text
stringlengths
7
335k
Masjidning qadimiy binosi XIX asrning oxirida qurilgan Mustaqillikkacha bo’lgan davr mobaynida bir necha marta qayta ta’mirlanib, faoliyat yuritib kelgan Keyingi yillarda xonaqoh juda ayanchli ahvolga kelib qolgani, zilzila va yomg’ir suvlari ta’sirida bino devorlarida yoriqlar paydo bo’lgan edi
gruntlarda va ish sharoiti og‘ir bo‘lgan boshqa joylarda samarali ishlaydi. Shu sabablarga ko‘ra umumiy ish vaqtining 70—754 qismi katta tortish kuchi bilan ish yurishiga sarflanadigan buldozerlar uchun asosiy baza mashina gusenitsali traktordir. G£ildirakli buldozerlardan, asosan, yordamchi ishlarda foydalaniladi. Boshqarish mexanizmiga ko‘ra gidravlik boshqariladigan va kanat-bloklar bilan boshqariladigan buldozerlar farq qilinadi. Gidravlik boshqariladigan buldozerlarda ag‘’dargichni ko‘tarish, tushirish va berilgan vaziyatda qotirib qo‘yish, ba’zan esa uni og‘dirishishlari boshqarish sistemasining gidrosilindrlari yordamida amalga oshiriladi. Kanat-blok bilan boshqariladigan buldozerlarda ag‘dargich baza mashinaga o‘rnatilgan chig‘ir yordamida ko‘tariladi, tushiriladi va kerakli vaziyatda qotirib qo‘yiladi. Hozirgi vaqtda sanoatda faqat gidravlik boshqariladigan buldozerlar ishlab chiqarilmoqda. Burilmaydigan ag‘dargichli buldozerlar DZ-42 buldozeri (4.2-rasm) pichoqlari va ikkita itaruvchi bruslari 5 bo‘lgan ag‘dargich, ko‘ndalang balka 7, ikkita gidrosilindr 3 hamda gidrosilindrlar kronshteynidan tashkil topgan. ARIS B
70 dissertatsiyalardan foydalangan holda mashg‘ulot jarayoniga yangicha usullarni qo‘llab natijani o‘stirishi foydadan holi emas. Ana shundagina bizning sprinterlarimizning natijalari o‘sib borishi mumkin. N.T.Andreyeva shunday deydi: “Mening turmush o‘rtog‘im yoshligida yengil atletika bo‘yicha yuqori malakali sportchi bo‘lgan. Hozirda mening 2 nafar farzandim olimpiada g‘olibi. 1-o‘g‘lim L.V.Andreyev 19 yoshida Yamaykada sportning yengil atletika bo‘yicha langarcho‘p bilan sakrash va ko‘pkurash turidan (2002-yil) jahon olimpiadasi g‘olibi. 2-o‘g‘lim esa P.B.Andreyev 1 marta qishki olimpiada o‘yinlari (2005-yil) g‘olibi, ko‘p kurash bo‘yicha Osiyo chempioni, 3 marta Osiyo o‘yinlari kumush medali sovrindori, 1 marta Osiyo o‘yinlarining bronza medali sovrindori. Farzandlarimning bunday natija ko‘rsatishida turmush o‘rtog‘imning mehnati katta, chunki ularning murabbiyi turmush o‘rtog‘im edi. Farzandlarimning mashg‘ulot jarayonidan tortib, dam olishi, yurish-turishi, kiyinishi, ovqatlanish ratsioni-hammasini o‘zi nazorat qilib borardi. Bu esa o‘z natijasini berdi. Farzandlarim olimpiada g‘olibi bo‘ldi. Men aytmoqchimanki, har bir murabbiy o‘z shogirdini o‘z farzandidek ko‘rib tarbiyalasa, tayyorlasa, bu o‘z navbatida samarasini beradi”. Murabbiyning fikr va takliflaridan shunday xulosaga keldikki, qisqa masofalarga yuguruvchilarni tayyorlash borasida murabbiylarimizda yetarlicha kamchiliklar mavjud, bu esa qisqa masofalarga yuguruvchilarni ilmiy
(MBDj « Ddav) — IY SMB, — Cosak. jap imtiyozlarning mahalliy byudjet daromadlariga kutilayotgan ta’siri M); –joriy davrdagi mahalliy byudjet daromadlari
Putin: Janubiy Osetiyaning Rossiya tarkibiga kirish haqidagi referendumiga qarshilik qilmaymiz Rossiya Janubiy Osetiyada yashovchilarning mamlakat tarkibiga kirish yuzasidan referendum o‘tkazish istagiga qarshilik qilolmaydi. Bu haqda Vladimir Putin o‘zining an’anaviy to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqoti chog‘ida bildirib o‘tdi, deya xabar beradi “RIA Novosti”. “Janubiy Osetiya rahbari bilan bu mavzuni batafsil muhokama qilmadik. U xalq shunday referendum o‘tkazilishini istayotganligini bildirdi. Biz bunga qarshilik qilolmaymiz, deb o‘ylayman. Bizni Janubiy Osetiya xalqi manfaatlaridan bo‘lak hech narsa ushlab turmaydi. Biroq mazkur referendum qanday asosga qurilishi, undagi savollar qay tarzda shakllantirilishini hozircha bilmaymiz. Shundan kelib chiqib bu haqda bosh qotiramiz”, — deya ta’kidlagan Putin.
1) butun tana, qizil suyak iligi; : 2) muskullar, qalqonsimoh bez, yog‘ to‘plovchi hujayralar, jigar, buyrak, taloq, ovqat hazm qilish a’zolari, o‘pka, ko‘z qorachig‘i va boshqalar. 3) suyak to‘qimalari, qo‘l terisi yelka, boldir tovonlar: A toifasiga kiradigan ishchilaming muhim xavfli a’zolarining ichki va tashqi nurlanishda yo‘l qo‘yiladigan dozasi quyidagicha: 12-jadval Xavfli Yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan doza, organlar va (KБeг) hujavralar : 1 kvartalda 1 yilda I 3 5 Ш. 8 15 Ш 15 30 13-jadval Nurlanish ta’siridagi Yo‘l qo‘yilishi mumkin kishilar toifalari bo‘lgan oza (vjliga her hisobida 1 TI Ш A 5 5 39 B 0,5 1,5 3 Har qanday holatda ham 30 yil davomida, yig‘ilgan doza yo‘l qo‘yish mumkin bo‘lgan dozadan 12 martadan ko‘p bo‘lmasligi kerak. Nurlanishning yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan dozasi Ai toifasidagi ishchilatfi toifa a’zolari uchun quyidagi formula bilan aniqlanadigan dozadan ortib ketmasligi kerak. 7 Ю= 5 (4-18) bunda, D—doza; N—ishchining yoshi, yil. Ishchilarning ichki rnurlanishlarini kamaytirish uchun’ radioaktiv moddalarni ochiq holatda ishlatishga yo‘l qo‘ymaslik, odam ichki a’zolariga, xonadagi havo jnuhitiga tushib qolmasligini ta’minlash, shuningdek, radioaktiv moddalar bilan qo‘l, kiyim va xonadagi jihozlar
!hug‘ullanish jiddiy va uzoq vaqt ham da sabrni talab etadi Tarixiy diaxronik) nuqtai nazardan so‘z va narsa orasida uzviylik borligini iunyodagi barcha narsalar o ‘zgarish va rivojlanish xususiyatiga ega ‘lganidek, so'zlar ham bundan istisno emas Shuni nazarda tutib, il taraqqiyotining bugungi, zamonaviy holatini (ya’ni sinxronik nuqtai 2) so'zning inson fikriga, hissiyotiga, xohish-istaklariga; 3) so'zning boshqa so'zlarga nisbatan
Shu yilning yoz oylarida Xitoyning Makao shahrida "The 13" nomli dunyodagi eng hashamatli mehmonxona ochilishi kutilmoqda
90 infeksiyani birga kirishi sababli yopiq shikastlanishga karaganda ancha ogirrok buladi. Tugri ichak xam yaralanganda, smydikka axlat kushilib chiqadi, siydik chiqarish kanalidan ichak gazlari xam chiqib tez-tez ogrikli defekatsiya buladi, orqa teshik orqali qon aralash siydik xam ajralib chiqishi mumkin. Chanoq suyaklarining shikastlanishi kovukning uq bilan otilgan yarasi bilan birga bo‘lsa, osteomiyelitning rivojlanishisha olib kelib, yara davrini og‘irlashtiradi. Kovuk qorin bo‘shligida ochilsa paritonit, qorin pardasidan tashqarisida ochilsa, chanoqning siydikning flegmona va urosepsis alomatlari ustunlik qiladi. Tashxisi. Kovukning ochiq shikastlanishini aniqlash, yaraning joylanishiga va yara kanalining yo‘nalishiga, gematuriya va unumsiz siyish istaklarining borligiga hamda yonbosh-chot sohasi (qorin pardasidan tashqari yaralanganda) yoki qorinning yonbosh kanallarini (qorin bo‘shligida yaralanganda) tukkillatganda ularda utmas ovozning bo‘lishiga asoslangan Yaradan siydikning oqishi eng muhim , lekin ko‘pincha kech bulgan alomatlaridan biri bo‘lib hisoblanadi. Tugri ichak orqali kovukni qorin bo‘shligida yaralanishini tekshirganda tugri ichak-kovuk qorin pardasini utish joyini osilib turganini aniqlashga imkon beradi. Retrograd sistografiya kovukning yopiq shikastlanishida katta ahamiyatga ega. Rentgenologik tekshirishlarni o‘tkazishga imkon bo‘lmasa, kovukka bo‘yalgan yuborilsa yaradan uning oqib chiqishi, kovukning yaralangan tashxisini tasdiqlaydi. Davosi. Kovukning ochiq va yopiq shikastlanishlari tezlik bilan operatsiya qilishni talab qiladi. Operatsiyaning asosi bir xil. Agar kovukning qorin pardasidan tashqari bulgan qismining yarasidan siydik bemalol oqib chiqsa va tukimalarda siydik infiltratsiyasining belgilari bo‘lmasa, teshikni tikib va epitsistostomiyani kuyish bilan kifoyalanish
hajmini ma’lum darajada kichraytirish mumkin. Bunday talabni qo‘yishning muhimligi shundaki, katta hajmdagi dasturlarni nafaqat «tashish» qiyin, balki xotira hajmi kichik kompyuterlarda ularni bajartirish imkonsizdir. Bu dastur hajmining mumkin qadar kichik bo‘lishiga erishishni talab qiladi. 3.4. Kompyuter im koniyathiridan unumli foydalanish. Kompyuterli ta’limning muhim afzalliklaridan biri unda interfaol muhit imkoniyatidan keng foydalanishning mumkinligi. Zamonaviy axborot texnologiyalari imkoniyatlaridan, jumladan, multimedia imkoniyatlaridan to‘la foydalanish interfaol muhitni yaratish imkonini beradi. Gipermatn tizimi foydalanuvchiga turli axborotlami birlashtirish, matnlar annotatsiyasi va izohini yaratish, o‘quvchini adabiyotlar ro‘yxatiga yoki axborot manbasiga yo‘llovchi sahifali, harakatli annimatsion rasm va matnlar, axborot uzatishnishning tezligi, global kompyuter tarmog‘i «Internet» bilan bog‘lanish yoki boshqa turdagi xizmatlami hosil qilish imkonini beradi. Shularga o‘xshash barcha imkoniyatlar Jan PDTni yaratishda foydalanish kerak. 3.5. O‘quvchi va kompyuter muloqoti usullari. O‘quvchi dastur ishining bir bosqichidan ikkinchisiga o‘tish uchun ikki usuldan foydalanishi mumkin. Birinchisi- piktogrammalami ishga tushurish orqali tavsiya etilgan holatlardan biror variantini tanlaydi. Ikkinchisi- ma’lum tugmacha bosilganda to‘g‘ridan-to‘g ’ri muloqot yuzaga keladi. Muayyan bir holatda o‘quvchiga berilayotgan topshiriq, uni bajarish uchun o‘quvchi faoliyatining tarkibi hamda kompyuteming texnik xususiyatlaridan kelib chiqib o‘quvchining kompyuter bilan muloqot turi tanlanadi. Muloqot turini tanlashga oid qalor adabiyotlar ([106], [108], ...) mavjud. ta’iim jarayonida o‘quvchining kompyuter bilan turli darajada muloqot qilishini nazarda tutish yaxshi natija beradi. Bunda ko‘p sondagi yordamni mujassamlashtirgar batafsil muloqotdan tortib juda ixcham— faqat asosiy qadamlardan iborat muloqotni ham inobatga olish kerak. 4 Interfaollik- foydalanuvehining axborot vositasi ishiga bevosita ta’sir ko rsata olish imkoniyati. «Interfaollik texnologiya» atamasi insonning harakatiga tez adekvat 59
Chimkentliklar tajribasi: Gaz yo‘q holda tuxumni qanday qovurish mumkin? Qozog‘istonning Chimkent shahrida issiq harorat kuzatilmoqda, ba'zi chimkentliklar esa bundan tajribalarini o‘tkazishda foydalanishmoqda. YouTube portalida shunday tajribalardan biri jarayoni tasvirlari paydo bo‘ldi. Unda quyosh ostidagi betonga qo‘yilgan tovada tuxum pishiriladi - 2 daqiqa ichida tuxum qovuriladi. O‘tgan haftada Chimkentda harorat 50 darajaga ko‘tarilgan. «Kazgidromet» 9 iyulga kelib harorat pasayishini prognoz qilgan, 11 iyul kunidan boshlab, issiq harorat 36 darajadan oshmasligi aytilgan. O‘zbekistonda ham oxirgi haftalarda anomal issiq kuzatildi. Gidrometeorologiya markazi haroratni maksimum 45 daraja deb ma'lum qilgan bo‘lsada, hududlarda bundan yuqori darajadagi issiq kuzatilgan. O‘zbekistonda ham 9 iyul kuni kechqurun salqin tushib, 10 iyuldan harorat pasaya boshladi.
Ota-ona hayotlik chog‘larida ularning roziliklarini olish–Allohga va Uning Rasuliga bo‘lgan sevginingbir zarrasi. Yana bir zarrasi esa ularning vafotlaridan so‘ng xayrli duolar bilan eslash. Namoz uquvchilar ota-onalarini kunda besh mahal yodga oladilar, Allohdan mag‘firat so‘rab, duo qiladilar. Benamozlar esa turli kundalik tashvishlar bilan band bo‘lib, ularni unutadilar. Yana bir muammo: ayrimlar otalari yoki onalari vafot etishganda «bizning xilxonamiz falon yerda», deb uzoq qabristonlarga olib borib, dafn etadilar. Oqibatda, otalari yoki onalari qabrlarini yilda ikki marta– hayit bayrami kunlaridagina ziyorat qiladilar. Agar o‘zlari yashaydigan mahalla (yoki qishloq) qabristoniga qo‘ysalar, mahalladagi janozada ishtirok etish bahonasida ham ziyorat qilardilar. Yaqinda bir maktabning muallimasi ibratli voqeani hikoya qilib berdi: Ma’lumingizkim, hozir bola birinchi sinfga chiqishdan oldin muallimlarning suhbatidan o‘tadi. Bu bilan bolaning ongi, zehni darajasi aniqlanadi. Xullas, bir bolaga rasmni ko‘rsatib: «Bu nima?» deb so‘rashadi. Bola javob beradi: «Bu bo‘g‘irsoq». Boshqa rasmni ko‘rsatib so‘rashadi: «Bu nima?» Javob beradi: «Bu tulki». Yana so‘raydilar. Ammo bola javob o‘rniga xuddi kattalarday deydiki: «Mendan bunaqa mayda-chuyda narsalarni so‘ramang. Siz Payg‘ambarimiz alayhissalomning hayotlarini so‘rang, aytib beray» Muallimalar noiloj «aytib ber», deyishadi. Bu yerda asosiy gap muallimalarning bilmagan ilmini bola bilishida emas. Asosiy murod–bu bola ulg‘ayganida ota-onasini xorlab qo‘ymaydi. Ota-onasi o‘tgandan keyin ham duoda bo‘ladi. Farzandiga Islom alifbesini o‘rgatgan ota va ona ikki dunyo oxiratlari uchun ikki muazzam saroy tiklab qo‘yibdilarkim, unda yashash ularga muborak bo‘lsin. Abu Usayd (r.a.) hikoya qiladilar: Biz Rasululloh (s.a.v.) huzurlarida edik. Shu vaqt bir kishi kelib: «Yo Rasulalloh Ota-onamning hayot vaqtlarida qilgan yaxshiliklarimdan tashqari ularning vafotidan keyin yana nima qilsam shu yaxshilig‘im davom etadi?» –deb so‘radi. Rasululloh (s.a.v.) unga dedilar: –To‘rtta narsani qilib yursang, ularga qiladigan yaxshiliging davom etavergan bo‘ladi. Ularningbirlamchisi - ota-onang haqlariga duo qilasan va gunohlarini kechirmakni Alloh taolodan so‘raysan. Ikkilamchisi– ularning nasihat va shar’iy vasiyatlarini amalga oshirasan. Uchlamchi –ularning do‘stlarini hurmatlaysan va to‘rtlamchi–qavm-qarindoshlar bilan ular tufayli qaror topgan qarindoshlik aloqalarini uzmaysan. Bu mavzuda aytaman desak, hikmat ko‘p. Biroq Alisher Navoiy hazratlaridan bir necha bayt o‘qimasak, ko‘nglimiz o‘rniga tushmaydigan ko‘rinadi: Biri erur makrumati volidayn, Bilki munung qilmog‘idur farzi ayn. Bu ikining xidmatini bir bil, Har necha ifrot esa, taqsir bil. Tib q 88229
yaligi 5596 ga . shudring tu
X BOB. Mana o‘sha mo‘jizalar: F Boshimni ko‘targan edim, qanoti singan pterodaktillardan biri yerda patirlab yotganini ko‘rdim, katta ochiq tumshug‘idan so‘lagi oqar, qonga to‘lgan, chaqchaygan ko‘zlarini jon holatda ola-qula qilardi, – o‘rta asrlardagi allaqaysi rassomning mudhish suratidagi iblisning aynan o‘zi; Miltiq ovozidan cho‘chib ketgan maxluqlar boshimiz uzra urib aylana boshlashdi. –Endi qochinglar! –qichqirdi lord Jon. Biz butazor oralab qocha boshladik, ammo changalzor chetiga yetay deganimizda, garpiyalar yana bizga yetib olishdi. Sammerli yiqilib tushdi, uni ko‘tarib olib, daraxtlar panasiga yugurdik. O‘rmonga kirishimiz bilan havf-xatarr bartaraf bo‘ldi, chunki pterodaktillar qanotlari nihoyatda katta bo‘lgani uchun shox-shabba orasida harakat qila olishmasdi. Biz lagerimizga charchab-horib ayanchli holatda qaytdik, maxluqlar esa moviy osmonda parvoz etib, bizni ta’qib qilishardi, ularning charx urishini pastdan kuzatgan kishi ko‘ziga oddiy kaptardek bo‘lib ko‘rinishardi. O‘rmon bizni o‘z bag‘riga yashirgach, ta’qib to‘xtadi, hafsalasi pir bo‘lgan pterodaktillar qaytib ko‘rinishmadi. – G‘oyat maroqli va ibratli hodisa, — dedi Chellenjer irmoqda shishib ketgan tizzasini yuvarkan. — Endi, Sammerli, siz bilan biz quturgan pterodaktillarning o‘zlarini qanday tutishlarini bilamiz. Bu paytda Sammerli peshonasidagi jarohatdan oqayotgan qonni artayotgan, men esam gardanimdagi ancha chuqur yaramni bog‘lardim. Lord Jon bizga qaraganda uncha shikastlanmadi desa bo‘ladi: vahshiy maxluq — — 5 F FYA{}N86:
14 Exercise 14. Speak about Holiday presents. You wish you are congratulated and presented with …. Exercise 15. Ask your friend to fill in the chart: Exercise 16. Role-play. Santa Claus, guests, teachers and students.Act out a conversation about “How we Kept New Year’s Day”. Discuss the following situations: a) on the Eve of New Year b) decorating houses c) shopping and cooking d) meeting the guests e) cards and presents Exercise 17. Read and try to guess the meaning of underlined words and word combinations in the text. New Year Around the World The Chinese New Year “Yuan Tan” takes place between January 21 and February 20. The exact date is fixed by the lunar calendar, in which a new moon marks the beginning of each new month. For many families, it is the time for feasting and visiting friends and relatives, but in each city a spectacular procession takes place. The celebrations are based on bringing luck, health, wealth and happiness for the coming year. People clean their houses to rid them of last year’s bad luck before the celebrations begin. Thousands of people line the streets to watch the procession of floats as dancing dragons, associated with long life and wealth, make their way through the crowded streets. The Chinese believe that evil spirits dislike loud noises so they decorate their houses with firecrackers. In Australia they celebrate New Year on the first of January. This day is a public holiday and many people have picnics and camp out on the beach. Most people organize parties that start on December 31 and at midnight they start to make a lot of noise with whistles and rattles and car horns to ring in the new year. In Egypt the new crescent moon must be seen before the New Year can be announced. The sighting is carried out at the Muhammed Ali mosque in Cairo. The message is then passed on to the religious leader known as the Grand Mufti who s y a dilo H s eirtn u o C la n oita N s u oigile R s e h sid la n oitid ar T z u rv a N n atsik e b z U + – k o k , m ila h ,k ala m u S . … ,a s m o s
12 Жo = shox pardasi eputliysi B Epidermis va uning xosilalari Ektoderma d Ichki quloq epitelizi elementlari Ptakodalar
"Shunday yuksak sharafga ega bo'lganimdan juda faxrlanaman Robotning birinchi marta fuqarolik olishi - butun dunyo uchun haqiqiy tarixiy voqea", - deya e`lon qildi Sofiya zalda to'planganlarga qarata
d(a’ 4 6) 4 Zabcosa), cos MDO = SO MOM = soz MU0O — i. d cos NDO‘— nin soz X00 —242—, et YaYU0 = 4. TOM 100 nm BUd—1— 184118014 OM—4 18M!— 1501—10 272 Sin Bar G «ir?» SMN #aretg2 – 5ml –— tg MN E 4" 12462. (89-chizma). Shaklda piramidaning asos tekisligi tasvirlangan. {,5,M = 1, A—piramidaning balandligi, OAM = » Pet—0-— – 1YUM = (OM 1—1841911 V—19108, 1801—18 1 soz = {soz V. —A 1401 SOM 180) 10M! TOMI JANI JONI gi, (MC) MOletg (99—5)- om 1MM— 21 OM!— 21818—TOM 1OM (1). JOMI TONI AMSO 9 AMAS = tat TANI =
Ikkinchidan, ayniqsa, Flat Steel Bar xususiyatlari 8 ~ 50mm qalinligi, kengligi 150-625mm, uzunligi 5-15m va mahsulot spesifikasiyalari foydalanuvchilarning ehtiyojlarini qondirish uchun yanada zichroqdir, plastinkadan foydalanish o'rniga kesish shart emas, to'g'ridan-to'g'ri payvandlash mumkin
MUG‘ALLIMHOMUZLIKSIZBILIMLENDIRIO‘ i tezkor global o‘zgarishlar, fan-texnika va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadallik bilan rivojlanib borishi o‘qituvchidan yuksak mahoratni, mustahkam iroda, chuqur bilim va mulohazali bo‘lishni talab qiladi. Xususan, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining hamda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni amaliyotda joriy etish mumkin bo‘lgan ma’lum pedagogik tizimning loyihasi hisoblanadi. Zamonaviy pedagogik metodlar: ta’lim texnologiyasi, zamonaviy pedagogik texnologiya, axborot texnologiyasi, yangi tajriba singari ta’lim-tarbiya metodlari tushunchalarini o‘z ichiga oladi. Darhaqiqat, pedagogik texnologiyalar didaktik vazifalarni samarali amalga oshirish, ishda maqsadga erishishning yagona yo‘li hisoblanadi. Hozirgi vaqtda ta’lim tizimi rivojlangan davlatlarda talabalarning o‘quv va ijodiy faolliklarmi oshiruvchi, ta’lim-tarbiya jarayonining samaradorligini kafolatlovchi zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llashga doir katta tajriba to‘plangan bo‘lib, shu tajriba asosini turli xil imterfaol metodlar tashkil etmoqda. Mana shu interfaol metodlar o‘z mohiyatiga ko‘ra, ta’lim oluvchilarda o‘quv-bilish faolligmi oshirish, shaxsiy fikr mulohazalarini mustaqil bayon qila olish, ularni kichik guruh va jamoada ishlash, o‘rganilayotgan mavzu, muammolar bo‘yicha shaxsiy qarashlarini dadil, erkin ifodalash, o‘z fikrlarini himoya qilish, dalillar bilan asoslash, tengdoshlarini tinglay olish, g‘oyalarini yanada boyitish, bildirilgan mavjud mulohazalar orasidan eng maqbul yechimni tanlab olishga rag‘batlantirish imkoniyatiga egaligi bilan alohida ahamiyat kasb etadi. Ta’lim va tarbiya jarayonida pedagoglar tomonidan interfaol metodlarning o‘rinli, maqsadli, samarali qo‘llanilishi ta’lim oluvchi (talabalar)da muloqotga kirishuvchanlik, jamoaviy faoliyat yuritish, mantiqiy fikrlash, mavjud g‘oyalarni sintezlash, tahlil qilish, turli qarashlar orasidagi mantiqiy bog‘liqlikni topa olish qobiliyatlarini tarbiyalash uchun keng imkoniyat yaratadi. Har bir qo‘llanilgan texnologiya o‘quv jarayonining samarali va o‘tilayotgan mashg‘ulot bilan mos kelishligi ta’lim metodikasining diqqat markazida bo‘lishi lozim. Hozirgi kunda zamonaviy pedagogik texnologiyalarning qo‘llanilish turlari bir nechta bo‘lib, hammasi ham mash-g‘ulotlar (ma’ruza, semmar, amaliy, laboratoriya)ga mos kelishi yoki moslashtirilganda qanday natijaga erishish mumkinligi muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, oliy ta’limning muhandislik sohalari mo‘ljalagan aniq fanlar, ya’ni kartografiya, geodeziya hamda kartografik chizmachilik fanlarining ma’ruza, amaliy, laboratoriya mashg‘ulotlarida zamonaviy pedagogik texnologiyalarning qo‘llanilishi izlanuvchan pedagoglarga qay darajada qulaylik keltirayotganligi, katta auditoriyalarda (talabalar soni 60 nafar va undan ko‘p) ham moslashtirilganda talabalar faoliyatini nazorat qilish mumkin ekanligini keltirib o‘tmoqchimiz. Pedagog ta’lim jarayonida interfaol ta’lim yordamida o‘quvchilarning qobiliyatlarini rivojlantirish, mustaqillik, o‘z-o‘zini nazorat va boshqarish, samarali suhbat olib borish, tengdoshlari bilan ishlash, ularning fikrlarini tinglash va tushunish, mustaqil hamda tanqidiy fikrlash, muqobil takliflarni ilgari surish, fikr mulohazalarini erkin bayon qilish, o‘z nuqtai nazarlarini himoya qilish, muammoning yechimini topishga qaratish intilish, murakkab vaziyatlardan chiqa olish kabi sifatlarni shakllantirishga muvaffaq bo‘ladi. Eng muhimi, interfaol metodlarni qo‘llash orqali pedagog o‘quvchilarni aniq ta’limiy maqsadga erishish yo‘lida o‘zaro hamkorlikka asoslangan harakatlarini tashkil etish, yo‘naltirish, boshqarish, nazorat va tahlil qilish orqali xolis baholash imkoniyatini qo‘lga kiriladi. Ta’limda imterfaol metodlarni qo‘llashning asosiy maqsadi talabalarni faol ta’lim olish jarayoniga jalb qilish, ularda bilish hamda izlanish malaka va ko‘nikmalarni rivojlantirish, fanga bo‘lgan qiziqishini oshirishdan iborat. Interfaol metodlar pedagog bilan talabaning faol munosabati, bir-birini to‘liq tushunishga asoslanadi. Bu metodlarni o‘quv jarayoniga joriy etishning asosiy maqsadi, mashg‘ulotda ustoz bilan shogirdning hamkorlikda ishlashini tashkil etishdir.
76 1.70-75-70 2.65-70-65 3.60-65-60 4.3.3-rasm.G‘o‘za navlarida bo‘g‘inlar soniga tuproq tiplari va namlik darajalarining ta’siri (tuproq sho‘rlanishi o‘rtacha) (cho‘l-qumli tuproqlar) Sur tusli qo‘ng‘ir tuproqlarda 70-75-70, 65-70-65 va 60-65-60 foiz namlik sharoitida Buxoro-8 navida bo‘g‘inlar soni shonalash bosqichida o‘rtacha 20,72-14,36 oralig‘ida o‘zgarib boradi. Gullash bosqichida esa 21,7215,21 dona bo‘ldi. Cho‘l-qumli tuproqlarda 70-75-70, 65-70-65 va 60-65-60 foiz namlik sharoitida Buxoro-8 navida bo‘g‘inlar soni shonalash bosqichida o‘rtacha 19,64 -13,17 oralig‘ida o‘zgarib boradi. Gullash bosqichida esa 18,64-14.41 dona gacha o‘zgarishi aniqlandi. Xuddi shunga o‘xshash bog‘liqliklar Omad va S-4727 navlarida ham kuzatildi. Lekin, yuqoridagi ko‘rsatkichlar Omad navida eng past bo‘ldi. S-4727 navi esa oraliq o‘rinni egalladi. Yuqorida ko‘rsatilgandek Buxoro vohasida o‘tloqi-allyuvial, cho‘l qumli va sur tusli qo‘ng‘ir tuproqlarda har xil darajadagi namlik sharoitida o‘stirilgan g‘o‘za navlari bo‘g‘inlar sonining o‘zgarishiga sabab bo‘ldi. Sug‘oriladigan dalalarda sizot suvining sathi 1,0-2,5 m chuqurlikda joylashgan bo‘lib, ularning mineralashuv darajasi o‘rtacha 3-10 g/l tashkil
uyqu, kunduzlari halovat neligini bilmay faqat ilm bilan mashg‘ul bo‘ldim, inson tabiati o‘z bilimlarini mustahkamlash va ilm yo‘lida olg‘a borishga qay darajada qodir bo‘lsa, men ham shu darajada harakat qilib, ter to‘kdimn. J J IX Ibn Sinoning falsafiy jihatdan shakllanishi oson kechmadi. U bir tasodif tufayli falsafa olamiga kirib bordi. Bu haqda o‘zi shunday yozadi: (Arastuning "Metafizika asarini o‘qib chiqdim. Ammo muallifning maqsadi men uchun jumboqligicha qolaverdi. Asarni to yod bo‘lguncha qayta-qayta o‘qidim. Lekin baribir hech narsaga tushunmadim. Shundan so‘ng bu tushunarsiz asar ekan degan xulosaga kelib, uni tashlab qo‘ydim. Bir kuni muqovasozlar bozoridan o‘tayotib, bir savdogarning o‘z kitoblarini maqtayotganini eshitib qoldim. Do‘konga yaqin bordim. Savdogar menga kitoblardan birini ko‘rsatdi. Bu AbuNasr Forobiyning «Metafizikaning asosiy qoidalari», deb nomlangan asari edi. Men jahl aralash bu tushunarsiz ilmdan hech qanday foyda yo‘qligini aytib, kitobni rad etdim. Sotuvchi esa qo‘yarda-qo‘ymay kitobni arzon bahoda sotib olishga undardi. Axiyri kitobni bor-yo‘g‘i uch dirhamga sotib oldim. Uyga qaytib, kitobni mutolaa qilishga kirishdim: umenga o‘z sirlarini ochdi va men falsafaga oid barcha savollarimga javob topdimn. o J i Donishmandlik bizga hayot so‘qmoqlarida ulug‘ saodatni hozirlab in’om etuvchi vositadir. J j j Barcha fanlarning asosiy qonun-qoidalari metafizikaga asoslanadi (metafizika tabiatdan tashqa-206
kmasi, ta’kidlovchili birikma, to‘ldiruvchili birikma, hollovchili birikma. Yuqoridagi atamalarga monand ravishda ushbu birikmalarning hokim a’zosi sifatlanmish, qaralmish, izohlanmish, izofalanmish, ta’kidlanmish, to‘ldirilmish, hol-lanmish deb yuritiladi. Sifatlovchili birikma 2- $. Bunday birikma "sifatlovchi X sifatlanmish" qolipida tuziladi, ikkinchi—hokim a’zo odatda ot leksema bilan ifodalanadi, birinchi—tobe a’zo ot leksemaning biror belgisini bildiradi; birikma esa bir butun holda ma’lum bir belgisi aniqlangan predmet tushunchasini anglatadi. Sifatlovchi bilan sifatlanmishning tobe sintaktik aloqasi ko‘paytiruv alomatini (X) yozib ko‘rsatiladi (Boshqa o‘rinlarda ham tobe sintaktik aloqa shu alomat bilan ko‘rsatiladi): predmetning belgisi ma’nosini an-X predmet ma’nosini anglatadigan glatadigan leksemashakl leksema sifatlovchi sifatlanmish sifatlovchili birikma (azim to‘l-)- 3- $. Sifatlovchi vazifasida predmetning turli belgisini bildiradigan leksemashakl keladi: 1) sifat leksemashakl: yangi ko‘’rpa- , qovurma chuchvara- , mehribon ayol- , qoramtir suv-kabi; 2) son leksemashakl: uch hafta-, ikki yigit- , sakson yosh- , uch-to‘rt kishi-, ikkinchi qavat-kabi; 3) olmoshlarning sifat tabiatli turlari: shu kecha-, bir necha daqiqa-kabi; 4) ot leksemaga tobelanib kelgan ravish leksemashakl: ancha vaqt- , juda ko‘p odam-kabi; 5) predmetning belgisini ifodalash uchun ishlatiladigan ot leksema: baxmal 40 ppi-, sopol tovoq-, shoyi ko‘ylak- , oltin yaproq-kabi; 6) fe’lning sifatdosh leksemashakli: o‘tgan hafta- , bezatilgan patnis- , yozilayotgan hikoya-kabi; 7) ot leksemaga-day, -dagi shakl yasovchisini qo‘shib hosil qilingan leksemashakl: oydek yuz- , cho‘g‘day ko‘z- , ariqdagi suv- , tomorqadagi jo‘xorizor-kabi. (O‘xshatish ma’nosini ifodalovchiday morfemasi qo‘shilgan ot leksemashakl sifat leksemaga ham sifatlovchi bo‘lib keladi: musichaday beozor- , to‘sday tim qora-kabi). 234
Aleksandr Mochinov O'zbekiston U-16 o'smirlar terma jamoasi bosh murabbiyi etib tayinlandi O'zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Futbol fakulteti 1-bosqich talabasi Aleksandr Mochinov O'zbekiston U-16 o'smirlar terma jamoasi bosh murabbiyi etib tayinlandi Saralash bosqichlarida O'zbekiston o'smirlari terma jamoasi Falastin o'smirlariga qarshi maydonga chiqib yirik 9-0 hisobida g'alaba qozondi Keyingi uchrashuvni hamyurtlarimiz Yaman o'smirlariga qarshi maydonga yirik 4-0 hisobida g'alaba qozonib 100% li natija bilan final boskichiga yo'llanma oldi
I z o h Mazkur oyat Makka mushriklari payg‘ambar alayhis-salomni masxara qilishib: «Ey Muhammad, sen bizlarni qo‘rqitayotgan qiyomat rost bo‘lsa, kelsin-chi, ko‘raylik», deganlarida nozil bo‘lgan
Forbes reytingidagi eng yosh va bo‘ydoq milliarderlar (foto) Forbes’ning 2017-yilgi milliarderlar global reytingiga 2064 kishi kirdi, shularning 2,9 foizi (42 erkak va 18 ayol) oila qurmagan, deb yozadi nashr. Yoshi: 21 Boyligi: 1,2 milliard dollar Otasi, investor Yoxan Andresen unga va singlisiga Ferd investitsiya kompaniyasining 42 foizdan ulushini bergan. Kompaniyaning o‘zini hamon otasi boshqaradi, Aleksandra kompaniyada ishlamaydi. Yoshi: 23 Boyligi: 1,6 milliard dollar Otasi Gustav Vitze Salmar ASA kompaniyasining 47 foiz aksiyalarini sovg‘a qilgan. Yoshi: 26 Boyligi: 1,1 milliard dollar Stripe to‘lov tizimiga asos solgan. U o‘z davlatini meros qilib olmasdan, o‘zi ishlab topgan dunyodagi eng yosh milliarderga aylandi. Yoshi: 28 Boyligi: 4 milliard dollar Qisqa vaqtdan so‘ng o‘z-o‘zidan yo‘qolib ketadigan foto va videoxabarlar bilan ayirboshlash uchun mo‘ljallangan Snapchat messenjeri asoschilaridan biri. Yoshi: 31 Boyligi: 2,4 milliard dollar Nyu-yorklik dijey va dunyodagi eng yirik pivo ishlab chiqaruvchilaridan biri — SABMiller kompaniyasi merosxo‘ri. Yoshi: 32 Boyligi: 2,1 milliard dollar Arzon kiyim-kechaklar do‘konlari tarmog‘i — H&M’ni yaratgan oilaning uchinchi avlodi vakili. Yoshi: 34 Boyligi: 1 milliard dollar Fayllar ayirboshlash servisi — Dropbox bosh direktori. U servisga 2007-yilda o‘z kursdoshi bilan birgalikda asos solgan. Yoshi: 39 Boyligi 3 milliard dollar Pera o‘z karyerasini 2003-yilda Apple’da boshlagan, ammo ikki yil o‘tib, u yerdan ketgan. U 2011-yilda milliarderga aylangan. Ayni paytda unga Ubiquiti Networks simsiz uskunalar ishlab chiqaruvchi kompaniya tegishli. Yoshi: 40 Boyligi: 6,3 milliard dollar Uber taksi xizmati bosh direktori va ta’sischilaridan biri. Yoshi: 40 Boyligi: 1,3 milliard dollar Tatuirovkachi tadbirkor Twitter va Square kabi ikkita yirik texnologiya kompaniyalarini boshqaradi.
8-Mavzu. Sigirlarning sut mahsuldorligi va uni hisobga olish usullari Darsning maqsadi: Sigirlarda laktatsiyaning o‘tish qonuniyatlari va ularning sut mahsuldorligini hisobga olishning asosiy usullari bnlan tanishish. Uslubiy ko‘rsatmalar Sigirlarni tug‘gandan keyingi sut berish davriga laktatsiya davri deyiladi. Laktatsiya davrini o‘rtacha 305 kun deb qabul qilingan. Sigirlarni sut mahsuldorligini hisobga olishni quyidagi usullari mavjud. 1. Kunlik. 2. 10 kunlik (har dekadada). 3. Oylik (30 kunlik). 4. Eng ko‘p sut bergan kundagisiga qarab. 5. Laktatsiyaning ma’lum bir davridagi bergan sutiga qarab (3 oylik ѐki 90 kunlik). 6. Laktatsiya egri chizig‘i orqali. Sut mahsuldorligini kunlik hisobga olish usuli eng aniq usul bo‘lib, bunda ertalab va kechki payt bergan sut qo‘shilib kunlik sut aniqlanadi. Oyning oxirida hammasi qo‘shiladi va oylik sut miqdori aniqlanadi. Shu tariqa butun laktatsiya davomidagi sut aniqlanadi. Har 10 kunda sut mahsuldorligini hisobga olishda oyning ma’lum bir chislolari tanlab olinadi maslan 10, 20, 30 chislolarda nazorat sog‘im o‘tkazilgan kundagi sut miqdori 10 ga ko‘paytiriladi va oxirida uch dekadadagi sut qo‘shilib oylik sut miqdori aniqlanadi. Sut mahsuldorligini har oyda hisobga olishda, nazorat sog‘im o‘tkazilgan kundagi sut miqdori 30 ga ko‘paytiriladi. Eng ko‘p sut bergan kundagi sut miqdorini 200 koeffitsiyentga ko‘paytirib aniqlanadi. Chunki eng yuqori kunlik sog‘im laktatsiya davomida berishi mumkin bo‘lgan sutning 200/1 qismiga to‘g‘ri keladi. Masalan, nazorat sog‘im o‘tkazilgan kundagi eng yuqori sog‘im 20 kg bo‘lsa, 20 x 200 = 4000 kg butun laktatsiya davomida 4000 kg sut berishi mumkin. Birinchi tug‘gan sigirlarning laktatsiyasi davomida berishi mumkin bo‘lgan sut mahsuldorligini ularni 90 kunlik sutini koeffitsiyentlarga ko‘paytirish orqali aniqlanadi. Masalan, laktatsiyaning 3 oyida sigir 1600 kg sut bergan. O‘tgan yili podaning o‘rtacha sut mahsuldorligi 4000 kg. Shunga ko‘ra koeffitsiyent 4000 : 1600 = 2,5 ga teng bo‘ladi. Ushbu ko‘rsatkichga ega bo‘lgan sigir laktatsiya davomida 1600 x 2,5 = 4000 kg sut berishi mumkin. Laktatsiya davrining kechishini grafik holda ifodalanishiga laktatsiya egri chizig‘i deyiladi. Laktatsiya egri chizig‘ini chizish uchun absissa va ordinata o‘qlaridan foydalaniladi. Laktatsiya egri chizig‘i ko‘rinishi hayvonning o‘ziga xos shaxsiy xususiyati, ya’ni sersutligiga, laktatsiya davomida kunlik sog‘imning yuqori darajada saqlashiga bog‘liq. Laktatsiya egri chizig‘ini tuzishda absissa o‘qida laktatsiya oylari, ordinatada esa har oydagi o‘rtacha kunlik sog‘im miqdori belgilanadi. Topshiriq №1. Amaliy mashg‘ulot kitobining 81-bet 26-jadvaldagi Sirena
oʻzbekcha/ўзбекча: Delphi (dasturlash tili)
Surxondaryo viloyati ko'p tarmoqli tibbiyot markazi negizida tashkil etilayotgan Respublika ixtisoslashtirilgan urologiya markazi Termiz filiali urologik kasalliklarni aniqlash va davolash sifati va samaradorligini oshiradi 415 o'rinli yangi markazda yiliga besh yuzdan ortiq kam invaziv amaliyotlar bajariladi Jumladan, zarba-to'lqinli litotripsiya, teri orqali endourologik muolajalarni qo'llash va bemorlarni yuqori texnologik uskunalar bilan davolash 40 foizga yetkaziladi
Ma’lumot turlari Ma’lumot turlarini va ma’lumot tuzulmalarini aniqlash uchun etarli imkoniyat mavjudligi o‘qiy olish uchun yana bir yordam hisoblanadi Misol uchun aytaylik raqamlangan ma’lumot ko‘rsatchik uchun ishlatiladi, chunki tilda mantiqiy tipi yo‘q Shunga o‘xshagan tillarda bizda quyidagicha faqat 1 topshiriq bo‘lishi mumkin
Hisob registrlari aniq va o’z vaqtida yuritilib, u joriy va yakuniy ma’lumotlarni belgilangan muddatda olinishiga rioya qilgan holda mabalag’lar va mehnatni eng kam sarf qilgan holda tashkil etilishi kerak. Hisob registrlarini qisqartirish va soddalashtirish ko’p yillar mobaynida bir qancha yo’nalishlar bo’yicha olib borilgan. Ulardan biri yuqorida ta’riflangan muomalalarning sintetik va tahliliy yozuvlarini xo’jalik bitta umumiy registrida birgalikda olib borishdir. Ko’pchilik registrlarda chiziqli (lineynaya) yozuv deb nomlangan usul keng tarqalgan. Uning mohiyati shundan iboratki, schyotning krediti bo’yicha aks ettiriladigan summa debetidagi unga to’g’ri keladigan qatorda aks ettiriladi. Chiziqli yozuvdan foydalanish ayniqsa debitorlik va kreditorlik majburiyatlarning o’z vaqtida to’lanishi ustidan kuzatishni ta’minlaydigan turli - tuman hisob-kitob muomalalarini hisobga olishda qulaydir. Chiziqli yozuv texnikasini yuqorida keltirilgan maxsus ishlab chiqarish va sotish vedomostiga qarab tushunib olish mumkin. Hisobli ro’yxatga olishda qisman summalarni jamg’aruvchi vedomostlarda oldindan jamg’arish hamda guruhlovchi vedomostlarda bir vaqtning o’zida (odatda oyning oxirida) qilinadigan hujjatli ma’lumotlarni guruhlash yo’li bilan yozuvlarni hisob registriga tayyorlash katta ahamiyatga egadir. Guruhlovchi vedomostlar, jamg’aruvchi vedomostlarga o’xshagan. Sintetik hisobda yozuvlar sonini qisqartirishga har bir xo’jalik muomalasini aks ettirish bilan emas, balki tegishli vedomostlarda hisoblab chiqilgan bir turdagi korrespondentsiyaga ega bo’lgan barcha muomalalar bo’yicha umumiy yakunini yozish yo’li bilan erishiladi. Hisobdagi ro’yxatga olishning ilg’or usullari shaxmatli yozuv tamoyili deb nomlanadigan yozuvga asoslanadi. Uning mohiyati shundan iboratki, xo’jalik muomalalarini summasi faqat bir marta yoziladi va bir vaqtning o’zida tegishli schyotlarning debeti va kreditida aks ettiriladi. Shaxmat yozuvining tartibi yuqorida ko’rib chiqilgan shaxmatli aylanma vedomostini to’ldirish usulidan tushinib olish mumkin. Hisob registrlarida shaxmatli tamoyildan foydalanish faqat buxgalteriya yozuvlarini qisqartirib qolmasdan, mazkur muomala bo’yicha korrespondentsiyalanuvchi schyotlarni ko’rish imkonini ham beradi. Shaxmatli tamoyilga asoslangan registrga misol tariqasida Bosh daftarni keltirish mumkin. Hisobni soddalashtirishda shuningdek miqdorlarni qisqartirish (yaxlitlash) ham muayyan ahamiyatga egadir. Amortizatsiya, arzon buyum hosil bo’lgan miqdorlarni yaxlitlash, hisoblangan sonlarni butun sonlarda ifodalash bilan cheklansa bo’ladi. Xullas, hisobdagi ro’yxatga olishni yaxshilash va uning mehnat sig’imini kamaytirishda mashinali yozuvlardan foydalanish alohida ahamiyatga egadir.
Bilan bolish qiyin 301 hoshiga ko‘tardi. Ikkinchi kosani solayotganimda C#hidamay kosaga yopishdi. Qoch, deb sekin kosa bilan boshiga turtganimni bilaman, yashshamagur «g‘ap-p!» -deb yopishdi qo‘limga! Dod soldim, qnni qo‘yib yuborsa! Kozim kelib qoldi-yu, qo‘yib yubordi. Poliklinikada itga spravka olib keling, tleyishdi. Spravka bolmasa qirqta ukol qilamiz, deyishdi. Shu yetmay turuvdi manga. —O‘zi qani! —so‘radi Kozimning dadasi. Xotini indamadi. Kozim karavotning tagiga ishora qildi. Kozimning dadasi egilib qaradi. Ko‘ktoy aybini sezgandek, boshini oyoqlari orasiga berkitib yotardi. —-It quturmagan, sog‘, -dedi Kozimning dadasi. —Spravka kerakmas demoqchimisiz? —kinoya qildi xotini. —Mayli, men o‘lib ketavuray. Sizlarga it bo‘lsa bo‘ldi!.. Kozim yiglab yubordi. Dadasi ensasi qotib, o‘rnidan turdi. O‘g‘lining oldiga kelib, boshini siladi. Itning sog‘ligiga shubhasi bolmasa ham, ertasiga veterinariya doktorini olib keldi. Ko‘ktoy o‘z joyida, Kozimning karavoti tagida yotardi. Kozimning dadasi uni chaqirdi. It chiqmadi. Bo‘yinbog‘idan tortmoqchi bo‘lib, qo‘lini uzatgan edi, utishlarining oqini ko‘rsatib irilladi. — Karavotni surishga to‘g‘ri keladi, — dedi Kozimning dadasi. —Qani, nari turing-chi, —doktor shunday deb, o‘zi karavotning tagiga egilib qaradi. —Itingiz sog‘. Baribir tekshirish kerak. Solagidan bir amallab olmasak bolmaydi. Ko‘ktoy ko‘zlarini unga qadab, shalpangquloqlarini ko‘targanicha joyidan qimirlamay yotardi.
Ijodkor ko‘pdan beri uning fotografiya kurslarida saboq olgan bolalar bir-biri bilan muloqot yuritadigan va o‘z hikoyalari bilan o‘rtoqlasha oladigan Facebook ga o‘xshash veb-saytni yaratishni orzu qiladi
“Navbahor” yarim himoyachisi Jamshid Iskandarov Superliganing oktabr oyidagi eng yaxshi o‘yinchisi deb topildi. Iskandarov o‘tgan oyda 4 ta o‘yinda maydonga tushib, uchta gol va bitta golli uzatma muallifiga aylandi. Ushbu nom uchun, shuningdek, quyidagi futbolchilar kurash olib borgandi Botirali Ergashev (“OKMK”) — 4 o‘yin, 3 quruq o‘yin, 5 seyv Dragan Cheran (“Paxtakor”) — 4 o‘yin, 5 gol Farrux Sayfiyev (“Paxtakor”) — 3 o‘yin, 4 assist Lima Kruz (“Nasaf”) — 4 o‘yin. 2 gol, 1 assist. Jamshid iyun oyida ham Superligada oyning eng yaxshi o‘yinchisi deb topilgandi. Sentabr oyida Hojiakbar Alijonov (“Paxtakor”), avgustda Temurxo‘ja Abduxoliqov (“Qizilqum”), may oyida Oybek Bozorov (“Nasaf”), aprelda esa Ignatiy Nesterov (“Qizilqum”) oyning eng yaxshi o‘yinchisi sifatida e’tirof etilgandi.
Rossiyada bo‘lib o‘tadigan JCH-2018 o‘yinlariga ayni vaqtga qadar 2,2 mln dona chiptalar sotib bo‘lingan. Bu haqda FIFAning chiptalar bo‘yicha departamenti Falk Eller ma’lum qilgan. «Chempionat» nashri bergan xabarga ko‘ra, chiptalarning eng katta qismi FIFA rasmiy sayti orqali sotilgan. Hozirgacha xorijliklarning chiptalar bo‘yicha so‘rovi 53 foizni tashkil qilgan. Eng ko‘p chiptalarni AQSH, Braziliya va Kolumbiya mamlakatlarida yashovchilar sotib olishgan. Sotuvga  jami 2,7 mln chiptalar chiqarilishi ko‘zda tutilgandi. Qolgan 500 ming dona chiptalar ertadan boshlab, Toshkent vaqti bilan 14:00da FIFA rasmiy sayti orqali yana sotuvga qo‘yiladi.
181 intellektual mehnatning ijtimoiy-iqtisodiy xaq-xuquqlariga, ta’limning keng tashqi ijtimoiy samarasini tushunib yetishga o‘zgartirishlar kiritish zaruratini taxmin qiladi. Ko‘pgina ko‘rsatilgan omillarga ta’sir qiluvchi darajaning miqdoriy aniqlanishiga bog‘liq bo‘lgan qiyinchiliklar ta’lim xizmatlarining bozordagi narxini aniqlash mumkin bo‘lgan aniq formulani yaratishga xalaqit qiladi. Biroq, uning aniqlanadigan omillarini ochib berishning o‘zi ta’lim xizmatlari bozoridagi aniq subyektlarga bu savolda turli yo‘nalishlar orqali optimal yaqinlashuv mumkin bo‘lishiga yordam beruvchi o‘sha richag (tayanch, vosita) larni ko‘rish va ulardan foydalanish imkonini beradi. Bu esa aslida vaziyatni boshqarish, bozor konyunkturasini o‘zlashtirish mukinligi demakdir. (4) 2-ilova “Ta’lim xizmatlari bozorida narx yaratish” mavzusi bo‘yicha muammoli ma’ruzada ta’lim oluvchilar faoliyatini boholash mezonlarining ko‘rsatgichlari Baholash mezonlari F.I.Sh. Baho Mezonlar O‘tilgan material bilimlari Faollik (qo‘shimcha, savollar, javoblar) Muammolarni yechish bo‘yicha taxminlar Ballar yig‘indisi Ballar 0,8 0,6 0,6 2 % 40 30 30 100
“Bu alohida bir ish, AQSh flotiga xos jarayon emas Vaqti-vaqti bilan bo’lib turadigan narsa Ammo endi eng asosiy masala – mashmashaning xavfsizlikka ta’siri Axir gap AQSh harbiy kemalarining harakatlari haqida ketyapti”
9)j l X5+_l Y " 125 {a 2a) ’’ 10. Kupdadning kubi shaklida yozing: 1)8s’(a-o)3; ’ 2)(a + x)3-(a-xf; " . 4)125a96b(a2-62U; 5)343a366(x2-2u3 kV :); 10)(2a-Zfg> + 2a); 11) (8s+9b/X9y? “ 8s>> 12)(1.0x-7uX!0x + 7u). . . ‘- ’-A! 3)(4 + 5uX5u-4);’ L 6) (1 Oh — 6sX! Oh + 6s); I • 2)(5a-b3\b3 +5a} Z)fi3 + |i3)(|ti3--5)(l,2c2-7a2)(l,2c2 +la2} 6)(|x + y5)(y5-|x). O o ldYBSH-BDMEVN , gdoeng / \3 1 ‘ 6) 64a 6t3p\\u0430p-Z"). .. ■ ; - -°--°-^=^=^zdm^18-.8..1Kvadr.atlar ayirmasi __ / 7.. 1. Kupdadlarni ko‘paytiring:. ..... ~!’)(^-7X^+7); 2)(r + su//? — </); --3-)U-a)(bl-_a),--------4)_0?-5)[rWX _ 5)(x + zX%-3); 6)(1-sX! + s}, ‘ 7)(2x-1X2x+1}, 8) (7 + ZuX3U,7 ?) 9) (p- 3t)(3t + p 2. Ko‘paytiring: 1) (u-4Xu + 4); 2)(r-7X? + r>, 4) (7x-2X?x + 2}, 5)(8Z> + 5aX5a-8Z>); 3. Ko‘paytmani kupxdd ko‘rinishida yozing: 1)(x 2-5)(x 2+5) 2)(4 + /X/-4} 4) (o,7x + u2 )(o,7x - u2 \ 5) (1 OU -0,3/ ^Yur2 + 0,3?2} 7) (s4 + d2\d2-s4) • 8)(5x2 + 2u(5x2-2u3} 4. Kupdad ko‘rinishida yozing: 1) (Zx2 - fx2 +1) 4) (o,4u 3 +5a2\5a2-0,4u3} 5. Kiska ko‘paytirishning tegishli formulasidan foydalanib, ifodani kupxdd ko‘rinishida yozing: 1)(-u + xXx + u); ’ 4)(x+uh«-u), 7) (- Zxu + a^Zxu + a); 10) (-10U +9X9-10/) 13) (bi2 + 1X-6p2 +1) 6. Kupxdd ko‘rinishida yozing: 1) 2(x- ZX% + 3); .2) u(u + 4Xu -4); 4) - Za(a + 5X5 -a); 5) (0,5x - 7X? + 0,5xX~ 4x); 6) - 5u(- Zu - 4XZu -4) 7. Ifodani kupdad ko‘rinishida yozing: 1)(’ + aU-aU; 2)(x+u)2(u-x); 4) (3- uX3 + ^X9 + U2) 5) (a2 + f + 1Xa-1); ----------7) (x=3)1(x±.3)j _8) (u + 4)2 (u-4)2; 9) (a-5)2 (5 + a)2; 8. Ifodani soddalashtiring: 1) (0,8x +15X0,8x-15)+0,36x2; 4)(Za-1XZa + 1)-17a2; 9. Soddalashtiring: l)( x-yXx + yXx2+3/2i 4)(Zig-2XZit + 2)+4; 2)(-a-b\b-a), 5)(x-y\y-x), S)(-l-2a2b\l-2a2b} 11) (- m2 + %\m2 + 8) 14)(-7a6-0,2X0,2-7aZ>). 3)(-Z?-cX&-c); 6)(-a-Z>X-«-^ 9)(12a3-7xX-12a3-7xJ 12)(5y-y2j(y2 + 5y) 3) 5x(x + 2)(x-2); 3)(6-2X* + 2)(&2+4j 6)(c4+l)(c2 + l)(c2-l) 10)(c + 4)2(4-c )2. I—92) 5b2 + (3-2&X3 + 26); 5) 100x2 - (5x - 4X4+5x); z)(s!+bX?-^‘+’>7 6) 6x2 - (x-0,5 j(x + 0,5). 2)(2a + bj4a2+b2\2a-b), 5)25n2 -(7 + 5«X?-5n); 58
Xitoyda sement tashuvchi mashina 2 ta yengil avtomobilning ustiga ag‘darilib ketdi Xitoyning Guandun viloyatida yuk mashinasi ishtirokida ro‘y bergan YTHda 9 kishi halok bo‘ldi. Bu haqda “Sinxua” agentligiga tayanib, “Gazeta.ru” xabar bermoqda. Ma’lum qilinishicha, voqea Xueydun uyezdida sodir bo‘lgan. YTH oqibatida sement tashuvchi mashina ag‘darilib ketgan va 2 ta yengil avtomobilni bosib qolgan. Ikki kishi jarohat olgan. YTH sabablari aniqlashtirilmoqda.
Yoritgichlarni tipik temirbeton tayanchlarga, projektorlarni esa machtalar yoki baland binolar va inshootlarga o‘rnatiladi. Tashqi yoritgichlarni boshqarishda masofaviy va markazlashtirilgan hamda kunda keltirilgan boshqarishni yoritish (rezervuar) joylariga qarab taqsimlanadi: 1) yo‘lni yoritish; 2) rezervuar park hududlarini yortish; 3) gazogolderlar, omborlar va hokazolarni yoritish. Texnologik qurilma binolardagi yoritgichlarni shchitlar yordamida ta’minlanadi. Bu shchitlar shunday joylashtiriladiki navbatchilik uchun ishchilar qulay bo‘lgan joylarga o‘rnatiladi. Texnologik qurilmalarning tashqi yoritgichlari esa umumlashgan tashqi yoritgichlar o‘chirgichlari shchitlaridan ta’minlanadi. Korxona suv ta’minoti: NQIK va NQK ishlabchiqarish maqsadlari, xo‘jalik ichimlik iste’moli maqsadlari va olovni o‘chirish maqsadlarida foydalaniladi. Ishlabchiqarish suv iste’moli. Suv quyidagi maqsadlar uchun ishlatiladi: neft mahsulotlarini sovutish, neftni suvsizlantirish, kompressorlarni sovutish, neft mahsulotlarlarini yuvish, reagent eritmalarini tayyorlash, ishlabchiqarish xonalarining pollarini yuvish uchun va boshqa maqsadlarda. Ishlabchiqarish suv iste’moli sinflanishi, iste’molchilarga beriluvchi suv va korxona suv ta’minoti sxemasi avvaldan tanlab olingan bo‘ladi. Shunday qilib sovutish va tuzsizlantirish uchun, neft mahsulotlarini yuvish va reagentlarni tayyorlash uchun faqat toza suv ishlatiladi. Pollami yuvish va neft qurilmalarini chayish, qaytgan suvlar sistemasini to‘ldirish uchun tozalangan oqava suvlar ishlatilishi mumkin. NQIK va NKK ishlabchiqarish suv ta’minoti kanalizatsiya va oqava suvlarni tozalash texonologik loyihalash normasi VNTP 25—79 ga asosan ishlabchiqarish suv iste’molidagi suv ma’lum normalarga javob berishi kerak. 1.12—8-jadvalda toza va qaytgan suv, hamda tozalangan suvlarning ikkilamchi suv iste’moliga kelayotgandagi shartlari keltirilgandir. Suv sarfi. NQIKlarning ishlabchiqarish maqsadlaridagi suv sarfi quyidagi omillarga bog‘liq: —neftni chuqur qayta ishlash sxemasi bo‘yicha; —qayta ishlanadigan neftni hajmi bo‘yicha; — NQIK sxemasidagi havo bilan sovutish apparatlari soni va boshqa shartlar bilan NQIK va NKKlarning ishlabchiqarish, xo‘jalik-ichimlik 91
82 qamavoradi, bermasayam qamaydigan paytlar bo‘lgan ekan-da (cholning ko‘zlariga tikilib). Endi, xudoga shukrki, hech kim hech kimni qamamaydi… Ch ol (jiddiy tortib, ko‘zini olib qochmay). “Halcha xolaning gapi” deng? S ob iq. Tushungan odamning sadag‘asi ketsang arziydi! Otangizga rahmat, otam! Xo‘sh, nima deysiz? Ch ol (ikkilanib). Shu… qiyin masala-yov… S ob iq. E, bu dunyoda oson ish bor ekanmi! Chol “gap tamom” deganday yuziga asabiy fotiha tortib, eshik tomon yo‘naladi. S ob iq. Ha, otam, bir nima deb ketmaysizmi? Ch ol (eshik dastasini tutgancha). Fermerlar bilan bir kengashib ko‘raylik-chi… S ob iq. Mayli, kengashing, tushuntiring, ishqilib, ko‘ndiring. Ko‘ndirmasangiz bo‘lmaydi, otam. Kelishdikmi? Chol (qiynalib). Uf-f, kelishdik… (Chiqib ketadi.) S ob iq (eshik yopilgandan keyin, pastda turgan Hokimga). Shu xalqmi!? Paxta yo‘qligini o‘zimam yaxshi bilaman, lekin “xo‘p” deb ketdi-ku! Shu xalqmi!? Xo‘p, anavi tuman rahbarlarini-ku, tushunsa bo‘ladi–ular qo‘rqishadi. Saksonga borib qolgan chol nimadan qo‘rqadi? Unvoni bo‘lmasa, mansabi bo‘lmasa –ajrab qolaman deb qo‘rqsa! Nega dadamning kolxozchilariga o‘xshab “paxta kaput” deyolmaydi, nega?! “Kelishdikmi?” desam, “kelishdik” deb chiqib ketdi! Ayting, shu xalqmi?! Ho kim. Hurmat yuzasidan, andisha qilib yuzingizdan olmadilar-da. O‘zbek–andishali xalq. S ob iq (zinadan tushib kela turib). E, andishaning nima aloqasi bor bunga! Noto‘g‘rini noto‘g‘ri deyish kerakmi? Mening “yana falon tonna paxta berasanlar” degan buyrug‘im noto‘g‘ri-ku, axir, dalada bir gramam paxta yo‘q-ku! Shu andishami?! Mening o‘rnimda yovuz odam bo‘lsa-chi? Aytaylik, Gitler bo‘lsa-chi? O‘shandayam andisha bo‘ladimi? A? Mana, siz rahbarsiz. Salkam to‘rt yarim millionlik viloyat aholisiga otalik qilasiz. Ayting-chi, keragidan ortiqcha andishali bo‘p ketma-yaptimikan o‘sha siz aytgan xalq? Ho kim. Bu endi masalaga qaysi tomondan qarashga bog‘liq. S ob iq. E, istagan tomoningizdan qarayvering–andisha o‘zbekni yedi! Boshiga yetdi! Qarang, hayotning achchiq-chuchugini
To mumkin o‘zungga sabr yor et, Taskin-u shikeb ixtiyor et. Tengri sanga sabr yor qilsun, Xayling uza poydor qilsun. Gul borsa chamanga bo‘lmasun dard, Kun botsa falakka yetmasun gard»6. Ko‘p bo‘yla duolar aylab oni, Fosh ayladi nuqtayi nihoni Kim, «Bo‘lsa, bu motam oshkoro, Fahm etgusi ahli ko‘h-u sahro. Shak yo‘qki mening g‘aribi zorim, G‘am shomida tiyra ro‘zg‘orim, Jismida hayot yodim o‘lg‘on, Ulmakligi xayrbodim o‘lg‘on, Gar dasht uza sayr etar sabodek, Gar tog‘ aro chirmanur sadodek; Bu so‘z qulog‘iga yetgusidur, Bu hodisani eshitgusidir. Yumkinki qachon bu zor eshitgach, Bu qissai jongudoz eshitgach, Ruhum sori ruhi istabon yo‘l O‘z qolibin aylagay tihi ul?.
Odam organizmi hayotiy fao I Olimlarning fikriga ko‘ra, muvozanatlashgan oziqlanish deganda, oziq-ovqat yaxshi hazm bo‘lishi va organizmning hayotiy faoliyatlarini mos ravishda ta’minlaydigan barcha turdagi oziq moddalar (nutriyenlar)ning jinsga. yoshga, mehnat turiga, iqlim sharoitlariga qarab farq qilishi mumkin bo‘lgan, bir-biriga ma’lum nisbatlarda yetkazib berilishi tushuniladi. Muvozanatlashgan oziqlanish formulasi — oqsil, yog" va uglevodlar igit va qizlar uchun normada: 1:1, 1:4,1; og‘ir jismoniy o‘rtasidagi nisbat yosh y , Bir birlik uchun hisob-
21 Imtiyozlar berilishi natijasida bo‘shagan mablag‘lardan maqsadga muvofiq ishlatilmagan taqdirda, ushbu mablag‘lar to‘liq hajmda, belgilangan tartibda penya hisoblangan holda Davlat byudjetiga undiriladi
Manzaraning ko‘p elementlari intensivliklarini bir yo‘la uzatish televideniyada asosiy qiyinchilik hisoblanadi Bu qiyinchiliklardan qutilishning birdan-bir yo‘li elektr maydonidan foydalanishdir
-YuNESKOning Nomaterial madaniy boyliklarni muhofaza qilish konventsiyasiga a’zo bo’lganimizni tasdiqlovchi Qonun… -Bu-odatlar, ifodalar, bilim, tajriba kabi boyliklarni muhofaza qilish… -Demak mening original so’kishlarim ham jahon miqyosida muhofaza qilinadigan bo’libdi-da, shundaymi? -Lekin bu hujjatda so’kinish haqida gap yo’q
Huquqiy madaniyat Janiyat huquqiy madaniyati Fuqaroning huquqiy madaniyati amaldagi qonunlarni bilish huquqiy normalarning talablariga muvofiq harakat qilish huquqqa hurmat bilan munosabatda bo‘lish, o‘zgalarning huquqini hurmat qilish 31. HUQUQIY MADANIYAT KO‘RSATKICHLARI Huquqiy madaniyat ko‘rsatkichlari Adolat, erkinlik talablariga javob beruvchi qonun hujjatlari tizimining mavjudligi Fuqarolar va mansabdor shaxslar huquqiy ongining darajasi, ularning huquqiy ko‘rsatmalarga rioya qilish e’tiqodi Huquq ijodkorligi pa huquqni amalga oshirish madaniyati, sudlov madaniyati Huquqni qo‘llovchi (jumladan, huquqni muhofaza qiluvchi) «—— muassasalarning ish darajasi 32, HUQUQIY ONG Huquqiy ongning tuzilishi Huquqiy psixologiya Huquqiy mafkura huquqiy g‘oyalar, huquqiy his-tuyg‘ular XA tonlar. huquqiy odatlar, an’analar huquqiy tushunchalar va kategoriyalar HUQUQIY prinsiplar
Ehtimol, Siz ham, mening suhbatdoshim, betoqatlik bilan amaliyotni kutish yo‘lidan borarsiz) Sizga ham mening shuncha uzoq gapirayotgan gaplarm Sizning ko‘rish qobiliyatingizga aloqasi yo‘qdek tuyular, lekin muammoning asosiy schimi aynan shunda bo‘lganidan keyin nimayam qilarldim Olti yillik og‘ir va besamara mehnatga aylangan mening kichkinagina xatoyimga e’tibor berishingizni yana bir bor qat’iy talab qilaman. Diqqat, shaxsiy xato; Ustozim rahbarligida bir amallab buyraklarimni davolaganimdan keyin, men aytishga uyalgan yana bir muammo bilan yuzma — yuz qoldim. Hozir men bu to‘g‘rida xotirjam gapiraman. Keyinchalik men sog‘iyib ketdim va nafaqat sog‘aydim, balki o‘z maktabimni yaratdim. U yerga jinsiy jihatdan shunchaki kuchli emas, balki men ularni sug‘gkasiga yigirma besh soat va oyiga o‘ttiz uch kun ishlaydigan rotor mashinasiga aylantiradigan erkaklar to‘p-to‘p bo‘lib kelishadi. Lekin bu keyin bo‘lgan, undan oldin esa gap mashqda emas, balki unga qanday ma’no bag‘ishlaganingda va qanday bajarishingda ekanligini tushunib stg‘unimcha yillab umrimni sarfladim. Quyidagi bandlarga diqqat bilan qarang. Bu JUDAYAM muhim Bir mashqning o‘zidan: 1. foyda olish, 2. zarar topish yoki 3. hech qanday natijaga erishmaslik mumkin. Ma’lum bo‘lishicha, O‘z muammoim ustida mustaqil ishlagan paytimda men unutgan, yoki yuzaki yondoshgan, yoki, aniqrog‘i, men ikkinchi darajali deb hisoblagan narsalarga e’tibor bermagan ekanman. Gap sog‘ayish uchun kerak bo‘lgan sun’iy ravishda yaratiladigan kayfiyat to‘g‘risida ketyapti. Ustozim menga ko‘rsatgan mashqlarini hafta, bir oy davomida bajaryapman, sog‘ligimda esa hech qanday o‘zgarish yo‘q. Ana shunda men uning uslubistini yangi mashqlar bilan "yaxshilashga", "mustahkamlashga", "kuchaytirishga", "boyitishga" kirishdim. Birinchi qo‘shgan narsam–bu yugurish. Oldin har kuni 300— 400 metrdan yil davomida yugurish masofasini o‘n kilometrgacha stkazdim. Va bu Xudoning bergan har kuni.. Foydasi bo‘lmadi Keyin bundan ham o‘g‘lashtirib yubordim. Qishda o‘zimning doi-32
Kompaniyamiz poyabzal tagcharmiga ishlov berish va tayyorlash bilan shug‘ullangani bois ushbu yo‘nalishda hamkorlik qilayapmiz Chunki O‘zbekistonning charm mahsulotlari tabiiyligi, sifati va raqobatdoshligi bilan dunyo bozoridan o‘rin egallamoqda
Eritmalar dispersligi ush xil baholanadi: qo‘pol dispers sistema (suspenziya, emulsiya) geterogen bo‘lib, zarrachalar o‘lchami I mkm.dan kattaroq (loyqa suv, ohak suvi, suvdagi mayda yog‘ tomchilar va boshq.) bo‘ladi; kolloid sistema — zarrachalar o‘lchami 1,0 — 0,1 mkm orasida bo‘lib, mikrogeterogen sistema hisoblanadi, ammo zarra o‘lchami kichiklashgan sari (molekulagacha) maksimal yuzasi ko‘payib gomogen hisoblanadi; toza eritmalar (molekulyar— va monodispers sistema) gomogen sistema (shunga o‘xshashlar suvdagi eritmalari) hisoblanib, zarralar o‘lchami 0,1 mkm dan kichik bo‘ladi. Gomogen sistemada geterogen sistemaga nisbatan reagentlarning o‘zaro ta’siri qulayroq kechadi. Shuning uchun jarayonlar ko‘pincha gaz yoki suyuq fazada olib boriladi. Ya’ni gaz fazalarini suyuqlikka yutqizib, ularni kondensatsiyalab, qattiq materiallarni suyultirib (eritib) yoki suyuqliklarni bug‘latib reaksiyani suyuq yoki gaz fazada olib boriladi. Bu usulda ko‘pchlik sintez reaksiyalari: assotsatsiya, poliemerlash, almashish, birlashtirish, almashtirish, parchalash. depolimerlash, kreking va boshqalar sodir etiladi. Assotsatsiya deb, bir necha sondagi bir xil molekulalarni yirikroq zarrachaga biriktirishga aytiladi: NO24NO2-N90O4, CH3COOH4CHz3COQH«(CH3 COOH)» (bular gaz holatida); C6H5 COOH-CБH5COOH (CБH5 COOH) (benzol kislota eritmada). Polimerlash— kop miqdor monomer molekulalarini bitta katta molekulaga biriktirish jarayoni: nCH2-CH)»9 « (-CH9» — CH29 -)n. Depolimerzatsiya —makromolekulasidan monomerlarni ajratish. Piroliz—bu yonuvchi materiallarni 400-1500C da havosiz termik qayta ishlash (quruq haydash). Kreking—pirolizning gaz va suyuqliklar uchun xususiy holati bo‘lib, destruktiv qayta ishlash usuli. Uglevodorod krekingi, polimerlanish va shunga o‘xshash reaksiyalar zanjirli mexanizm bo‘yichasodir bo‘ladi. Zanjir hosil bo‘lishi, ya’ni radikallar hosil bo‘lishida initsiator sifatida yuqori aktiv moddalar, nur, radiatsion nurlanish, yuqori harorat va boshqalar qatnashadi. Boshlangan jarayon o‘z-o‘zidan (yangi radikal yoki atomlar ta’sirida— avtokataliz) davom etaveradi. Oddiy zanjirli reaksiya tezligi quyidagicha ifodalanadi: Uz Fnn (4.1) 129
Xorijiy investitsiyalarni mulkchilik shakliga ko’ra xususiy, davlat, xorijiy va aralash investitsiyalarga tasniflash maqsadga muvofiqdir Xorijiy investitsiyalarni yo’nalish ob’ektiga qarab, moliyaviy va real investitsiyalarga ham ajratish mumkin Rivojlangan mamlakatlarda moliyaviy investitsiyalarning tarkibida asosiy o’rinni xususiy mulk egalarining investitsiyalari tashkil etadi
41— –—— 140,695:1,39. ). 5. 0,15 315) 1225 23 4 21. i. 20,228: 1529 19936020,305 (:0,12 1}. 10 373 30,095 (2: oз— 2.0). aa eд5) нoлa И 22. 6 b j. 1320 241402201) 11 33 11 T 15, 1 "2625 7, 11 23. 6:——0,8:2——— 772 T1— 6 J: 2.04.27 4 6— 21,1 142,2.10 2 24. (7—6,35): 6,549,9 }, 20 (12: 3641,2: 0,25–32}, 199 16)" 24 1 1 1 1 1 11 212 01414). 23 25, (нoн 2) (590 12) 2,52 ). (05-14025-5); (025-1).7 T " 6) 13 —189—
«Qoraqalpoqqurilish» aksionerlik jamiyatida Italiya firmalarining yuqori sifatli jihozlari bilan jihozlangan, yiliga 60 ming kvadrat metr marmar bloklari va plitalari ishlab chiqaradigan yangi marmar sexi ochildi «Nukusun» zavodida esa spirt ishlab chiqaradigan yangi sex qurildi
Qayta qurish davri matbuoti O‘zbekiston hukmdorlari Ma’naviyat yulduzlari O‘zbek xalq maqollari O‘zbek zamonaviy she’riyati O‘zbek xalq og‘zaki ijodi O‘zbek xalq topishmoqlari O‘zbek xalq ertaklari O‘zbek ziyolilari Bosh sahifa Maqolalarni ko‘rish: S Salim O‘zbekistonning Turkiy kengashga a’zo bo‘lishi tashkilot maqomini yanada oshiradi O‘zbekistonning Turkiy tilli davlatlar hamkorlik kengashiga a’zo bo‘lishi ishtirokchi mamlakatlar o‘rtasidagi aloqalarni yanada mustahkamlaydi, iqtisodiyotdan siyosatga qadar, sportdan ta’limga qadar yo‘nalishlardagi ishlar samaradorligini oshiradi Bu haqda Turkiy tilli davlatlar hamkorlik kengashi (Turkiy kengash) bosh kotibi, elchi Ramil Hasanov ma’lum qilgan davomi… O‘zbekiston va AQSh Prezidentlari ikki tomonlama strategik hamkorlikni qayta ko‘rib chiqadi Joriy yil 16 may kuni Vashingtonda AQSh Prezidenti Donald Tramp hamda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev uchrashadi Bu haqda Oq Uy matbuot xizmati xabar beradi “Prezident D Tramp va Prezident Sh Mirziyoyev umumiy manfaatli rejalarni davom ettirish va qator o‘zaro masalalarni hal etish davomi… Rajab Toyyib Erdo‘g‘on: “Mamlakatlarimiz o‘rtasida masofa uzoq, ammo qalblarimiz yaqin” Turkiya yetakchisi O‘zbekiston zaminida kamolga yetgan ulug‘ allomalarga hurmat izhor etdi O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning taklifiga binoan mamlakatimizga tashrif buyurgan Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘on 30 aprel kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasi va Senati a’zolariga murojaat qildi O‘z nutqini atoqli davomi… AQSh Federal qidiruv byurosining agentlari O‘zbekistonda mashg‘ulot o‘tkazdi AQSh Federal qidiruv byurosining to‘rt nafar maxsus agenti va portlovchi moddalar bo‘yicha mutaxassisi O‘zbekiston Bosh prokuraturasi Oliy o‘quv kurslarida bir haftalik trening o‘tkazdi Bu haqda AQShning yurtimizdagi elchixonasi matbuot xizmati xabar beradi Portlashdan so‘nggi tergov amaliyotlari bo‘yicha trening davomida Ichki davomi… O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning taklifiga binoan Turkmaniston Prezidenti Gurbanguli Berdimuhamedov 23 aprel kuni davlat tashrifi bilan mamlakatimizga keldi Bu haqda O‘zbekiston Prezidenti matbuot xizmati xabar beradi Tashrifning asosiy tadbirlari Ko‘ksaroy qarorgohida bo‘lib o‘tdi Prezident Shavkat Mirziyoyev Turkmaniston rahbarini O‘zbekiston zaminida davomi… Tarix saboqlari: 23 oy hukm surgan mustaqil davlat Bu yil Ozarboyjon tarixida muhim sana – Ozarboyjon Demokratik Respublikasi ta’sis etilganining 100 yilligi keng nishonlanadi Mamlakat rahbari Ilhom Aliyev farmoniga ko‘ra ushbu sanaga bag‘ishlab ko‘plab tadbirlar o‘tkazilishi ko‘zda tutilgan Zero, mutaxassislar Ozarboyjon Demokratik Respublikasi tashkil etilganini nafaqat ozarboyjon xalqi, davomi… Ozarboyjonda 1918 yil 31 mart kuni ro‘y bergan fojialarga 100 yil to‘ldi Mazkur sana munosabati bilan e’lon qilingan mamlakat parlamenti – Milliy Majlis bayonotida bu Ozarboyjon tarixidagi eng qayg‘uli kunlardan biri ekani ta’kidlanadi Xo‘sh, bundan roppa-rosa bir asr avval qanday davomi… Germaniya va O‘zbekiston o‘rtasida moliyaviy hamkorlik bitimi imzolandi 28 mart kuni Toshkentda “Germaniya Federativ Respublikasi hukumati va O‘zbekiston Respublikasi hukumati o‘rtasida 2017-2018 yillar mobaynida moliyaviy hamkorlik to‘g‘risida” bitim imzolandi 12,3 mln yevrolik hujjatga Germaniya hukumati nomidan ushbu mamlakatning O‘zbekistondagi Favqulodda va muxtor elchisi Gyunter Overfeld, O‘zbekiston hukumati nomidan davomi… “Mug‘om olami” xalqaro festivalida o‘zbekistonlik san’atkorlar munosib ishtirok etdi Ozarboyjon poytaxti Boku shahrida 7-14 mart kunlari “Mug‘om olami” an’anaviy V Xalqaro maqom festivali bo‘lib o‘tdi Haydar Aliyev fondi, Madaniyat va turizm vazirligi, Kompozitorlar uyushmasi, Ozarboyjon milliy fanlar akademiyasi va milliy konservatoriya tomonidan tashkil etilgan tadbirda Turkiya, Moldova, Polsha, Eron, davomi… AQSh Maxfiy xizmati va O‘zbekiston Bosh prokuraturasi jinoyatlarga qarshi hamkorlikda kurashadi Amerika Qo‘shma Shtatlari Maxfiy xizmati va O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti transmilliy moliyaviy jinoyatlarga qarshi hamkorlikda kurashadi
Yangirobottepa  — Oʻzbekistondagi madaniy meros obyekti. Arxeologiya yodgorligi. Obyekt davri: III—V, XIV—XV asrlar . Samarqand viloyatining Samarqand tumanida joylashgan. Obyekt manzili: „Yangiobod“ MFY . Koʻchmas mulkka boʻlgan huquq: Davlat mulki. Samarqand viloyati madaniy meros boshqarmasi operativ boshqaruv huquqi asosida. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori bilan 2019-yil 4-oktabrda Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan — davlat muhofazasiga olingan. Manbalar Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari
Qirolicha Yelizaveta II ning noyob fotosuratlari chop etildi Buyuk Britaniya qirolichasi Yelizaveta II ning noyob fotosuratlari uning 90 yoshga to‘lishi munosabati bilan uyushtirilayotgan konsert arafasida birinchi marta jamoatchilikka taqdim etildi. Ular arxiv materiallaridan olingani aytilmoqda. Jamlanmadan qirolichaning opasi va otasi bilan tushgan fotosuratlari aks etgan, deb xabar bermoqda “Gazeta.ru”. Yosh malika Yelizaveta singlisi Margaret va otasi — qirol Georg VI bilan. Ular bo‘lajak qirolichaning sevimli itlarini ushlab turibdi. Malika Yelizaveta otasi bilan hovuzga sho‘ng‘ishga hozirlik ko‘rmoqda. Yelizaveta yelkasiga qo‘ngan qushga qarab turibdi. Yelizaveta II (chapda), 1927-yil. Yelizaveta o‘z itlari — Uillou, Xolli, Vulkan va Kendi bilan Vindzor qasri atrofida sayr qilmoqda. Yelizaveta II qizi Anna bilan. Surat Vindzor qasrining Oq xonasida olingan. Yelizaveta II qirollik oilasining kenja vakillari qurshovida.
1955- yilga kelibgina qatag‘on siyosatidan omon qutulgan adib, 1959- yildan to 1972-yilgacha Toshkentdagi G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyotida muharrir vazifasida xizmat qilgan
Reading agentligi boshqaruvchisi Su Uilkinsonning aytishicha, tadqiqot natijalari bir so‘z bilan aytganda "kitob o‘qisak, barcha narsa" ijobiy tomonga o‘zgarishini ko‘rsatgan
Bekdavlat dushning orqasidan bir qo‘ltiq g‘o‘zapoya ko‘tarib. kelayotgan eski qora choponli, shunday kirza etikli, qizg‘ish telpagi qiyshayib qolgan cholni ko‘rdi. U engashib kelar, hademasa g‘o‘zapoya qo‘lidan "tushib ketadigandek edi. Yuzi keng. Labining ikki chetidan siyrak murti osilgan. Bekdavlat O‘roqqa yalt etib qaragandi, u: «—Qalaysiz, ota Yotibsizmi—dedi. u —Shukr. O‘zing qalaysan, O‘roqboyg‘ —dedi. chol. —Enang damlimiyo — E, kasal odamning o‘lgani, tiriklarning qutulgani yaxshi ekan, —dedi O‘roq. —Unday dema, bolam, unday dema. Hali o‘libam ketadi, qadriyam o‘tadi: Qariya dushdan beriroqdagi o‘choq boshiga g‘o‘zapoyani tashladi-da, dam yengini, dam choponi barlarini, dam. qo‘llarini qoqib buyoqqa yo‘naldi.. Bekdavlat lol-hayron boqib turardi. Yo‘q, bu boshqa odam, —deb o‘yladi. — Odam odamga o‘xshaydi-da... yo‘g‘-e, hali O‘roq nima devdi; Ko‘rasan deb edimi Yo‘q, u O‘roq bilan qo‘shqo‘llab ko‘rishib, yuziga fotiha tortar ekan, Bekdavlatning hech bir gumoni qolmadi: bu—To‘xtamish ota edi. —Ota, —allanechuk shivirladi Bekdavlat va beixtiyor ular tomon yurdi. —Bu bolani taniysizmi, ota —baqirib so‘radi O‘roq. —Bu jigitti, —Chol unga yerostidan boqdi. —Hey birovga o‘xshab "ketayapti. —Ota! To‘xtamish ota! —baqirib yubordi. Bekdavlat va sigaretasini otib yuborib, otaga intildi.. Borishdan uni quchoqlab oldi. Soqoli o‘sgan yuzidan o‘pdi.. Yelkalariga beo‘xshov qoqdi. Keyin birdan tislanib, qariyaning kichkina, allanechuk yiltillab turgan ko‘zlariga boqdi: cholning yuzi ham allanechuk kir-chir, xuddi qamoqdan chiqib kelayotgandek edi. Holbuki To‘xtamish ota o‘shanda partiyadan o‘chirilib, ishdan olingani bilan qamalmagan, qabadiyonlik xotini Ohistaxo-nim bilan yuklarni mashinaga joylab, o‘zi qashqa otini minib jo‘nayotganda ham chinordek ko‘rinar, faqat yuzida istehzoli siniqlik qotib qolgan edi. Chol dam Bekdavlatga tikilib turar ekan, birdan boshini chayqab qoldi. Shu zamono ko‘zlari jiq yoshga to‘ldi. U birdan choponi etagini olib ko‘zlariga bosdi-da, piq-piq etgancha so‘rasha boshladi: —Yaxshimisan, bolam; Chopib yuribsanmi; Bola-chaqang omonmiyo B. Bekdavlat sergak tortib va cholki shu ahvolda ekan, o‘zini dadil tutishga intilib: —Yaxshi, ota Juda yaxshi! —dedi. Keyin kuldi. —Qo‘ying-e, yig‘lamang, ota! —E, bizam qarib qoldik, —ming‘irladi chol. — Yashing o‘tgach, ko‘ngling bo‘shab qolar ekan. —Bu, juda-a ota-bola ekansizlar-ku{ —dedi O‘roq. —E-he, Bek gapirganda, men kim-nimani o‘ylapman. —Siz.shunaqa-da { —dedi Bekdavlat ham uning ohangida. —Biz otaning qo‘llari ostida olti oy ishlaganmiz 1 —He, ishlabam ko‘rdik, —yana ming‘irladi. chol. Birpasda uning. ko‘zi qizarib qolgan edi. —Ha, Bekboy, O‘roqboy o‘tinglar. Uroqboy, ayvonga torting. O‘roqning ketidan Bekdavlat ham qariyaning tirsagidan olib jilarkan,- : o‘zini qandaydir noqulay his qildi: xuddi bir nimaga shakkoklik qila- " yotgandek. O‘shanda... To‘xtamish ota ot minib, karillab yurgan chog‘larda Bekdavlat— "u kishining aytishicha — kyolg‘izligizni bildirmay turadigan Bekdavlat ham Rais otaga hadeganda yaqinlashishga jur’at etmas, ko‘pincha u kishiga hayrat va norasidalarday bir ijirg‘anish bilan qarardi. Rais ota, ta’bir joiz bo‘lsa, odamlarni oyoq uchida ko‘rsatadi-da. Birovni chaqirishi lozim bo‘lsa, etigi qo‘njidan arimaydigan qamchisi sopini cho‘zib ko‘rsatar: «Anavini aytib qo‘y», der edi. Bekdavlat o‘shanda qanchalar noqulay ahvolda sezardi o‘zini. Bir kuni y bozorcha qoshida. g‘oyat xunuk voqeaning guvohi bo‘ldi: bozordan. qashqani o‘ynatib chiqqan Rais ota birdan jilovni tortib, qamchi sopi bilan o‘rtayashar kishining telpagini turtib yubordi: Telpak tushib ketib, uning kal boshi ochilib qoladi. Rais ota kuladi-yo, kuladi. Unga qo‘shilib, turgan gap, uning 35 Sh. XOLMIRZAEV F p»lovni F F ROMAN
TAYANCH IBORA VA SO‘ZLAR Tog‘ muzliklari, qor chizig‘i, muzlik tiplari, tog‘ muzlixlarining tabiatga ta’siri, tog‘ muzliklarining ahamiyati, tog‘ muziklarining xususiyatlari, Fedchengo muzligi, Inil’chek muzligi, muzlimlarni o‘rganish, muzshunos olimlar ADABIYOTLAR 4, 6,8, 13, 15, 23, 25, 26, 37 20$ O‘RTA OSIYO O‘LKASINING IChKI SUVLARIDAN XO‘JALIKDA FOYDALANISH VA MUHOFAZA QILISH MASALALARI O‘rta Osiyoning ichki suvlariga doir amaliy mashg‘ulotlarni bajarish davomida ma’lum bo‘ldiki o‘lka suv resurslariga kambag‘al, mavjud daryolari ham kamsuvli, ko‘llar qurib borayotgan, sho‘r, er osti suvlarining sathi esa turli chuqurliklarda, barcha ichki suvlari muhofazaga muhtoj, ayniqsa chuchuk suv masalasi o‘lkaning dolzarb muammolaridan biriga aylanganligi aniq bo‘ldi. Shuning uchun mazkur mavzu topshiriqlarini bajarish davomida ana shu muammolarni chuqur o‘rganish, ichki suvlardan xo‘jalikda unumli foydalanish va muhofaza qilishning oqilona yo‘llari ko‘rsatib berilishi lozim. Shu bilan birga o‘zlashtirilayotgan erlar maydonini ayrim ko‘p suv talab etadigan qishloq xo‘jalik ekinlari maydonlarini qisqartirish, o‘lka tabiatidagi muvozanatni buzilishiga olib kelayotgan sun’iy sug‘orish inshootlari barpo etishni to‘xtatish, mavjudlaridagi suv zahiralarini navbatma —navbat qo‘yib yuborish xabi echimini kutayotgan masalalarni hal qilish yo‘llarini talabalar tomonidan mustaqil o‘z fikr —mulohazalari asosida ochib berilishi lozim. TOPSHIRIQLAR 1. Yozuvsiz (kontur) kartada eng dolzarb muammolar mavjud bo‘lgan ichki suvlarning turlarini nomini Ko‘rsatish va belgilash. 2. Orol dengizini saqlab qolish yo‘llari haqidagi takliflarni karta —sxemalar bilan yozuvsiz (xontur) kartada ifodalash va fixr— mulohazalarni amaliy mashg‘ulotlar daftarida yoritish. 3. O‘lkada etishtiriladigan asosiy qishloq xo‘jalik exinlari ro‘yxatini tuzish va ularning sarf etadigan suv resurslarini ko‘rsatish. Masalan, 1 tonna paxta’olish uchun 190 ming tonna suvni bir yilda sarf etadi. Big‘doy esa 1500 tonna suvni sarf etadi vaH.z. 4. «O‘rta Osiyoning ichki suvlaridan xo‘jalikda unumli foydalanish va ularni muhofaza qilish tadbirlari» mavzusida referat tayyorlash. 32
Bu yerda xizmat qilib yurgan o‘smirlar esa mijozlarga chilimni quldiratib, obdon tortib, pishitib beradi Yaxshi gaplar bilan ular ruhiyatiga ta’sir ko‘rsatib, chilimga o‘rgatib oladi Bizni tong qoldirgan narsa: bular ham kimningdir yaxshi niyatlar bilan dunyoga keltirgan farzandlari Bir gul o‘stirsangiz, shu gulning biror yaprog‘iga shikast yetsa, qanchalar achinasiz Ayni kuchga to‘lgan paytda biror kasb-hunar boshini tutish o‘rniga, ular bu yerlarda nima qilib yuribdi? — Keling, akalar, opalar Mijozga qara, choy, chilim olib kel, – ishboshilardan biri ofitsiant o‘spiringa tayinladi Yemak buyurgan bo‘ldik Tamaddidan keyin u bizdan so‘radi: – Bu yerga ko‘pchilik chilim chekish, o‘yin-kulgu uchun keladi Shunchaki hordiq chiqarish bo‘lsa, tepada ham joy bor Bu yer tungi klublarning zo‘ri bo‘ladi Buyurtmaga qarab, istagancha chilim tayyorlab beramiz
BBC O‘zbek xizmati bilan Whatsapp orqali bog‘lanishni istasangiz, telefonimiz: +44 78-58-86-00-02 Bu hikoyani baham ko'ring Baham ko'rish haqida Shaxsiy ma'lumot siyosati
Ma YP ди aa ..... A TEPAH i MURIY SA M Me PYM. AAA ё ni 7 A i TAZ 2277) 197 799
Oradan ma'lum vaqt o‘tgandan so‘ng sakkiz yil davomida yuritilgan bunday g‘arazli siyosat oqibatida dunyoning turli nuqtalarida beqarorlik o‘choqlari paydo bo‘lgani va G'arb davlatlarining o‘z jug‘rofiy-siyosiy kurash marralarini sobiq sotsialistik lager chegaralaridan post-sovet respublikalari hududiga ko‘chirishga intilayotgani oydinlashdi Ukrainada to‘rt yildan beri davom etayotgan siyosiy tanglik ham, Kosovoning Serbiya, Janubiy Osetiya bilan Abxaziyaning esa Gruziya tarkibidan de facto ajralib chiqishi ham ayni shu tadbirlar sistemali tarzda amalga oshirilayotganini ko‘rsatadi
TSV matbuot xizmatining , vazirlik tuzilmasida ikkita yangi boshqarma tashkil etilishi nazarda tutilmoqda. Vazirlikning markaziy apparati xodimlar ish o‘rinlari soni 67 tadan 82gacha kengaytirildi. Vazirning yangi joriy etilayotgan o‘rinbosariga O‘zbekistonning JSTga bo‘lishi bo‘yicha muzokara guruhi rahbari tashqi savdoda bojxona va tariflarni tartibga solish, importni optimallashtirish, transport koridorlarini rivojlantirish va eksport yo‘nalishlarini diversifikatsiya qilish vazifalari yuklatilgan. Yangi JSTga a’zo bo‘lish uchun zarur bo‘lgan materiallar va hujjatlar to‘plamini yig‘adi va tayyorlaydi, shuningdek, milliy qonunchilikning JST bitimlari talablariga moslashtirish bo‘yicha takliflarni ishlab chiqadi. Shuningdek, boshqarmaga O‘zbekistonning JSTga a’zo bo‘lish jarayoni, uning kotibiyati bilan o‘zaro munosabatlari, xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan tashqi savdo sohasida ikki tomonlama va ko‘p tomonlama bitimlarni imzolash bo‘yicha muzokara jarayonida ishtirok etish vazifalari topshirildi. Shu bilan birgalikda, boshqarma O‘zbekistonning JSTdagi maslahatchi-vakili, BMT bo‘limida JSTning tuzilmalari bilan ishlash bo‘yicha birinchi kotibi va Jenevadagi (Shveysariya) boshqa xalqaro tashkilotlarda O‘zbekistonning doimiy vakolatxonasini muvofiqlashtiradi. Hududlar mahsulotlarini eksport qilishni rivojlantirish bo‘limi aylantirilib, unga doimiy hamkorlarni izlash yo‘li bilan meva-sabzavot eksportini amalga oshirishda amaliy yordam ko‘rsatish vazifasi yuklatildi. Yangi boshqarma an’anaviy va yangi bozorlarga kirish uchun shart-sharoitlarni yaratadi, shuningdek eksport shartnomalarini bajarishda metodologik yordam ko‘rsatadi. Boshqarmaning boshqa vazifalari yangi meva va sabzavot mahsulotlarini import qiluvchi yetakchi xorijiy tashkilotlar ro‘yxatini qayd etib borish va yangilashdir. Farmonga ko‘ra, vazirlik 2018 yil oxirigacha, ya’ni bir oy ichida yangi tarkibiy tuzilmalarni yuqori malakali mutaxassislar bilan to‘ldirishi lozim.
Yangiyo‘l tumani kadastr boshlig‘iga 2 yil axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlandi Dastlab pora bilan ushlangani aytilgan kadastr tizimi mas'uli S.J.ning harakatlari dastlabki tergov va sudda firibgarlik sifatida, ya'ni JK 168-moddasi 3-qismining “v” bandi bilan malakalangan. Toshkent viloyat sudi axborot xizmatiga asoslanib, Kun.uz muxbirining xabar berishicha, jinoyat ishlari bo‘yicha Yangiyo‘l tuman sudining 2021 yil 26 apreldagi hukmi bilan S.J.ga 1 yil muddatga Kadastr agentligi tizimida mansabdorlik hamda moddiy javobgarlik yuklatilgan lavozimlarda ishlash huquqidan mahrum qilinib, ish haqining 30 foizini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda 2 yil axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlangan. Ushbu mansabdor pora bilan ushlangani haqida Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti shu yil 11 mart kuni ma'lum qilgandi. Kun.uz avvalroq Chilonzorda 1 gektar yerni 1,4 mln dollarga sotmoqchi bo‘lgan mansabdorlar 8 yilga “kesilgani”, Bekobod tumani IIB boshlig‘i o‘rinbosari 3,5 yilga qamalgani, Buxoro viloyat DSENB boshlig‘i 3 yilga ozodlikdan mahrum etilgani va Andijon viloyati hokimligining ikki xodimi 10,5 yilga qamalgani haqida xabar bergandi.
Joriy yilning 18 iyul kuni Xalq ta'limi vazirligida vazir o‘rinbosari Atabek Nazirov rahbarligida Stefka Slava va Arman Vatyan boshchiligidagi Jahon Banki delegatsiyasi bilan rasmiy uchrashuv o‘tkazildi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar bermoqda. Tadbirda Jahon Banki ekspertlari xalq ta'limi boshqaruv tizimida mavjud ma'muriy va iqtisodiy muammolar bilan tanishtirildi. Uchrashuvda, shuningdek, ma'muriy va iqtisodiy boshqaruvning shaffof emasligi, byudjyetni rejalashtirish, moliyaviy nazorat, moddiy-texnik ta'minot jarayonlari, qurilish-ta'mirlash ishlari va maktablarni jihozlash, shuningdek, maktablarning muvozanatga solinmagan yuki va korrupsiyaga qarshi kurash kabi muammolarning kompleks yechimi muhokama qilindi. Uchrashuv yakunlariga ko‘ra, Jahon Banki 30 million AQSh dollari qiymatidagi O‘zbekiston Respublikasi hududidagi o‘zining ilk pilot loyihasini ishga tushirdi. Mazkur loyihaning maqsadi xalq ta'limi tizimida davlat mablag‘lari boshqaruvini, islohotlar va qayta tuzishlarni takomillashtirish bo‘ladi. Loyiha konsepsiyasi qisqa muddatda ishlab chiqilib, Xalq ta'limi vazirligi rahbariyatiga ko‘rib chiqish uchun taqdim etiladi. Shuningdek, loyihani amalga oshirish uchun Xalq ta'limi vazirligi, Moliya vazirligi va Jahon Banki vakillaridan iborat ekcpert ishchi guruhi tashkil etiladi. Loyihaning ishga tushirilishi 2019 yilning yanvar oyida boshlanib, uni amalga oshirishga taxminan 4 yil vaqt ketadi.
tajovuzidan himoya etayotg‘onida shahodat topibdur. Kan-loq sharafli o‘lim bu{ Endi Ollohdan tilagim shuki, ko‘zim ochiqligida yurtim ozodligini ko‘rolmasam, meni ham shahidlik martabasi bilan sarafroz aylasin. O‘n beshinchi ko‘rinish Mo‘g‘ullardan ozod qilingan Yangikent shahri. Qo‘rqut ota mozori oldidagi dashtda Temur Malik lashkari zafardan so‘ng shodiyona qilmoqda. Temur Malik: Fath-u zafarsizga muborak bo‘lsin. botir askarlarim) Qo‘rqut ota va barcha qadimiy turk bahodirlari ruhlari qo‘lladi bizni. Nihoyat, ilk bor g‘alaba otlig‘ qutlug‘ bir narsani g‘animning temir changalidan yulib oldik. Yurtimizda ko‘p yovuzliklar qilg‘on Saqtu no‘yon bu jangda o‘ldirildi. Biz bu jabhada yovning qonli yurishini to‘xtatib, uloqtirib tashlag‘on bo‘lsak, sulton Jaloliddin Manguberdi boshqa jabhala g‘alaba qozonmoqda. Mo‘g‘ullarning go‘yokim yengilmas g‘anim erkanligi haqidagi cho‘pchaklar bari chiplpakka chiqmoqda. Endi urushning barcha jabhalarida ustunlikni qo‘lga kiritib, Chingizning asosiy kuchlarini mahv etmog‘imiz lozim. G‘alabamiz haqida sulton Jaloliddin Manguberdi, shahzoda Qutbiddin O‘zloqshoh va malika Turkon Xotunga fathnomalar yubo-rurmiz; G‘alaba haqqi birlashaylik" Turkon Xotun va’da Qilg‘on madad yetib kelishi bilan biz Sayhun yoqalab yurishni davom ettirib. Sig‘noq. Jand, Barchinlig‘e-kent, Binokent va boshqa shahar-u viloyatlarni ozod qilib, Xo‘jandgacha borurmiz. Xo‘jandning tirik qol-G‘on bor aholisi qayta bosh ko‘tarishiga men aminmen. Shu tariqa, Sayhun sohillari boshlan-oyoq qo‘limizga o‘tsa, mo‘g‘ullarning orqaga chekinish yo‘li butunlay ke-siladur, birodarlar. Shunda biz g‘arbdan, sulton Jaloliddin sharqdan bor kuchlarimiz bilan Chingiz ustiga yursak, yovuz mo‘g‘ul xoqoni qamarg‘adagi; yo‘lbars holiga tushib qolur. Ushbu g‘alabamiz Chingiz ustidan qozoniladigan buyuk muzaffariyatni bir qalam yaqinlashtirdi. Zafar muborak bo‘lsin, azizlar: Barcha: Zafar muborak bo‘lsin Shodiyona davom etadi. Yasovul Xorazmdan qaytib kelgan choparni sarkarda oldiga boshlab boradi.
Investitsiya siyosati - «O’zbekenergo» AJ Asosiy ishlab chiqarish ko’rsatkichlari Umumiy yig'ilish Korxonalar bilan bog'lanish Jamiyat to'g'risida Texnik-iqtisodiy ko’rsatkichlar Boshqa davlat organlari bilan o'zaro hamkorlik O`zbekiston Yoshlar ittifoqi Atrof-muhitni muhofaza qilish Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini ko'rib chiqish Ochiq ma'lumotlar O'zbekiston Respublikasining Qonuni O'zbekiston Respublikasi Kodekslari O'zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni O'zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining Qarorlari O'zbekiston Respublikasi adliya vazirligida davlat ro'yxatidan o'tkazilgan hujjatlar «O'zdavenergonazorat» elektr energetikada nazorat bo'yicha davlat inspektsiyasi boshlig'ining buyruqlari O'z kuchini yo'qotgan hujjatlar Bosh sahifa “O’zbekenergo” AJning investitsiya faoliyati to‘g‘risida 2017 yilda “O’zbekenergo” AJ tomonidan O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016 yil 23 dekabrdagi “O’zbekiston Respublikasining 2017 yildagi Investitsiya dasturi to‘g‘risida”gi PQ-2697-sonli qaroriga muvofiq muhim ob’ektlardagi ishlar davom ettirildi Mavjud energetik ob’ektlarni rekonstruksiya qilish va yangilarini qurish bo‘yicha 17 ta yirik investitsion loyihalari amalga oshirildi
y(k) = Ax(k) = (0, 0.., 0, 0, ank, 0, . . .) = ank enk tenglikdan, hamda |ank| ≥ a dan i ̸= j da, ���y(i) − y(j)��� = ��anieni − anjenj �� ≥ p√ 2 a (9.1) tengsizlik kelib hiqadi. (9.1) tengsizlik A(M) to‘plamdan olingan � y(k)� ketma-ketlikdan yaqinlash uv hi qismiy ketma-ketlik ajratib olish mumkin emasligini ko‘rsatadi, ya’ni A(M) nisbiy kompakt to‘plam emas. A operator hegaralangan M to‘plamni nisbiy kompakt bo‘lmagan A(M) to‘plamga akslantirgani u h unA operator kompakt emas. Bu ziddiyat lim n→∞ an = 0 munosabatni isbotlaydi. □ 9.2. A : C[a, b] → C[a, b], (Ax)(s) = b� aK(s, t) x(t)dt operator berilgan. Bu yerda K(s, t), T = [a, b] × [a, b] kvadratda uzluksiz bo‘lgan biror funksiya. Shu operatorning kompakt ekanligini ko‘rsating. Ye hish. K(s, t) funksiya T yopiq to‘plamda uzluksiz bo‘lganligi sababli Vey ersh trass teoremasiga ko‘ra ixtiyoriy ε > 0 soni u h un shunday n natural son va Pn(s, t) = n � k=1 n � l=1 Ckl sktl ko‘phad mavjud bo‘lib, ∥K − Pn∥ ≤ max a ≤s, t ≤ b | K(s, t) − Pn(s, t) | < ε tengsizlik bajariladi. Ayta ylik, k, l − ixtiyoriy natural sonlar bo‘lsin. C[a, b] ni bir o‘l hamli c tk ko‘rinishdagi funksiyalar fazosiga akslantiruv hi (Ak,lx)(s) = sk b � a tl x(t) dt 182
Tadbirlarda ijodkor ziyolilar, yozuvchi-shoirlar, madaniyat va sanʼat namoyandalari, olimlar ishtirokida davra suhbatlari boʻlib oʻtdi Sportsevar hamshaharlarimiz futbol, voleybol, basketbol, shaxmat-shashka, badminton, kurash boʻyicha musobaqalarida ishtirok etdi
Harorat, yo Ravshanki, bu holda r bosim balan yo harorat orasida bog‘lanish bo‘lib, r argument, Yo funksiya bo‘ladi. Odatda funksiyaning bunday berilishi funksiyani jadvalusulida berilishi deyiladi. 3. Funksiyaning grafik usulida berilishi, Ba’zan x va u o‘zgaruvchilar orasidagi bog‘lanish tekislikdagi chiziq (egri chiziq) yordamida amalga oshashi mumkin. Aytaylik, xOy tekislikda biror { chiziq berilgan bo‘lsin (71-chizma). Oh o‘qida shunday x nuqtalarni qaraylikki, bu nuqtalardan Ou o‘qiga parallel to‘g‘ri chiziqlar o‘tkazilganda ular { chiziqni bitta nuqtada kessin. Oh o‘qidagi bunday Nuqtalar to‘plamini X orqali belgilaymiz. Endi bu X to‘plamdan biror x nuqtani olib, bu nuqtadan Oh o‘qiga perpendikulyar chiqaramiz. Perpendikulyarni yo chiziq bilan kesishgan A nuqtaning ordinatasini u bilan belgilab, olingan xga shu « ni mos qo‘yamiz. Ravshanki, bunday moslik yo chiziq orqali bajariladi. Natijada X to‘plamdan olingan har bir xga ko‘rsatilgan qoidaga ko‘ra u mos qo‘yilib, funksiya hosil bo‘ladi. Funksiyaning bunday berilishi funksiyaning grafik usulida berilishi deyiladi. 6-Yo. Funksiyaning grafigi Funksiyaning xususiyatlarini to‘liqroq tasavvur etishda uning trafigini bilish ahamiyatlidir. Aytaylik, 1 = {x) funksiya biror X oraliqda berilgan bo‘lib X-EE.X. bo‘lsin. Bu funksiyaning x nuqtadagi qiymatini topamiz: (xo) = Chu. Natijada (x-u; Yo) juftlik hosil bo‘ladi. Tekislikda Dekart koordinata sistemasini olaylik. Yuqoridagi (ho; 4) juftlik tekislikda biror A nuqtani tasvirlaydi (72-chizma). Funksiya argumenti xning X oraliqdan olingan har bir qiyomatiga funksiyaning mos qiymati K») = y bo‘lsin. Ular yordamida (x; 4) (u = (=) juftliklar (qosil bo‘ladi. Bu juftliklarni tekislikda nuqtalar sifatida tasvirlaymiz. Ushbu { (1; 9); «EX, i = Fo) nuqtalar to‘plami berilgan-u = {(x) funksiyaning grafigi deb ataladi. y — F(x) funksiya X oraliqda berilgan bo‘lsin. Bu funksiyanving grafigi quyidagicha yasaladi: P) funksiyaning aniqlanish sohasidan bir nechta h., «! .. x. qiymatlar olinadi; 2) argumentning shu qiymatlariga mos funksiyaning qiymatlari topiladi: "
o. (2.53) Suyuqlik oqimi teshikdan oqib tushayotganda siqilishi natijasida tezlik va bosim kamayadi, bunday holat teshikdan chiqayotgan oqimning siqilish koeffitsiyenti orqali hisobga olinadi va € bilan belgilanadi: bu yerda, S2 —teshikdan o‘tgan suyuqlik oqimining siqilgan joydagi ko‘ndalang kesimi; So —teshikdan o‘tayotgan suyuqlik oqimining ko‘ndalang kesimi. Tezlik va oqimning siqilish koeffitsiyentlarining ko‘paytmasi sarf koeffitsiyent deyiladi va obilan belgilanadi: aф. (2.55) Bu koeffitsiyent suyuqlik turiga bog‘liq bo‘lib, har qaysi suyuqlik uchun tajriba orqali aniqlanadi hamda uning qiymati suyuqlik xususiyati, teshik shakli va oqim tezligiga bog‘liq. Hajmiy sarf miqdori: V— ao. 2.56) Bu tenglamadan ko‘rinib turibdiki, idishdan teshik orqali oqib chiqayotgan suyuqlik miqdori idishning shakliga bog‘lik bo‘lmasdan teshik kattaligi va suyuqlik balandligiga bog‘liqdir. Suv va qovushqoqligi suvning qovushqoqligiga yaqin bo‘lgan suyuqliklar uchun sarf koeffitsiyenti u—0,62. Bu tenglik orqali idishdagi suyuqlik balandligi ma’lum miqdorga kamayganda, ya’ni N; dan N2 ga o‘zgarganda suyuqlikning oqib tushish vaqti aniqlanadi. Idishdagi suyuqtikning butunlay oqib chiqish vaqti (bunda H2—0): ESLASA 25) 28 Idishdan suyuqlik to‘la oqib tushganda, ya’ni N. 7 O bo‘lganda tenglama quyidagicha bo‘ladi: 42
Bosh sahifa Bugun e’tiboringizga Karimberdi To’ramurodning dolzarb maqolasini emas, dolzarb hikoyasini havola qilmoqchimiz Hikoya ham dolzarb bo’lar ekanmi, deysizmi? O’qib ko’ring, bunga o’zingiz amin bo’lasiz 1 Keling, mening qaerdanligim ham, ismim ham […] O’zbekistondagi barcha sohalarning rahbarlariga! “Bir ishda korruptsiya aralashmasa, poraxo’rlik bo’lmasa, adolat bo’lsa, nima bo’lishini kecha orqasida hech kimi bo’lmagan, 23 yoshli jaydari futbolchi bolalar ko’rsatib qo’yishdi” Shavkat Mirziyoev, O’zbekiston prezidenti […] Ro'yxatni boshqatdan o'qing! Bugun, sal o’zimga kelganday bo’lib, fojea qurbonlarining ro’yxatini diqqat bilan o’qib chiqdim O’qidim-u… E, voh, mana bunga qarang: Madrahimov Hamidulloh Mirzaabdulloh o’g’li – 1986 y t; Madrahimov Habibulloh Mirzaabdulloh o’g’li – […] Oldindan aytib qo’yay, men har biringizdan ko’proq sevaman, O’zbekistonni! Men yaxshi ko’raman, millatimni! Yaxshi ko’raman, millatdoshimni! Yana aytib qo’yay, millatchi ham emasman! Yozganlarimni o’qib, maolmat qilishga oshiqmang! Do’ppini olib qo’yib, […] Qirg'iziston elchisi ziyoli kishi ekan
Barcha olingan ma’lumotlar (kozffitsiyentlar qiymati) o‘rniga qo‘yib atmosfera havosini SO bilan ifloslanish darajasi baholanadi. Kso=(0,5-0,0125008104)2121,0621,2021,00=8,56 mgum" Avtotransport SO gazini chiqarish uchun ruxsat etilgan me’yor – 5mgo‘m ga teng. Atmosfera havosini chiqindi gazlarning miqdorini pasaytirish quyidagi chora-tadbirlarga bog‘liq.
1 santimetr 6 santimetr 2 santimetr 7 santimetr 3 santimetr 8 santimetr 4 santimetr 9 santimetr 5 santimetr 10 santimetr m— i 5 santimetr 94 T... — Simda 9 ta qaldirg‘och o‘tirgan edi. Yana bitta qaldirg‘och uchib keldi. Qaldirg‘ochlar nechta bo‘ldi? 91
Prezident Janobi Oliylari, Sizga mustahkam sog‘lik va ishlaringizda muvaffaqiyat tilab qolaman
Tog‘li Qorabog‘dagi vaziyatni tartibga keltirish uchun ushbu hududga Skandinaviyadan tinchlikparvarlarni joylashtirish maqsadga muvofiq Bu haqda AQSh prezidentining milliy xavfsizlik masalalari bo‘yicha yordamchisi Robert O’Brayen Los-Anjelesdagi arman diasporasi bilan o‘tkazilgan uchrashuvda ma’lum qilgan, deb yozmoqda “Korrespondent net” O’Brayen tinchlikparvarlarning Turkiyadan, balki Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining Minsk guruhiga a’zo mamlakatlar orasidan, xususan, AQShdan, shuningdek, Armaniston va Ozarbayjonga qo‘shni mamlakatlar orasidan tanlanmasligi kerakligini aytgan “Ikkala mamlakat ham skandinaviyalik tinchlikparvarlarning hududga kiritilishiga rozilik berishi lozim Biz Skandinaviya mamlakatlarining hukumatlari bilan hududga kiritiladigan tinchlikparvarlar guruhini shakllantirish va Qorabog‘da o‘t ochmaslik rejimini qo‘llab-quvvatlash yuzasidan ish olib boryapmiz”, – degan AQSh siyosatchisi Uning so‘zlariga ko‘ra, Tog‘li Qorabog‘da o‘t ochmaslik rejimiga rioya etilishini ta’minlash ko‘p millatli tinchliksevar kuchlar yoki kuzatuvchilarning ishtirokisiz amalga oshmaydi Eslatib o‘tamiz, Skandinaviya mamlakatlariga Norvegiya, Shvetsiya, Daniya va Finlyandiya davlatlari kiradi Avvalroq Yerevanning Rossiyadan Tog‘li Qorabog‘da xavfsizlikni ta’minlashni so‘ragani xabar qilingan Moskva bunga javoban janglar Armaniston hududiga o‘tadigan bo‘lsa, yordam ko‘rsatishga tayyorligini bildirgandi Boku esa uchinchi tomonning, ya’ni boshqa mamlakatlarning ushbu qurolli nizoga aralashuviga qarshi ekani, turk harbiylarining janglarda ishtirok etmayotganini ma’lum qilgan Tog‘li Qorabog‘dagi harbiy harakatlar tinchlikka erishish uchun qilingan uchta urinishga qaramasdan, 27-sentabrdan buyon davom etmoqda
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI NURULLOYEV FIRUZ NO“’MONJONOVICH PEDAGOGIK DASTURIY VOSITALAR O‘QUV QO‘LLANMA Oliy o‘quv yurtlarining 5110700— « Informatika o‘qitish metodikasi » bakalavr ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun “Durdona” nashriyoti Buxoro—2022
Pekin Vashington bilan muzokaralarning oxirgi raundida o‘zaro savdodagi tafovutni qisqartirishga rozi bo‘ldi. Bu haqda Xitoy kommersiya vazirligi ma’lum qildi, deya xabar beradi “RIA Novosti”. Shuningdek, Xitoy AQSh qishloq xo‘jaligi mahsulotlari va energiya resurslari importini ko‘paytirishga tayyor ekanligini bildirgan. Savdo tafovuti, intellektual mulk huquqini himoya qilish muammolari, tariflarga bog‘liq bo‘lmagan to‘siqlar muzokaralarning asosiy mavzulari bo‘ldi. Kelgusi muzokaralar jadvaliga aniqlik kiritildi. Ma’lumot uchun, oldinroq AQSh prezidenti Donald Tramp tomonlar 1-martga qadar savdo kelishuvini imzolamasa Xitoy mahsulotlariga nisbatan yangi bojlarni joriy etish bilan tahdid qilgandi.
Ishtirokchilar turnikda tortilish, yugurish, ijtimoiy-siyosiy, huquqiy, tarix va ingliz tili kabi yo‘nalishlarda bilim va mahoratini sinovdan o‘tkazdi
97 kuchining arzonligi ko‘rsatiladi. Lekin, investitsiyalarni jalb qilishga savodxonlik, ishchi kuchining malaka darajasi, mehnat qilish etikasi, mehnat unumdorligi darajasi, turli ijtimoiy harakatlarning ishlabchiqarish jarayoniga ta’siri va boshqalar ham o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. *Banklar va moliya. Mamlakatda jahon savdosi va investitsiya sohasida foydalaniladigan barcha moliyaviy instrumentlar mavjudligi ushbu sohadagi xizmatlar sifatini anglatadi. Investorlar uchun mamlakatda yetarli miqdorda faoliyat ko‘rsatuvchi moliya institutlari va jahondagi yirik banklarga tegishli filiallarning mavjudligi muhim ahamiyat kasb etadi. Mamlakatda jahonning yirik savdo va investitsiya kompaniyalari filiallarining faoliyat ko‘rsatishi investorlar uchun ishonchlilik darajasini oshiradi. *Hukumat strukturalaridagi rasmiyatchilik. Hukumat o‘z investitsiya siyosatini qanday baholashi muhim emas. Bunda katta tajribaga ega bo‘lgan tadbirkorlar bergan baho muhimdir. Investorlar rasmiyatchilik, qog‘ozbozlik avj olgan muhitga kamdan kam o‘z mablag‘larini sarflaydilar. Hukumat uchun eng muhimi, rasmiyatchilik sabab bo‘lib amalga oshirilishi to‘xtab qolgan loyihalarni ekspertizadan o‘tkazish, yo‘l qo‘yilgan xatoliklarni tuzatishdir. *Mahalliy ishbilarmonlik muhiti. Bu tushuncha juda keng bo‘lib, unga: advokatura tizimi, maslahatchilarning ko‘pligi va sifati, malakali ishyurituvchilar, buxgalterlar, arxitektorlar va konstruktorlarning mavjudligi kiradi. Bundan tashqari, qo‘shma korxona ochishda mahalliy hamkorning tajribasi, aloqalari, mehnatsevarligi va ishonchliligi ham hisobga olinadi. *Yashash sifati. Ushbu omil xorijiy investorga taklif qilinayotgan barcha narsalarda o‘z aksini topadi. Aholi turmush tarzi va daromadlarining darajasi ishlab chiqarilayotgan mahsulotning xilma-xilligi va mehnat uchun qilinadigan xarajatlar hajmida o‘z aksini topadi. Xorijiy investor o‘zi uchun ishlash, yashash, bank va boshqa xizmat turlaridan foydalanishda o‘zi yashagan mamlakatda ko‘nikkan komfortni talab qiladi.
Sakkiz yuz to‘qson to‘qqizinchi (1494- yil voqialari 75 rati Xoja buyurubturlarkim, mirzo o‘lturg‘ron yerni boqqaylar; bir so‘ngak bor ekandur-Hech nimarsa o‘qug‘on emas edi, omi edi. Bovujudkim, shahrda ulg‘ayib edi, turk va sodda edi. Tab’din bahrasi yo‘q edi. Odil kishi adi. Hazrati Xojaning ham ayog‘lari aroda edi. Aksar muhkmmot shart tariki bila faysal topar edi. Ahd va qavliga rost va durust edi. Hargiz andin xilofe zohir bo‘lmadi. Shijaati bor edi. Agarchi hech andoq bo‘lmadikim, o‘zining iligi ishga yetmish bulg‘ay, vale derlarkim, ba’zi ma’rakalarda andin asari shijoat zohir bo‘lur ekandur. O‘qni bisyor yaxshi otar erdi. Ilbosunga o‘qi va tirgazi aksar tegar edi. Qabaqni maydonning ul boshi, bu boshi-din kirib aksar urar erdi. Oxirlar tanbal bo‘lg‘onlarida qirg‘ovul va bo‘danani biyozi bila otib kam yozar erdi. Qushchi kishi erdi, qush g‘alaba solur edi, yaxshi solur edi. Ulug‘bek mirzodin so‘ngancha qushchi podshoh yo‘q edi. Asr-u ko‘p hayosi bor erdi. Derlarkim, xilvatlarda mahram va ichki-laridin ham oyog‘ini yopar ekandur. Gohikim ichqulukka tushar erdi, yigirma-o‘ttiz kun payo-pay ichar erdi. Gohikim, chog‘irdin chiqar erdi, yana yigirma-o‘ttiz kun ichmas edi. Bir o‘lturg‘on bila majlisda gohi bir kecha-kunduz o‘lturur edi, yaxshi ichar edi. Chog‘ir ichmas kunlari basitni guzara yoyar erdi. Tabiatiga imsoq g‘olib edi, kamsuxun va odmi kishi erdi, ixtiyori beklari ilgida edi. Masoflari: To‘rt masof urushti. Avval Shayx Jamol arg‘un-ning inisi Ne’mat arvun bila, Zomin navohisida Oqar tuzida g‘olib bo‘ldi. Yana bir marta Umarshayx mirzo birla Xavosta ham g‘olib bo‘ldi. Yana bir martaba Toshkand navohisida Chir so‘yining yoqasida Sulton Mahmudxon bila, agarchi masof yo‘q edi, mo‘g‘ulning chopqunchisi birin-ikin cherikning keynidin kelib partalg‘a ilik qo‘yg‘on bila, muncha qalin cherik urush yo‘q, talosh yo‘q, biri-birig‘a boqmay buzuldilar. Ko‘prak cherik eli Chir suyida g‘arq bo‘ldilar. Yana bir martaba Haydar ko‘kaltosh bila Yor yayloqning navohisida g‘olib bo‘ldi. Viloyoti: Samarqand va Buxoro erdikim, otasi berib edi. Shayx Jamolni Abdulquddus o‘lturgandin so‘ng Toshkand va Shohruxiya va Say-romni olib edi, necha mahal tasarrufida edi. So‘ngra Toshkand bila Sayromni inisi Umarshayx mirzoga berib edi. Xo‘jand va O‘ratepa ham vecha mahal SultonAhmad mirzoda edi. Avlodi: Ikki o‘g‘li bo‘lub edi, kichikligida qolmadi. Besh qizi bor edi, to‘rti Qutuqbegimdin edi. Boridin ulug‘ Robia Sultonbegim edi, Qorako‘zbegim derlar edi. Sulton Mahmudxong‘a o‘zi hayotida chiqarib edi. Xondin bir o‘g‘ln bo‘lub edi, Boboxon otliq, xili maqbulgina o‘g‘lon edi. O‘zbaklar xonni Xo‘jandta shahid qilg‘onda ani va yana andoq necha -
Ekologik nuqtai nazardan olganda atom energiyasini qayta ishlaydigan zavodlardan ajraladigan chiqindilar eng xavfli hisoblanadi. Chunki zavodning ish jarayonida tegishli tabiiy zaxiradan atom yoqilg‘isi ajratib olinadi. Undan qoladigan chiqindi tarkibida, so‘zsiz, tegishli miqdordagi radioaktivlik qoladi. Hozirgi kunda biogenez tarkibida mavjud chiqindi radioaktiv moddalarni yo‘q qilish yoki hech bo‘maganda ularning miqdorini kamaytirish asosiy xalqaro muammolardan biriga aylangan. Hozirga qadar radioaktiv moddalarni neytrallashtirish choralari to‘liq ishlab chiqilganicha yo‘q. 383
YARIMSHAR YADROLARI 149 147-rasm. Miyaning oldingi bitishma sohasidagi frontal kesimi. 1— Radiatio corporis callosi, 2— Lamina septi pellucidi, 3— Capsula externa, 4— Insula, 5— Claustrum, 6—A.segebi anterior, 7— Lobus temporalis, 8— Cavum septi pellusidi, 9— Sulcus lateralis, 10— Nuclets lentiformis, 11— Capsula interna, 12— Caput nuclei caudati, 13— Corna anterius ventriculi lateralis, 14— Corpus sayozit. 148-rasm. Yarimshar yadrolari (miyaning gorizontal kesnin). 1— Commissura anterior, 2— Fasciculus mamillothalamicus, 3— Insula, 4— Capsu-la exlerna, 5— Grus posterius capsulae internae, 6— Nuckeus subthalamicus, 7— Tegmentum, 8— Aquadutus cerebri, 9— Sogriz geniculatum mediale, 10— Pulvinar. 11— Radiatio optica, 12— Fimbria hippocampi, 13— Fasciculus longitudinalis inferior, 14— Calcar avis, 15 — Gerebellum, 16— Sulcus calcarinus, 17 — Tectum — mesencephali, 18— Sogpi posterius ventriculi lateralis, 19— Hippocampus, 20— Nucleus ruber, 21— Claustrum, 22— Putamen, 23— Globus pallidus, 24— Ventriculus" tertius, 25 — Columna tornicis, 26— Crus anterius capsulae internae, 27— Caput nuclei caudati.
Shu bahonada biz Ilhomjon Farmonovning yangi ofisi bilan ham tanishib chiqishga muyassar bo’ldik Shinamgina qurilgan binoda Ilhom Farmonovning ijodiy tayyorgarliklari uchun barcha shart-sharoitlar, imkoniyatlar yaratilganiga guvoh bo’ldik Yangi qo’shiqlarini yozish uchun studiya ham qurilganligi quvonarli holat Endi Ilhom Farmonovdan yanada yaxshi taronalarni qarshilasak ajab emas
Kolloidli kompleks - q. Tuproqning singdiruvchi kompleksi. Manbalar
O‘zA muxbiri kitoblari chop etilgan yosh ijodkorlardan ayrimlarining ilk taassurotlari bilan qiziqdi. Aziz Norov, yozuvchi: – O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi tomonidan o‘tkazilgan Respublika yosh ijodkorlarining Zomin seminarida nasr yo‘nalishida ishtirok etgandim. Badiiy mashqlarim ustozlar tomonidan e’tirof etildi. Natijada asarlarim saralanib, «Eynshteyn jumbog‘i» nomi ostida chop etildi. Unga uchta nasriy asarim kiritilgan. Asarlarim davriy nashrlarda muntazam chop etilib turadi. «Yoshlik» jurnalidagi chiqishim adabiyot muhiblari tomonidan e’tirof etildi. Bugun badiiy tarjimada ham o‘zimni sinab ko‘ryapman. Xudo xohlasa, tarjimalarimni to‘plab kitob qilib chiqarish niyatidaman. Rahmat Bobojon, «Mard o‘g‘lon» davlat mukofoti sovrindori: – 2020 yil barcha uchun sinovli keldi. Mening hayotimda ham katta imtihon yili bo‘ldi, desam mubolag‘a bo‘lmaydi. Turli tanlovlarda ishtirok etdim. Ijodda katta imtihonlar topshirdim. Ancha yillardan buyon orzu qilib kelayotgan orzularim amalga oshdi. Ilk kitobim chop etildi. Rosti bugungi hayajonimni til bilan ta’riflab berolmayman. Biz muhtasham adabiyotning qutlug‘ ostonasida turibmiz. Ustozlar tomonidan berilgan e’tibor va ishonch bizni yanada olg‘a bosishga undaydi. Yelkamizga zalvorli, yaxshi asarlar yozish mas’uliyatini yuklaydi. Madina Norchayeva, Zulfiya nomidagi davlat mukofoti sovrindori: – Respublika yosh ijodkorlarining Zomin seminarida 2018 yil qatnashganman. Oradan ikki yil o‘tib, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi tomonidan she’rlarim saralanib, kitob ko‘rinishida chop etildi. Orada she’rlarni qayta ishlash, tahrir qilish imkoniyati paydo bo‘ldi. She’rlarimiz qay darajada o‘quvchilarga ma’qul keladi. Albatta, ularning fikrlarini kutib qolamiz. Tanqidga ham tayyormiz. Kitobim ustoz Aziz Said taqrizi bilan chop etildi. 50 ga yaqin she’rim kiritilgan. Ustoz bilan she’rlarni ko‘rib chiqish asnosida ayrim she’rlarni olib tashlash fikri ham tug‘ildi. Ammo o‘sha yoshlikda yozilgan she’rlarimni ham kiritdik. Bobur Hamro, dramaturg: – O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasiga dramaturgiya yo‘nalishida yozilgan asarlarimni taqdim etganman. Umuman olganda, asarlarim yaxshi e’tirof etilganidan, kitob bo‘lib chiqqanidan xursandman. Uyushma tomonidan berilgan e’tibor, ustozlarim ko‘rsatmasidan so‘ng ijodimda biroz yuksalish bo‘ldi. Asarlarim Jizzax va Samarqand teatrlarida namoyish etildi. Kichik ssenariylarim asosida qisqa metrajli film suratga olindi. «Shiroqning qaytishi» nomli kitobimga shu nomli qissam va «To‘maris», «Ustoz», «Urushning bir kuni», «Dunyodagi eng go‘zal surat» nomli she’riy qissalarim kiritilgan. Kelajakdagi rejalarimdan biri dramaturgiya yo‘nalishida oqsayotgan janrlarni jonlantirish, yangi asarlar ustida ishlash. Qolaversa, ustozlar ko‘magi bilan tomoshabinlarni teatrlarga qaytarmoqchimiz. Yulduz O‘rmonova, shoira: – Ilk kitobim «Uyg‘oq yulduzlar» nomi ostida chop etildi. Uning o‘n ming nusxada bosilishi menga katta mas’uliyat yuklaydi. Chunki mening kitobim o‘n ming xonadonga kirib boradi. Birinchi kitobimni kamida o‘n ming inson o‘qishga muyassar bo‘ladi. She’rlarim ustozlar tomonidan iliq kutib olindi. «Uyg‘oq yulduzlar»imga O‘zbekiston xalq shoiri Iqbol Mirzo so‘z boshi yozdi. Kitobga kiritilgan tuyuqlarim, qoralamalarim ham adabiyotshunoslar tomonidan ijobiy baholanmoqda. Bu albatta, boshlanishi. Bundan-da yaxshi asarlar yozish,turli janrlarda barakali ijod qilib, ko‘plab kitoblar chiqarish niyatim bor. Mirzohid Muzaffar, shoir: – Bu yil zalvorli, tosh bosadigan kitoblar ko‘p chiqdi, deb o‘ylayman. Bu 15 nafar ijodkorning bugungi zamonaviy adabiyotda o‘z o‘rni bor. Ular vaqtli nashrlarda o‘z so‘zini aytib, ijtimoiy tarmoqlarda o‘z pozitsiyasini bildirib kelmoqda. bugungi o‘zbek she’riyatida yangi ovozlar paydo bo‘lmoqda. Biz ham shu ovozlar orasida borligimizdan mamnunman. Ustozlarim Aziz Said, Xurshid Davronlarning maslahatlari va ko‘maklari bilan biz yoshlar bugungi o‘zbek adabiyotida o‘z maydonimizni yaratayapmiz. Dilobar Mamatova yozib oldi.
1152", Quyidagi birikmalarni qanday kimyoviy reaksiyalar bilan farqlash mumkin: a) p-krezol, benzil spirt va anizol, brombenzol, anilin va fenol; b) fenila-setat, p-gidroksia setofenon, benzoy kislota. Bu aralashmalarni kimyoviy usulda qanday qilib ko‘rsatilgan birikmalarga ajratish mumkin2 1153". Quyndagi faktlarni izohlang: a) fenetol-vodorodbromid va vodorodyodid bilan fenol va etilgalo-genidgacha parchalanadi, lekin difenilefir N. bilan 2007S da ham reaksiyaga kirishmaydi; 6) allilfe-nil efir 2007S da o-allilfenol hosil qilib, izomerlanadi, lekin propil efir bu sharoitda o‘zgarmaydi; v) natriy fenolyat atsetonda allilxlorid bilan reaksiyaga kirishib fenilallil efirini hosil qiladi, lekin bu moddalar benzolda reaksiyaga kirishsa, o-allilfenol asosiy mahsuloti bo‘lib hisoblanadi. 1154. Quyndagi birikmalar qizdirilganda qanday birikmalar hosil buladi: D 14 F H,C Oa, b Su CH eCH, CH; 6) m «s i OSN,—SI = SP; CH; 11557. Ishqoriy gidroliz sharoitida fenilatsstat va siklogeksilatsetatning reaksiya qobiliyatini taqqoslang. Reaksiya mexanizmlarini keltiring. Fenilatsetatni AGS!z bilan (1:1 nisbatda) qizdirilishidan qanday birikmalar hosil bo‘ladi Reaksiya mexanizmini keltiring. 1156. Nikel katalizatori ishtirokida fenolning gidrogenlanishidan qanday birikma hosil bo‘ladi2 Bu reaksiyaning sanoatda qanday ahamiyati bor2 Fenolning kimyoviy xossalari va uning mahsulotining gidrolanish xossalarini solishtiring. Bu birikmalarni qanday reaksiyalar yordamida farqlash va ajratish mumkin2 1157. Quyidagi birikmalarning oksidlovchilar ta’siriga munosabatini taqqoslang: a) benzolni; b) toluolni; v) benzil spirtini; g) fenolni; d) gidroxinonni. Benzil spirtidan, fenoldan va gidroxinondan qaysi oksidlovchi ta’sirida qanday birikmalar olinadi2 Reaksiyalarni keltiring. 11589. Benzol va fenolning almashinish reaksiyalari-agi rsaksiya qobiliyatlarini solishtiring. Fenolning pitrolanish, bromlanish. sul’folanish va nitrozolanish reaksiyalarini keltiring. Bu reaksiyalar qaysi reagentlar ta’sirida va Qanday sharoitlarda amalga oshiriladi? 11597. Quyidagi faktlarni izohlang: a) fenolni galogenlash katalizatorsiz sodir bo‘ladi; b) fenolii SS! da bromlash o0-va p-bromfe-nollar aralashmasi hosil bo‘lishiga olib kelsa, suvda fenolni bromlashdan esa 2,4,6-tribromfenol va so‘ngra 2,4,4,6-tetrabrom-2,5-siklogeksadiyenon hosil bo‘ladi; B) fenol xona haroratida sul’folanishidan o-fe-nolsul’fokislota hosil bo‘lsa, 1007S haroratda esa p-fenolsul’fokislota hosil bo‘ladi. 1160", Elektrofil almashinish reaksiyalarida feno-lyat anionining reaksiyaga kirishish qobiliyatini xarakterlang. Quyidagi birikmalar bilan reaksiya sxemasi va mexanizmini keltiring: a) fenil diazoniy xlorid bilan; b) SO; ning 125 va 2509C da ta’siri; v) SNS!5, MaON va N:Oni 70"S da; G) formaldegid bilan. Bu reaksiyalar qanday amaliy ahamiyatga ega? 1161", Rezorsin va floroglyutsinning fenolga nisbatan o‘ziga xos kimyoviy xossalarini ko‘rsating. Quyidagi reaksiyalarni yozing: – av 4) OH B A a oy (27601 — 04 OH ta MI, di 2) = i Q GMadi, 8,01 O. z ao » OH OH 62. Fenolning quyidagi reagentlar bilan reaksiyasini yozing: a) H,Ni, 2002C: 6) CrO, N.O; vu NMS,, SN.SOON; g) MaMSO; N.5O, (suyul); d) PN: 5 O.. 100S; ye) Vga, N;O; x) MaON, N.O; 3) S,.N;OMa, so‘ngra CH; CH CH; u) S.N;.SOS!, MaON, N,O. k) (SN,O).5O., NaOH, H.O. Hosil bo‘ladigan birikmalarni nomlang. 15— D. 1163. Reaksiyalarni yozib, mahsulotlarni nomlang: Qor AI 2 O‘Z a o CH, 68, 50,0 2) (sH; CH; Br "(= shg moy o” Sr--DMFA » NaNO; v HNO, CH — ... I, S, I— iii O (150g, 1501 5 "Sg ERGA ON "Ong Ou AA NO, «s.? OCH, a. (CH;00DH 1, 257 CH; = k) SX 6,1, M. 1 sara Uz 01,07: 1164. l-aminofenol va quyidagi reagentlar orasida bo‘ladigan reaksiyalarni keltiring: a) HCl; b) MaON. N.O; v) SN.1; gu) SN;SOS!; d) (SN.O) 50, MaON. N:O; ye) S.O, NO; mx) HNO. N,5O.. Mahsulotlarni nomlang. G. Olinish usullari va kimyoviy o‘zgarishlar 1165. Fenolni: a) benzolsul’fokislotalardan; b) xlorbenzoldan; v) kumoldan (izopropilbenzoldan) texnik usulda olishga asoslangan holda reaksiyalarni yozing. Sharoitini ko‘rsating. Ko‘mol asosida olish usulining boshqa usullaridan afzalligi nimada2 1166. Quyidagi reaksiyalardan hosil bo‘ladigan fenollarni nomlang:
chiqishda ishtirok etish uchun jalb etishga imkon yaratadi. Tashkilot rahbarining bunday harakatlari ishchilar tomonidan o‘z vazifalarini to‘la-to‘kis tushunishiga va ishlab chiqarish majburiyatlarini toliqroq bajarishiga olib keladi. 2. Ikkitomonlama munosabatning o‘rnatilishi. Nazorat tizimini tatbiq etishda uni ishchilar bilan ochiq muhokama qilib olish maqsadga muvofiq. Kiritilayotgan nazorat turining mohiyati, undan firma rahbariyatining kutgan natijalari muhokama qilinishi lozim. Ishchilar nazorat tizimining tatbiq etilishi bilan bog‘liq ularda paydo bo‘lgan muammolarni ochiq-oydin muhokama qilishlari kerak. Bunday muhokamalar o‘zaro foydali bo‘lishi mumkin. Bir tomondan, kiritilayotgan sifat boshqaruvi tizimining maqsad va xususiyatlarini ishchilar yanada yaxshiroq tushunishi, o‘zini xo‘jalik yurituvchi subyekt faoliyatiga aloqadorligi va uning natijalaridan ko‘proq manfaatdorligini his qiladi. Ikkinchi tomondan, standartlarni ishlab chiqishga boshchilik qiluvchi menejerlar ularning real imkoniyatlarini va standartlar ishlab chiqishda sezilmaydigan yashirilgan kamchiliklarni yaxshiroq tushunishlari mumkin. 3. Haddan tashqari ortiqcha nazoratning bartaraf etilishi. Nazoratni xo‘jalik yurituvchi subyekt rejalarini samarali bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan doirada amalga oshirish zarur. Haddan tashqari ortiqcha nazorat shu narsaga olib kelishi mumkinki, nazorat tadbirlari yoki tadbirlarni o‘tkazish uchun yo‘naltirilgan, u yoki bu ko‘rinishdagi nazorat bilan bog‘liq mehnat va ishchilar vaqti xarajatlari haqiqatda zarur bo‘lgan xarajatlardan ustun bo‘ladi. Bunday nazorat xo‘jalik yurituvchi subyektlarning samarali faoliyat yuritishiga ziyon yetkazadi. Samarali nazorat qabul qilingan rejaga nisbatan ma’lum og‘ishlarga yo‘l qo‘yib bermasligi kerak. Arzimas (kichik) nazorat ishchilarni ortiqcha asossiz ayblash odatda, ishlabchiqarish jarayoni natijalariga ijobiy ta’sir o‘tkazuvchi qulay ish jarayonini yaratishga halaqit beradi. Ishlab —chiqarilayotgan mahsulot va ko‘rsatilayotgan xizmat sifatini boshqarishning samarali faoliyat yurituvchi tizimi —zamonaviy ishlab chiqarish, zamonaviy xo‘jalik yurituvchi subyekt o‘zagi hisoblanadi. Aynan shu narsa xo‘jalik yurituvchi subyekt faoliyatini samarali boshqarishda iste’molchi uchun jiddiy raqobat kurashida va yangibozorlarni qo‘lga olishda muvaffaqiyat kaliti bo‘lib xizmat qiladi. Shu narsani ta’kidlash kerakki, zamonaviy xo‘jalik yurituvchi subyektda sifatni boshqarish tizimi qabul qilinayotgan boshqaruv qarorlari sifatiga, xo‘jalik yurituvchi subyektni boshqarishning butun tizimiga ommalashadi. Takrorlash uchun savollar Sifat nazorati tarixan qanday vujudga kelgan? Sifatning statistik nazorati qachon zarur bo‘ladi? Deming sikli degani nima? Umumiy sifat nazorati haqida nimalarni bilasiz? Yaponiyada umumiy sifat nazoratining o‘ziga xos jihatlari nimada? б. Barcha boshqaruv jarayoniga qo‘llaniladigan Deming sikli o‘z ichiga nimalarni oladi? 7. Sifat o‘zi nima? MASI 274
g‘arlikda idrokning ustunligi 225
5,5,4–jadval Sug‘orish egatlari chuqurligi va uzunligiga bog‘liq holda paxta hosili (To‘rayev A.) Sug‘orish egatlari Egatdagi suv O‘simlik bo‘yi, Kusaqlar soni, Hosil oqimi, lus sm dona m/ra chuqurligi, sm uzunligi, m 18 100 —— 60,1 67,8 8,0 21,7 25 100 0,1 71,1 8,8 29,2 18 200 0,2 70,1 9,4 30,0 25 200 0,2 72,8 11,2 31,9 18 300 0,3 72,7 10,9 29,0 25 300 0,3 77,2 12,1 33,3 Nishabi kichik bo‘lgan uchastkalarda har qaysi egatga nay qo‘yiladi, suv egat oxiriga yetib borgach suv oqimini qisqartirib, har qaysi egat uchun bittadan nay qoldiriladi. Nay-sifonlar orqali o‘tadigan suvni kerakli miqdorga oshirishga faqat sug‘orishda foydalanilayotgan naylar diametrini ikkatasiga teng keladigan miqdorda yoki bosim hosil qilish yo‘li bilan erishish mumkin, lekin bunda muvaqqat sug‘orish shoxobchalarida suvni oqishi bo‘yicha keskin o‘zgarish bo‘lmasligi kerak. Sug‘orish shoxobchalarida suvni kerakli qalinlikda ushlab turish uchun chim yoki boshqa suv o‘tkazuvchan qog‘oz bilan qoplangan tuproq o‘rniga brezentli to‘siqdan foydalaniladi, egatlarga suv taqsimlash esa ko‘chma quvurlar yoki nay-sifonlar yordamida amalga oshiriladi. Muvaqqat sug‘orish shoxobchalaridan kerakli qalinlikda suvni tutib turish uchun diametri 20 mm keladigan metall chiviqlardan tayyorlangan brezentli to‘siqlardan foydalaniladi, bu xildagi to‘siqlar muvaqqat sug‘orish shoxobchalariga o‘rnatiladi. Bunda to‘siqning brezent bilan o‘ralgan pastki qismi {o‘lchami 2,5-3 m!sug‘orish shoxobchasi tubiga tushiriladi va shunday qilib nay-sifonlarning qulay ishlashi uchun shoxobchada kerakli qalinlikda suv qatlami hosil qilinadi. Suvni egatlarga taqsimlashda nay-sifonlardan foydalaniladigan bo‘lsa, u vaqtda qo‘shimcha ariqlar beshamak) ochishga hojat qolmaydi. Chunki nay-sifonlar sug‘orish shoxobchasidagi suvni butun sug‘oriladigan dala bo‘ylab bir maromda taqsimlash imkonini beradi. Suvni egatlarga taqsimlashda uzunligi 60-80 sm keladigan quvurlardan foydalanish mumkin bo‘lib, bu xildagi quvurlar suv chiqarish egatining marzasiga yoki muvaqqat sug‘orish shoxobchasiga o‘rnatiladi. Ularning suv chiqarish 243
232. Shorak qushlari. Konha va Kes-u Xurd, CHB. 233. Shorak qushlari. MSM, Me 586 P.b. 234—235. Mayna va qora shorak (kaklik) qushlari. bhag‘g, DMM, H» 50326. 236. Pindavliy qushi. Dhanu, BM, H. OQ. 3714. 237. Pindavliy qushi. Konha va Kes-u Xurd, CHB. 238. Kaklikning lucha navi. Husayn Naqqosh, BM, M OQ. 3714. 239. Durroj. Mansur Naqqosh, BM, Me OQ. 3714. 240. Durroj va yovvoyi echki. MSM. Mo 2077 Pa. 241. Kaklikning lucha navi va durroj qushi. DMM, He 50326. 242. Kanjal qushi. BM, UzOV. 3714. 243, Pulpakor qushi. BM, He OQ. 3714. 244. Turachi qushi. CHB. 245. Kanjal qushi. Makra. DMM, Uz 50,326. 246. Kanjal qushi. Bhagvan, CHB. 247. Pulpakor qushi. Makra, DMM, Uz 50326. 248. Pulpakor qushi. Bhagvan, CHB. 249. Durroj qushi navi. Makra, Me 50,326, 250—251. Pulpakor, yovvoyi tovuq va chalsiy qushlari. MSM, He 2077 P.b. 252. Yovvoyi tovuq. Mahesh, CHB. 253. Chalsiy qushi turi. «! 50326. 2584, Chalsiy qushi turi. Mahesh, CHB. 255. Bedanalar. Asi Kahhor, DMM, «?! 50326. 256. Bedanalar. CHB. 257, Bedanalar. MSM, He 750 a. 258. Shom qushi. Asi Kahhor, DMM, U0 50326. 259. Yovvoyi tovuq. BM, M OQ. 3714. 260. Yovvoyi tovuq. Asi Kahhor, No 50,326. 261. Bedanalar. Asi Kahhor, DMM, «! 50326. 262. Bedananing bir turi. Asi Kahhor, DMM, N2 50,326. 263. Chalsiy qushi. BM, M. OV. 3714. 264. Bedanalar. Mansur Naqqosh, BM, H! OE. 3714. 265. Xarchal qushi. Mansur, BM, Ne OR. 3714. 266. Xarchal qushi. Konha va Mani, CHB. 267. Charz qushi. Mansur, BM, Uz OQ. 3714. 268. Charz qushi. Bandi, DMM, Uz 50326. 269. Charz qushi. Konha va Mani, CHB. 270. Bag‘riqora qushi. Dhanu, BM, UzOV. 3714, 271. Bag‘riqora qushi. Bandi, DMM, Uz 50,326. 272, Bag‘riqora qushi. CHB. 273—274. Charz va bag‘riqora qushlari. MSM, X 7506. 275. Turna. CHB. AMM, Makra, DMM, dum,
"nob his-tuyg‘ular zohiran qarab belgilanishini sizdan idrok etib olganimga ham ming qatla shukur. Endi bir savolimga javob etsangiz: sevganingiz meni deb faraz eting-u, ko‘z va qo‘ldan mafrum bo‘lganimdasiz iye qilur edingiz2g Javobingizga muntazir Zumrad». Samandarning qo‘llari hamon qaltirar, bu achchiq haqiqat oldida lol bo‘lib qolgan edi. U endigina xatoga yo‘l qo‘yganini, o‘sha kuni Zumrad ularnikiga kelganda, qilmishini yuziga solib, orani ochdi qilib olmaganivi eslab, labini tishladi. Nega shunday qilmaganining sababini o‘zi ham bilmaydi. Xo‘sh, endi nima qiladi! Bordi-yu, o‘sha shom nimqorong‘isida chindan ham Zumrad uni tapimagai bo‘lsa-chi? Unda har ikki yoniq qalbning jallodi bo‘lib qolmasmi-kish) Samandar bu qarama-qarshi fikrlar to‘fonida muallaq bo‘lib suzar, aniq bir javob topishga qiynalar edi. U boshiii kaftlari orasiga olib, yana o‘ylay boshladi. Ammo shu payt Abdushukurning: —Samandar—degan ovozidani bir cho‘chidi-yu, darhol o‘rnidan turib, o‘zini qo‘lga olpb, uyga kirdi. Abdushukur uning butunlay parshion holga tushib qol-tanini bir qarashdayoq sezib, yupata boshladi: — Sevging chin bo‘lsa, u senga bir daqiqa ham tinchlik bermaydi, og‘ayni, ehtiyot bo‘l. Jonsiz odam kabi qo‘l-oyog‘ingii shol, qulog‘ingni garapg, ko‘zinpsh ko‘r qiladi. Yer-u ko‘k faqat sevgili yoring suratiga kirib, senga termiladi. Seni esa, irodang metin bo‘lsa ham ichki g‘alayon borgan sari kemirib, bir burda qilib qo‘yadi. Shuping uchup bo‘lar-bo‘lmasdan hadiksprab, sevgilingdap shubhalanish ham yarashmagan gap. Ha, yaxshilab o‘ylab ko‘r. Samandar bu haq gaplar oldida taslim bo‘ldi. —To‘g‘ri aytyapsan, Abdushukur. Shu uch-to‘rt ko‘p ichida men uchun yorug‘ dunyo g‘urbatxonaga aylandi. Choypak ham, qoziqda ilig‘lik turgan shinelB ham, qo‘ygin-chi, hamma narsa uning suratiga kirib, meni ta’qib etdi. Yuragim unga talpinadi. Ko‘chaga otilaman. Ko‘zim yo‘lda-yu, hozir u oldimdan chiqib kelayotgaiday. Tunlari ko‘chalarda tanho tentirab yuramai. Uning visoli yura-timni tinmay timdalaydi, vujudimda allanarsa yetishmayotganday, o‘tirgan yerimdan sapchib turadigan bo‘lib qoldim. Billo, sen mana bu maktubini keltirib, mepi
lari yonida joylashadi. Bularga siydik qopi atrofidagi limfa tugunlar (nodi Iymphoidei paravesicales), bachadon atpofidagi limfa tugunlar (nodi Iymphoidei parauterini), qin atrofidagi limfa tugunlar (nodi Iymphoidei paravaginales) va to‘g‘ri ichak atrofidagi limfa tugunlar (nodi Iymphoidei pararectales) kiradi. Bu tugunlardan chiqqan olib ketuvchi limfa tomirlari umumiy yonbosh va aorta ostidagi tugunlariga yo‘naladi. Chanoq devoridagi limfa tugunlarga (nodi Iymphoidei pelvis parietales) quyidagilar kiradi: ichki yonbosh arteriyasi bo‘ylab 4—8 ta ichki yonbosh limfa tugunlari (nodi Iymphoidei iliaci interni). Dumg‘aza suyagining oldingi yuzasida 2—3 ta dumg‘aza limfa tugunlari (nodi Iymphoidei sacrales) bo‘lib, ularga chanoq devori va to‘g‘ri ichakdan limfa keladi. Bu tugunlardan chiqqan olib ketuvchi limfa tomirlari tashqi va umumiy yonbosh limfa tugunlariga quyiladi. Tashqi yonbosh limfa tugunlari (nodi Iymphoidei iliaci externi) 2—12 ta bo‘lib (283-; 284-rasmlar), tashqi yonbosh arteriya va venasi bo‘ylab zanjir shaklida joylashadi. 284-rasm. Qorin bo‘’shli-g‘i limfa tomirlari va tugunlari: 1-nodi Iymphoidei co-eliaci; 2-nodi Iymphoidei mesen-terici superiores; 3-nodi Iymp-13—08 hoidei preaortici; 4-truncus lum-balis sinister et nodi Iymphoidei 10 aortici lateralis; 5-nodi Iymphoidei— g iliaci communes; 6,8-nodi Iymp-hoidei iliaci externi; 7-nodi Iymp-8 hoidei iliaci interni; 9-nodi Iymp-hoidei mesenterici inferiores; 10-vena cava inferior; 11-truncus lumbalis dexter et nodi Iymphoidei aortici lateralis, 12-cisterna chili; 13-truncus intestinalis. 7 191
Dastur mazmunida sakkizinchi sinflar uchun 8 ta grafik ish bajarilishi mo`ljallangan bo`lib, har chorakka 2 tadan to`g`ri keladi Grafik ishlarning bajarilishi majburiy bo`lib, ularning mazmuni quyidagilardan iborat: 1 Grafik ishda chizma chiziqlarning 5 ta asosiy turlari aks ettirilib, ularning qalinligi, o`lchamlari ko`rsatiladi Detal chizmasi misolida ularning vazifasi ifodalanadi va yozuvlari chizma shriftda (5,7) bajariladi
Mamlakat- (Oziq- { Qiyim { Uy-joy 1Transporg { O‘qish va { Boshqa lar ovqat { kechak va { xarajati { xarajati } davolash (xarajat-xarajati) lar kiyim MDH 40,0 20,0 8,0 8,03 3,0 21,0 AQSH 10,0 6,5 13,5 17,5 27,0 Yaponiya 15,0 6,0 24,0 10,0 15,0 30,0 Germaniya 17,0 8,5 30,0 15,5 8,5 20,5 Fransiya 16,0 7,0 27,0 17,0 10,0 23,0 Buyuk 13,0 7,0 26,5 17,0 2,0 34,5 Britaniya Italiya 20,0 10,0 23,5 13,0 10,0 23,5 Avstriya 15,0 6,5 29,5 13,0 12,5 23,5 Belogiya 17,0 6,5 29,5 13,0 12,5 21,5 O‘zbekiston) 38,6 { 21,6 10,2 7,8 3,5 18,3 mollari kabi ko‘rsatkichlarga murojaat qilinadi. Ammo bu maqsad uchun oila xarajatlari tuzilmasini tavsiflovchi ko‘rsatkichlardan ham foydalansa bo‘ladi (25-jadval). Bu ko‘rsatkich mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini tavsiflovchi ko‘zgu vazifasini bajarishi mumkin. Xarajat tuzilmasida oziq-ovqat uchun qilingan sarf salmog‘i qancha yuqori bo‘lsa, bu mamlakat shuncha past darajada rivojlangan mamlakat hisoblanadi. Buni anglash uchun mohir, tajribali iqtisodchi bo‘lish shart emas. Keyingi yillarda yuksak sur’atlar bilan taraqqiy etayotgan Yaponiya, Janubiy Koreya, Malayziya kabi mamlakatlarda oziq-ovqat va kiyim-kechak uchun sarflar salmog‘i keskin tushib ketdi (15 foiz, 6,0 foiz). Hamdo‘stlik davlatlarida esa ularning salmog‘i hanuzgacha 40 va 20 foizni tashkil qilmoqda. Statistik ma’lumotlarga binoan bunday salmog‘ AQSH, Kanada va ko‘pgina G‘arbiy Yevropa davlatlarida bundan 70—100-yil muqadlam oldin bo‘lgan. 1157) Taqqoslama nisbiy miqdorlarni hisoblashdan oldin avvalo taqqoslanadigan miqdorlarni taqqoslama holga keltirish kerak: Buning uchun quyidagilarga e’tibor berish lozim: 1. Taqqoslanadigan hodisalar bir-biri bilan bog‘langan bo‘lishi, aniqrog‘i ularni umumlashtiruvchi asos bo‘lishi kerak. Masalan, qadimgi faylasuflar buni sodda qilib quyidagicha tushuntirganlar: ,Daraxg 122
Eslatib o‘tamiz, qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat sohasi bo‘yicha 10 dan ortiq yetakchi kompaniyalar rahbarlaridan iborat Sichuan provinsiyasi delegatsiyasi a’zolarining viloyatimizdagi tashrifi yakunida o‘zaro manfaatli loyihalarni amalga oshirish yuzasidan memorandumlar imzolash ko‘zda tutilgan
— Maxaroja, darhol butoqqa yuzta korgar olib kelib, ilgarigig‘ariqlarni ochdi-ring. Uch kunda bu yerga suv kelsin. Bog‘ obod-u orasta qilinsin. Kobul. atrofidagi sug‘oriladigan yerlardan besh yuz joribi Bobur bobomiz maqbarasi ixtiyoriga berilsin farmon yozing. Shu yildan e’tiboran maqbara ixtiyoridagi besh yuz jorib yerdan tushadigan daromadlar Bog‘i Boburni obadu orasta saqlashga sarf qilinsin. Yana maqbara bilan bog‘ga. qarab turadigan to‘rtta odamga davlat xazinasidan doimiy maosh to‘lansin. O‘g‘illar oldida berilgan bu farmoyishlar kelajakda ularni ham o‘z bobokalonlaridan ibrat olishga o‘rgatishi kerak edi. : Lekin g‘alaba tantanalari ichida qiyinchilik ko‘rmay o‘sayotgan erka o‘g‘illar bobokalonlarining ibrat olib bo‘lmaydigan odatlariga ham ergashardilar. Murod Kobulni olishda jasorat ko‘rsatgani uchun otasidan murassa’ xanjar mukofot oldi. Shu munosabat bilan Bog‘i Navro‘ziyda jangovar beklar Murodga chog‘ir taklif qildilar. —Bobur bobomlar chog‘ir ichmaganlar-kug‘ —deb Murod avval unamadi. «,? -Bobongiz chog‘irni qirq besh yoshga borib tashlaganlar, —dedi Chig‘atoyxon. — Ammo Kobulda yashaganda bearmon ichganlar. Xotira kitoblarida o‘qimaganmisiz Dalada, kemada, buloq bo‘yida, bog‘da, hatto xazon bo‘lgan daraxtlarning tegida o‘ltirib raso jayf qilganlarini yozganlar-ku! "Bobokaloni haqidagi bu gaplar Murodning hozirgi ko‘tarinki kayfiyatiga to‘g‘ri kelib 1 turar edi. O‘sha oqshom-u birinchi g‘alabasi sharafiga mast bo‘lguncha ichdi. Ustidan afyun qo‘shilgan ma’jun ham yedi. -Murodning atkasi Zaynxon ko‘ka uning Bog‘i Navro‘ziyda mast bo‘lib yurganini ko‘rib: -— = Onhazrat bilsalar, ikkovimizga ham jazo berurlar! —deb po‘pisa qildi. — Amakingiz MuhammadHakim yoshlikdan ichib yurib, ne ko‘yga tushganini bilurmisizyo «—Kobulda Bobur bobom ham may bazmlari o‘tkazgan ekanlar-ku! —dedi Murod. —E. avval tarixni o‘rganing Sizning yoshingizda Bobur bobongiz mayni og‘izlariga olgan-emaslar. Siz ham uqishiday yigirma besh-o‘ttizlargacha sabr qiling. Keyin birda-yarim ichsangiz yarashgay. — Murod o‘zini juda yosh deb kamsitishlarini yomon ko‘rardi. Axir u yoshi kattalar qatori Hind daryosidan suzib o‘tmadimiyo Oldingi safda qilich yalang‘ochlab, Kobulga yorib kirmadimi; Otasi uning ixtiyoriga butun bir Bog‘i Navro‘ziyni berib qo‘yibdi-ku. Murod besh ming askarga boshliq. Qo‘l ostidagi bek-u navkarlari unga ta’zim qilib turishadi. Shu sabablarga ko‘ra u o‘zini chog‘ir ichishga haqli deb hisoblaydi. Zafar ketidan zafar kelib turibdi, quvnoq bazmlar uchun sabab ko‘p. Ulfat beklar uni navbatma-navbat chog‘ir bazmiga taklif qilardilar, otasi va atkasidan yashiriqcha yana rosa ichirardilar-- - H j j Salim ham allaqachon may ichib, ma’jun yeb ko‘rgan, bazmlarga u ham ishtiyoqmand. Lekin Jobulning O‘rta Bog‘ida, otasining ko‘zi yaqinida yashayotgan kunlari Salim o‘zini tiyib yuribdi. Otasi bilan birga Guzargohdagi marmar maqbarani ziyorat qilgandan beri dilida Boburnomazga o‘xshagan xotira kitobi yozish orzusi paydo bo‘lgan. Katta bobosi ham o‘n ikki yoshlardan nasriy mashqlar qila boshlaganini Salim o‘z ustozi Farid Buxoriydan eshitgan. U o‘zining xilvatxonasida hali hech narsa yozilmagan zarhal muqovali daftarni ochdi-yu, yonida turgan Farid Buxoriyga yuzlandi: —Sarlavhasi «Xotirot» bo‘lsinmiy —Qaysi tilda yozmoqchisiz, amirzodam B Salim yashagan muhitda forsiy til ko‘proq ishlatilar edi. Shuning uchun unga forSiyda yozish osonroq tuyular edi. Faqat u bobolari ma’qul ko‘rgan birorta turkiy so‘zni sarlavhaga chiqarishni istardi. Uning bu istagi Farid Buxoriyga yoqib tushdi: = —Amirzodam, «tuzuk» degan so‘z bor. Otangizning saroylarida qabul marosimlarini boshqaradigan odam kmiri tuzuk deb atalur. Faqir eshitdimki, eng katta bobokaloningiz Amir Temur o‘z munshisiga aytib. yozdirgan nizomlarini ktuzuklari deb atagan ekanlar. Bu tuzuklar bizgacha yetib kelmay yo‘qolib ketganmilo‘zini hech qayerda uchratmadim. Faqat ktuzuki Temuriy» degan nomidan xabardormen; xolos. —Bo‘lmasa men ham o‘z xotiralarimni «Tuzuk» deb atagaymen!- Salim bu so‘zni. daftarining birinchi varag‘iga yirik qilibayozdi. —Inshoollo, bu daftar kelgusida ulkan bir kitobga sarshamma" bulg‘ay. Ehtimol, «odamlar buni «Tuzuki Salimi» debsatagaylar. avyog‘ Farid Buxoriy «Salimi» so‘zini «Salima» deganday qilib aytdi: Salim o‘gay onasi Salima begimni esladi-yu, aftini burishtirdi. Shahzodaga o‘z nomi uncha yoqmasligini mavlono Farid avval ham sezgan edi. 7, Jahongir degan ism ming marta yaxshi edi. Nasib qilsa, qachondir bir vaqt.. -shu nomga qaytgumdirG 1 Salim o‘z xotiralarini keyinchalik Tuzuki Jahongiriy deb ataydi. 108.
Bellview AQShning Florida shtatida joylashgan shahardir. Escambia County okrugi tarkibiga kiradi. Aholisi 21201 nafar aholi istiqomat qiladi (2000). Geografiyasi Maydoni — 30,8 km2. Shundan 30,6 km2 quruqlik, 0,2 km2 esa suv maydonidir. Manbalar Florida shaharlari