bank qoidalarida va bank amaliyotida qo‘llaniladigan ish muomalasi odatlarida ushbu turdagi hisobvaraqlar uchun belgilab qo‘yilgan operatsiyalarni amalga oshirish yo‘li bilan hisobvaraqqa kelib tushayotgan pul mablag‘larini qabul qilishi va kiritib qo‘yishi hamda mijozning pul mablag‘larini qo‘lga berish xaqidagi topshiriqlarini bajarishi shart. Agar bank hisobvarag‘i shartnomasida boshqacha muddatlar belgilab qo‘yilgan bo‘lmasa, bank tegishli to‘lov xujjati banka tushgan kunning ertasidan kechiktirmasdan tushgan pul mablag‘larini hisobvaraqqa kiritib qo‘yishi, mijozning topshirig‘iga muvofiq hisobvaraqdan pul mablag‘larini qo‘lga berishi yoki o‘tkazishi shart. Hisobvaraq bo‘yicha operatsiyalarni amalga oshirish muddatlarini buzish bank uchun ushbu Kodeksning 327-moddasida nazarda tutilgan oqibatlarni keltirib chiqaradi. Bank mijozi hisobvarag‘ida vaqtincha pul mablag‘lari bo‘lmagani taqdirda mijozning iltimosiga ko‘ra bank hisobvarag‘ining kreditlash—ya’ni mijoz uchun pul o‘tkazish amalga oshirilishi mumkin. Bunda bank tegishli xaq (foiz) oladi. Hisobvaraqda turgan pul mablag‘lari bilan bog‘liq bo‘lgan bank operatsiyalarini amalga oshirganligi uchun bank mijozdan hisobvaraq shartnomasida belgilangan miqdorda haq olinadi. Mijozning hisobvarag‘ida turgan pul mablag‘laridan foydalanganligi uchun bank o‘z mijoziga xaq (foiz) to‘lashi ko‘zda tutilgan. Ushbu foizlar bank tomonidan bank hisobvaragi shartnomasida belgilanadigan miqdorda, shartnomada tegishli shartlar nazarda tutilmagan takdirda esa - odatda bank talab qilib olinguncha saqlanadigan omonatlar yuzasidan to‘laydigan miqdorda to‘lanadi. 168
Binobarin, til bilish–faqatgina dunyoni bilish degani emas. Til bilish boshqa fanlarga yo‘l ochadi, dunyoga nazar solish imkoni kengayadi, deganidir. Shu nuqtayi nazardan, davlat rahbarining bu yo‘ldagi tashabbuslarida Uchinchi Renessans poydevorining yangi va mustahkam asoslarini ko‘ramiz, desak, mubolag‘a bo‘lmas. Tarixdan ma’lumki, ajdodlarimiz yaratgan har ikki Uyg‘onish davrida dunyo ilmi bizga juda katta turtki bo‘lgan. Jahon taraqqiyotining yuksalish tamoyillarini belgilab bergan birinchi Renessans davrida Xorazmda barpo etilgan Ma’mun akademiyasi o‘z bag‘riga daho mutafakkirlarni to‘plab, dunyoning eng ilg‘or ilmlarini o‘zlashtirgani, shu asnoda bilimdan ungan bilimlar nafaqat o‘z mintaqasi, balki butun ahli jahon uchun namuna vazifasini o‘tagani ham ayni haqiqatdir. Temuriylar yaratgan ilm maktablari ham aynish-u yo‘ldan bordi. Bu davrda ham ilm o‘rganishni istovchilar butun dunyodan oqib kela boshladi. Bugun dunyoga Yangi O‘zbekiston nomi bilan balqiyotgan Uchinchi Renessans g‘oyasining jozibasi shundaki, u o‘z atrofiga davlatni ham, jamiyatni ham, butun xalqni ham birlashtira oladi. Bu g‘oyaning milliy g‘oya o‘laroq keng Yangi O‘zbekiston Uchinchi Renessans ostonasida "int 134
kи "И .. Agarchi kilk naqsh aylab nigorish,
shadigan muqaddas joy edi. Lekin u yerdan ham Azani topmadi. Balki u Qushlar qoyasiga ketgandir, deb yana iziga qaytdi. Ertalabgacha u yoqdan-bu yog‘ga ikki marta yugurib borib keldi. Lekin foydasi bo‘lmadi, Aza kelmadi. Agar u anorzor tomonga ketgan paytida Aza Qushlar qoyasiga kelgan bo‘lganida yo‘lda uchrashmay qolishlari sira mumkin emas, chunki anorzordan Qushlar qoyasiga Faqat bitta so‘qmoqdan borilardi. Ehtimol, kechasi unga shunday tuyulgandir. Lekin hozir ertalab uyiga qaytayotganida bunga ishonchi komil bo‘ldi. Otasi eshik oldida uni ko‘rib vaysay ketdi: —Ho‘kizlarni qo‘shga qo‘shadigan vaqt bo‘ldi-yu, sen endi kelyapsan-a. Xazbulat indamay ho‘kizlarga bo‘yinturuq urdi-da, bir bo‘lak pishloq bilan ozroq nonni qo‘yniga solib, yer haydagani jo‘nadi. Pxavrebovlarning qiyshiq uch burchak shaklidagi bir yarim desyatinacha yeri qishloq popining yeri bilan yo‘l oralig‘ida edi. Pop bir necha marta PSxavrebov cholga, shu tumorcha yeringni menga sota qol, bir parcha yering o‘zingga ham, o‘tkinchilar ko‘ziga ham yomon ko‘rinmasin, deb taklif qilgandi. —Mening yerim bilan tutashligi juda xunuk, Sos-lan Pxavrebov. Nima deysan2 Ana, o‘zing ko‘rib turibsan, xuddi ko‘zga tushgan cho‘pdek, odamning g‘ashiga tegyapti. Kel, shu laxtak yeringni menga sotib qo‘ya qol, Soslan, —degandi unga pop. Soslan bu gapga rozi bo‘lmadi, — darhaqiqat shu laxtak yer popning ekin-tikiniga xalaqit berardi. Bu yerlarni yaxlit haydaganga nima yetsin. Biroq sotishga qanday ko‘zi qiyadiyo Axir bu uning hosildor yeri, Soslan Pxavrebovlar oilasini yeb-ichirardi. Shuning uchun uning butun umidi shu yerda edi. Tog‘ yon bag‘rida Sos-lanning yana bir parcha toshloq yeri bo‘lib, uni haydash mashaqqat edi. Bu yerga bechora chol no‘xat, karam, jo‘xori, loviya ekib ko‘rdi, foydasi bo‘lmadi, faqat urug‘ligini arang olardi, xolos, Unda-munda bitta-yarimta buta o‘sib chiqib, orasi tap-taqir edi. Bunaqada qanaqa hosil bo‘lardi" Shunga qaramay bu yerni haydashar, ekin ekmaslikka ko‘zlari qiymasdi. Biroq oilaning butun umidi ana shu yo‘l betidagi laxtak yerda edi. Shuni ko‘ra-bila turib, qanday uni birovga sotish mumkin?! Xo‘sh, qani, xaloyiq o‘zlaringiz insof bilan aytinglar-chi, shu yerni sotsa bo‘ladimi2 Yo‘q, Soslan Pxavrebov popni qanchalik izzat-hurmat qilmasin, bu yerni sotishi mumkin emasdi. Xazbulat laxtak yerni omochda uch marta haydab chiqdi-da, uch qator jo‘yak tortib bo‘lgach, nonushta qilmoqchi bo‘ldi. U pishloq bilan nonni yeb, echki sutini ichdi-da, qo‘llarini boshi ostiga qo‘yib, uvatga cho‘zildi. Xazbulat tip-tiniq bahor osmoniga qararkan, hamon bir narsani o‘ylardi: Nega2.. Nega Aza kelma-diykin-a27 Balki meni sevmasmiking. Xazbulatning xayoli bir zum boshqa narsa bilan band bo‘ldi; ikki akasi — Simeon bilan Azamatni o‘yladi. Ular ko‘pdan beri Odessa portida yuk tashuvchi bo‘lib ishlashardi. Ikki yildan beri ota-onalarini sog‘inib, ona yurtga qaytmoqchi bo‘lishardi-Yu, lekin ilojini qilisholmasdi. Xazbulat yotgan yerida akalarini va dengizni o‘ylar ekan, uning ham Odessaga borib bironta kemada matros bo‘lib ishlagisi, dunyoni kezgisi keldi. Unda Azani nima qiladi? Axir uni kemaga matros qilib olishmaydi-ku. Ota-onasini tashlab ketishga qanday ko‘zi qiyadi? Xazbulat ana shu xayollar og‘ushida, badani bahor issig‘idan bo‘shashib, uxlab qoldi. Birdan uyg‘onib ko‘zini ochdi-yu, ho‘kizlari esiga tushib, cho‘chib o‘rnidan turdi. Qarasa, o‘tlayotgan joyda ho‘kizlar yo‘q. Shunda bu ho‘kizlarning mug‘ambirligi, doim payt poylab, birdan egasining ko‘zini shamg‘alat qilib jo‘nab qolishga ustaligi esiga tushdi. Ko‘pincha ular popning yeridagi ertagi karam endi bosh o‘ray boshlagan polizga yugurishardi. Ikkisi ham ajoyib hayvon edi-da, ayniqsa sarig‘i juda ayyor edi. To‘qol bo‘lgani va manglayida oppoq qashqasi borligi uchun uni «Qashqa» deb atashardi. Xazbulat boya nonushta qilib o‘tirganida, Qashqa unga binafsha ko‘zlari ila bu, qachon uxlarkin, deb qarab-qarab qo‘yganini sezgan edi. Qashqaning bu qilig‘ini u ilgaridan bilardi, hatto ikki marta sherigini bo‘yinturuq bilan birga surgab ketayotgan paytda ushlab olgandi. Biroq Qashqa sherigiga qaraganda ancha baquvvatligi uchun, uni bo‘ysunishga majbur qilardi. O‘shanda popning kuzgi bug‘doyi ko‘m-ko‘k maysa bo‘lib, yer be-tipi qoplagandi. Buni ko‘rgach, so‘lakayi og‘ganidan chegaradan o‘tmay qarab tura olarmidi... Ikkinchi marta esa butunlay taqiqlangan yerga yana o‘tmoqchi bo‘lib, ko‘z olaytirib turganda qo‘lga tushirgandi. Popning yeriga ekilgan jo‘xori endigina ko‘karib, barg yozgan edi. Shunda Xazbulat xuddi avvalgidek o‘zini sezmaslikka olib, faqat ko‘z qirida ho‘kizlarni kuzatib turgandi. Qashqa sherigini bo‘yinturug‘i bilan birga endi surgamoqchi bo‘lganda, qamchi bilan ikkalasini rosa savalagandi. Keyin dam bermay chunonam ishlatgandiki, ho‘kizlar terga botib ketgandi. Garchi ular tilsiz hayvon bo‘lsa-da, egasi nega bunchalik do‘pposlab, ishlata-yotgapini bilishardi. Hozir Xazbulat atrofiga qaradi-Yu, payhonlangan va g‘ajib tashlangan karam boshlarini ko‘rib, badanidan sovuq ter chiqib ketdi. U dala etagidagi chetan devorga, uning orqasidagi popning hovlisi va tunuka tomli oq uyiga qaradi. Xazbulat ho‘kizlarini ko‘rib, ko‘ngli taskin topdi, lekin allakim ho‘kizlarni chetan darvoza tomonga haydab ketayotgan edi. Xazbulat karam ekilgan egatdan o‘sha tomonga yugurmoqchi bo‘ldi-yu, lekin ekinzorga kirish mumkin emasligi esiga tushib, yo‘l tomonga burildi. Xazbulat toki dalani aylanib darvozaga yetib borguncha, ho‘kizlar allaqachon ichkariga kirib ketgandi. Chetan darvozaning naryog‘ida xo‘jaynn-ning o‘zi—pop Anton hazrat hamda ho‘kizlarni hozirgina haydab kirib, qo‘lidagi xivichini tashlashga ham ulgurmagan xizmatkori Terentiy turardi. jl —Xo‘sh.. Endi, nima deysan, bolakay — deb so‘radi pop.—Buyog‘i necha puldan tushdi2 «? «— Ho‘kizlarimii bering,—dedi Xazbulat, nafasi og‘ziga tiqilib,.—bu safarcha kechiring, hazrat. «?! — Kimni kechirayyo" Ho‘kizlarnimi yoki senimi2 — so‘radi pop kesatib, lekin muloyimlik bilan. Aftidan, uning vaqtichog‘ edi. Shuning uchun Xazbu-lat umidvor bo‘lib, dokadek oqarib ketgan yuzini yerdan ko‘tardi-da, popga qaradi. —Xo‘sh"71 Qani, kim aybdor —g‘olibona jilmayishini arang bosib, yana o‘sha muloyimlik bilan savol bera boshladi Anton ota.—Senmi Yoki ho‘kizlarmi2 A, Xazbulat! Nega miq etmaysan2 — Ho‘kizlarimpni bering, — deb yalindi Xazbulat yanada battaroq rangi oqarib, yer tagidan xo‘jayinga 252
312 15-mavzu. Ikkinchi jahon urushi yillarida o‘zbek xalqining fashizm ustidan qozonilgan g‘alabaga qo‘shgan hissasi. Reja: 1. Mavzu tarixshunosligi. Urushning boshlanishi. Umumiy harbiy safarbarlik. 2. Urush yillarida O‘zbekiston sanoati va qishloq xo‘jaligi. 3. Urush yillarida fan va madaniyat. 4. O‘zbekistonliklarning urush jangohlarida ko‘rsatgan jasoratlari. 1. Mavzu tarixshunosligi. Urushning boshlanishi. Umumiy harbiy safarbarlik Mavzu tarixshunosligi. Insoniyat juda ko‘plab urushlarni boshidan kechirgan bo‘lib, bular ichida eng dahshatlisi, 50 mlndan ortiq kishining yostig‘ini quritgan, XX asr fojiasi bo‘lmish ikkinchi jahon urushidir. Olti yil (1939-yil sentyabr-1945-yil sentyabr) davom etgan bu urush yer sharining 80% aholisi joylashgan hududni o‘z ichiga olgan 61 ta mamlakatni qamrab oldi. Ikkinchi jahon urushini Angliya, Fransiya va SSSR kabi yirik davlatlar o‘rtasidagi ixtiloflar, xususan, paydo bo‘lgan dastlabki damlaridanoq tashqi siyosat strategiyasi “jahon proletar inqilobi” mafkurasiga tayanib, butunjahon kommunistik imperiyasini tuzishga qaratilgan sovet davlati hamda Germaniya va Yaponiya kabi agressiv kuchlarning dunyoga hukmron bo‘lish uchun intilishlari keltirib chiqardi. Urushning asosiy aybdorlari jahonga hukmronlik qilish da’vosi bilan maydonga chiqqan Adolf Gitler va Iosif Stalin yurgizgan agressiv siyosat bo‘ldi. Fransiya va Angliya siyosiy yetakchilarining javobgarligi shundan iborat bo‘ldiki, ular bolshevizm xavfiga qarshi turuvchi kuchni tashkil qilish g‘oyasi bilan Germaniyada gitlerchilar partiyasining mustahkamlashuviga yordam beribgina qolmasdan, Avstriyaning Germaniya tarkibiga qo‘shib olinishiga (1938y mart) va Myunxen
Allegro mf Qashqarcha Ozbek xalq kuyi 45 N. Norxo‘jayev f-noga moslashtirgan
Nujen kak proshlogodniy sneg hech keragi yo‘q; mutlaqo ortiqcha. Nujen kak sobake pyataya noga s. t. mutlaqo keraksiz; boshimning og‘rig‘iga dori emas; boshimga uramanmi— Ina koy mne chert vas v rotu prislali Nujna vm mne kak sobake pyataya noga (Quprin, Poyedi-nok) —Sizlarni rotaga yuborib nima qilishardiyo Men sizlarni boshimga uramanmi, hech ham keragingiz yiq. o Obvesti (obvoditB, obernut’) vokrug (ili krugom), pal’sa kogo o‘rta qo‘lida o‘ynatmoq; boplab aldamoq, qo‘lga tushirmoq, laqillatmoq. Ona bila pochemu-to ubejdena, chto Tentennikov vechno xitrit i vsex... 60-krug palbsa obvodit... (Sayanov, Nebo i zemlya). U qiz negadir TGentennikovni doim mug‘ombirlik qiladigan va hammani qo‘g‘irchoq qilib o‘ynatib yuradigan odam deb o‘ylardi. ObdiratB (obirat’, obchishat’) Kak lipku kogo bor-yo‘g‘ini shilmoq; ship-shiydam qilib (shipirib, o‘g‘irlab) ketmoq; cho‘michda qoqmoq.— Polezuvteso zatrudnitel-nim polojeniyem i obirayote menya kak lipku (Stepa-nov, Port-Artur).—Mushkul ahvolda qolganimdan foydalanib, meni obdan shilib ketmoqchimisizlar. Obivat’ porogi u kogo, gde s. t. kelaverib (boraverib) ostonasini siyqa qilib yubormoq; (birovning). eshigining turumini buzmoq. Sestrenka vot-vot viydeg zamuj; Vaneka Terentyev porogi obivayet (V. Dyagilev, Doktor Golubev). Singlim erta-indin turmushga chiqadigan; Vaneka Terenteev kelaverib eshigimizning turumini buzyapti. Oblivat’ (polivat’) gryaz’yu (pomoyami) kogo (birovni) nohaq qoralamoq; orqasidan mag‘zava ag‘darmoq). nomini bulg‘amoq; badnom qilmoq. Oblivatyeya potom terlab pishmoq, qora terga botmoq; badanidan ter quyilmoq; munchoq-munchoq terlamoq. OblomatB (slomat’) roga kom-u shoxini qayirmoq (sindirmoq); chekintirmoq; yengmoq. ObobratB (obiratB, obchistit’) do nitki (dochista) kogo talab, ship-shiydam qilib ketmoq; hamma narsasini o‘g‘irlab ketmoq. 5—27 I 65
Ertalabki ishtahasizlik bir necha sabablarga ko‘ra bo‘lishi mumkin. Ulardan ba’zilarigina tibbiy sabablarga ega. Mutaxassis Zarema Aliyeva bu muammolar haqida batafsil ma’lumot beradi. — Ertalab ishtaha bo‘lmasligi oshqozon-ichak kasalliklari yoki qalqonsimon bez faoliyati bilan bog‘liq muammolar tufayli bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga, mutaxassislarning ta’kidlashicha, agar nonushta qilmaslik sog‘liq uchun muammo tug‘dirmasa, bu narsa anchadan beri odat bo‘lib qolgan bo‘lsa, gastrit yoki boshqa jiddiy kasalliklar bo‘lmasa, bunga e’tibor bermasa ham bo‘ladi. Ammo bir necha yil davomida to‘g‘ri nonushta qilsangiz-u, to‘satdan ertalab ishtahangiz yo‘qola boshlaganini sezsangiz – mana bu tashvishlansa bo‘ladigan holatdir. Bunday paytda ochlik o‘rniga ko‘ngil aynish hissi paydo bo‘lishi ham tekshiruvdan o‘tish lozimligini anglatadi. Boshqa har qanday holatlarda ertalabki ishtaha bo‘lmasligi sabablarini aniqlash kerak: — Ko‘p qahva ichish. Agar siz o‘zingizni qahvaxo‘r deb hisoblasangiz va hayotingizni bu tetiklashtiruvchi ichimliksiz tasavvur qila olmasangiz, ertalabki ishtaha yo‘qligiga hayron qolmasa ham bo‘ladi. Qahva ochlik tuyg‘usini yo‘q qilishi bilan birga, tanadagi suvni ham yo‘qotishini ham unutmang, shuning uchun ko‘p qahva ichuvchilar organizmdagi suyuqlik meyorini 1 stakan qahva/2 stakan suv miqdorida to‘ldirishi kerak. Aks holda tana suvsizlanib, natijada esa quruq teri va erta ajin tushish muammosiga duch kelasiz. — Qoidalarga rioya qilmaslik. Ma’lumki, kompyuter yoki televizor ekrani oldida ko‘p o‘tiradiganlarga rejim haqida gapirish tugul, ular uchun ertalabki nonushtaga turishning o‘zi bir muammo. “Boyo‘g‘li”lar nafaqat kech uxlaydi, balki kech turadi ham, tabiiyki, kech nonushta qiladi. Agar ular qandaydir favqulodda holat tufayli erta turib qolsa, bunday paytda ishtaha bo‘lmasligining sabablari aniq. — Mazali kechki ovqat. Qanchalik kech va to‘yib ovqatlansangiz, organizm uchun ovqat hazm qilish shunchalik qiyinlashadi, chunki tunda tanadagi ko‘plab jarayonlar, xususan, ovqat hazm qilish sekinlashadi. Shunga ko‘ra, ertalab ishtahasiz turasiz. Afsuski, ovqatlanishga bunday yondashuvni foydali deb atash qiyin, chunki mo‘l-ko‘l kechki ovqat va nonushta qilmaslik tufayli noto‘g‘ri ovqatlanish odati shakllanadi. Bu esa kelajakda ortiqcha kilogrammlarga olib kelishi mumkin.
AQSh Davlat departamenti O‘zbekiston Respublikasi prezidentining davlat organlari va ommaviy axborot vositalari hamkorligi to‘g‘risidagi bayonotiga munosabat bildirdi Davlat departamenti O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 22 noyabr kuni videoselektor yig‘ilishi chog‘ida davlat idoralari va ommaviy axborot vositalari munosabati to‘g‘risidagi bayonotiga izoh bilan chiqdi Pleased to hear President Mirziyoyev condemn threats against the media in #Uzbekistan and reiterate his strong commitment to #MediaFreedom Ensuring that journaliss & bloggers are safe and free to do their jobs will help #Openness and #Democracy to grow only stronger AGW Shavkat Mirziyoyev qishloqlar va shaharlarda aholini uy-joy bilan ta'minlashning yangi tizimini joriy etish bo‘yicha amalga oshiriladigan chora-tadbirlar muhokamasiga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilishida rahbarlar nafaqat o‘zining sha'nini, balki davlat idorasining obro‘sini ham saqlashga mas'ul ekanini unutmasligi kerakligini ta'kidlab o‘tdi Shuningdek, rahbar shaxs har qanday to‘siq va qiyinchiliklarga, keskin va dolzarb muammolarga duch kelmasin, vaziyatdan og‘ir-bosiqlik va vazminlik bilan chiqib, faqat qonunga asoslangan to‘g‘ri qaror qabul qilishi shartligi aytildi AQSh davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo masalalari bo‘yicha yordamchisi vazifasini bajaruvchi Elis Uells o‘zining «Tvitter»dagi sahifasida shunday bayonot berdi:«Prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistonda ommaviy axborot vositalariga nisbatan tahdidlarni qoralayotgani va OAV erkinligiga sodiqligini yana bir bor ta'kidlaganidan xursandman Jurnalistlar va blogerlarning xavfsiz bo‘lishi hamda erkin ishlashini ta'minlash demokratiya va ochiqlikning yanada o‘sishiga turtki beradi» Eslatib o‘tamiz, prezident rahbarlar va OAV muloqoti masalasiga bag‘ishlangan chiqishida shunday dedi:«Ayrim rahbarlar jamoatchilik o‘rtasida turli ziddiyatlarga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan holatlarning oldini olish o‘rniga kibru havoga berilib, o‘ziga bino qo‘yish bilan masalani yanada qiyinlashtirmoqda Biz ochiqlik yo‘lini tanladik va endilikda ortga qaytmaymiz» Shavkat Mirziyoyev barcha amaldorlarni OAVni qat'iy hurmat qilish, ular bilan doimiy hamkorlik qilish va kibru havoga berilmaslikka chaqirdi
Ona-bola ikkimiz ko‘p qiynaldik Men hamma ishni yig‘ishtirib qo‘ydim, butun ixtiyorim bolamda Bola ona sutini emmagani uchun nimjon bo‘lib qolmasin deb, turli mevalarning sharbatini berib ko‘rdim Hech erinmay oyoq-qo‘llarini uqalayman Kechalari g‘ashlik qilib uxlamaydi Dast o‘rnimdan turib sut pishiraman, kashasini tayyorlayman Tong oqarishi bilan uning ko‘ziga uyqu ilinadi
So‘z aniqligi faqat uslubga xos talabgina bo‘lmay, sog‘lom didning, birinchi navbatda, fikrning talabidir. Qayerda haddan ortiq kishini lanj qiladigan so‘z ko‘p bo‘lsa, o‘sha joyda fikr bo‘sh bo‘ladi. Chalkashlikni oddiy, aniq so‘zda ifodalash qiyin. Adibning asarida mazmun tugab qolgan bo‘lsa, cho‘ziqlik vujudga keladi. Rus adabiyotining birinchi ulug‘ ustozi Mixaylo Lo-monosov: «Biror narsa haqida xira tasavvur qilishsa, xira yozishadi»,—degan edi. Bu XUSH asr uchun haqiqat edi, XX asr uchun ham va keyincha ham doimo haqiqat bo‘lib qola beradi. Bizning zamondoshimiz, ulkan sovet yozuvchisi Alek-sey Tolstoy ijodiy kamoloti barq urib turgan bir paytda shunday degan edi: «Til—tafakkur qurolidir. Tilga nisbatan yuzaki munosabatda bo‘lish—yuzaki fikrlash demakdir. Gazeta —hayotni kuzatish maktabidir. Gazeta uchun ishlaydigan yozuvchi hayot bilan bevosita, mustahkam aloqa qilishga majbur bo‘ladi. Yozuvchi yuzaki hikoya yozsa, bunday narsani gazeta, umuman bosmaydi. Uning sahifalari —bizning shu kunimizdir. Lekin gazeta aslo yozuvchidan shu kun haqida reportaj kutmaydi. Bunday ishni reportaj yozadigan gazeta xodimi ham qilishi mumkin. Yozuvchi qisqa chiziqlarda hozirgi zamon qahramonining ichki dunyosini aniq va chuqur sinchiklab ochib berishi kerak. Gor’kiy gazeta xodimi bosib o‘tishi kerak bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tgan va gazetachilik kasbining qiyinchiliklarini to‘la-to‘kis boshidan kechirgan. Ammo Gor’-kiyning badiiy asarlari ham gazeta uchun yozilgan. Gazeta ishi uni ko‘p narsalarga o‘rgatganini qayd qilgan edi. Bizning ajoyoib, mohir hikoyanavisimiz Chexov ko‘p yillar davomida o‘zining asarlarini gazetalarda bostirgan. U qisqa forma sohasida beqiyosdir va novellist sifatida yer yuzida shuhrat qozondi. Yosh yozuvchi, menimcha, o‘z yo‘lini qisqa formada asar yozishdan boshlashi kerak. Ilk qadamidayoq katta roman, romanlar sikli, bir necha tomlik epopeya yaratishni o‘z oldiga vazifa qilib qo‘yish to‘g‘ri emas. Tushunaman, yosh yozuvchi roman ham, epopeya ham yaratishi mumkin: unda kuch bor, bilgan narsalarining barini birdaniga bo‘lmasa ham iloji boricha ko‘proq hikoya qilish ishtiyoqi zo‘r, unda g‘ayrat bor, vaqti ham
Assit (yunoncha askos – qorin) – qorin istisqosi Qorin boʻshligʻida tiniq rangsiz yoki och sariq suyuqlik yigʻilishi Assitga yurak xastaliklari, jigar sirrozi, nafas yoʻllari va oʻpkaning surunkali kasalliklari, buyrak kasalliklari (nefroz va nefrit), qorin boʻshligʻi aʼzolari oʻsmasi, sil va boshqalar sabab boʻladi (yana qarang Istisqo)[1]
jismga uzatiladi, hatto yorug‘likka aylanadi. Ma’naviyat ham ajdodlardan avlodlarga o‘tib keladi, odamlarning bir-biri bilan muloqotida, ijtimoiy hayotida biridan ikkinchisiga uzatiladi. Muhitga qarab uning umumiy miqdori saqlanishi, ortishi yoki kamayishi mumkin. Bu jarayon o‘z-o‘zidan, ijtimoiy-tarixiy sabab taqozosi bilan ro‘y berishi yoki muayyan maqsadga qaratilgan kuchlarning faoliyati sababli amalga oshishi mumkin. Ikkinchi holda ana shu jarayon—ma’naviyatga ta’sir o‘tkazish bu— mafkuralir. Shuning uchun ma’iaviyat bilan mafkura tushunchalarini aralashtirish yaramaydi. Ular o‘zaro yaqin, albatta, lekin o‘z o‘rnida to‘g‘ri qo‘llanishi lozim. Yana tamsilga murojaat etaylik. Agar hayotni odamlar, katta-kichik jamoalar, butun jamiyat. hatto insoniyat tamaddunining muayyan maqsad sari harakati, odimlashi deb olsak (aslida ham shunday), u holda mafkura bu—shu harakat-iing yo‘nalishi (qayoqqa?) va sifatini (qanday?) ko‘rsatuvchi kompasga o‘xshaydi. Kompas-ku yaxshi-yomonni farqlamaydi, bu uniig vazifasiga kirmaydi. Lekin mafkurada mana shu jihat—yaxshi-yomonni farqlash bag‘oyat muhim o‘rii tutadi. Zero, tarixdagi eng yovuz tuzumlar ham o‘z mafkurasiga ega edi, lekin ularning ma’-iaviyatga aloqasi bo‘lmagan. Ularga nisbatan «aksil-ma’naviy» iborasini qo‘llash ko‘proq mos tushadi. Ajdodlarimiz ming yillar davomida adolatli tuzum, odil shoh g‘oyalariga asoslangan orzular bilan yashagan. Bu g‘oyalar ma’naviyatga uzviy bog‘liq, u bilan esh. Ya’ni, xalq ma’naviyatga juda sergak. Shuning uchun har bir hukmdor mana shu g‘oyalarni targ‘ib qilishdan manfaatdor bo‘lgan. Bu esa endi mafkura bilan aloqador, unga esh. Shundan kelib chiqib, ma’naviyat mafkuraning ezgulik darajasini, ezgulik xossasini belgilaydigan o‘ziga xos mezon deyish mumkin. Yurtboshimiz Islom Karimov aniq-tiniq qilib yozganidek, «Ma’naviyat—insoniylikka olib boradigan yo‘ldir» (I. Karimov, Milliy mafkura haqida. Toshkent, 2000- yil, 24-bet). Ma’naviyat bilan mafkuraning o‘zaro munosabati haqida so‘z yuritar ekanmiz, yana bir bor har qanday mafkura ham ma’naviy bo‘lavermasligini ta’kidlaymiz. Bu—ravshan. Ammo biz uchun shu muhimki, agar mafkura ma’naviyatga tayansa, u o‘z navbatida ma’naviyatning qo‘riqchisiga—kafolatiga aylanadi. Bunday
Shundan so‘ng Xorazmda harbiy xizmat o‘tayotgan samarqandlik askarlarning va, o‘z navbatida, qadimiy shaharda xizmat qilayotgan xorazmlik yigitlarning oila a’zolari, do‘stlari Vatan himoyachilarini bayram bilan qutladi
FOYDALI QAZILMA KONLARINI OChUVChILAR TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA
Xoja Ismatga zamondosh Atoiy, Sakkokiy, Gadoiy, Lutfiy, Hofiz Xorazmiylar hayoti va ijodi zabardast olimlarimiz tomonidan o‘rganilgan." XX asrning 70-Yillarida tadqiqotchi A.Mirsafoyev Xoja Ismat Buxoriy haqida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Tadqiqotda Ismat Buxoriyning hayotiy faoliyati, adabiy merosining mundarijasi, davrning ijtimoiy-siyosiy holati yaxshi taassurot qoldiradigan shaklda tadqiq etilgan. Shoir she’riyatining mavzu, g‘oya va obrazlar olami, ularning ramziy mohiyatini ilmiy o‘rganilishi borasida bunday xulosaga kelib bo‘lmaydi. Dissertant masalani sho‘ro mafkurasi talablari nuqtayi nazaridan o‘rgangani bois ishga shunday yondashish va munosabat bildirishga majbur edi. Buni tadqiqotchining "shoir she’riyatida tasavvuf mavzusini yoritish imkoniyatiga ega emasmiz" tarzida ta’kidlab, dissertatsiya fasllaridan birini "Ismat ijodida dahriyona ohanglar" sarlavhasi ostida berilishidan ravshan ko‘rish mumkin. –Istiqlol davrida Xoja Ismat Buxoriyning yangi devonlarining aniqlanishi, ayniqsa, shoir va uning taniqli turkigo‘y zamondoshi Sakkokiyning temuriylarga bag‘ishlab yozgan qasidalari, umuman, adabiyotga badiiyat tamoyillari nuqtayi nazaridan baho berish zaruratining yuzaga kelishi bu mutafakkirlar ijodiga yangicha yondashuv, asarlarini shu yo‘sinda tadqiq qilishni taqozo etadi. Dissertatsiyaning-ilmiy-tadqiqot ishlari rejalari "bilan bog‘liqligi. Tadqiqot Buxoro davlat universiteti O‘zbek filologiyasi (Tasavvuf va o‘zbek mumtoz adabiyoti) kafedrasining "X-XX asrlar o‘zbek va fors-sojik adabiyotlarining dolzarb muammolari" mavzuidagi fundamental tadqiqotlar rejasiga muvofiq. Tadqiqotning maqsadi. Dissertatsiyaning asosiy maqsadi Xoja Ismat Buxoriy qoldirgan. yigirma ming misradan ziyodroq hajmdagi adabiy merosning janrlari, uslubi, badiiyatini unga zamondosh bo‘lgan Atoiy, Sakkokiy, Gadoiy, Lutfiy va Hofiz Xorazmiylar she’riyati bilan qiyosiy o‘rganishdan iboratdir. Tadqiqotning vazifalari. Tadqiqot oldiga Qi maqsadni ilmiy o‘rganish uchun quyidagi vazifalar belgilab olindi:
182-bet 6 Begim kuni— boeor kunidan boshqa ish kunlari. 27 Poyko‘p—tez harakat. 183-bet 6 Qanjig‘a—egarni mahkamlab tortib turadigai qayish. 185-bet 10 Kappon—bozorda g‘alla sotiladigan joy. 187-bet 11 Poleski —politsiya so‘zining buzilgan formasi. 188-bet 9 Sirot— xil ko‘prik, yo‘l, diniy tushuncha bo‘yicha do‘zaxdan jannatga o‘tiladigan ingichka ko‘prik. 21 Qavs suvi—muzdek suv ma’nosida (kuzgi suv). 39 Manqaldon— mangalka —otashdon. 189-bet 30 «• Jangnomai AbuMuslimi sohibqiron» —xalq kitobi. 190-bet 22 Farrosh—xizmatchi. 191-bet 6 Pishavur — Peshovar. 7 Sarrof—qimmatbaho toshlarni baholovchi, zarshunos, bu yerda nul maydalovchi ma’nosida. 7 Sudxo‘r—qarzga pul berib shundan foyda oluvchi. 192-bet 28 Qahramoni qotil— «Shohnoma» personajlaridan biri. 28 Xalifai Rum —Turkiya sultonlari laqabi. 40 Chakiydaxo‘r — afyunxo‘r. 193-bet 35 Ajuva— ajuba —ajablantiruvchi, hayron qoldiradigan. 43 Jumaxshanba —payshanba, «juma oqshomi» iborasining buzilgan shakli. 194-bet 6 Har ko‘jo pul ast — anjo dilkusho —qayerdaki pul bo‘lsa—o‘sha yerda dil ochiladi. 205-bet 22 Iqtido—ergashish. 31 Besar-u somon—yordamchisiz, tartibsiz, intizomsiz. 35 Zavol vaqti—kunbotish. 206-bet 34 Sumbula—oy nomi, avgust oyiga to‘g‘ri keladi. 40 Mo‘ru malax—chumoli va chigirtka, hasharot. 208-bet 14 Taaddi—zulm, tajovuz, zo‘rlik. 24 Dobatul arz—afsonaviy maxluq. 27 Bachajish—afsonaviy maxluq. 209-bet 32 Ob biyor —suv keltir. 37 Ba sho‘mo nosi Buxoriy ham biyovarda budam—Sizga Buxoro nosidan ham olib kelganman. 41 In mukofot, a» Hoji bobo pinhon kun—bu mukofotni Hoji boboga bildirma. 211-bet 18 Zaxira—zapas narsalar, ehtiyot qilib saqlangan narsalar. 27 Takbas—nasha chekish. 212-bet 13 Ko‘h—tog‘. 15 Parokaloi alam—bayroq qubbasi. 16 Jarrookar —jar soluvchi. 18 Gardankashon —bo‘ysunmaydigan. 19 Saddi Iskandar—Iskandar qurgan deb shuhrat topgan afsonaviy baland devor. 21 Parvarafshon —zar sochib turardi. 23 Haftjo‘sh —yetti xil ma’dan aralashmasidan yuzaga kelgan metall (qotishma). 24 Mahmiz—otni no‘qib yurgizish uchun askarlarning etigiga o‘rnatiladigan halqacha. 29 Go‘solaparast —buzoqqa topinuvchi.
Smetana (qaymoq), qimiz, kefir, vilya (Finlyandiyada keng iste’mol qilinadigan ichimlik) va boshqa mahsulotlar sut achituvchi bakteriyalar bilan ishlov berilgan sutni pasterizatsiya qilish orqali tayyorlanadi. 145. AL’KOGOLLI ICHIMLIKLAR Xilma-xil ichimliklar tayyorlashda biotexiologik usullardan foydalanish tobora oshib bormoqda. Al’kogolli ichimliklar o‘zlarini belgilariga, ko‘rsatgichlariga qarab xar xil guruhlarga bo‘linishlari mumkin. Shunday bo‘lsada, ularni texnologik ko‘rsatkichlariga qarab, fermentlangan va fermentlanmagan guruhlarga bo‘lish maqsalga muvofiq bo‘lur edi. Ichimlik tarkibidagi al’kogolni miqdoriga qarab esa — konsentrlangan, distillangan va konsentrlanmagan guruhlarga bo‘lish mumkin. Fermentatsiya jarayoni (bijg‘ish) nafaqat spirt hosil bo‘lishni o‘z ichiga oladi. Bu jarayonda achitqi zamburuglariyi metabolik imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda achiyopan muhitda qator birikmalarni ketma-ket o‘zgarib turishlarini kuzatish mumkin. Zamonaviy biotexnologik usullar orqali (ularpi yordamida) mana shu bijg‘ish jarayonida ishtirok etadigan organizmlarning metabolik imkoniyatlarini yanada kepgaytirish imkoniyatlari yaratiladi. Bu esa al’kogolli ichimliklar tayyorlashda biotexiologiyani rolini aniqlab beradi. Ko‘pchilik al’kogoldi ichimliklar boshoqli o‘simliklarni urug‘ini yoki boshqa kraxmal saqlovchi mahsulotlarni qayta ishlash orqali tayyorlanadi. Rossiya, Gollandiya, Olmoniya, Polvsha, Skandinaviya mamlakatlari va boshqa ko‘pgina mamlakatlarda pivo va boshqa baquvvat ichimliklarni boshoqlardan tayyorlash an’anaga aylangan. Yevropaning janubiy mamlakatlari: Ispaniya, Italiya, Fransiya, Gretsiya, Yugoslaviya, Gruziya, Armapistan, Moldova— bupday ichimliklarni asosan uzumdan tayyorlashadi. Har xil quvvatga ega bo‘lgan ichimliklarni har xil mevalar (olma, olxo‘ri, tug mevasi, shaftoli, tropik va subtropik o‘simliklarni mevalari) va asaldan tayyorlash ham an’anaga aylanib bormoqda. Al’kogolli ichimliklarpi odatdan tashqari ko‘p xilda chiqarilishini bir necha sabablari bor. Bunday sabablardan asosiysi — ichimlik chiqarayotgan mamlakatni iqlim sharoiti bilan bog‘liq. Osiyo mamlakatlarida al’kogolli ichimliklar tayyorlash bo‘yicha katta tajribalar yo‘q. Odatda, qadimda sharob tayyorlangan (bu ham iqlim bilan bog‘liq bo‘lsa ajab emas). Hozirda ishlab chiqariladigan ichimliklar tashqaridan keltirilgan texnologiyalar asosida tayyorlanadi, shuning uchun bo‘lsa kerak sifati bo‘yicha boshqa mamlakatlarda chiqariladiganlaridan ancha farq qiladi. Al’kogolli ichimliklarii ishlab chiqarish va sotish, o‘rta asrlardanoq mustahkam biznesga aylangan. Mana shuning uchun ham bunday ichimliklarni (vino, konyak, viski, vodka vah.k.) tayyorlash jarayonlariga 239
173 mustahkamlanadi, takomillashadi, yaxshilanadi (harakat tezlashadi, aniq va to‘g‘ri bo‘la boshlaydi, ishonarli va tejamli bajariladi); shuning bilan birga, faoliyatning tuzilmasi qayta quriladi: mayda birlik bilan ishlash kengroq, butun, qo‘shilgan birliklar bilan ishlashga o‘tadi (masalan, so‘zni harflab ko‘chirish, bo‘g‘inlab ko‘chirish bilan, keyin so‘zni yaxlit ko‘chirish bilan, so‘ngra u gapni ko‘chirish bilan almashadi). Bir imlo malakasi avtomatlashadi, imloga oid boshqa hodisa o‘rganiladi va asta-sekin so‘zni to‘g‘ri yozish malakasi hosil bo‘ladi. Umuman olganda, yozuv murakkab harakat sifatida ongli jarayonligicha qoladi. To‘g‘ri yozuv malakasining shakllanishi uchun o‘quvchidan fikrlash faoliyati talab etiladi. Biror to‘g‘ri yozuv hodisasini o‘zlashtirish uchun o‘quv va yodda saqlashgina emas, balki analiz va sintez ham tatbiq etiladi. Bunda grammatik va imloviy hodisalarning o‘xshash va farqli tomonlarini aniqlash uchun taqqoslash usulidan foydalanish hamda so‘z va so‘z shakllarini ma’lum grammatik yoki grafik guruhlarga ajratish, muayyan tizimga solish, tushuntirish va isbotlash mashqlaridan foydalanish muhim o‘rin tutadi. Shunday qilib, orfografiyani o‘rgatishda, grammatikani o‘rgatish kabi, o‘quvchilarning analitik-sintetik faoliyatini asta takomillashtira borish talab etiladi. Imlo qoidasi ustida ishlash metodikasi. O‘quvchilarda to‘g‘ri yozuv malakasini shakllantirish grammatik nazariyani va imlo qoidasini o‘zlashtirishga asoslanadi. Imlo qoidalari bir so‘znigina emas, balki umumiylik mavjud bo‘lgan butun so‘zlar guruhining yozilishini tartibga soladi. Bu xususiyati bilan-u qoida xat yozuvchini har bir so‘zni yodda saqlash, xotirlashdan qutqaradi va qoidaga amal qilib, belgilangan me’yorga muvofiq butun so‘zlar guruhini yozish imkonini yaratadi. Imlo qoidasi grammatik umumiylik asosida birlashgan so‘zlarning yozilishini birxillashtiradi. Bu yozma ravishdagi aloqani yengillashtiradi va imlo qoidalarining ijtimoiy ahamiyatini ta’kidlaydi.
Chet tillari, xususan ingliz tili o‘qitish metodikasi kursining mavzusi 3 guruhga bo‘linadi: 1. Ingliz tili o‘qitish metodikasining nazariy asoslari; 2. Ingliz tili nutq faoliyatining asosiy turlari a) til materialini o‘rgatish, b) nutq faoliyati turlarini o‘rgatish; 3. Ingliz tili o‘qitish jarayonini tashkil qilish. Sobiq Ittifoqda chet tilini o‘qitish metodikasining asoschisi akademik L.V. Shcherba edi. Bu sohada I. V. Raxmanov, A. A. Mirolyubov, V. S. Petlin, V. D. Arakin, Z. M. PSvetkova, S. F. Shatilov, N. I. Gez, G. V. Rogova, I. L. Bim va boshqalar mehnat qildilar. Uzbekistonda o‘zbek tilida o‘qitiladigan maktablarda chet tili o‘qitish xususiyatlarini hisobga olgan holda ilmiy ishlar, dissertatsiyalar, dasturlar, darsliklar yaratilgan. Lekin o‘zbek tilida o‘qitiladigan maktablarda, xususan ingliz tili o‘qitishning barcha jihatlarini hisobga olgan mukammal darslik ham, qo‘llanma ham yaratilmadi, rus maktablari uchun esa qo‘llanmalar chop etilgan. Mazkur qo‘llanma o‘zbek tilida, o‘zbek tili o‘qitiladigan maktablarda ingliz tili o‘qitish metodikasi bo‘yicha birinchi qo‘llanmadir. 2-5. METODIKA ChET TILI O‘QITISH NAZARIYASIDIR 1. Chet tili o‘qitish metodikasi Hozirgi kunda chet tili o‘qitish metodikasining fanligiga hech kim shubha qilmaydi. XUSH asrgacha ayrim olimlar chet tilini o‘qitish metodikasini qiyosiy tilshunoslikning amaliy tadbig‘idir deb qarasalar, boshqalar uni pedagogika fani deb hisobladilar. Hozirgi davrda chet tilini o‘qitish metodikasiga chet tillarni o‘qitishning maqsadlari, mazmuni, qonuniyat, metod, vositalari, yo‘l va usullar, o‘qitish tizimini o‘rganish hamda o‘rgatish bilan shug‘ullanuvchi, uni rejalashtiruvchi, shuningdek, chet tili orqali o‘quvchilar, talabalarni tarbiyalash jarayonlarini amalga oshiruvchi fan sifatida qaralmoqda. Metodikaning fan sifatida shakllanishi hamda
Rasmiy sayti http://www pietralunga it/ (ital ) Pietralunga Italiyaning Umbria mintaqasida joylashgan kommunadir Perugia provinsiyasi tarkibiga kiradi Maydoni – 140 km2 2339 nafar aholi istiqomat qiladi
Mansur JUMAYEV 14 SUJUD Men so‘zga sajda qildim, men sizga sajda qildim, qalbimda qanot qoqqan bir hisga sajda qildim... Ko‘ksim ko‘klamga vatan, turob vujudimga tan, Vatan sujudimga tan, tanamda tomir yoygan ildizga sajda qildim. Tuproq, mening onamsan, titroq, mening onamsan, Vatan, mening onamdan ko‘proq mening onamsan! Ona, azizim o‘zing, yana azizim o‘zing, izlaringni o‘pgan yer–otizga sajda qildim. Sharob tutgan ko‘zaga lab bosgancha bo‘saga, tovoningni tusagan yalpizga sajda qildim...
tuzilish izimiga asoslangan bo‘ls jihatdan o‘nlik da, uning eng asosiy xususiyati, "o‘nlik" tizimi mo‘g‘ullarning urug‘chi oq moslashgan edi. Bu
Yo‘llar—o‘tkir, Odamlar nur, armon—xur. Tomirlarda tebrangan jon aytar: —yur. K «!» Bu—zo‘r oqin, Bu—bir yerdan uchgan o‘q. (Hamid Olimjon) Yonar ko‘kda zar, Uyga cho‘mib deding, gulyuzim: "Osmon to‘la sonsiz yulduzlar, Qaysi ekan mening yulduzim". (Erkin Vohidov) Seni sevdim, sevaman hayot — quyo ye . Sen—mehnatsan, sensan sadoqat, Sen—daryosan, men senda to‘lqin (Barot Boyqobilov) Ostiga chizilgan misralarga e’tibor qiling-a: qanchadan qancha tafsilotlarni ifodalovchi so‘zlar ataylab qisqartirilib yuborilganligini, ammo bunday qisqartirish ma’noga mutlaqo xalal bermaganini—shu tariqa loka-nizmga erishilganligini osonlikcha payqay olasiz. Bu— ellipsis Ellipsislarsiz she’riy nutq sintaksisini tasavvur qilib bo‘lmaydi. Bu usul mumtoz adabiyotimizda "iyjoz" deb yuritilgan. Sukut (jim qolish) —badiiy nutqda so‘z yoxud so‘z birikmasining tushib qolishi. Odatda shoirlar nimadandir qattiq hayajonlangan inson nutqini ifodalash zarurati tug‘ilgan taqdirda sukut usulidan foydalanadilar. Chunki, qattiq hayajonlangan kishi o‘z fikrini osoyishta ohang bilan to‘la va mantiqiy izchillik bilan bayon qila olmaydi—bunday damlardagina sukut usuli juda qo‘l keladi. Sukut tasvirlanayotgan voqea-hodisalarning g‘oyatda 444
Tan olingan Islom Karimov va Shavkat Mirziyoyev, qoraqalpoq
o‘ymakor eshiklarni, Metalldan o‘ymakor nakshli bezaklarni ishlatib yangi banklar, saroylar, mexmonxonalar qurmoqdalar. 5, Zamonaviy etnik jarayonlar Davlat milliy siyosati. XX asrning ikkinchi yarmida sobik Atri-ka mustamlakalari mustaqil davlatlarga aylandi. Agar ikkinchi jaxon urushi arafasida qit’aning 3 ta mustaqil davlat bo‘lsa, hozirda 53 ta Afrika davlatlari BMT a’zolaridir. Qora Afrikada ilk mustaqillikka erishgan Gana (1957 yil) bo‘lsa, so‘ngisi Namibiyadir (1990 yil). Ko‘pmillatli, elatli davlatlarda daslabki davrlarda boshqaruv ww’alum bir xalq vakillari qo‘liga o‘tib koladi. Jumladan Kongoda-kongo, Kot-ad’lvuarda-biule, Serre-Leoneda-temne, Nigeriyada— xausa va yoruba, fulbelar etakchi mavqeda bo‘lganlar. Ko‘plab davlatlar m’alum etnik belgisiga qarab koshin tuzish, m’alum tilni davlat tili sifatida o‘tkazish etnoslararo mojarolarni boshlanishaga olib keladi. Natijada Nigeriya, Uganda va x.k. larda davlat to‘ntarishlari, fukarolar urushlari avj oladi. 1963-yili tuzilgan Afrika birligi tashkiloti yangi majoralarga yo‘l ko‘ymaslik uchun davlat chegaralarini qaytadan ko‘rmaslikka qaror qiladi. Deyarli barcha Afrika davlatlari mamlakatda o‘z grajdanlaridan yagona millat yaratish maqsadini e’lon qilganlar. Xayotda bu shiorni amalga oshirish murakkabligi tez orada ma’lurn bo‘ldi. Sababi etnik jarayonlar bir xil yo‘nalishda faqat assimilyasiya, konsolidatsiya, integratsiya shaklida namoyon bo‘layotgani yo‘q. Ayrim mamlakatlarda yuzlab etnoslarning bo‘lishi mavjud xolatda, siyosiy va ijtimoiy barkarorlikning bo‘lmasligi ham muammolarni kuchaytirmokda. Etnik. yangilashuv odatda biror bir etakchi etnos atrofida sodir bo‘lishi lozim. Kot-d’Ivuarda bu vazifani baule, Malida-bamana. Nigeriyada xausa, ibo va yoruba, Kongo demakratik respublikasida-kongo valuba va x.k. lar ushbu etnoslar qatotidadir Konsolidatsiya va integratsiya jarayonlari etnoslararo munosabatlar uchun birorta tilni tanlashga, jumladan Tanzaniya va Keniyadagi suaxnli smgari qabul kilinishga erishiladi. Etnik yaqinlashuvda polietnik muxitda birgalikda mehnat faoliyati olib borish muhim rol o‘ynaydi. Aholini aralashuvi tobora faollasha boradi. Oldingi asrda boshlangan dastlab vaktinchalik, so‘ng qishloq xo‘jalik ishchilarini doimiy migratsiyasi qo‘shni mamlakatlardan Ganaga, Gvineyaga, Kot-d’lvuarga kofe va kakao plantatsi-69
«AKADEMIK VOKAL ARTISTI» KAFEDRASI Xalqimizning tabiatan chiroyli va viqorli ovozga ega bo‘lgan yoshlarini tanlab, ularni nafaqat milliy musiqaga, balki Yevropa ijrochilik san’atiga yo‘naltirish ham har bir davrning ustuvor talablaridan biri bo‘lib kelgan. Bu kabi zaruriyatlarni hisobga olgan holda, Farg‘ona musiqa bilim yurti tashkil etilgan vaqtda, birinchi mutaxassisliklar qatori, xonandalik mutaxassisligi bo‘limi ham tashkil etildi. Bu quvonarli natijaga erishishda vokal pedagogi Pavel Semyonovich Nejinning mehnatlari beqiyosdir. U nafaqat vokal san’atidan, balki musiqiy-nazariy fanlardan ham o‘quvchilarga saboqlar berardi. Shu bilan birga, o‘quv-tarbiyaviy, o‘quv-uslubiy va tashviqot ishlarini olib borish borasida P.S.Nejin nomini alohida ta’kidlash lozim. Shunday jonkuyar pedagoglardan yana biri Maya Nikolayevna Saidovadir. M.N.Saidova 1960-yilda Toshkent davlat konservatoriyasini tamomlab, shu yilning o‘zida Farg‘ona musiqa bilim yurtiga ishga qabul qilindi. U butun pedagogik faoliyati davomida yoshlarga vokal san’atini o‘rgatish bilan birga, jo‘shqin konsert faoliyatini ham olib bordi. Uning o‘quvchilari esa muntazam ravishda turli ko‘rik-tanlovlarda qatnashib, faxrli o‘rin sohiblariga aylandilar. Xususan, uning o‘quvchilaridan S.Otabekova 1978- yilda Qarshi shahrida o‘tkazilgan «Yosh ijrochilar) respublika ko‘rik-tanlovida, U.Nurakliyeva esa 1993-yilda Samarqand shahrida o‘tkazilgan tanlovda 3-o‘ringa sazovor bo‘ldilar. Yillar o‘tgani sayin mutaxassislikka o‘quvchilar qabuli ortib bordi, shunga monand o‘qituvchilar jamoasi ham kengayib bordi. 1970-yillardaYu.N.Kuznetsov, A.Sh.Aronov, T.G.Lebedeva, ————
МОЙ Ктуодап ойтртада таватагап H modda X ning oddiy moddasi. Quyida keltirilgan sxema A va H bilan boshlanib, ba'zi bir o'zgarishlarni ifodalaydi. Strelkalar ustida kerakli reagentlar keltirilgan. Harf bilan belgilangan barcha mod-dalar metall atomini tutadi, qolgan barcha reaksiya mahsulotlarida esa metall atomi yo'q. (Agar birikma suvda erigan bo'lsa, ushbu holda birikma ion tabiatiga ega va sizga metall atomini tutuvchi ion-ni ko'rsatishingiz talab etiladi) (A — qizdirish; s — qattiq; aq — eritma). AN Онунос Mori Ж Во) aq)
holda bo‘lishi kerak (A. Safonova va boshqalar). Bu krovatlar pilla saqlash xonasida o‘rnatilgan yog‘ochdan yasalgan qavatlarga yoki ustma-ust qo‘yib joylashtiriladi. Papil’onajga tayyorgarlik ko‘rish Urug‘chilik korxonalarida papil’onaj dastlabki kapalak chiqishidan boshlanib, oxirgi kapalak chiqishi bilan yakunlanadi va Respublikamizdagi korxonalarda bu jarayon iyun oyining boshlaridan boshlanib, iyul oyining o‘rtalarigacha davom etadi. Papil’onaj davri muhim jarayon bo‘lib, uning majmuasiga quyidagi ishlar kiradi: I) naslli pillalarni korxonaga yetkazish; 2) ularni qabul qilish; 3) naslli pillalarni saqlash; 4) pillalarni losdan tozalash; 5) naslli pillalarni saralash; 6) ularni jinslarga ajratish; 7) pillalarni papil’onaj inventarlariga joylashtirish; 8) g‘umbaklarni dastlabki tekshirish; 9) kapalaklarning chiqishi, ularni chatishtirish va ajratish; 10) kapalaklarni xaltachalarga izolatsiya qilish; 11) mikroskopik tekshiruvgacha xaltachalardagi urug‘“ qo‘ymalarini kapalaklari bilan birga saqlash. Shunday qilib, papil’onaj davri urug‘chilik korxonalarida 25—30 kun davom etadi. Pillalarni korxonaga kelish muddatlarini aniqlash Urug‘ zavodida ko‘p ishchi kuchi va inventar talab qiladigan papil’onaj jarayonining muvafaqqiyatli o‘tishi, ko‘p jihatdan korxonaga naslli pillalarni. bir me’yorda ketma-ketlikda kelishiga bog‘liq. Bu esa o‘z navbatida yuqorida aytib o‘tilganidek, urug‘larni inkubatoriyalarga qat’iy grafik asosida qo‘yish va jonlangan qurtlarni reja asosida tarqatishga bog‘liq. Urug‘chilik korxonasiga naslli pillalar kelish rejasini tuzishning bir necha metodik usullari mavjud. Shulardan birinchisi, keladigan pilla miqdori pilla hosildorligini rejadagi urug‘“ taqsimoti raqamiga ko‘paytirish yo‘li bilan, ikkinchi usulda pilla hosildorligini haqiqatda jonlangan qurtlar miqdoriga ko‘paytirish yo‘li bilan aniqlanadi. Uchinchi usul mutaxassis agrotexniklar qurt boqish davrida to‘plagan ma’lumotlarga ko‘ra kelishi kutilayotgan umumiy pilla hosilini aniqlashga asoslanadi va bu usulda biroz taxminga yo‘l qo‘yiladi. 31
Avvalo, aholining muayyan qatlami o‘rtasida kambag‘allik mavjudligini birinchi marta tan olib, uni qisqartirish bo‘yicha keng qamrovli ishlarni boshladik. Barcha tuman va shaharlarda, har bir mahallada ehtiyojmand oilalar, ayollar va yoshlar bilan manzilli ishlash bo‘yicha mutlaqo yangi- “temir daftar” tizimi joriy etildi. Qisqa muddatda bu tizim orqali 527 ming fuqaroning bandligi ta’minlandi. Toshkent shahri, Andijon, Jizzax, Qashqadaryo, Samarqand, Sirdaryo va Farg‘ona viloyatlarida tashkil etilgan “IT-Parklar”da 500 dan ortiq zamonaviy kompaniyalar ish boshladi. Birgina joriy yilda ijtimoiy nafaqa oluvchilar qamrovi 2 barobarga oshirilib, 1 million 200 ming nafarga yetkazildi. Ushbu maqsadlarga byudjetdan 2016-yilga nisbatan 5 barobar ko‘p mablag‘ ajratildi. Kichik yoshdagi bolalarni maktabgacha ta’lim bilan qamrab olish darajasi 4 yil davomida 2 barobar ortib, 60 foizga yetdi. Bog‘ʻchalar soni esa 3 barobarga ko‘payib, 14 mingdan oshdi. Bu yil oliy ta’limga qabul parametrlari 2016-yilga nisbatan 2,5 barobarga o‘sdi, yoshlarimizni oliy ta’lim bilan qamrab olish darajasi 9 foizdan 25 foizga yetdi. Ehtiyojmand oilalarning mingga yaqin qizlari ilk bor oliy o‘quv yurtlariga alohida davlat grantlari asosida qabul qilindi. O‘zbekiston “Ochiq ma’lumotlarni kuzatish” xalqaro indeksida 125 pog‘onaga ko‘tarilib, 44-o‘rinni egalladi. Bunda davlat va jamiyat boshqaruvi sohasidagi 20 ta yo‘nalish bo‘yicha ko‘rsatkichlarni oshkor qilib borish amaliyoti joriy etilgani muhim ahamiyat kasb etdi. “Iqtisodiy erkinlik” reytingida ham mamlakatimizning 26 pog‘ona ko‘tarilgani islohotlarimizning xalqaro maydondagi yana bir e’tirofi bo‘ldi. e 178 o
Haj-2019: O‘zbekistonlik hojilar uchun qanday sharoitlar qilindi? » O‘zbekiston yangiliklari – Zamin.uz 04 avgust 2019, 15:15 Kecha, 3 avgust kuni Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi, “Haj-2019” ishchi guruhi rahbari J.Akramov hamda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy U.Alimov Arafot maydoni, Mino vodiysi va Muzdalifadagi tayyorgarlik jarayonini ko‘zdan kechirishdi. Bu haqda Din ishlari bo‘yicha qo‘mita Matbuot xizmati xabar bermoqda. Dastlab, Arafot maydonida o‘zbekistonlik hojilar uchun ajratilgan xayma(chodir)lar ko‘zdan kechirilib, u yerdagi shart-sharoitlar bilan yaqindan tanishildi. E’tiborli jihati, o‘tgan yillardagidan farqli ravishda, bu yil o‘zbekistonlik hojilar qo‘nim topadigan Arafot maydonidagi xaymalarni salqinlashtirish maqsadida hamkor shirkat tomonidan jami 175 dona yangi, zamonaviy konditsioner o‘rnatilmoqda. Shuningdek, mas’ullar Mino vodiysida ham bo‘lishdi. Avvallari oshxona va tahoratxonalar soni bitta bo‘lgan bo‘lsa, bu yil ularning soni ikkitaga ko‘paytirilib, jami uchtani tashkil etadi, ayollar va erkaklar uchun alohida tibbiyot xonalari xizmat ko‘rsatadi. “Mas’ullar shom qorong‘usida, Muzdalifa maydonida o‘zbekistonlik hojilar uchun ajratilgan maxsus joyni ham aylanib chiqishdi. Bu yilgi hojilarimiz uchun mazkur kenglikda ham yangi qulayliklar muhayyo qilinganini ko‘rish mumkin. Jumladan, bu yil bahavo, keng, tekis joy ajratilgani, albatta, Arafot maydonidan qaytgan hojilarimizga orom maskani o‘laroq, xizmat qilishi haqiqat. O‘z navbatida, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita raisi, “Haj-2019” ishchi guruhi rahbari J.Akramov hamkor shirkat mas’ullariga joylardagi shart-sharoitlarni yanada yaxshilash, hojilarimizga yuqori darajada xizmat ko‘rsatishni tashkil etish bo‘yicha mas’ullarga muhim taklif va tavsiyalarni berdi”, - deyiladi xabarda. Yangiliklar » Jamiyat » Haj-2019: O‘zbekistonlik hojilar uchun qanday sharoitlar qilindi? 12:34 O‘zbekistonda haj ziyoratini tashkil etuvchi ishchi guruhi faoliyatiga yuqori baho berildi
VVE-—10 uzgichi (5.20-rasm) asos, elektromagnitli — yuritma qutblar, to‘siq, dastakni uzish knopkasi, qopqoq, izolatsiyalovchi tortish, signalizatsiya bloki, kontaktorlardan tashkil topgan. Elektromagnit yuritmani ulashlik uzgich elektromagnit energiyasi hisobiga bajariladi. Asosiy valdan qutb qo‘zg‘aluvchi kontaktlariga harakat izolatsiyalovchi tortuv asosida amalga oshiriladi. ar eur 52 5.20-rasm. VVE —10 turidagi vakuumli uzgich: 1—asos; 2—rama; 3—yerlatish kontakti; 4—podshipnik; 5—signalizatsiya blok—kontakti; b— kontaktor; 7—bitta qutb tortishi; 8—qutb; 9—to‘siq; 10—dastaki uzish knopkasi; 11—yurish (qadam) o‘lchagichi; 12—yuritma qopqog‘i; 13—elektromagnitli yuritma; 14—bloklash mexanizmi; 15—boshmoqlar qatori; 16—val; - 17—fiksator. Ulash uchun buyruq berilganda ulash kontaktori ishga tushib, elektromagnitni ulaydi. Yuritma harakati oxirida yordamchi kontaktlar ulanadi. Bunga uzgich vali harakati sababchi bo‘ladi. Bu kontaktlar kontaktor zanjirini uzib qo‘yadi, natijada kontaktor ulovchi elektromagnit zanjirini ham uzadi. 186
Xitoyliklarning o’qish uchun xorijga yo’l olayotganining yana bir sababi o’z yurtlarida raqobatning juda katta ekanidir Xitoy universitetlariga kirish murakkab bo’lib, o’qishda, asosan, yodlashga katta e’tibor qaratiladi Natijada talabalar uchun sport va boshqa mashg’ulotlar bilan shug’ullanishga vaqt deyarli qolmaydi
Vaqtinchalik ilova Men ushbu dasturni yaxshi ko'raman, bu vaqtsiz va to'g'ri maqsadni to'g'ri to'layman,
UISBI-SGI "(11,04) вyц2op22л72-11"19.04) ЎYA- "(19104) Y0 20M-C2 (ишoн Э) Ц20P471-1 шaPyвшapш Яшшиyт вa (700 IP инapиp 39 Б BIZDA MOГXПOKOY
soat nazariy, 2 soat amaliy mashg‘ulot uchun) soat vaqt ajragi maqsadga muvofiq bulur edi. Loyiha doirasida tadkikot!!»)» tomonidan Ukituvchilar bilan muloqotlar jarayonida, utkazidG anketa savollariga olingan javoblar tahlillaridan xakikatan x« Ukituvchilarda daryo intizomiga salbiy munosabatdagi Ukuvchsht*1 bilan ishlashda milliy pedagogik qadriyatlar yuzasidan qushi mm axborotlarga ehtiyojlari borligi aniqlandi. Bundan tashqari tuman va shahar metodika markazlari maktv rahbarlari uchun tavsiya-lar ishlab chiqishi hamda umumiy Urtp ta’lim (ayniqsa, uquvchilar xulqida salbiy og‘ish kuprok bulgan) maktablarida xam shu yo‘nalishda maxsus kurslar tashkil etish xs foydadan xoli bo‘lmaydi. Shuningdek, (izlagaya imkon topadi deganlaridek) seminar: treninglar tashkil etish, tajribali ukituvchilarning shu yo‘nalishdagi ilg‘or tajribalarini o‘rganish va ommalashtirishga ahamiyat berish, maktab rahbarlari Ukituvchilar ishini katiy tartib asosida monitoringini olib borish va uz vaqtida jiddiy e’tibor qaratishlari lozim. Ukituvchilarning mustaqil o‘zlari ustida ishlash bo‘yicha ish rejalarida xam ana shu mavzuga e’tiborni qaratish, Ukituvchilarning attestatsiyasi savollari tarkibiga xam daryoga salbiy munosabatning oqibatlarini tugatishga doir savollarni kiritish kerak, deb uylaymiz. Bu dolzarb muammoning yechimini topishda maktab psixologlarini jalb qilish, ularga mas’uliyatli vazifa sifatida tegishli ko‘rsatma va topshiriqlarni berish, ijrosini nazoratga olish, ota-onalar, sinf rahbarlari, Ukituvchilar va uquvchilar bilan mos ravishdapsixotreninglar tashkil etish maqsad sari ildamlash vositasi sifatida namoyon buladi. Ukituvchilar uchun daryo intizomiga salbiy munosabatdagi xulqi og‘ishgan o‘smirlar bilan ishlashda qator usullarni taklif etish mumkin. Avvalambor, Uquvchining bunday munosabati sabablarini kuyidagi sxema bo‘yicha aniqlab olish kerak: - o‘smirning daryo intizomiga salbiy munosabatda bo‘lishi, uning ma’naviy dunyosida qanday og‘ishlar kuprok namoyon bo‘lishi; 66
= x IV. Normalangan fazolar — Yechimi. M toʻplamidan ixtiyoriy x nuqtani olamiz. U holda x L MI, ya'ni x € (MA). Demak, M E(MHH. 4.3.20. H Hilbert fazosida M, N to'plamlari uchun MCN bo'lsa, M4 ON! munosabatining oʻrinli ekanligini isbotlang. Yechimi. N7 to'plamidan ixtiyoriy x mqtani olamiz. U hold da N. M UN bo'lganligidan, xz L M, ya'ni ze M. Demak, Ni C7 4.3.21. Hilbert fazoda polyarlashtirish tengligining o rinli ekanligi isbotlang: uy o Ya ea in Песир. Yechimi. 1) aaa = martalar a = (22) 4 (2) Ф (БУШ) = = (2,2) 4 (2,и) 4 (2,у) ФЕ (Шу) и (2—У) = (2—у. —у) = = (2,2—1) – (у. 2—1) = (1-ул) – (2—уу) = = (2,2) – (ут) – (БУ (уз) = = (2,2) – (20) – (2004 (У 1) va 2) tengliklardan quyidagiga ega boʻlamiz: anana ИР 22, и) 22 у) –
iga, yoqimli ovoziga mahliyo bo‘ldi. Qush Bahoriyaga ham ma’qul kelib, uni mehr bilan parvarish qilaverdi. Bir kuni hokimnikiga balxlik birodarlari mehmon bo‘lib kelishdi. To‘ti o‘rgatilgan gapni takror qilavergach, ular bir-birlariga savolomuz qarashib, bosh egganlaricha jimib qoldilar. Hokim ularning ma’yuslanib qolganlarini sezib, buning sababini so‘radi. Mehmonlardan biri ming istihola bilan bo‘lsa-da, to‘tining gapini tarjima qilib berdi. Hokim shu zahoti taomdan qo‘l tortdi-da: –Bizning odatimizga ko‘ra, yomon xotin tayyorlagan taomdan yeyilmaydi, –dedi. Eshik yaqinida ularning suhbatiga quloq tutib o‘tirgan xizmatkor qushchi (Xotiningizning qorovul bilan bir to‘shakda yotganini men ham bir necha marta ko‘rganman»", deb yolg‘on guvohlik berdi. Shundan so‘ng hokim xotinini o‘ldirishga buyurdi. Bu hukmni eshitgan iffatli xotin eriga bir ishonchli kishi orqali: «Ey muhtaram xojam, meni o‘ldirishga oshiqmang. Meni istagan vaqtingizda o‘ldirishingiz mumkin. Aql va tajriba egalari hukm chiqarishga, ayniqsa, qon to‘kishga shoshilmasliklari, sabrli bo‘lishlari zarur. Avval yaxshilab o‘ylang, agar tekshirish natijasida tunohim isbot etilsa, o‘ldirsangiz roziman. Dalilsiz, isbotsiz holda o‘ldirtirsangiz zavolimga qolasiz, deb xabar yubordi. Hokim xotinini chaqirtirib dedi: –To‘ti odam jinsidan emas, u g‘araz bilan so‘zlamaydi. Buning ustiga qushchi xizmatkorimiz ham guvohlik berdi. – Balxlik mehmonlardan so‘rang-chi, to‘ti bu gapdan boshqa so‘zlarni ham bilarmikin yo yo‘qhmig –dedi Ba-horiya, so‘ng xizmatkorning kirdikorini fosh etdi: – Bu nobakor xizmatchi iflos murodi hosil bo‘lmagani uchun to‘tiga yaramas so‘zlarni o‘rgatish orqali mendan o‘cholmoqchi bo‘lsa kerak, deb o‘ylayman. Agar to‘ti bosh-391
2018-yilning iyun oyida Leyden universiteti Markaziy Osiyo tadqiqotlari markazi doktori, PhD Yelena Paskaleva TDSHIga yana bir bor tashrif buyurib, Temuriylar davri yodgorliklarini o‘rganish mavzusi doirasida ma’ruzalar o‘qidi
QISHLOQ FOJIASI VA IQTISODIY TANAZZULNING BOSHLANISHI Xorazm okrugida majburiy ravishda jamoalashtirish o‘tkazilib, kolxozlar tuzilgach, qishloq xo‘jaligida tanazzul yuz bera boshladi. Bunga eng asosiy sabab, qishloq aholisi o‘rtasida sho‘rolarning sinfiy kurash siyosatini o‘tkazgani, bu esa o‘zaro nizolar, ya’ni boy, o‘rtahol tabaqaning quloq sifatida mol-u —mulki tortib olingani, yersiz, kam miqdorli yeri bor dehqonning ularga atayin qarshi qo‘yilganligi, natijada qishloqda yerga, mulkka egasizlik, davlat siyosatidan hadiksirash, majburiy rejali iqtisodiyot shakliga o‘tilib, tabiiy sharoitlarga qaramay paxta ekdirish edi. Bu holat qishloqlarda tanazzul—dehqonlar fojiasini keltirib chiqardi. Tabiiy muvozanat buzilib, yerlarning hosildorligi kamayib ketdi. Bunday salbiy holat oqibatini nafaqat XTX –asrning so‘nggi yillaridagi Xiva xonligi dehqonchiligiga oid raqamlarga, balki 1900 — 1920-yillar va 1926 —40-yillarga oid ko‘rsatkichlardan, jamolashtirishdan oldingi va so‘nggi yillardagi faktlarni bir-biriga taqqoslab bilib olish mumkin. Ya’ni, xonlik davri bilan 80—85-yil (1850—1930—1935) va so‘nggi xonlik davrlari taqqoslagandagi (1900—1920) holatga oid ma’lumotlardan bilib olsa bo‘ladi. Xiva xonligi arxiviga oid manbalarga ko‘ra, 1850-yilda 1 tilloga (1 tillo—90 tanga) 15 botmon bug‘doy yoki 16 botmon jo‘xori yoki 12 botmon (1—botmon —20 kg) mosh (loviya) sotib olish mumkin bo‘lgan. 25 kg olma, 10 kg kishmish —2 tillo, 100 kg o‘rik, 60 kg uzum, 10 kg olma—17 tillo, 1kg go‘sht—0,75 tanga turgan, Sigir esa 7 tillo, ho‘kiz—14 tillo, 150 bog‘lam beda bo‘lsa 1 tillodan sotilardi. XGX asr oxirida bo‘lsa, o‘rtacha ta’minlangan oilada, bir tanob (0,25 sotix) yerga qovun ekilsa, u xonadonda iste’mol etilganidan tashqari, 10 tillogacha daromad keltirgan. Bu tilloga esa bozorda 52 kg go‘sht, 52 kg kunjut moyi (yog‘i), 125 kg olma, 50 kg kishmish, 1500 bog‘lam beda, 50 kg guruch 600 kg bug‘doy olish mumkin edi. Ya’ni, qovun 29
gril munozaraga to‘xtaladi. Shundan so‘ng munozaralarga bar-y ШИ шaxpидa ishonchli manbaga—Payg‘ambar a.s.ning qu-1) hujmclagnga murojaat etadi: “Ikki bo‘g‘uzlanmishning o‘g‘liman”. И мy Яни shu hadisga tayanadi va voqeani shu hadisga bog‘lab da-urushi, hmmlisning qanchalik ishonchli ekanini ochish maqsadida n nil voqeni bayon etadi. VMahpg‘ugiy manbalarga tayanib, xulosa chiqaradi, kitobxonda savol-go‘ri qoldirmaslikka harakat qiladi. Kitobxonda savol tug‘ilishi mum-TИHини doim nazarda tutadi. Masalan, Rabg‘uziy yuqoridagi hadisni islan mana va dalil sifatida keltirar ekan, buning ortida yana bir savol ahh munikinligini e’tiborga oladi. Shu o‘rinda Rabg‘uziy tug‘ilishi yopaman Bo‘lgan savolni va savolga javobni tadqiq etadi: BA Mиka1o alayhissalom Ismoildin turur, Is’hoqdin ermaz... o‘g‘uzlanmishning o‘g‘liman demak ne bo‘lur?” Mano, kitobxonni o‘ylantiradigan muammo. Rabg‘uziy bu muam-an oqil sifatida ha! qiladi: “Arabning odati bor. Ammani eta deyurlar. Ulamolardan birisi aytur: o Manon! xabili erdi deb uch taloq ont ichsa, evlugi taloq bo‘lmag‘ay, jolunkim, Olloh Taolo Qur’on ichinda Ismoil qurbon qilinmish n Mminmnom qilinmishda xabar berur, yorliqar: Va bashsharnahu bi o abir min as-solihina. Ammo durustrak qavl ul tururkim, izni n atini (Iki bo‘g‘uzlanmishning o‘g‘liman) dan murod biri Ismoil un, Yang bim otasi Abdulloh turur”. 1yмм2K. Ismoilning qatorida turguvchi Is’hoq, ya’ni Tavrotdagi “iig bining, Shu javob ortidagi voqeani kitobxonga Rabg‘uziy sharh-b Yoqani islomning 1lk shakllanish davridagi xabarlarga asoslangan uhlar barmisil keltiradi. Xabarda keltirilishicha, Mustafo alayhissalomning katta otasi Abdul Alupllb davrida Zamzam qudug£i qurib qoladi. Abdul Mutallib: “”Olloh Inni guy bersa, bir o‘g‘limni qurbon qilaman”, deb ont ichadi. Abdul Miullibning bir xotinidan to‘qqizta o‘g‘li bor edi. O‘sha kunlari boshqa sihlari o‘pib tup"di. Bu o‘glini Abdul Mutallib boshqa o‘g‘illariga qara-parla orliy sevar edi. Abdul Mutallib Ollohga bergan va’dasiga ko‘ra, qura tnphilab, o‘g‘’ilaridan birini qurbon qilmoqchi bo‘ldi. Qur’a Abdul-235
o‘zlashtirish /aniqlashtirish /o‘zgartirishlarni (ikkinchi variant samaraliroq hisoblanadi) tashkillashtiradi. 2. Asosiy qism. 2.1. Talabalarni tayyorlagan ma’ruza va yangiliklari taqdimotini tashkillashtiradi. Ma’ruza jaryonida o‘quv materialini mantiqiy yoritib berishini, uni bayon etish yo‘li, tinglovchilarning ta’sirlanishini diqqat bilan kuzatadi. Ma’ruza yoki yangiliklar mazmuni tinglovchilarni qiziqtirmay qo‘ygan holda yoki, aksincha, ma’ruza vaqtida ko‘tarilgan savol yuqori qiziqishni uyg‘otsa, ma’ruzachini ma’lum vaqtgacha xushmuomalalik bilan to‘xtatadi va seminarni jamoaviy muhokama yo‘liga o‘tkazadi. 2.2. Ma’ruza mazmunining —jamoaviy muhokamasini tashkillashtiradi. (Bu seminarning eng ahamiyatli qismi bo‘lgani sababli, talabalar faol bilish faoliyatiga jalb qilinadilar). Bunda bu mazmun: seminar ishtirokchilarini ma’ruzachiga bergan savollar mazmuni bo‘yicha va o‘qituvchini talabalarga bergan savollariga (odatda, agarda ularning o‘zlari savollar bermaganlarida yoki ularning savollari mavzu mazmunini alohida tomonlariga taalluqli bo‘lsa, talabalarga savollarni tavsiya etadi) javoblari bo‘yicha talabalarga qay darajada tushunarli bo‘lganini baholash. Seminarni sekin-asta tashkillashtirilgan munozara shakliga o‘tkazadi. Har bir ma’ruzani muhokamasini qisqa umumlashtirish, ma’ruzaning asosiy holatlari va muhokama (munozara) natijalarini qayd etish bilan tugatadi. Talabalarni tayyorlagan ma’ruza va yangiliklari taqdimoti. Ma’ruza mazmunini jamoaviy muhokama qiladilar, bahslashadilar
Albatta, boshqa didaktik prinsiplarni ham fizika o‘qitishda hisobga olish kerak, lekin biz ularga to‘xtalib o‘tirmaymiz. Yuqorida ko‘rib o‘tilgan didaktik prinsiplar aksiomatik va trivial xarakterga ega bo‘lishiga qaramasdan, ular fizika o‘qitish nazariyasi va metodikasida katta ahamiyatga ega. Ular oliy maktablarda fizika o‘qitishning didaktik asosini tashkil qiladi. Shuning uchun, didaktik prinsiplar va ularning mohiyati bilan oliy maktab professor - o‘qituvchilarigina emas, balki o‘quvchilar ham yetarli darajada qurollangan bo‘lishlari kerak. Nazorat savollari: 1. Qanday didaktik prinsiplarni bilasiz? 2. Fizika o‘qitishda ular qanday qo‘llaniladi? 3. Izchillik prinsipining ma’nosi va mohiyatini qanday tushunasiz? 4. O‘quv predmetini kasbiy yo‘naltirish prinsipi qanday qo‘llaniladi? 5-8. Fizika va uni o‘qitishda empirik va nazariy metodlar Insonning o‘zini o‘rab turgan olamga bo‘lgan munosabatlaridan biri—bilishdir. Inson hayoti davomida faqat tashqi dunyoni, ya’ni tabiat va jamiyatnigina bilib qolmasdan, balki o‘zini, o‘zining ruhiy-ma’naviy dunyosini ham bilib boradi. Insonning tabiatni bilishi, fizika fanini o‘rganish jarayonida uning turli tomonlarini, ularning qonuniyatlari va xususiyatlarini ochib berilishi orqali shakllanadi. Falsafada inson bilishining tabiati va mohiyati haqida turli ta’limot va qarashlar mavjudligi bayon qilinadi. Bunday qarashlardan biri ilm va fan yutuqlariga asoslangan ilmiy bilish bo‘lib, u oddiy kundalik bilish, g‘oyibona bilish va boshqalardan tubdan farq qiladi. Markaziy Osiyo mutafakkirlari Forobiy, Ibn Sino, Ulug‘bek, Navoiylar inson dunyoni va o‘zini bilishi masalasiga to‘xtalib, u tabiat va jamiyatni hamda o‘zini bilishga qodir deb, ilmiy bilishni targ‘ib qilishgan. Ilmiy bilish uchun inson tabiatning hamma tomonlarini, aloqadorlik va bog‘lanishlarini birgalikda o‘rganishi, uni xatolik va bir tomonlama qarashdan saqlaydi. Ilmiy bilish natijasida hosil
Karimov bugun ertalab ishga kelishi bilan yordamchisiuning huzuriga bir dasta qog’oz olib kirdi
3. Tayyor preparatni mikroskopda ko‘rib, bakteriyalarning shaklini daftarga chizib olishadi. Mikrob tirik yoki o‘lik holida. mikroskopda —6 ko‘riladi. Mikroorganizmlarning morfologiyasi va tinktorial xususiyatlarini o‘rganish uchun maxsus bo‘yalgan preparatlar tayyorlanadi. Buning uchun har xil bo‘yoqlardan foydalaniladi. Mikrobiologiya amaliyotida quyidagi anilin bo‘yoqlar ko‘p ishlatiladi: asosli-fuksin, metil qizili, neytral qizili-eritmada qizil rangda bo‘ladi; karbolli kristallviolet, metilviolet, gensianviolet, tayyor suyuq Gimza bo‘yog‘i-binafsha rangda; metilin ko‘ki, brilliant va malaxit yashili. Ququq kukunsimon yoki kristall holdagi anilin bo‘yoqlardan ularning spirtli yoki suvdagi eritmalari tayyorlanadi. Bo‘yoqning spirtli eritmalari qorong‘ida uzoq vaqt yaxshi saqlanadi. Eritmalarning bo‘yash xossasini oshirish uchun ularga har xil kimyoviy moddalar (fenol, o‘yuvchi kaliy) qo‘shiladi yoki bo‘yashdan oldin preparatlarga ular (xlorid, sulfat yoki xrom kislotalarining kuchsiz eritmalari) bilan ishlov beriladi. Shuningdek, bu maqsadda bo‘yoq quyilgan preparat qizdiriladi, preparatga qizdirilgan, issiq bo‘yoq eritmasi quyiladi. Tez buziladigan, uzoq saqlanmaydigan bo‘yoq eritmalari faqat ishlatishdan oldin 1-2 Yoli eritmalar ko‘rinishida tayyorlanadi. Spirtli suvli eritmalar. Karbolli fuksin (Sil fuksini). Avval to‘yingan spirtli eritma tayyorlanadi: 100ml 9690 spirtga 5-10g asosli fuksin olinadi. Spirtli eritmalar yaxshi to‘yinishi uchun bo‘yoqlar batamom erib ketgunicha termostatda saqlanadi (vaqt-vaqti bilan silkitib turiladi). Bir sutkadan keyin eritma tayyor bo‘ladi. Unishisha idishlarda tiqini zich berkitilgan holda saqlash kerak. Shisha idish tagida ozgina bo‘yoq cho‘kmasi bo‘lishi eritmaning to‘yinganlik ko‘rsatkichi hisoblanadi. Toza spirtli eritma bo‘yash uchun yaroqsiz bo‘ladi, shuning uchun uning spirtli suvli eritmalari tayyorlanadi: 10-20 ml fuksinning to‘yingan spirtli eritmasiga 100ml tarkibida 590 fenoli bor distillangan suv qo‘shiladi. Karbolli fuksinning tayyor suv-spirtli eritmasi qog‘oz filtr orqali filtrlanadi. Chunki eritmada cho‘kma bo‘lmasa,surtma bir tekis yaxshi bo‘yaladi. Sil fuksini qator hollarda ishlatishdan oldin yana bir marta distillangan suv bilan (1:10) suyultiriladi va uning ishchi eritmasi (Pfeyffer fuksini) hosil bo‘ladi. Ishchi eritmalar uchi rezinali pipetka o‘rnatilgan va bo‘yoqning nomini yozib yopishtirib qo‘yilgan shisha idishlariga quyib foydalaniladi. Karbolli Kkristallviolet, metilviolet, gensianviolet. Kristallviolet, metilviolet bo‘yog‘i eritmalari tez cho‘kmaga tushadi va preparatni mikroskopda ko‘rganda ular xalaqit beradi. Ko‘pincha gensianviolet bo‘yog‘i ishlatiladi, unda preparat bir tekis bo‘yaladi. Uning spirtli suvli eritmasini tayyorlash uchun 1g quruq gensianviolet farfor hovonchada 10 ml spirt, bir necha tomchi gliserin va 290 fenol (kristall holda) bilan yaxshi ezib aralashtiriladi. va 100ml distillangan suv qo‘shiladi. Eitmani saqlaganda cho‘kma paydo bo‘lishining oldini olish uchun filtr qog‘oz varaqlariga bo‘yoqning to‘yingan spirtli eritmasi shimdiriladi, havoda quritib, kichik o‘lchamlarda qirqiladi, qorong‘i idishda saqlanadi. 145
Nixon AQShning Texas shtatida joylashgan shahardir. Gonzales, Wilson County, Texas\|Wilson okrugi tarkibiga kiradi. Aholisi 2186 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 744,5 nafar kishi. Geografiyasi Maydoni — 2,9 km2. Shundan 2,9 km2 quruqlik, 0,0 km2 esa suv maydonidir. Dengiz sathidan oʻrtacha 119 m balandlikda joylashgan. Manbalar Texas shaharlari
vlasti na mestax i ne mojet previshatB predel’nix stavok, ustanovlennix zakonodatel’stvom. Sbor za pravo roznichnoy torgovli otdel’nimi vidami tovarov i okazaniye otdel’ng X vidov uslug uplachivayetsya yejemesyachno ne pozdnee 25 chisla mesyatsa, sleduyushego za otchetn’im mesyatsem. Razdel XX. UPROSHENN’I PORYADOK NALOGOOBLOJENIYA Glava 55. OBSHIE POLOJENIYA Statya 348. Primeneniye uproshennogo poryadka nalogooblojeniya Uproshenn’y poryadok nalogooblojeniya primenyayetsya dlya otdel’nix kategoriy nalogoplatel’shikov i predusmatrivayet primeneniye spetsialBnmix pravil ischisleniya i uplat’ yedinogo nalogovogo plateja, yedinogo zemel’nogo naloga i fiksirovannogo naloga na otdel’nme vidi predprinimatel’skoy deyatel’nosti, a takje predstavleniya nalogovoy otchetnosti po etim nalogam. Platel’Bshiki yedinogo nalogovogo plateja i yedinogo zemel’nogo naloga, osushestvlyayushiye vidi deyatel’nosti, 110 kotorim ustanovlena uplata fiksirovannogo naloga. obyazani vesti razdel’n’iy uchyot po etim vidam deyatel’nosti i uplachivatv fiksirovanniy nalog v poryadke, predusmotrennom glavoy 58 nastoyashego Kodeksa. Nalogi, ukazannshe v chasti pervoy nastoyashey stat’i, uplachivayutsya vzamen sovokupnosti obsheustanovlennix nalogov i drugix obyazatel’nix platejey, predusmotrennix nastoyashim Kodeksom, za isklyucheniyem perechislennix v statye 349 nastoyashego Kodeksa. Pri izmenenii v techeniye nalogovogo perioda poryadka nalogooblojeniya, v sluchayax, predusmotrennix nastoyashim razdelom, nalogoplatelishik pis’menno uvedomlyayet ob etom organ gosudarstvennoy nalogovoy slujb’ po mestu nalogovogo ucheta po forme, ustanovlennoy Gosudarstvenn’im nalogovmm komitetom Respubliki Uzbekistan. Pri etom za nalogoplatel’sikami soxranyayutsya obyazatel’stva NO uplate nalogov i drugix obyazatel’nix platejey za predmidushiy period isxodya iz deystvuyutsego na tot period poryadka nalogooblojeniya. Statya 349. Obyazatel’stva po uplate otdel’n’x obsheustanovlennix nalogov pri primenenii uproshennogo poryadka nalogooblojeniya Dlya nalogoplatel’shikov, v otnoshenii kotormx predusmatrivayetsya uproshenniy poryadok nalogooblojeniya, yesli inoye ne predusmotreno statyey 373 nastoyashego Kodeksa, soxranyayutsya obyazatel’stva No uderjaniyu nalogov i drugix obyazatel’nix platejey u istochnika v’iplati i obyazatel’stva po uplate v byudjet i gosudarstvennye selevme fondi sleduyushix nalogov i drugix obyazatel’n’x platejey: naloga na pribml’, vzimayemogo u istochnika vmiplati v poryadke, predusmotrennom statyey 165 nastoyashego Kodeksa; naloga na dobavlennuyu stoimost’ po rabotam (uslugam), vmilpolnyayemmm (okazmvayemim) nerezidentami Respubliki Uzbekistan v poryadke, predusmotrennom statyey 207 nastoyashego Kodeksa; aksiznogo naloga pri proizvodstve podaksiznoy produksii, yesli inoye ne predusmotreno statyey 350 nastoyashego Kodeksa; nalogov i spetsial’nix platejey dlya nedropol’zovateley, yesli inoye ne predusmotreno statyey 350 nastoyashego Kodeksa; tamojennix platejey; yedinogo sotsial’nogo plateja; gosudarstvennix poshlin; sbora za pravo roznichnoy torgovli otdel’n’imi vidami tovarov i okazaniye otdel’nix vidov uslug; obyazatelqn’ix otchisleniy v gosudarstvenn’iye selev’ge fondi (za isklyucheniyem platel’shikov yedinogo nalogovogo plateja); sbora v Respublikanskiy dorojniy fond za priobreteniye i (ili) vremenn’iy vvoz avtotransportnix sredstv. Glava 56. EDINB’BIY NALOGOV’I PLATEJ Statya 350. Nalogoplatelq shiki Platel’sikami yedinogo nalogovogo plateja yavlyayutsya: 1) mikrofirmi i maliye predpriyatiya, za isklyucheniyem ukazannix v chasti vtoroy nastoyashey stat’i; 2) nezavisimo ot chislennosti rabotnikov: predpriyatiya torgovli i obshestvennogo pitaniya; notariusm, zanimayushiyesya chastnoy praktikoy; yuridicheskiye litsa, v ramkax osushestvleniya deyatel’nosti po organizatsii loterey. Yediniy nalogoviy platej ne rasprostranyayetsya na mikrofirmis i malme predpriyatiya: osushestvlyayushiye proizvodstvo podaksiznoy produksin i dobichu poleznix iskopayemix, oblagayemix nalogom za pol’zovaniye nedrami; v ramkax deyatel’nosti, po kotoroy predusmatrivayetsya uplata yedinogo zemelonogo naloga v sootvetstvii s glavoy 57 nastoyashego Kodeksa i fiksirovannogo naloga v sootvetstvii s glavoy 58 nastoyashego Kodeksa; uchastnikov soglasheniy o razdele produksii. K mikrofirmam i mal’m predpriyatiyam otnosyatsya yuridicheskiye litsa, kotorme po chislennosti rabotnikov sootvetstvuyut ustanovlennomu zakonodatel’stvom kriteriy-u. Pri etom: chislennostB rabotnikov opredelyayetsya isxodya iz srednegodovoy chislennosti rabotnikov za otchetniy god; pri opredelenii srednegodovoy chislennosti rabotnikov uchitmivayetsya takje chislennost’ rabotnikov, prinyatix na rabot-u po sovmestitel’stvu, dogovoram podryada i inmm dogovoram grajdansko-pravovogo xaraktera, a takje chislennost’ rabotayushix na unitarnix (dochernix) predpriyatiyax, v predstavitel’stvax i filialax; pri otnesenii yuridicheskogo litsa k kategorii mikrofirm i malix predpriyatiy prinimayetsya kriteriy chislennkosti rabotnikov, sootvetstvuyushiy osnovnomu (profil’nomu) vidu deyatel’nosti yuridicheskogo litsa. K predpriyatiyam torgovli i obshestvennogo pitaniya, v selyax nalogooblojeniya, otnosyatsya yuridicheskiye litsa, u kotorix 654
borar va u yerda... Endi Oqbolaning birdan bir tilagi, u bilan birga bo‘lish edi. Elomon nima qilea ham, hayerga boshlasa ham churh etmay ketaverardi, hamma-hammasini unutib yuborgan bo‘lardi. Hatto nima hil-mohchisan, handay yashamohchisan, deb so‘rab ham o‘tirmasdi, ko‘zini chirt yumib, dunyoning narigi burchagiga desa ham sira ikkilanmay ketaverardi. Bu xayollardan Ohbolaning yuragi taka-puka bo‘lib, shirin tepa boshladi. U umid va chidam bilan Elomonning: «Qani, yur!»—deyishini kutib o‘tirardi. Elomon suvning hammasini tashib bo‘ldi-da, chetga harab og‘ir nafas olarkan: — Bo‘pti, men ketdim!—dedi. —Mayli, bora hol, rahmat...—dedi tarvuzi h-o‘l-tig‘idan tushib Oqbola. Elomon bir dakika ikkilanib turdi-da, keyin orqasiga o‘girilib, jo‘nab ketdi. —Jazmaningmi?—deb so‘radi Sarih opa ketidan harab qolar ekan. Ohbola teskari qaradi. Bugun-u juda ko‘p o‘yladi, ko‘p narsa aniqlashganday bo‘ldi unga. U tushundiki, Elomon uni ilgarigidek yaxshi ko‘rardi-yu, ammo kechirolmaydi. Endi ular bir-birlariga har qancha intilishmasin, birga yashash-lariiing sira iloji yo‘q. Ularning bir-birlariga muhabbatlari har hancha zo‘r bo‘lmasin, o‘tmish xotirasi undan zo‘rlik hiladi. Oqbola endi bunga hat’iy ishondi. Endi ho‘lidan hech narsa kelmasligini ham tushundi. Shu figsrga keLdi-yu, birdan hafsalasi pir bo‘lib, dami ichiga tushib ketdi. Ohbola Elomonni ayblashga jur’at hilolmasdi, uning hech narsada aybi yo‘qligini yaxshi biladi. Biroq bekordan bekorga kuyaverishni-ham istamaydi.-Shuning uchun ham u Elomon kelasi safar kelganida: «Ortiq kelma!»—deyishga qaror qildi. — Hah, hammasiyam qurib ketsin-a!—deya alam bilan shivirladi uva qorong‘ida chelakchasini paypaslab topib, o‘rnidan turdi. Kecha kechasi ham mijja qoqmay chiqqan edi. Bugun barvaqt yotib, hech narsani o‘ylamay, uxlashga qaror qjldi u. Xonada moypilik xiragina nur sochib turibdi. Shu nursiz xonada Anvarning malla bolalari bir yerga g‘uj bo‘lib, uni kutib o‘tirishardi. Ular yolg‘iz edi.
Madhiya - Asarlar - madhiya so'zi ishtirok etgan barcha asarlar
696 XXII 606 cho‘yandan yasalgan buyumlarning sirtqi qatlamlarini alyuminiyga to‘yintirishdan iborat, buyumning alyuminiyga to‘yintirilgan sirtki qavati metallning ichki qavatini shu metall qattiq qizdirilganda oksildlapishdan saqlaydi. Buyumni alitirlash uchun, bu buyum yo suyuklantirilgan alyuminiyga tushiriladi, yoki alyuminiy poroshogi bilan alyumin-iiy oksiddan iborat aralashma ichiga solib qizdiriladi. Qizdirilganda alyuminiy buyumning sirtqi qavatiga singib, temir bilap qattiq eritma hosil qiladi. Alitirlangan po‘lat buyumlar havoda 9007S. gacha qizdirilganda ham oksidlanmaydi. Alyuminiyning o‘zgaruvchan tokii o‘zgarmas tokka aylantirish uchun xizmat qiladigan eng sodda to‘g‘rilagichlar tayyorlashda ishlatilishini ham aytib o‘tamiz. To‘g‘rilagich alyuminiy va temir (yoki qo‘rg‘oshin) elektrodlarlan tuziladi, bu elektrodlar soda eritmasiga tushirilgan bo‘ladi. Bunday asbob tokni faqat bir yo‘nalishdagina o‘tkazadi, bunda alyuminiy katod rolini o‘ynaydi. Agar alyuminiydan yasalgan to‘g‘rilagich o‘zgaruvchan tok tarmog‘iga ulaisa, bir tomonga yo‘nalgan pulyelanuvchi tok hosil bo‘ladi. Alyuminiy juda mayda kukun holida temir buyumlarga surtish uchun ketadigan bo‘yoq sifatida ham ishlatiladi, bunday buyoq temirni korroziyadan yaxshi saqlaydi, alyuminiy kukuni litografiya bo‘yog‘i sifatida, shuningdek, ammonallar tipidagi ba’zi portlovchi aralashmalar tayyorlashda ham 111-latiladi. Alyuminiyning yirikroq donali kukuni ko‘lgina metallarni qaytarish uchun, yorituvchi raketalar uchun va termit tayyorlash uchun ishlatiladi. Yupqa almominiy zari (qog‘ozi) shokolad, konfet va boshqa konditer mahsulotlarini o‘rash uchun ketadi. Nihoyat har xil uy-ro‘zg‘or asboblari: kastryul, qoshiq va shu kabilar tayyorlash uchun ham alyuminiyning keng ishlatilishi hammaga ma’lum. Alyuminiy faqat bitta oksid ATO; hosil qiladi Ba yan» ning barcha birikmalarida uch valentli bo‘ladi. Alyuminiy oksid A’O; bu oksid giltuproq deb ham ataladi; alyuminiy oksid tabiatda kristall holida uchraydi va korund deb ataladigan mineralni hosil a Ko-rund qattiqligi jihatidan faqat olmosdan keyin turadi. Korundning qizil yoki ko‘k tusga bo‘yalgan tiniq kristallari qimmatbaho toshlardir; qizil tusdagisi rubin (yoqut) deb, ko‘k tusdagisi sapfir deb ataladi. Hozirgi vaqtda giltuproqni elektr pechida suyuqlantirish yo‘li bilan sun’iy yoqutlar olinmoqda. Yoqutlar faqat zeb-ziynat sifatidagina emas, balki texnika maqsadlari uchun ham, masalan, annq o‘lchaydigan asbob detallari, soat toshlari va shu kabilar tayyorlashda ishlatiladi.
Mamlakatingizda Prezident saylovini diqqat bilan kuzatar ekanman, u demokratiyaning barcha tamoyillariga to‘liq mos holda o‘tganiga ishonch hosil qildim. Bu O‘zbekiston Respublikasi davlat boshqaruvini yangilash va yanada demokratlashtirish hamda mamlakatni modernizatsiya qilishda siyosiy partiyalarning roli kuchaygandan dalolatdir. O‘zbekistonda fuqarolarning saylov huquqini, o‘z xohish-irodasini erkin ifodalash, qonuniy manfaatlarini ro‘yobga chiqarish va himoya qilish huquqini ta’minlash uchun barcha shart-sharoit yaratilgan. Ko‘ppartiyaviylik asosida o‘tkazilgan mazkur saylov buning amaldagi ifodasidir. Mamlakatingizga har gal kelganimda turli jabhalarda ro‘y berayotgan ulkan o‘zgarishlarning guvohi bo‘laman. O‘zbekistonning Samarqand, Buxoro, Toshkent, Xiva kabi qadimiy shaharlaridagi me’moriy obidalar, madaniy yodgorliklarni ziyorat qilib, zavq olaman. Xitoy O‘zbekiston bilan hamkorlikni yuksak qadrlaydi. Bugungi kunda barcha sohalarda rivojlanayotgan aloqalarimiz kelgusida yanada mustahkamlanishiga ishonaman. Dun Syaoyan, Xitoy ijtimoiy fanlar akademiyasining Rossiya, Sharqiy Yevropa va Markaziy Osiyo intstituti direktori o‘rinbosari: Toshkentning bir nechta saylov uchastkalarida bo‘lib, Prezident saylovi jarayonlarini kuzatishga muvaffaq bo‘ldim. Saylovchilarning ovoz berish jarayonida faol ishtiroki meni quvontirdi. Bu ularning mamlakat taqdiriga befarq emasligidan dalolat. Saylov uchastkalaridagi saylovchilar va kuzatuvchilar uchun zarur barcha sharoitlar yaratilganini ko‘pchilik kuzatuvchilar e’tirof etdi. Saylovni O‘zbekistondagi kabi yuksak darajada tashkil etish dunyo mamlakatlarida kam uchraydigan hodisadir. Prezidentlikka nomzodlarning dasturlari o‘ziga xosligi, ko‘plab yo‘nalishlarni o‘zida mujassam etgani bilan e’tiborga molik. Nomzodlarning dasturlari bilan saylovchilarni yaqindan tanishtirish maqsadida ko‘chalar, do‘konlar, shifoxona va maktablarda ko‘pdan-ko‘p targ‘ibot materiallarining osib qo‘yilgani mamlakatda Prezident saylovi demokratik ruhda o‘tganining yana bir dalilidir. Prezidentlik lavozimiga O‘zbekistondagi qator siyosiy partiyalar va saylovchilar tashabbuskor guruhidan to‘rt nomzodning ko‘rsatilgani, saylovchilarning tanlash imkoniyatini yanada oshirdi. Nomzodlar orasida xotin-qizlar vakilining borligi esa mamlakatingizda xotin-qizlarning mavqei tobora yuksalayotganining yorqin tasdig‘idir.
75 Tomchi qurg‘ur imillaydi, to‘lsa-chi qani, Nahotki ul anglamasa, xon tashnai zor! Ajab holkim, ko‘zaga suv to‘lay deganda Xon buruguti qoqdi qanotin. Gir aylanib uchishini qilmayin kanda Surdi andak hayotning totin. Keyin... burgut xon ichmoqchi bo‘lgan ko‘zani Ittifoqo to‘kib yubordi! Dastyor dedi: –Xit qilmasa buncha odamni! –Qush qavmini so‘kib yubordi... Xon darg‘azab, o‘z qushini qo‘lga ko‘ndirib, Kallasini uzib tashladi! So‘ngra dedi: –Ado bo‘ldi sor bergan firib, –Farmonini qayta boshladi: –Tomchiga tut ko‘zachani, imillama, bo‘l! –Dastyor yana bo‘ldi xizmatda. Muncha og‘ir, mashaqqatga muncha bisyor cho‘l, Bor ekan-da axir qismatda! Oxir, xonga uzatildi ko‘zachada suv, U ichmoqchi edi nogahon: Sodiq vazir ko‘zyoshini to‘kibon duv-duv, Dedi: –Ichmang, a’lohazrat xon... Bo‘l suvni biz avval itga peshkash tortaylik, To‘yib ichsin, agar o‘lmasa... Unda iching! Yo‘qsa tog‘ga biz ham yo‘rtaylik Ko‘raylik-chi... paymon to‘lmasa... Xon vazirga ma’qul deya itni chorlatdi, U jonberdi ichgan zahoti. Bu manzara xon ko‘zini qo‘qqis porlatdi, Yorug‘ bo‘ldi nursiz hayoti!
Iqtisodiyot real sektori korxonalarini qo‘llab-quvvatlashning asosiy yo‘nalishlari Real sektor korxonalarini qo‘llab-quvvatlashning asosiy yo‘nalishlari v v v v v Mahsulot Eksportyor korxona-Bank kreditlari Ishlab tannarxini larga soliqlar bo‘yicha orqali qo‘llab-chiqarishni pasaytirish imtiyozlar berish quvvatlash kengaytirish Ayniqsa, real sektor korxonalarini qo‘’llab-quvvatlashda ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish, kooperatsiya aloqalarini kengaytirish, mustahkam hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, mamlakatimizda ishlab chiqarilgan mahsulotlarga ichki talabni rag‘batlantirish masalalari alohida o‘rin tutdi. Iqtisodiyotning real sektori — iqtisodiyotning bevosita moddiy ne’matlar ishlabchiqarish va xizmatlar ko‘rsatish bilan bog‘liq sohasi bo‘lib, u o‘z ichiga sanoat, qishloq xo‘jaligi, qurilish, transport, aloqa va boshqa xizmat ko‘rsatish tarmoqlarini oladi. Ishlab chiqarishni modernizatsiyalash — ishlab chiqarishni zamonaviy texnologiyalar bilan jihozlash, uni ma’naviy jihatdan yangilash, tarkibiy jihatdan texnik va texnologik qayta tuzish kabi chora-tadbirlarni o‘z ichiga oluvchi jarayon. Ishlab chiqarishni modernizatsiyalashning asosiy yo‘nalish va vositalari bo‘lib quyidagilar hisoblanadi: korxonalardan eskirgan asbob-uskunalarni chiqarish; ishlab chiqarishni zamonaviy texnika va texnologiyalar bilan jihozlash; mahalliy resurslar asosida ishlabchiqarishga innovatsion texnologiyalarni joriy etish; ishlab chiqarilayotgan mahsulot assortimentini kengaytirish; ishlab chiqarish xarajatlarini pasaytirish va resurslarni tejash; sifatni boshqarish va sertifikatlash tizimini joriy etish; chiqitsiz va ekologik toza texnologiyalarni joriy etish va boshqalar. Kooperatsiya aloqalari—turli soha ishlabchiqarish tarmoqlarida ma’lum mahsulotni tayyorlash bo‘yicha uzoq muddatli aloqalarni o‘rnatish. Bugungi kunda respublikamiz iqtisodiyotining deyarli barcha tarmoq va sohalarida ishlabchiqarishni modernizatsiyalash, texnik va texnologik 60
MAJIYTNI ANRLASH vaydaa {zdi takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi Farmoni bu boradagi ishlarni yangi bosqichga olib chiqdi, deyish mumkin. Modomiki, gap mamlakatimizdagi bag‘rikenglik siyosati haqida borar ekan, uning xalqaro maydondagi e’tirofiga ham to‘xtalib o‘tish joiz. Xususan, 2017-yil 29-sentyabrda O‘zbekistongi tashrif buyurgan Moskva va Butun Rus patriarxi Kirill O‘zbekistonda din va e’tiqodga bo‘lgan hurmatga tan berib, uni xalqaro maydonda quyidagicha e’tirof etdi: "Amerika, Yevropi siyosatchilarini O‘zbekistonga chaqiring, kelib ko‘rishsin, Bunday bag‘rikenglik hech qayerda iye! Men bu yerda ko‘rganlarimni hamma yerda va har doim aytaman. Bu yerda odamlarning samimiy mehr-muhabbati va hurmatini his qildim...":", Bu e’tirofni mamlakatimizda olib borilayotgan bag‘rikenglik siyosatiga berilgan munosib baho, deyish mumkin. Umuman, bag‘rikenglik o‘zbek millatiga xos qadriyat hisoblanadi. Mehmondo‘stlik, o‘zga millat vakillariga nisbatan do‘stona munosabat, xalqaro munosabatlarda o‘zaro hurmat tamoyiliga amal qilish millatimizning oliyjanob fazilatlaridandir. Shu ma’noda, davlatimiz olib borayotgan bag‘rikenglik, tenglik va do‘stlik siyosati millatimiz ma’naviyatining ildizida, xalqimizning qon-qonida mavjud, desak xato bo‘lmaydi. Bu oqilona siyosat natijasida mamlakatimizdagi barcha millat va elatlar hamjihatlikda, tinchlik va totuvlikda yashab kelmoqdalar. Afsonani haqiqatga aylantirgan inson O‘zbekiston mustaqilligining dastlabki yillaridanoq mamlakatda avtomobilsozlik sanoatiga asos solinishi iqtisodiyotda yangi daromad manbaini yaratish bilan birga aholining ish bilan bandligini ta’minlash va mamlakat iqtisodiyotini mustahkamlash
44 Z-arabinoza, D-galaktoza va L-ramnoza koldiklari D-galakturin kislota bilan asosiy zanjir tuzilishida ishtirok etadi. Protopektinning hosil bo‘lishida pektin moddalari bilan sellyuloza, Ca, Mg ishtirok etadi. Protopektin eruvchan pektinga unga suyultirilgan kislotalar va protopektinaza fermenti ta’sir ettirish yo‘li bilan o‘tadi. Protopektinning parchalanishi quyidagi usulda boradi. Suyultirilgan kislotalar → ↓← protopektinaza protopektinning eruvchan pektinga aylanganligini mevalar pishganda kuzatiladi, ya’ni mevalar yumshab, ularning mazasi shirinligi ortadi. Pektin moddalar kanopni qayta ishlashda katta ahamiyatga ega. Ularni ivitib quyilganda pektin moddalari ivish natijasida hosil bo‘lgan fermentlar ѐrdamida gidrolizlanishiga asoslangan. Buning natijasida kanop poyasi po‘stidan ajralishi va kanop tolalarini bir-biridan ajralishi ro‘y beradi. Eruvchan pektinning asosiy va muhim xususiyatlaridan biri uning qand va kislota ishtirokida qovushqoq modda, ya’ni gel hosil qilishidir. Hosil bo‘lgan gelning tarkibini 0,2‒1,5% pektin tashkil etadi. Pektinning bu xususiyatidan qandolat sanoatida juda keng foydalaniladi. Marmelad, jele, mevali karamel nachinkalari tayѐrlashda foydalaniladi. Pektin moddalari odam organizmi uchun juda foydalidir. Ular hazm qilish organlarini boshqarib turadi. Ovqat hazm qilish organlariga tushgan zaharli moddalarni masalan, radioaktiv, simobli va og‘ir metallardan zaharlanishda ichakdan zaharli moddalarni olib chiqib ketish xususiyatiga ega. 2.2.5. Amiloza ‒ Amilopektin O‘simliklarda kraxmal zaxira oziqa modda hisoblanadi va ularda kraxmal donachalari holida saqlanadi. α–amiloza uchun shoxlanmagan zanjirdan iborat. Amiloza issiq suvda tez eriydi va eritmalarning qovushqoqligi kamroq bo‘ladi. Amiloza eritmalari beqaror, uzoq turishi natijasida cho‘kma hosil qiladi. U yod eritmasi ѐrdamida ko‘k ranga bo‘yaladi. Amilopektin kuchli shoxlangan zanjirdan tashkil topgan. Yod eritmasida kraxmal ko‘kimtir siѐh rangiga bo‘yaladi. Agar kleysterga yod tomizilsa
Oq va qora kurkalar sotiladi 1,5 yoshar boldi
burchakli qismlarga - fasetkalarga bo‘lingan yarim sferik shox pardalardan iborat. Hasharotlarning murakkab kuzlaridagi xar bir fasetka buyumlarning tasvirini qabul qiladi, yaxlit xolda esa bu kuz buyumlarning tasvirini qabul qilishga Karaganda ularning bo‘shlikdagi harakatini kurishga kuprok moslashadi. Kapalakning boshida kuzlar bilan bir qatorda bir juft mo‘ylov va og‘iz teshigi xam bor, og‘iz teshigi bitib ketgan og‘iz o‘simtasi bilan o‘ralgan: pastki lab paypaslagichlari kiska va ikki bugimli buladi. Kapalaklarning mo‘ylovlari yaxshi rivojlangan, patsimon shaklli, naychaga o‘xshash 4070 ta bug‘imdan tuzilgan bo‘lib, ikki yoniga osilib turadigan o‘simtalari bor. Kapalaklar xam ipak qurtini lichinkasi singari traxeya sistemasi orqali nafas oladi. Bu sistema sakkiz juft nafas teshigi bilan tashqariga ochilib teshigining bekituvchi apparata ikkilamchi bekituvchi yoyning yukligi bilan qurtlarnikidan farq qiladi. Undan tashqari, kapalakdagi bel naychasi ayni qorin bugimining ketingi chetida uchi berk xolda tamomlanadi. Koni oq sarg‘ish rangda bo‘lib, bel naychasining kiskarishi natijasida aortaga chiqib harakatga keladi. Muskul sistemasi ko‘krak qismidagi oyoq va qanot muskulining yaxshi rivojlanganligi yuqori jag‘lardagi muskullar yukligi bilan lichinka muskullaridan farq qiladi. Kapalakning nerv sistemasi ipak qurtnikiga Karaganda ancha murakkab tuzilgan ayniqsa tomoq usti nerv tugunlari sezgi organlari (kuz va mo‘ylovlari) yaxshi rivojlangan buladi. Tut ipak qurti kapalaklarini anatomik tuzilishi ovqat Hazm qilish sistemasi uzun naydan iborat bo‘lib, bu nay qorin bo‘shligida havo pufagi shaklida kengayadi havo pufagidan keyin urta ichak, undan keyin uchi berk (kur) uzun ichak joylashgan bo‘lib,bu ichak orqa chiqaruv teshigiga tutashadi.Ichakning orqa bo‘limiga ingichka va ilonizi ko‘rinishdagi oltita malpigiyev naychalari kirib boradi. Demak. jinsiy organlar —urg‘ochi kapapakda turt juft tuxum naychalari— ovariollar,O‘shimcha jinsiy organlar va tashki kopulyativ apparatdan iborat
18 sentabr kuni jinoyat ishlari bo‘yicha Toshkent shahar sudi sudyasi Zafar Nurmatov raisligida Navoiydagi 47-sonli jazoni ijro etish muassasasida vafot etgan Sh.S. ishi bo‘yicha sud majlisi davom ettirildi. Bu galgi sud majlisida marhumni ekspertizadan o‘tkazgan ekspertlar Jamoliddin Begboyev, Shahlo Yunusova, eksgumatsiyada ishtirok etgan ekspert Shohsanam Yadgarova va tergov hibsxonasi feldsheri Ulug‘bek Berdiyev guvoh sifatida ko‘rsatma berishdi. Jamoliddin Begboyev, Respublika sud-tibbiy ekspertiza ilmiy-amaliy markazi Toshkent viloyat filiali eksperti: – Bu holat bo‘yicha 2018 yil oxirida Shahlo Yunusova meni chaqirdi-da, shu ishni ko‘rish bo‘yicha maslahat so‘radi. Men «aqling bo‘lsa, bu ishni ko‘rma» deb javob berdim. Chunki tashxis to‘g‘ri kelmagani ko‘rinib turardi. Taqdir bo‘lib, bu ish baribir u va menga kelib qoldi. Gistologiya – bu ichki a'zolarning parchalari holatini mikroskop yordamida o‘rganib, o‘limga va kasallikka bog‘liqligini baholab beruvchi fan. Bu fanning ham o‘z tili bor. Oldingi bir ekspertiza xulosasida protokol qismida jarohatlarning belgisi sanab o‘tilgan, biroq xotima qismida sepsis deb qo‘ygan. Men Shahlo Yunusova raisligidagi sud-tibbiy ekspertizasida qatnashdim va to‘liq yoritib berganman. Har bir holatni tahlil qilib, o‘z javobimni aytdim. Elektr tamg‘a, shok, bosh miya lat yeyishi va boshqa holatlarni tahlil qilib berganman. Ammo, mening xulosam komission bo‘limga yoqmadi. Shundan so‘ng, menga nisbatan bosimlar boshlanib ketdi. Men buni audioyozuv qilib olganman ham. Men buni isbotlash uchun sudga taqdim qilishga tayyorman. J. Begboyev tomonidan sudga taqdim etilgan audioyozuvlar aks ettirilgan disk ish hujjatlariga qo‘shish va uni sud majlisida eshitish masalasi o‘rtaga qo‘yildi. Raislik qiluvchi tomonidan taraflar fikri so‘raldi. Hamma bir ovozdan rozilik berdi. – Menga nisbatan boshlig‘im tarafidan bosimlar bo‘ldi. «Nega sepsis qo‘yib bermaysan? Nega sepsisni tasdiqlab bermaysan?» deyishdi. Men xulosamda elektr tamg‘a, shok holati, bosh miya lat yeyishi kabi xulosalar berganman. Prokuror: – Aytingchi, sizga tazyiq bo‘lgan bo‘lsa, siz birorta huquqni muhofaza qilish organlariga xabar berdingizmi? Begboyev: – 4 marta virtual qabulxonaga, 6 marta Bosh prokuraturaga, Ombudsmanga, Mehnat vazirligiga, Senatga murojaat qildim. Menda xatlar bor. Agar xohlasangiz, ilova qilishim mumkin. Ular yana qaytarib Toshkent shahar prokuraturasiga tashlashadi. Prokurorlar «iltimos yozmay turing, qilyapmiz» deyishadi. Mana 1 yil o‘tib ham ketdi. Bu buyrak yetishmovchiligi emas. Sepsis deyishyapti, ekspertiza xulosalaridagi belgilar sepsisga taalluqli emas. Jigarda diffuz yog‘li gepatoz deyilyapti, lekin bu sepsis belgisi emas. Begboyev ekspertiza xulosasida bergan har bir fikriga o‘z asoslarini berdi. – Biz xulosamizni holat qanday bo‘lsa, shunday berishimizni aytganmiz. Bizdan keyin 50 ta joyga olib borishsa ham, ayb chiqmasin. Ekspertlar Xvan, Axrorovlar ko‘p iltimos qilishdi. Bo‘lim mudiri Jamila Xoshimova ham chiqib sepsis qo‘yib berishimni so‘radi. Avvalambor, Xudo saqlasin tuhmatdan qo‘rqaman. Yakunda aytish mumkinki, bemorda sepsis bo‘lmagan. Bemor o‘limi jarohatlarga bog‘liq bo‘lgan, shuningdek elektr tamg‘a ham bor. Bu elektr toki teriga tekkanida hosil bo‘ladigan jarohat. Bergan xulosalarim ortidan tergovchilar tomonidan ham bosimlar bo‘ldi. «Nega sepsis chiqmadi, nega unday, oilangga rahming keladimi?» degan gaplar tazyiq-ku, axir? Shundan so‘ng, marhumning eksgumatsiya ekspertizasini o‘tkazgan sud eksperti so‘zga chiqdi. Shohsanam Yadgarova, oliy toifali ekspert: – Biz o‘lim sababini marhum hayotligida olgan jarohatlari sababli olgan deya xulosa berganmiz. Bu xulosaga kelishimizga sabab, biz bir necha marta qayta laborator tekshiruvi o‘tkazdik, eksgumatsiya qildik. Natijada shu xulosaga kelganmiz. Ruxsat bersangiz, ekspertizani qanday qilish bo‘yicha adabiyotlarni taqdim etaman. Prokuror: – Ayting-chi, o‘pka nevralari ostida qon quyilish, yurak exikardiya ostida qon quyilish, oshqozon shilliq qavatida qon quyilish, buyrak usti bezida qon quyilishi kabi holatlar jarohat oqibati bo‘lishi mumkinmi? – Bular «sotryasaniye vnutrennyx organov» deyiladi. Bu va shok holatlarda shunday hollar kelib chiqadi. Bu aynan jarohat natijasida bo‘lgan og‘ir shok holatidan kelib chiqqan. Biz bu jarohatlarni marhum tirikligida olganini ko‘rsatganmiz. Prokuror: – Nima sababdan bu murakkab ekspertizada vrach-reanimatolog, gematolog, immunolog, nefrolog kabi tor sohadagi mutaxassislarni jalb qilmagansiz? Sh. Yadgarova: – Ular nimaga kerak? Gematologik kasallik bu yerda yo‘q. Tekshiruvlarda trombotsitlar va yana boshqa holatlar normada. Gematolog bizga kerak emas edi. Bu mutaxassislar bizga kerak emas deb birgalikda qaror qilganmiz. Gistolog hujayralar darajasida tekshiradi. Biz shunday darajada tekshirganmiz. Gematologik kasallik ham, sepsis ham yo‘q. Sepsisda terini rangi kulrang tusga kirib ketadi. Biz shu ishni olganimizdan beri tazyiqqa uchrayapmiz. Oxiri men bo‘shadim o‘sha bo‘limdan. Ortiq ekspertiza ham o‘tkazmayman. Advokatlardan biri tazyiqlar bo‘lgani haqida biror joyga shikoyat qilingani haqida qiziqdi. Sh. Yadgarova: – Portalga bir necha marta murojaat qildim. Prokuraturaga tergovchi Mahammatqulov ustidan shikoyat qilsam, uning o‘zi javob berdi. Buni men sudga ham taqdim qila olaman. Tazyiq haqida aytsam, u meni chaqirdi. Oldin boshqa ishda u menga adovatga borib qolgandi. Bu ishda sepsis deb o‘zining fikrini singdiraverdi. Kechki soat 18:00da borgan bo‘lsam, tungi soat 01:00gacha ushlab turdi. Ekspert, tibbiyot fanlari nomzodi Shahlo Yunusova ham o‘xshash ko‘rsatmalar berdi. Ekspertizada hech qanday sepsis aniqlanmagani, jarohat natijasida marhum vafot etganini bildirdi va ilmiy asoslar keltirdi. So‘nggi guvoh sifatida 1-sonli Tergov hibsxonasi tibbiyot bo‘limida feldsher vazifasida ishlovchi Ulug‘bek Berdiyev ham o‘z ko‘rsatmalarini berdi. Ushbu guvoh marhumning vafoti oldidan shifoxonaga olib borgan bo‘lib, unga nisbatan tergovda tazyiqlar bo‘lganini aytdi. Ushbu sud majlisida guvohlar bergan ko‘rsatmalar bir-biriga o‘xshash bo‘ldi. Ekspertlar marhum sepsisdan emas, jarohatdan vafot etgan degan fikrni ilgari surishdi. Ekspertlar va feldsher ham unga nisbatan tazyiq va bosimlar bo‘lganini aytib o‘tishdi. Ma'lumot uchun, Navoiydagi 47-sonli jazoni ijro etish muassasasida vafot etgan Sh.S. o‘limi bilan bog‘liq hodisa yuzasidan Bosh prokuratura tomonidan o‘tkazilgan qo‘shimcha tergov natijalariga ko‘ra, marhum S.Sh.ning o‘limida tibbiy yordam ko‘rsatgan 4 nafar tibbiyot xodimi Jinoyat kodeksining 116-moddasi 3-qismi bilan ayblanib, jinoyat ishi ayblov xulosasi bilan jinoyat ishlari bo‘yicha Toshkent shahar sudiga qaytarilgan. Hozirda jinoyat ishi Toshkent shahar sudida ko‘rib chiqilmoqda.
larda ma’lum bo‘lgan bo‘lsa, HUT asrda u Yevropa va Amerikada keng tarqalgan. Bodring janub o‘simligi uchun issiqqa talabchan. O‘suv davri qisqa bo‘lganligi sababli u nihoyatda keng—to 637 shimoliy kenglikkacha tarqalgan. U sovuqdan himoyalangan tuproqda qutb doirasi ortida ham o‘stiriladi. Bodring Yaponiya, Xitoy, Hindiston, Osiyo va AQSH da ko‘p, Yevropa mamlakatlarida esa kamroq tarqalgan. Mustaqil Hamdo‘stlik Davlatlarida bodring ekin maydoni 200 ming gektar bo‘lib, karam va pomidordan so‘nggi uchinchi o‘rinni egallaydi. O‘zbekistonda esa 8—10 ming gektardan ziyod maydonga ekiladi va yetakchi o‘rinda turadi. 2, Botanik ta’rifi. Bodring (Sisipiz g‘ayuiya G) — qovoqdoshlar (Sisig‘dpaseaye) oilasiga mansub bir yillik o‘tsimon o‘simlik. Poyalari 4—5 ta barg paydo qilgach, yerga yotib, yoyilib palak otadigan yoki atrofdagi narsalarga (jingaklari bilan) chirmashib yuqoriga o‘sadigan lianadir. Asosiy poyasi shoxlanuvchan, qirrali, tuklangan, yotib o‘suvchan. Uning uzunligi naviga va o‘sayotgan. sharoitiga qarab 50—80 sm dan 2 m gacha yetadi, ba’zan bundan ham oshib ketadi. Asosiy poyadagi barg qo‘ltiqlaridan chiqadigan yon poyadan ikkinchi tartib poyalar o‘sib chiqadi. Bir necha (7—10 ta) barg chiqargandan keyin poyada jingalaklar hosil bo‘ladi. Ildiz sistemasi asosan tuproqning 20—25 sm li haydalma qatlamiga taralib o‘sadi. O‘qildiz va ayrim yon ildizlari hatto 1 mga qadar yetib borishi mumkin. Ildizlarining yon tomonga tarqalish radiusi 1,5 ga yaqin. O‘simlikning asosiy va yon poyalari nam tuproqqa tegsa, bo‘g‘imlaridan qo‘shimcha ildizlar chiqaveradi. Barglari naviga qarab yuraksimon, uchli yuraksimon va yuraksimon-panjasimon bo‘lishi mumkin. Gullari ayrim jinsli, ya’ni erkak va urg‘ochi gullardan iborat, rangi sariq, erkak gullar barg qo‘ltiqlarida joylashgan bo‘lib, qalqonsimon to‘pgul hosil qiladi, urg‘ochi gullar barg qo‘ltig‘ida, ko‘proq yon poyalarda bittadan, kamdan kam ikki-uchtadan joylashadi. Urg‘ochi gullarning tugunchasi pastda bo‘lib, usti qalin tuk bilan qoplangan. Mevasi qovoqcha. Yetilmagan mevasi yangiligida tuzlab va sirkalab iste’mol qilinadi. Yoshiga qarab tovar meva nomlari o‘zgaradi: ikki-uch kunlik tuguncha "naycha" shakl-279
2012 yil yanvarda jazo muddati nihoyasiga yetishi arafasida o‘zbek mahkamasi Bekjonni qamoqxona tartibini buzganlikda ayblab, uning jazo muddatini yana besh yilga uzaytirgan
Uchinchi bosqich bolalar bog‘chasining oddiy hayoti bilan bog‘liq holda amalga oshiriladi. Asosiy maqsad-hayotiy vaziyatlarda ongli ravishda mas’uliyatli xulq-atvorni shakllantirishdir. Ushbu sifatni tarbiyalashda bolalarni ijtimoiy foydali yo‘nalishga ega bo‘lgan faoliyatga yo‘naltirish hal qiluvchi rol o‘ynaydi: beriladigan topshiriqlar, navbatchilik, boshqalarga yordam berishga qaratilgan vazifalar shular jumlasidandir. Katta maktabgacha yoshdagi bolalar kitoblarni, o‘yinchoqlarni ta’mirlaydilar, tabriknomalar, ota-onalar, kichkintoylar uchun sovg‘alar tayyorlaydilar, kattalarga guruhxonalarini tozalashda va darslarga tayyorgarlik ko‘rishda yordam beradilar. Shunday qilib, amalga oshiriladigan ishlar natijasida bolalar mas’uliyatning ahamiyati to‘g‘risida aniq tasavvur hosil qiladi, msonning eng muhim axloqiy fazilatlaridan biri sifatida javobgarlikka nisbatan shaxsiy munosabatni rivojlantiradi. Bolalarda maktabdagi vazifalarni bajarish va tartib-qoidalarga rioya etish uchun mas’uliyatni shakllantirishadi, topshiriqlarni bajarish uchun, qabul qilingan qaror uchun javobgarlik, shuningdek, natijaga erishishda qat’iyatlilik paydo bo‘ladi. Bolada irodaviy sifatlarni shakllanishiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar Bog‘cha yoshidagi bolalar irodaviy harakatlarining rivojlanishida o‘yin juda katta rol o‘ynaydi. O‘yin bolalar irodasini o‘stiruvchi va mustahkamlovchi omillardan biridir. Bolalar o‘zlarining turli o‘yinlarida o‘z oldilariga ma’lum maqsadlarni qo‘yadilar, ba’zan uchragan to‘siqlarni yengib, ko‘zlagan maqsadlarini amalga oshirishga harakat qiladilar. Bog‘cha yoshidagi bolalar irodaviy harakatlarini o‘stirish va mustahkamlashda rollarga bo‘linib o‘ynaydigan hamda qoidali o‘yinlarning ahamiyati g‘oyat kattadir. O‘yin qoidalariga rioya qilishda o‘z iroda kuchini ishga solishga to‘g‘ri keladi, chunki bola o‘yin paytida o‘zining harakatlarini o‘ynovchilarning maqsadlari bilan moslashtirishi kerak. Kichik guruh bolalari esa buning uddasidan chiqa olmaydilar, ya’ni, o‘yin qoidalariga to‘’lilq rioya qila olmaydilar. Shuning uchun ular qoidalar o‘yinlarga qatnashganlarida juda sodda rollarni bajaradilar, masalan, “Poyezd” o‘yinida faqat passajir (yo‘lovchi) rolini o‘ynaydilar. Bog‘cha yoshidagi bolalar irodaviy harakatlarini o‘stirish va mustahkamlashda ularni mehnat mashg‘ʻulotlariga jalb qilishning ham 147
Yana 12 ming fuqaroni O‘zbekistonga qaytarib olib kelish choralari ko‘rilmoqda — Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston hukumati xorijiy mamlakatlardan og‘ir ahvolda qolgan yana 12 ming nafar fuqaroni qaytarib olib kelish choralarini ko‘rmoqda. Bu haqda Prezident Shavkat Mirziyoyev 19-may, seshanba kuni bo‘lib o‘tgan videoselektor yig‘ilishida ma’lum qildi. Yig‘ilishda kasallikni yuqtirgan 2802 nafar fuqarodan 2314 nafari yoki 82 foizi butunlay sog‘aygani qayd etib o‘tilgan. 23 ming nafar tibbiyot xodimiga esa jami 78 milliard so‘mdan ziyod rag‘batlantirish puli to‘lab berilgan. “Kasallikka qarshi kurashish bilan birga, chet ellardagi fuqarolarimiz haqida ham qayg‘uryapmiz. Hozirgi kungacha xorijdan 39 ming nafar yurtdoshimizni olib keldik. Tashqarida og‘ir ahvolda qolgan yana 12 ming nafar fuqaromizga tegishli yordam ko‘rsatib, ularni yurtimizga olib kelish choralari ko‘rilmoqda”, — deb ma’lum qilgan Shavkat Mirziyoyev. Shavkat Mirziyoyev 7-may kuni bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda boshqa mamlakatdan 11 ming nafar fuqaroni qaytarish rejalashtirilayotganini ma’lum qilgan edi. 8—10-may kunlari Dubay (BAA), Minsk (Belarus), Seul (Janubiy Koreya) va Dehli (Hindiston)dan amalga oshirilgan charter reyslar orqali 800 dan ortiq vatandosh mamlakatga qaytdi. Uzbekistan Airways aviakompaniyasi 24-mayga qadar amalga oshiriladigan charter reyslar jadvalini e’lon qilgan edi. Bundan tashqari, Rossiya—Qozog‘iston chegarasida to‘plangan 1100 nafar vatandosh Prezident topshirig‘iga asosan 18—19-may kunlari avtobuslarda O‘zbekistonga olib ketildi. O‘zbekistonning Moskvadagi elchixonasi Rossiyada karantin cheklovlari sharoitida bo‘lib turgan 65 mingga yaqin fuqaro vatanga qaytish bo‘yicha onlayn ariza topshirganini ma’lum qilgan edi.
quylarini hisoblab oldi. Uchinchi tarafdan, o‘ris mujiklari «manim ekinimga kirdi» deb mollarini shyuntraf» («jarima») qilib olib qo‘yar edi». Shu ravishda Ketmontepa, Kuzart va Andijonning boshqa atrof joylarida istiqomat qiluvchi qirg‘izlar mustamlakachilik siyosatining ayovsiz azob-uqubatlarini boshlaridan kechirmoqda edilar. Farg‘ona vadiysining o‘zbek va qirg‘izlardan tashkil topgan, o‘troq, yarim ko‘chmanchi va ko‘chmanchi aholisi babbarobar nihoyatda achinarli ahvolga tushib qolgan edi. Mana shunday og‘ir sharoit hukm surayotganda MuhammadAli xalfa Sobir o‘g‘li siyosiy maydonda paydo bo‘ldi. U 1856- yilda Marg‘ilon shahariga qarashli Shohidon qishlog‘ida o‘rtahol oilada tug‘ilgan. Uni Farg‘ona shahridan 25 chaqirim janubi-garb-dati Chimyon qishlog‘ida tug‘ilganligi haqida ham ma’lumotlar bor. Uning otasi beshik, belanchak, paxtaning chigitidan ajratadigan chig‘iriq va yiq (yoki duk) tayyorlash bilan shutullangan. Muhammad Ali yoshligidanoq aql-idrokli, mehnatsevar va adolatli shaxs sifatida tanilib, otasining kasbini davom ettirgan. Ayni paytda dehqonchilik va paxsachilik bilan shug‘ullangan. U 1866-yilda ota-onasi bilan Ming-tepaga kelib o‘rnashadilar. Bu yerda Sultonxon To‘ra Eshonga murid bo‘lib, uning xizmatini o‘tash bilan birga ta’lim-tarbiyasini ham oladi. Pirovardida Sultonxon To‘raning muhri bosilgan xati— irshadi, ya’ni hujjati bo‘yicha MuhammadAli Eshon maqomiga sazovar bo‘ladi. Bu tabarruk zot Mingtepada xalq manfaatlarini ko‘zlab, ko‘p foydali ishlarni qilgan. U asli kasbi bo‘yicha Dukchi Eshon iborasi bilan ham atalgan. Uni o‘zbek, tojik, qirg‘izlardan iborat ko‘p muridlari bo‘lib, katta shuhrat qozondi. Bu xususida Asaka bo‘limining pristavi Chanishev boshlig‘iga yozgan axborotida shunday deydi: Asakaga qarashli Mingtepa qishlog‘iga bundan 25- yil avval kelib o‘rnashgan, asli mingtepalik aMuhammadali Eshon degan bir kishi eshonlik qilib turgan bo‘leada, bu kunlarda nihoyat kuchayib, butun tog‘lardagi qirg‘izlarni o‘ziga tobe qildi: yaManim maxfiy olgan axborotimga qaraganda, muridlari o‘n mingdan oshgan bo‘lsa kerak, hammalari eshonga shunday tobedirlarki, agar GO‘sha jayla. 21-bet,
toydil kirishib, ko‘p o‘tmay uchala xonlikni ham o‘ziga osongina tobe etdi. Buning uchun-u uch xonni bir-biriga gijgijlagani, bir-biridan ayirishga muvaffaq bo‘lganiga kuymaysizmi. Ketidan «Qizil imperiya» zamonasi boshlanib, XX asr Turkiston xalqlari uchun o‘zligini unuta borish, milliy qiyofasini yo‘qotib, «yagona sovet xalqi»ga qo‘shilib ketish davriga aylandi. Zabtkorlar makkorlik bilan o‘lkadan o‘marib ketilayotgan mo‘may o‘ljalarning bir chimdimi evaziga yerli aholiga arzonroq non sadaqa qilib, soddadillar ko‘nglini osongina ovlab keldiki, hamon o‘sha «arzon non» ta’mi og‘zidan ketmaganlarni uchratsang kuymay bo‘ladimi, bolam. Millatning zukko ma’rifatparvarlari bu mayna-vozchilikni asr boshidayoq anglab, fosh qilishga urindilar, ular xalq dushmaniga yo‘yilib mahv etildi. Xalqni ezuvchilar xalqining haqiqiy fidoyilarini «xalq dushmani»ga chiqarsa, kuymay netasan, bolam. Shukr qil deb zo‘rlashsa, Yot qonunda xo‘rlashsa, Budir qullik, qaramlik. Vaqt toshni qumga, muhit chechakni tikanga aylantira oladi. Totalitar tuzum yo‘llanmasi bilan Afg‘on urushizjda bo‘lib qaytgan bir askarniig hikoyasi esimga tushsa, yuragim hamon orqaga tortib ketadi, bolam. O‘sha askarning safdosh o‘rtog‘i otasidan kelgan navbatdagi xatni o‘qib, quvonchdan o‘zini hech yerga sig‘dirolmay qolibdi. Xatda uni yaxshi ko‘rgan qiziga unashtirib qo‘yishgani, harbiydan qaytishi bilanoq to‘y boshlanishi yozilgan ekan. Biroq xizmat kunlari tugashiga bir necha kun qolganda u qornidan o‘q yeb, og‘ir yaralanibdi. Ajal iskanjasida to‘lg‘anib, xirillab-hansiragan kuyi: «Iig‘lo-o-ma, qiz, yig‘lo-o mayo, to‘y se-ye-niki..» —deya dimog‘ida xirgoyi qilibdi-Yuyu, joni uzilibdi. Urushning aft-basharasi naqadar jirkanch va fojeali ekanini tasavvur qilish uchun o‘zingni o‘sha yigit o‘rniga, meni uning otasi o‘rniga qo‘yib ko‘r, bolam. Askar do‘stim Afg‘onda, Belanib qizil qonga, «YeYOEr-yor» aytib jonberdi. O‘sha o‘zbek yigitning haqiqiy qotili kim edi? Buni anglash qiyinmas. O‘zligi yo‘q yurtning farzandi
"Shabab Al Ahli" - "Al Hilol" Asosiy tarkiblar ma'lum. Start 18:30 SPORT TV #live Sharhda: Bobur Akmalov Sport telekanalining ijtimoiy tarmoqlardagi rasmiy sahifalari: \|\|\|
“Мастер форм“ nomli maxsus dasturiy vosita ham mavjud “База данных“ oynasidagi “Формы” panelida joylashgan “Создание формы с помощью мастера“ nomli tugmani bosish bilan ishga tushiriladi Shakllar ustasi bilan muloqot jarayonida, avval, tuzilajak shakl tarkibiga kiruvchi jadvallar va maydonlar tanlab olinadi, keyin, shaklning tashqi ko’rinishi, so’ngra, shaklni bezash uslubi tanlanadi va nihoyat, shaklning biror nomi ostida saqlanishi amalga oshiriladi To’ldirilgan shakl tuzilmasini ko’rishga kelgusida ehtiyoj paydo bo’lib qolishi hisobga olinsa, muloqotni yakunlashdan oldin, “Изменить маркет формы“ doirachasini faollashtirib qo’yish mumkin
—vodka, gazagiga — VII yil. : . : shapka". do‘ppi, 1,5, Aksariyat go‘daklar oat tungi « i Oh, fig‘onim to‘kildi temir a il » i r izlarga.. — 6 5 MAY. Matbuot kuni (so-4 ma ton 13, Charli Chaplin « i izlar (Anna Karenina) 1, - " biq). Bu kun yana Karl Marks esa 8 farzandning otasi bo‘lgan. 12,7 kokk v ham tug‘ilgan. Hanuzgacha chop 7 (XASo‘nggi farzandi tug‘ilganida : i etiladi. H linning yoshi 80 da ed Parajasin ing } Eshakning oyoq tiraish — tepki
Ozoda ishdan chiqib, tramvayga o‘tirmay, yangi barg yozgan serdaraxt, gavjum ko‘chadan uyiga qaytdi
Necha qilg‘ay dardi dil hardam sanga jon, ey ajal, Rahm etib, andin meni qutqar, o‘zung dog‘i qutul. Istasang maxlas qora qayg‘udek anduh shomidin, Subhdek ollingg‘a davrondin nekim yuz bersa kul. Ey Navoiy, sa’y ila chun vasl hosil bo‘lmadi, Yor lutfiga tikil emdi-yu g‘ayridin to‘ngul. 369 Gah-gah, ey sho‘x, meni boshing uchun yod etgil, Yo boshingdin evurub bir yo‘li ozod etgil. Biymi hijroning ila necha qilursen g‘amnok, Netti bir mujdai vasling bila ham shod etgil. Bording-u uzr bukim tuzmadi bedodimga, Kel dog‘i onchaki mumkin esa, bedod etgil. Noladin ishqki ko‘nglumni yitib, yetti firoq, Emdi, ey telba, fig‘on chekkilu faryod etgil. Bazmdin surding-u ketmakka erur moni’ za’f, Soqiyo, bir-ikki sog‘ar bila imdod etgil. Faqr dashtida desang forig‘-u ozoda boray, Kir tavakkal bilay-u vahmni barbod etgil. Ey Navoiy, tilasang ishqda emganmagasen, O‘zni hijron g‘ami-yu dardi bila mu’tod etgil. 370 Qoshlaringdinkim erur qonlig‘ ko‘ngul ichra xayol, Ul qizil kog‘azda nundur, bu shafaq ichra hilol. Tutmayin ko‘nglumda taskin qaddi vaslin istamon, Qayda payvand etsalar, tutqay o‘zi, tutmay nihol. Sarvning seni kebi boshinda dastor uzra chin, Nargis uzra nuqta monandi ko‘zung ustida xol. Za’flig‘ jismimdadur har yon bo‘g‘inlardin girih, Nol toriga erur garchi tugun tugmak mahol. Lolagun may tobidin uloy qizarmish yo magar
«Dupubzap» 6 109 lari xotinining yo‘liga pistirma qo‘yib, qo‘lga tushirishgan, nomusiga tegishgan. Erkakshoda bo‘lgan bu xotin uyiga kelgan, erining to‘pponchasini olgan, bo‘lgan gapni aytib berib, o‘zini otgan. Aslida, og‘ir-vazmin bo‘lgan Umar shundan keyin jinni bo‘lib qolay degan. Qonga belanib yotgan xotinining qo‘lidan to‘pponchani olgan, xHaqiqatni qaror toptirish», ya’ni o‘z o‘chini o‘zi olishi uchun dushmanlarining bog‘iga kirgan, eng avvalo, dushmanining yetmishga kirgan buvisidan beshikdagi chaqaloqqacha, oldiga kim chiqsa, hammasini –yetti kishini otib o‘ldirgan. «Taftishchilar taftishchisi» hayron bo‘lmadi. Xuddi Og‘ir jazo sudyasi singari sovuqqon o‘tiraverdi. Na unday dedi, na bunday. Kamera eshigi tomonga qarata qarsak urdi, so‘ngra ovoz berdi: –Favzi, o‘g‘lim Kamol Og‘aning qahvachisi chopib keldi: –Buyuring, beyafandi? –Menga bir qahva tayyorla! –Bosh ustiga, afandim. Birdaniga esiga tushib qoldi: –Og‘aynilarga ham, esingdan chiqarma! Bu hozirga qadar ko‘rilmagan hodisa edi. Mehmon mezbonning qahvasini yoqtirmayotgan, o‘zining maxsus qahvachisiga qahva buyurayotgandi. Biroz haqorat hidi kelayotgan bu harakatga qanday javob berishlari kerak? Shu payt «Taftishchilar taftishchisi»: – Aybga buyurmang, – dedi. – Qilayotgan ishim odatga xilofligini bilaman, lekin nima qilay, bu ixtiyorimdan tashqari! –shunday dedi-yu maqtana ketdi: – Posho bobomga jannatmakon Abdulhamid-xon soniy qancha o‘tinsa-da, qahva ichira olmagan! Qarang, kun dedimi kun, fayakun dedimi, fayakun,
Attestatsiyalash va 150 dan ortiq texnik bo‘limlar, standartlar va kerakli me’yoriy hujjatlarni tuzib chiqadi. Masalan: TKning 1-bo‘limi "rezba"larni, TKning 2-bo‘limi boltlar va gaykalar hamda shularga o‘xshagan biriktiruvchi detallarni, TKning 29-bo‘limi asboblar, TKning 3-bo‘limi cheklama va o‘tkazmalar, TKning —39 bo‘limi dastgohlar va x.k. Xar bir texnik bo‘limlar ishi yuzasidan biror mamlakatning standartlashtirish milliy tashkiloti rahbarlik qiladi. Bulardan tashqari ISOning muxbir a’zosi sifatida kirgan mamlakatlar bo‘lib, ularda standartlash bo‘yicha milliy tashkilot yo‘q, ammo ular ISO ishlab chikkan standartlardan bemalol, bepul foydalanishlari ruxsat etilgan. Standartlashtirish to‘g‘risida asosiy atama va tushunchalar xalqaro ISO tashkiloti tomonidan belgilangan tartibda ishlangan va hozirgi kunda qo‘llanilib kelinadi. Standartlashtirish—ma’lum sohada qabul qilingan qoidalarni tartibini saqlab, jamiyatda xar bir kizikadigan tomonlarni qatnashgani xolda, ularning maksimal iqtisodiy yutuklari va xavfsizlik talablari samarasini xam taminlangan jarayonni o‘rnatishga aytiladi. Standartlashtirish—sanoat rivojini, ilm-fan va texnikaning yutuqlariga tayangan xolda, tajribalardan foydalanib, hozirgi kun talabiga va kelajagi rivojini ta’minlaydigan omildir. Xulosa qilib aytganda, standartlashtirish bu—rejali faoliyat bo‘lib, ishlab chiqarilayotgan mahsulot sifatiga va ish unumdorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatib, shartli ravishda ma’lum qoida, meyor va talablar majmuasidir. Standartlashtirishning asosiy maqsadi quyidagilardan iborat: — mahsulotlarning sifati va nomlanishi masalalarida, xizmat va jarayonlarda, sog‘likni saqlash va atrof-muxitni muhofaza qilish borasida iste’molchini hamda davlat manfaatlarini himoya qilish; — aholining va xalq xo‘jaligining talabi asosida, fan va 36
Yerdagi suv balansi to‘g‘risida ma’lumotlar 4—jadval Mavjud jarayonlar Suv hajmi, Maydon No 1000 km? ) yuzasi, mln. Km. kv. Dengiz-okeanlardan suv bug‘’la-447,9 361 nishi Dengiz-okeanlarga tutash suv 63,0 117 havzalari hududlari yuzasidan suv bug‘lanishi Dengiz-okeanlarga tutash suv 36,3 117 havzalari hududi Dengiz-okean sathiga yog‘’in-411,6 361 sochin bilan atmosferadan qaytib tushadigan suv Dengiz-okeanlarga tutash suv 99,3 117 havzalari hududlari yuza sathiga atmosferadan qaytib tushadigan yog‘in-sochin suvi Dengiz-okeanlarga tutash suv 7,7 32 havzalari bo‘lmagan hudud quruq yerlar yuzasidan suv bug‘lanishi Dengiz-okeanlarga tutash suv 47 32 havzalari bo‘lmagan hudud quruq yerlarga atmosferadan qayta tushgan yog‘in-sochin suvi Aynin shu omil tufayli ham kurrai-zaminimizda ma’lum ho‘matkichlarda, gidrologik-suv rejimi amalda mavjud bo‘lib, Yerning ma’madil iqlim-sharoiti ta’minlanib turiladi. Miwkuziy Osiyo mintaqasida Orol dengiziga quyiladigan 2 yirik— Amu va Sirdaryolarning O‘zbekiston Respublikasi hududlaridan o‘tishligini nazarda tutib, tegishli «Suv oqimi» va «Suv sarfi» bilan bog‘liq (solishtirish uchun, dunyodagi ayrim daryolar, jumladan, Jumubiy Amriqodagi Amazonka, Sibirdagi Enisey va Misrdagi Nil daryolariga xon bo‘lgan) ma’lumotlar 5-jadvalda ko‘rsatilgan. 85
Subaşı — Adıyaman viloyatining Sincik tumaniga qarashli qishloq. Manbalar
AQSh 15 yil ichida terrorizmga qarshi kurashish uchun 2,8 trillion dollar sarfladi 2002—2017-yillarda AQSh terrorizm bilan global kurashishga 2,8 trillion dollar sarfladi. Bu haqda Genri Stimson nomidagi markaz (Vashington) hisobotiga tayanib, “TASS” xabar berdi. Markaz mutaxassislari o‘z tadqiqoti orqali davlat tashkilotlarining terrorizmga qarshi kurashish maqsadida sarflagan mablag‘larini hisoblab chiqdi. Jumladan, Pentagon, Ichki xavfsizlik vazirligi va davlat departamenti xarajatlari o‘rganildi. Afg‘oniston, Iroq, Suriyada olib borilgan operatsiyalar, shuningdek, AQSh hududiga terrorchilarning kirib kelishini oldini olish, mamlakat ichidagi ekstremistlar va ularning hamtovoqlarini aniqlash, xorijiy davlatlarga yordam berish singari masalalarni hal qilishga sarflangan mablag‘lar hisobga olindi. 2001-yil 11-sentabr kuni Nyu-York va Vashington shaharlarida “Al-Qoida” guruhi jangarilari tomonidan qo‘lga olingan avialaynerlarda sodir etilgan terrorchilik oqibatida 3,5 ming kishi halok bo‘lgan. Shu yildan e’tiboran, AQSh terrorizmga qarshi kurashish uchun har yili o‘rtacha 186,6 milliard dollar sarflab keladi. Eng katta miqdordagi xarajatlar (260 milliard dollar) 2008-yilga to‘g‘ri keladi. 2017-yili 175 milliard dollar sarflangan. Terrorizmni oldini olish uchun o‘tgan 15 yil ichida qilingan xarajatlarning 60 foizi Pentagon, 35 foizi Markaziy razvedka byurosi, 5 foizi Davlat departamenti hissasiga to‘g‘ri keladi. Ya’ni, 15 yil ichida Pentagon — 1,7 trillion, Markaziy razvedka byurosi — 979 milliard, Davlat departamenti 138 milliard dollar sarflagan. Mutaxassislarning aytishicha, 2001-yil 11-sentabrdan keyin ekstremistlar AQShda 100 kishini o‘ldirgan, ya’ni har yili 6 kishi terrorchilik qurboni bo‘lgan. Taqqoslash uchun tahlilchilar 2016-yili opioidning haddan tashqari katta dozalari 20 ming kishining o‘limiga sabab bo‘lgani to‘g‘risidagi ma’lumotni keltiradi. “Mazkur hisobot terrorizmga qarshi kurashish uchun qancha mablag‘ sarflanayotganini ko‘rish, xarajatlarning kam yoki ko‘pligiga baho berish uchun tayyorlandi”, — deydi tadqiqot mualliflari.
Durov rossiyalik muxolifatchilarning Telegram’dagi sahifalarini buzishda maxsus xizmatlarni aybladi - Gooper.uz Bosh sahifa Yangiliklar Fan-texnika Durov rossiyalik muxolifatchilarning Telegram’dagi sahifalarini buzishda maxsus xizmatlarni aybladi Durov rossiyalik muxolifatchilarning Telegram’dagi sahifalarini buzishda maxsus xizmatlarni aybladi 08:15 03/05/2016 Facebook Telegram messenjeri asoschisi Pavel Durov Rossiya maxsus xizmatlari aloqa operatorlariga bosim o‘tkazib, muxolifatchilarning yozishmalariga daxl qilganini ta’kidladi. Bu haqda “RBK” xabar bermoqda. Ilgariroq jamoatchilik faoli Oleg Kozlovskiy va Korrupsiyaga qarshi kurash jamg‘armasi xodimi Georgiy Alburov Telegram’dagi akkauntlari hujumga uchragani, SMS-xabarlar qabuli esa o‘chirib qo‘yilganidan noligan edi. Durov buni maxsus xizmatlarning xatti-harakatlari bilan izohladi. “Xulosa: RF maxsus xizmatlari, aftidan, aloqa operatorlariga bosim o‘tkazib, tasdiqlash SMS-kodlarini tutishga majbur qila boshlagan. Odatda bunday ish o‘z mavqeini o‘ylamaydigan qoloq rejimlarda kuzatiladi. Ammo bu kutilmaganda Rossiyada ro‘y berdi”, — dedi Durov. Telegram stiker dizaynerlariga yarim yilda 450 ming dollar to‘ladi Telegram eronlik xakerlar massenjerga buzib kirgani haqidagi ma’lumotni rad etdi Eronlik xakerlar Telegram himoyasidan o‘tib, o‘ndan ortiq akkauntni buzishga muvaffaq bo‘ldi Pavel Durov: Telegram shifrlash kalitlarini uchinchi shaxslarga bermaydi Telegram orqali bitta xabar yuborish bilan smartfonni “o‘ldirish” yo‘li topildi Telegram O‘zbekistondagi eng ommabop messenjer bo‘lib chiqdi Eng ko'p o'qilayotganlar Korzinka.uz supermarketlari rahbari Zafar Hoshimovning yoqilg’i narxi haqidagi mushohadalari 11:35 24/10/2016 O‘zbekistonda benzin narxi o‘rtacha uchdan biriga oshirildi 15:00 23/10/2016 O‘zbekistonda benzinning chakana narxlari bir xil etib belgilandi 14:00 23/10/2016 Shavkat Mirziyoyev: Xalq davlat organlariga emas, davlat organlari xalqimizga xizmat qiladigan... 20:00 22/10/2016 O`zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni 08:30 22/10/2016 Soat nechada tug’ilgansiz(psixologiya) 22:06 21/02/2013 Kishi g‘azabini keltiradigan voqea 20:13 10/09/2016 Faqatgina ayollarga xos bo’lgan 5 superqobiliyat 09:10 21/07/2016 Qalbingiz tubida aslida kimsiz? 14:29 21/05/2014 Hayratomuz Faktlar 20:14 12/04/2014 Ko'proq BIZ HAQIMIZDAGooper.uz bu o'zbek tilidagi eng keng qamrovli internet nashr. Gooper.uz har kuni inson hayotida muhim, qiziq va foydali bo'lgan ma'lumotlarni taqdim etib boradi. Biz haqimizda
O‘zbekiston fuqarosi chegaradan nasha olib o‘tishga urinish chog‘ida qo‘lga olindi, deb yozadi Kazakhstan Today 25 yoshli o‘zbekistonlik Sariyog‘och chegara otryadining “Jibek joli” o‘tkazish punkti orqali piyoda Qozog‘istondan O‘zbekistonga o‘tmoqchi bo‘lgan Xizmat itlari qonunbuzarning tanasidagi narkotik hidini sezib qolgan Shaxsiy tekshiruv chog‘ida uning yonidan 45 gramm narkotik modda topilgan Avvalroq O‘zbekiston fuqarosi Qozog‘iston chegarasidan narkotik moddani ich kiyimida olib o‘tishga uringan edi
O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirining «O‘zbekiston Respublikasi normativ-huquqiy hujjatlarining Davlat hisobi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqidazgi 2008-yil 10-sentyabrdagi 195-mh-son buyrug‘i. (O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2008-yil 10-sentyabrda ro‘yxatidan o‘tkazilgan, ro‘yxat raqami 1856) (Ko‘chirma) .... .. 407 484
Huquqda xalqaro hujjatlar, qonunlar, nizomlar kabi turlicha normativ huquqiy hujjatlarning ierarxiyasi mavjud bo’lib, ierarxiyaning yuqori pog’onasida turuvchi hujjatning yuridik ahamiyati katta bo’ladi va agar undan quyida turuvchi hujjatlar yuqordagi hujjata zid kelsa, quyida turuvchi hujjatlarning zid keluvchi qoidalar o’z-o’zidan o’z kuchini yo’qotadi
va zulmi, isyonkorlik ruhining ortishi, birinchi ja-XOH urushi kelib chiqishi. jadidchilik harakatining avj olishi, ilm-ma’rifatga intilishning kuchayishi bilan bog‘liq holda o‘zbek adabiyotida realistik ijodiy usulning shakllanish davri boshlanadi. So‘ng Behbudiy-ning «Padarkush» pesasi, Hamzaning Vatan, millat va uyg‘onishga oid qator she’rlari, «Yangi saodat» povesti, «Zaharli hayot» dramasi, Abdulla Qodiriyning «Baxtsiz kuyov» nomli sahna asari, «Juvonboz» hikoyasi; Fitratning «Hind sayyohi bayoni», Cho‘lponning «Qurboni jaholat» singari ijodiy asarlari shu davrning adabiy namunalari bo‘lib, ularda yozuvchilarning mehnatkash xalq hayoti, turmushdagi ziddiyatlarga jiddiyroq e’tibor bilan qaray boshlaganliklari, kambag‘allik va baxtsizlikning sabablarini ilmsizlik, madaniyatsizlik bilan bog‘liq holda yoritganliklari, ijtimoiy tengsizlikdan qutulishning yo‘li ma’rifatdir, deb bilib, bir ovoz bilan xalqni bilim olishga chaqirganliklari, qahramonlarning ruhiy dunyosiga chuqurroq kirib borishga uringanliklari ma’lum. Keyinroq o‘zbek adabiyotida yetuk realistik ijodiy metodning shakllanishi to‘la ma’nodagi roman va drama janrlarining tug‘ilishi va rivoji bilan chatishib ketadi. Ular jumlasiga Hamzaning «Boy ila xizmatchi» yoki «Maysaraning ishi», «Xolisxon», «Mehrobdan chayon», Fitratning «Abulfayzxon» dramalari, Abdulla Qodiriyning «O‘Utkan kunlar», romanlari. o‘lponning tanqidiy realizmda yozgan kuchli she’riyati va «Kecha va kunduz» romani kiradi. O‘zbek adabiyotida realistik ijodiy usul, ayniqsa, tarixiy janrda jiddiy samaralar berdi. Oybekning «Navoiy», O.Yoqubovning «Ulug‘bek xazinasi» romanlari, Maqsud Shayxzodaning «Mirzo Ulug‘bek» tragediyasi va boshqa ko‘pgina asarlar fikrimizning dalili bo‘la oladi. Shoirlar hayot haqiqati va realizm tamoyillariga sodiq bo‘lgan paytlarida o‘zbek adabiyotida LIrika va epik pozeziya sohasida ham ulkan badiiy asarlar vujudga keldi. Ularning yorqin namunalari sifatida shoir Cho‘lponning 20-yillardagi she’riyati-NIG va G‘afur G‘ulom lirikasini eslash mumkin. Demak, realizm adabiyotni chinakam badiiy kash-figyotlar bilan boyituvchi, hayot va insonning ruhiy olami to‘g‘risida haqqoniy, mukammal tasavvur beruvchi ijodiy metod bo‘lib qolmoqda.
Uning saylovda g‘alaba qilishi mulьtikulturalizm siyosatiga qarshi bo‘lgan davlatlaru siyosatchilarning ochiq tanqidlarini kuchaytirdi
Almazbek Atamboyev sud jarayonida ishtirok etishdan bosh tortdi » O‘zbekiston yangiliklari – Zamin.uz Almazbek Atamboyev sud jarayonida ishtirok etishdan bosh tortdi 13 oktyabr 2019, 09:16 11 oktyabrda Qirg‘izistonda jinoiy avtoritet Aziz Batukayevning noqonuniy ozod etilishi ishi bo‘yicha jarayon sud zaliga sobiq prezident Almazbek Atamboyev yetkazila olinmagani sababli keyinga qoldirildi. Bu haqda Qirg‘iziston bosh prokuraturasida Kaktus.media nashriga ma’lum qilingan. Ta’kidlanishicha, Atamboyev tergov izolyatori kamerasidan chiqishdan bosh tortgan. Batukayevning ozod etilishi ishi bo‘yicha Atamboyev va unga yaqin bir necha kishi ayblanmoqda. Sud zaliga qolgan ayblanuvchilar – Indira Joldubayeva, Abduxalim Raimjonov va Qalibek Qachkinaliyev yetkazilgan. “Ta’kidlash joiz, qonunga ko‘ra, jinoiy ishning dastlabki tinglanishi ayblanuvchining iltimosi bilan uning ishtirokisiz o‘tkazilishi mumkin. Biroq ayblanuvchi Almazbek Atamboyev bunday iltimos bildirmagan”, deyilgan prokuratura xabarida. Atamboyevning advokati Sergey Slesarevning aytishicha, “Atamboyev hokimiyat unga taklif etayotgan bu o‘yinda ishtirok etishdan bosh tortgan”. “U o‘zini aybdor deb hisoblamaydi”, deb aytgan advokat. Ta’kidlanishicha, sud jarayoni 14 oktyabrga qoldirilgan. Yangiliklar » Dunyo » Almazbek Atamboyev sud jarayonida ishtirok etishdan bosh tortdi 23:00 Atamboyevning ishi bo‘yicha 20 ta ko‘chmas mulkdan hibs olindi 18:10 Atamboyev tergov bilan hamkorlik qilishdan bosh tortdi
g БEH HE БEAEEPEЛEPИH (Б БYPБББEБEHEPHЧ az 42 jari at ar ar ж 1909 8 HГ 1 7 y 387 It H YH n 1 19 n aa т ar rN { И nn э5 35 36 35 357 35 " ; ME БEH БEH БEPEEЪOEPEБY Bp БAA . ez 2 jaz! TYШ 41 417 “o‘l ЮH И б KA ir y ol ni FUN ғ э 35 6 Ё5 Ea 4 5 6 26—rasm. Isitmalashda haroratning kun davomida o‘zgarishiga bog‘liq holdagi egri chiziq tiplari. 1-doimiy; 2- holsizlantiruvchi; 3-takrorlanib turuvchi; 4- gektik; 5-teskari; 6-noto‘g‘ri. Doimiy isitmalash (febris coттиa) — bir kecha-kunduz mobaynida ertalabki va kechki harorat o‘rtasidagi farq 19C dan oshmaydi. Bu ko‘proq o‘pkaning krupoz yallig‘lanishi va qorin tifining II bosqichiga xos. " Holsizlantiruvchi isitmalash (febris remittens) — haroratning bir kecha-kunduz mobaynidagi o‘zgarishlari 19 C dan yuqori. Bunda ertalabki harorat 379C dan ortiq hamda ko‘proq sil, yiringli kasalliklar va o‘choqli zotiljamda, shuningdek, qorin tifining III bosqichida kuzatiladi. 88
Platon orzu qilgan davlatda turli organlarni saylash tartibiga asosiy o‘rin berilsa-da, hatgo, qonunlar ustuvorligini ta’minlash prin-sini qayd etilsa-da, u aristokratiya va demokratiya boshqarishlarining qorishmasiga qurilgan. Unda monarxiya elementi ham bor. Ya’ni, Platon fikricha, davlat tartiblari va qonun talablarini bajarishi ta’minlashda ko‘ngilchanlik qilish kerak emas. Platonning yetuk davlatida qonunlarga itoat etish alohida tartibda amalga oshirilishi mumkin. Masalan, kishilar joriy qilinadigan tartiblarni amalga oshiradigan davlatga qarshilik ko‘rsatmasliklari uchun ulim yoki surgunni nazarda tutgan maxsus qopunlar qabul qilinadi. Shu nuqtayi nazardan u ktozalashi) o‘tkazish orqali faqat yaxshi kishizlarni-gina qoldirish zarur. deb biladi. Faylasuf qonunlarni yaxshi va yomonlarga ajratar ekan, stuk davlatda qonunlarning me’yori qoya. Xudodir, yaxshi qonunlar shunday qonunlarki, ular shaxs yoki ayrim guruhlarning emas, balki butun davlat manfaatlariga, farovonligiga qaratilgan bo‘ladi, deb hisoblaydi. Albatta, qonunlarning pozitivligi ularning umum-manfaatga yo‘naltirilganidadir. Aynan ushbu jihat nuqtayi nazaridan Platonning qonunlar haqidagi fikrlari siyosiy-huquqiy ta’limotlarda teztez esga olinadi va qonun ustuvorligini ta’minlash tomon tashlangan ilk, eng muhim qadam sifatida baholanadi. Barcha fanlardan ko‘ra odamni qonunlar ko‘proq kamolga yetkazadi». degan asrlar davomida takrorlanib, e’zozlanib, siyosiy-huquqiy ta’limotlar tarixida ulug‘lanib kelayotgan so‘zlari Platonii buyuk shaxs, daho sifatida sharaf-dayib kelishini ta’minlagan. U yoqishilar qolgan barcha mayllariga qarshilik ko‘rsatgan holda faqat qonunlar talablariga itoat etishlari kerak», deydi. Shubhasiz, ushbu so‘zlar bundan 25 asr oldin aytilgani kishida hayrat va faxr uyg‘otadi, ammo Platoining asosiy siyosiy-huquqiy koitseinsiyasi yerdagi kishilarning real ehtiyojlari, manfaatlari bilan emas, balki ko‘kdagi g‘oya, Xudo bilan bog‘liq ekanini ham unutib bo‘lmaydi. Balki, shuning uchun ham Platonning yetuk davlat g‘oyasi mifologik, kosmopolitik, utonik xarakterga ega, degan fikrlar ham bor. Platon ma’naviy-axloqiy qarashlari. Platon ustozi Suqrotning insonni falsafiy muammo sifatida o‘rganish an’anasini faol davom ettiradi. Bu uning ma’naviy-axloqiy qarashlarida aks etadi. Shu nuqtayi nazardan qaraganda, yunon falsafasi sofistlar, Suqrot va Suqrot maktabi antropologiyasi asosida yuzaga keldi. Yanada aniqroq qilib aytganda, Platon Suqrot maktabida shakllangan antropologiyani o‘zida mujassamlashtirib, takomillashtirgan. Platon falsafasi ma’naviy-axloqiy xarakterga ega. Ezgulikka sti-shish, uning inson faoliyati bilan bog‘liqligi, hatto, g‘oya, ruh ham mohiyatan ezgulikka yetishishi haqidagi fikrlar Platon etikasining muhim jihatini belgilaydi.
182 Cho‘lpon Sodiq. Yo‘q-ey.. v Rustam aka. Io‘q-ey?.. Senga yo‘q-ey.. Men bilaman Yetti qavat yer tagida ilon-pilon qimirlasa bilaman Sodiq. Endisiz xo‘jayin... Rustamaka. Siz-chi?1 Siz Hezalaklar... Xotinlaringizni birovlar tasarruf qilib ketadi, bilmaysiz Yunus. Bilsak qo‘ymaymiz).. Yigitlar. Qo‘ymaymiz). Rustam aka. Ko‘raman Jo‘ra topib keladi O‘shanda ko‘raman Rahmat. Tavba) Bu qanday zamon? Maktabdor domla-ya! Rustam aka. Ha-ha-ha) Domla... Muvallim).. (Sekin) Lekin bu shonaGuli yo‘q... Yunus. Xuni bo‘lsa ham qo‘ymaymiz Rahmat. Avval bir bilaylik... Rustam aka (baqiradi). Nimasini bilasan? Nimasini Yunus. Xo‘jayin aytdi-bo‘ldi: Keldi– yoqasiga yopishtiramiz: Ovoz. Bo‘ldi Hamma. Bo‘ldi). Sharpa O‘ktam (irg‘ib turib qaraydi). Keldilar (Hammalari turib boradilar. Rustam aka o‘tirib qoladi.) Jo‘ra bilan muvallim v Rustam aka (cho‘chib tushadi). Yonidagisi yo‘qmi? Hamma. Yo‘q Rustam aka (tizzasiga uradi). Oh). Yomon bo‘libdir Yunus. Unisi ham bor, xo‘jayin Rustam aka (o‘rnidan turib ketadi). Bormi? Qani? Ovoz. Orqaroqda:
qomati g‘oyib bo‘lguncha ko‘zi bilan kuzatdi va tabassumi yuzida qotib qoldi. U derazadan qarab, Qareninaning akasi yoniga borganini, qo‘lini uning qo‘liga qo‘yganini va, aftidan, Vronskiyga hech qanday aloqasi bo‘lmagan bir narsa to‘g‘risida akasi bilan berilib gaplasha boshlaganini ko‘rdi; bu narsa uning g‘ashini keltirgandek bo‘ldi. - Vronskiy onasiga yuzlanib boyagi savolini takrorladi: —Ha, qalaysiz, shashap, sog‘-u salomat yuribsizmi2 —Shukur, salomat yuribman, tuzukman. ATexepdge juda shirin bo‘lgan-da. Maye juda yaxshi bo‘lib qoldi. O‘zi ham biram ko‘zga yaqin bo‘lganki. Grafinya yana hamma narsadan ham ko‘proq o‘zini qiziqtiradigan narsalar, nevarasini cho‘qintirish marosimi, buning uchun Peterburgga borgani va katta O‘g‘liga podshoning alohida iltifoti to‘g‘risida gapira boshladi. —Ana, Lavrentiy ham keldi, — dedi Vronskiy, derazadan qarab, — ruxsat etsangiz, endi chiqaylik. s Grafinya bilan birga kelgan qari xizmatkor vagonga kirib, hamma narsa tayyor bo‘lganligini xabar qildi, grafinya chiqish uchun o‘rnidan turdi. —Chiqaveraylik, odam siyraklashib qoldi, —dedi Vronskiy. Oqsoch qiz xalta bilan kuchukni, qari xizmatkor bilan hammol esa boshqa qoplarni ko‘tardi. Vronskiy onasini qo‘ltig‘idan oldi; ular tashqariga endi chiqishib ham ediki, vahimaga tushganlari yuzlaridan bili-inb turgan bir necha odam ular yonidan yugurib o‘tib ketdi. Furajkasi g‘alati rangli stansiya boshlig‘i ham yugurib o‘tdi. Aftidan, favqulodda bir hodisa yuz bergan edi. Odamlar o‘zlarini olib qochishardi. —Nima gap2., Nima., Qayerda» O‘zini poyezd tagiga tashlabdi, bosib ketibdi deysanmi!..—degan ovozlar eshitilardi. Singlisi bilan qo‘ltiqlashib ketayotgan Stepan Arkad’ich ham taka-puka bo‘lib qaytib keldi; aka-singil o‘zlarini odamlardan chetga olib, vagon eshigi yonida to‘xtashdi:
204) Tohir Malik –Shuni «oldim» deb kerilyapsanmi? Sen devorga gapirganday bo‘libsan. Enasini bozorga solib so‘kmasang gap ta’sir qilmaydi unga. Menga qara, so‘fi, o‘shani imom, deb etagidan tutib yurishga or qilmaysanmi? –Sen o‘shanga qarab hammaga to‘n bichma. Qishloqning kichkinagina masjidiga yarasha chala ilmi bor. Xato-kamchiliklari shu ilmiga yarasha-da. Quloqqa azon aytish bilan janoza o‘qishga yarab turibdi-ku, shukr qilaver. –Senam uncha-muncha o‘qigansan. Ilming bitta masjidga yetmaydimi, o‘zing imomlik qilavermaysanmi? —Ey-y... gap deb gapiraverasan-a? Imomlikning mas’uliyati bor. Vaqti kelsa, namozda orqasida iqtido qilganlarning gunohi zimmasiga yuklanib qoladi. Urayimning nevarasi Buxorodagi madrasani xatmi kutub qilib, endi Toshkentdagi o‘qishini tugatay deb turibdi. Ilmli imomga yolchib qolarmiz. Puldorlarga insof bersa, masjidni ham yangilab olarmiz. –Uch yil oldin ham shunaqa gapni aytuvding. Xursandalining nevarasi o‘qishni bitirib keladi, devding. Toshkentda qolib ketdi-ku? —O‘zicha qolmadi, ilmga zehni o‘tkir ekan, ustozlari olib qolishdi. –Sening bahonang ko‘p. Og‘zingni to‘ldirib valdirayver. Faqat bizga gunoh-gunoh deb osilavurma. Bilib qo‘y: do‘zaxga tushadigan bo‘lsang, kazzob imomingni deb tushasan. Hali qarab turgin, bizlardi eshshakka mingashib jannatga ham o‘tib olasan sen, xa! Hamma gaplaridan ham mana shunisi oshib tushdi. Fazab o‘ti betlarigacha qizartirib yubordi. Agar iymoni sust, fe’li esa Mirhosilniki singari bo‘lganida o‘ziga yarasha javobni berardi. Shayton kgap
. Cyн 0,42 0,16 Yechish: 1} K= — = 5 = —— = 0,6584, Cм."Cн, 0,3-0,9 0,243 2) cф. = 40,3—0,5 mol. 3) ch, 21.340,9 = 1,5 mol. 2-misol. Quyidagi reaksiyada suv Биp" holatida bo‘ladi: б C0; 4 H, =, C0 4 H,0 1936 K va 101325 Pa bosimda muvozanat holatidagi aralashma tarkibida 30,199 C0, shuncha H0, 19,996 C0, va shuncha miqdorda H,. gazlari bo‘ladi. Reaksiya muvozanat konstantalari Kp, Ke va 00, ham H, larning dastlabki konsentratsiyalarini aniqlang. Berilgan: £co 730,190; Ey, 0 30,190; Ego, 719,996; cy, 719,990; T = 1936K; p = 101325 Pa. Ma’lum: R-8,314 J/mol:K Noma’lum: Ke?; Kp? C80, 2: CH, 7? Yechish: p’ — PN yoki p’ ——p asosida muvozanat holatidagi har bir komponentni parsial bosimi hisoblanadi: Koши = 307, — D eo 2 7p 7 101325 = 108924,4 Pa, Pio 7727101325—169437,91 Pa, Pco, = 22. 101325—45826,53 Pa, Pи, = ——101325 = 1008183,75 Pa. 2) K, hisoblanadi: 0 Би И PCO"PИ,o — 108924,4-169437,91——0,40 PO PeozPuz 45826,53-1008183,75 7 87
Bosh Sahifa (tanlangan) Ilovadan foydalanish yuzasidan ommaviy aferta 30 noyabr 2016 yil «Great Gate» mas’uliyati cheklangan jamiyati (keyinchalik — «Poputi.uz») tomonidan ishlab chiqarilgan Poputi.uz internet platformasining asosiy vazifasi ma’lum yo‘nalishda qatnayotgan haydovchilarga ushbu yo‘nalishga bormoqchi bo‘lgan yo‘lovchilarni topishga yoki aksincha yo‘lovchilarga ular bormoqchi bo‘lgan manzil tomon harakatlanayotgan haydovchilarni topib berishga yordamlashishdan iborat. Poputi.uz yo‘lovchi va yuk tashish xizmatlari ko‘rsatuvchi hamda taksomotor korxona hisoblanmaydi va aholiga transport xizmatlarini ko‘rsatmaydi. «Poputi.uz» internet-ilova hisoblanib, ilovaning asosiy maqsadi foydalnuvchilarga qulaylik yaratishdan iborat. Siz ushbu internet platformasidan foydalanish davomida, Poputi.uz servisi foylanuvchi taraflarning hech birining manfaatini ko‘zlamasligi hamda ular o‘rtasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan shartnomaviy, nizoli munosabatlarga ishtirok etmasligini tushungan holda foydalayotganligingizni ma’lum qilamiz. Poputi.uz. yuklamasiga Facebook, elektron pochtangiz orqali yoki boshqa usulda ro‘yxatdan o‘tishingizdan oldin mazkur yo‘riqnoma talablari bilan tanishib chiqishingiz shart. Agar Sizga ofertada ko‘rsatilgan shartlarga rozi bo‘lmasangiz va ularni inkor qilsangiz Poputi.uz internet platformasidan ro‘yxatdan o‘tmang va ilovani o‘z moslamangizdan zudlik bilan o‘chirib tashlang. Agar siz mazkur yuklamaga ro‘yxatdan o‘tgan bo‘lsangiz, O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksining 367-369-moddalari talablariga asosan mazkur ommaviy aferta talablariga rozi bo‘lganligingizni tasdiqlaysiz. 2. Tushunchalar Mazkur afertada keltirilgan terminlar quyidagi ma’nolarni bildiradi: «E’lon» — Safar yo‘nalishi, vaqti va transport vositasi haqida haydovchi tomonidan «Poputi.uz» ilovasiga kiritiladigan e’lon; «Foydalanish qoidalari» — mazkur afertada ko‘rsatilgan shartlar; «Akkaunt» — «Poputi.uz» servisidan foydalanish uchun ro‘yxatda o‘tish davomida to‘ldirilishi shart bo‘lgan foydanuvchining qayd etilgan profili; «Haydovchi» — 18 yoshga to‘lgan, haydovchilik guvohnomasiga ega bo‘lgan, beligilangan tartibda jihozlangan transport vositasi bilan ma’lum bir yo‘nalishga harakatlanishni taklif qiluvchi «Poputi.uz» internet-platformasidan foydaluvchi jismoniy shaxs; «Foydaluvchi» — 18 yoshga to‘lgan, muomalaga layoqatli shaxs; «Yo‘lovchi/hamroh» — Haydovchi tomonidan taklifni qabul qilgan foylanuvchi. «Servis»— Poputi.uz tomonidan ko‘rsatilayotgan xizmatlar; 3. Poputi.uz internet platformasidan ro‘yxatdan o‘tish va Akkaunt ochish tartibi 3.1 Poputi.uz internet platformasidan ro‘yxatdan o‘tish tartibi Poputi.uz internet platformasidan faqatgina 18 yoshga to‘lgan, muomalaga layoqatli jismoniy shaxslar foydalanishlari mumkin. Voyaga yetmagan shaxslar tomonidan Poputi.uz.dan foydalanish ta’qiqlanadi. Mazkur platformadan ro‘yxatdan o‘tishdan oldin, Siz ushbu afertada ko‘rsatilgan shartlar bilan to‘liq tanishib chiqishingiz lozim. Ro‘yxatdan o‘tish davomida Siz Poputi.uz servisidan foydalangan holda bitimlar tuzishga muomilaga layoqatli ekanligingizni hamda ushbu bitimlarni tuzish vakolatiga (ruxsatnomaga) ega ekanligingizni tasdiqlaysiz hamda buni kafolatlaysiz. 3.2 Akkaunt ochish Poputi.uz internet platformasi foydalanuvchilarga e’lonlar berish va ular bian tanishib chiqish imkoniyatini beradi. E’lonlarni ko‘rib chiqish uchun ro‘yxatdan o‘tish shart emas. Biroq, e’lonlar berish va ma’lum e’lonlarga buyurtma berish uchun Akkaunt ochgan holda platforma foydalanuvchisi bo‘lish shart. Akkaunt ochish uchun: (i) Ro‘yxatdan o‘tish uchun kerak bo‘ladigan barcha ma’lumotlarni kiritish; (ii) yoki internet platformasiga Facebook, Odnoklassniki, (keyingi matnlarda— foydaluvchining ijtimoiy tarmoklardagi «Akkaunt»ti) orqali. Mazkur funksiyadan foylanish bilan Siz Poputi.uz.ning ushbu ijtimoiy dasturlardagi Akkauntingizdan foydalanishiga hamda uning platformasida ma’lumotlar e’lon qilish va saqlashga ruxsat berganligingizni tasdiqlaysiz. Siz Poputi.uz internet platformasiga qaysi yo‘l bilan ro‘yxatdan o‘tishingizdan qatiy nazar, Siz tomondan berilgan ma’lumotlarning haqqoniyligini kafolatlaysiz. Agar o‘zingiz haqidagi ma’lumotlar o‘zgargar taqdirda, Akkauntingizdagi ma’lumotlarni yangilab turishni ta’minlashingiz shart. Siz o‘zingizni nomingizdan faqat bitta Akkaunt ochishingiz mumkin. Nomingizni o‘zgartirib yoki boshqa shaxslarning nomidan Akkaunt yaratmaysiz. 3.3 Verifikatsiya Poputi.uz shaffoflikni ta’minlash, ishonchlilikni oshirish yoki firibgarlik holatlarni oldini olish maqsadida, foydaluvchilarning ayrimlarini verifikatsiya, ya’ni ular tomonidan kiritilgan ma’lumotlarning haqqoniyligini tekshirishi mumkin. Jumladan, Siz tomonidan kiritilgan telefon raqamining haqqoniyligini ham tekshiradi. Poputi.uz foydalanuvchilar tomonidan kiritilgan ma’lumotlarning haqoqniyligini kafolatlamaydi, shuning uchun kiritilgan ma’lumotlarning noto‘g‘ri ekanligi natijasida uchinchi shaxslarga yetkazilgan zarar uchun ma’lumot kiritgan foydaluvchi javobgar hisoblanadi. 4. Servisdan foydalanish 4.1 E’lon kiritish Siz mazkur internet platformasida foydalanuvchi sifatida amalga oshirmoqchi bo‘lgan safaringiz haqida e’lon yaratishingiz, ushbu e’londa safar kuni, vaqti, boshlanish va yakuniy manzillar haqida ma’lumotlar kiritishingiz mumkin. Safar haqida e’lon berishdan oldin Siz quyidagilarni tasdiqlaysiz: 1) Sizning boshqaruvingizdagi transport vositasini boshqarish huquqiga ega ekanligingizni (transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi guvohnomaning mavjudligi); 2) Safarni amalga oshirmoqchi bo‘lgan transport vositasi o‘zingizga tegishli ekanligi yoki tarnsport vositasini boshqarish huquqini beruvchi, transport vositasining mulkdori tomonidan berilgan ishonchnomaning mavjudligini; 3) Transport vositasini boshqarish davomida fuqrolik huquqiy javobgarligingizni sug‘urtalanganligini; 4) Tibbiy jihatdan Sizning transport vositasini boshqarishingizni ta’qiqlovchi holatlarning mavjud emasligini; 5) Boshqaruvingizdagi transport vositasi yo‘lovchilarni tashishga mo‘ljallanganligi hamda Siz tomondan taklif qilinayotgan o‘rindiqlar soni transport vositasining texnik hujjatlarida ko‘rsatilgan yo‘lovchilar sonidan oshmasligini; 6) Transport vositasidagi barcha o‘rindiqlar xavfsizlik kamari bilan ta’minlanganligi, unda birinchi yordam ko‘rsatish uchun aptechka, o‘t o‘chirish vositasi va boshqa qonunchilikda belgilangan jihozlarning mavjudligini; 7) Transport vositasining texnik ko‘rikdan o‘tganligini va safarni amalga oshirish uchun soz holatda ekanligini; 8) Siz tomondan taklif qilinayotgan safardan tijorat maqsadlaridan foydalanmaslikka, faqatgina safar davomida yuzaga keladigan transport xarajatlarini (yoqilg‘i xarajatlari) Sizga hamroh bo‘lgan foydaluvchilar bilan o‘zaro taqsimlash mumkinligini; 9) Agar Siz taklif qilayotgan safardan tijorat maqsadlarda foydalanmoqchi bo‘lsangiz, Sizda bu uchun vakolatli davlat organlari tomonidan berilgan maxsus litsenziyaning mavjudligi (Vazirlar Mahkamasiing 14.07.2006 yildagi 138-sonli qarori bilan tasdiqlangan «Avtomobil ransportida yo‘lovchilarni va yuklarni shaharda, shahar atrofida, shaharlararo va xalqaro yo‘nalishlar bo‘yicha tashish faoliyatini litsenziyalash to‘g‘risida»gi nizomga ko‘ra Tijorat asosida amalga oshiriladigan yo‘lovchilarni hamda yuklarni shaharda, shahar atrofida, shaharlararo va xalqaro yo‘nalishlar bo‘yicha tashish faoliyati litsenziyalanishi kerak). 4.2. Safar qidirish Siz Poputi.uz platformasi yordamida rejalashtirgan safaringizga mos safar taklif qilayotgan haydovchilarni qidirib topishingiz mumkin. Mazkur amal uchun quyidagi amallarni amalga oshirishingiz lozim: 1) Poputi.uz.dan belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tib, «safarni qidirish» oynasidagi tugmani bosishingiz; 2) Safarni taklif qilayotgan haydovchidan uning boshqaruvidagi transport vositasini boshqarish huquqiga ega ekanligini tasdiqlovchi hujjatlarni (haydovchilik guvohnosati, transport vositasining texnik hujjatlari, transport vositasining mulkdori tomonidan berilgan ishonchnoma) talab qilish va haydovchi tomonidan ushbu hujjatlar taqdim qilinganidan so‘ng u bilan birga safarni amalga oshirishingiz; 3) Haydovchi e’lon qilgan safari tijorat maqsadida amalga oshiriyotganligi va safar xarajatlaridan (yoqilg‘iga safrlangan xarajatlar) ortiqcha haq talab qilsa, undan tijorat maqsadida yo‘lovchi tashish huquqini beruvchi ruxsatnomani (litsenziya) talab qilishingiz, agar haydovchida mazkur faoliyatni amalga oshirishda ruxsatnoma mavjud bo‘lmasa, u bilan safarni amalga oshirmasligingiz; 4) Xavfsizlik ta’minlash maqsadida safarni boshlashdan oldin haydovchining ismi, uing boshqaruvidagi transport vositasining rusumi, rangi va davlat belgisi haqida yaqinlariga xabar berishingiz; 5) Shubxali tug‘ilgan e’lon beruvchi haydovchilar haqida zudlik bilan huquqni muhofaza qiluvchi organlariga xabar berish; 4.3. Safarga buyurtma berish Agar yo‘lovchi haydovchilar tomonidan berilgan safar haqidagi e’lonlarga qiziqish bildirilsa, dastlab bu haqda haydovchiga buyurtma yuborilishi lozim. Buyurtma berilganidan so‘ng, yo‘lovchiga haydovchisining telefon raqami taqdim qilinadi va buyurtma haqida haydovchiga ma’lum qilinadi. Shundan so‘ng, yo‘lovchi va haydovchilar o‘zaro bog‘lanib, safar shartlarini kelishib olishadi. Agar safar shartlari taraflarga to‘g‘ri kelsa, haydovchi buyurtmani qabul qilib, uni tasdiqlaydi. Agar yo‘lovchi tomonidan yuborilgan buyurtma 1 (bir) soat davomida haydovchi tomonidan tasdiqlanmasa, buyurtma avtomatik tarzda bekor qilinadi. Safar shartlari to‘g‘risida kelishuv haydovchi hamda yo‘lovchi o‘rtasida bo‘ladi va bu jarayonda Poputi.uz aralashmaydi. Shuning uchun safar davomida yuzaga kelishi mumkin nizoli holatlarga Poputi.uz hech qanday usulda javobgar hisoblanmaydi. 4.4 Safarga baho (izoh) berish Poputi.uz safarni amalga oshirgandan so‘ng haydovchi va yo‘lovchilar to‘g‘risida izoh berishni qo‘llab quvatlaydi. Siz tomondan amalga oshirilgan safarda ishtirok etmagan haydovchilar to‘g‘risida fikr qoldirish ta’qiqlanadi. Siz tomondan qoldirilgan fikr ushbu qoidalarga zid bo‘lsa va tarkibida axloq normalarga zid, zo‘ravonlikka da’vat qiluvchi so‘zlar mavjud bo‘lsa, Poputi.uz Sizning safar to‘g‘risidagi fikr va izohingizni e’lon qilmaslik huquqiga ega. 4.5. Cheklov Poputi.uz Sizga nisbatan foydalanuvchilar tomonidan past baho qo‘yilganligi va salbiy fikrlar qoldirilganligi sababli, Sizning Akkauntingizni to‘xtatib qo‘yishi mumkin. 5. Moliyaviy shartlar Poputi.uz platformasiga kirish, ro‘yxatdan o‘tish, safar haqida e’lonlar berish yoki e’lonlarni ko‘rib chiqish vaqtinchalik bepul. 5.1 Safar xarajatlari Safar xarajatlarini haydovchining o‘zi mustaqil belgilaydi. Haydovchi safar xarajatlarini safar davomida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan real xarajatlardan kelib chiqib belgilashi lozim. Agar haydovchi safar xarajatlari uchun yo‘lovchidan talab qilayotgan haq, real safar xarajatlaridan oshib ketsa hamda haydovchi bundan tijorat maqsadlarida foydalansa, buning natijasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan huquqiy oqibatlarga shaxsan xaydovchining o‘zi javobgar hisoblanadi. 6. Poputi.uz platformasidan foydaluvchilar uchun umumiy shartlar Poputi.uz.dan foydalanish davomida taraflar O‘zbekiston Respublikasida amalda bo‘lgan qonun va qonunosti hujjatlariga to‘liq amal qilishlari shart. Aks holda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan huquqiy oqibatlar uchun shaxsan o‘zlari javobgar hisoblanishadi. Bundan tashqari, Poputi.uz.dan foydalanish davomida hamda safarni amalga oshirish davomida quyidagilarga amal qilishingiz lozim: 1) Poputi.uz (Akkauntni to‘ldirish davomida) internet platformasiga firibgarlik yoki boshqa g‘arazli maqsadlarni ko‘zlab yolg‘on ma’lumotlarni yubormaslik; 2) Poputi.uz platformasiga birovning sha’nini ta’qirlovchi, axloq normalariga zid, pornografik xarakterga ega bo‘lgan, vulgar, agressiv, qo‘paruvchilik va zo‘ravonlikka da’vat qiluvchi, behayo so‘zlardan iborat bo‘lgan, irqchilikka da’vat qiluvchi uchinchi shaxslarning sha’niga dog‘ tushiruvchi ma’lumotlarni kiritmaslikka; 3) Poputi.uz.ning ushbu internet plapformasiga bo‘lgan mualliflik huquqini poymol qilmaslikka; 4) Poputi.uz. platformasida bittadan ortiq yoki uchinchi shaxslar nomidan Akkauntlarni ochmaslikka; 6.1 Haydovchining majburiyatlari Haydovchilar quyidagilarga majbur: 1) O‘zbekiston Respublikasining barcha qonun va qonun osti hujjatlariga, Yo‘l harakati xavfsizlik qoidalagi rioya qilish, safardan tijorat maqsadlarini ko‘zlamaslik, agar tijorat maqsadlarini ko‘zlangan bo‘lsa, maxsus ruxsatnomalarni (litsenziya) olgan holda safar haqida e’lon berish; 2) fuqarolik huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan javobgarlikni sug‘urtalash; 3) safar boshlanishidan oldin va safar davomida hushyorlikni kamaytiruvchi vosilarni iste’mol qilmaslik; 4) Aniq rejalashtirilgan safar to‘g‘risida e’lonlar berish; 5) Safarni e’londa ko‘rsatilgan manzil, vaqt, joy bo‘yicha amalga oshirish; 6) Transport vositasiga e’londa ko‘rsatilgan yo‘lovchilar sonidan ko‘p miqdorda yo‘lovchilarni olmaslik; 7) Safar davomida belgilangan normalar bo‘yicha soz holatda bo‘lgan transport vositalaridan foydalanish; 8) Yo‘lovchi tomonidan tarnsport vositasining ro‘yxatdan o‘tish guvohnomasi, haydovchilik guvohnomasi, transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi ishonchnoma, sug‘urta polisini, litsenziya (agar haydovchi safardan tijorat maqsadlarida foylanmoqchi bo‘lsa)larni talab qilsa, ularni taqdim qilish; 9) agar safar vaqti va boshqa shartlarida o‘zgarish bo‘lsa bu haqda zudlik bilan yo‘lovchilarga xabar berish; 10) transport vositasini boshqarishga vakolatingiz bo‘lmasa, safarni amalga oshirmaslik; 11) tibbiy jihatdan safarni amalga oshirishga cheklovlar mavjud bo‘lsa, safarni amalga oshirmaslik; 12) safar davomida o‘zini munosib tutish. 6.2 Yo‘lovchilarning majburiyati Yo‘lovchilar quyidagilarga majbur: 1) safar davomida o‘zini munosib tutib, transportni boshqaruvi davomida haydovchini chalg‘itmaslikka; 2) haydovchining transport vositasida tozalikka amal qilishga; 3) safarga chishga kechikkan taqdirda bu haqda zudlik bilan haydovchiga xabar berishga; 4) haydovchiga safar davomida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xarajatlarni to‘lab berishga; 5) 30 daqiqa oldindan haydovchi bilan kelishilgan manzilga uni kutib turishga; 6) agar haydovchi tomonidan taklif qilingan safar tijorat maqsadlarida bo‘lsa, u bilan safarni amalga oshirmaslikka yoki undan ushbu faoliyatni amalga oshiruvchi litsenziyani talab qilib, ushbu lizensiya taqdim qilinganidan so‘ng safarni amalga oshirishga; 7) o‘zi bilan birga transport vositasining harakatiga hamda haydovchini chalg‘ituvchi predmetlar, mahsulotlar, moddalar, jonivorlar va qonun bilan ta’qiqlangan boshqa yuklarni olmaslikka; 7. Akkauntni bloklab qo‘yish, foydalanishni cheklash va shartnomaviy munosabatlarni tugatish. Siz xohlagan paytda Poputi.uz bilan shartnomaviy munosabatlarni tugatishingiz mumkin. Buning uchun Siz internet platformasidagi Akkauntingiz o‘chirishingizni o‘zi kifoya qiladi. Agar Siz mazkur ofertada ko‘rsatilgan shartlarni muntazam ravishda buzangiz, O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga zid ravishda faoliyat yuritsangiz Poputi.uz quyidagi huquqlarni o‘zida saqlab qoladi: 1) oldindan ogohlantirish bermasdan, Siz bilan shartnomaviy munosabatlarni bekor qilish; 2) internet platformasi orqari yuborayotgan e’lonlarni, safar haqidagi buyurtmalarni, xabarlar va boshqa amallarni bajarmaslikka; 3) internet platformasidan foylanishni cheklashga; 4) vaqtinchalik yoki doimiy Akkauntingizni bloklashga. 8. Shaxsiy ma’lumotlar Poputi.uz internet platformasidan foydalanishingiz uchun, Siz haqingizda ma’lumotlarni yig‘ishi va ularni qayta ishlashi mumkin. Siz mazkur internet platformasidan foydalanish davomida Poputi.uz.ning Siz haqingizdagi ma’lumotlarni yig‘ishi va ularni qayta ishlashiga roziligingizni bildirasiz. 9. Intelektual mulk Poputi.uz internet platformasi yoki mazkur dasturni ishlashi uchun kirtilgan ma’lumotlar bazasi, logotiplar, dastur dizaynlari, undagi tekslarga bo‘lgan intelektual mulk huquqi «Great Gate» MChJga tegishli. 10. Poputi.uz roli Poputi.uz platformasi onlayn internet platformasi bo‘lib, unda foydaluvchilar birgalikda safarlarni amalga oshirish yuzadan e’lonlar berishlari, o‘z navbatida boshqa foydaluvchi amalga oshirmoqchi bo‘lgan manzilga mos safarlarni qidirib topishlari mumkin. Siz mazkur platformadan, yuqoridagi shartlarni qabul qilgan holda hamda Poputi.uz. ning Siz va boshqa foydaluvchining manfaatini ko‘zlamasligini, Safar davomida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nizolarga aralashmasligini tushungan holda foydalaniz. Poputi.uz transport xizmatlarini ko‘rsatuvchi yoki mazkur soha bo‘yicha shartnomalar tuzishni tashkillashtiruvchi, vositachilik xizmatlarini ko‘rsatuvchi servis hisoblanmaydi. Platformadagi e’lonlarga asosan amalga oshirilgan safar shartlari Poputi.uz ning ishtirokisiz, bevosita haydovchi va yo‘lovchi o‘rtasida kelishib olinadi. Poputi.uz haydovchilar faoliyatini hamda internet platformasida e’lon qilingan transport vositalarini boshqarmaydi va ularga egalik qilmaydi. Bundan tashqari, Poputi.uz transport xizmatlarini ko‘rsatuvchi tashkilot hisoblanmaydi. Poputi.uz, oylayn maydon hisoblanib, Siz tomondan amalga oshirilgan safar davomida yuzaga keladigan noxush holatlar uchun javobgar hisoblanmaydi, jumladan: 1) haydovchilar tomonidan safar shartlari haqida noto‘g‘ri ma’lumot kiritilishi; 2) foydalanuvchilar (haydovchi va yo‘lovchi) tomonidan buyurtma bekor qilinganida; 3) yo‘lovchi tomonidan haydovchilarga safar xarajatlarini to‘lamaslik; 11. Poputi.uz da ishlash. «Great Gate» MChJ Poputi.uz internet platformasini kun davomida ishlashini ta’minlaydi. Shunga qaramasdan texnik xizmat ko‘rsatish, dasturni yangilash maqsadida yoki tarmoqda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan uzulishlar sababli foydalanuvchilarni oldindan ogohlantirmagan holda Poputi.uz internet platformasining ishlashi vaqtinchalik to‘xtatilishi mumkin. Bundan tashqari, Poputi.uz o‘ziga oldindan ogohdlartirmasdan internet platformasining faoliyatini vaqtinchalik yoki to‘liq to‘xtatib qo‘yish huquqini saqlab qoladi. 12. Oferta shartlariga o‘zgartirish kiritish Poputi.uz texnologik o‘zgarishlar yoki tijorat maqsadlaridan hamda O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga kiritilgan o‘zgartirishlarni inobatga olib yuqoridagi shartlarga bir taraflama o‘zgartirish kiritishi mumkin. Barcha o‘zgarishlar foydalanuvchilarni oldindan ogohtantirilmasdan, Poputi.uz saytida e’lon qilinadi va e’lon qilingan kundan kuchga kiradi. Shuning uchun ushbu internet platformasidan foydalanish davomida har safar ommaviy aferta shartlari bilan tanishib turishingiz tavsiya qilinadi. 13.Yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nizolarni hal qilish Mazkur ommaviy shartnoma bo‘yicha yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nizolar O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tartibga solinadi.
birikib, uning konformatsiyasini o‘zgartiradi. Shuning uchun ham ular allosterik effektor (yoki modulator) deb ataladi. Agar ular fermentning faolligini xuddi yuqoridagidek tormozlab qo‘ysa, manfiy effektor deb, ferment faolligini orttirsa, musbat effektor deb ataladi. Ko‘pincha muayyan boshqaruvchi fermentning substrati musbat effektor sifatida xizmat qiladi. Boshqaruvchi fermentlar, odatda, oligomer tuzilishiga ega bo‘lib, katalitik va allosterik markazlar alohida kichik birlik (bo‘lakcha)da joylashgan bo‘ladi. Masalan, aspartat-transkar-bomilaza 2 ta katta va 4 ta kichik bo‘lakchalardan iborat. Uning katalitik markazlari katta bo‘lakchalarga, allosterik markazlari kichik bo‘lakchalarga joylashgan. Agar ular bir-biridan ajratilsa ham katalitik xususiyatlari o‘zgarmaydi, ya’ni katta bo‘lakchalar katalitik funksiyani bajaradi, lekin faolligi boshqarilmaydi, kichik bo‘lakchalar effektorlarini biriktirib olishi mumkin, lekin katalitik faollik ko‘rsatmaydi. Bunday fermentlar yumshoq denaturatsiyaga uchratilsa, ya’ni biroz qizdirilsa yoki mochevina ta’sir ettirilsa ham effektorning sezuvchanligi kamayishi yoki yo‘qolishi mumkin, bu jarayon desensibilizatsiya deb ataladi. Faol markazlari bir nechta bo‘lgan fermentlarning eng muhim xususiyatlaridan biri shuki, ularning birortasida kichik bo‘lakchadagi faol markazga substratning birikishi boshqa kichik bo‘lakchalarning faolligini orttirib yuboradi, ya’ni ularga substratning birikishi yanada osonlashadi. Buni gemoglobin asosida oson tushuntirish mumkin. Gemoglobin molekulasi 2 ta kichik bo‘lakchadan iborat. Har bir bo“lakchada 2 tadan protomer (a, b) bo‘ladi. Har bir protomer bittadan faol markazga ega. Shulardan biriga, aytaylik, a-polipeptid zanjirining gem guruhiga kislorod molekulasi biriksa, uning konformatsiyasi o‘zgaradi. Bu o‘zgarish tezda ikkinchi protomerga o‘tib, uning konformatsion shaklini shunday o‘zgartiradiki, unga kislorod birikishi birinchi protomerga birikishiga nisbatan ham oson bo‘ladi. Ulardagi o‘zgarish 3 protomerga o‘tib, o‘z navbatida kislorodning yanada oson birikishini ta’minlaydi. 123
DTM keyingi yil kirish imtihonlarida foydalaniladigan darsliklar ro‘yxatini e'lon qildi 2020-2021 o‘quv yilida umumta'lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar maktablarida qo‘llanilayotgan darslik va o‘quv-metodik qo‘llanmalar ro‘yxati Davlat test markazining rasmiy veb-saytiga joylashtirildi. «Adabiyotlar ro‘yxati Davlat test markazining Xalq ta'limi hamda Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirliklariga qilgan murojaatiga javoban mazkur vazirliklardan kelgan xatlar asosida shakllantirilgan», deb yozmoqda Davlat test markazi. Darsliklar ro‘yxatini har bir fan bo‘yicha alohida shaklda fan va tilni tanlagan holda yuklab olish mumkin. Darsliklarning elektron formatini esa Xalq ta'lim vazirligining Axborot-ta'lim portalidan yuklab olish imkoniyati mavjud.
6617-sonli ish bo‘yicha Xolnazarov Ubaydulla (1899- yili tug‘ilgan, Qo‘shko‘pir rayoni Qo‘shko‘pir qishlog‘idan, quloqqa tortilgan, 1932-yili davlat majburiyatini bajarmagani uchun 5-yilga qamalgan, hibsga olingan vaqtda aniq mashg‘uloti bo‘lmagan) otuvga hukm etilgan. Aholi orasida aksilinqilobiy, mag‘lubiyatchilik targ‘iboti olib borganlikda, quloqlashtirishda ishtirok etgan faolni qo‘rqitganlikda ayblangan. 4024-sonli ish bo‘yicha Xo‘janiyozov Kuramboy (1892- yili tug‘ilgan, Yangiariq rayoni Bevatan qishlog‘idan, sobiq savdogar, xon oqsoqoli, 1925-yildan 1926-yilgacha VKP(b) a’zosi bo‘lib, ijtimoiy xavfli unsur sifatida chetlashtirilgan. 1931-yili kolxoz mol-mulkini o‘g‘irlagani uchun 3-yilga qamalgan, hibsga olingan vaqtda kolxoz a’zosi) otuvga hukm etilgan. Aholi orasida aksilinqilobiy, mag‘lubiyatchilik targ‘iboti olib borganlikda, xalq dohiysi sha’niga qarata terroristik maqsadini aytganlikda ayblangan. 6487-sonli ish bo‘yicha Sharipov Abdulla (1895-yili tug‘ilgan, Yangiariq rayoni Tojikog‘a qishlog‘idan, quloqqa tortilgan, 1929- yili davlat majburiyatini bajarmagani uchun 3-yilga qamalgan, 1933-yili paxta rejasini bajarmagani uchun 5-yilga qamalgan, hibsga olingan vaqgda kolxoz a’zosi) 10-yil mehnat tuzatuv lageriga hukm etilgan, jazo muddati 1937-yil 25-sentyabrdan hisoblangan. Aholi orasida aksilinqilobiy, mag‘lubiyatchilik, kolxozga qarshi targ‘ibot olib borganlikda ayblangan. 6543-sonli ish bo‘yicha Abdalov Xo‘jaNiyoz (1879-yili tug‘il-tan, Xonqa rayoni Madir qishlog‘idan, quloqqa tortilgan, hibsga olingan vaqtda kolxoz a’zosi) 10-yil mehnat tuzatuv lageriga hukm etilgan, Jazo muddati 1937-yil 18-sentyabrdan hisoblangan. Aksilinqilobiy targ‘ibot olib borganlikda, partiya va hukumat rahbarlari sha’niga qaratilgan tuhmat gaplar aytganlikda ayblangan. 6626-sonli ish bo‘yicha Abdullayev Iskandar (1894-yili tug‘ilgan, Qo‘shko‘pir rayoni O‘zbek-Yop qishlog‘idan, quloq, hibsga olingan vaqtda kolxoz a’zosi) 10-yil mehnat tuzatuv lageriga hukm etilgan, jazo muddati 1937-yil 22-sentyabrdan hisoblangan. Kolxozchilar orasida aksilinqilobiy targ‘ibot olib borganlikda, xalq dushmanlarini maqtaganlikda, xalq dohiysi sha’niga tuhmat fikrlar bildirganlikda ayblangan. 6616-sonli ish bo‘yicha Matchayov Raim (1914-yili tug‘ilgan, Qo‘shko‘pir rayoni O‘zbek-Yop qishlog‘idan, quloqqa tortilgan, hibsga olingan vaqtda kolxoz a’zosi) 10-yil mehnat tuzatuv lageriga hukm etilgan, jazo muddati 1937-yil 22-sentyabrdan hisoblangan. Kolxozchilar orasida aksilinqilobiy, kolxozga qarshi targ‘ibot olib borganlikda ayblangan. 6605-sonli ish bo‘yicha Abdug‘aniyev Husayn (1877-yili tug‘ilgan, Xonqa rayoni Said Niyozboy qishlog‘idan, quloqqa tortilgan, 1933- yili bosmachilik uchun javobgarlikka tortilgan, diniy marosimlar xizmatchisi) 8-yil mehnat tuzatuv lageriga hukm etilgan, jazo muddati 1937-yil 1-oktyabrdan hisoblangan. Aholi orasida aksilinqilobiy, mag‘lubiyatchilik targ‘iboti olib borganlikda, ochlik to‘g‘risidamish-mishlar tarqatganlikda ayblangan.
xususiyatlarning paydo bo‘lishidir. O‘zgaruvchanlik irsiyatning teskarisi bo‘lsada, aslida u barcha tirik organizmlarga xos xususiyatdir. Irsiyat belgilarni to‘plasa, yig‘sa va ularni mustahkamlasa, o‘zgaruvchanlik esa ularni buzadi, o‘zgartiradi va yangilarini yaratadi. Bir zotga mansub hayvonlar ham belgi va xususiyatlari bilan bir-birlaridan ajralib turadi. Qora-ola zot sigirlari orasida sog‘in davri (laktatsiya) davomida 8-10 ming kg sut beruvchi va 2-3 ming kg sut mahsulotiga ega bo‘lgan sigirlar uchraydi. Qorako‘l qo‘ylari orasida qora, ko‘k, sur, guligaz, qambar va oq qo‘ylar mavjud. Ch.Darvin organik evolyutsiya jarayoni asosan uchta omil: tabiiy tanlash, irsiyat va o‘zgaruvchanlik bilan bog‘liqligini aniqladi. Evolyutsion jarayonning yo‘naltiruvchi va harakatlantiruvchi kuchi tabiiy tanlash bo‘lib, uning harakati uchun organizmlarda o‘zgaruvchanlik bo‘lishi, ya’ni yangi belgi va xususiyatlar paydo bo‘lishi zarur. O‘zgaruvchanlik tabiiy tanlash uchun manba tayyorlab beradi. Evolyutsiya jarayoni uchun o‘zgargan belgilarni nasldan-naslga o‘tkazib borayotgan organizmlar muhim ahamiyatga ega. Belgilarning nasldan-naslga o‘tib borishini ta’minlashda uchinchi asosiy omil irsiyat asosiy vazifani bajaradi. Irsiyat turning ma’lum davrdagi rivojlanish darajasini mustahkamlaydi, undagi avlodlar orasida material va funktsional o‘xshashlikni taminlaydi. Qadimgi zamonlarda fan tirik organizmlardagi irsiyat va o‘zgaruvchanlik xususiyatini chuqur o‘rganish uchun imkoniyatsiz bo‘lib, aniq tekshirishlar va ilmiy tajribalar juda ham kam edi. Shuning uchun ham irsiyat va o‘zgaruvchanlik to‘g‘risidagi omillarga aniq asoslanmagan, xayol bilan yaratilgan ko‘pgina gipotezalar mavjud bo‘lgan. Keyingi vaqtlarda eksperimental genetikaning rivojlanishi, ya’ni ko‘pgina ilmiy tekshirishlar natijasida irsiyatning qonuniyatlari moddiy asosda aniqlandi. Sitologik tekshirishlar natijasida irsiyatni boshqarishda hujayra yadrosida joylashgan xromosomalarning yetakchi roli aniqlandi. Xromosomalarda DNK (dezoksiribonuklein kislotasi) joylashgan bo‘lib, genlar shu kislotaning 4
Дарвоқе, тармоқда тарқалаётган Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдоған инфаркт бўлгани ҳақидаги хабарлар рад этилди AK Partiya voizi Chelik: "Ba'zi chet el matbuotida Prezidentimizning sog'lig'i haqida yolg'on xabarlar bor. Prezidentimiz xizmatda. Bir oz dam olgandan so'ng dasturlarini xuddi shu tarzda davom ettiradi" dedi. Vitse-prezident Fuat Oktay: "Prezidentimizning sog'lig'i juda yaxshi. Doimiy muloqotdamiz. Biroz shamollab qoldi". Aloqa boshqarmasiga qarashli dezinformatsiyaga qarshi kurash markazi “Prezident Erdo‘g‘anning yurak xurujiga uchragan va kasalxonaga yotqizilgani” haqidagi iddaolarning haqiqatga to‘g‘ri kelmasligini ma’lum qildi. @boburakmalov

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.