Split (3)

train · 79.3k rows

text stringlengths 31 26.1k	summary stringlengths 11 1.19k
លោក ង៉ូច ស្មេន កសិករដាំកាហ្វេ១ហិកតា ក្នុងស្រុកពេជ្រាដា ខេត្តមណ្ឌលគិរី បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ២៥ នៅថ្ងៃទី២១ ខែមករានេះថា ទិន្នផលគ្រាប់កាហ្វេឆ្នាំនេះ កើនឡើងចន្លោះពី៧០០គីឡូក្រាមទៅជាង១តោនក្នុងមួយហិកតា បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២០។ រីឯតម្លៃ លោក អាចលក់បានចន្លោះពី៧-៨ពាន់រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាម សម្រាប់គ្រាប់កាហ្វេស្ងួតបកសំបករួច និងតម្លៃ២ពាន់រៀលសម្រាប់គ្រាប់ស្រស់។ លោក បន្តថា គ្រាប់កាហ្វេមណ្ឌលគិរី ផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការទីផ្សារក្នុងស្រុក ពិសេសលក់ចេញទៅឈ្មួញនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ កសិករដាំកាហ្វេជាច្រើនក្នុងភូមិប៊ូស្រា រួមទាំងលោក ស្មេន ផងដែរនោះ សប្បាយចិត្តនៅពេលទទួលបានទិន្នផលល្អដូច្នេះ។ លោក លើកឡើងថា៖«ក្នុងមួយឆ្នាំៗ យើងប្រមូលផលគ្រាប់កាហ្វេបានតែម្ដងទេ តែឆ្នាំនេះទិន្នផលគ្រាប់កាហ្វេល្អជាងឆ្នាំមុន។ តម្លៃឆ្នាំនេះក៏ល្អ ល្មមឱ្យកសិករគាត់មានកម្លាំងចិត្តដាំបន្តទៀត។ និយាយទៅ ទោះបីហត់ប៉ុណ្ណា ក៏យើងសប្បាយចិត្តដែរ ព្រោះវាជាលទ្ធផលដែលយើងខំប្រឹង សមនឹងតម្លៃដែលយើងចំណាយ»។ ដ្បិតតម្លៃ ទីផ្សារ និងទិន្នផលបានខ្ពស់ ប៉ុន្តែរបស់របរប្រើប្រាស់មួយចំនួនបានហក់ឡើងថ្លៃខ្ពស់ដូចជា ជី ថ្នាំ និងសាំងជាដើម ដែលធ្វើឱ្យកសិករចំណាយកាន់តែច្រើន។ នេះជាការអះអាងរបស់លោក ស្មេន ដោយបន្តថា រដូវប្រមូលផលគ្រាប់កាហ្វេចាប់ផ្ដើមចន្លោះពីខែវិច្ឆិកា ដល់ខែមករា។ ចំណែក លោក ជួយ ម្អីង កសិករម្នាក់ទៀត ដែលដាំកាហ្វេកន្លះហិកតា បានឱ្យដឹងថា ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ទិន្នផលកាហ្វេកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់។ ដ្បិតប្រកបរបរនេះ រយៈពេល៤ឆ្នាំហើយ លោក ជួយ ម្អីង ឃើញថាមានកសិករជាច្រើនសម្រុកដាំកាហ្វេក្នុងឆ្នាំនេះ ព្រោះមានទីផ្សារច្រើន និងតម្លៃល្អ ជាងដំណាំផ្សេងទៀត។ លោក ម្អីង បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ២៥ដូច្នេះថា៖«នៅខាងប៊ូស្រា មានអ្នកដាំកាហ្វេច្រើនដែរ ហើយប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ ម្នាក់ៗសម្រុកដាំគ្រប់គ្នាតែម្ដង។ ទី១ អ្នកខ្លះដាំតាមគេតាមឯង ព្រោះឃើញអ្នកមុនៗគាត់ដាំបានផល និងជួយជីវភាពពួកគាត់ឱ្យប្រសើ អ៊ីចឹងម្នាក់ចេះតែដាំតាមគេតាមឯងទៅ។ ទី២ មានក្រុមសមាគម បើកបង្រៀនពីវិធីដំដុះ ដូច្នេះ វាជួយជំរុញឱ្យពួកគាត់ដាំថែមទៀត»។ ជាមួយគ្នានេះ លោក ជួយ ម្អីង ក៏ជំរុញឱ្យកសិករពង្រីកការដាំដំណាំកាហ្វេបន្ថែមទៀត ដើម្បីជួយដល់ជីវភាពគ្រួសារ និងការផ្គង់ផ្គង់ទីផ្សារក្នុងស្រុកផងដែរ។ ដោយឡែក លោក សុខ ឃាង ប្រធានមន្ទីរកសិកម្មខេត្តមណ្ឌលគិរី បានលើកឡើងដូច្នេះ ផ្ទៃដីដាំដុះកាហ្វេបានកើនឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ជាក់ស្ដែងនៅឆ្នាំ២០២២នេះ ផ្ទៃដីដាំដុះកាហ្វេមានជា៣០០ហិកតា ដែលអាចផលិតគ្រាប់កាហ្វេបានប្រមាណ ៦០០តោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ លោក បន្តថា តម្លៃឆ្នាំនេះ ប្រហាក់ប្រហែលនឹងឆ្នាំមុនដែរ គឺចន្លោះពី៧ ទៅ៨ពាន់រៀលក្នុងមួយគីឡូក្រាមសម្រាប់គ្រាប់កាហ្វេបកសំបករួច៕	ជនជាតិដើមភាគតិចព្នងនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី សប្បាយចិត្តនឹងការប្រមូលផលគ្រាប់កាហ្វេ ក្រោយទទួលបានទិន្នផលច្រើន និងតម្លៃខ្ពស់ជាងឆ្នាំមុន។ គ្រាប់កាហ្វេ មានតម្លៃចន្លោះពី ៧ទៅ៨ពាន់រៀលក្នុងមួយគីឡូ សម្រាប់គ្រាប់ស្ងួត និង២ពាន់រៀលសម្រាប់គ្រាប់ស្រស់។
រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីនៅថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា បានប្រកាសថា ប្រទេសនេះបានបន្តការហាមឃាត់បច្ចុប្បន្នលើការនាំចេញអង្ករ សម្រាប់រយៈពេល ៦ខែទៀតរហូតដល់ថ្ងៃដំណាច់ឆ្នាំ២០២៤។ បើតាមការពន្យល់របស់វិមានក្រឹមឡាំង ការសម្រេចចិត្តខាងលើត្រូវបានធ្វើឡើងដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពទីផ្សារអង្ករក្នុងស្រុក។ ការហាមប្រាមនេះ នឹងមិនប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសសមាជិកសហភាពសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ាស៊ីរួមទាំង អាមេនី បេឡារុស្ស កាហ្សាក់ស្ថាន និងកៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថានឡើយ។ បន្ថែមពីនេះ អង្ករ និងស្រូវដែលផលិតនៅរុស្ស៊ីក៏អាចដឹកជញ្ជូនទៅក្រៅប្រទេសបាន តាមរយៈជាជំនួយមនុស្សធម៌។ រុស្ស៊ីបានចេញការហាមឃាត់ការនាំចេញអង្ករចាប់ពីថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដាឆ្នាំ ២០២៣ ដែលដំបូងឡើយគ្រោងបិទត្រឹមចុងឆ្នាំ២០២៣ ប៉ុណ្ណោះ។ រុស្សីមានភាពល្បីល្បាញដោយសារស្រូវសាលី ប៉ុន្តែការដាំស្រូវភាគច្រើននៅតំបន់ភាគនិរតីនៃប្រទេស ដែលនៅជិតព្រំដែនជាមួយ អាស៊ែបៃហ្សង់ ហ្សកហ្ស៊ី និងកាហ្សាក់ស្ថាន។ ទន្ទឹមនេះ មួយផ្នែកតូចនៃផលិតកម្មស្រូវ គឺនៅភាគខាងកើតនៃប្រទេសតាមបណ្តោយព្រំដែនជាមួយចិន និងកូរ៉េខាងជើង។ ប្រហែល ៧៣ភាគរយនៃផលិតកម្មស្រូវរបស់រុស្ស៊ីត្រូវបានដាំដុះនៅក្នុងតំបន់ Krasnodar ។ ការហាមឃាត់របស់រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីលើការនាំចេញអង្ករមានគោលបំណងការពារទីផ្សារក្នុងស្រុក បន្ទាប់ពីទំនប់វារីអគ្គិសនី Fedorovsky ក្នុងតំបន់ Krasnodar មានបញ្ហាក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២២។ ឧបទ្ទវហេតុនេះ បានបណ្តាលឱ្យផលិតកម្មស្រូវរបស់រុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ២០២២ ធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម ៧៩៧,៦ពាន់តោន បើប្រៀបធៀបទៅនឹង ១ ០៧៦លានតោនដែលបានកត់ត្រាក្នុងឆ្នាំ២០២១។ នេះជាលើកដំបូង ដែលរុស្សីផលិតអង្ករក្រោម ១លានតោនក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ៕	រុស្ស៊ីប្រកាសបន្តការហាមឃាត់បច្ចុប្បន្ន លើការនាំចេញអង្កររហូតដល់ដំណាច់ឆ្នាំ២០២៤។ ការហាមឃាត់នេះមានគោលបំណងរក្សាស្ថិរភាពទីផ្សារអង្ករក្នុងស្រុក។
ការចាប់ឆ្នោតវគ្គចែកពូល UCL បានធ្វើឡើងកាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ដោយជាការប្រកួតដែលមានទម្រង់ជាវគ្គចែកពូលលើកចុងក្រោយនៅត្រឹមរដូវកាល ២០២៣-២៤។ ចាប់ពីរដូវកាល ២០២៤-២៥ Champions League នឹងប្រែក្លាយទៅជាលីគបាល់ទាត់មួយដែលមានក្រុម ៣៦ ប្រកួតប្រជែង។ ក្រោយការចាប់ឆ្នោតរួចមកក្រុមនីមួយៗបានរកឃើញដៃគូរបស់ខ្លួនសម្រាប់ប្រជែងពិន្ទុដណ្តើមកៅអីវគ្គសន្សំពិន្ទុ ៣២ក្រុម។ ពូលដែលពោរពេញទៅដោយក្រុមគីឡូធ្ងន់ក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបគឺពូល F ដែលរួមមានក្រុម Paris Saint Germain, Borussia Dortmund, AC Milan និង Newcastle United។ ដើម្បីប្រជែងឈ្នះពានរង្វាន់ក្លិបជើងឯកកំពូលតំបន់អឺរ៉ុប ក្លិបជាច្រើនបានចំណាយប្រាក់ក្នុងការផ្ទេរកីឡាករជាច្រើនដើម្បីពង្រឹងក្រុមរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពមាំមួនទៅនឹងការប្រកួតប្រជែងលំដាប់តំបន់មួយនេះ។ ភាគច្រើនក្រុមដែលមកពីលីគកំពូលទាំង ៥ នៃតំបន់អឺរ៉ុបសុទ្ធសឹងតែចំណាយប្រាក់រាប់រយលានដុល្លារសម្រាប់កីឡាករដើម្បីប្រជែងឈ្នះពានរង្វាន់ដើម្បីកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញ។ ខាងក្រោមនេះជាក្រុមមានតម្លៃខ្លួនកីឡាករសរុបថ្លៃបំផុតទាំង ៥ ក្នុងការប្រកួត UCL រដូវកាល ២០២៣-២៤ បើតាមការចុះផ្សាយដោយគេហទំព័រ Transfermarkt៖ ១ Manchester City ១,២៤ពាន់លានអឺរ៉ូ (១,៣៤ពាន់ដុល្លារ) ២ Arsenal ១,១៥ពាន់លានអឺរ៉ូ (១,២៤ពាន់លានដុល្លារ) ៣ Paris Saint Germain ១,០២ពាន់លានអឺរ៉ុប (១,១០ពាន់លានដុល្លារ) ៤ Real Madrid ៩៩៨លានអឺរ៉ូ (១,០៧ពាន់លានដុល្លារ) ៥ Bayern Munich ៩៣១លានអឺរ៉ូ (១ពាន់លានដុល្លារ) ក្រុមមានតម្លៃខ្លួនកីឡាករសរុបទាបជាងគេក្នុងការប្រកួត៖ ១ FC Copenhagen តម្លៃ ៦១លានអឺរ៉ូ (៦៥,៨លានដុល្លារ) ២ RB Leipzig តម្លៃ ៦៦លានអឺរ៉ូ (៧១,២លានដុល្លារ) ៣ BSC Young Boys តម្លៃ ៧២លានអឺរ៉ូ (៧៧,៧លានដុល្លារ) ៤ Royal Antwerp តម្លៃ ៩៥លានអឺរ៉ូ (១០២,៥លានដុល្លារ) ៥ Shakhtar Donetsk តម្លៃ ៩៩លានអឺរ៉ូ (១០៦,៩លានដុល្លារ)	ក្លិប Manchester City ម្ចាស់ការពារតំណែងឯក និង Arsenal នៃក្របខណ្ឌលីគកំពូលអង់គ្លេស Premier League សុទ្ធសឹងជាក្រុមមានតម្លៃខ្លួនកីឡាករសរុបថ្លៃជាងគេបំផុតសម្រាប់ការប្រកួតពានរង្វាន់ UEFA Champions League រដូវកាល ២០២៣-២៤។ រីឯក្លិប FC Copenhagen និង Red Star Belgrade ជាក្រុមដែលមានតម្លៃខ្លួនកីឡាករសរុបទាបជាងគេ។
ប្រទេសអូស្ត្រាលីគឺជាដែនដីមួយដែលមានភាពស៊ាំនឹងហេតុការណ៍ធម្មជាតិខុសប្រក្រតីហួសហេតុ។ ប្រទេសនេះស្ថិតក្នុងទ្វីបស្ងួតហួតហែងបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក ដែលមិនអាចរស់នៅបាន។ នៅក្នុងទ្វីបនេះ គ្រោះរាំងស្ងួតអាចមានរយៈពេលរហូតដល់រាប់ឆ្នាំ។ ភ្លើងឆេះព្រៃ Black Summer នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៩-២០២០ គឺជាហេតុការណ៍ដ៏តានតឹងបំផុតមិនដែលធ្លាប់មានមុននៅក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ រលកកម្តៅក៏ជាគ្រោះធម្មជាតិដ៏ប្រល័យនៅក្នុងប្រទេសនេះផងដែរ។ របាយការណ៍ថ្មីមួយចេញផ្សាយដោយក្រុមប្រឹក្សាអាកាសធាតុដែលជាអង្គការឯករាជ្យមិនស្វែងរកប្រាក់ចំណេញបានលើកឡើងថា ការចំណាយក្នុងការទប់ទល់នឹងអាកាសធាតុខុសប្រក្រតីហួសហេតុនៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលីស្ទើរតែកើនឡើងទ្វេដងចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ មក។ វាគឺជាការព្រមានថា ផលប៉ះពាល់ផ្នែកហរិញ្ញវត្ថុដោយសារតែភ្លើងឆេះព្រៃ គ្រោះទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត និងការកើនឡើងនៃកម្រិតទឹកសមុទ្រ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុអាចនឹងកើនឡើងខ្លាំង ដែលអាចនឹងប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចអូស្ត្រាលីក្នុងទឹកប្រាក់រហូតដល់៧៦ ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំរហូតដល់ឆ្នាំ ២០៣៨។ លោក Robert Glasser គឺជាអតីតអ្នកតំណាងពិសេសសម្រាប់ការកាត់បន្ថយហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយរបស់អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ។ លោកនិយាយថា អូស្ត្រាលីត្រូវតែធ្វើការផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋានក្នុងការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ថ្មីៗ។ លោក Robert Glasser បានថ្លែងក្នុងន័យដើមថា៖ «យើងនឹងសាងសង់ផ្លូវ និងផ្ទះក្នុងចំនួនស្មើគ្នានៅក្នុងតំបន់គ្រោះទឹកជំនន់ និងតំបន់ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ពីភ្លើងឆេះព្រៃខ្លាំងក្លា ហើយនៅពេលគ្រោះថ្នាក់ទាំងនោះកើតមានឡើង ការបំផ្លិចបំផ្លាញគឺមានច្រើនខ្លាំងណាស់។ មូលហេតុទី២ ដែលមានកាន់តែមានសារៈសំខាន់ គឺការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយសារតែឥឡូវនេះ យើងកំពុងមើលឃើញថា ទីកន្លែងដែលប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ទាំងនេះកំពុងមានការផ្លាស់ប្តូរ ភាពញឹកញាប់ និងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃគ្រោះថ្នាក់កំពុងតែកើនឡើងដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ដូច្នេះអ្នកបូកកត្តាទាំងពីរនេះបញ្ចូលគ្នា ហើយយើងនឹងឃើញពីការទស្សន៍ទាយនៃផលប៉ះពាល់ដែលកើនឡើង»។ ឆ្នាំ ២០២០ បានចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងភ្លើងឆេះព្រៃដ៏សន្ធោសន្ធៅ និងបញ្ចប់ទៅវិញជាមួយនឹងគ្រោះទឹកជំនន់។ ឆ្នាំ ២០២០ ក៏ជាឆ្នាំក្តៅបំផុតទី ៤ នៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី ដែលត្រូវបានគេកត់ត្រា ខណៈដែលឆ្នាំ ២០១៩ គឺជាឆ្នាំក្តៅបំផុត និងស្ងួតបំផុតដែលធ្លាប់ត្រូវបានគេកត់ត្រាកន្លងមក។ ទោះបីជាកម្រិតនៃការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗក្នុងអូស្ត្រាលីស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងពិភពលោកក្តី ក៏រដ្ឋាភិបាលនៅតែទទូចថា គោលនយោបាយបរិស្ថានរបស់ខ្លួនជាគោលនយោបាយដែលមានការទទួលខុសត្រូវ។ ធ្យូងថ្មផលិតបានអគ្គិសនីប្រមាណ៧០%នៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី ប៉ុន្តែក្រុមអភិរក្សនិយមជឿថា ប្រទេសដែលមានការនវានុវត្តន៍ មានកម្តៅថ្ងៃល្អ និងមានខ្យល់នេះគួរតែមានមណ្ឌលថាមពលបៃតងមួយ។ របាយការណ៍របស់ក្រុមប្រឹក្សាអាកាសធាតុបានលើកឡើងថា ប្រសិនបើមិនមានសកម្មភាពកាន់តែរឹងមាំនោះទេ អូស្ត្រាលីនឹងមិនអាច «ធ្វើសកម្មភាពឱ្យស្រប» ជាមួយនឹងគោលដៅនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសដែលជាអនុសញ្ញាអន្តរជាតិមានអានុភាពផ្លូវច្បាប់មួយលើការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនោះបានទេ។ កាលពីខែតុលាកន្លងទៅ ការស៊ើបអង្កេតផ្លូវការមួយលើភ្លើងឆេះព្រៃ Black Summer បានព្រមានថា នៅពេលអនាគត អូស្ត្រាលីអាចប្រឈមមុខនឹង «គ្រោះមហន្តរាយរួមគ្នា» ពោលគឺភ្លើងឆេះព្រៃ គ្រោះទឹកជំនន់ និងខ្យល់ព្យុះ អាចនឹងកើតឡើងនៅពេលស្របគ្នា ឬភ្លាមៗបន្តបន្ទាប់ពីគ្នា៕ សូមចុចទៅប្រភពដើម VOA ត្រង់នេះ	ប្រទេសអូស្ត្រាលីកំពុងបរាជ័យក្នុងការទប់ទល់នឹងការគំរាមកំហែងដែលកំពុងតែកើនឡើងកើតចេញពីអាកាសធាតុខុសប្រក្រតីហួសហេតុ នៅពេលកម្តៅផែនដីធ្វើឱ្យកើនហានិភ័យនៅក្នុងតំបន់ដែលពីមុនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកន្លែងមានសុវត្ថិភាព នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ថ្មីមួយ។
សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន បង្ហាញថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានដាក់អ្នកសង្កេតការណ៍ច្រើនជាងគេ ដែលអ្នកពេញសិទ្ធិមានរហូតដល់ទៅជាង២ម៉ឺននាក់ និងបម្រុងជាង២ម៉ឺននាក់។ ឯគណបក្សទាំង៦ ដែលមិនទាន់ឃើញបញ្ជូនបញ្ជីឈ្មោះអ្នកសង្កេតការណ៍ទៅគ.ជ.ប. គឺគណបក្សពន្លឺថ្មី គណបក្សខ្មែរក្រោក គណបក្សខ្មែរសាធារណរដ្ឋ គណបក្សខ្មែរឈប់ក្រ គណបក្សធម្មាធិបតេយ្យ និងគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ។ លោក ឌឹម សុវណ្ណារុំ អ្នកនាំពាក្យគ.ជ.ប. បានសរសេរសារក្នុងបណ្តាញទំនាក់ទំនងតេឡេក្រាមយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ភ្នាក់ងារគណបក្សនយោបាយ គឺជាសាក្សីនៃការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ នៅគ្រប់ការិយាល័យ»។ ថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា គឺជាថ្ងៃផុតកំណត់ ដែលឈប់ទទួលអ្នកសង្កេតការណ៍មកពីគណបក្សនយោបាយ និងសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុក។ បច្ចុប្បន្ន គណបក្សទាំង២0 កំពុងនាំគ្នាឃោសនារកសំឡេងឆ្នោត។ ការបោះឆ្នោត នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា។ ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោត មានជាង ៨,៣ លាននាក់៕ អត្ថបទទាក់ទង គ.ជ.ប. ទទួលបានអ្នកសង្កេតការបោះឆ្នោតជាង៤ពាន់នាក់ហើយ	ដោយគិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា មានអ្នកសង្កេតការណ៍ពេញសិទ្ធិជាង៥ម៉ឺននាក់ និងបម្រុងជិត៣ម៉ឺននាក់ហើយ ដែលគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប.) ទទួលបានពីគណបក្សចំនួន១៤ ក្នុងចំណោមគណបក្សទាំង២0។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់គ.ជ.ប.។
គជអប សរសេរក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ខ្លួន នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ ថា ពិធីប្រកាសដាក់ឲ្យអនុវត្ត «កម្មវិធីជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិដំណាក់កាលទី២» មានគោលបំណងបង្ហាញពីសមិទ្ធផល និងបញ្ហាប្រឈមនៃកិច្ចដំណើរការកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ។ បន្ថែមពីនេះ ពិធីប្រកាសនេះ ក៏មានគោលបំណងផ្សព្វផ្សាយពីចក្ខុវិស័យ គោលបំណង គោលដៅ សមិទ្ធផលដែលរំពឹងទុក និង បេសកកម្មនៃកម្មវិធីជាតិដំណាក់ទី២នេះផងដែរ។ បើតាមគជអប ដដែល អ្នកចូលរួមផ្ទាល់ក្នុងពិធីប្រកាសនេះ មានប្រមាណ៣០០នាក់ និងអ្នកចូលរួមតាមអនឡាញ មានប្រមាណ៧០០នាក់។ គជអប ផ្សាយលើគេហទំព័ររបស់ខ្លួនថា ចក្ខុវិស័យរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រាប់កំណែទម្រង់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំខាងមុខ ពីឆ្នាំ២០២១ ដល់ឆ្នាំ២០៣០ គឺ «ប្រជាពលរដ្ឋទទួលបានសេវាសាធារណៈ និងផលប្រយោជន៍ពីការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន និងសមធម៌សង្គម ដែលរួមចំណែកសម្រេចឱ្យបាននូវគោលបំណងដ៏ទូលំទូលាយក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមជាតិ និងប្រែក្លាយប្រទេសកម្ពុជាឱ្យទៅជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០»។ សូមបញ្ជាក់ថា «កម្មវិធីជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិដំណាក់កាលទី១ ពីឆ្នាំ២០១០ ដល់២០១៩» ត្រូវបានបញ្ជប់នៅឆ្នាំ២០១៩៕	«កម្មវិធីជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិដំណាក់កាលទី២ ពីឆ្នាំ២០២១ ដល់ឆ្នាំ២០៣០» នឹងត្រូវដាក់ឲ្យអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២តទៅ។ ពិធីប្រកាសដាក់ឲ្យអនុវត្តកម្មវិធីជាតិរយៈពេល១០ឆ្នាំនេះ នឹងត្រូវរៀបចំឡើយនៅសណ្ឋាគារសុខាភ្នំពេញ ដោយពិធីបើកនាពេលព្រឹក មានសម្តេច ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី-រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជាប្រធានគណៈកម្មការជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ (គជអប) ធ្វើជាអធិបតី ហើយពិធីបិទនាពេលរសៀល មានសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ធ្វើជាអធិបតី។
RB Leipig ដែលទើបបង្កើតបាន១១ឆ្នាំ ឈានដល់វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រពានរង្វាន់កំពូលអឺរ៉ុប ជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ខណៈ PSG មានមុខសារជាថ្មី បើគិតចាប់តាំងពីចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥មក។ ក្នុងដំណើរមកកាន់វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រនេះ RB Leipzig ជាប់លេខ១ពូល G ហើយបន្តយកឈ្នះ Tottenham Hotspur ៤-០ [១-០ និង ៣-០] នៅវគ្គ១៦ក្រុមចុងក្រោយ និងទម្លាក់ Atletico Madrid ២-១ នៅវគ្គ១/៤ផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ រីឯ Paris Saint-Germain បានលេខ១ពូល A ហើយបន្តទម្លាក់ Borussia Dortmund ៣-២ [១-២ និង ២-០] នៅវគ្គ១៦ក្រុមចុងក្រោយ ហើយយកឈ្នះ Atalanta ២-១ នៅវគ្គ១/៤ ផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ ក្រុមដែលឈ្នះ ត្រូវរង់ចាំអ៊ុតមើលជំនួបវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រមួយទៀតរវាង Lyon និង Bayern Munich នារាត្រីថ្ងៃពុធ ឈានចូលថ្ងៃព្រហស្បតិ៍។ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា៕	RasenBallsport Leipzig ដ៏ក្មេងខ្ចីរបស់អាល្លឺម៉ង់ ត្រូវតទល់ជាមួយជើងឯកពីបារាំង Paris Saint-Germain ក្នុងវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រពានរង្វាន់ UEFA Champions League នៅកីឡដ្ឋាន Estadio da Luz ក្រុងលីស្បោន ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ នាវេលាម៉ោង២យប់នេះ [ម៉ោងនៅកម្ពុជា]។
សមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិដ៏សន្ធឹក ជាតំបន់ជម្លោះរវាងមហាអំណាចចិន និងប្រទេសនានាមានព្រុយណេ, ឥណ្ឌូណេស៊ី, ម៉ាឡេស៊ី, វៀតណាម និងហ្វីលីពីន និងកោះតៃវ៉ាន់ផង។ ទីក្រុងប៉េកាំងតែងតែទទូចថាខ្លួនមានយុត្តាធិការលើផ្នែកដ៏ធំល្វឹងល្វើយនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង ហើយជារៀងរាល់ឆ្នាំបានប្រកាសហាមឃាត់ការនេសាទអំឡុងរដូវក្ដៅដោយលើកអំណះអំណាងតម្រូវការក្នុងការអភិរក្សជីវិតសត្វសមុទ្រប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងដើម្បីទប់ស្កាត់ការនេសាទលើសចំណុះ។ យ៉ាងណាមិញ ហ្វីលីពីនតែងតែរិះគន់ពីចំណាត់ការអត្តនោម័តរបស់ក្រុងប៉េកាំងមួយនេះ ដោយចាត់ទុកជាការបំពានសិទ្ធិប្រទេសផ្សេង។ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា ក្រសួងការបរទេសហ្វីលីពីន ក៏ចេញសេចក្ដីប្រកាសរិះគន់ក្រុងប៉េកាំង។ អាម៉េរិក គាំទ្រហ្វីលីពីនចំពោះរឿងនេះ។ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ហ្វីលីពីនបានកោះហៅអ្នកការទូតចិនដើម្បីចរចាពីរឿងនេះ ហើយក៏ចោទថា មានការយាយីលើនាវាស្រាវជ្រាវដែនសមុទ្រហ្វីលីពីនដោយកប៉ាល់ឆ្មាំសមុទ្រចិន។ «យើងអំពាវនាវឱ្យចិនគោរពតាមកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ»។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាម៉េរិក Ned Price លើកឡើងបែបនេះលើ Twitter នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា។ លោកហៅការហាមឃាត់ការនេសាទត្រីដោយឯកតោភាគីនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង មិនស្របជាមួយនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការអាជ្ញាកណ្តាលអចិន្ត្រៃយ៍ឆ្នាំ២០១៦ ដែលហ្វីលីពីនឈ្នះក្ដីលើចិន និងច្បាប់អន្តរជាតិនោះទេ។ ទោះចេញមុខរិះគន់សកម្មភាពចិនក្ដី រដ្ឋាភិបាលក្រុងម៉ានីល នៅតែប្រកាន់ជំហររក្សាទំនាក់ទំនងល្អជាមួយចិនដដែលក្រោមអាណត្តិប្រធានាធិបតី រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទើតេ ។ ឯប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនថ្មីលោក Ferdinand Marcos Jr ធ្លាប់អះអាងថា លោក នឹងរក្សាសេចក្តីសម្រេចរបស់អន្តរជាតិប្រឆាំងនឹងទីក្រុងប៉េកាំងជុំវិញជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូងហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យចិនជាន់ឈ្លីលើសិទ្ធិដែនសមុទ្ររបស់ទីក្រុងម៉ានីលឡើយ៕	ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា បានគាំទ្រក្រុងម៉ានីលក្នុងការរិះគន់ក្រុងប៉េកាំងដែលចេញការ ហាមប្រាមជាឯកតោភាគីលើការនេសាទនៅដែនជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ អាម៉េរិកក៏បានទទូចឱ្យ ចិនគោរពតាមច្បាប់អន្តរជាតិផងដែរ។
លោក ជួន ណារិន្ទ ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ថា ក្រៅពីរំដោះស្រ្តីជនជាតិម៉ាឡេស៊ីជាជនរងគ្រោះ កម្លាំងសមត្ថកិច្ច ចាប់បានជនជាតិចិន៥នាក់ ជាជនល្មើស។ លោក បន្តថា កម្លាំងសមត្ថកិច្ច ចេញធ្វើប្រតិបត្តិការនេះ កាលពីយប់មិញ (២៣សីហា) បន្ទាប់ពីទទួលបានសេចក្តីរាយការណ៍ពីក្រុមការងារហ្វេសប៊ុករបស់សម្តេច ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី-រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ។ លោកស្នងការ បញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«គាត់ ត្រូវចាប់ជំរិត ចាប់បង្ខាំង។ ជនរងគ្រោះ គាត់ ក៏និយាយអ៊ីចឹងដែរ។ យើង កំពុងស្រាយជ្រាវបន្ត»៕	សមត្ថកិច្ចខេត្តព្រះសីហនុ បានជួយរំដោះស្រ្តីម៉ាឡេស៊ីម្នាក់ ដែលត្រូវបានក្រុមជនជាតិចិនចាប់បង្ខាំង និងជំរិតទារប្រាក់។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ទោ ជួន ណារិន្ទ ស្នងការខេត្តព្រះសីហនុ។
«ខ្ញុំបានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយសម្រាប់ការប្រកួតមួយនេះ រយៈពេលជាងមួយខែនៅផ្ទះរបស់ខ្ញុំ»។ កីឡាករ Thiago Teixeira ផ្តល់បទសម្ភាសផ្ទាល់ដល់សារព័ត៌មានថ្មីៗដូច្នេះនៅថ្ងៃទី៩ ខែកុម្ភៈ បន្ទាប់ពីបានមកដល់ទឹកដីកម្ពុជា ដើម្បីចូលរួមប្រកួតដណ្តើមខ្សែក្រវាត់ IPCC ជាមួយកីឡាករ ធឿន ធារ៉ា។ ជាមួយនឹងការហ្វឹកហាត់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំង កីឡាករមកពីប្រទេសប្រេស៊ីលរូបនេះ អះអាងថា រូបគេនឹងអាចផ្តួលកីឡាករគុនខ្មែរដែលមានរហស្សនាមថា«អ្នកលេងពូថៅដៃពិឃាដ» បានបើទោះបីដឹងថាកីឡាករគុនខ្មែរ ធឿន ធារ៉ា មានគុនវុធល្អក្នុងការប្រើប្រាស់កែងក៏ដោយ។ កីឡាករ Thiago និយាយថា៖«ខ្ញុំមានទំនុកចិត្តខ្ពស់សម្រាប់ការប្រកួតជាមួយនឹង ធឿន ធារ៉ា នៅខែកុម្ភៈនេះ។ ខ្ញុំដឹងថា ធឿន ធារ៉ា ជាកីឡាករវ័យក្មេងដែលអាចមានគ្រោះថ្នាក់ដោយការប្រើកែងរបស់គាត់ ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រៀមរួចរាល់ហើយជាមួយកណ្តាប់ដៃទាំងពីរ ហើយខ្ញុំក៏អាចទាត់, ដាល់ និងការប្រើកែងដូចគ្នា»។ កីឡាករ Thiago ធ្លាប់ប្រឡូកនៅលើសង្វៀនគុនខ្មែរជាច្រើលើកច្រើនសាររួចមកហើយ។ ការប្រកួតដំបូងរបស់គេចាញ់ពិន្ទុកីឡាករ សេន ប៊ុនថេន នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០១១ ហើយឈ្នះពិន្ទុកីឡាករ ធន់ សុភា នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១១ និងចុងក្រោយនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២២ ឈ្នះពិន្ទុកីឡាករ ឡៅ ចន្ទ្រា។ គួបញ្ជាក់ថា ការប្រកួតកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរដណ្តើមខ្សែក្រវាត់ World Championship International Professional Combat Council(IPCC) នឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣ នាក្រុងស្វាយរៀង ខេត្តស្វាយរៀង ចាប់ពីម៉ោង៧ល្ងាចតទៅ៕	កីឡាករប្រេស៊ីល Thiago Teixeira ជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថា នឹងវាយកីឡាករគុនខ្មែរអ្នកលេងពូថៅដៃពិឃាដ ធឿន ធារ៉ា ឱ្យដួលនៅលើសង្វៀនដោយកណ្តាប់ដៃទាំងពីរ ក្រោយការហ្វឹកហាត់ដ៏ខ្លាំងក្លារយៈពេលជាងមួយខែ។
វចនានុក្រមសម្តេចសង្ឃរាជ ជួន ណាត បានពន្យល់ថា៖ សំឡេង(ន) មានន័យថា សព្ទជាតិដែលមកប៉ះត្រចៀកបណ្តាលឲ្យឮ, សូរសព្ទឬសម្តីដែលលាន់ឮ។ ឧទាហរណ៍៖ សំឡេងក្រអួន,សំឡេងណែនធ្ងន់រំពង។ ខ្ញុំបានស្តាប់សំឡេងសន្ទនាគ្នា ដែលគេសង្ស័យថា ជាសំឡេង សម្តេច ហ៊ុន សែន និង ឯកឧត្តម កឹម សុខា តាមរយៈសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកមួយ៕	ភ្នំពេញ៖ មួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ ពាក្យថា«សំឡេង» កំពុងត្រូវបានសាធារណជន និងអ្នកសារព័ត៌មានយកមកសរសេរព្រោងព្រាត។ ប៉ុន្តែ ស្មេរខ្លះ បានសរសេរពាក្យនេះ មិនបានត្រឹមត្រូវនោះទេ ពោល គឺពួកគេសរសេរថា«សម្លេង»។ តាមពិតទៅ ពាក្យនេះ មិនមានជើងតម្រួតឡើយ។
កញ្ញា ខន ចំប៉ា និងកញ្ញា ថាន រស្មី នៃសារព័ត៌មាន ThmeyThmey ដែលស្ថិតក្នុងដំណើរទៅកាន់ស្រុកកំណើតផងដែរនោះ ផ្តិតយកទិដ្ឋភាពមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖	នៅព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៨ ខែកក្កដា នេះ ពលរដ្ឋជាច្រើននាក់ នាំគ្នាចេញដំណើរទៅបោះឆ្នោតនៅស្រុកកំណើត ដែលខ្លួនបានចុះឈ្មោះ។ ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ នឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា។
អ្នកនាង វិត ចន្ថា ជាអត្ដពលិក ដែលមានពិការភាពជើងខាងស្ដាំ បានផ្ដល់បទសម្ភាសមកសារព័ត៌មានថ្មីៗថា គ្រូបង្វឹក ចង់ឃើញកីឡាករ-កីឡាការិនី របស់ខ្លួនជោគជ័យ និងទទួលបានជ័យលាភីពីការប្រកួតណាស់ ទាំងឆាកជាតិ និងអន្ដរជាតិ។ គ្រូ តែងរកយុទ្ធសាស្ដ្រ និងបច្ចេកទេសផ្សេងៗ ដើម្បីឲ្យកីឡាករ-កីឡាការិនី ហ្វឹកហាត់មានភាពរីកចម្រើន។ ម្ចាស់មេដាយមាសប៉ារ៉ាឡាំពិករូបនេះលើកឡើងថា៖ «ខ្ញុំ ទទួលបានលទ្ធផល ដូចថ្ងៃនេះ គឺ ខ្ញុំតែងធ្វើនូវអ្វី ដែលគាត់ដាក់ឲ្យធ្វើគ្រប់ៗ ហើយស្ដាប់តាមការណែនាំរបស់លោកគ្រូ ដែលបានប្រាប់ពីបច្ចេកទេសនានា។»។ កីឡាការិនី វិត ចន្ថា ផ្ដល់បទសម្ភាសមកសារព័ត៌មានថ្មីៗ ជាមួយគ្នានេះដែរ អ្នកនាង វិត ចន្ថា ចាត់ទុក អ្នកគាំទ្រគឺជាផ្នែកមួយសំខាន់ ដែលជំរុញឲ្យរូបអ្នកនាង ក៏ដូចជាអត្ដពលិកផ្សេងទៀត មានស្មារតីប្រកួត។ ចន្ថា និយាយថា៖« ពេលខ្ញុំ ប្រើកម្លាំងអស់ ស្រាប់តែលឺសំឡេងថា ចន្ថា ប្រឹងឡើង! ចន្ថា ស៊ូៗ! រហូតធ្វើឲ្យខ្ញុំ មានស្មារតី ឡើងវិញ បើទោះជាខ្ញុំ ងងឹតមុខព្រោះប្រើកម្លាំងប្រកួតអស់ក្តី។ ពេលលឺ សំឡេងពួកគាត់ ខ្ញុំក៏មានកម្លាំងឡើងវិញ។»។ នេះ មានន័យថា អ្នកគាំទ្រក៏ជាផ្នែកមួយ ក្នុងការចូលរួមផ្ដល់កម្លាំងដល់អត្ដពលិកកម្ពុជាទាំងអស់ ឲ្យមានស្មារតីប្រកួត។ អ្នកនាង សង្ឃឹមថា ការប្រកួតនៅឆ្នាំ២០២៣ ដែលកម្ពុជា ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ស៊ីហ្គេម លើកទី៣២ និង អាស៊ានប៉ារ៉ាហ្គេម លើកទី១២ នឹងមានប្រជាជនកម្ពុជា ជាច្រើនមកអបអរ គាំទ្រដល់អត្ដពលិកកម្ពុជា។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អ្នកនាង វិត ចន្ថា បានចូលរួមជាអត្ដពលិកប៉ារ៉ាឡាំពិកកម្ពុជា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៤។ ការទទួលបានជ័យលាភី ជាម្ចាស់មេដាយមាសនៅទីក្រុងសូឡូ គឺជាលើកទី២ របស់កីឡាការិនីអត្ដពលកម្មនេះ ដោយក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ានប៉ារ៉ាហ្គេម នៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ឆ្នាំ២០១៧ ទទួលបានមេដាយប្រាក់ លើវិញ្ញាសាលោតចម្ងាយ។ ចំពោះការប្រកួតអាស៊ានប៉ារ៉ាហ្គេមលើកទី១១ កីឡាការិនីរូបនេះ ឈ្នះ មេដាយ៣ មាស២ លើវិញ្ញសាលោតចម្ងាយ និងលើវិញ្ញារត់ចម្ងាយ ៤០០ម៉ែត្រ និងប្រាក់១ លើវិញ្ញាសរត់ចម្ងាយ២០០ម៉ែត្រ៕ កីឡាការិនី វិត ចន្ថា ហ្វឹកហាត់ត្រៀមសម្រាប់អាស៊ានប៉ារ៉ាហ្គេម លើកទី១២	អ្នកនាង វិត ចន្ថា អត្ដពលិកប៉ារ៉ាឡាំពិកកម្ពុជា លើប្រភេទកីឡាអត្ដពលកម្ម និងជាម្ចាស់មេដាយមាសលើវិញ្ញាលោតចម្ងាយ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អាស៊ានប៉ារ៉ាហ្គេមលើកទី១១ នៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បានប្រាប់ថា កីឡាករ កីឡាការិនី ត្រូវស្ដាប់ និងអនុវត្តតាមអ្វី ដែលគ្រូបង្វឹក បានកំណត់ និងប្រឹងប្រែងហ្វឹកហាត់ឲ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួនដើម្បីសម្រេចបានជ័យលាភីពីការប្រកួតប្រជែង។
ដើម្បីសម្រេចផែនការអប់រំនេះ ក្រសួងអប់រំនឹងអនុវត្តវិធីសាស្ត្រថ្មី ដោយឈរលើសសរស្តម្ភចំនួន៤ ដែលក្នុងនោះរួមមាន ការឆ្លើយតបយុគសម័យបច្ចេកវិទ្យា ការធ្វើកំណែទម្រង់សាលារៀន ការធ្វើកំណែទម្រង់គ្រឹះស្ថានបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ និងការរៀបចំសាលារៀនជំនាន់ថ្មី។ ថ្លែងក្នុងបាឋកថាសាធារណៈស្តីពីអក្ខរកម្មឌីជីថលក្នុងបរិបទកម្ពុជាឧស្សាហកម្ម៤.០ នៅមជ្ឈមណ្ឌលសហប្រតិបត្តិការកម្ពុជា-កូរ៉េ(CKCC) នាថ្ងៃទី៨ តុលា ឆ្នាំ២០១៩ លោក ហង់ ជួន ណារ៉ុន បាននិយាយដូច្នេះថា៖ «ការឆ្លើយតបយុគសម័យបច្ចេកវិទ្យា គឺការបង្រៀនឱ្យសិស្សយើងចេះប្រើប្រាស់នូវចំណេះដឹងបែបបច្ចេកវិទ្យាដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានានា»។ រដ្ឋមន្ត្រីអប់រំរូបនេះ បានពន្យល់ថាការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស ដើម្បីដោះស្រោយបញ្ហាក្នុងសង្គម ដូចជា ការកកស្ទះចរាចរណ៍ ការដោះស្រាយទីផ្សារសម្រាប់កសិករ ការដោះស្រាយបញ្ហាលើសេវាសាធារណៈ ឬសេវាសុខាភិបាលជាដើម គឺទាមទារអ្នកទាំងនោះមានចំណេះដឹងប្រើប្រាស់នូវឧបករណ៍ឌីជីថល រួមមាន កុំព្យូទ័រ និងទូរសព្ទដៃទំនើបជាដើម ដែលបំពាក់កម្មវិធីទំនើបៗ សម្រាប់ដោះស្រោយបញ្ហាជាក់ស្តែងទាំងនោះ។ ដើម្បីឱ្យសិស្សអនុវត្តនូវកម្មវិធីសិក្សានេះ គ្រូបង្រៀនត្រូវមានចំណេះដឹងទូលំទូលាយ ហើយត្រូវលើកទឹកចិត្តសិស្សឱ្យចេះសួរដេញដោលគ្នាទៅវិញទៅមក។ ជាពិសេសផ្លាស់ប្តូរការបង្រៀនសិស្ស ពីការឱ្យទន្ទេញមេរៀន មកធ្វើការងារជាក្រុម ក្នុងការដោះស្រាយសំណួរ ឬលំហាត់ណាមួយ តាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយខ្លួនឯងវិញ។ នេះបើតាមលោក ហង់ ជួន ណារ៉ុន។ រដ្ឋមន្ត្រីអប់រំ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖« នៅពេលសិស្សចេះស្រាវជ្រាវដោយខ្លួនឯង គឺចាំជាងការទន្ទេញចាំមាត់ដោយពុំមានការស្រាវជ្រាវ និងស្វែងយល់ដោយខ្លួនឯង។ លើសពីនេះ សិស្សនឹងមានភាពក្លាហាន ចេះធ្វើការងារទំនាក់ទំនងគ្នាក្រុម ចេះធ្វើបទបង្ហាញ....»។ ដោយឡែក ការកំណែទម្រង់សាលារៀនវិញ ក្រសួង នឹងជ្រើសរើសអនុវិទ្យាល័យចំនួន១០០ និងវិទ្យាល័យចំនួន៥០ ដើម្បីធ្វើជាសាលាគំរូនៃការអនុវត្តគោលនយោបាយថ្មីនៃយុគសម័យឌីជីថលនេះ រួមទាំងការពង្រឹងសមត្ថភាព និងចំណេះគ្រូបន្ថែមទៀត។ ចំណុចទាំងនេះគឺជាផែនការកម្មវិធីសិក្សាថ្មី ដែលនឹងត្រូវអនុវត្តឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០២០ខាងមុខ។ នេះបើតាមលោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ។ ប្រភពរូប៖ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា អមជាមួយគ្នានេះលោក ដាវ អានសាន នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា បានលើកឡើងថា ការររៀបចំកម្មវិធីបាឋកថាសាធារណៈនេះឡើង ក្នុងគោលបំណងដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជា ពិសេសសិស្ស-និស្សិត អំពីទិដ្ឋភាពជារួម និងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការសម្របខ្លួន ក៏ដូចជាការត្រៀមខ្លួនទាញយកផលប្រយោជន៍ពីឧស្សាហកម្ម៤.០។ បើតាមនាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជារូបនេះ កម្ពុជាបច្ចុប្បន្នកំពុងយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងឡើង គួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ក្នុងបរិបបទនៃយុគសម័យឌីជីថល និងការចាប់ផ្តើមយកប្រកបដោយសក្កានុពលជារួមរបស់កម្ពុជា។ នាយកប្រតិបត្តិមជ្ឈមណ្ឌលអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជារូបនេះនិយាយដូច្នេះ ដោយសារលោកសម្លឹងមើលឃើញថាកម្ពុជាមានសិស្សជាច្រើនរៀនផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលជាក្រុមយុវជនងាយទទួលយកការអប់រំនូវអ្វីដែលថ្មី និងសម័យ ពិសេសគឺបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលនេះតែម្តង។ លើសពីនេះ ការកំណើនយ៉ាងខ្លាំងនៃអ្នកប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វៃឆ្លាតដូចជាទំនើបដៃជាដើម និងការកំណើននៃសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងសហគ្រាស ពាណិជ្ជកម្ម រួមទាំងការវិនិយោគដោយផ្ទាល់ពីបរទេស និងការវិនិយោគក្នុងស្រុក ដែលពួកគេបានចាប់យកបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលក្នុងប្រតិបត្តិការ និងសកម្មភាពអនុវត្តធុរៈកិច្ចទាំងនោះ។ ជាក់ស្តែងប្រតិបត្តិការទូទាត់សាច់ប្រាក់ សកម្មភាពលក់ដូរតាមអនឡាញ ជាដើម។ សមាសភាពសំខាន់នៅមូលដ្ឋានក្នុងកំណែទម្រង់ក្នុងវិស័យអប់រំ ដែលរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ បានលើកឡើងក្នុង នោះមាន ទី១ គុណភាពគ្រូបង្រៀន ដែលជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងការសិក្សារបស់សិស្ស។ ទី២ គឺកម្មវិធីសិក្សាតាមបែបបញ្ញត្តិ ដែលរៀនមិនត្រឹមការទន្ទេញឱ្យចាំនោះទេ តែរៀនដើម្បីឱ្យសិស្សចេះត្រិះរិះពិចារណា រកហេតុផល និងចេះប្រៀបធៀបរវាងអតីតកាល បច្ចុប្បន្នកាលនិងអនាគតកាល តាមរយៈវិធីសាស្ត្របង្រៀនថ្មី ដោយបង្រៀនឱ្យសិស្សចេះធ្វើការងារជាក្រុម មិនថាមេរៀនបែបប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬវិទ្យាសាស្ត្រ។ ទី៣ គឺការវាយតម្លៃទាំងការបង្រៀនក្នុងថ្នាក់រៀន និងការប្រឡងមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ(បាក់ឌុប) ទី៤ គឺការអនុវត្តអធិការកិច្ច និងទី៥.គឺការផ្សារភ្ជាប់គ្នារវាងថ្នាក់មធ្យមសិក្សាទៅឧត្តមសិក្សា។ បច្ចុប្បន្នសិស្សថ្នាក់មត្តេយ្យសិក្សាមាន៦០ភាគរយ, បឋមសិក្សាដែលមានអត្រាពិតនៃការសិក្សាមាន៩៨ភាគរយ, មធ្យមសិក្សាបឋមភូមិមានអត្រារួមនៃការសិក្សាពី៥៥-៥៩ភាគរយ, មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ មានអត្រាពិតនៃការសិក្សាពី២៦-៣០ភាគរយ, ឧត្តមសិក្សាមានអត្រាពិតនៃការសិក្សា ចន្លោះអាយុ១៨-២០ឆ្នាំ មាន១២ភាគរយ។ ដោយឡែកនិស្សិតមុខវិទ្យា STEAM មាន១៩-២៧ភាគរយ៕ ប្រភពរូប៖ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា	ភ្នំពេញ៖ នៅឆ្នាំ២០២០ វិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា នឹងឈានទៅរកការបង្រៀនតាមបែបឌីជីថល ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មជំនាន់ទី៤ ឬ ៤.០។ ប៉ុន្តែដើម្បីសម្រេចបាននូវការអប់រំតាមបែបឌីថលនេះ គឺកម្ពុជាត្រូវការមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំ ដែលផ្តោតសំខាន់លើគុណភាពគ្រូជាមូលដ្ឋាន។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ហង់ ជួន ណារ៉ុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា។
នាការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ កន្លងមក ខេត្តសៀមរាប ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ក្នុងចំណោមបណ្តាខេត្ត-រាជធានី ដែលមានជ័យលាភីនិទ្ទេស A ច្រើនជាងគេ ដោយក្នុងនោះមានរហូតដល់ទៅ៤៧នាក់។ ជ័យលាភីទាំង៤៧នាក់ មានសិស្សនៅវិទ្យាល័យ ១០ មករា ១៩៧៩ ចំនួន ២២រូប វិទ្យាល័យ អង្គរ ៦រូប វិទ្យាល័យ ពួក ៤រូប វិទ្យាល័យអន្តរជាតិភ្យូឆឺប្រាយ ៨រូប វិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន វត្តស្វាយ ១រូប វិទ្យាល័យ អេសអូអេស ២រូប វិទ្យាល័យ បន្ទាយស្រី ១រូប វិទ្យាល័យ ដុំដែក ២រូប និងវិទ្យាល័យ កំពង់ក្តី ចំនួន១រូប។ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញានេះ ពួកគេទាំង៤៧នាក់ បានទទួលបានម៉ូតូម្នាក់១គ្រឿង ពីឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ និងលោកអភិបាលខេត្ត ឃឹម ប៊ុនសុង។ ក្រៅពីផ្តល់ម៉ូតូមួយគ្រឿង សិស្សនិទ្ទេស A ទាំង៤៧នាក់ ក៏ទទួលបានលិខិតសរសើរ ប្រេងសាំងម្នាក់៥០លីត្រ ប្រាក់លើកទឹកចិត្តម្នាក់១០ម៉ឺនរៀល ស្លាកលេខម៉ូតូ និងមួកសុវត្ថិភាពម្នាក់មួយផងដែរ។ នៅក្នុងពិធីនេះ សម្តេចឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រ សួងការពារជាតិ រីករាយដែលសិស្សក្នុងខេត្តសៀមរាបទាំងមូលទទួលបាននិទ្ទេស A កើនឡើងពីមួយឆ្នាំ ទៅមួយឆ្នាំ និងបានអរគុណចំពោះអាណាព្យាបាលសិស្ស ដែលបានជំរុញឲ្យកូនៗបានរៀនពូកែ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ ក៏បានគូសបញ្ជាក់ដែរថា នេះជាសញ្ញាល្អសម្រាប់សង្គមជាតិ ដែលមានយុវជនជំនាន់ក្រោយ មានចំណេះដឹងពិតប្រាកដ ដើម្បីក្នុងការរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេស។ សូមបញ្ជាក់ថា ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិនៅឆ្នាំ២០១៧នេះ មានបេក្ខជនជាប់និទ្ទេសA សរុប ៤២៤នាក់ B ២,៤៦៤នាក់ C ៥ពាន់នាក់ D ៩,១២៣នាក់ និង E ៤៦,៦៥៧នាក់។ ដោយឡែក អ្នកជាប់ទូទាំងប្រទេសមានចំនួន ៦៣,៦៦៨នាក់ ស្មើនឹង ៦៣,៨៤ភាគរយ៕	សៀមរាប៖ សិស្សជាប់និទ្ទេស A ទាំង៤៧រូបនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប បានទទួលម៉ូតូម្នាក់មួយគ្រឿង ថ្ងៃទី១៧ ខែកញ្ញានេះ ។ សម្តេចឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ទៀ បាញ់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ និងលោកអភិបាលខេត្ត ឃឹម ប៊ុនសុង បានចូលរួមក្នុងពិធីប្រគល់ម៉ូតូនេះ។
ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចបីថ្ងៃទៅកាន់ប្រទេសចិន ប្រធានាធិបតីជីប៊ូទីលោក Ismail Guelleh បានជួបពិភាក្សាជាមួយប្រធានាធិបតីចិនលោក ស៊ី ជិនភីង ។ ក្នុងជំនួបនោះមេដឹកនាំចិនបានសន្យាបង្កើតភាពជាដៃគូគ្រប់ជ្រុងជ្រោយជាមួយជីប៊ូទី ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើគ្រប់វិស័យឲ្យបានប្រសើរឡើង។ យោងតាមសារព័ត៌មានចិន South China Morning Post មេដឹកនាំទាំងពីរបានលើកឡើងពីសារសំខាន់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសទាំងពីរ ហើយចិនក៏កត់សម្គាល់ពីតួនាទីរបស់ប្រទេសជីប៊ូទីក្នុងការរក្សាសន្តិសុខសមុទ្រនៅក្នុងតំបន់ ដោយសារប្រទេសនេះមានទីតាំងនៅតំបន់យុទ្ធសាស្ត្រនោះ។ ក្រៅពីនេះ កិច្ចព្រមព្រៀងផ្តល់កម្ចីមួយត្រូវបានចុះហត្ថលេខាក្នុងពេលក្រោមអធិបតីមេដឹកនាំប្រទេសទាំងពីរផងដែរ។ គេមិនបានដឹងច្បាស់ថា កម្ចីដែលចិននឹងផ្តលឲ្យជីប៊ូទីនោះមានទំហំប៉ុន្មានឡើយ ប៉ុន្តែកម្ចីនេះមានគោលដៅជួយអភិវឌ្ឍរដ្ឋអាហ្វ្រិកមួយនេះ។ ដោយឡែកឧបការីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន Chen Xiaodong បានប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានថា ប្រធានាធិបតី ស៊ី និងសមភាគី Guelleh បានពិភាក្សាគ្នាពីមូលដ្ឋានយោធាដំបូងរបស់ចិននៅក្នុងប្រទេសជីប៊ូទីដែលទើបបើកដំណើរការកាលពីថ្ងៃ១ ខែសីហាកន្លងទៅនេះទេ។ លោក Xiaodong បានលើកឡើងដូច្នេះ៖ «អ្វីដែលខ្ញុំចង់បញ្ជាក់គឺថា ចិនកំពុងសាងសង់មូលដ្ឋានយោធាសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ភស្តុភារនៅក្នុងប្រទេសជីប៊ូទី ហើយវាផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ចិនក្នុងការការពារកងទ័ពជើងទឹក ថែរក្សាសន្តិភាព ឆ្លើយតបនឹងគ្រោះមហន្តរាយ និងចូលរួមកិច្ចការងារអន្តរជាតិផ្សេងទៀត»។ មកដល់ពេលឥឡូវនេះ ក្រុមហ៊ុនចិនជាច្រើនបានបន្តកន្ទុយគ្នាដាក់ទុនវិនិយោគនៅក្នុងរដ្ឋអាហ្វ្រិកខាងកើតមួយនេះរួមទាំងមានការបង្កើតតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរី ដំឡើងបំពង់បង្ហូរទឹកពីប្រទេសអេត្យូពី កសាងផ្លូវរថ្លើងពីរដ្ឋធានី Addis Ababa ប្រទេសអេត្យូពី និងសាសង់ព្រលានយន្តហោះថ្មីមួយថែមទៀតផង៕	រដ្ឋាភិបាលចិនបានសន្យាបង្កើតភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រជាមួយប្រទេសជីប៊ូទី ដែលជាកន្លែងមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកដំបូងរបស់ចិនតាំងនៅក្នុងពេលប្រធានាធិបតីរដ្ឋអាហ្វ្រិកនេះបំពេញទស្សនកិច្ចនៅចិន។ ក្រៅពីនេះ ចិនក៏ត្រៀមផ្តល់កម្ចីច្រើនលានដុល្លារដល់ជីប៊ូទីដែលជាកន្លែងមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកដំបូងរបស់ខ្លួនតាំងនៅផងដែរ។
ក្នុងប៉ុន្មានថ្ងៃថ្មីៗនេះ រុស្ស៊ីបានវាយប្រហារទីក្រុងនានារបស់អ៊ុយក្រែនដោយបាញ់មីស៊ីលជាច្រើនគ្រាប់។ ការវាយប្រហារទាំងនេះត្រូវបានទីក្រុងកៀវរាយការណ៍ថា បានបណ្ដាលឱ្យមនុស្សរាប់សិបនាក់បាត់បង់ជីវិត។ បើតាមអ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ីនឹងបង្កើនការវាយប្រហារទៀត។ «វាមិនត្រឹមតែជាការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលពីអាកាស និងសមុទ្រប៉ុណ្ណោះទេ។ យើងអាចមើលឃើញការបាញ់ផ្លោងនៅតាមខ្សែបន្ទាត់ទំនាក់ទំនងនៅតាមខ្សែជួរមុខទាំងមូល។ លើសពីនេះក៏មានការប្រើប្រាស់យ៉ាងសកម្មនៃយន្តហោះយុទ្ធសាស្ត្រ និងឧទ្ធម្ភាគចក្រវាយប្រហារផង»។ លោក Vadym Skibitskyi អ្នកនាំពាក្យចារកម្មយោធាអ៊ុយក្រែនបាននិយាយបែបនេះនៅថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា។ លើសពីនេះលោក Skibitskyi ក៏បានបន្តថា រុស្ស៊ីបានបញ្ចេញសកម្មភាពជាក់លាក់នៅតាមបណ្តោយជួរមុខទាំងមូល ហើយច្បាស់ណាស់ថា រុស្ស៊ីកំពុងត្រៀមរៀបចំកំពុងដំណើរការវាយប្រហារនៅដំណាក់កាលបន្ទាប់។ បើតាមយោធាអ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ីហាក់ដូចជាកំពុងរៀបចំក្រុមឡើងវិញសម្រាប់ការវាយលុកឆ្ពោះទៅកាន់ទីក្រុង Sloviansk ដែលជាទីក្រុងដ៏សំខាន់របស់អ៊ុយក្រែននៅប៉ែកភាគខាងកើតនៃតំបន់ Donetsk ។ ទន្ទឹមនេះដែរ ក្រសួងការពារជាតិអង់គ្លេសឯណោះ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា បានលើកឡើងថា រុស្ស៊ីកំពុងពង្រឹងទីតាំងការពាររបស់ខ្លួននៅទូទាំងតំបន់ដែលខ្លួនកាន់កាប់នៅភាគខាងត្បូងអ៊ុយក្រែន។ មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់៤០នាក់ត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងការបាញ់ផ្លោងរបស់រុស្ស៊ីនៅតំបន់ទីក្រុងក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃចុងក្រោយនេះ។ លើសពីនេះ គ្រាប់រ៉ុក្កែតរុស្ស៊ីដែលបានវាយប្រហារទីក្រុង Chuhuiv ភាគឦសាននៃតំបន់ Kharkiv នៅយប់ថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិចបីនាក់ដោយក្នុងនោះមានម្នាក់ជាស្ត្រីអាយុ ៧០ ឆ្នាំ និងបីនាក់ផ្សេងទៀតរងរបួស។ នេះបើតាមអភិបាលតំបន់លោក Oleh Synehubov។ ទីក្រុងមូស្គូ អះអាងថា ខ្លួនប្រើប្រាស់អាវុធដែលមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ដើម្បីកម្ទេចហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធាអ៊ុយក្រែន និងការពារសន្តិសុខរបស់ខ្លួន។ រុស្ស៊ីក៏បានបដិសេធម្តងហើយម្តងទៀតចំពោះការកំណត់គោលដៅលើជនស៊ីវិល៕	មន្ត្រីអ៊ុយក្រែននៅថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា លើកឡើងថា រុស្ស៊ីកំពុងរៀបចំសម្រាប់ការវាយប្រហារជាបន្ថែមទៀតនៅអ៊ុយក្រែន។ ការអះអាងនេះ ស្របទៅនឹងការប្រកាសរបស់ទីក្រុងមូស្គូថា កងកម្លាំងរុស្ស៊ីនឹងបង្កើនប្រតិបត្តិការយោធានៅក្នុងតំបន់ប្រតិបត្តិការទាំងអស់នៅអ៊ុយក្រែន។
ធនាគារពិភពលោក បានចេញរបាយការណ៍មួយអំពីលទ្ធភាពទទួលបានថាមពលប្រើប្រាស់ ដែលបានធ្វើការអង្កេតនៅក្នុងប្រទេសចំនួន ១៥ ហើយកម្ពុជាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមនោះ។ លទ្ធផលអង្កេតនេះបង្ហាញថា គ្រួសារ ៧១,៥ភាគរយនៅកម្ពុជា មានលទ្ធភាពទទួលបានអគ្គិសនីពីបណ្ដាណចែកចាយរបស់រដ្ឋ នៅឆ្នាំ២០១៧។ របាយការណ៍ឲ្យដឹងថា អត្រាទទួលបានអគ្គិសនីរបស់រដ្ឋមានសន្ទុះយ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដែលកាលពីឆ្នាំ១៩៩៧ អត្រានេះមានត្រឹមជាង ១៦ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។ រីឯចំនួនគ្រួសារដែលមិនប្រើប្រាស់អគ្គិសនីរដ្ឋ គឺមានស្ទើរតែជិតពាក់កណ្ដាល ប្រើឧបករណ៍ស្រូបថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ (សូឡា)។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ខាងលើ។ ការផ្ដល់ថាមពលអគ្គិសនីទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋ បានជួបបញ្ហាប្រឈមធំៗ ដូចជា ការដាច់ចរន្តអគ្គិសនី ដែលទាក់ទងដល់ទំនុកចិត្តចំពោះការចែកចាយអគ្គិសនីរបស់រដ្ឋ។ ជាងពាក់កណ្ដាលនៃលំនៅឋានដែលភ្ជាប់អគ្គិសនីពីបណ្ដាញចែកចាយរបស់រដ្ឋ រងការដាច់ចរន្ត ១៤លើកក្នុងមួយសប្ដាហ៍។ បញ្ហាមួយទៀត គឺអ្នកប្រើប្រាស់អគ្គិសនីតាមបណ្ដាញរបស់រដ្ឋ ដល់ទៅ ៣៣ភាគរយឧស្សាហ៍ជួបប្រទះបញ្ហាតង់ស្យុងអគ្គិសនីឡើងចុះខ្លាំង។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់ World Bank ដែលបន្ថែមទៀតថា បញ្ហាទាំងនេះរឹតតែធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់គ្រួសារនៅទីជនបទ។ ក្រៅពីជំរុញឲ្យមានការកែលម្អបញ្ហាដាច់ចរន្ត និងការឡើងចុះតង់ស្យុង កម្ពុជាត្រូវកែលម្អតម្លៃអគ្គិសនីឲ្យសមស្របអាចជាវបាន។ របាយការណ៍ឲ្យដឹងថា គ្រួសារកម្ពុជាជាង ១ភាគ៣នៅទីប្រជុំជនដែលប្រើប្រាស់អគ្គិសនីតាមបណ្ដាញចែកចាយ ត្រូវចំណាយថ្លៃអគ្គិសនីជាង ៥ភាគរយនៃចំណាយប្រចាំខែរបស់គេ។ លើសពីនេះ ធនាគារពិភពលោកបានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលគិតគូរបន្ថែមទៀតលើលទ្ធភាពពង្រីកការផ្ដល់ថាមពលអគ្គិសនីដល់ទីជនបទ ដោយអត្រាអត់អគ្គិសនីបណ្ដាញប្រើប្រាស់មានដល់ជិត ៣៣ភាគរយ៕	ភ្នំពេញ៖ ធនាគារពិភពលោក (World Bank) បានមើលឃើញពីការពង្រីកបណ្ដាណចែកចាយអគ្គិសនីបានយ៉ាងលឿនរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងរយៈពេលកន្លងមកនេះ។ ប៉ុន្តែស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិមួយនេះ ប្រាប់ថានៅមានបញ្ហាប្រឈមខ្លះ ដូចជាការដាច់ចរន្តអគ្គិសនី និងបញ្ហាគុណភាព ដែលត្រូវកែលម្អ។
សូមស្ដាប់កិច្ចសម្ភាសរវាងលោក ញ៉ុង ហេង នៃសារព័ត៌មានថ្មីៗ និងលោក យ៉ែម ឈីម ដូចតទៅនេះ៖ Mobile Coffee បានចូលទីផ្សារកាហ្វេកាលពីឆ្នាំ២០១៤ ក្នុងរបៀបជាកាហ្វេចល័ត ឬកាហ្វេលើរទេះ និងបានពង្រីកខ្លួនមួយជំហានទៀតបើកជាហាងលក់កាហ្វេតម្លៃមធ្យមក្នុងរង្វង់ ១,៥ដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ហើយក្នុងឆ្នាំ២០១៨ បានសម្ពោធសាខាទី២។ មុនឈានជើងចូលក្នុងអាជីវកម្ម លោក យ៉ែម ឈីម បានបម្រើការងារឲ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនអស់រយៈពេល ៦ឆ្នាំ ក្នុងផ្នែកទីផ្សារ។ បទពិសោធការងារនេះហើយ ដែលលោក ឈីម ចាត់ទុកជាដើមទុនសំខាន់បំផុត គឺសំខាន់ជាងទុនថវិកាទៅទៀត ក្នុងការប្រឡូកក្នុងវិស័យមុខរបររកស៊ី។ លោកប្រាប់ថា ពិសោធការងារនេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យលោកដឹងពីដំណើរគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មមួយ។ ការស្វែងយល់ពីតម្រូវការរបស់អតិថិជន និងព្យាយាមអភិវឌ្ឍន៍អាជីវកម្មជានិច្ច បានធ្វើឲ្យ Mobile Coffe ធ្វើដំណើរមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ លោក យ៉ែម ឈីម ថែមទាំងអះអាងទៀតថា សេចក្ដីស្មោះត្រង់ចំពោះអតិថិជន តាមរយៈការផ្ដល់ផលិតផលគុណភាពល្អ មិនប៉ះពាល់សុខភាព បួករួមនឹងការវេចខ្ចប់ ការតុបតែងផ្សេងៗ ជាចំណុចធ្វើឲ្យអាជីវកម្មរបស់លោកឈរជើងមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ក្នុងនាមជាអ្នកប្រឡូកក្នុងឧស្សាហកម្មកាហ្វេមួយរូបដែរនោះ លោក យ៉ែម ឈីម យល់ឃើញថា ការបរាជ័យរបស់អាជីវករមួយចំនួនក្នុងពេលកន្លងមក ក៏ព្រោះតែអ្នកទាំងនោះបើករបរកាហ្វេ គ្រាន់តែជារបរបន្ទាប់បន្សំ ដោយខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់លើអាជីវកម្មមួយនេះ ហើយអ្នកខ្លះមើលស្រាលរបរនេះថាងាយស្រួល ដែលគេនិយមហៅថា«ចាក់ទឹកយកលុយ»នោះ៕	ភ្នំពេញ៖ ខណៈដែលមានការប្រកួតប្រជែងច្រើនក្នុងឧស្សាហកម្មកាហ្វេ អាជីវកម្មយីហោ Mobile Coffee បានពង្រីកខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ពីកាហ្វេលើរទេះ មកបើកហាងបានពីរទីតាំង។ ស្ថាបនិក និងជាអ្នកគ្រប់គ្រងទូទៅ Mobile Coffee លោក យ៉ែម ឈីម បានយកបទពិសោធការងាររបស់ខ្លួន មកធ្វើអាជីវកម្មមួយនេះ ដោយលោកថែមទាំងអះអាងថា ធ្វើអាជីវកម្មគឺពិបាកជាងលោកធ្វើការឆ្ងាយណាស់។ លោកប្រាប់ទៀតថា បើកហាងកាហ្វេ ទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំង គឺមិនអាចមើលស្រាលថារបរកាហ្វេងាយស្រួលរកផលចំណេញដូច«ចាក់ទឹកយកលុយ» នោះឡើយ។
អត្ថបទទាក់ទង លោក ស សុខា៖ បើគ្មានភាពទទួលខុសត្រូវ មិនគួរធ្វើជាប្រធានមន្ទីរនោះទេ ពាក្យមន្ត្រីដើរតួជាចោរផង និងជាប៉ូលិសផងនៅពេលនេះ គឺលោក ស សុខា ចង់សំដៅដល់មន្ត្រីសហព័ន្ធដែលបានទម្លាក់ខ្លួនពីប្រធានសហព័ន្ធ ឬអគ្គលេខាធិការមកធ្វើជាគ្រូបង្វឹកពេលចេញទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសម្តងៗ។ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡារូបនេះប្តេជ្ញាថា ចាប់ពីឆ្នាំ២០២០ នេះតទៅ ក្រសួងអប់រំនឹងលុបបំបាត់មិនឲ្យមានបញ្ហានេះកើតឡើងទៀតឡើយ។ «នៅឆ្នាំ២០២០នេះ ខ្ញុំប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងមិនឲ្យមានរឿងថ្នាក់ដឹកនាំឈរឈ្មោះជាគ្រូបង្វឹកពេលចេញទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសកើតឡើងទៀតទេ គ្រូជាគ្រូ អគ្គលេខាធិការជាអគ្គលេខាធិការ ប្រធានសហព័ន្ធជាប្រធានសហព័ន្ធ មិនឲ្យដើរតួថាបើគ្មានខ្ញុំអ្វីៗត្រូវរលំ អ្វីៗមិនអាចទៅរួច»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ស សុខា ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានក្រោយកិច្ចប្រជុំបូកសរុបការងារអនុវិស័យអប់រំកាយនិងកីឡាឆ្នាំ២០១៨-២០១៩ និងលើកទិសដៅអនុវត្តឆ្នាំ២០១៩-២០២០ កាលពីថ្ងៃទី៤ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០។ ការលើកឡើងបែបនេះរបស់លោក ស សុខា ធ្វើឡើងក្រោយមានមន្ត្រីសហព័ន្ធមួយចំនួនបានទម្លាក់ខ្លួនពីប្រធានសហព័ន្ធ ឬអគ្គលេខាធិការមកធ្វើជាគ្រូបង្វឹកពេលចេញទៅប្រកួតនៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន តាមរយៈប្រាក់រង្វាន់ពីការឈ្នះមេដាយលើឆាកអន្តរជាតិ។ ជាក់ស្តែងសហព័ន្ធកីឡាកាយវប្បកម្ម និងលំហាត់ប្រាណលោក ស៊ីម សុកមង្គលរស្មី ដែលជាប្រធានសហព័ន្ធបានឈរឈ្មោះជាគ្រូបង្វឹកក្រោយកីឡាករ សំបូរ សុភ័ណ្ឌ ឈ្នះមេដាយមាសពិភពលោក ដើម្បីទទួលបានថវិកាលើកទឹកចិត្តពីរាជរដ្ឋាភិបាល។ តែបច្ចុប្បន្ន លោក ត្រូវបានសមាជិកបោះឆ្នោតទម្លាក់ពីប្រធានសហព័ន្ធ ដែលបច្ចុប្បន្នគ្រប់គ្រងដោយលោក តឹក ប៊ុនវី ដែលអតីតអគ្គលេខាធិការ។ អតីតតំណាងរាស្ត្រប្រចាំមណ្ឌលខេត្តព្រៃវែងរូបនេះអះអាងថា បច្ចុប្បន្ននៅសល់សហព័ន្ធតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ដែលបន្តធ្វើសកម្មភាពបែបនេះ។ ជាមួយគ្នានេះលោកប្តេជ្ញាថា លោក នឹងលុបបំបាត់បញ្ហានេះឲ្យអស់នៅឆ្នាំ២០២០ ព្រោះលោកមិនឲ្យមន្ត្រីពីរបីនាក់ធ្វើព្យុះធ្វើភ្លៀងតាមអំពើចិត្ត ដែលនាំឲ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រយោជន៍រួម និងការអភិវឌ្ឍវិស័យនៅកម្ពុជានោះទេ។ លោកជឿជាក់ថា បើមិនធ្វើកំណែទម្រង់ ឬវះកាត់មន្ត្រីខិលខូចទេ នោះនឹងធ្វើឲ្យវិស័យកីឡានៅកម្ពុជាដើរថយក្រោយជាក់ជាមិនខាន។ លោកបន្ថែមថា កន្លងមកក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា បានលុបបំបាត់បញ្ហាប្រកាន់បក្ខពួកពេលបញ្ជូនកីឡាករទៅចូលរួមប្រកួតនៅក្រៅប្រទេសឲ្យមានភាពល្អប្រសើរផងដែរ។ តែលោកទទួលស្គាល់ថា បញ្ហានេះមិនទាន់អាចលុបបំបាត់បាន១០០ភាគរយនៅឡើយទេ តែលោកនឹងព្យាយាមលុបបំបាត់បញ្ហានេះឲ្យបាន។ «លឺតែគេលើកថា សហព័ន្ធមួយចំនួនពេលចេញទៅប្រកួតនៅក្រៅ ហៅតែមិត្តភក្តិ បងប្អូន ឬអ្នកមានសាច់ញាតិជាគ្រូ ដែលមានគុណផលមិនសូវល្អទៅជំនួសកីឡាករ ដែលគាត់មានសមត្ថភាពក្នុងការចូលរួមប្រកួត។ តែបញ្ហានឹងកន្លងមក យើងបានជម្រះរួចហើយ។ តែខ្ញុំសុំទទួលស្គាល់ពាក់ព័ន្ធសហព័ន្ធមួយ ឬអាចពីរបីមកទល់ពេលនេះ នៅសេសលស់ថា មនុស្សម្នាក់ដើរតួជាចោរផងជាប៉ូលិសផង អានឹងមិនអាចទៅរួចទៀតទេ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ស សុខា៕	ចាប់ពីឆ្នាំ២០២០នេះតទៅមិនអនុញ្ញាតឲ្យសហព័ន្ធមួយ ដែលមានមន្ត្រីដើរតួជាចោរផង និងជាប៉ូលិសផងនោះទេ។ នេះជាការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់លោក ស សុខា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ដែលចាត់ទុកបញ្ហានេះ ជាកត្តានាំឲ្យសហព័ន្ធឈានទៅរកការដួលរលំ និងគ្មានភាពរីកចម្រើន។
ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍នានាជុំវិញពិភពលោក ដូចជាក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ United Airlines និង Air India ជាដើម កំពុងស្វះស្វែងរកការបញ្ជាទិញយន្តហោះរហូតដល់រាប់រយគ្រឿងពីក្រុមហ៊ុន Boeing និង Airbus ។ ប៉ុន្តែដោយសារតែមានឧបសគ្គនៃខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ អតិថិជនត្រូវរង់ចាំជាច្រើនឆ្នាំ ដើម្បីទទួលបានការបញ្ជាទិញបន្តទៀត។ ក្រុមហ៊ុនសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ Jefferies ប៉ាន់ប្រមាណថាមានការបញ្ជាទិញយន្តហោះរហូតដល់ចំនួន ១២ ២៧០គ្រឿង ហើយកាលពីដើមខែធ្នូនេះ ក្រុមហ៊ុន Airbus បានផ្គត់ផ្គង់យន្តហោះត្រឹមចំនួន ៧០០គ្រឿងប៉ុណ្ណោះនៅឆ្នាំនេះ ដោយបញ្ហាខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់។ បើតាមលោក Steve Udvar-Hazy ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុនជួលយន្តហោះ Air Lease រាល់យន្តហោះដែលបានជួលក្នុងរយៈពេល ២ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ត្រូវបានពន្យាពេលក្នុងការប្រមូលមកចូលឃ្លាំងវិញ។ លោក បាននិយាយថា ៖ « យើងមិនទាន់ឃើញយន្តហោះណាមួយ ចូលឃ្លាំងវិញទាន់ពេលកំណត់នោះទេ ដូចជាប្រភេទយន្តហោះ 737 Max, 787 ឬ A330, A350 ហើយអាក្រក់បំផុតគឺប្រភេទ A321neo បានពន្យាពេលរហូតដល់ ៦ទៅ៧ខែ ក្រោយកិច្ចសន្យា» ។ លោកបានចាត់ទុកស្ថានភាពនេះ គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃបញ្ហាច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងកង្វះកម្លាំងពលកម្មជាដើម។ យន្តហោះរាប់សិបពាន់គ្រឿង ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ទុកចោលនៅវាលខ្សាច់ ឬព្រលាននៅជុំវិញពិភពលោក ចាប់តាំងពីការផ្ទុះឡើងកូវីដ-១៩ ស្របពេលដែលបណ្តាប្រទេសនានាបានបិទព្រំដែនរបស់ពួកគេ។ ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ទាំងនោះមិនបាននាំយកយន្តហោះទាំងនេះត្រឡប់ទៅចូលព្រលានវិញបានទេ ដោយសារត្រូវការជុសជុលថែទាំបន្ថែម ឬមានគម្រោងលុបចោលយន្តហោះចាស់ទាំងនេះ ដើម្បីជំនួសថ្មីតែម្តង។ នេះក៏ជាមូលហេតុនៃការខ្វះខាតយន្តហោះនាពេលបច្ចុប្បន្នផងដែរ។ ជុំវិញមូលហេតុខាងលើ បណ្តាលឱ្យតម្លៃសំបុត្រយន្តហោះនៅគ្រប់កន្លែងបានបន្តឡើងថ្លៃ។ Ajay Awtaney ស្ថាបនិកគេហទំព័រ LiveFromALounge.com បានលើកឡើងថា ភ្ញៀវទេសចរបានស៊ាំនិងតម្លៃសំបុត្រចុះថោកក្នុងអំឡុងពេលជំងឺរាតត្បាត ប៉ុន្តែក្រោយការបើកប្រទេសចិនឡើងវិញ បានធ្វើឱ្យស្ថានភាពនេះកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ។ លោក Awtaney សង្កត់ធ្ងន់ថា ៖« វាមិនមែនគ្រាន់តែជាការខ្វះខាតយន្តហោះ និងការឡើងថ្លៃសំបុត្រនោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានកត្តាផ្សេងទៀតដូចជាតម្លៃប្រេងផងដែរ» ។ ការផលិតយន្តហោះទាន់ពេលគឺជាបញ្ហាដ៏ធំមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនយក្សទាំងពីរ Boeing និង Airbus នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ ក្រុមហ៊ុន Airbus បានទទួលការបញ្ជាទិញសម្រាប់ប្រភេទយន្តហោះគ្រួសារ A320 ចំនួន ៦ ១០០ គ្រឿង ហើយវាបានចំណាយពេលប្រាំបីឆ្នាំក្នុងការទូទាត់ការបញ្ជាទិញ។ ក្រុមហ៊ុនបានដាក់ផែនការជាយូរមកហើយ ក្នុងការផលិតយន្តហោះឱ្យបានចំនួន ៧៥ គ្រឿងក្នុងមួយខែ។ ហើយថ្មីៗនេះ ក្រុមហ៊ុន Airbus ទើបតែបានកំណត់ចក្ខុវិស័យរបស់ខ្លួនក្នុងការបង្កើនផលិតកម្មចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៥ តទៅ៕	យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Bloomberg ពិភពលោកកំពុងប្រឈមមុខនឹងកង្វះខាតយន្តហោះយ៉ាងគំហុក ខណៈតម្រូវការទេសចរណ៍កើនឡើង ស្របពេលចិនបើកប្រទេសឡើងវិញ។
ការវិភាគដោយ Bloomberg ផ្អែលលើទិន្ន័យរបស់IMF បង្ហាញថា ចំណូលក្នុងស្រុករបស់ប្រជាជនចិនម្នាក់ នឹងកើនដល់២៥,៣០៧ដុល្លារនៅឆ្នាំ២០២៥។ ចំណូលនេះរបស់ប្រជាជនចិនកើនឡើងទ្វេដងពីឆ្នាំ២០០០ ទៅ២០០៦ និងកើនទ្វេដងជាលើកទី២នៅឆ្នាំ២០១៣។ សេដ្ឋវិទូរំពឹងថា ចំណូលនេះ នឹងកើនឡើងគុណនឹង២ សារជាថ្មីនៅឆ្នាំ២០២៤ ដោយសារតែកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិនជាមធ្យមជាមានអត្រា៩,១ភាគរយ ក្នុងរយៈពេល២៥ឆ្នាំជាប់គ្នា។ ចំណែកអាមេរិកវិញ ដែលចំណូលរបស់ប្រជាជនម្នាក់ស្ថិតនៅលំដាប់ទី១១ នឹងឡើងមកដល់លំដាប់ទី៩នៅឆ្នាំ២០២៥ ដោយមានចំណូលជាមធ្យម៣៦,៣១៨ដុល្លារ។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ Bloomberg ។ ចំពោះចំណូលសម្រាប់ប្រជាជនម្នាក់របស់ប្រទេសG៧ វិញត្រូវបានប្រមាណថា នឹងកើនពី៣១,៤៧១ដុល្លារ ទៅ៦៤,៥៨២ដុល្លារ។ ចំពោះក្រុមប្រទេស BRICS លោកJim ONeill អ្នកស្រាវជ្រាវនៅក្រុមហ៊ុន Goldman Sachs អះអាងថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសទាំង៥រួមគ្នានេះ អាចនឹងធំជាងប្រទេសG៧ ទៅទៀតនៅឆ្នាំ២០៣០ ដោយមួយផ្នែកធំរួមចំណែកដោយចិន និងឥណ្ឌា។ BRICS សំដៅដល់ក្រុមប្រទេសដែលមានប្រស៊ីល រុស្ស៊ី ឥណ្ឌា ចិន និងអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។ តាមការព្យាករខាងលើ ចំណូលរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍនៅអាស៊ី នឹងកើនឡើង៦ដង នៅឆ្នាំ២០៣០។ ផ្ទុយទៅវិញ ចំណូលរបស់ប្រជាជននៅអាមេរិកឡាទីន ការ៉ាអ៊ីប មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាស៊ីកណ្តាល នឹងមិនកើនឡើងដល់២ដងផងក្នុងពេលដូចគ្នា។ តំបន់អាមេរិកឡាទីន និងការ៉ាអ៊ីប ត្រូវបានអ្នកសេដ្ឋកិច្ចមើលឃើញថា បន្តលង់ខ្លួនក្នុងវិបត្តិបំណុលក្នុងរយៈពេល២៥ឆ្នាំចុងក្រោយ។ ចំណូលរបស់ប្រជាជននៅវ៉េណេស៊ុយអេឡា ធ្លាក់ចុះរហូតដល់ទៅ៣៦ភាគរយ ធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០០។ ប្រទេសឈូងសមុទ្រពែក្សដែលជាសេដ្ឋីប្រេង ដូចជាបារ៉ែន កូវ៉ែត និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត របូតចេញពីបញ្ជីប្រទេសដែលមានចំណូលខ្ពស់បំផុតទាំង២០ ដោយសារតែការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃប្រេង។ ផ្ទុយទៅវិញទីក្រុងម៉ាកាវរបស់ចិន និងសិង្ហបុរី រំពឹងថា នឹងមានចំណូលខ្ពស់បំផុតលំដាប់ទី២ និងទី៣ បន្ទាប់ពីលុចសំបួរ ដោយមានចំណូលប្រមាណ១១៥,៤៤៥នៅឆ្នាំ២០២៥។ សម្រាប់ប្រទេសដែលមានវិបត្តិនយោបាយ និងធ្លាក់ខ្លួនក្នុងសង្គ្រាមដូចជាស៊ីរី យេមែន លីបី និងលីបង់វិញ ការព្យាកររបស់IMF បង្ហាញថា ប្រទេសទាំងនោះនឹងមានចំណូលធ្លាក់ចុះខ្លាំង និងទាបជាងប្រទេសឯទៀតក្នុងតំបន់។សម្រាប់លីបង់ ចំណូលរបស់ប្រជាជនមានធ្លាក់ចុះរហូតដល់ទៅ២៥ភាគរយ។ អំឡុងពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកកំពុងញាំញីដោយជំងឺ COVID-19 IMF អះអាងថា មានប្រទេស និងដែនដីចំនួនតែ៤ប៉ុណ្ណោះដែលមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងឆ្នាំ២០២០ ដែលរួមមានវៀតណាម តៃវ៉ាន់ អេហ្ស៊ីប និងចិន៕	ការព្យាកររបស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF)បង្ហាញថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិន នឹងនាំឲ្យចំណូលរបស់ប្រជាជនខ្លួនកើនឡើងច្រើនជាងប្រទេសចំនួន៥៦ផ្សេងទៀតនៅឆ្នាំ២០២៥។ ចិននឹងហក់ឡើងទៅកាន់លេខ៧០ នៃប្រទេសមានចំណូលសម្រាប់ប្រជាជនម្នាក់ច្រើនជាងគេ ដែលសឹងតែនាំឲ្យមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចមួយនេះស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសអ្នកមានបំផុត។
ជុំវិញអត្រាបោះបង់ការសិក្សាដ៏ច្រើនលើសលប់ នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ សេដ្ឋា ថាវីស៊ីន បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភអំពីអនាគតប្រទេស បន្ទាប់ពីដឹងថាសិស្សប្រមាណ ១,០២ លាននាក់ ដែលមានអាយុចន្លោះពី៣ ទៅ១៨ ឆ្នាំ មិនបានចូលសាលារៀននៅឆ្នាំ ២០២៣។ នេះបើតាមអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ លោក Chai Wacharonke នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា។ មើលឃើញពីបញ្ហានេះ លោក សេដ្ឋា បានប្រាប់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធត្រូវចាត់វិធានការដោះស្រាយបញ្ហានេះឱ្យបានឆាប់រហ័សតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែតថៃ Bangkok Post។ តាមគម្រោង«Thailand Zero Dropout » រដ្ឋាភិបាលនឹងដាក់ចេញនូវដំណោះស្រាយចំនួន៤ ដើម្បីកាត់បន្ថយចំនួនសិស្សមិនទៅសាលារៀនជាបណ្តើរៗក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំខាងមុខ។ ដំណោះស្រាយដំបូងគឺអាជ្ញាធរនឹងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទិន្នន័យរបស់ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋ ដើម្បីកំណត់ចំនួនសិស្សបោះបង់ការសិក្សា។ បន្ទាប់មក រដ្ឋាភិបាលនឹងប្រកាសកម្មវិធី «Thailand Zero Dropout» នៅខែកក្កដា ដើម្បីជួយកំណត់ចំនួនសិស្សបោះបង់ការសិក្សាឲ្យចូលមកក្នុងប្រព័ន្ធ ក៏ដូចជាតាមដានវឌ្ឍនភាពនៃការអនុវត្តគម្រោង។ លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលនឹងផ្តល់ជំនួយជាចាំបាច់ ជាពិសេសលើលក្ខខណ្ឌរស់នៅ សុខភាពសម្រាប់សិស្សឲ្យចូលរៀនវិញ។ ក្រសួងអប់រំនឹងផ្តល់ជូននូវទម្រង់អប់រំដែលអាចបត់បែនបាន សមស្របតាមពេលវេលានៃក្រុមគោលដៅនីមួយៗ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តសិស្សឱ្យបង្កើនសក្តានុពលអភិវឌ្ឍខ្លួនរបស់ពួកគេ។ ចុងក្រោយគឺ ការលើកទឹកចិត្តឱ្យអាជីវកម្មឯកជនរួមដំណើរជាមួយរដ្ឋាភិបាលផ្តល់កញ្ចប់អាហារូបករណ៍ ឬទម្រង់ជំនួយជាក់ស្តែងផ្សេងទៀត ដើម្បីជួយកុមារឱ្យមានលក្ខខណ្ឌសិក្សាកាន់តែប្រសើរឡើង។ កន្លងមក នាយកប្រតិបត្តិនៃមូលនិធិ Equal Education Foundation (EEF) Sompong Chitradab បានលើកឡើងថា សិស្សថៃជាង ១,០២លាននាក់បានឈប់រៀននៅឆ្នាំ២០២៣ កើនឡើងទ្វេដងបើធៀបនឹងឆ្នាំមុន ដែលជាមធ្យមប្រហែល៥០ម៉ឺននាក់។ ទិន្នន័យនេះបង្ហាញថា សិស្សកាន់តែច្រើនឡើងៗបានឈប់រៀននៅដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូរពីបឋមសិក្សាទៅមធ្យមសិក្សា ឬពីវិទ្យាល័យទៅសាលាវិជ្ជាជីវៈ។ បើតាមលោក Sompong Chitradab ភាពក្រីក្រធ្លាប់ជាមូលហេតុចម្បងដែលនាំឱ្យសិស្សបោះបង់ការសិក្សា ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន បរិបទនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងភាពលំបាករកការងារ ជាពិសេសចាប់តាំងពីជំងឺរាលដាលកូវីដ-១៩ បានបណ្តាលគ្រួសារជាច្រើនឲ្យកូនឈប់រៀន។ កុមារមួយចំនួនធំត្រូវបោះបង់ការសិក្សា ដោយសារឪពុកម្តាយរបស់ពួកគេជាពលករអន្តោប្រវេសន៍ ឬមិនមានឯកសារស្របច្បាប់រស់នៅតាមតំបន់ព្រំដែនដាច់ស្រយាល៕	រដ្ឋាភិបាលថៃគ្រោងអនុវត្តគម្រោងថៃមិនបោះបង់ការសិក្សា«Thailand Zero Dropout» ដើម្បីប្រមូលសិស្សជាង ១លាននាក់ដែលបោះបង់ការសិក្សា ដោយចូលសាលារៀនវិញក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំខាងមុខ។
«រឿងដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍គឺកីឡាការិនី ប៊ូ សំណាងរត់ក្រោមដំណក់ទឹកភ្លៀងរហូតដល់ទីបញ្ចប់ទោះបីជាខ្លួនមិនជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក៍ដោយ។ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តសម្រាប់ការអត់ធ្មត់ ខ្ញុំនិងភរិយាសូមជួយឧបត្ថម្ភ១ម៉ឺនដុល្លារ(10,000$)»។ នេះបើតាមសារសម្ដេច ហ៊ុន សែន តាមតេឡេក្រាម នៅថ្ងៃទី១០ ឧសភា ដែលបញ្ជាឱ្យលោក សេង ទៀង យកថវិការជូនកីឡាការិនី ប៊ូ សំណាងដោយផ្ទាល់ដៃ។ កីឡាការិនី ប៊ូ សំណាង ស្លៀកខោលេខ១០ ពាក់ស្លាកលេខ៤០១រូបនេះ បានរត់មកដល់ទីបញ្ចប់ក្រោយគេ លើវិញ្ញាសារត់ចម្ងាយ៥០០០ម៉ែត្រ នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ ។ ដ្បិតដឹងខ្លួនថា ចាញ់គេក្តី ប៉ុន្តែ ប៊ូ សំណាង ប្រឹងប្រែងរត់មកដល់គោលដៅ ក្រោមដំណក់ទឹកភ្លៀង លាយឡំជាមួយទឹកភ្នែក ដែលចង់ប្រាប់ទៅអ្នកគាំទ្រថា ខ្លួនបានព្យាយាមហើយ។ រូបភាពរបស់ ប៊ូ សំណាង ក្រោមដំណក់ភ្លៀងនេះ ទទួលបានការចាប់អារ្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីមហាជន។ ពួកគេ មិនបានស្តីបន្ទោសលើ សំណាង នោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេបានចេញសារលើកទឹកចិត្តវិញថា «ប៊ូ សំណាង មិនបានឈ្នះមេដាយមាសពិតមែន ប៉ុន្តែកីឡាការិនី បានឈ្នះមេដាយបេះដូង ពីអ្នកគាំទ្រ»៕	សម្ដេច ហ៊ុន សែន ដែលកំពុងជាប់ប្រជុំកំពូលអាស៊ាននៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បានប្រកាសផ្ដល់ថវិកា១ម៉ឺនដុល្លារ ដល់កីឡាការិនីរត់ប្រណាំង ប៊ូ សំណាង ដែលកំពុងផ្ទុះការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង នៅក្នុងប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេម លើកទី៣២ នេះ។
នៅថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា រុស្ស៊ីបានបាញ់មីស៊ីលមួយទៅកាន់លំហអាកាសដើម្បីកម្ទេចផ្កាយរណបមួយ។ ភ្លាមៗក្រោយការបាញ់កម្ទេចផ្កាយរណបនេះ មន្រ្តីអាម៉េរិក ចោទប្រកាន់រុស្ស៊ីថា បានបាញ់មីស៊ីលប្រឆាំងផ្កាយរណបដ៏គ្រោះថ្នាក់ និងគ្មានការទទួលខុសត្រូវ។ ក្រសួងការពារជាតិរុស្ស៊ី ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា អះអាងថា ខ្លួនពិជាបានធ្វើបាញ់សាកល្បងដោយជោគជ័យ ហើយការកម្ទេចផ្កាយរណប Tselina-D ដែលស្ថិតនៅលើគន្លងផែនដីតាំងពីឆ្នាំ១៩៨២មក។ រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិរុស្ស៊ីលោក Sergei Shoigu បញ្ជាក់ ការបាញ់មីស៊ីលនេះ ធ្វើឡើងដោយមានប្រព័ន្ធកំណត់យ៉ាងជាក់លាក់ និងវាយប្រហារយ៉ាងត្រឹមត្រូវលើគោលដៅរបស់ខ្លួន។ ទំនងឆ្លើយតបទៅអាម៉េរិក លោក Shoigu បន្តថា បំណែកបាក់បែកដែលចេញពីការកម្ទេចផ្កាយរណបនោះមិនប៉ះពាល់ និងគំរាមកំហែងដល់សកម្មភាពរបស់យានអវកាសទេ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយពីទីភ្នាក់ងារ AFP។ ជុំវិញការបាញ់នេះ មន្រ្តីអាម៉េរិកវិញបានសង្កត់ធ្ងន់ថា រុស្ស៊ីមិនបានជូនដំណឹងជាមុនអំពីការសាកល្បងបាញ់កម្ទេចផ្កាយរណបនេះទេ ហើយសកម្មភាពនេះបានបណ្តាលឱ្យមានកម្ទេចកម្ទីជាង១៥០០បំណែកចល័តនៅលើគន្លងផែនដី។ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាម៉េរិក អាន់តូនី ប្លីងខិន ឯណោះថែមទាំងព្រមានថា បញ្ហាប្រឈមគ្រោះថ្នាក់ក្រោយពីការបាញ់មីស៊ីលនេះមិនងាយបញ្ចប់ទេ ហើយកម្ទេចបំណែក នឹងបន្តគំរាមកំហែងផ្កាយរណបផ្សេងទៀត និងសកម្មភាពរបស់ស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិ។ «វាបានបង្ហាញថា រុស្ស៊ីពេលនេះកំពុងតែអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអាវុធថ្មីដែលអាចបាញ់កម្ទេចផ្កាយរណបបាន។» អគ្គលេខាធិការអង្គការណាតូលោក Jens Stoltenberg ថ្លែងបែបនេះនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំជាមួយរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិសហភាពអឺរ៉ុប។ ឯរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាល្លឺម៉ងបញ្ជាក់ថា ខ្លួនមានការព្រួយបារម្ភខ្លាំងលើការសាកល្បងបាញ់មីស៊ីលនេះ៕	រុស្ស៊ីនៅថ្ងៃទី១៦ ខែវិចិ្ឆកា បានចេញមុខទទួលស្គាល់ថា ខ្លួនបានបាញ់បំផ្លាញផ្កាយរណបមួយរបស់ខ្លួននៅលើទីលំហអាកាសក្នុងអំឡុងការបាញ់សាកល្បងមីស៊ីល។ ប៉ុន្តែប្រទេសនេះ បានច្រានចោលការចោទប្រកាន់របស់អាម៉េរិកថា ខ្លួនបានធ្វើឱ្យស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិប្រឈមគ្រោះថ្នាក់។
អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានបញ្ជាក់ថា ភ្លាមៗក្រោយទទួលបានព័ត៌មាន ថ្នាក់ដឹកនាំខ្លួន បានកោះប្រជុំ និងហៅបុគ្គលិកដែលវាយតប់លើកុមារាខាងលើ មកសួរនាំរកការពិត និងបានសម្រេចដាក់ពិន័យរដ្ឋបាល ធ្វើកិច្ចសន្យាទទួលកំហុស និងគម្រាមបណ្ដេញចេញពីការងារផង ប្រសិនបើនៅបន្តធ្វើសកម្មភាពមិនសមរម្យបែបនេះនៅពេលក្រោយ។ បកស្រាយក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ក៏បានណែនាំបុគ្គលបង្កហេតុ ឲ្យទៅសុំទោសអាណាព្យាបាលរបស់កុមាររូបនោះ ដោយផ្ទាល់ផងដែរ។ ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានដដែលបានរំឭកថា ក្នុងនាមស្ថាប័នគ្រប់គ្រងរមណីយដ្ឋានអង្គរ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា តែងណែនាំដល់មន្រ្តី បុគ្គលិក ភ្នាក់ងារ ពលករ និងឆ្មាំ ឱ្យប្រកាន់ខ្ជាប់នូវក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ ចៀសវាសការប្រើហិង្សាណាមួយ។ លិខិតដដែលបានសរសេរថា៖« អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាមិនគាំទ្រ និងមិនអាចទទួលយកបានជាដាច់ខាត នូវរាល់ការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាក្នុងការអនុវត្តការងារ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់វិន័យ សីលធម៌ និងគុណធម៌ ដែលមានជាធរមានក្នុងលក្ខន្ដិកៈរបស់មន្រ្តីរាជការស៊ីវិល-បុគ្គលិកសាធារណៈ»។ ជាចុងក្រោយ ទាក់ទងនឹងការលក់ដូរអណ្ដើតនៅតំបន់ប្រាសាទនេះដែរ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ស្នើជាថ្មីដល់សាធារណជន កុំលក់ដូរ ឬយកសត្វគ្រប់ប្រភេទទៅព្រលែងក្នុងកសិន្ធុនានា នៃរមណីយដ្ឋានអង្គរ ដោយពុំមានការអនុញ្ញាត ចៀសវាងមានផលប៉ះពាល់ដល់សត្វ និងរុក្ខជាតិដែលមានប្រភពដើមនៅទីនោះ៕	សៀមរាប៖ វីដេអូហិង្សាមួយត្រូវបានបង្ហោះនៅលើបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុកនៅថ្ងៃទី១១ ខែមករា ដោយគេឃើញ បុគ្គលិកផ្នែកសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា កំពុងណែនាំ និងវាយតប់លើកុមារាមួយរូប ដែលយកអណ្ដើកលក់ដល់ទេសចរនៅកសិន្ធុប្រាសាទអង្គរវត្ត។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមករានេះ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានចេញមកបកស្រាយថា ស្ថាប័នខ្លួនមិនគាំទ្រចំពោះសកម្មភាពប្រើហិង្សា ពេលចុះអនុវត្តន៍ការងារដូច្នេះឡើយ និងបានដាក់ពិន័យដល់បុគ្គលបង្កហេតុនោះរួចហើយ។
ភ្នំពេញ៖ នាសម័យអង្គរ រទេះដំរី ជាយានជំនិះសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈធំជាងគេ ក្នុងការប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយប្រចាំថ្ងៃលើផ្លូវគោក។ មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនដោយរទេះដំរីនេះ មានពីរប្រភេទ គឺរទេះដំរីមានកង់ និងរទេះដំរីអូសធម្មតា។ រទេះដំរី ជាទូទៅគេប្រើសម្រាប់ជាយានជំនិះ ឬជាមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈ និងសម្រាប់ធ្វើដំណើរផ្សេងៗទៅតាមទីជិតឆ្ងាយតាមតម្រូវការរបស់មនុស្សនាសម័យអង្គរ។ លោក អ៊ឹម សុខរិទ្ធី បុរាណវិទូ នៃអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានថ្លែងដូច្នេះ ៖ «មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈធំជាងគេលើផ្លូវគោកនាសម័យអង្គរ គឺមធ្យោបាយដោយរទេះដំរី។ ទន្ទឹមនឹងនោះ មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូននាសម័យអង្គរ ក៏មានតាម រទេះសេះ រទេះគោ និងដឹកលើខ្នងដំរីខ្លួនឯងផងដែរ»។ លោក អ៊ឹម សុខរិទ្ធី បុរាណវិទូ នៃអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា។ រូបថត៖ ផាត ដាណេ ជាមួយគ្នានេះ នាសម័យអង្គរនៅតំបន់ទាបៗ គេនិយមប្រើប្រាស់មធ្យោបាយដោយរទេះដំរីអូសធម្មតា។ រីឯ រទេះដំរីមានកង់ គេប្រើប្រាស់សម្រាប់ដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈតាមតំបន់ធម្មតានាសម័យនោះ។ រទេះដំរីនេះ ក៏បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់វិស័យសង្គមកិច្ចនាសម័យនោះផងដែរ។ បន្ថែមពីនេះ នាសម័យបុរាណ ផ្លូវ មានពីរសម្រាប់ធ្វើដំណើរ និងដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈ គឺផ្លូវគោក និងផ្លូវទឹក។ ផ្លូវទាំងពីរនេះ វាដំណើរព្រមគ្នាបានយ៉ាងល្អ។ ក្រៅពីនេះ រាជធានីនាសម័យបុរាណ មកដល់បច្ចុប្បន្ន មិនដែលនៅឆ្ងាយពីទឹកនោះទេ។ ដូច្នេះ ផ្លូវទឹក មានសារៈសំខាន់ក្នុងការធ្វើដំណើរ ឬដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈនានា។ ផ្លូវទឹកនេះ មិនត្រឹមភ្ជាប់បណ្តាញទឹកក្នុងតំបន់អង្គរនោះទេ គឺបានភ្ជាប់់ទៅសមុទ្រផងដែរ៕	ដោយ៖ សែម ប្រាក់ដាវ
សម្ដេច ហ៊ុន សែន ដែលឱ្យតម្លៃលើទំនាក់ទំនងចិន ក្នុងគ្រាលំបាកនេះ បាននិយាយថា បញ្ហាវីរុសកូរ៉ូណា គឺជាបញ្ហាប្រឈមរបស់ពិភពលោកទាំងមូល ពោលគឺមិនមែនជាផលលំបាករបស់ចិនតែម្នាក់នោះទេ។ ដោយមើលឃើញពីចំណុចនេះ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏បានឆ្លៀតរិះគន់ទៅប្រទេសដែលបិទជើងហោះហើរជាមួយចិនថា ជាទង្វើររើសអើង និងកំពុងសម្លាប់ចិន ដោយសារតែបញ្ហាកូរ៉ូណាវីរុស។ សម្រាប់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សកម្មភាពរបស់ប្រទេសទាំងនោះ គឺជាទង្វើមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ លើកឡើងបែបនេះហើយ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏បាននិយាយផ្លែផ្កាជំនួសចិនវិញថា ប្រទេសដែលបិទជើងហោះហើរ និងរើសអើងចិននេះ ហាក់ដូចជាកំពុងប្រើប្រាស់វិធានការសម្លាប់សេដ្ឋកិច្ចខ្លួនឯង។ក្នុងពិធីបើកការដ្ឋានស្តារ និងសាងសង់ផ្លូវលេខ២ និងលេខ២២ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បាននិយាយដូច្នេះថា៖ « អ្នកដែលរើសអើងជាមួយចិន អ្នកចាំមើលលទ្ធផលថ្ងៃក្រោយ ចាំមើលចិននិយាយថាម៉េច? ជួនកាល(រដ្ឋ) ម្ចាស់ការបិទជាឯកតោភាគីជាមួយការធ្វើដំណើរជាមួយចិន ដល់ពេលសុំបើកវិញ ឧទាហរណ៍ ស្រាប់តែចិនថា ចាំពិចារណាសិន។ អាពាក្យចាំពិចារណាសិន គឺគ្រោះថ្នាក់(បានន័យថា ចិនអាចមិនបើកជើងហោះហើរវិញ)។ ខ្ញុំមិនប្រដៅអ្នកណាទេ»។ ជាមួយគ្នានេះសម្ដេច ហ៊ុន សែន បានអះអាងថា ជំហររបស់កម្ពុជា មិនរត់ចោលចិន ដែលប្រឈមមុខនឹងកូរ៉ូណាវីរុសនេះ គឺជារឿងត្រឹមត្រូវ។ បើតាមប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ការរក្សាជំហរដោះស្រាយបញ្ហាលំបាកចិននេះ គឺជានយោបាយការទូត ដែលបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជា។ «មានអ្នកខ្លះដាក់ផ្លែ ដាក់ផ្កាឱ្យខ្ញុំ ឌឺសុទ្ធតែថារួមសុខរួមទុក្ខជាមួយចិន ក៏ប៉ុន្តែអ្នកឯងត្រូវយល់ឱ្យបាន ចំណងមិត្តភាពមួយនេះ វាជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចសង្គមរបស់កម្ពុជា។ អ្នកឯងត្រូវយល់ បើមិនយល់ទេ សុំទៅរៀនថែម»។ នេះជាអះអាងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលបានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា កម្ពុជានៅតែបើកដំណើរការជើងហោះហើរ និងធ្វើពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន។ ជាពិសេសទទួលភ្ញៀវទេសចរចូលមកកម្ពុជា ដោយគ្មានការរើសអើងឡើយ។ កាលពីថ្ងៃទី៥ កុម្ភៈ សម្ដេច ហ៊ុន សែន បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសចិន ដើម្បីបង្ហាញពីសាមគ្គីភាពជាមួយរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនចិនក្នុងគ្រាលំបាកនេះ និងផ្ដល់ជំនឿចិត្តចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ និងនិស្សិតកម្ពុជា ដែលកំពុងសិក្សានិងរស់នៅប្រទេសចិន។ សម្ដេច ហ៊ុន សែន អះអាងថា ដំណើរទស្សនកិច្ចទៅចិននេះ ក៏ដើម្បីលុបបំបាត់ការភ័យខ្លាច របស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាដែរ ។ កម្ពុជា បានរកឃើញករណីកូរ៉ូណាវីរុស លើបុរសជនជាតិចិនវ័យ៦០ឆ្នាំម្នាក់ ដែលស្នាក់នៅខេត្តព្រះសីហនុ កាលពីថ្ងៃទី២៣ មករាកន្លងមកដែរ។ ប៉ុន្តែបុរសនោះ ត្រូវបានក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញសុខាភិបាល ព្យាបាលជាសះស្បើយ នៅថ្ងៃទី១០ កុម្ភៈ ក្រោយពីសម្រាកថែទាំសុខភាពនៅបន្ទប់ដោយឡែក អស់រយៈពេលជិត២០ថ្ងៃ។ ជនជាតិចិនខាងលើនេះ បានត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ បន្ទាប់ពីទទួលបានការព្យាបាលជោគជ័យ៕	ភ្នំពេញ៖ អ្នករើសអើងចិន ដោយសារកូរ៉ូណាវីរុស ដូចជាកំពុងសម្លាប់សេដ្ឋកិច្ចខ្លួនឯង។ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ថ្លែងបែបនេះ នៅក្នុងពិធីបើកការដ្ឋានស្តារ និងសាងសង់ផ្លូវលេខ២ និងលេខ២២ ប្រវែងជាង៧២គីឡូម៉ែត្រ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១១ កុម្ភៈ។
គិតត្រឹមថ្ងៃបិទបញ្ជីពីសប្តាហ៍មុន មានអត្តពលិកជាតិ និងអន្តរជាតិចំនួន១០,២០០នាក់ បានចុះឈ្មោះចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍រត់ប្រណាំងពាក់កណ្តាលម៉ារ៉ាតុនអន្តរជាតិអង្គរ ដែលរៀបចំនៅបរិវេណរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រអង្គរក្នុងខេត្តសៀមរាបនាថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ខាងមុខ។ ចំនួននេះមានការកើនឡើងប្រមាណ២០ភាគរយបើធៀបនឹងឆ្នាំមុន មានចំនួន១០,០៥០នាក់។ អត្តពលិកទាំងនេះមកពី៨៥ប្រទេសជុំវិញពិភពលោក ដោយអត្តពលិកអង់គ្លេសមានចំនួនច្រើនជាងគេ ខណៈអាមេរិក និងបារាំងឈរជាបន្តបន្ទាប់។ ការកើនឡើងនៃអត្តពលិកបរទេសមកពីប៉ែកអឺរ៉ុបនេះ ដោយសារប្រទេសទាំងនេះស្ថិតក្នុងរដូវវិស្សមកាល។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក វ៉ាត់ ចំរើន អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជា។ ពាក់ព័ន្ធនឹងគោលបំណងនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ គឺធ្វើឡើងដើម្បីស្វែងរកមូលនិធិជួយដល់ជនពិការដោយសារគ្រាប់មីន មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា និងអង្គការសប្បុរសធម៌នានានៅកម្ពុជា។ លើសពីនេះ ដើម្បីការពារបរិស្ថាននៅបរិវេណរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រអង្គរ និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិឲ្យមកទស្សនាតំបន់ទេសចរណ៍នានានៅខេត្តសៀមរាប។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ ក៏បានរួមចំណែកជួយរកចំណូលជូនរដ្ឋ និងប្រជាពលរដ្ឋក្នុងខេត្តសៀមរាបផងដែរ។ លោក សែម ផល្លា ប្រធានគណៈកម្មការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នេះបាននិយាយថា ការបិទបញ្ជីចុះឈ្មោះមុនពេលវេលាកំណត់នេះ គឺដើម្បីបង្កភាពងាយស្រួលដល់គណៈកម្មការក្នុងការរៀបចំសម្ភារ និងគ្រឿងបរិក្ខាផ្សេងៗ។ ម្យ៉ាងទៀត ដោយសារខ្វះសម្ភារៈដូចជាសម្លៀកបំពាក់ និងស្លាកលេខក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ឲ្យអ្នករត់ ព្រោះអ្នកចូលរួមលើកនេះមានការកើនឡើងលើសការរំពឹងទុក៕	អត្តពលិកជាតិនិងអន្តរជាតិប្រមាណជាង១ម៉ឺនបានចុះឈ្មោះចូលរួមរត់ប្រណាំងពាក់កណ្តាលម៉ារ៉ាតុនអន្តរជាតិអង្គរ ដែលរៀបចំនៅខេត្តសៀមរាបនាថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ អត្តពលិកមកពីចក្រភពអង់គ្លេស អាមេរិក បារាំងបានឈរលេខរៀងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងតារាងអ្នកចូលរួមច្រើនជាងគេ។ នេះបើយោងតាមលោក វ៉ាត់ ចំរើន អគ្គលេខាធិការនៃគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជា (NOCC)។
ថៃ ឥណ្ឌូណេស៊ី កូរ៉េខាងជើង និងស្ថាប័នកីឡាពីរទៀត ប្រឈមនឹងការពិន័យដ៏តឹងរ៉ឹងពីសំណាក់ WADA ដោយសារតែមិនគោរពតាមច្បាប់ប្រឆាំងការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀនឲ្យពេញលេញ នាឆ្នាំ២០២១ នេះ។ តាមសេចក្តីសម្រេចរបស់ WADA កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ប្រទេសទាំងបី គ្មានសិទ្ធិរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍កីឡាថ្នាក់តំបន់ ទ្វីប ឬជើងឯកពិភពលោកនោះឡើយ នាអំឡុងរយៈពេល១ឆ្នាំ រហូតដល់ពួកគេមានការប្តេជ្ញាចិត្តសារជាថ្មី។ ជាមួយគ្នានេះ ការប្រើប្រាស់ទង់ជាតិ និងភ្លេងជាតិសម្រាប់ព្រឹតិការណ៍កីឡាធំៗ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតនោះឡើយ។ ការហាមប្រាមនេះ មានន័យថា ឥណ្ឌូណេស៊ី និងថៃ មិនអាចប្រើប្រាស់ទង់ជាតិ ក៏ដូចជាភ្លេងជាតិខ្លួន ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ AFF Suzuki Cup ក៏ដូចជា ស៊ីហ្គេមនៅក្រុងហាណូយ បានឡើយ។ តំណាងពីស្ថាប័នកីឡាថៃ ឥណ្ឌូណេស៊ី និងកូរ៉េខាងជើង គ្មានសិទ្ធិឈរលើវេទិកានៃការរៀបចំប្រកួតកីឡា ឬព្រឹត្តិការណ៍ដែលរៀបចំដោយ WADA នោះឡើយ ហើយពួកគេក៏មិនមានសមាជិកនៅក្នុងគណៈកម្មការណាមួយរបស់ WADA នោះដែរ។ បច្ចុប្បន្ន ស្ថាប័នជាតិប្រឆាំងសារធាតុលើកកម្លាំងរបស់សហគមន៍បែលហ្ស៊ិកនិយាយភាសាអាល្លឺម៉ង់, ម៉ុងតេណេហ្គ្រោ និងរូម៉ានី ក៏ត្រូវបាន WADA ព្រមានផងដែរ ដោយតម្រូវឲ្យពួកគេផ្តល់ភស្តុតាងបន្ថែម នាអំឡុងពេល៤ខែ ដោយគិតចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១៤ ខែកញ្ញា។ តាមពិតទៅ ថៃ និងឥណ្ឌូណេស៊ី បានតវ៉ាចំពោះការសម្រេចចិត្តនេះ ដោយស្នើឲ្យ WADA ពិចារណាសារជាថ្មី។ អាជ្ញាធរកីឡាថៃ បានអះអាងថា ខ្លួនបានបញ្ចប់វិសោធនកម្មបទប្បញ្ញត្តិប្រឆាំងសារធាតុញៀនរួចហើយ ប៉ុន្តែមិនទាន់ចេញផ្សាយផ្លូវការដោយសារបញ្ហាដំណើរការច្បាប់ផ្ទៃក្នុង។ រីឯឥណ្ឌូណេស៊ីវិញ លោករដ្ឋមន្ត្រីកីឡា Zainudin Amali បានលើកឡើងពីវិបត្តិកូវីដ-១៩ ដែលរារាំងស្ថាប័នជំនាញរបស់លោកក្នុងការបញ្ជូនសំណៅឯកសារទៅកាន់ WADA ឲ្យបានទាន់ពេលវេលា៕	ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ AFF Suzuki Cup នេះ ថៃ និងឥណ្ឌូណេស៊ី គ្មានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ទង់ជាតិ ឬភ្លេងជាតិរបស់ខ្លួននោះឡើយ។ ប្រទេសទាំងពីរក៏ដូចជាកូរ៉េខាងជើង ត្រូវបានទីភ្នាក់ងារប្រឆាំងសារធាតុលើកកម្លាំងពិភពលោក (WADA) មិនបានអនុលោមក្រមប្រឆាំងសារធាតុញៀនលើពិភពលោក (World Anti-Doping Code)។
លោក អាបេ និងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរី (LDP) របស់លោក ធ្វើយុទ្ធនាការឃោសនាដើម្បីទាក់ទាញអ្នកបោះឆ្នោតវ័យក្មេង ដែលជាទូទៅមិនសូវចាប់អារម្មណ៍រឿងនយោបាយ ដោយការបោះឆ្នោតប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃអាទិត្យទី២១ ខែកក្កដា នេះ។ ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមិនមែនជារឿងថ្មីនោះឡើយសម្រាប់លោក អាបេ ដោយលោកមានសកម្មភាពយ៉ាងខ្លាំងនៅលើហ្វេសប៊ុក និង Twitter ចាប់តាំងពីពេលដែលលោកកាន់អំណាចឡើងវិញពីឆ្នាំ២០១២មក។ ប៉ុន្តែនេះជាលើកដំបូង ដែលលោកអាបេ យក Instagram សម្រាប់ការឃោសនាទាក់ទាញយុវជន។ កាសែត Bloomberg បានកតសម្គាល់ថា លោក អាបេ មានគោលបំណងឲ្យសាររបស់លោកជ្រាបដល់យុវជនដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតរាប់លាននាក់។ ពួកគេមានចំនួនជាង៥០ភាគរយក្នុងចំណោមពលរដ្ឋជប៉ុនដែលប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម Instagram ។ គណបក្សប្រឆាំងមួយចំនួនបន្តប្រើប្រាស់ Twitter ជាមួយនឹងការដាក់ Hashtag ក៏ដូចជាពាក្យស្លោកដ៏ទាក់ទាញ រីឯបេក្ខជនខ្លះ បង្កើត Channel នៅលើបណ្តាញ Youtube ដើម្បីបង្ហោះវីដេអូ និងសកម្មភាពរបស់ខ្លួន។ បើតាមកាសែត Asahi លោក អាបេ ទទួលបានការគាំទ្រជាច្រើន ពីយុវជនដែលមានអាយុចាប់ពី២៩ឆ្នាំចុះក្រោម ពោលគឺមានដល់ទៅ៥២ភាគរយ ដោយគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩៕	ខណៈជប៉ុនកំពុងត្រៀមរៀបចំការបោះឆ្នោតសភាជាន់ខ្ពស់ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ិនហ្សូ អាបេ បានចាប់ផ្តើមសកម្មក្នុងការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម។ ខុសពីលោកប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ ដែលនិយម Twitter លោក អាបេ យល់ថា Instagram ជាមធ្យោបាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទាក់ទាញអ្នកបោះឆ្នោតវ័យក្មេង។
ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងក្រុងសេអ៊ូល កំពុងរៀបចំផែនការដើម្បីឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ប្រសិនបើកូរ៉េខាងជើង ប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ អ្នកនាំពាក្យសេតវិមាន លោកស្រី Karine Jean-Pierre បានព្រមានបែបនេះ នៅថ្ងៃទី៣ ខែមករា។ ការបញ្ជាក់បែបនេះ ធ្វើឡើងស្របពេលកូរ៉េខាងជើងបានបាញ់មីស៊ីលជាច្រើនលើក។ មួយរយៈចុងក្រោយ ឧបទ្វីបកូរ៉េ ហាក់កាន់តែកើនកម្តៅខ្លាំង ស្របពេលកូរ៉េខាងជើងបានបាញ់មីស៊ីលជាច្រើនលើក។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោក គីម ជុងអ៊ុន មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង បានអំពាវនាវឱ្យអភិវឌ្ឍមីស៊ីលបាលីស្ទីកថ្មី រួមទាំងបង្កើនការផលិតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងពីសំណាក់អាម៉េរិក និងកូរ៉េខាងត្បូង។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះ អាម៉េរិកបានព្រមានចាត់វិធានការតប។ អ្នកនាំពាក្យសេតវិមានអាម៉េរិក លោកស្រី Karine Jean-Pierre ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី៣ ខែមករា បានអះអាងថា ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង និងអាម៉េរិក បានដាក់កិច្ចការឱ្យក្រុមការងាររបស់ប្រទេសទាំង២ រៀបចំផែនការសម្រាប់ការឆ្លើយតបដ៏មានប្រសិទ្ធភាពលើរាល់ហេតុការណ៍ទាំងអស់ រួមទាំងការប្រើប្រាស់នុយក្លេអ៊ែរពីសំខាន់កូរ៉េខាងជើងផង។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Yonhap។ ទន្ទឹមនេះ អ្នកនាំពាក្យរូបសេតវិមាន ក៏បានបកស្រាយពីការធ្វើសមយុទ្ធកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែរជាមួយកូរ៉េខាងត្បូងដែរ។ បើតាមមន្រ្តីអាម៉េរិក សមយុទ្ធកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែរ មិនអាចកើតឡើងបានទេ ដោយសារកូរ៉េខាងត្បូង មិនមាននុយក្លេអ៊ែរ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកនាំពាក្យរបស់សេតវិមាន បានបន្តថា ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ប្តេជ្ញាចំពោះសម្ព័ន្ធមិត្ត និងការពារសម្ព័ន្ធមិត្តដោយរួមទាំងការប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរផង។ ក្នុងថ្ងៃដដែលនោះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអាម៉េរិក លោក Ned Price ក៏បានប្រកាសការពារសម្ព័ន្ធមិត្តដែរ ហើយថាកូរ៉េខាងជើងជ្រើសយកភាពបង្កសត្រូវ ជាជាងកិច្ចចរចា។ មន្រ្តីក្រសួងការបរទេសរូបនេះ បានថ្លែងថា អាម៉េរិកបានរៀបចំរួចហើយក្នុងការចរចា និងសម្រេចគោលដៅរបស់ខ្លួន ដើម្បីឈានទៅដល់ការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរលើឧបទ្វីបកូរ៉េ៕	អាម៉េរិក និងកូរ៉េខាងត្បូង រៀបផែនការតបត បើកូរ៉េខាងជើងប្រើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ
របាយការណ៍ពីចំនួនអ្នកឆ្លង និងស្លាប់កាលពីថ្ងៃអាទិត្យ បញ្ជាក់ថាវិធានការតឹងតែង រាំងខ្ទប់មិនឲ្យមានចរាចរណ៍នៅភាគខាងជើងប្រទេស ជិតខេត្ត Milan ដែលជាកន្លែងផ្ទុះជំងឺចាប់ផ្តើមមានប្រសិទ្ធភាព។ ចំនួនអ្នកស្លាប់នេះ មានចំនួន ៦៥១ ករណី តិចជាថ្ងៃសៅ ទី២១ មីនា ដែលមានដល់ទៅ ៧៩៣ករណី។ «ទិន្ន័យដែលបានប្រកាសថ្ងៃនេះ មានចំនួនតិចជាងម្សិលមិញ» នេះជាប្រសាសន៍របស់លោក Angelo Borrell ដែលជាប្រធានសេវាការពារជនស៊ីវិល។ខណៈអ្នកឆ្លងថ្មីមានចំនួន ៥៩,១៣៨ ដែលជាកំណើន ១០%។ តំនប់ Lombardy នៃខេត្ត Milan ជាតំបន់ដែលផ្ទុះជំងឺមានអ្នកឆ្លងថ្មី ៣០.៤%កាលទីថ្ងៃអាទិត្យ។ តាំងពីមានវិបត្តិផ្ទុះឡើងមក របាយការណ៍បានបញ្ជាក់ថាចំនួនអ្នកស្លាប់នៅតំបន់ Lombardy តំណាងឲ្យចំនួន ២ភាគ៣នៃចំនួនអ្នកស្លាប់នៅទូទាំងប្រទេស ។ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យនេះវិញ ចំនួនអ្នកស្លាប់នៅតំបន់ Lombardy មានត្រឹមតែ ៥៥.៥% នៃចំនួនអ្នកស្លាប់ទាំងអស់ប៉ុណ្ណោះ។ ក៏ប៉ុន្តែ លោក Franco Locatelli អ្នកជំនាញមកពីគណកម្មការវិទ្យាសាស្ត្រអ៊ីតាលីបានឲ្យដឹងថា« យើង មិនគួរសប្បាយចិត្តជ្រុលពេក ឫបកប្រែទិន្ន័យរហ័សពេលឡើយ ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញាវិជ្ជមានដែលយើងស្វាគមន៍»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ចាប់តាំងពីមានការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺមក ប្រព័ន្ទសុខាភិបាលនៅតំបន់ខាងជើងអ៊ីតាលីរង សម្ពាធជាខ្លាំង។ តួរលេខកាលពីថ្ងៃអាទិត្យ ២៣មីនានេះបង្ហាញថា ចំនួនអ្នកជំងឺដែលទទួលបានការថែទាំខ្លាំង បានកើនឡើងលើសពី៣ពាន់នាក់ដែលជាករណីតំបូងបង្អស់៕	នៅអ៊ីតាលី គិតត្រឹមថ្ងៃអាទិត្យទី ២២ មីនា ចំនួនអ្នកស្លាប់ថ្មីដោយសារជំងឺ COVID-19 មានចំនួន ៦៥១ករណី បណ្តាលឲ្យអ្នកស្លាប់សរុបកើនឡើងជិតដល់ ៥,៥០០ករណី។ចំណែកឯអ្នកឆ្លងមាន ៥៩,១៣៨នាក់។
ភ្នំពេញ៖ លោក រស់ សាត ជាប្រធានទំនាក់ទំនង នៃក្រុមហ៊ុនផលិតទឹកលាងបន្លែមួយប្រភេទដែលជាផលិតផលក្នុងស្រុក បានលើកទឹកចិត្តយុវជនដែលមានបំណងធ្វើអាជីវកម្ម គួរតែចំណាយធ្វើការឱ្យគេ ដើម្បីរៀនសូត្រពីការធ្វើជំនួញ និងសន្សំបទពិសោធន៍សិនមុនចេញទៅរកស៊ី។ ការផ្តល់យោបល់ដូច្នេះ ព្រោះតែលោកធ្លាប់មានពិសោធន៍បរាជ័យក្នុងការធ្វើជំនួញព្រោះតែមិនមានពិសោធន៍ និងមិនបានសិក្សាច្បាស់លាស់ពីអាជីវកម្មដែលខ្លួនចង់ធ្វើឱ្យបានច្បាស់។ លោក រស់ សាត បញ្ជាក់ដូច្នេះ៖ «ដំបូងបំផុតយើងគួរតែរៀនធ្វើការជាមួយគេ ដើម្បីយកបទពិសោធន៍ ពីព្រោះកន្លែងធ្វើការ យើងបានធ្វើការផង បានលុយផង បានរៀនផង យើងទៅរកឯណាបាន។ តែបើមកធ្វើខ្លួនឯង ចាយទាំងពេលវេលា ហើយពេលខ្លះអត់មានប្រាក់ខែទៀត ហើយបើសិនជាគាត់មានបន្ទុកគ្រួសារ មានធនាគារទៀត ហ្នឹងផលលំបាកមែនទែន»។ ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់សូមលោកអ្នកនាង ទស្សនាបទសម្ភាសន៍រវាងកញ្ញា សុង សុធាវី អ្នកសម្របសម្រួល កម្មវិធី«គំនិតថ្មី» និងលោក រស់ សាត ដូចតទៅ៖	ដោយ៖ សុង សុធាវី
ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម នៅព្រឹកថ្ងៃទី ២៨ កក្កដានេះ បានបង្ហាញពីស្ថានភាពទឹកជំនន់ អាងទឹកតាម៉ុក។ ស្ថានភាពទឹកជំនន់អាងទឹកតាម៉ុក ដែលស្ថិតនៅស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានវិលមករកស្ថានភាពដើមវិញ ដោយស្រកចុះមកត្រឹមកម្ពស់ ២, ៧៥ ម៉ែត្រ។ ស្ថានភាពទឹកជំនន់ដែលបានស្រកនេះ គឺក្រោយពីមានការអន្តរាគមន៍ពីអាជ្ញាធរ និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ដោយយកគ្រឿងចក្រកាយទំនប់ ដើម្បីការពារ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋរសើនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ជាមួយគ្នានេះ កាលពីថ្ងៃទី ២៦ កក្កដាកន្លងទៅ ទឹកជំនន់អាងទឹកតាម៉ុក បានហក់ឡើងកម្ពស់៤ម៉ែត្រ លើសកម្រិតប្រកាសឲ្យប្រុងប្រយ័ត្ន ដែលបានដៅទុកត្រឹម២,៩០ម៉ែត្រ។ នេះបើតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម។ គួរបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នកម្ពុជា កំពុងទទួលរងនូវឥទ្ធិពលព្យុះទី៨ សុនកា ដែលស្ថិតនៅក្បែរកោះហៃណាំដោយមានកម្លាំងខ្យល់៦៤គីឡូម៉ែតក្នុងមួយម៉ោង។ ព្យុះនេះ បំបែកខ្លួនជាពីរផ្នែក ១ផ្នែកនឹងរំកិលខ្លួនទៅដល់ឆ្នេរវៀតណាមទៅដល់តំបន់អាងទន្លេមេគង្គ និងផ្នែកទី២ធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅទិសឦសានវិញ។ ឥទ្ធិពលរបស់ខ្យល់ព្យុះនេះ នឹងធ្វើឲ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើននៅតំបន់ផ្ទៃរងទឹកភ្លៀងទន្លេមេគង្គក្នុងប្រទេសថៃ និងឡាវ៕	ស្ថានភាពទឹកជំនន់ ក្នុងភូមិសាស្ត្រអាងទឹកតាម៉ុក ស្ថិតនៅស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានវិលត្រឡប់មករកស្ថានភាពដើមវិញហើយ។ ទឹកជំនន់ក្នុងអាងទឹកតាម៉ុក បានស្រកចុះមកត្រឹមកម្ពស់ ២, ៧៥ ម៉ែត្រវិញ ខណៈដែលកម្រិតប្រកាសឲ្យប្រុងប្រយ័ត្ន គឺកម្ពស់ ២, ៩០ម៉ែត្រ។
ភ្នំពេញ៖ អង្គភាពរដ្ឋាករទឹក នៃមន្ទីឧស្សាហកម្ម និងសិប្បកម្មខេត្តព្រះសីហនុ ប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋដែលមានបញ្ហាបណ្ដាញទឹក ដោយសារការសាងសង់ផ្លូវ៣៤ខ្សែឡើងវិញនោះ ត្រូវរាយការណ៍ទៅស្ថាប័នខ្លួន ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ។ នេះបើតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់រដ្ឋាករទឹក កាលពីថ្ងៃទី ៤ វិច្ឆិកា។ រដ្ឋាករទឹក បានពន្យល់ថា ក្នុងស្ថានភាពនៃការសាងសង់យ៉ាងគំហុក បណ្ដាញមេ-មេរងភាគច្រើនរបស់អង្គភាព នឹងត្រូវផ្លាស់ទីពីចំណុចចិញ្ចើមផ្លូវចាស់មកដាក់តាមលូ ដែលគម្រោងសាង់សង់បានរៀបចំជូន។ ចំណែកបណ្ដាញមួយចំនួនទៀត ត្រូវរក្សានៅចំណុចត្រង់ទ្រូងផ្លូវដដែល តែត្រូវបំបែកខ្នែង ដើម្បីដំឡើងបណ្ដាញមេរងសងខាងផ្លូវ សម្រាប់ការភ្ជាប់បណ្ដាញតាមខ្នងផ្ទះរបស់អតិថិជនថ្មីៗ។ សេចក្តីជូនដំណឹងរបស់រដ្ឋាករទឹកខេត្តព្រះសីហនុ បានសរសេរដូច្នេះថា៖«ការងារនេះអាចនឹងធ្វើឱ្យខូចខាតដល់បណ្ដាញចូលតាមខ្នងផ្ទះរបស់អតិថិជន ខូចខាតបណ្ដាញមេ មេរង និងប៉ះពាល់ដល់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតបណ្ដោះអាសន្នតាមភាពជាក់ស្ដែង»។ ដោយសារមើលឃើញពីបញ្ហានេះ ទើបរដ្ឋាករទឹក ប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋដែលជួបប្រទះបញ្ហាខាងលើ រាយការណ៍ទៅខ្លួន ដើម្បីដោះស្រាយ។ «ដូចនេះ ក្នុងករណីមានការខូចខាតបំពង់ចូលតាមខ្នងផ្ទះរបស់អតិថិជន ឬមានការលេចធ្លាយបំពង់មេ មេរងដោយសារការដ្ឋាននានា សូមពលរដ្ឋកុំអល់អែកក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកប្រចាំការនៅជាប់ការដ្ឋានផ្ទាល់ ឬអាចទំនាក់ទំនងតាមលេខទូរសព្ទ ដើម្បីអង្គភាពអាចដោះស្រាយបញ្ហាជូនទាន់ពេលវេលា»។ អត្ថបទទាក់ទង ផ្លូវ៣៤ខ្សែ នៅខេត្តព្រះសីហនុ ខូចស្ទើរទាំងស្រុង! លោក ឃាង ភារម្យ៖ ខេត្តព្រះសីហនុ នឹងផ្លាស់ប្ដូរមុខមាត់ថ្មី ក្រោយដោះស្រាយបញ្ហាជាកញ្ចប់ ផ្លូវថ្នល់៣៤ខ្សែ ដែលមានប្រវែងជាង៨៤គីឡូម៉ែត្រ នៅក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ កំពុងរងការខូចខាតទាំងស្រុង ដោយសាររថយន្ត និងគ្រឿងចក្រធំៗ បើកបរឆ្លងកាត់ សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន និងប្រើប្រាស់ក្នុងការដ្ឋានសាង់សង់។ ជាពិសេសផ្លូវឆ្ពោះទៅកាន់ឆ្នេរអូឈើទាល និងតំបន់កម្សាន្តផ្សេងទៀត ដែលកំពុងរងការខូចខាតយ៉ាងខ្លាំង។ អាជ្ញាធរខេត្តព្រះសីហនុ បានត្រៀមចំណាយថវិកាជិត២០០លានដុល្លារ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាផ្លូវខូចនេះ ដោយប្រើរយៈពេល៨ខែ គិតចាប់ពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩នេះ៕ ពលរដ្ឋដែលមានបញ្ហាបណ្ដាញទឹក ដោយសារការសាងសង់ផ្លូវនោះ អាចទាក់ទងទៅលេខ 069 758 885, 098 672 800, 087 323 336 , 061 989 890 , 016 858 854 , 011 555 704 ,017 288 555 ។	ដោយ៖ ធឿន បញ្ញាឬទ្ធិ
រថយន្តប្រណីត Mercedes-Benz V-Class ឆ្នាំ២០២០ គឺជាជម្រើសទីមួយ នឹងជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់លោកអ្នក មិនថាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាលក្ខណៈគ្រួសារ ឬសម្រាប់អាជីវកម្មនោះទេ។ Mercedes-Benz V-Class ឆ្នាំ២០២០ ត្រូវបានផលិតឡើង ជាមួយនឹងម៉ាស៊ីនសាំងកម្លាំងស្ទុះ ២១១សេះ ទំហំស៊ីឡាំង L4, ២.២លីត្រ ដែលបានសម្រិតសម្រាំងដ៏ពិសេសបំផុតសម្រាប់កម្ពុជា មានភាពសន្សំសំចៃខ្លាំង ស៊ីសាំងត្រឹមតែ៦លីត្រប៉ុណ្ណោះ ក្នុងរយៈចម្ងាយ១០០គីឡូម៉ែត្រ។ សូមទស្សនាវីដេអូខាងក្រោមនេះ៖ នៅក្នុងរថយន្តដ៏ប្រណីតម៉ូឌែល V-Class ស៊េរីថ្មីឆ្នាំ២០២០នេះផងដែរ ក៏បានបំពាក់នូវបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗជាច្រើន ដែលមានតែមួយគ្មានពីរដូចជា៖ មានកៅអីអាចបត់បាន កៅអីផ្នែកតៃកុង កៅអីផាសុកភាពសម្រាប់មេគ្រួសារ ឬចៅហ្វាយនាយ។ ចំណែកកៅអីផ្នែកខាងក្រោយសម្រាប់កុមារ ឬបុគ្គលិក អាចរុញទៅមុខទៅក្រោយយ៉ាងងាយស្រួល ព្រមទាំងមានតុចល័តស្រស់ស្អាតនៅចំកណ្តាល អាចរុញទៅមុខទៅក្រោយបាន ងាយស្រួលសម្រាប់ការងារប្រជុំ ទទួលទានអាហាររបស់កុមារជាដើម។ មានកាមេរ៉ា៣៦០ដឺក្រេ មើលបាន១ជុំរថយន្ត។ បំពាក់នូវភ្លើងបំភ្លឺ LED វៃឆ្លាតភ្លឺច្បាស់ចាំងបានឆ្ងាយ មិនប៉ះពាល់ដល់អ្នកជិះបញ្ច្រាសទិសឡើយ។ បាសសំឡេងប៊ូម៉េស្ទ័រ ដែលជាឧបករណ៍បំពងសំឡេងពីរោះរណ្តំល្អដាច់គេ។ ដោយឡែក កញ្ចក់ និងឃ្លប់ទ្វារក្រោយបើកបិទអូតូ ហើយមានប៊ូតុងចុចបញ្ជាបើកបិទអូតូទាំងទ្វារសងខាងឆ្វេងស្តាំ។ នៅឃ្លប់ទ្វារក្រោយ មានកញ្ចក់ខ្មៅបើកបិទអូតូដូចគ្នា និងមានភាពទូលាយ ដាក់អីវ៉ាន់បានច្រើនក្នុងដំណើរកម្សាន្តជួបជុំគ្រួសារ ឬសម្រាប់ដឹកភ្ញៀវសំខាន់ៗ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ Mercedes-Benz V-Class ក៏បានបំពាក់នូវស៊ិនស័រ ការពារមិនឲ្យកៀបកូនក្មេង និងមនុស្សចាស់នៅពេលបើកបិទទ្វារ។ និយាយពីយ៉ាន់ថាស់កង់វិញ មានរាងស្ព័រ AMG ទំហំ១៩ អ៊ីញកាំរន្ធះស្រស់ស្អាតដាច់គេតែម្តង។ កុំភ្លេច Mercedes-Benz V-Class ឆ្នាំ២០២០! ស៊េរី AMG LINE និង Full Options បំផុត! ទិញថ្ងៃនេះភ្លាម ទទួលបានតម្លៃពិសេសភ្លែត! និងទទួលបានប្រេងសាំងចំនួនបីពាន់លីត្រភ្លាមៗថែមទៀតផង! មិនបាច់កោសឆ្នោត មិនបាច់ចាប់រង្វាន់ផ្សងសំណាងនោះទេ! ទិញភ្លាមបានភ្លែត!។ សូមរួសរាន់ទូរស័ព្ទមកឥឡូវនេះ ដើម្បីសួរព័ត៌មានបន្ថែមតាមរយៈលេខ 017 231 488 និង 023 231 488 ឬក៏អញ្ជើញទៅទស្សនាការដាក់តាំងបង្ហាញរូបភាពរថយន្ត Mercedes-Benz VClass ឆ្នាំ2020 ដោយផ្ទាល់ នៅអគារតាំងបង្ហាញរថយន្តដ៏ទំនើប របស់ក្រុមហ៊ុនស្តារអូតូ (ខេមបូឌា) ដែលស្ថិតនៅបណ្តោយផ្លូវ ៦០ម៉ែត្រ ក្នុងសង្កាត់ចាក់អង្រែលើ ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ៕	ដើម្បីចូលរួមអបអរសារទរព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្តែតប្រទីប និងសំពះព្រះខែ អកអំបុកខាងមុខនេះ ក្រុមហ៊ុន ស្តារ អូតូ ខេមបូឌា នឹងលក់រថយន្ត Mercedes-Benz V-Class ឆ្នាំ២០២០ ក្នុងតម្លៃពិសេសបំផុតមិនធ្លាប់មាន និងថែមជូនប្រេងសាំងចំនួនបីពាន់លីត្រ (3000L) ដោយឥតគិតថ្លៃភ្លាមៗជូនដល់អតិថិជន ដែលអញ្ជើញជាវរថយន្តV-Class ឆ្នាំ២០២០ ចាប់ពីថ្ងៃនេះ រហូតដល់ថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩។
វិនិយោគលើផលិតកម្មកសិកម្មទ្រង់ទ្រាយធំដោយឈរលើមូលដ្ឋានសរីរាង្គ ការគ្រប់គ្រងតាមបែបឧស្សាហកម្ម ការប្រើប្រាស់យន្តការ ជីវបច្ចេកវិទ្យា និងឌីជីថលតាមដំណាក់កាលនីមួយៗសមស្រប។ THACO AGRI កំពុងបង្កើតតំបន់ផលិតកម្មចំនួន២នៅក្នុងខេត្តក្រចេះ និង ខេត្តរតនគិរី។ លោក ឡេ ថាហ្វាង ( Le Thanh Hoang) អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន THACO AGRI នៅស្រុកកូនមុំ ខេត្តរតនគិរី មានប្រសាសន៍ថា «ក្រុមហ៊ុនកំពុងផ្តោតលើការដាំចេក និងការចិញ្ចឹមគោ ដើម្បីនាំចេញទៅកាន់ប្រទេសមួយចំនួនដូចជា៖ ចិន កូរ៉េ ជប៉ុន...។ ក្រុមហ៊ុនមានតំបន់ ដាំដុះផ្លែឈើហូបផ្លែក្នុងខេត្តរតនគិរី ជាង ២៥០០០ ហិកតា និងមានគម្រោងពង្រីកការដាំដុះថែមទៀតដើម្បីបំពេញតម្រូវការអន្តរជាតិ។» មកទល់នឹងពេលនេះ ក្រុមហ៊ុនបានធ្វើការវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានជាង ៣ ឆ្នាំហើយ។ ក្រុមហ៊ុនក៏មានទំនួលខុសត្រូវសង្គមដោយចូលរួមលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់កម្មករ និយោជិតរបស់ខ្លួន ដូចជាការផ្ដល់ការថែទាំសុខភាព ដល់បុគ្គលិក កម្មកររបស់ខ្លួន មានពេទ្យប្រចាំការនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន បុគ្គលិកមានបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរមានរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ដែលបញ្ជូនកម្មករ ទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យធំៗបានទាន់ពេលវេលា។ ឥឡូវនេះសាខារបស់ក្រុមហ៊ុនមានតម្រូវការកម្មករជាច្រើន។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុនកំពុងជ្រើសរើសកម្មករជិត ៩ពាន់នាក់ ទៅបម្រើការងារនៅកសិដ្ឋានចេក រោងចក្រវេចខ្ចប់ចេក និងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមគោ។ ដោយមានគោលដៅចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្ម កសិកម្មរបស់កម្ពុជា ក្រុមហ៊ុន THACO AGRI បាននឹងកំពុងវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជា៖ ប្រព័ន្ធថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ ផ្លូវថ្នល់ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ រោងចក្រវេចខ្ចប់ចេក។ល។ លោក គី សេរីវឌ្ឍន៍ ប្រធានវិទ្យាស្ថានសិក្សាចិននៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា «វិស័យកសិកម្មកម្ពុជា បើយើងគិតពីប្រសិទ្ធនិងគុណភាពដី ឃើញថាកម្ពុជាមានសក្ដានុពលខ្លាំង ប៉ុន្តែអ្វីដែលប្រឈមក្នុងវិស័យកសិកម្មបច្ចុប្បន្នគឺកត្តាបច្ចកទេស និងការទ្រទ្រង់ក្នុងវិស័យនេះដូចជាជី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជាដើម ។» លោកបន្តថា «ចំពោះការកែច្នៃទីផ្សារកសិកម្មកម្ពុជាក៏មានបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនដែរ ហើយសម្រាប់ការចូលមកវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗពីបរទេសនឹងជួយបង្កើតការងារមួយចំនួនដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជា និងអាចស្រូបយកបច្ចេកវិទ្យា និងបច្ចេកទេសកសិកម្មពីបរទេស និងទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការជួលដីថែមទៀតផង។» បច្ចុប្បន្ននេះ ក្រុមហ៊ុន THACO AGRI មិនត្រឹមតែចូលរួមអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបានរួមដំណើរជាមួយរដ្ឋអំណាចតំបន់ដើម្បីជំរុញសកម្មភាពសង្គម លើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅនិងសេវាកម្មជូនកម្មកររបស់ក្រុមហ៊ុនដូចជា៖ ផ្គត់ផ្គង់ទឹកភ្លើង អភិវឌ្ឍផ្លូវថ្នល់ សាលារៀន ផ្សារទំនើប បន្ទប់ពិនិត្យជម្ងឺបឋម ទឹកស្អាត ដោយឥតគិតថ្លៃ...។ យោងតាមយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍ ក្រុមហ៊ុន THACO AGRI នឹងបន្តវិនិយោគច្រើនថែមទៀតលើវិស័យកសិកម្មនៅតំបន់ភូមិភាគឦសាននេះ។ បច្ចុប្បន្នក្រុមហ៊ុនកំពុងអភិវឌ្ឍផលិតកម្មចេក ចិញ្ចឹមគោ ដើម្បីនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ ដោយហេតុនេះផ្តល់ឱកាសការងារដល់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ជាមួយនឹងប្រាក់ខែសមរម្យ និងអត្ថប្រយោជន៍សង្គមជាច្រើន៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	THACO AGRI ជាក្រុមហ៊ុនកសិកម្មខ្នាតធំមួយ កំពុងបណ្ដាក់ទុនវិនិយោគនៅបណ្ដាខេត្តមួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយតាមរយៈការវិនិយោគរបស់ក្រុមហ៊ុននេះបានចូលរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនិងពង្រីកទីផ្សារផលិតផលកម្ពុជានៅក្រៅប្រទេសផងដែរ ។
ភ្នំពេញ៖ ថ្ងៃទី០២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១ ព្រីនស៍ ហូលឌីង គ្រុប (ហៅកាត់ថាព្រីនស៍ គ្រុប) ជាពហុក្រុមហ៊ុនមួយ ក្នុងចំណោមពហុក្រុមហ៊ុនដែលធំជាងគេ និងរីកចម្រើនបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ពិតជាមានមោទកភាពដែល កញ្ញា ឈុត ចិន្តា ជាបុគ្គលិកសញ្ជាតិខ្មែរ នៃក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ រៀល អ៊ីស្ទេត (Prince Real Estate ) បានទទួលនូវជ័យលាភីចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ក្នុងការប្រកួតរចនានិមិត្តសញ្ញា នៃការធ្វើជាប្រធានអាស៊ានរបស់កម្ពុជា។ ការប្រកួតប្រជែងនេះ រៀបចំដោយក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកម្ពុជា (MFAIC)។ កញ្ញា ចិន្តា គឺជាបុគ្គលិកមួយរូប ក្នុងចំណោមបុគ្គលិកដែលបានចូលរួមចំនួន៤រូប របស់ក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍។ សម្រាប់ជ័យលាភីនេះ កញ្ញា ចិន្តា បានទទួលនូវរង្វាន់ជាសាច់ប្រាក់ចំនួន ១ពាន់ដុល្លារសហរដ្ឋអាម៉េរិកពីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ (MFAIC)។ ដើម្បីទទួលស្គាល់ពីការខិតខំប្រឹងប្រែងនិងស្នាដៃរបស់គាត់ ថ្នាក់គ្រប់គ្រងនៃសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប បានសម្រេចផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់បន្ថែម ជូនដល់ កញ្ញា ចិន្តា នូវចំនួនដូចគ្នា ទៅនឹងប្រាក់រង្វាន់ ដែលក្រសួងបានផ្តល់ជូនគាត់ដែរ។ ចំណែកឯ អ្នកដែលបានចូលរួមចំនួន៣រូបផ្សេងទៀត ក៏បានទទួលបានរង្វាន់ ជាការកោតសរសើរលើកទឹកចិត្តផងដែរ។ ចំពោះនិមិត្តសញ្ញាដែលទទួលជ័យលាភី ត្រូវបានក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ (MFAIC) ប្រកាសជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលានេះ នៅពេលដែលកម្ពុជាធ្វើជានិមិត្តរូប នៃការកាន់តំណែងជាប្រធានអាស៊ាន បន្តពីប្រទេសប្រ៊ុយណេ ជាផ្លូវការ។ ជ័យលាភីនេះ គឺជានិមិត្តសញ្ញាផ្លូវការ ក្នុងនាមកម្ពុជាធ្វើជាប្រធានអាស៊ាននៅឆ្នាំ២០២២ សមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ( អាស៊ាន-ASEAN) គឺជាសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចដ៏លេចធ្លោ ដែលផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ ជូនដល់ប្រទេសដែលជាសមាជិកទាំងឡាយ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានប្រចាំឆ្នាំ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំក្រោយនេះ នឹងបង្ហាញពីចំណុចសំខាន់មួយ ក្នុងការស្តារឡើងវិញក្រោយពីវិបត្តិនៃជំងឺរាតត្បាត ខណៈកិច្ចប្រជុំនេះនឹងត្រូវបានសង្កេតមើលយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ពីអន្តរជាតិ និងមានការចូលរួមពីថ្នាក់ដឹកនាំមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់ដឹកនាំសំខាន់ៗ មកពីប្រទេសនានាជុំវិញពិភពលោក។ និមិត្តសញ្ញនេះ នឹងក្លាយជារូបភាពតំណាងតែមួយគត់ ក្នុងនាមប្រធានអាស៊ាននៅឆ្នាំ២០២២របស់កម្ពុជា ហើយក៏នឹងក្លាយជាកេរដំណែលដ៏យូរអង្វែងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងក្នុងកំណត់ត្រាឯកសារ របស់អាស៊ានផងដែរ។ ការរចនានិមិត្តសញ្ញា ដែលបានទទួលជ័យលាភីនេះបង្ហាញពី «ផ្កាឈូកចំនួន ១០ស្រទាប់ ដែលហ៊ុមព័ទ្ធទៅដោយរង្វង់ពណ៌មាស ដែលមាននិមិត្តសញ្ញាអាស៊ាននៅចំកណ្តាល»។ កញ្ញា ចិន្តា បានពន្យល់ថា និមិត្តសញ្ញានេះ គឺតំណាងឱ្យកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នា នៃប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានទាំង១០ ដែលធ្វើការឆ្ពោះទៅរកគោលដៅរួមគ្នា ក្នុងដំណើរស្វែងរកនូវសុខសន្តិភាពរបស់ពួកគេ ដើម្បីភាពរុងរឿង និងភាពសុខដុមរមនា។ ពណ៌នៃស្រទាប់ផ្កាឈូកទាំង១០ គឺជាដកស្រង់ចេញពីពណ៌ទង់ជាតិ របស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលតំណាងឱ្យប្រទេសកម្ពុជា នឹងក្លាយជាប្រធាន ហើយក៏ជាប្រទេសម្ចាស់ផ្ទះអាស៊ាននាឆ្នាំ២០២២ដែរ។ សិ្ថតក្នុងវ័យ ២៩ ឆ្នាំ កញ្ញាចិន្តា បានចូលបម្រើការងារក្នុងក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ រៀល អ៊ីស្ទេត(Prince Real Estate ) តាំងពីដើមឆ្នាំ២០២០ បានឱ្យដឹងថា នៅពេលទំនេរគាត់ចូលចិត្តគូររូបលេង ហើយក្រោយមកក៏មានការជំរុញ ឲ្យចូលរួមប្រកួតប្រជែង ជាមួយមិត្តរួមការងារ ទើបដាក់ពាក្យចូលរួម។ ពេលនោះ គាត់ពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង ដោយនិមិត្តសញ្ញារបស់គាត់ ទទួលបានជ័យជម្នះ ប៉ុន្តែគាត់ក៏បានរំពឹងថា និមិត្តសញ្ញានេះ វាបង្ហាញពីក្តីសង្ឃឹមរបស់គាត់ថា ប្រទេសអាស៊ានទាំង១០ នឹងបន្តធ្វើការរួមគ្នា ដើម្បីជម្នះបញ្ហាប្រឈម ដែលប្រជាជាតិនីមួយៗ កំពុងជួបប្រទះ ហើយអាចសម្រេចបាននូវការអភិវឌ្ឍ ប្រកបដោយចីរភាព នៅក្នុងអាស៊ានទាំងមូលផងដែរ។ លោក Gabriel Tan នាយកជាន់ខ្ពស់ផ្នែកទំនាក់ទំនង របស់ ព្រីនស៍ ហូលឌីង គ្រុប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្រុមហ៊ុនព្រីនស៍គ្រុប យើងតែងតែរីករាយ នៅពេលដែលឃើញបុគ្គលិករបស់យើង បានចូលរួមក្នុងការបង្កើតស្នាដៃថ្មីៗ ឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយ នៅក្នុងសហគមន៍ ហើយការរួមចំណែករបស់កញ្ញាចិន្តា គឺជាគំរូដ៏ល្អ សម្រាប់ផ្នត់គំនិត ក្នុងនាមជាបុគ្គលិក ដែលអាចស្វះស្វែងរកភាពរកពានរង្វាន់ សម្រាប់ស្ថាប័នខ្លួនបាន»។ លោកក៏បានបន្តទៀតថា៖ «ពួកយើងសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថា និមិត្តសញ្ញាដែលទទួលបានជ័យលាភីនេះ នឹងក្លាយជាមោទកភាពសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងអស់ ហើយក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក យើងនឹងបន្តទៀត ជួយគាំទ្រដល់គំនិតផ្តួចផ្តើម ក្នុងការធ្វើជាប្រធានអាស៊ានរបស់កម្ពុជា នៅឆ្នាំ២០២២នេះ»។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ការធ្វើជាប្រធានអាស៊ាននេះ ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរគ្នាជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយផ្អែកទៅលើលំដាប់អក្ខររបស់ប្រទេស ដែលជាសមាជិកអាស៊ាននីមួយៗ។ កម្ពុជា បានចូលរួមក្នុងវេទិកាថ្នាក់តំបន់នេះ ក្នុងខែមេសាឆ្នាំ១៩៩៩ ហើយកម្ពុជា បានធ្វើជាប្រធានអាស៊ានលើកចុងក្រោយ ក្នុងឆ្នាំ២០១២។ សម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប បានធ្វើសកម្មភាពជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែកាលពីពេលថ្មីៗកន្លងទៅនេះ លោក ចេន ហ្ស៊ី (Chen Zhi) ដែលជាប្រធាននៃសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប បានបរិច្ចាគថវិកាចំនួន ១លាន ដុល្លារសហរដ្ឋអាម៉េរិក ជូនដល់រដ្ឋាភិបាលប្រទេសឡាវ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការអំពាវនាវរបស់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរាតត្បាត។ ថ្មីៗនេះ សម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ ដោយសហគ្រាសអាស៊ី (Enterprise Asia) ចំពោះភាពជាសហគ្រិនដែលមានទំនួលខុសត្រូវ នៅក្នុងកម្មវិធីពានរង្វាន់សហគ្រាស ដែលមានទំនួលខុសត្រូវប្រចាំនៅតំបន់អាស៊ីឆ្នាំ២០២១ (AREA)ផងដែរ។ នេះជាពានរង្វាន់ទី៦ហើយ ដែលសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ គ្រុប ទទួលបាននៅក្នុងឆ្នាំនេះ ដោយសារតែក្រុមអ្នកវិនិច្ឆ័យថ្នាក់តំបន់ និងអន្តរជាតិ បានទទួលស្គាល់ថា សម្ព័ន្ធនេះ ពិតជាក្រុមហ៊ុនឈានមុខគេ ក្នុងវិស័យធុរកិច្ចក្នុងតំបន់អាស៊ី ក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា និងទូទាំងតំបន់អាស៊ានពិតប្រាកដមែន៕ អំពីក្រុមហ៊ុន ព្រីនស៍ ហូល ឌីង គ្រុប (Prince Holding Group) ព្រីនស៍ ហូលឌីង គ្រុប (Prince Holding Group) គឺជាសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុនពហុផលិតផល ដ៏ធំមួយនៅកម្ពុជា ដែលមានអង្គភាពជាច្រើនធ្វើការផ្តោតលើវិស័យស្នូលចំនួន៣ គឺការអភិវឌ្ឍវិស័យអចលនទ្រព្យ សេវាហិរញ្ញវត្ថុ និងសេវាអតិថិជន។ អង្គភាពអាជីវកម្មសំខាន់ៗ របស់ក្រុមហ៊ុន Prince Holding Group នៅកម្ពុជារួមមាន ក្រុមហ៊ុន Prince Real Estate Group ក្រុមហ៊ុន Prince Huan Yu Real Estate Group ធនាគារ Prince Bank ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Cambodia Airways ក្រុមហ៊ុន Belt Road Capital Management ព្រមទាំងក្រុមហ៊ុន Awesome Global Investment Group ។ តាមរយៈក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួន ក្រុមហ៊ុន Prince Holding Group មានអាជីវកម្មច្រើនជាង៨០ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងប្រតិបត្តិការលើការអភិវឌ្ឍវិស័យអចលនទ្រព្យ ធនាគារ ហិរញ្ញវត្ថុ អាកាសចរណ៍ ទេសចរណ៍ ភស្តុភារ បច្ចេកវិទ្យា ម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈ និងវិស័យជីវិតរស់នៅ។ល។ ការកើនឡើងនូវការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ជាមួយបណ្តាប្រទេសឈានមុខ និងការចូលរួមនាពេលអនាគត នៅក្នុងភាពជាដៃគូសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងតំបន់ ត្រូវបានរំពឹងថា នឹងដើរតួនាទីជាកត្តាលីករដ៏សំខាន់មួយ ក្នុងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ក្រោមការគាំទ្រពីគំនិតផ្តួចផ្តើម គោលនយោបាយទ្រទ្រង់វិស័យឧស្សាហកម្មរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ ដោយប្រើបណ្តាញអ្នកជំនាញផ្នែកឧស្សាហកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងហិរញ្ញវត្ថុនៅទូទាំងទ្វីបអាស៊ី ក្រុមហ៊ុន Prince Holding Group បានកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះ ជាស្ពានចម្លងដ៏សំខាន់សម្រាប់មូលធនក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។ សម្ព័ន្ធនេះ ប្តេជ្ញាយ៉ាងមុតមាំ ចំពោះការអភិវឌ្ឍរយៈពេលវែងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ តួយ៉ាង ក្រុមហ៊ុន Prince Holding Group កំពុងតែអភិវឌ្ឍន៍គម្រោងទេសចរណ៍ និងលំនៅដ្ឋានទីក្រុងរាមនាពេលខាងមុខ ដែលនឹងក្លាយជាគម្រោងអចលនទ្រព្យ ប្រកបដោយនិរន្តរភាពដំបូងគេបង្អស់នៅកម្ពុជា ក្នុងគោលបំណងធានាបាននូវការវិនិយោគសរុបចំនួន ១៦ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋអាម៉េរិក នៅក្នុងតំបន់។ គម្រោងនេះ ស្ថិតនៅទីតាំងយ៉ាងងាយស្រួល ដោយគ្រាន់តែធ្វើដំណើររយៈពេល ១០នាទីពីអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ ខេត្តព្រះសីហនុប៉ុណ្ណោះ ដែលមានគោលបំណង រួមចំណែកដល់ការស្តារសេដ្ឋកិច្ច របស់ខេត្តព្រះសីហនុ។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែម សូមទាក់ទង៖ កញ្ញា ចាន់ សុម៉ាល្លីស Two Way Public Relations ទូរសព្ទលេខ៖ +៨៥៥ ៦៩៥៣៣ ៣៣២ អ៊ីម៉ែល៖ [email protected] (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ជ័យលាភីនេះ គឺជានិមិត្តសញ្ញាផ្លូវការក្នុងនាមកម្ពុជា ធ្វើជាប្រធានអាស៊ាននៅឆ្នាំ២០២២
ក្នុងគោលបំណងបំផុសស្មារតីកីឡាករគុនខ្មែរបន្ថែមទៀត អគ្គនាយកដ្ឋានកីឡានៃក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា, អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា និងក្លិបទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាបត្រៀមបង្កើតដំណើរទស្សកិច្ចសិក្សាស្វែងយល់ប្រវត្តិក្បាច់គុនខ្មែរដែលមានឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាង្គប្រាសាទនានានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។ កីឡាករគុនខ្មែរថ្នាល អាជីព ស្រី ប្រុស ប្រមាណជាជាង១០នាក់នឹងធ្វើដំណើរមកកាន់ខេត្តសៀមរាបនាខាងមុខនេះដើម្បីស្វែងយល់ពីសាវតានៃក្បាច់គុនខ្មែរដែលមានឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុងខេត្តសៀមរាប។ បុរាណវិទូ គ្រូក្បាច់គុនខ្មែរ និងអ្នកជំនាញកីឡាជាច្រើននាក់បានបញ្ជាក់ថា ក្បាច់គុនខ្មែរមានកំណើតច្រើនពាន់ឆ្នាំមកហើយ ហើយរូបចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទជាភស្តុតាងស្រាប់។ កីឡាករគុនខ្មែរដែលត្រៀមមកទស្សនារូបចម្លាក់គុនខ្មែរនៅលើជញ្ជាំងប្រាង្គប្រាសាទនឹងត្រូវធ្វើសកម្មភាពកីឡាមួយចំនួន ដូចជា ដើរនៅក្នុងសួនរុក្ខជាតិអង្គរ, ជិះកង់ នៅក្នុងព្រៃអង្គរ, រត់ឡើងភ្នំបាក់ខែង។ល។ បន្ទាប់មក កីឡាករទាំងអស់នឹងទស្សនារូបចម្លាក់គុនខ្មែរនៅតាមជញ្ជាំងប្រាសាទបាយ័ន អង្គរវត្ត និងប្រាសាទដទៃទៀត។ ទស្សនកិច្ចសិក្សានេះ អនុញ្ញាតឲ្យកីឡាករគុនខ្មែរយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់ពីតម្លៃនៃវប្បធម៌ដូនតារបស់ខ្មែរ។ គុនខ្មែរចេញពីអាណាចក្រខ្មែរ ឆ្ពោះទៅកាន់ពិភពលោក។ នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចមកកាន់ខេត្តសៀមរាបនៅថ្ងៃទី១៧ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៤ លោក ប៉ុន សុខ អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកីឡានៃក្រសួងអប់រំ ដែលបានជួបពិភាក្សាជាមួយតំណាងអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា និងក្លិបទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប បានបញ្ជាក់ថា វិស័យកីឡា និងទេសចរណ៍នេះ គឺជាវិស័យប្រទាក់ក្រឡាគ្នា និងលើកស្ទួយគ្នាទៅវិញទៅមក។ លោកបានបន្តបញ្ចាក់ទៀតថា៖«ការងាររបស់យើង គឺទស្សនាចម្លាក់គុនខ្មែរនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទនានាផង ហើយវាក៏ជាពេលវេលា ស្រាវជ្រាវ និងចងក្រងប្រវត្តិប្រវត្តិគុនខ្មែរបន្ថែមទៀតសម្រាប់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ»។ នៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចដដែលនេះ លោក ប៉ុន សុខ អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកីឡានៃក្រសួងអប់រំ ក៏ត្រៀមបង្កើតសកម្មភាពកីឡា-ទេសចរណ៍មួយចំនួនផ្សេងទៀតជាមួយក្លិបទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាបនាពេលខាងមុខ៕	សៀមរាប៖ កីឡាករគុនខ្មែរល្បីៗជាង១០នាក់នឹងត្រៀមធ្វើដំណើរមកកាន់ខេត្តសៀមរាបនាពេលខាងមុខនេះដើម្បីចូលរួមសកម្មភាពកីឡាមួយចំនួន ក្នុងនោះ ក៏មានកម្មវិធីទស្សនាក្បាច់ចម្លាក់គុនខ្មែរនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទនានាផងដែរ។ គ្រូក្បាច់គុនខ្មែរ និងបុរាណវិទូ នឹងបង្ហាញប្រាប់ប្រវត្តិនានាទាក់ទងទៅនឹងក្បាច់គុនខ្មែរនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទនានានៅកាន់ក្រុមកីឡាករគុនខ្មែរ ។
ពាក្យនេះ គ្រាន់តែជាឈ្មោះសម្រាប់ហៅទៅជនល្ងង់ខ្លៅ គ្មានដឹងខុសត្រូវតែប៉ុណ្ណោះ។ ពាក្យនេះមិនមែនជាពាក្យជាក់លាក់ ដែលសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បញ្ជាក់ឲ្យប្រើនោះឡើយ។ ពាក្យ«អាវែក» មហាជនទូទៅហៅម្យ៉ាងទៀតថា អាល្ងង់ មានន័យថា អាមិនដឹងរឿង អាមិនដឹងអ្វីទាល់តែសោះ។ ឧទាហរណ៍៖ អាវែក! គេស៊ីក្រោមភ្នែក អាវែកមិនដឹង។ កុំច្រឡំប្រើពាក្យ «អាវែក» និង«វែក» ក្នុងន័យដូចគ្នាឲ្យសោះ ព្រោះពាក្យទាំងនេះមានន័យខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់។ សម្រាប់ពាក្យ «វែក» វិញគឺសំដៅលើ ពស់ម្យ៉ាងដែលមានពិសកាចសាហាវ គឺពស់មានពិសឃោរឃៅ មួយពួក ដែលមានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា ដូចជា ពស់វែក,វែកក្របី, វែកដំបូក, វែករនាម ជាដើម។ «វែក» មានន័យម្យ៉ាងទៀតថា ប្រដាប់មានដងមានផ្លែសម្រាប់ដោះដួសភោជនាហារ ដូចជា ដងវែក, សម្លមួយវែក,បាយមួយវែក,វែកឆា។ ក្នុងន័យដោយឡែកផ្សេងទៀត «វែក» មានន័យថា ញែកឲ្យឃ្លាតចេញ,ឲ្យស្រឡះ, ឲ្យមានចន្លោះ, ឲ្យមានជ្រឡង,ឲ្យមានផ្លូវ,ផាត់ចេញ៕	«អាវែក» ជាពាក្យដែលអ្នកខ្លះចំណាំហៅទៅអ្នកដែលខ្លួនមិនពេញចិត្ត។ ការពិតពាក្យ «អាវែក» ចង់សំដៅលើ មនុស្សល្ងង់។
ក្រុមកាំភ្លើងធំ បានចាប់ផ្តើមការប្រកួតយ៉ាងល្អដោយអាចធ្វើបានគ្រាប់បាល់ ២គ្រាប់ស៊ុតលើក្រុមម្ចាស់ផ្ទះ Liverpool ត្រឹមនាទី២៨ នៃវគ្គទីមួយ។ ២គ្រាប់របស់ Arsenal ធ្វើបានដោយកីឡាករ Gabriel Martinelli នាទី៨ និង Gabriel Jesus នៅនាទី២៨ មុនពេលដែលកីឡាករ Mohamed Salah រកបានគ្រាប់បាល់តាមមកវិញ ១គ្រាប់សម្រាប់ Liverpool នៅនាទី៤២។ ក្នុងវគ្គទីពីរ Arsenal បានសម្លឹងមើលជ័យជម្នះបំបែកកំណត់ត្រាលើកដំបូងក្នុងទឹកដី Anfield ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១២ មក ជាមួយ ៣ពិន្ទុដ៏សំខាន់សម្រាប់ពួកគេក្នុងដំណើរបេសកកម្មឈ្នះពានរង្វាន់ Premier League។ Liverpool ក្នុងវគ្គទីពីរវាយបកដាក់សម្ពាធខ្លាំងឡើងវិញទៅលើ Arsenal ដោយនៅត្រឹមនាទី៥៤ Salah ខកខានការស៊ុតបាល់ពិន័យ ១១ម៉ែត្រមិនចូល តែទោះយ៉ាងណាកីឡាករ Roberto Firmino ដែលបានប្តូរចូលនៅនាទី៧៨ បានជួយរកគ្រាប់បាល់តាមស្មើ ២-២ ដោយការតែតនៅនាទី៨៧។ បញ្ចប់ការប្រកួតក្រុមទាំងពីរចែកគ្នាម្នាក់ ១ពិន្ទុ។ ក្រោយបញ្ចប់ការប្រកួតលោក Mikel Arteta អ្នកចាត់ការ Arsenal បាននិយាយប្រាប់ទៅកាន់ទូរទស្សន៍ Sky Sports បន្ទាប់ពីលទ្ធផលស្មើ ថាកូនក្រុមរបស់លោកបាត់បង់ភាពម្ចាស់ការ ក្រោយពេលស៊ុតនាំមុខលើ Liverpool។ «ជាការប្រកួតដ៏ខ្លាំង ការប្រកួតស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់យើង ប៉ុន្តែក្រោយពេលវគ្គទីមួយ យើងធ្វើឱ្យរបូតគ្រាប់បាល់ បន្ទាប់ពីសន្ទុះនៃការសម្រុកវាយបករបស់ក្រុមគូប្រជែង។ យើងបានកែប្រែបន្ទាប់ពីវគ្គទីមួយ ហើយចាប់ផ្តើមបានល្អនៅនាទីដំបូង ប៉ុន្តែយើងបានបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងទៅវិញ វាបានក្លាយជាការប្រកួតដ៏លំបាក និងច្របូកច្របលសម្រាប់យើង។»។ លោក Arteta បាននិយាយបែបនេះ។ Arsenal បច្ចុប្បន្នមាន ៧៣ពិន្ទុក្រោយឆ្លងកាត់ការប្រកួត ៣០លើក ដោយមានគម្លាត ៦ពិន្ទុពីលើក្រុមលេខ ២ Manchester City ដែលទើបប្រកួត២៩លើក។ ចំណែកក្រុម Liverpool វិញ ជាក្រុមស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់លេខ៨ ដែលមាន ៤៤ពិន្ទុ និងប្រឈមមិនបានលេងក្របខណ្ឌអឺរ៉ុបរដូវកាលក្រោយ។ សម្រាប់លោក Jurgen Klopp អ្នកចាត់ការក្រុម Liverpool បានបង្ហាញអារម្មណ៍មិនសប្បាយចិត្តចំពោះលទ្ធផលការប្រកួត ខណៈលោកបានស្តីបន្ទោស កូនក្រុមមិនអាចយកបានជ័យជម្នះការប្រកួតបាន។ «វាជារឿងដ៏ធម្មតាសម្រាប់យើងរដូវកាលនេះទៅហើយ Arsenal បានបើកឆាកការប្រកួត ពិតណាស់រហូតពួកគេរកបានគ្រាប់បាល់ មិនប្រើពេលយូពួកគេរកបាន គ្រាប់ទីពីរ។ យើងបានកែប្រែលទ្ធផល រហូតស្មើគ្មានបញ្ហាទេជាមួយលទ្ធផលស្មើ ប៉ុន្តែខ្ញុំនៅនឹកស្មានមិនដល់ថាហេតុអ្វីយើងមិនអាចឈ្នះការប្រកួត ខ្ញុំពិតជាមិនដឹងសោះឡើយ។»។ នេះជាអ្វីដែលលោក Klopp បាននិយាយប្រាប់ទៅកាន់ទូរទស្សន៍ Sky Sports៕	គម្លាតពិន្ទុនាំមុខកំពូលតារាងនៃក្របខណ្ឌ Premier League របស់ Arsenal ថមថយ បន្ទាប់ពីខកខានជ័យជម្នះដ៏ធំនៅទឹកដី Anfield ក្រោយ Liverpool វាយបកតាមស្មើវិញក្នុងលទ្ធផល ២-២ ក្នុងជំនួបលីគសប្តាហ៍ទី៣០ នាថ្ងៃទី៩ ខែមេសា។ គ្រូកាំភ្លើងធំ និងហង្សក្រហមសុទ្ធតែមិនពេញចិត្តលទ្ធផល និងបន្ទោសកូនក្រុមរៀងខ្លួន។
ក្លិបបាល់ទាត់បឹងកេត ដែលមានលោកស្រី ពុធ ធីតា ជាប្រធាន បានក្លាយជាម្ចាស់ជើងឯកពានរង្វាន់ក្របខណ្ឌមិត្តហ្វូនខេមបូឌានលីគរដូវកាលឆ្នាំ២០២០ ខណៈក្រុមបាល់ទាត់វិសាខា ដែលមានលោកស្រី កែ សួនសុភី ជាប្រធាន បានគ្រងជើងឯកក្នុងការប្រកួតពានរង្វាន់សម្តេច ហ៊ុន សែន។ តាមរយៈលទ្ធផលនេះ ធ្វើឲ្យឆ្នាំ២០២០ ក្លាយជាឆ្នាំប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វិស័យកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ដែលមានក្លិបពីរមានថ្នាក់ដឹកនាំជាស្ត្រីបានក្លាយជាម្ចាស់ជើងឯក ពុំធ្លាប់មានកន្លងមកនៅកម្ពុជា។ លោកស្រី ពុធ ធីតា និងលោកស្រី កែ សួនសុភី បានចូលកាន់តំណែងជាប្រធានក្លិបរៀងៗខ្លួន នៅអំឡុងឆ្នាំ២០១៨ ដូចគ្នា គ្រាន់តែខុសខែគ្នាតែប៉ុណ្ណោះ។ លោកស្រី ពុធ ធីតា ត្រូវបានតែងតាំងឲ្យធ្វើជាប្រធានក្លិបបាល់ទាត់បឹងកេតកាលពីដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨ ក្រោយការចាកចេញរបស់លោក ស៊ីវ ថា ដែលជាស្ថាបនិកក្លិបនៅដើមខែមករា។ ចំណែកលោកស្រី កែ សួនសុភី ចូលកាន់តំណែងជាប្រធានក្លិបវិសាខាជំនួសស្វាមី គឺលោក ស សុខា ដែលជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា នៅថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ វត្តមានរបស់លោកស្រីទាំងពីរ ក៏ជាប្រវត្តិសាស្ត្រមួយផងដែរ សម្រាប់វិស័យកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ដែលមានថ្នាក់ដឹកនាំក្លិបបាល់ទាត់ជាស្ត្រី ព្រោះតាំងពីសហព័ន្ធត្រូវបានបង្កើតឡើង ពុំធ្លាប់មានក្លិបជាសមាជិកណាមានថ្នាក់ដឹកនាំជាស្ត្រីនោះទេ ទោះបីពួកគេមានស្វាមីជាប្រធានក្លិបក៏ដោយ។ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជាបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣៣ និងទទួលបានការទទួលស្គាល់ពីសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ(FIFA)និងសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ទ្វីបអាស៊ី(AFC)នៅឆ្នាំ១៩៥៤។ សម្រាប់ការប្រកួតបាល់ទាត់ដណ្តើមពានរង្វាន់ក្របខណ្ឌមិត្តហ្វូនខេមបូឌានលីគ រដូវកាលឆ្នាំ២០២០ ក្រុមជើងឯកបានទៅលើក្លិបបឹងកេត រីឯជើងឯកបានទៅលើក្លិបព្រះខ័នរាជស្វាយរៀង និងចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣បានទៅលើភ្នំពេញក្រោន។ ចំណែកការប្រកួតពានរង្វាន់សម្តេច ហ៊ុន សែន ជើងឯកបានទៅលើក្លិបវិសាខា ខណៈណាហ្គាវើលដ៍ជើងឯករង និងលេខ៣បានទៅលើក្រុមព្រៃវែង ក្រោយយកឈ្នះភ្នំពេញក្រោន ៤-២ នៅជំនួបផ្តាច់ព្រ័ត្រ៕	ក្លិបបាល់ទាត់ចំនួនពីរ ដែលមានថ្នាក់ដឹកនាំជាស្ត្រីហាក់ទទួលបានជោគជ័យខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០២០ នេះ បន្ទាប់ពីពួកគេបានឈ្នះជើងឯករៀងៗខ្លួនក្នុងការប្រកួតពានរង្វាន់ក្របខណ្ឌមិត្តហ្វូនខេមបូឌានលីគ និងពានសម្តេច ហ៊ុន សែន។ នេះជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងវិស័យកីឡាបាល់ទាត់កម្ពុជា ដែលមានក្លិបមានថ្នាក់ដឹកនាំជាស្ត្រី ហើយបានគ្រងតំណែងជើងឯក។
ក្រសួងធនធានទឹក បានបញ្ជាក់ថា លក្ខណៈភ្លៀងធ្លាក់បែបនេះ បណ្តាមកពីជ្រលងសម្ពាធទាបកំពុងអូសបន្លាយលើកម្ពុជាភាគខាងលើ ហើយគួបផ្សំនឹងខ្យល់មូសុងនិរតី ដែលមានឥទ្ធិពលកើនឡើងវិញ ទើបធ្វើឱ្យអាកាសធាតុមានលក្ខណៈអំណោយផលល្អដល់កម្ពុជា។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កម្ពុជាកំពុងទទួលឥទ្ធិពល El Nino( El Nino Years)។ ហើយឥទ្ធិពលនេះ មិនទាន់បញ្ចប់នៅឡើយ ប៉ុន្តែបានថយចុះបន្តិច។ ចំណែកបាតុភូតផ្គររន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់ នៅតែបន្ត ដែលតម្រូវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបន្តការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ចំពោះបាតុភូតទាំងនេះ៕	ភ្នំពេញ៖ ចាប់ពីថ្ងៃទី៥-១១មិថុនា ភ្លៀងនឹងបន្តធ្លាក់ក្នុងកម្រិតមធ្យមទៅបង្គួរ ហើយតំបន់ខ្លះអាចមានភ្លៀងខ្លាំង ។ នេះបើតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ។
ក្នុងទឹកមុខព្រួយបារម្ភ អ្នកស្រី សេង ឈន ប្រាប់ថា ខ្លួនធ្លាប់មានប្រវត្តិសម្រាលកូនលំបាក ទើបបារម្ភខ្លាចការសម្រាលកូនទី២នេះ ដូចកូនទី១ទៀត។ កាលកូនទី១ ក្រោយបែកទឹកភ្លោះហើយ កូនមិនព្រមកើត ទើបគ្រូពេទ្យមណ្ឌលសម្រេចបញ្ជូនស្រ្តីវ័យ ២៤ឆ្នាំនេះ ទៅសម្រាលនៅមន្ទីរពេទ្យជ័យវរ្ម័នទី៧(ពេទ្យគន្ធបុប្ផាទី៣) ក្នុងក្រុងសៀមរាប ដោយសារមណ្ឌលពុំមានសម្ភារ និងបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីជួយសម្រាល។ ដល់ទីនោះ ពេទ្យបានជួយសង្រ្គោះកូនអ្នកស្រី សេង ឈន តាមរយៈការប្រើឧបករណ៍បូម។ ស្រ្តីរូបនេះរំឭកថា៖« កាលណោះខែចន្ទី! ខ្ញុំទៅរើសចន្ទី មកវិញបែកទឹកភ្លោះទៅ ខ្ញុំអត់មានឈឺ [ឈឺពោះ] អីទេ។ ទៅមណ្ឌល(សុខភាព) (ពេទ្យ)មណ្ឌលសុខភាពគេថា អត់ហ៊ានទុកទេ គេបញ្ជូនទៅពេទ្យក្រោម [មន្ទីរពេទ្យនៅទីរួមខេត្ត]។ ពេទ្យថា កូនខ្ញុំអត់មានសុខភាពល្អ មិនអាចកើតមកខ្លួនវាបាន ពេទ្យគេសម្រេចបូមជូនទៅ»។ អ្នកស្រី សេង ឈន កំឡុងពេលបទសម្ភាសជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាន នាថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ អ៊ីសា រ៉ហានី ទោះកន្លងទៅ៥ឆ្នាំហើយក៏ដោយ តែអារម្មណ៍ពេលនោះមិនទាន់ទៅណាឆ្ងាយ ពីស្រ្តីអ្នកភូមិអន្លង់ធំ ឃុំខ្នងភ្នំ ស្រុកស្វាយលើ នេះឡើយ។ អ្នកស្រីនៅតែខ្លាច គួបផ្សំនឹងជីវភាពខ្វះខាត។ កាលណោះ គ្រួសារមួយនេះ ត្រូវចំណាយថ្លៃឡានពេទ្យសម្រាប់បញ្ជូនចំនួន២៥ម៉ឺនរៀល រួមនិងការចាយវាយផ្សេងៗកំឡុងពេលស្នាក់នៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យមួយយប់ សរុបអស់ខ្ទង់ ៦០ម៉ឺនរៀល។ ថវិកានេះមានចំនួនតិច សម្រាប់អ្នកមានជីវភាពធូរធារ តែវាច្រើនសម្រាប់គ្រួសារអ្នកស្រី សេង ឈន។ លើកនេះក៏ដូចគ្នា អ្នកស្រី សេង ឈន និងប្ដី ប្រឹងដើរស៊ីឈ្នួលគេមិនឈប់ទេ ដើម្បីសន្សំទុកសម្រាលកូនដោយខ្លាចក្រែងមានអាសន្នដូចលើកមុនទៀត។ «ត្រៀមលុយដែរ។ ប្ដីស៊ីឈ្នួលគេ ខ្ញុំក៏ស៊ីឈ្នួល គេដែរ ទៅជីកអន្លង់ដាក់របងឱ្យគេ ត្រួសស្មៅចម្ការ។ បើរកលុយមិនបាន ក៏មានតែខ្ចីគេសិន»។ និទានដោយសំដីមួយៗ និងហាក់ខ្វល់ខ្វាយជាខ្លាំង អ្នកស្រី សេង ឈន បន្ថែមទៀតថា ក្នុងមួយថ្ងៃ អ្នកស្រីនិងប្ដីអាចរកប្រាក់បានប្រមាណ៥ម៉ឺនរៀល តែថាការងារទាំងនោះ មិនមានរាល់ថ្ងៃឡើយ។ អ្នកស្រី ណន ណេង ថតជាមួយកូនៗនៅផ្ទះកំឡុងពេលផ្តល់បទសម្ភាសជាអ្នកសារព័ត៌មាន នាថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ អ៊ីសា រ៉ហានី ចំណែកអ្នកស្រី ណន ណេង ក៏ធ្លាប់ជួបករណីស្រដៀងគ្នាដែរ។ សព្វថ្ងៃ កូនទី៣របស់អ្នកស្រី ណន ណេង អាយុបាន៧ខែហើយ។ ពលរដ្ឋនៅភូមិអូរមានជ័យ ឃុំស្វាយលើ រូបនេះ នៅតែមិនអស់ចិត្ត និងរកមូលហេតុជាក់លាក់ពុំឃើញ កំឡុងពេលសម្រាលកូននៅមណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ។ កំពុងបំបៅដោះកូនបណ្ដើរ ឆ្លៀតនិយាយបណ្ដើរ អ្នកស្រី ណន ណេង អាយុ២៤ឆ្នាំ រំឭកយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «អារឿងមើលគេមើលហើយ ប៉ុន្តែគេអត់មានថាចាក់ថ្នាំអីឱ្យយើងដែរពេលខ្ញុំឈឺពោះខ្លាំង ខ្ញុំថាពេទ្យអើយដាក់ថ្នាំដាក់សេរ៉ូមខ្ញុំបន្ដិចមក ឱ្យខ្ញុំរហ័សបានកើត។ គាត់ [គ្រូពេទ្យ] ថា គាត់មិនហ៊ាន ចាក់ទេ ខ្លាចប៉ះពាល់ដល់កូន។ ខ្ញុំក៏ទ្រាំឈឺរហូតដល់កើត កើតមកក៏គេមិនដាក់សេរ៉ូមឱ្យយើង»។ ស្រ្តីដដែលបន្តថា៖« ពេលសម្រាលហើយខ្ញុំតែងយកកូនទៅចាក់ថ្នាំ ខ្ញុំឃើញគេអ្នកក្រោយៗគេដាក់សេរ៉ូម ដាក់អី។ ខ្ញុំថាខុសតែខ្ញុំមួយ ម៉េចទៅកើតមិនដែលដាក់សេរ៉ូម ចាក់ថ្នាំអីនឹងគេសោះ ឬមួយយើងអត់លុយ មិនដឹង ទើបគេមិនដាក់ឱ្យយើង»។ អ្នកស្រី ណន ណេង រៀបរាប់ទៀតថា៖« ខ្ញុំឮតែអ្នកផ្ទះខាងកើតនេះថា គេទល់តែមានលុយឱ្យពេទ្យ ទើបគេមើលថែដិតដល់ ហើយគេដាក់សេរ៉ូមដាក់ថ្នាំឱ្យ ដោយសារប្តីគេទាហានដែរ គេមានលុយមានអី គេមើលដិតដល់ មើលថែល្អ។ បើអត់ដូចខ្ញុំអ៊ីចេះ មិនងាយទេ បើមិនប្រឹងកើតកូនខ្លួនឯងទេ ក៏យ៉ាប់ដែរ»។ ណន ណេង បានរំឭកករណីកូនទី២ ដែលពេលនេះ គេមានអាយុ៥ឆ្នាំហើយ។ កាលនោះ ការសម្រាលក៏មានគ្រោះថ្នាក់ដែរ នៅពេលមណ្ឌលសុខភាពក្នុងមូលដ្ឋាន ពុំមានសេវា និងគ្រឿងបរិក្ខាសម្រាលគ្រប់គ្រាន់។ កូននាងកើតបញ្ច្រាស ហើយពេទ្យទាមទារបញ្ជូន។ ស្រ្តីរូបនេះនិទានថា៖« ពេលនោះពិបាកកើត មិនមានថ្នាំអីទេ កើតបញ្ច្រាសជើង ពេទ្យពិភាក្សាគ្នាថាបញ្ជូនដែរ តែម៉ែថា បើចេញជើងមកមួយចំហៀងហើយ បញ្ជូនទៅទម្រាំដល់ពេទ្យងាប់ល្មម ដល់ហើយម៉ែខ្លាចខ្ញុំដាច់ខ្យល់ ថាមិនបាច់បញ្ជូនទេ ជួយគ្នាទៅ កាលណោះបានឆ្មបពីស្រុកដែលគាត់នាំកូនទៅកើតដែរ គេនាំគ្នាជួយ បង្វិលពោះ ក៏បានកើត»។ មិនធ្លាប់ជួបករណីពិបាកដូចគេនោះទេ អ្នកស្រី វឹង លន វ័យប្រមាណ៣០ឆ្នាំ ប្រាប់ថា កូនទាំងបីរបស់ខ្លួនកើត នៅមណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ និងទទួលការមើលថែ ចាក់ថ្នាំ និងសេរ៉ូមធម្មតាពីក្រុមគ្រូពេទ្យ។ អ្នកភូមិអូរមានជ័យរូបនេះលើកឡើងថា៖« រឿងគេផ្សេងខ្ញុំមិនដឹង តែសម្រាប់ខ្ញុំ គឺស្រួល ព្រោះប្ដីខ្ញុំគាត់ មានមុខមាត់ដែរ គាត់ធ្វើទាហានគេដាក់សេរ៉ូមឱ្យដែរ ខ្ញុំលើសឈាម គេដាក់អស់៣កំប្លោកទម្រាំកើត»។ អ្នកស្រី ធឿប សាឡំ កំពុងបីកូនលើអង្រឹងក្រោមផ្ទះ នាភូមិតាហៀរ ឃុំបឹងមាលា ស្រុកស្វាយលើ ថ្ងៃនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ អ៊ីសា រ៉ហានី ចំណែកអ្នកស្រី ធឿប សាឡំ នៅឃុំបឹងមាលា ក៏បានទៅទទួលសេវាសម្រាលកូននៅមណ្ឌលសុខភាព ស្វាយលើដែរ ដែលត្រូវធ្វើដំណើរជិតកន្លះម៉ោងពីភូមិ។ សាឡំ មានបណ្ណក្រីក្រ ទាំងសម្រាល និងក្រោយ សម្រាល នាងទទួលបានថវិកឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋបន្ថែមទៀត។ នាងរៀបរាប់ថា៖« ពេលទៅកើតគេមើលថែ ធម្មតា ដាក់សេរ៉ូម ចាក់ថ្នាំ គ្រែគេង សម្ភារអី មិនអីទេ»។ យ៉ាងណា ដោយសារមិនមានសេវាគ្រប់គ្រាន់នៅមណ្ឌលសុខភាព ស្រ្តីវ័យ២៧ឆ្នាំរូបនេះ ត្រូវឡើងចុះទៅឃុំដំដែក ស្រុកសូទ្រនិគម ដែលអ្នកភូមិយល់ថា មានមន្ទីរពេទ្យឯកជនច្រើនកន្លែង សម្រាប់ការអូសអេកូពិនិត្យសុខភាព និងភេទកូន។ សាឡំ រៀបរាប់ថា៖« កូនមួយ បានអូសម្ដង អត់លុយ កូនមុនៗអាបងអូសនៅដំដែកទាំងបី មានតែមីនេះទេ អូសនៅស្វាយលើដែលគេទើបបង្កើត។ កាលទៅដំដែកជិះឡាន សេវាអូសអស់២ម៉ឺន ថ្លៃឡានអស់១ម៉ឺន ទិញអីហូបផងអស់៤ ៥ម៉ឺន»។ ចង់ឱ្យមានសេវា និងបរិក្ខាសម្រាលកូនបន្ថែមនៅមណ្ឌលសុខភាព ទោះសម្រាលងាយស្រួល និងមិនធ្លាប់ឆ្លងកាត់ការលំបាក តែអ្នកស្រី ធឿប សាឡំ វ័យ២៧ឆ្នាំ នៅភូមិតាហៀរ ឃុំបឹងមាលា ចង់ឱ្យមានម៉ាស៊ីនអូសអេកូពោះ ដែលអាចជួយកាត់បន្ថយចំណាយ សម្រាប់ពលរដ្ឋក្រីក្រដូចជាខ្លួនបានមួយផ្នែក។ នាងថា៖« ចង់ឱ្យគេធ្វើអូសអេកូនៅមណ្ឌលសុខភាព ក្រែងអ្នកក្រោយៗមានកូនអី មានទម្ងន់អីទៀត មិនពិបាកទៅឆ្ងាយ និងមិនបាច់អស់លុយទៅឆ្ងាយ»។ ចំណែកអ្នកស្រី សេង ឈន នៅលើភ្នំគូលែនឯណោះវិញ សុំឱ្យមណ្ឌលមានពេទ្យជំនាញ និងបំពាក់ ឧបករណ៍គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ស្រ្តីដែលពិបាកសម្រាល ដូចករណីអ្នកស្រីដូច្នោះដែរ។ អ្នកស្រីនិយាយដោយការរំពឹងទៅឆ្ងាយយ៉ាងដូច្នេះថា៖« ប្រហែលអាចងាយស្រួល ប្រសិនមានឧបករណ៍សម្រាលគ្រប់ មិនពិបាកយើងចុះទៅក្រោម ទៅឆ្ងាយ»។ ដកដង្ហើមធំ អ្នកស្រី ណន ណេង និយាយថា៖« មិនចង់អីទេ ចង់តែថាពេលពិបាកក៏ជួយចាក់ថ្នាំ ឬដាក់សេរ៉ូមឱ្យមានកម្លាំង ជួយទៅមិនបានអីបានថ្នាំចាក់រហ័សបើកស្បូន ចង់ដាក់សេរ៉ូមឱ្យមានកម្លាំង រហ័សកើត ចំពោះអ្នកយ៉ាប់ៗ។ ចង់បានដូចពេទ្យខេត្តដែរ ឬដូចពេទ្យមណ្ឌលសំរោង (ស្រុកសូទ្រនិគម) ឮថាពេទ្យគេមើលថែដិតដល់ណាស់។ គេមានឧបករណ៍គ្រប់គ្រាន់។ បានខ្ញុំថា ស្វាយលើម៉េចបានមិនធ្វើ ដូចគេអ៊ីចឹងទៅ កុំពិបាកឱ្យគ្នាទៅឆ្ងាយ»។ ប្រធានមណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ លោក យឿន សុខា ប្រាប់ថា ការផ្តល់សេវានៅមណ្ឌលសុខភាព គឺធ្វើដោយសមភាព និងរើសអើងអ្នកមានឬអ្នកក្រឡើយ។ ចំណែកតម្លៃសេវាវិញ គឺយកតាមតារាងបានកំណត់ ដែលមានបិទនៅជញ្ជាំង។ ចំពោះករណីការចាក់ថ្នាំ និងសេរ៉ូម សម្រាប់ស្រ្តីសម្រាលកូនវិញ លោក យឿន សុខា ប្រាប់ថា ស្រ្តីមានធ្លាក់ឈាម ព្រាយក្រឡាភ្លើង និងកើតពិបាក ទើបមានការចាក់ថ្នាំត្រៀមបញ្ជូន។ ចំណែកស្រ្តីសម្រាលទាំងអស់ដែលមានអាការធម្មតា ក៏គ្រូពេទ្យដាក់សេរ៉ូមឱ្យដែរ។ យ៉ាងណា ប្រធានមណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ ទទួលស្គាល់ថា ក៏មានករណីមួយចំនួនតូច ក៏ឆ្មបមិនបានព្យូរសេរ៉ូម ឱ្យដែរ គឺចំពោះស្រ្ដីដែលងាយសម្រាល ព្រោះយល់ថា ការព្យូរសេរ៉ូមអាចបង្កការលំបាកដល់ពួកគាត់ទៅវិញទេ។ «ស្រ្តីមកសម្រាលកូនជាជំនាញរបស់ឆ្មប មើលទៅប៉ះណាយើងមិនបាច់ដាក់ក៏បានដែរ។ ខ្ញុំធ្លាប់សួរដែរ ថាម៉េចមិនដាក់? គាត់ថាមិនបាច់ដាក់ទេកុំឱ្យពិបាក យោងចុះយោងឡើង ពិបាកដើរ មើលទៅគាត់ធ្លាប់កើតស្រួលហើយ ព្រោះអត់មានបញ្ហាត្រូវដាក់ទេ»។ លោក យឿន សុខា បន្ថែម។ ចំពោះស្រ្តីក្រោយសម្រាលកូន គ្រូពេទ្យក៏បានផ្តល់ថ្នាំជាតិដែក៦០គ្រាប់ ព្រមទាំងការចាក់ថ្នាំបង្ការតេតាណុស វីតាមីន និងការផ្ដល់ប្រឹក្សាថែទាំ ឬតាមដានបន្ថែម ក្រែងខ្វះជីវជាតិ និងមានបញ្ហាស្លេកស្លាំង។ ជាមណ្ឌលសុខភាពស្ថិតនៅទីរួមស្រុក មណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ បាន និងកំពុងរ៉ាប់រងការព្យាបាល និងផ្តល់សេវាកម្រិតតូច ដល់ប្រជាជនចំនួន ៣ឃុំ មានឃុំស្វាយលើ ឃុំបេងមាលា និងឃុំតាសៀម។ ជាមធ្យមអ្នកជំងឺភាគច្រើនជាស្រ្តី និងកុមារប្រមាណ ៥០០ ទៅ៦០០នាក់ក្នុងមួយខែ ដែលបានទៅទទួលសេវាពីកន្លែងនេះ។ អភិបាលស្រុកស្វាយលើ លោក អៀង ពិសិដ្ឋ ក្នុងកម្មវិធីពិនិត្យសុខភាព និងព្យាបាលជំងឺ ដែលរៀបចំឡើងដោយក្រុមគ្រូពេទ្យស្ម័គ្រចិត្ត លោក ហ៊ុន ម៉ានី នាថ្ងៃទី១២ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ អ៊ីសា រ៉ហានី ស្រុកស្វាយលើមានចម្ងាយប្រមាណជាង៨០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តសៀមរាប។ អភិបាលស្រុកស្វាយលើ លោក អៀង ពិសិដ្ឋ លើកឡើងថា ស្រុកនេះមានមណ្ឌលសុខភាពចំនួន៣ ដែលគ្របដណ្ដប់លើឃុំចំនួន៥។ ឃុំដែលមានមណ្ឌលសុខភាព មានឃុំខ្នងធំ ស្វាយលើ និងកន្ទួត។ លោកថា អាជ្ញាធរកំពុងប្រឹងប្រែងដើម្បីស្នើសុំឱ្យមានការសាងសង់មណ្ឌលសុខភាពលើឃុំចំនួន២ទៀត គឺឃុំបឹងមាលា និងឃុំតាសៀម។ យ៉ាងណា ដើម្បីបំពេញតម្រូវការដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងគ្រានេះ មន្ទីរសុខាភិបាលខេត្ត បានផ្តល់អគារមន្ទីរពេទ្យថ្មីមួយខ្នង ពីរជាន់ ដើម្បីឱ្យការបម្រើសេវាកានតែទូលំទូលាយ។ លោក អៀង ពិសិដ្ឋ បន្ថែមថា៖«ភូមិសាស្រ្ដស្រុកស្វាយលើ ពីភូមិទៅឃុំគឺឆ្ងាយណាស់ ទើបយើងប្រឹងប្រែងធ្វើយ៉ាងណា ឱ្យមធ្យោបាយរហ័ស ផ្លូវប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ពិសេសយើងកំពុងគិតគូរជំរុញទៅដល់ឃុំ ពីរដែលមិនទាន់មានមណ្ឌលសុខភាព»។ ប្រធានមន្ទីរសុខាភិបាលខេត្តសៀមរាប លោក ក្រុស សារ៉ាត់ ពេលផ្តល់បទសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ នៅការិយាល័យរបស់លោក នាថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ អ៊ីសា រ៉ហានី ប្រធានមន្ទីរសុខាភិបាលខេត្តសៀមរាប លោក ក្រុស សារ៉ាត់ បានឱ្យដឹងថា ខេត្តសៀមរាបមាន មន្ទីរពេទ្យស្រុកប្រតិបត្តិចំនួន៤ មាននៅស្រុកសូទ្រនិគម ក្រឡាញ់ អង្គរជុំ និងពួក ដែលជាមន្ទីរពេទ្យ កម្រិត២ មិនមែនកម្រិតឯកទេស។ ចំណែកមណ្ឌលសុខភាពមាន ៩៤ ក្នុងឃុំចំនួន១០០។ លោក ក្រុស សារ៉ាត់៖« យើងស្ទើរតែមានមណ្ឌលសុខភាពគ្រប់ឃុំ ព្រោះឃុំទាំងនោះមានអត្រាប្រជាជន មិនទាន់គ្រប់កម្រិតលក្ខខណ្ឌ ដែលត្រូវបង្កើតមណ្ឌលសុខភាព»។ លោក សារ៉ាត់ ពន្យល់ថា តាមគោលនយោបាយរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ក៏ដូចជាក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ កម្រិតស្ដង់ដា ដែលអាចសង់មណ្ឌលសុខភាពបាន គឺត្រូវមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនចាប់ពី៨,០០០ ទៅ១,២ម៉ឺននាក់ តែក៏មានករណីលើកលែងខ្លះដែរ ប្រសិនមានតម្រូវការចាំបាច់ ពីប្រជាពលរដ្ឋ ឬអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ របាយការណ៍ស្ថិតិប្រជាពលរដ្ឋក្នុងស្រុកស្វាយលើ បានបង្ហាញពីប្រជាជនក្នុងឃុំបឹងមាលា និងឃុំតាសៀម ដែលពុំទាន់មានមណ្ឌលសុខភាព គឺស្ទើរគ្រប់តាមលក្ខខណ្ឌស្ដង់ដាហើយដែរ។ ក្នុងនោះឃុំបឹងមាលា មានប្រជាជនសរុប ជិត៨ពាន់នាក់ ឬស្មើនឹងប្រមាណ១ ៨០០គ្រួសារ។ រីឯឃុំតាសៀម មានប្រជាជនជាង ៩ពាន់នាក់ ឬស្មើនឹងជាង២ពាន់គ្រួសារ។ ចំនួននេះ ហាក់ខុសគ្នាបន្ដិចបន្តួចពីស្ថិតិប្រជាជននៅតាមតំបន់ ដែលគ្រប់លក្ខខណ្ឌនៃការសាងសង់មណ្ឌលសុខភាព គឺពី៨ពាន់ទៅ ១,២ម៉ឺននាក់ ដូចដែល លោក ក្រុស សារ៉ាត់ បានលើកឡើង។ យ៉ាងណា សម្រាប់លោកប្រធានមន្ទីរសុខាភិបាល ការសាងសង់មណ្ឌលភាព ក្នុងដំណាក់កាលនេះ រដ្ឋបាលស្រុក អាចរកមធ្យោបាយសង់បាន តែបញ្ហានៅត្រង់ការចំណាយ និងសម្ភារក្នុងមណ្ឌល។ លោក សារ៉ាត់ ពន្យល់ថា៖« វាពិបាកអ៊ីចេះ ឥឡូវនេះការសាងសង់មណ្ឌលសុខភាពយើងមាន (លទ្ធភាព) មានសប្បុរសជន យើងអំពាវនាវអីទៅ ជួនកាលអាជ្ញាធរគាត់រកជួយបាន។ តែសំខាន់ដែលត្រូវ Supply (ផ្គត់ផ្គង់)កាលណាកើតមណ្ឌលសុខភាពមួយ ត្រូវមានបុគ្គលិក ត្រូវមានថ្នាំ ត្រូវមានសម្ភារបរិក្ខា ហើយត្រូវមានការគាំទ្រថវិកា ៦២០២៨ របស់ក្រសួង សេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ហើយកាលណាយើងដាក់អត់គ្រប់លក្ខខណ្ឌ ក្រសួងអត់Approv(អនុម័ត)»។ ឆ្លើយតបចំពោះបញ្ហាដែលស្នើឱ្យមានការពង្រឹងសមត្ថភាពតាមមណ្ឌលសុខភាព អ្នកនាំពាក្យក្រសួង សុខាភិបាល លោកស្រី ឱ វណ្ណឌីន ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ នៅថ្ងៃទី២៣ កុម្ភៈ ថារាជរដ្ឋាភិបាលបាននិងកំពុងប្រឹងប្រែងជាដំណាក់ៗ ក្នុងការពង្រឹងសេវាសុខាភិបាល ដើម្បីឆ្លើយតបចំពោះតម្រូវការពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋាន ពិសេសនៅតាម មណ្ឌលសុខភាព។ លោកស្រី ឱ វណ្ណឌីន អ្នកនាំពាក្យក្រសួងសុខាភិបាល (ពាក់អាវខ្មៅកណ្ដាល) ថតជាមួយក្រុមគ្រូពេទ្យ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន កំឡុងពេលចុះពិនិត្យសកម្មភាពចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ១៩នៅសាលាបឋមសិក្សាភូមិថ្នល់ សង្កាត់ស្រង៉ែ ក្រុងសៀមរាប នាថ្ងៃទី២៣ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣។ រូបភាព៖ អ៊ីសា រ៉ហានី លោកស្រី ឱ វណ្ណឌីន ប្រាប់ដូច្នេះថា៖« យើងនឹងគិតពីការពង្រឹងនូវសមត្ថភាពនៅតាមមណ្ឌលសុខភាព របស់យើង ដើម្បីឱ្យគាត់ អាចធ្វើការងារស្វែងរកការផ្ដល់សេវាជូនដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ នៅតាម សហគមន៍របស់យើង ប្រកបដោយគុណភាព។ ហើយមិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេ យើងនឹងបោះជំហានទៅរក ការធ្វើម៉េច គឺមណ្ឌលសុខភាពនីមួយៗ គឺក្ដោបក្ដាប់នូវបញ្ហាសុខភាពរបស់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ នៅតាមសហគមន៍នីមួយៗ នៅតាមតំបន់កាន់កាប់»។ យ៉ាងណា លោកស្រីវេជ្ជបណ្ឌិតបញ្ជាក់ថា ការងារនេះអាចធ្វើទៅបាន គឺទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពី អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ពីមន្រ្តីសុខាភិបាលតាមមណ្ឌលសុខភាព ពិសេសសហគមន៍។ ក្រៅពីគិតគូរការពង្រឹងសេវាសុខាភិបាលនៅមូលដ្ឋានហើយ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងសុខាភិបាលបន្ថែមថា ក្រសួងក៏មានការគិតគូរវែងឆ្ងាយ ចំពោះការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលនៃជំងឺឆ្លង និងជំងឺមិនឆ្លង តាមរយៈផ្តល់ការអប់រំសុខភាព ព្រោះថាជំងឺមិនឆ្លងបានក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ គួរឱ្យបារម្ភ។ លោកស្រី ឱ វណ្ណឌីន ពន្យល់ថា៖«ការកើនឡើងនូវជំងឺមិនឆ្លង ដូចជាលើសឈាម ទឹកនោមផ្អែម មហារីក នៅតែជាកង្វល់សម្រាប់សុខភាពសាធារណៈ ដែលក្រសួងសុខាភិបាលខិតខំបណ្ដុះបណ្ដាល»។ ទោះបីនិយាយពីចេតនាចង់ពង្រឹងសេវាសុខាភិបាលនៅមូលដ្ឋាន តែមន្រ្តីក្រសួងសុខាភិបាល មិនចង់និយាយពីថវិកាជាតិ ដែលប្រើប្រាស់ប្រចាំឆ្នាំសម្រាប់វិស័យនេះឡើយ។ លោកស្រី ឱ វណ្ណឌីន៖« ខ្ញុំគិតថា រាជរដ្ឋាភិបាលលោកយកចិត្តទុកដាក់ លោកនឹងបង្កើន»។ លោក គួច ម៉េងលី ស្ថាបនិ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល និងអគ្គនាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមហ៊ុន ម៉េងលី ជេ. គួច អេឌ្យូខេសិន។ រូបភាព៖ ក្រុមការងាររបស់លោក គួច ម៉េងលី ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល និងអគ្គនាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមហ៊ុន ម៉េងលី ជេ.គួច អេឌ្យូខេសិន និងជាវេជ្ជបណ្ឌិត លោក គួច ម៉េងលី មើលឃើញចំណុចល្អប្រសើរ លើវិស័យសុខាភិបាលនៅកម្ពុជា នារយៈពេលចុងក្រោយនេះ។ លោកថា៤ទៅ៥ឆ្នាំមកនេះ វិស័យនេះមានការកែប្រែ និងជឿនលឿនច្រើន ក្រោមការយកចិត្តទុកដាក់ពីរាជរដ្ឋាភិបាល។ ប៉ុន្តែលោក ម៉េងលី នៅតែមើលឃើញចំណុចខ្វះខាតតិចតួច តាមមណ្ឌលសុខភាព ដែលលោកថាហាក់នៅទន់ខ្សោយ នោះគ្មានអ្វីក្រៅពីគុណភាព និងក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ ដែលពលរដ្ឋតែងរអ៊ូនោះឡើយ។ លោក ម៉េងលី លើកឡើងដូច្នេះថា៖« អ្វីដែលខ្វះខាត គឺការបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ក្រមសីលធម៌ និងជំនាញផ្សេងៗ និងការចុះអធិការកិច្ចមូលដ្ឋានពីលើ និងពិនិត្យការអនុវត្តការព្យាបាលទៅលើពលរដ្ឋ ឱ្យបានដិតដល់ ខ្ញុំគិតថាសេវាមណ្ឌលសុខភាពតាមតំបន់មួយៗអាចប្រសើរឡើង»។ ទោះបីមានការសរសើរពីការប្រឹងប្រែងអភិវឌ្ឍន៍ ជាមួយគ្នានោះលោក ម៉េងលី ដែលធ្លាប់រិះគន់គុណភាពសុខាភិបាលជារឿយៗផងនោះ ចង់ឃើញរាជរដ្ឋាភិបាល ពង្រឹងការបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញគុរុកោសល្យ វិជ្ជាជីវៈបន្ថែម ដែលលោកថានៅទន់ខ្សោយ ក្នុងនោះការចុះស្ដារ ឬការអនុវត្តផ្ទាល់ ក៏នៅមានកម្រិតដែរ។ លោកលើកឡើងដូច្នេះថា៖«គ្រូពេទ្យខ្លះគាត់ខ្វះកន្លែងស្ដារ ខ្លះស្ដារហ្វឹកហ្វឺនមិនបានពេញលក្ខណៈ ហើយខ្លះទៀត មានការធ្វេសប្រហែសនឹងការហ្វឹកហ្វឺនរបស់និស្សិតពេទ្យ។ ដូច្នោះហើយមានការចន្លោះប្រហោង ធ្វើឱ្យនិស្សិតពេទ្យខ្លះ មិនចេះបានពេញលេញ ការចុះអនុវត្តឆៅៗច្រើន មានហានិភ័យ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ចំណុចនេះ ប្រទេសណាក៏មានដែរ តែសំខាន់វិជ្ជាជីវៈ»។ ជុំវិញបញ្ហាគុណភាព និងវិជ្ជាជីវៈពេទ្យនេះដែរ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាល សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏ធ្លាប់បានរំឭក ដល់ក្រុមគ្រូពេទ្យកាលពីពេលថ្មីៗនេះដែរ។ ក្នុងពិធីបិទសន្និបាតបូកសរុបការងារប្រចាំឆ្នាំ២០២២របស់ក្រសួងសុខាភិបាល នាថ្ងៃទី៧ មីនា ឆ្នាំ២០២៣ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីបានផ្តល់អនុសាសន៍៦ចំណុច ក្នុងន័យលើកកម្ពស់គុណភាព និងក្រមសីលធម៌ក្នុងវិស័យសុខាភិបាល។ ចំណុចទី២ ទី៣ និងទី៥ ផ្តោតលើការកែលម្អ ពង្រឹងសេវា និងឱ្យគ្រូពេទ្យគិតពីអាយុជីវិតអ្នកជំងឺជាធំ។ អនុសាសន៍ទី៥របស់សម្ដេច លើកឡើងដូច្នេះថា៖« ខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្តដល់មន្រ្តីសុខាភិបាល គ្រូពេទ្យ និងបុគ្គលិកថែទាំវេជ្ជសាស្រ្ដទាំងអស់ សូមបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ ជាពិសេសការធ្វើអាទិភាវូនីយកម្ម លើការសង្រ្គោះជីវិតលើសអ្វីៗទាំងអស់ ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវក្រមសីលធម៌អាជីព ដោយហេតុថា មុខងារអាជីពជាចម្បងរបស់មន្រ្តីសុខាភិបាល គ្រូពេទ្យ និងបុគ្គលិកថែទាំវេជ្ជសាស្រ្ដ ទាំងអស់ គឺការសង្រ្គោះជីវិតប្រជាជនទូទៅ ដែលតម្រូវឱ្យមានការព្យាបាលសុខភាព ប្រកបដោយទឹកចិត្ត បរិសុទ្ធ និងគោរពស្រឡាញ់អ្នកជំងឺ និងអ្នកទទួលសេវាសុខាភិបាល»។ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏បានលើកពីការពង្រឹងក្រមសីលធម៌ តាមរយៈការបញ្ចូលជំនាញទន់ក្នុងវិស័យសុខាភិបាលផងដែរ ក្នុងអនុសាសន៍ទី៣។ «ក្រសួងសុខាភិបាល ត្រូវពង្រឹងឱ្យបានជាអតិបរមា នូវការផ្តល់សេវាសុខាភិបាល ក៏ដូចជាពង្រឹងការបណ្ដុះបណ្ដាលលើផ្នែកសុខាភិបាល ទាំងជំនាញរឹង និងជំនាញទន់ តាមរយៈការធ្វើបច្ចុប្បន្នកម្ម កម្មវិធីសិក្សាជាប្រចាំ ដើម្បីលើកកម្ពស់ក្រមសីលធម៌អាជីព ក្នុងវិស័យដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ»។ ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា លោក សន ជ័យ។ រូបភាព៖ លោក សន ជ័យ ទោះបង្ហាញពីចេតនាអភិវឌ្ឍន៍វិស័យសុខាភិបាលក្ដី តែការចំណាយថវិកាជាតិ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា ថយចុះ។ ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យភាពសង្គមកម្ពុជា លោក សន ជ័យ បានឱ្យដឹងថា ថវិកាសម្រាប់ក្រសួងសុខាភិបាលបានធ្លាក់ចុះ ៧.៥១៥លានរៀល ឬប្រហែល ១,៨លានដុល្លារ ឬស្មើនឹងជាង២ភាគរយ ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២២។ យ៉ាងណាលោក សន ជ័យ យល់ថា ការថយចុះនេះទំនងដោយសារការផ្លាស់ប្ដូរនៅក្នុងអាទិភាពនៃការចំណាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល បន្ទាប់ពីជំងឺកូវីដ១៩នៅកម្ពុជាមានការស្ងប់ស្ងាត់ច្រើន។ ជាមួយគ្នានេះដែរ តាមការយល់ឃើញរបស់លោក សន ជ័យ ការទម្លាក់ចុះថវិកានេះ ហាក់ផ្ទុយពីចេតនារបស់រាជរដ្ឋាភិបាលដែលបានប្រកាសយកវិស័យសុខាភិបាល ជាអាទិភាព និងការព្យាករណ៍ថានឹងមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាង៦ភាគរយនៅឆ្នាំនេះ។ ងាកទៅមើលចំណូលសម្រាប់មណ្ឌលសុខភាពស្រុកស្វាយលើ ខេត្តសៀមរាបវិញ តាមវេបសាយប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ តាមដានការអនុវត្តសកម្មភាពគណនេយ្យភាពសង្គម (ISAF M&E Database System) បានបង្ហាញថា ចំណូលរបស់មណ្ឌលសុខភាពឆ្នាំ ២០២២ ថយចុះជិត ៣៤៥លានរៀល ឬស្មើនឹងជាង ៨៧ភាគរយ ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២១។ ក្នុងនោះដែរ ចំណូលដែលបានពីថវិកាជាតិទម្លាក់ឱ្យ សម្រាប់ឆ្នាំ២០២២ មានត្រឹមជាង ២៤លានរៀលប៉ុណ្ណោះ ខណៈដែលឆ្នាំ២០២១ មានជាង៣០៣លានរៀល។ តើត្រូវពង្រឹងវិស័យសុខាភិបាលនៅមូលដ្ឋានដោយរបៀបណា? ប្រធានមណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ លោក យឿន សុខា យល់ដូច្នេះថា៖« បំណែកមណ្ឌលសុខភាព។ ធ្វើមណ្ឌលសុខភាពតាសៀម (ឃុំតាសៀម) ឃុំបឹងមាលាធ្វើមួយទៅ អ៊ីចឹងយើងអាចដំណើរការដោយ រលូន ហើយមិនអាចរាំងស្ទះការងារទេ ព្រោះឃុំមួយមណ្ឌលសុខភាពមួយ តែយើងឃុំបីមណ្ឌលសុខភាពមួយ គឺពិបាកហើយ»។ ចំណែកលោកវេជ្ជបណ្ឌិត គួច ម៉េងលី បង្ហាញមតិថា៖« ខ្ញុំសំណូមពរថា ឱ្យមានការចុះមូលដ្ឋានឱ្យបានច្រើន ធ្វើអធិការកិច្ចឱ្យបានច្រើន តាមដាននូវការព្យាបាល ការពិនិត្យ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំឱ្យបាន ច្បាស់លាស់»។ ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធគណនេយ្យសង្គមកម្ពុជា លោក សន ជ័យ ចាប់អារម្មណ៍ពីការរៀបចំ ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធនៅមណ្ឌលសុខភាព ដោយធានាថាមានទឹកស្អាត ភ្លើងគ្រប់គ្រាន់ បរិក្ខាពេទ្យ និងប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពផ្សេងៗទៀត ដើម្បីធានាថា ការបម្រើសេវាសុខាភិបាលទៅតាមតម្រូវការរបស់ ប្រជាពលរដ្ឋ។ មួយទៀត គឺការប្រមូលផ្ដុំសេវាមូលដ្ឋាននៅកន្លែងតែមួយ គឺមណ្ឌលសុខភាព សេវាឃុំសង្កាត់ និងប៉ុស្ដិ៍នគរបាល។ ហើយការផ្ដល់សេវាដែលស៊ីចង្វាក់គ្នា ក៏ជាផ្នែកមួយបង្កភាពងាយស្រួលដល់ពលរដ្ឋអ្នកទទួលសេវាផងដែរ។ លោក សន ជ័យ៖« ក្រៅពីនោះយើងចង់ឃើញវិភាជថវិកាជាតិដើម្បីឱ្យបានទៅមណ្ឌលសុខភាពហ្នឹង ឱ្យក្លាយជាទីកន្លែងមួយដែលមានសម្ភារប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ និងពេទ្យជំនាញ ដែលធ្វើឱ្យការផ្តល់សេវា មានជំនឿទុកចិត្តពីអ្នកជំងឺ»។ ដើម្បីលើកកម្ពស់សុខភាពប្រជាជននៅតាមមូលដ្ឋាននេះ នៅពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០១៩ រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយឧបត្ថម្ភសាច់ប្រាក់ប្រចាំខែដល់ស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារអាយុ២ឆ្នាំ។ សារព័ត៌មានថ្មីៗ មិនអាចស្វែងរករបាយការណ៍បូកសរុបចំពោះការអនុវត្តន៍ការងារនេះ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៩ បានទេ ដោយអ្នកនាំពាក្យក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា លោក តូច ចាន់នី មិនឆ្លើយតប និងចុចបិទទូរសព្ទ។ យ៉ាងណាក្នុងសន្និបាតបូកសរុបការងារ ២០២១-២០២២ របស់ក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា នាថ្ងៃទី៨ កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ លោក វង សូត ដែលជារដ្ឋមន្រ្តី បានបញ្ជាក់ថា តាំងពីឆ្នាំ២០១៩ ដល់ដើមឆ្នាំ២០២២ កម្មវិធីឧបត្ថម្ភសាច់ប្រាក់ដល់ស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារអាយុ២ឆ្នាំ មានចំនួនប្រមាណ ២៥ម៉ឺននាក់ គឺស្មើនឹងថវិកាប្រមាណ ១៧លានដុល្លារ។ រីឯរបាយការណ៍បូកសរុបការងារប្រចាំឆ្នាំ២០២២ របស់រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប ចំពោះការឧបត្ថម្ភសាច់ប្រាក់នៅតាមឃុំ-សង្កាត់លើស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារអាយុ២ឆ្នាំ សរុបជាទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៤២ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក។ ទោះក្នុងចេតនាលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពប្រជាជននៅតាមមូលដ្ឋាន ឱ្យបានល្អប្រសើរក៏ពិតមែន តែគេសង្កេតឃើញថា គោលនយោបាយនេះ មិនទាន់ឆ្លើយតបសមស្របដល់ពលរដ្ឋមូលដ្ឋានបានច្រើននៅឡើយ។ អ្វីដែលពលរដ្ឋចង់បានជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺសេវាសុខាភិបាល ដែលមានគុណភាព សេវាដែលឆ្លើយតបតាមតម្រូវការប្រចាំថ្ងៃឯណោះទេ។ តែសព្វថ្ងៃ អ្វីដែលពួកគាត់ចង់បាន និងចង់ឃើញ មិនទាន់ឆ្លើយតបបានពេញលេញនៅឡើយ។ ជាក់ស្ដែង សេវាសម្រាលកូននៅមណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ ដែលរ៉ាប់រងការព្យាបាលជំងឺដល់ពលរដ្ឋនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលចំនួន៣ឃុំ មានអ្នកទៅទទួលសេវាសម្រាលកម្រិតទាបនៅឡើយ។ របាយការណ៍ក្នុងវេបសាយ ISAF M&E Database System បង្ហាញថា ស្រ្តីមានផ្ទៃពោះដែលទៅសម្រាលកូន ក្នុងមណ្ឌលសុខភាពស្វាយលើ មានចំនួន៧០នាក់ប៉ុណ្ណោះ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ ក្នុងចំណោមស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ២២៨នាក់ ដែលស្មើនឹងជាង៣០ភាគរយ។ តាមរយៈតួលេខនេះបញ្ជាក់ថា ប្រជាពលរដ្ឋនៅមូលដ្ឋាន ពិសេសស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ មិនទាន់មានជំនឿចិត្តខ្លាំង លើសេវានៅមណ្ឌលសុខភាពឡើយ។ ពួកគេមានជម្រើស ដោយអ្នកមានជីវភាពធូរធារ រត់ទៅទទួលសេវានៅមន្ទីរពេទ្យឯក និងអ្នកខ្សត់ខ្សោយខ្លះ ចេញទៅសម្រាលកូននៅមន្ទីរពេទ្យកុមារ ដែលមានសម្ភារ និងជំនាញសម្រាលច្បាស់លាស់ ដូចជាមន្ទីរពេទ្យជ័យវរ្ម័នទី៧ជាដើម។ ក្នុងរបាយការណ៍សង្ខេបរបស់មន្ទីរពេទ្យគន្ធបុប្ផា ក្នុងឆ្នាំ២០២២ ស្រ្តីមានផ្ទៃពោះដែលទៅសម្រាលកូននៅមន្ទីរគន្ធបុប្ផាទី៣ ឬមន្ទីរពេទ្យ ជ័យវរ័្មនទី៧ ខេត្តសៀមរាប មានជាង២ម៉ឺននាក់៕	ស្រុកស្វាយលើ, ខេត្តសៀមរាប៖ អ្នកស្រី សេង ឈន កំពុងបារម្ភចំពោះការឆ្លងទន្លេនៅអំឡុងខែ មេសានេះ។ អ្នកស្រីខ្លាចដូចករណីកូនទីមួយ ដែលត្រូវបញ្ជូនទៅសម្រាលនៅក្រុងសៀមរាប ដោយសារមណ្ឌលសុខភាពខ្នងភ្នំ នៃស្រុកស្វាយលើ ពុំមានសេវា និងសម្ភារបរិក្ខាសម្រាលគ្រប់គ្រាន់។
គ្មានអាហារពេលព្រឹក យោងតាមអ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភ អាហារពេលព្រឹកគឺជាអាហារដ៏សំខាន់បំផុតនៃថ្ងៃ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ មនុស្សជាច្រើនរំលងអាហារពេលព្រឹក។ ការសិក្សារយៈពេល 15 ឆ្នាំក្នុងប្រទេសជប៉ុនលើអ្នកស្ម័គ្រចិត្តជាង 80,000 នាក់ ដែលមិនមានប្រវត្តិជំងឺបេះដូង ឬមហារីក បានរកឃើញថា ការរំលងអាហារពេលព្រឹកបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល និងសម្ពាធឈាមខ្ពស់។ ការសិក្សាមួយស្តីពីឥទ្ធិពលនៃអាហារពេលព្រឹកលើសិស្សសាលាដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិ Human Neuroscience បានរកឃើញថាការញ៉ាំអាហារពេលព្រឹកប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការសិក្សា។ កុមារដែលបានញ៉ាំអាហារពេលព្រឹកពេញ ធ្វើបានល្អជាងនៅសាលា ជាពិសេសផ្នែកគណិតវិទ្យា។ យោងតាមក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ ការទទួលទានអាហារពេលព្រឹកជាប្រចាំ មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានទៅលើការផ្តោតអារម្មណ៍ និងភាពច្បាស់លាស់នៃផ្លូវចិត្ត។ ប្រើទូរស័ព្ទដៃច្រើនពេក ក្នុងឆ្នាំ 2011 អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានចេញការព្រមានអំពីលទ្ធភាពនៃការបង្កមហារីកពីវិទ្យុសកម្មទូរស័ព្ទដៃ។ ការសន្និដ្ឋាននេះត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយផ្អែកលើការសិក្សាដោយឡែកមួយដោយមានការចូលរួមពីអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចំនួន ៣១ នាក់មកពី ១៤ ប្រទេសជុំវិញពិភពលោក។ ក្នុងឆ្នាំ 2016 ការសាកល្បងព្យាបាលបានរកឃើញទំនាក់ទំនងរវាងវិទ្យុសកម្មទូរសព្ទដៃ និងមហារីកនៅក្នុងសត្វកណ្តុរ។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានលាតត្រដាងសត្វកណ្ដុរទៅនឹងវិទ្យុសកម្មដែលស្មើនឹងវាពីទូរស័ព្ទដៃ៩ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃរយៈពេលពីរឆ្នាំ។ ពួកគេបានរកឃើញថា កាលណាសត្វកណ្ដុរបានប៉ះពាល់ទូរស័ព្ទកាន់តែច្រើន ទំនងជាកើតដុំសាច់ក្នុងខួរក្បាល និងបេះដូង។ មនុស្សមិនចាំបាច់ដកទូរស័ព្ទចេញពីជីវិតរបស់ពួកគេទេ។ ដើម្បីកាត់បន្ថយវិទ្យុសកម្មពីទូរសព្ទដៃដែលបង្កឱ្យមានជំងឺមហារីក របាយការណ៍អ្នកប្រើប្រាស់ណែនាំថាអ្នកប្រើប្រាស់៖ ប្រើឧបករណ៍បំពងសម្លេង ឬកាសនៅពេលនិយាយទូរសព្ទ។ កុំដាក់ទូរស័ព្ទរបស់អ្នកនៅក្នុងហោប៉ៅ របស់អ្នក ទុកវាឱ្យឆ្ងាយពីរាងកាយរបស់អ្នកតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ កំណត់ការហៅទូរសព្ទ វាជាការល្អបំផុតក្នុងការប្រើសារជាអក្សរ ឬការហៅជាវីដេអូ ទប់នោម ទឹកនោមមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ចំពោះដំណើរការ excretory នៃរាងកាយ។ តម្រងនោមច្រោះទឹក និងកាកសំណល់ដែលលើសពីឈាមតាមទឹកនោម។ បន្ទាប់មក ទឹកនោមត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងប្លោកនោម។ ការទប់នោម គឺជារឿងធម្មតា។ ប្រសិនបើទប់នោមម្តងម្កាលមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាពទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើអ្នកទប់នោមញឹកញាប់ និងរយៈពេលយូរ ប្លោកនោម និងសរសៃពួរនៅខាងក្រៅប្លោកនោមអាចលាតសន្ធឹងដើម្បីទប់ទឹកនោមបានច្រើន។ ការទប់នោមជាប់ជាប្រចាំនឹងធ្វើឱ្យសាច់ដុំប្លោកនោមចុះខ្សោយ រារាំងរាងកាយមិនឱ្យបញ្ជូនសញ្ញាទៅខួរក្បាលដើម្បីដោះស្រាយតម្រូវការ។ ក្នុងរយៈពេលវែង ការអនុវត្តនេះអាចនាំឱ្យមានការនោមទាស់ក្នុងវ័យចាស់។ លើសពីនេះ វាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ភាពវៃឆ្លាតរបស់រាងកាយមនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យខូចសរសៃប្រសាទ គេងមិនលក់ ។ ការជក់បារី និងការផឹកស្រាច្រើនពេក ជាតិអាល់កុលអាចធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាលពីភាពរំជើបរំជួលដល់ការទប់ស្កាត់ខ្ពស់។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលមនុស្សជាច្រើនបន្ទាប់ពីផឹកស្រាច្រើនតែមានអារម្មណ៍ធ្ងន់ ដំណើររបស់ពួកគេមិនស្ថិតស្ថេរ ហើយពួកគេមិនអាចមានប្រតិកម្មទាន់ពេលវេលា។ ការជក់បារីមិនត្រឹមតែអាក្រក់ចំពោះសួតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់ខួរក្បាល អាចធ្វើឱ្យខួរក្បាលខួរក្បាលស្តើង និងកាត់បន្ថយសមត្ថភាពយល់ដឹងរបស់មនុស្សផងដែរ។ ញ៉ាំខ្លាញ់ច្រើនពេក ការសិក្សាមួយដែលធ្វើឡើងដោយនាយកដ្ឋានសរសៃប្រសាទនៅសាកលវិទ្យាល័យ Vanderbilt បានរកឃើញថាអ្នកដែលទទួលទានអាហារដែលមានជាតិខ្លាញ់ច្រើនជាប្រចាំនឹងវិវត្តទៅជាជំងឺខួរក្បាល។ ពិការភាពនេះបណ្តាលឱ្យខួរក្បាលបញ្ជូនសញ្ញាទៅកាន់រាងកាយ និងបង្កើតតម្រូវការក្នុងការញ៉ាំ ។ ជាលទ្ធផល មនុស្សទាំងនេះចូលចិត្តទទួលទានអាហារដែលមានជាតិខ្លាញ់ច្រើន ដែលបណ្តាលឱ្យលើសទម្ងន់ ធាត់ និងបញ្ហាសុខភាពជាច្រើនទៀត។ ផ្ទុយទៅវិញ ទម្លាប់នៃការញ៉ាំអាហារល្អនឹងជួយឱ្យខួរក្បាលដំណើរការបានត្រឹមត្រូវ មិនបង្កើតឱ្យមានការឃ្លានអាហារសម្បូរខ្លាញ់ឡើយ ។ អ្នកឯកទេសខាងសរសៃប្រសាទជឿជាក់ថា របបអាហារបួសប្រចាំថ្ងៃអាចធ្វើឲ្យសកម្មភាពខួរក្បាលប្រសើរឡើង ពន្យារការចាប់ផ្តើមនៃជំងឺភ្លេចភ្លាំង ឬជំងឺផាកឃីនសុន៕	ខួរក្បាលរបស់មនុស្សទទួលខុសត្រូវលើដំណើរការនៃប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ។ យូរៗទៅ ខួរក្បាលក៏កាន់តែចាស់ដែរ ប៉ុន្តែមានទម្លាប់ និងរបៀបរស់នៅជាច្រើនដែលកំពុងពន្លឿនដំណើរការនៃភាពចាស់នោះ។
ជ័យជម្នះ ៤-៣ លើអាស៊ីអឺរ៉ុបនិងបរាជ័យ ២-១ របស់ក្រុមព្រះខ័នរាជស្វាយរៀងក្រោមថ្វីជើងភ្នំពេញក្រោនកាលពីថ្ងៃសៅរ៍ទី២ ខែធ្នូ សប្តាហ៍មុនជួយឲ្យបឹងកេតឈរកំពូលតារាងពានរង្វាន់ក្របខណ្ឌលីកកំពូលកម្ពុជាសម្រាប់ការប្រកួតវគ្គជម្រុះទាំងពីរជើង។ ភាពជោគជ័យរបស់ខ្លួននិងការទម្លាក់ស្វាយរៀងពីកំពូលតារាងរបស់ភ្នំពេញក្រោននាំឲ្យបឹងកេតទទួលបានកៅអីឡើងទៅលេងពានរង្វាន់ Toyota Mekong Club Championship ៣ឆ្នាំជាប់ៗគ្នា(២០១៥, ២០១៦, ២០១៧)។ បឹងកេតត្រូវប្រកួតពីរជើងជាមួយក្រុមជើងឯករង V.League 1 របស់វៀតណាម Sanna Khánh Hòa ក្នុងវគ្គជម្រុះដើម្បីរកក្រុមខ្លាំងឡើងទៅជួបក្រុម Lao Toyota នៃ Premier League របស់ឡាវដែលកំពុងរង់ចាំនៅវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ ក្នុងនោះបឹងកេតប្រកួតជើងទី១ជាមួយ Sanna Khánh Hòa នាថ្ងៃទី៩ ធ្នូ នៅលើទឹកដីវៀតណាម មុនប្រកួតជើងទី២នាថ្ងៃទី១៣ ធ្នូ នៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិ។ សម្រាប់ការប្រកួតពានរង្វាន់ Toyota Mekong Club Championship ប្រចាំឆ្នាំ២០១៦ បឹងកេតក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ប្រាក់ សុវណ្ណារ៉ា ទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ក្រោយចាញ់ក្រុម Lanexang United ក្រោមការដឹកនាំលោក Leonardo Vitorino នៅវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ ចំណែកក្រុម Buriram United បានគ្រងជើងឯកក្រោយយកឈ្នះ Lanexang United ទាំងពីរជើងក្នុងលទ្ធផល ២-១ នៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ នៅឆ្នាំ២០១៥ បឹងកេតជាម្ចាស់ជើងឯករងប្រចាំពានរង្វាន់នេះក្រោយចាញ់ក្រុម Buriram United ១-០ ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ។ ទោះបីបឹងកេតបានត្រឹមជើងឯករងក៏ដោយតែក្រុមនេះបានសាងប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីរបស់ខ្លួនប្រចាំឆ្នាំ២០១៥ តាមរយៈយកឈ្នះក្រុម Lao Toyota ២-០ ឈ្នះមីយ៉ាន់ម៉ា Yangon United ៣-០ និងឈ្នះវៀតណាម Becamex Binh Duong ៣-២ នាការប្រកួតវគ្គជម្រុះមុនចាញ់ក្រុមជើងខាងលើ។ ទោះបីក្រុមភ្នំពេញក្រោនយកឈ្នះព្រះខ័នរាជស្វាយរៀង ២-១ ក៏ដោយ តែជ័យជម្នះនេះមិនអាចជួយក្រុមនេះគ្រងតំបន់ Top 4 ឡើយ។ ភ្នំពេញក្រោនបានត្រឹមឈរលេខរៀងទី៥មើលគូប្រជែងក្រសួងការពារជាតិដែលចាញ់អគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ២-១ លេងនៅវគ្គ៤ក្រុមចុងក្រោយតែប៉ុណ្ណោះ។ ការអាចតោងឈរ Top 4 របស់ក្រសួងការពារជាតិដែលមាន៤២ពិន្ទុស្មើជាមួយភ្នំពេញក្រោនដោយសារក្រុមនេះយកឈ្នះទាំងពីរប្រកួតក្នុងការប្រកួត Head to Head។ ចំណែកក្រុមគ្រងកំពូលតារាងអស់ជាច្រើនសប្តាហ៍ព្រះខ័នរាជស្វាយរៀងបានធ្លាក់ពីកំពូលតារាងមកឈរលេខរៀងទី២ដោយមាន៤៦ពិន្ទុ។ ក្រុមណាហ្គាវើលបានរងការខកចិត្តដោយចាញ់ក្រុមខេមបូឌានថាយហ្គឺរ ២-១ នាការប្រកួតសប្តាហ៍ចុងក្រោយដែលធ្វើឲ្យក្រុមនេះបានបាត់បង់ឱកាសឡើងទៅឈរលេខរៀងទី២បន្តឈរលេខរៀងទី៣ដោយមាន៤៥ពិន្ទុ។ ទោះបីក្រុមខេមបូឌានថាយហ្គឺរ, ប៉ូលិស, អគ្គិសនីកម្ពុជា, វេស្ទើនភ្នំពេញ និងអាស៊ីអឺរ៉ុបអស់ឱកាសឡើងទៅវគ្គបន្តតែក្រុមទាំងនេះបានបន្តរក្សាខ្លួនក្នុងក្របខណ្ឌលីកកំពូលមិនដូចមជ្ឈមណ្ឌលកំចាត់មីនកម្ពុជា និងគីរីវង់សុខសែនជ័យដែលរងការកាត់ចេញនោះឡើយ៕	ក្រុមបឹងកេតទទួលបានកៅអីឡើងទៅលេងពានរង្វាន់ Toyota Mekong Club ប្រចាំឆ្នាំ២០១៧ ក្រោយយកឈ្នះក្រុមអាស៊ីអឺរ៉ុប ៤-៣ នាការប្រកួតសប្តាហ៍ចុងក្រោយដើម្បីឈរកំពូលតារាងក្របខណ្ឌលីកកំពូលកម្ពុជា។ ឱកាសនេះកើតឡើងបន្ទាប់ពីក្រុមភ្នំពេញក្រោនទម្លាក់ព្រះខ័នរាជស្វាយរៀងជាមួយជ័យជម្នះ ២-១ នាការជម្រុះជើងទី២កាលពីថ្ងៃសៅរ៍សប្តាហ៍មុន។ ក្រុមក្រសួងការពារជាតិ(ទ័ព) និងណាហ្គាវើលបានរក្សាខ្លួនក្នុងតំបន់ Top 4 ទោះបីក្រុមទាំងពីរបានចាញ់គូប្រកួតរៀងៗក៏ដោយ។
ការចាប់ក្រុមសម្រាប់វគ្គចែកពូលនឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា បន្ទាប់ពីក្រុមត្រូវប្រកួតប្រជែងវគ្គជម្រុះ Playoffs ដណ្តើមកៅអីវគ្គចែកពូលរួចរាល់។ ការចាប់ពូលដែលមាន២៦ក្រុម សុទ្ធសឹងតែជាក្រុមបញ្ចប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលៗតារាងនៅលីគទាំងកំពូលធំៗតំបន់អឺរ៉ុប ខណៈដែលកៅអីចំនួន ៦ផ្សេងទៀតត្រូវប្រគល់ដល់ក្រុមដែលត្រូវឆ្លងកាត់វគ្គជម្រុះក្នុងតំបន់ជាបន្តបន្ទាប់។ ក្រុម Manchester City ជាក្រុមត្រូវការពារតំណែងជើងឯក ខណៈមានក្រុម ៣ផ្សេងទៀតមកពីអង់គ្លេសមានដូចជា Manchester United, Arsenal និង Newcastle United។ ការចាប់ពូលនឹងនៅដដែលដោយបែងចែកជា៨ពូល ១ពូលមាន៤ក្រុម។ សម្រាប់វគ្គចែកពូល ក្រុមដែលមកពីប្រទេសដូចគ្នានឹងមិនត្រូវចាប់ឱ្យប្រកួតទល់គ្នាឡើយក្នុងវគ្គចែកពូល។ ទោះយ៉ាងណា ការប្រកួតដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធទម្រង់ការប្រកួតវគ្គចែកពូលនេះនឹងត្រូវបញ្ចប់ត្រឹមរដូវកាល ២០២៣-២៤ នេះដោយចាប់ពីរដូវកាល ២០២៤-២៥ ទៅការប្រកួត UEFA Champions League មានការកើតឡើងក្រុមដល់ទៅ៣៦ក្រុម ហើយចាប់ឱ្យស្ថិតក្នុងលីគតែមួយរួមគ្នាតែម្តងសម្រាប់ប្រជែងដណ្តើមកៅអីវគ្គ១៦ក្រុម។ ពីឆ្នាំ ២០២៤ ក្រុមណាដែលបញ្ចប់ចំណាត់កំពូលពីលេខ១ដល់៨នឹងត្រូវឆ្លងទៅវគ្គជម្រុះ ១៦ក្រុមដោយស្វ័យប្រវត្តិ ចំណែកក្រុមដែលមានចំណាត់ថ្នាក់ពីលេខ ៩ ដល់ ២៤ នឹងត្រូវប្រជែង Playoffs ដណ្តើមកៅអីវគ្គ ១៦ក្រុម ដោយការប្រកួតធ្វើឡើងចំនួន ២ជើងទៅវិញទៅមក។ កំណែរទម្រង់ការប្រកួតថ្មីនេះនឹងបង្កើនចំនួនការប្រកួតសម្រាប់ក្រុមនីមួយៗ ហើយការប្រកួតសរុប មាន១៨៩ ខណៈកាលពីមុនដែលមានត្រឹម១២៥ប្រកួតប៉ុណ្ណោះ៕ ខាងក្រោមនេះជាកាលវិភាគការប្រកួត Champions League រដូវកាល ២០២៣-២៤៖ ការប្រកួតវគ្គចែកពូល ការប្រកួតទី១ ពីថ្ងៃទី១៩ ដល់ទី២០ ខែកញ្ញា ការប្រកួតទី២ ពីថ្ងៃទី៣ ដល់ទី៤ ខែតុលា ការប្រកួតទី៣ ពីថ្ងៃទី២៤ ដល់២៥ ខែតុលា ការប្រកួតទី៤ ពីថ្ងៃទី៧ ដល់ទី៨ ខែវិច្ឆិកា ការប្រកួតទី៥ ពីថ្ងៃទី២៨ ដល់ទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ការប្រកួតទី៦ ពីថ្ងៃទី១២ ដល់ទី១៣ ខែធ្នូ ការប្រកួតវគ្គជម្រុះ ១៦ក្រុម ការចាប់ឆ្នោតវគ្គ ១៦ក្រុមធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៣ ការប្រកួតវគ្គ ១៦ក្រុមជើងទីមួយចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់ ១៤ និង ២០ ដល់ ២១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៤ ការប្រកួតវគ្គ ១៦ក្រុមជើងទីពីរចាប់ពីថ្ងៃទី៥ ដល់ ៦ ១២ ដល់ ១៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ ការប្រកួតវគ្គ ៨ក្រុមចុងក្រោយ ការចាប់ឆ្នោតសម្រាប់វគ្គ ៨ក្រុមចុងក្រោយនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ឮ ការប្រកួតវគ្គ ១/៤ជើងទីមួយ ចាប់ពីថ្ងៃទី៩ ដល់ ១០ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៤ ការប្រកួតវគ្គ ១/៤ជើងទីពីរ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៦ ដល់ ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៤ ការប្រកួតវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ ការប្រកួតវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រជើងទីមួយពី ថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ដល់ថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៤ ការប្រកួតវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រជើងទីពីរ ពីថ្ងៃទី៧ ដល់ ៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ UEFA Champions League រដូវកាល ២០២៣-២៤ នឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា នាកីឡដ្ឋាន Wembley ប្រទេសអង់គ្លេស៕	ការប្រកួតក្លិបជើងឯកកំពូលក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបUEFA Champions Leagues នឹងចាប់ផ្តើមនៅរយៈពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍ខាងមុខនេះហើយ។ រដូវកាល ២០២៣-២៤ ជាការប្រកួតចុងក្រោយដែលមានវគ្គចែកពូល មុនប្ដូរទៅជាទម្រង់លីគវិញ។
ក្នុងជំនួបផ្ទាល់មុខគ្នា សម្តេច ទៀ បាញ់ ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី-រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា បានលើកឡើងពីបញ្ហាខ្លះៗក្នុងទំនាក់ទំនងផ្នែកវិស័យកងទ័ពកម្ពុជា-អាម៉េរិក ហើយលោក ឡយ អូស្ទីន (Lloyd Austin) រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិអាម៉េរិក ក៏មើលឃើញដូច្នេះដែរ។ ជំនួបរវាងប្រមុខការពារជាតិប្រទេសទាំង២ ប្រព្រឹត្តទៅលើទឹកដីខេត្តសៀមរាប កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២។ ប្រមុខការពារជាតិកម្ពុជា និយាយត្រង់ៗទៅកាន់ប្រមុខការពារជាតិនៃប្រទេសមហាអំណាចអាម៉េរិកថា៖«ទំនាក់ទំនងកងទ័ពប្រទេសទាំង២ បានស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលលំបាក១។ បើយើង យល់ឃើញថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកងទ័ពទាំង២ មានសារសំខាន់ យើង ត្រូវតែស្វែងរកមធ្យោបាយដ៏ល្អបំផុត សម្រាប់ការយោគយល់គ្នា និងគោរពផលប្រយោជន៍គ្នាទៅវិញទៅមក»។ ប្រសាសន៍របស់សម្តេច ទៀ បាញ់ ត្រូវបានស្រង់យកទៅផ្សព្វផ្សាយលើគេហទំព័ររបស់ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ។ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា សរសេរពីការឆ្លើយតបរបស់រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិអាម៉េរិកថា៖«រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាម៉េរិក យល់ស្របចំពោះទំនាក់ទំនងក្រសួងការពារជាតិប្រទេសទាំង២ ដែលបានចុះថយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ។ ការបារម្ភនេះ មិនត្រឹមតែបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែមកពីការខ្វះខាតនូវតម្លាភាព។ [] អាម៉េរិក ចង់ស្ដារឡើងវិញនូវទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជាក្នុងវិស័យការពារជាតិ ប៉ុន្តែតម្លាភាព គឺជាបញ្ហាសំខាន់បំផុត»។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក អូស្ទីន អះអាងថា កម្ពុជា និងអាម៉េរិក មិនមានបញ្ហាអ្វីនោះទេ ហើយចំពោះការមិនយល់ និងការមិនចុះសម្រុងគ្នា ភាគីទាំង២ នឹងពិភាក្សាគ្នារកដំណោះស្រាយ។ នេះបើតាមក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជាដដែល ដោយបន្ថែមនូវសម្តីរបស់លោក អូស្ទីន ទៀតថា អាម៉េរិក បន្តការគាំទ្រការខិតខំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ដែលមានបំណងរក្សាសន្តិភាព។ លើសពីនេះ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ថែមទាំងបញ្ចេញព័ត៌មានដោយមិនលាក់លៀម ពីការលើកឡើងរបស់លោក អូស្ទីន ជុំវិញមូលដ្ឋានកងទ័ពចិននៅកម្ពុជា។ ផ្អែកតាមសំណេររបស់ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិអាម៉េរិក ចាត់ទុកមូលដ្ឋានកងទ័ពចិននៅកម្ពុជា ថាជាការគំរាមកំហែងដល់ផលប្រយោជន៍ សន្តិសុខអាម៉េរិក និងសន្តិសុខសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាម៉េរិក។ គួរដឹងត្រង់កន្លែងនេះថា កន្លងមក កម្ពុជា ធ្លាប់បកស្រាយច្រើនដងមកហើយថា កម្ពុជា មិនអនុញ្ញាតឲ្យកងទ័ពបរទេស តាំងមូលដ្ឋានលើទឹកដីរបស់ខ្លួននោះទេ។ ភាគីចិន ក៏ធ្លាប់ចេញមកបដិសេធមិនតិចដងដែរ ចំពោះការចោទប្រកាន់របស់អាម៉េរិក ដែលថា ចិន លួចដាក់កងទ័ពនៅមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹកសមុទ្ររាម ខេត្តព្រះសីហនុ។ ការបកស្រាយរបស់កម្ពុជា និងការបដិសេធរបស់ចិនជាដដែលៗនេះ មិនអាចធ្វើឲ្យអាម៉េរិកទទួលយកឡើយ។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងការពារជាតិឯណោះវិញ បានឲ្យដឹងថា លោក អូស្ទីន បានបង្ហាញក្តីបារម្ភនៅចំពោះមុខសម្តេច ទៀ បាញ់ ពីសកម្មភាពកងទ័ព [របស់បរទេស នៅកម្ពុជា] ដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។ ក្រសួងការពារជាតិអាម៉េរិក បន្ថែមថា លោក អូស្ទីន បានស្នើឲ្យកម្ពុជា ការពារដែនអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន។ ក្រសួងការពារជាតិអាម៉េរិក បរិយាយទៀតថា លោក អូស្ទីន រំលេចឡើងពីសារសំខាន់នៃការកសាងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី ដែលអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជន និងប្រទេសទាំង២។ ជាមួយគ្នានេះ លោក ស្វាគមន៍ចំពោះកិច្ចប្រឹងប្រែងក្នុងការកសាងទំនុកចិត្តទាំង២ភាគី។ ក្រៅពីនេះ សម្តេច ទៀ បាញ់ និងលោក អូស្ទីន បានជជែកគ្នាបន្តិចពាក់ព័ន្ធនឹងរុស្ស៊ីនិងអ៊ុយក្រែន។ សម្តេច បានជម្រាបលោក អូស្ទីន អំពីការសម្រេចចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានាពេលថ្មីៗនេះ ក្នុងការបញ្ជូនក្រុមគ្រូបង្វឹកផ្នែកដោះមីន ទៅជួយបណ្ដុះបណ្ដាលក្រុមដោះមីននៅអ៊ុយក្រែន ហើយលោក អូស្ទីន កោតសរសើរកម្ពុជាចំពោះបំណងនេះ។ លោក ថែមទាំងកោតសរសើរកម្ពុជា ដែលចូលរួមគាំទ្រមហាសន្និបាតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ លើការថ្កោលទោសរុស្ស៊ី ដែលឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ លោក អូស្ទីន មកកម្ពុជា ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិអាស៊ានបូក ដែលប្រព្រឹត្តទៅពីថ្ងៃទី២១ ដល់ថ្ងៃទី២៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ លើទឹកដីខេត្តសៀមរាប ក្រោមការរៀបចំរបស់កម្ពុជា ជាប្រធានអាស៊ាន។ លោក វ៉ី ហ្វឹងហឺ រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិចិន ក៏បានមកចូលរួមដែរ ហើយលោក និងលោក អូស្ទីន ថែមទាំងមានជំនួបភាគីជាមួយគ្នាទៀតផង៕	ដោយ៖ អុីសា រ៉ហានី និង ទេពញាណ
តម្លៃប្រេងឆៅនៅក្នុងទីផ្សារBrent បានកើនឡើងចំនួន ៥៩ សេន ឬ ០,៧ភាគរយ ដោយក្នុងមួយបារ៉ែល មានតម្លៃ ៨៥,៤៥ បើគិតត្រឹមល្ងាចថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា។ តម្លៃនេះ គឺធ្លាក់ចុះពី ៨៦,០៤ដុល្លារ ដែលជាតម្លៃដ៏ខ្ពស់ បើគិតចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១៨។ ចំណែកទីផ្សារ West Texas Intermediate របស់អាម៉េរិក (WTI) បានកើនឡើង ៩០ សេន ដោយតម្លៃប្រេងឆៅមានតម្លៃ ៨៣,១៨ដុល្លារ ក្នុងមួយបារ៉ែល។ តម្លៃប្រេងឆៅក្នុងទីផ្សារមួយនេះ បានហក់ឡើងដល់ ៨៣,៧៣ ដុល្លារ ដែលជាតម្លៃដ៏ខ្ពស់ចាប់តាំងពីខែតុលា ឆ្នាំ២០១៤។ ទីផ្សារទាំងពីរខាងលើ បានកើនឡើងយ៉ាងហោចណាស់ ៣ភាគរយ នៅសប្តាហ៍មុន។ ការឡើងថ្លៃនៃតម្លៃប្រេងនេះ គឺដោយសារតែប្រទេសជាច្រើនបាន បើកសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនឡើងវិញ។ «ការបន្ធូរបន្ថយការរឹតត្បិតនៅជុំវិញពិភពលោក ទំនងជាធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់ប្រេងកើនឡើង»។ អ្នកវិភាគនៅធនាគារ ANZ បានបញ្ជាក់បែបនេះ ដោយបន្ថែមថា ការប្តូរពីហ្គាសមកប្រើប្រាស់ប្រេង ដើម្បីផលិតថាមពល អាចជាកត្តាមួយធ្វើឱ្យតម្លៃប្រេងហក់ឡើង ដោយការប្រើប្រាស់អាចមានរហូតដល់ទៅ ៤៥ម៉ឺនបារ៉ែល ក្នុងមួយថ្ងៃឯណោះ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ អាកាសធាតុត្រជាក់នៅតំបន់ប៉ូលខាងជើង ក៏ធ្វើឱ្យប្រេងកាន់តែប្រើច្រើនដែរ។ បើតាម លោក Edward Moya អ្នកជំនាញនៅក្រុមហ៊ុន OANDA បានយល់ថា អាកាសកាសនៅប្រទេសស្ថិតនៅប៉ូលខាងជើងកាន់តែត្រជាក់ អាចធ្វើឱ្យការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងកាន់តែអាក្រក់ថែមទៀត។ ទាក់ទិននឹងតម្រូវការខ្ពស់បែបនេះ នាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុន លោក គីស៊ីដា ហ្វូមីអូ ជំរុញឱ្យក្រុមហ៊ុនផលិតប្រេងបង្កើតការផលិតបន្ថែមទៀត ដើម្បីបន្ថយថ្លៃចំណាយ។ នៅប្រទេសចិនឯណោះ ការផលិតប្រេងបានធ្លាក់ចុះដល់ទាបបំផុត បើគិតចាប់ពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២០។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters។ គួរបញ្ជាក់ថា មិនត្រឹមតែតម្លៃប្រេងទេ ដែលហក់ឡើងខ្ពស់ សូម្បីតែហ្គាសនៅអឺរ៉ុប ក៏ឡើងថ្លៃដែរ ដោយសារតែការបើកប្រទេសឡើងវិញ និងអាកាសធាតុត្រជាក់ជាងមុន។ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួន បានចេញវិធានការកាត់បន្ថយពន្ធលើថ្លៃហ្គាស ដើម្បីបន្ធូរបន្ទុកប្រជាជន ក៏ដូចជាក្រុមហ៊ុនជាច្រើន៕	តម្លៃប្រេងឆៅ បានហក់ឡើងខ្ពស់ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា បើធៀបនឹងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយសារតែតម្រូវការខ្ពស់ ស្របពេលប្រទេសជាច្រើនបានបើកសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ។ ម្យ៉ាងការឡើងថ្លៃនៃតម្លៃហ្គាស និងធ្យូងថ្ម ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ប្តូរមកប្រើប្រេងវិញ ដែលធ្វើឱ្យតម្រូវការកាន់តែកើនខ្ពស់ ខណៈការផលិតនៅប្រទេសមួយចំនួនមានចំនួនទាប។
សូមអញ្ជើញទស្សនាវីដេអូនៃដើមសង្កែមួយដែលនៅអង្គរវត្ត ដែលកំពុងផ្តល់ផ្លែជាច្រើនគួរជាទីទស្សនា	សៀមរាប៖ សង្កែ ជាដើមរុក្ខជាតិបុរាណមួយបែប ដែលងាយដាំដុះនៅតំបន់មួយចំនួនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សារប្រយោជន៍នៃរុក្ខជាតិនេះ គឺប្រើសម្រាប់ជាឱសថទម្លាក់ព្រូន និងព្យាបាលជំងឺក្រពះដ៏មានប្រសិទ្ធភាព។ ជាងនេះ ចាស់បុរាណតែងយកស្លឹកវាប្រើសម្រាប់មូលបារី រីឯសំបកអាចស្ងោរជ្រលក់ពណ៌លើក្រណាត់ផងដែរ។ ក្រឡេកមើលដើមសង្កែមួយដើម ដែលមានវ័យចំណាស់ ស្ថិតនៅបរិវេណកសិន្ធុខាងជើងនៃប្រាសាទអង្គរ កំពុងផ្តល់ផ្កាជាច្រើន។ ដ្បិតជារុក្ខជាតិសម្បូរបែបក៏ពិតមែន តែបច្ចុប្បន្នរុក្ខជាតិប្រភេទនេះកំពុងប្រឈមនឹងការបាត់បង់ ហើយយុវជនខ្លះមិនទាំងស្គាល់រុក្ខជាតិនេះផង។
កីឡាករវ័យ៣៨ឆ្នាំមកពីក្លិបប្រដាល់ Phuket Top Team មិនទាន់ស្គាល់ពាក្យថាចាញ់ឡើយនៅសង្វៀន ONE Championship តាំងពីខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៨ រួមទាំងឈ្នះកីឡាករជើងខ្លាំងកម្ពុជា សុខ ធី ក្នុង២ប្រកួតដំបូងផងដែរ។ កីឡាករជំនាញក្បាច់មួយថៃ ឈ្នះកីឡាករជប៉ុន Momotaro ដោយពិន្ទុ មុនវាយកីឡាករកោះសាយប្រឺស Michael Savvas ឲ្យសន្លប់ទឹកទី២នៅក្នុងកម្មវិធី ONE: DREAM OF GOLD ដែលជាការប្រកួតចុងក្រោយកាលខែសីហានៅប្រទេសថៃ បន្ទាប់ពីរូបគេយកឈ្នះ សុខ ធី ពីរលើកជាប់គ្នាក្នុងឆ្នាំ ២០១៨។ Lerdsila មានកំណត់ត្រាឈ្នះ ១៩០ ដង ចាញ់ ៣១ ដង និង ស្មើ៥ដង។ ចំណែក Elias Mahmoudi មានកំណត់ត្រាឈ្នះ ៣១ដង ចាញ់ ៤ដង និងមិនដែលស្មើ។ Lerdsila មានដើមកំណើតចេញពីក្រុងតូចមួយនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ។ គេចាប់ផ្ដើមហ្វឹកហាត់ក្បាច់គុនមួយថៃតាំងពីអាយុ៧ឆ្នាំដោយមានការបង្វឹកពីសំណាក់ឱពុករបស់ខ្លួន និងបានឡើងប្រកួតលើកដំបូងនៅឆ្នាំដដែលនោះដែរ។ Lerdsila ផ្លាស់ទៅបាងកកក្នុងអាយុ១២ឆ្នាំដើម្បីបន្តអាជីពប្រដាល់របស់ខ្លួន ដោយហ្វឹកហាត់នៅក្លិប Jockey Gym ដែលមានកាងបង្ហាត់ពីសំណាក់វីរបុរស Saenchai និង Somrak។ Lerdsila ឡើងប្រកួតច្រើនដងហើយល្បីឈ្មោះនៅសង្វៀន Lumpinee និង Rajadamnern Stadium ហើយឈ្នះខ្សែក្រវាត់ Rajadamnern Muay Thai World Title ក្នុង៣ប្រភេទទម្ងន់ផ្សេងគ្នាទៀតផង។ ការឡើងដល់ចំណុចកំពូលរបស់ Lerdsila គឺឈ្នះរហូតដល់១០០លើកជាប់គ្នាក្នុងអាជីព និងបានជួបជើងខ្លាំងជាច្រើនដូចជា Orono Wor Petchpun, Nong-O Gaiyanghadao, និង Jomthong Chuwattana ជាដើម។ តាំងពីផ្លាស់ទៅក្លិបប្រដាល់ Phuket Top Team នៅឆ្នាំ២០១៥ Lerdsila នៅតែបន្តសកម្មភាពប្រកួតជាហូរហែភាគច្រើននៅចិន និងអាមេរិក។ កីឡាកររូបនេះស្ថិតក្នុងបញ្ជីកីឡាករកំពូលជើងឯក Muay Thai World Champions នៅក្នុងកម្មវិធី ONE Super Series ហើយរូបគេតែងតែស្រេកឃ្លាននឹងខ្សែក្រវាត់ ONE Muay Thai World Title ទៅថ្ងៃខាងមុខ៕ https://www.onefc.com/videos/lerdsilas-phenomenal-muay-thai-arsenal/	កីឡាករប្រដាល់ជើងខ្លាំងថៃម្នាក់ Lerdsila Phuket Top Team ដែលមានឈ្មោះបោះសំឡេងនៅប្រទេសថៃ ហើយធ្លាប់ឈ្នះកីឡាករកម្ពុជា សុខ ធី ចំនួន២លើក និងឈ្នះខ្សែក្រវាត់ Muay Thai World Champion ចំនួន៨សម័យកាលនោះវិលមកសង្វៀនជាថ្មីនាដើមខែ ធ្នូខាងមុខ។ Lerdsila ត្រូវប៉ះ Elias Mahmoudi ជាម្ចាស់ខ្សែក្រវាត់ Muay Thai World Champion ចំនួន៣សម័យកាលនាថ្ងៃទី ៦ ខែធ្នូ ខាងមុខកម្មវិធី ONE: MARK OF GREATNESS នៅក្រុងកូឡាឡាំពួរ។
ដំណាក់កាលសម្ងំ (Latent TB)៖ ករណីបែបនេះ អ្នកមានការបង្ករោគដោយជំងឺរបេងហើយ ប៉ុន្តែបាក់តេរីនោះនៅក្នុងខ្លួនជាលក្ខណៈសម្ងំ និងមិនចេញជារោគសញ្ញាអ្វីឡើយ។ ដំណាក់កាលនេះ គឺមិនអាចចម្លងជំងឺទៅអ្នកផ្សេងបានឡើយ។ វាអាចនឹងឈានដល់ដំណាក់កាលសកម្មវិញដែរ ដូច្នេះការព្យាបាលមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់អ្នកជំងឺនៅដំណាក់កាលសម្ងំនេះ។ ដំណាក់កាលសកម្ម (Active TB)៖ ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលនេះដែរ វានឹងធ្វើឱ្យអ្នកឈឺ ហើយអាចចម្លងជំងឺទៅអ្នកដទៃបានទៀត។ វាអាចកើតឡើងនៅរយៈពេលពីរបីសប្តាហ៍ដំបូងក្រោយពីមានការបង្ករោគរួច ឬអាចកើតឡើងនៅរយៈពេលច្រើនឆ្នាំក្រោយទៀតក៏មានដែរ។ រោគសញ្ញារបស់ជំងឺរបេងដំណាក់កាលសកម្មមានដូចជា៖ ក្អកយ៉ាងហោចណាស់ ៣សប្តាហ៍ឡើងទៅ ក្អកមានឈាម ឈឺទ្រូង ឬឈឺពេលដកដង្ហើម ឬក្អក ស្រកទម្ងន់ដោយមិនដឹងហេតុ អស់កម្លាំង ក្តៅខ្លួន បែកញើសពេលយប់ គ្រុនញាក់ មិនឃ្លានអាហារ ជំងឺរបេងក៏អាចប៉ះពាល់ទៅលើផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយបានដែដូចជា តម្រងនោម ឆ្អឹងកងខ្នង ឬខួរក្បាល។ នៅពេលជំងឺរបេងកើតនៅក្រៅសួតវិញ សញ្ញារបស់វាអាចនឹងប្រែប្រួលទៅតាមសរីរាង្គទាំងនោះ។ ឧទាហរណ៍ ជំងឺរបេងឆ្អឹងកងខ្នងអាចនឹងមានអាការៈឈឺខ្នង ហើយរបេងតម្រងនោមអាចនឹងមានឈាមក្នុងទឹកនោម។	ទោះបីជារាងកាយអាចនឹងរងការវាយប្រហាពីបាក់តេរីបង្កជំងឺរបេងក៏ដោយ ក៏ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំច្រើនតែជួយអ្នកមិនឱ្យឈឺបានដែរ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើគ្រូពេទ្យបង្កើតជាគម្លាតមួយរបស់ជំងឺនេះ៖
ព័ត៌មានពិស្ដារ សូមស្ដាប់បទយកការណ៍ដែលរៀបរៀងដោយអ្នកនាង អ៊ីសា រ៉ហានី ពីខេត្តសៀមរាបដូចតទៅ ការងារគ្រប់គ្រងទឹក ជាកិច្ចការស្នួលទី២បន្ទាប់ពីកិច្ចការអភិរក្សប្រាសាទ ដែលមានអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាជាអ្នកទទួលបន្ទុកលើកិច្ចការទាំងនេះ។ ទឹក ត្រូវបានចាត់ទុកថា មានសារសំខាន់ខ្លាំងក្នុងកិច្ចការអភិរក្សប្រាសាទ ព្រោះថា វារួមចំណែកជួយទប់លំនឹងនៃគ្រឹះប្រាសាទដែលសង់នៅលើដីល្បាយខ្សាច់។ ទឹកក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ រួមចំណែកទាំងទៅលើកិច្ចការអភិរក្សប្រាសាទ និងប្រយោជន៍សម្រាប់ផលដំណាំកសិកម្មរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅជុំវិញ។ ខ្ញុំបាននៅដល់ទ្វារទឹកនៃកសិន្ធុក្រុងអង្គរធំ ដែលនៅទីនោះមាន លោក ភឿន សុឃីម អនុប្រធាននាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងទឹកនៃអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានរៀបរាប់ពីការងារទូទៅនៃការខិតខំប្រឹងប្រែងប្រមូលទឹក សម្រាប់ប្រើប្រាស់ទូទៅ។ លោកប្រាប់ថា មកដល់ពេលនេះ ទឹកដែលប្រមូលបាន គឺសឹងដល់កម្រិតអតិបរិមាហើយ តែអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា មិនទាន់បញ្ចូលពេញទាំងស្រុងទេ ដោយទុកសម្រាប់ទទួលទឹកភ្លៀងដែលអាចនៅមានបន្ថែមទៀត នាចុងរដូវវស្សានេះ។ លោកបន្ថែមថា ទឹកទាំងអស់ត្រូវបានប្រមូលទុកនៅក្នុងបារាយណ៍ខាងជើង បារាយណ៍ខាងលិច កសិន្ធុក្រុងអង្គរធំ និងកសិន្ធុអង្គរវត្តជាដើម មុននឹងចែកចាយបន្តឬទម្លាក់ទៅតាមស្ទឹងមួយចំនួនមានស្ទឹងពួក និងប្រឡាយអូរខ្លូត ជាដើម។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១២មក និយាយជារួមក្រោយមានការស្ដារឡើងវិញនូវប្រព័ន្ធធារាសាស្ដ្របុរាណក្នុងតំបន់អង្គរ គឺពុំធ្លាប់មានជំនន់ទឹកភ្លៀងលិចលង់តំបន់ប្រាសាទ និងក្រុងសៀមរាបទៀតនោះទេ។ ទាំងនេះ គឺជាសមិទ្ធផលដ៏ធំមួយរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លើការងារគ្រប់គ្រងទឹក ដែលប្រឹងកកាយរកប្រព័ន្ធធារាសាស្ដ្របុរាណ និងស្ដារឡើងវិញប្រហែល៩០ភាគរយ។ ការស្ដារឡើងវិញនេះ អនុញ្ញាតឱ្យមានការបង្វែរទឹកទម្លាក់ទៅបឹងទន្លេសាបានយ៉ាងងាយ ដែលបញ្ជៀសនូវជំនន់ទឹកភ្លៀង។ ជាមួយគ្នានេះដែរ បើតាមការបញ្ជាក់ពីមន្ត្រីគ្រប់គ្រងទឹក បរិមាណទឹកនៅឆ្នាំនេះ មានចំនួនច្រើនជាងឆ្នាំមុន ហើយមានការរំពឹងថា ក្នុងរដូវប្រាំងឆ្នាំនេះទឹកមិនមានការខ្វះខាតនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកជំនាញទឹកស្នើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅជុំវិញតំបន់អង្គរ ប្រើប្រាស់ដោយការសន្សំសំចៃ ព្រោះតំបន់ទឹកមួយចំនួនដូចជានៅបារាយណ៍ខាងលិច ក្រៅពីប្រើប្រាស់សម្រាប់កិច្ចការអភិរក្ស និងស្រោចស្រពដំណាំកសិករហើយនោះ ក៏ប្រើដើម្បីផលិតទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ក្នុងក្រុងសៀមរាបផងដែរ។ លោក សុឃីម បន្ត៖« ពីមុន យើងបញ្ចូលក្នុងបារាយណ៍សម្រាប់តែស្រោចស្រពទេ តែឥឡូវយើងត្រូវការទឹកមួយផ្នែកដើម្បីបញ្ជូន (ផលិតទឹកស្អាត) ទៅក្រុង»។ លោក ភឿន សុឃីម ពន្យល់បន្ថែមទៀតលើករណីការប្រើប្រាស់ទឹកក្នុងតំបន់អង្គរយ៉ាងដូច្នេះថា៖«អាកាសធាតុលើពិភពលោកកាន់តែប្រែប្រួល ទឹកសំខាន់ក្នុងតំបន់អង្គរទាំងការអភិរក្សប្រាសាទ បរិស្ថាន ព្រៃឈើ អ៊ីចឹងទោះយើងខិតខំប្រមូលទឹកយ៉ាងណា តែយើងសង្ឃឹមថារដូវប្រាំងឆ្នាំនេះ សុំឱ្យពលរដ្ឋសន្សំសំចៃការប្រើប្រាស់ទឹក ដើម្បីប្រើប្រាស់ឱ្យបានគ្រប់មធ្យោបាយ...»៕	សៀមរាប៖ ខេត្តសៀមរាបក៏ដូចជាតំបន់ដទៃទៀតក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដែរ មានភ្លៀងធ្លាក់ជាញឹកញាប់ ពិសេសអំឡុងពាក់កណ្ដាលខែកញ្ញាមក ដោយសាររងឥទ្ធិពលនៃព្យុះ ដែលបណ្ដាលឱ្យស្ទឹង បឹង ស្រះ និងទីវាលទំនាបនានា មានទឹកជាអតិបរិមា។ ចំណែកនៅតំបន់អង្គរវិញ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានប្រមូលទឹកយកទៅរក្សាទុកនៅតាមកសិន្ធុ និងបារាយណ៍នានា សម្រាប់ទុកប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចការអភិរក្ស ក៏ដូចជាសម្រាប់ចែកចាយដល់ពលរដ្ឋក្នុងតំបន់នារដូវប្រាំងខាងមុខនេះ។ ដ្បិតថា បច្ចុប្បន្នក្នុងតំបន់អង្គរមានបរិមាណទឹកជាអតិបរិមាក៏ពិតមែន តែអាជ្ញាធរនៅតែទទួចឱ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រើប្រាស់ដោយសន្សំសំចៃ ជៀសវាងការខ្វះខាតនារដូវប្រាំងខាងមុខ។
លោក ជី ហុងស៊ាង មកពីខេត្តត្បូងឃ្មុំ អាយុ២៦ឆ្នាំ យល់ឃើញថា ការមើលថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតមិនសូវសំខាន់ប៉ុន្មានឡើយសម្រាប់លោក។ លោកអះអាងថា វាអាស្រ័យលើភាគីទាំងសងខាងបានមើលពីអត្តចរិតគ្នាដល់កម្រិតណា។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា រាល់ការបែកបាក់គ្នារវាងគូស្វាមីភរិយា កើតឡើងដោយសារការមិនយល់ចិត្តគ្នាច្បាស់ ឬមកពីភាគីណាមួយអស់ក្ដីស្រឡាញ់ មិនមែនមកពីថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតនោះទេ។ លោក ហុងសៀង បញ្ជាក់៖« គូខ្លះបានទៅមើលថ្ងៃខែឆ្នាំត្រូវគ្នាល្អហើយ ប៉ុន្តែការរួចបានកូនមួយក៏បែកនេះដោយមូលហេតុអ្វី? សម្រាប់ខ្ញុំថ្ងៃខែឆ្នាំខុសគ្នាមិនមែនជាបញ្ហាទេ អ្វីដែលសំខាន់ភាគីទាំងសងខាងគាត់បានស្វែងយល់ចិត្តគ្នាប៉ុនណាស្គាល់ពីចរិតគ្នាប៉ុនណា នោះទើបសំខាន់»។ លោក ឃួយ ចន្ទសីហា យល់ថាការមើលថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតមិនមានសារសំខាន់តែម្ដង លោកលើកទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនាថា ថ្ងៃណាក៏ល្អដែរ ដូច្នេះការរើសគូស្រករកើតថ្ងៃណាក៏ល្អ។ បុរសដែលមានជំនឿលើការគិតរបស់ខ្លួនយ៉ាងមុតមាំនេះ បញ្ជាក់ថាលោកនឹងជ្រើសរើសគូស្រករដែលលោកស្រឡាញ់ ដោយមិនខ្វល់ពីថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតឡើយ ក្រោយពីលោកបានសិក្សាចិត្តគំនិតគ្នាច្បាស់លាស់។ លោក ចន្ទសីហា បញ្ជាក់៖« បើតម្រាមើលឃើញថាគូដែលខ្ញុំរើសនោះ មិនអាចនៅជាមួយគ្នាបានព្រោះតែខុសខែឆ្នាំក៏ខ្ញុំមិនបែកគ្នាដែរ ព្រោះខ្ញុំជឿលើខ្លួនឯងថាខ្ញុំរើសមនុស្សមិនខុស។ តែបើខ្ញុំមើលចិត្តថ្លើមគ្នាច្បាស់ហើយនៅតែបែកទៀត នោះខ្ញុំនឹងបន្ទោសខ្លួនឯង ព្រោះប្រហែលយើងមិនទាន់យល់ចិត្តថ្លើមគ្នាអស់។ ខ្ញុំមិនគិតថាតម្រាចារមកថាអាក្រក់ ទើបបានជាគូខ្ញុំបែកគ្នានោះទេ»។ បើទោះជាការជ្រើសរើសគូស្រករដោយយល់ចិត្តគ្នាដោយខ្លួនឯង ជាជម្រើសមួយដ៏ត្រឹមត្រូវនោះ ក៏នៅមានយុវជនមួយចំនួន ជឿលើក្បួនបុរាណ ដែលទស្សទាយពីគូអនាគតដែរ។ កញ្ញា ជឿន គឹមហេង អាយុ២៨ឆ្នាំ ជ្រើសរើសផ្លូវកណ្តាល ដោយឱ្យតម្លៃលើចាស់ទុំដែលមានបទពិសោធន៍ច្រើន។ ប៉ុន្តែបើគ្មានចាស់ទុំតម្រង់ផ្លូវទេ កញ្ញាមិនទៅមើលក្បួនសម្ពង្សដោយខ្លួនឯងឡើយ គឺកញ្ញាសម្រេចតាមការសង្កេតរបស់ខ្លួន។ កញ្ញាបន្ថែមថា គេមិនអាចបដិសេធបទពិសោធន៍ចាស់ៗ ឬទំនៀមទម្លាប់ដូនតាទាំងស្រុងឡើយ តែក៏មិនត្រូវមិនជឿលើខ្លួនឯងដែរ។ គឹមហេង បញ្ជាក់បន្ថែម៖« ខ្ញុំធ្លាប់ឃើញមិត្តភក្តិរបស់ខ្ញុំច្រើន គេការជាមួយគ្នាមិនខ្វល់ពីថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតផង គេរស់នៅសុខសាន្តជាមួយគ្នាស្រឡាញ់គ្នា មិនឃើញមានអ្វីផង។ ខ្ញុំជឿលើចាស់ទុំព្រោះគាត់មានបទពិសោធន៍ច្រើន បើខ្ញុំស្រឡាញ់អ្នកណាម្នាក់ ហើយចាស់ថាអ្នកខ្ញុំរើសជាគូកម្មខ្ញុំព្រមបែក។ តែបើគាត់ថាម្នាក់ទៀតថ្ងៃខែឆ្នាំត្រូវនឹងខ្ញុំ ហើយឱ្យខ្ញុំការជាមួយទាំងខ្ញុំមិនស្រឡាញ់ ខ្ញុំមិនព្រមដាច់ខាត»។ ចំណែកកញ្ញា ណី ស៊ីណាន ធ្លាប់មិនជឿលើការមើលក្បួនសម្ពង្សឡើយ រហូតដល់មានគំរូពូរបស់ខ្លួនត្រូវស្លាប់ព្រោះតែការមិនជឿលើការមើលថ្ងៃខែឆ្នាំ ទើបកញ្ញាជឿ។ កញ្ញាថា ពូរបស់ខ្លួនរៀបការជាមួយនារីម្នាក់ដែលមានអាយុដូចគ្នា គ្រូទាយថាគូនេះនឹងត្រូវព្រាត់ស្លាប់ តែពូរបស់នាងមិនជឿ ក្រោយពីការបានមួយរយៈ ពូរបស់ខ្លួនក៏ជួបគ្រោះថ្នាក់ស្លាប់។ ស៊ីណាន បញ្ជាក់៖«ពីមុនខ្ញុំអត់ជឿទេ តែដល់ពូខ្ញុំស្លាប់ខ្ញុំជឿ គេថាអ្នកកើតឆ្នាំដូចគ្នានៅជាមួយគ្នាបើមានគឺមានណាស់បើក្រគឺក្រណាស់ ហើយខ្លះអាចព្រាត់ស្លាប់ឬព្រាត់រស់។ ចំណែកពូខ្ញុំកាលនោះឆ្នាំដូចគ្នាមិនអីទេ តែខែមានបញ្ហា តែគាត់អត់ជឿ ការមិនបានប៉ុន្មានក៏គ្រោះថ្នាក់ស្លាប់»។ ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះលោក វ៉ាយ វិបុល ទីប្រឹក្សាក្រសួងធម្មការនិងសាសនា ជាសមាជិកគណៈកម្មការស្រាវជ្រាវវិជ្ជាហោរាសាស្ត្រ និងទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំបុណ្យជាតិនិងអន្តរជាតិ លើកឡើងថា ការជ្រើសរើសគូស្រករត្រូវពឹងលើកត្តាបីចំណុចគឺយកតាម ព្រហ្មញ្ញសាសនា ព្រះពុទ្ធសាសនា និងការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួន។ លោកពន្យល់ថា ពីដើមសាសនាព្រាហ្មណ៍មានឥទ្ធិពលលើប្រជាជនខ្មែរ ដូច្នេះមុនជ្រើសគូស្រករគេតែងគន់គូរមើលសម្ពង្សត្រូវគ្នា ទើបគេឱ្យរៀបការនឹងគ្នា។ ចំណែងខាងសាសនាព្រះពុទ្ធ បានសម្ដែងថា ថ្ងៃណាក៏ល្អដែរ ប៉ុន្តែមនុស្សនោះត្រូវតែដឹងខ្លួនឯងច្បាស់ ថាខ្លួនមានសីលប៉ុនណា គោរពប្រតិបត្តិធម៌ប៉ុនណា ដែលអាចធ្វើឱ្យថ្ងៃណាក៏ល្អនោះ។ រីឯការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួនក៏ជាកត្តាសំខាន់ណាស់ដែរ បើយើងមិនបានសង្កេតពិនិត្យមនុស្សដែលខ្លួនស្រឡាញ់ឱ្យបានជ្រៅ ដោយមើលតែសម្បកក្រៅលំៗ នោះក៏យើងរើសមិនបានល្អដែរ។ ដូច្នេះក្បួនទាំងបីនេះ ត្រូវពឹងគ្នាទៅវិញទៅមក។ លោក វ៉ាយ វិបុល បញ្ជាក់៖«គេមិនអាចពឹងទៅលើតែតម្រាតែមួយមុខនោះទេ តែគេក៏មិនអាចចោលតម្រាបានដែរ។ ចាស់ពីដើមគេមើលណាស់ ពូជពង្សវង្សត្រកូលត្រូវគ្នា មានធម៌ដូចគ្នា ការលះបង់ដូចគ្នា ចិត្តដូចគ្នា ហើយគេសង្កេតអត្តចរិតគ្នាដល់ជម្រៅក្នុងទៀត មិនមែនយកឱ្យតែបានៗទេ។ អាក្រក់ទាញរកអាក្រក់ ឯល្អទាញរកល្អ តែការមិនសង្កេតពិនិត្យបានច្បាស់លាស់អាចឱ្យភាន់ភ្នែក»៕	យុវជនមួយចំនួនបានលើកឡើងស្រដៀងៗគ្នា ទៅលើជំនឿមើលថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត មុនរើសនរណាម្នាក់ជាគូអនាគត ខណៈយុវជនខ្លះទៀត ជ្រើសរើសគូស្រករតាមចិត្តខ្លួនឯង។ យុវជន ដែលរើសគូស្រករតាមចិត្តខ្លួនឯង យល់ឃើញថា ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតគ្រាន់តែជាកត្តារួមផ្សំ តែអ្វីដែលសំខាន់ភាគីទាំងសងខាងស្គាល់ចិត្តថ្លើមនិងចរិតគ្នាបានច្បាស់។ សម្រាប់អ្នកជំនាញខាងទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ផ្ដល់ដំបូន្មានថា ការជ្រើសគូស្រករត្រូវពឹងលើកត្តាបីយ៉ាង ទើបអាចធានាបានថាគូស្វាមីភរិយារស់ជុំគ្នាយូរអង្វែង។ កត្តាទាំង៣នោះ គឺអនុវត្តតាមព្រហ្មញ្ញសាសនា ព្រះពុទ្ធសាសនា និងការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួន។
ដោយ សាន ពិសិទ្ធិ សាកលវិទ្យាល័យតាល់តិក (TalTech) ក្រុងតាលីន, ប្រទេសអ៊ីស្តូនី, សហភាពអ៊ឺរ៉ុប ថ្ងៃពុធ ១៥ កើត ខែអាសាឍ ឆ្នាំខាល ចត្វាស័ក ព.ស. ២៥៦៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ១៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២២ ពួកសមណៈជាសក្យបុត្តិយ៍មិនសមបើនឹងដើរទៅកាន់ចារិកអស់ហេមន្តរដូវខ្លះ អស់គិម្ហរដូវខ្លះ អស់វស្សានរដូវខ្លះ ដើរជាន់ស្មៅស្រស់ទាំងឡាយបៀតបៀននូវវត្ថុដែលមានជីវិត មានឥន្ទ្រិយតែ១ ញុំាងសត្វតូចៗជាច្រើនឲ្យដល់នូវសេចក្តីវិនាសសោះ សូម្បីពួកបរិព្វាជក មានលទ្ធិដទៃទាំងនេះ ដែលជាអ្នកពោលធម៌អាក្រក់ ម្តេចគង់នឹងសម្ងំឈប់សម្រាកនៅចាំវស្សា សូម្បីទាំងពួកសត្វស្លាបនេះទៀតសោត ក៏គង់ធ្វើសំបុកលើចុងឈើទាំងឡាយហើយនឹងសម្ងំឈប់សម្រាកនៅចាំវស្សាដែរ ចំឡែកតែពួកសមណៈជាសក្យបុត្តិយ៍នេះនៅតែដើរទៅកាន់ចារិក អស់ហេមន្តរដូវខ្លះ អស់គិម្ហរដូវខ្លះ អស់វស្សានរដូវខ្លះ ដើរជាន់ស្មៅស្រស់ទាំងឡាយ បៀតបៀននូវវត្ថុដែលមានជីវិត មានឥន្ទ្រិយតែ១ ញុំាងសត្វតូចៗ ជាច្រើនឲ្យដល់នូវសេចក្តីវិនាស។ វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកៈ មហាវគ្គៈ វិន័យបិដកខ្មែរ ភាគទី ៧ ទំព័រ ១ ឃ្លាខាងលើនេះ គឺជាពាក្យដែលមនុស្សទាំងឡាយពោលទោសតិះដៀល បន្តុះបង្អាប់អ្នកបួសក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលឃើញមានកត់ត្រានៅក្នុងគម្ពីរវិន័យបិដក នៅត្រង់ចំណុច វស្សូបនាយិកក្ខន្ធ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានកើតឡើងខណៈពេលដែលព្រះពុទ្ធអង្គកំពុងគង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ដែលជាវត្តពុទ្ធសាសនាដំបូងបង្អស់ កសាងថ្វាយដោយព្រះបាទពិម្ពិសារ ព្រះចៅដែនមគធៈ ដែលបច្ចុប្បន្ននេះកន្លែងមួយនេះស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋពិហារ ភាគខាងកើតនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ បន្ទាប់ពីបានព្រះសណ្ដាប់ពាក្យពោលទោសតិះដៀលរបស់អ្នកស្រុកហើយ ព្រះពុទ្ធអង្គបានអនុញ្ញាតឱ្យព្រះភិក្ខុសង្ឃចូលព្រះវស្សារយៈពេល ៣ខែ រាល់វស្សានរដូវ ឬរដូវភ្លៀងធ្លាក់ ចាប់ពីថ្ងៃ ១រោច ខែអាសាឍ ហើយចេញវស្សានៅថ្ងៃ១៥ កើត ខែអស្សុជ (បុរិមិកាវស្សា)។ បើភិក្ខុសង្ឃអង្គណាមានធុរៈ មិនអាចចូលវស្សានៅថ្ងៃ ១ រោច ខែអាសាឍខាងលើបានទេ ក៏មានការអនុញ្ញាតឱ្យចូលវស្សានៅថ្ងៃ ១ រោច ខែស្រាពណ៍ ជំនួសវិញ ប៉ុន្តែត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ថ្ងៃ ១៥ កើត ខែកត្តិក ទើបអាចចេញវស្សាបាន (បច្ឆិមិកាវស្សា)។ នៅក្នុងរយៈពេលបីខែនៃវស្សានរដូវនេះ តម្រូវឲ្យព្រះភិក្ខុសង្ឃត្រូវគង់នៅទីវត្តណាមួយជាប្រចាំចំនួន ៣ ខែ ដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យចេញទៅសឹង ឬដេកនៅទីណាក្រៅពីវត្តដែលខ្លួនកំពុងស្នាក់នៅទេ។ បើសមាជិកសង្ឃរូបណាមិនអនុវត្តតាមទេ នឹងត្រូវមានទោសឈ្មោះថា «ទុក្កដ» ដែលជាទោសកម្រិតទី ៦ ក្នុងចំណោមទោសទាំង ៧ កម្រិត របស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ។ ប្រសិនបើមានភិក្ខុសង្ឃអង្គណាមានធុរៈចាំបាច់ត្រូវនិមន្តធ្វើដំណើរទៅឆ្ងាយ ក៏មានការអនុញ្ញាតឱ្យចេញទៅរយៈ ៧ ថ្ងៃដែរ។ នៅក្នុងអត្ថបទមួយនេះ ខ្ញុំកូណាអាត្មាភាព សូមសាកល្បងសិក្សាទៅលើចំណុចផ្ដើមនៃកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង និងអភិបាលកិច្ចពុទ្ធសាសនា តាមរយៈពុទ្ធានុញ្ញាតឱ្យមានការកំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់នៃការចូលកាន់វស្សារបស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ។ នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដែលបានកត់ត្រាពាក់ព័ន្ធនឹងសាច់រឿងនៃការចូលព្រះវស្សា របស់ភិក្ខុសង្ឃនេះ បានបង្ហាញនូវរបត់ដ៏សំខាន់ៗ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាជាច្រើនចំណុច ដែលអាចអនុញ្ញាតឱ្យយើងយកមកធ្វើការសិក្សា និងវិភាគដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹងរបស់ខ្លួននៅក្នុងគោលការណ៍គ្រប់គ្រង និងអភិបាលកិច្ចព្រះពុទ្ធសាសនាកាន់តែស៊ីជម្រៅបន្ថែមមួយកម្រិតទៀត។ការកើនឡើងចំនួនសមាជិកភាព និងភាពចម្រុះគ្នានៅក្នុងសង្គមសង្ឃ អាចជាមូលហេតុដ៏សំខាន់មួយ នៅក្នុងការទាញចំណាប់អារម្មណ៍របស់អ្នកស្រុកនាសម័យនោះ ឱ្យមកចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងទៅលើព្រឹត្តិកម្ម ឬឥរិយាបថណាមួយរបស់សមាជិកសង្គមសង្ឃ។ ត្រឹមតែរយៈពេល ៩ខែដំបូង នៃការផ្សព្វផ្សាយគោលការណ៍របស់ខ្លួន ពុទ្ធសាសនាទទួលបានសមាជិកល្អបំផុតចំនួន ១២៥០ រូប ដែលជាព្រះអរហន្ត ហើយបានបួសជាភិក្ខុដោយផ្ទាល់ក្នុងសំណាក់ព្រះពុទ្ធអង្គ (ចំនួននេះមិនបានរាប់បញ្ចូលចំនួនអ្នកជឿពុទ្ធសាសនា ដែលជាគ្រហស្ថ មិនមែនជាអ្នកបួសនោះទេ)។ ដោយផ្អែកលើទេពកោសល្យព្រះពុទ្ធអង្គ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃទាំង ១២៥០រូប នៅក្នុងការផ្សព្វផ្សាយគោលការណ៍ពុទ្ធសាសនា កំណើននៃការចូលជាសមាជិកពុទ្ធសាសនា មានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ បើព្រះភិក្ខុមួយរូបមានលទ្ធភាពអាចនាំយកបេក្ខជនពីររូបជាមធ្យមមកបួសជាភិក្ខុក្នុងមួយឆ្នាំនោះ កំណើនសមាជិកសង្ឃ ក៏អាចកើនឡើងដល់ទៅ ២៣០០ អង្គក្នុងមួយឆ្នាំដែរ។ ការកើនឡើងនៃសមាជិកភាពនេះហើយ ដែលតម្រូវឱ្យសង្គមសង្ឃមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់រាល់សកម្មភាពដែលចេញពីឥរិយាបថរបស់ខ្លួន តាមរយៈការពង្រឹងគោលការណ៍គ្រប់គ្រង និងអភិបាលកិច្ចឱ្យល្អប្រសើរជាងមុន។ អ្វីដែលគួរឱ្យគត់សម្គាល់នោះ គឺហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងនៅក្នុងទីក្រុងរាជគ្រឹះ ដែលជាទីក្រុងសម្បូរសប្បាយទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច កម្លាំងយោធា ជាកន្លែងបណ្ដុំដោយពួកអភិជន ពួកពាណិជ្ជ សេដ្នី បញ្ញវន្ត និងមេលទ្ធិសាសនាល្បីៗជាច្រើន។ ការរិះគន់និងការយកពុទ្ធសាសនាដែលជាស្ថាប័នថ្មីថ្មោងមួយនាសម័យនោះ ទៅជជែកពិភាក្សាប្រៀបធៀបជាមួយនឹងសាសនាដទៃបែបនេះ អាចជារឿងមួយដែលពលរដ្ឋនៅក្នុងសង្គមរីកចម្រើនពីអតីតកាលមួយនេះនិយមធ្វើ ដើម្បីអនុវត្តនូវសិទ្ធិនិងសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន នៅក្នុងស្ថាប័នសាសនាដែលពួកគេគោរពបូជា។ មានឃ្លាមួយដែលបានកត់ត្រានៅក្នុងពាក្យរិះគន់នោះថា៖ «សូម្បីពួកបរិព្វាជក មានលទ្ធិដទៃទាំងនេះ ដែលជាអ្នកពោលធម៌អាក្រក់ ម្តេចគង់នឹងសម្ងំឈប់សម្រាកនៅចាំវស្សា» ជាដើម ដែលបញ្ជាក់បានថាក្រៅពីពុទ្ធសាសនា ក៏មានសកម្មភាពសាសនាដទៃផ្សេងៗទៀត ដែលត្រូវបានអ្នកស្រុកនេះពោលសរសើរដែរ។ ជាក់ស្ដែង នៅក្នុងសម័យនោះ សាសនាជេន ឬសាសនាអចេល ដែលមានអាយុកាលស្របាលគ្នានឹងពុទ្ធសាសនាដែរនោះ បានហាមប្រាមសមាជិកខ្លួនកុំឱ្យដើរត្រាច់ចរពីភូមិមួយទៅភូមិមួយនារដូវភ្លៀងធ្លាក់ ដើម្បីចៀសវាងការបំផ្លិចបំផ្លាញការបង្ករកំណើតនៃសត្វនិងរុក្ខជាតិទាំងឡាយ នាវស្សានរដូវ។ ចំណុចនេះក៏បានបង្ហាញឱ្យយើងឃើញថា ស្ថាប័នពុទ្ធសាសនាបានផ្ដល់តម្លៃការចូលរួមជាសាធារណៈ ក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងអភិបាលកិច្ចពុទ្ធសាសនាផងដែរ។ ព្រះពុទ្ធអង្គបានបញ្ជាក់ថាអនាគតពុទ្ធសាសនា អាចរីកចម្រើនឬអន់ថយ អាស្រ័យទៅលើការចូលរួមក្នុងការគិត ការពិភាក្សា និងការអនុវត្តពីសំណាក់មនុស្ស ៤ក្រុម គឺ៖ ភិក្ខុ (អ្នកបួសជាបុរស) ភិក្ខុនី (អ្នកបួសជាស្រី្ដ) ឧបាសក និងឧបាសិកា។ ការយកមតិរិះគន់របស់អ្នកស្រុកទៅពិភាក្សាដើម្បីធ្វើកំណែទម្រង់បែបនេះ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ព្រះពុទ្ធអង្គមិនបានកំណត់តួនាទីអ្នកស្រុកត្រឹមតែជាអ្នកឧបត្ថម្ភចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ឬបច្ច័យ ៤ តែម្យ៉ាងនោះទេ ប៉ុន្តែសិទ្ធិចូលរួម និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិទៅលើប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសង្គមសង្ឃរបស់ពួកគេ ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់និងឱ្យតម្លៃពីសំណាក់ព្រះពុទ្ធអង្គផងដែរ តាំងតែ ២៦០០ ឆ្នាំមុនមកម្លេះ។ ការរិះគន់របស់អ្នកស្រុកនេះ ក៏អាចជាសារមួយដាស់តឿនសង្គមសង្ឃថា៖ កំណែទម្រង់ត្រូវតែធ្វើជាចាំបាច់ដើម្បីសម្រួលផ្ទៃក្នុងសង្គមសង្ឃផង និងដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសេចក្តីត្រូវការនៃសង្គមខាងក្រៅផងដែរ។ កំណែទម្រង់គឺជាការកែប្រែ។ ការកែប្រែគឺជាជាការផ្លាស់ប្ដូរ។ ការផ្លាស់ប្ដូរគឺជាអនិច្ចតាធម៌ ដែលព្រះពុទ្ធអង្គតែងដាស់តឿនយើងរឿយៗថា អ្វីៗតែងមានការផ្លាស់ប្ដូរជានិច្ច។ បើព្រះពុទ្ធសាសនាមិនបានរៀបចំផែនការណ៍យុទ្ធសាស្រ្ដដើម្បីផ្លាស់ប្ដូរខ្លួនឯងឱ្យសមស្របទៅនឹងបរិបទសង្គមណាមួយទេ ព្រះពុទ្ធសាសនាអាចនឹងត្រូវបានគេផ្លាស់ប្ដូរវិញជាក់ជាមិនខាន។ នៅក្នុងមហាសន្និបាតពុទ្ធសាសនាដំបូង ដែលមានសមាជិកជាព្រះភិក្ខុសង្ឃចូលរួមចំនួន ១២៥០អង្គ នោះ ព្រះពុទ្ធអង្គបានសម្ដែងធម្មនុញ្ញសាសនាត្រឹមតែ ១១ ចំណុចប៉ុណ្ណោះ ដោយចាប់ផ្ដើមពីការចៀសវាងអំពើបាបទាំងពួង និងបញ្ចប់ដោយកិរិយាព្យាយាមធ្វើចិត្តឱ្យទៅជាអធិចិត្ត។ ប៉ុន្តែ រយៈពេល ៤៥ ឆ្នាំនៃការបំពេញបេសកកម្មរបស់ទ្រង់ ច្បាប់នៅក្នុងសង្គមសង្ឃបានកើនឡើងដល់ទៅ ២២៧ មាត្រា ដែលនេះអាចជាភស្ដុតាងមួយបង្ហាញថាកំណែទម្រង់ត្រូវតែធ្វើជាប់ជានិច្ច ដើម្បីសេចក្តីសុខនៅក្នុងសង្គមសង្ឃផង និងដើម្បីសម្របខ្លួនជាមួយនឹងការវិវត្តនៃបរិបទសង្គមខាងក្រៅផង។ កំណែទម្រង់នេះ បានធ្វើឱ្យវត្តអារាមប្ដូរពីកន្លែងស្នាក់នៅធម្មតារបស់អ្នកបួស ក្លាយទៅជាមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាដ៏ពេញលេញមួយ។ នៅក្នុងពុទ្ធដីកានៃការប្រកាសបេសកម្មដំបូងរបស់ទ្រង់ ព្រះពុទ្ធអង្គបានណែនាំភិក្ខុទាំង ៦០ អង្គថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរទៅកាន់ទីចារិកគឺភូមិ និគម ជនបទ និងធានី ហើយសម្ដែងធម៌ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនជាច្រើន...អ្នកទាំងឡាយកុំទៅពីរនាក់ក្នុងផ្លូវជាមួយគ្នាឡើយ.....សត្វទាំងឡាយរមែងមានធូលីគឺកិលេសតិចក៏មាន សត្វទាំងនោះនឹងសាបសូន្យចាកសន្តិភាព ព្រោះមិនបានស្ដាប់ធម៌...»។ នៅក្នុងព្រះវិន័យក៏ឃើញមានចំណុចមួយដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកបួសស្នាក់នៅកន្លែងណាមួយហួសពី ៣រាត្រី ដែរ ដែលចំណុចនេះ អាចអនុញ្ញាតឱ្យយើងយល់យ៉ាងច្បាស់ថា អ្នកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនាគឺជាជនមានប្រក្រតីត្រាច់ចរពីមួយកន្លែងទៅមួយកន្លែងទៀត ដើម្បីនាំយកពុទ្ធដីកាទៅបង្រៀនឱ្យសាធារណជនបានយល់។ ការអនុញ្ញាតឱ្យព្រះភិក្ខុសង្ឃស្នាក់នៅជុំគ្នា ៣ខែ ក្នុងវស្សានរដូវនេះ អាចជាការធ្វើកំណែទម្រង់ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងនិងអភិបាលកិច្ចសង្ឃផងដែរ។ ការអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្ស ៥០ រូប ឬ ១០០ រូបដែលមិនមែនជាសាច់សារលោហិតនឹងគ្នា មកនៅជុំគ្នាក្នុងកន្លែងតែមួយរយៈពេល ៣ ខែបែបនេះ គឺមិនមែនជារឿងងាយស្រួលឡើយ។ ចំណុចនេះ ធ្វើឱ្យយើងអាចយល់បានថា ដើម្បីធានាបានសេចក្តីសុខនៅក្នុងក្រុម អ្វីដែលសង្គមសង្ឃនាសម័យនោះត្រូវគិតជាចម្បងគឺ៖ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង់និងអភិបាលកិច្ចមួយ ដែលអាចធានាបានថា សមាជិកទាំង ៥០រូប ឬ ១០០រូបនោះ អាចរស់នៅជាមួយគ្នាបានដោយមានសេចក្តីសុខ មានសាមគ្គីភាពនឹងគ្នា និងពុំមានទំនាស់ផលប្រយោជន៍ណាមួយដែលអាចកើតឡើងរវាងសមាជិកណានីមួយ នៅក្នុងក្រុម។ មូលហេតុនេះហើយដែលតម្រូវឱ្យសង្គមសង្ឃត្រូវតែធ្វើការសម្រេចចិត្តថា តើគួរគ្រប់គ្រងសង្គមខ្លួនតាមប្រព័ន្ធអត្តាធិបតេយ្យ (ការយកបុគ្គលជាធំ) តាមប្រព័ន្ធលោកាធិបតេយ្យ (ការយកមតិភាគច្រើនជាគោល) ឬក៏ត្រូគ្រប់គ្រងតាមប្រព័ន្ធធម្មាធិបតេយ្យ (ការយកគោលការណ៍ធម៌ជាធំ)។ ប្រព័ន្ធសុខាភិបាលល្អមួយដើម្បីធានាបានថាតើការរស់នៅបែបណាទើបសមាជិកខ្លួនអាចមានសុខភាពល្អទាំផ្នែកផ្លូវកាយនិងផ្លូវចិត្ត មិនងាយឆ្លងជម្ងឺ និងមានវិធីព្យាបាលនៅពេលដែលមានជម្ងឺណាមួយកើតឡើងក្នុងសង្គមសង្ឃ។ ប្រព័ន្ធអប់រំល្អមួយដែលអាចធានាបានថាការរស់នៅជាមួយគ្នារយៈពេល ៣ ខែនោះ មិនមែនត្រឹមជាការជួបជុំនិយាយគ្នាលេង ឆាន់ សឹង តែម្យ៉ាងនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវមានកម្មវិធីសិក្សាជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីអាចធានាថាសមាជិកខ្លួនពិតជាទទួលបានការអប់រំដ៏ល្អ។ ការអនុញ្ញាតឱ្យមានការសម្រាកនៅមួយកន្លែងរយៈពេល ៣ ខែ ជាការបង្កើតបរិយាកាសមួយដើម្បីសម្រួលដល់សង្គមសង្ឃក្នុងការហ្វឹកហាត់ការបញ្ចេញប្រតិកម្មរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗទៅលើសង្គមជារួម (សីលសិក្ខា) ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងចិត្ត (សមាធិសិក្ខា) និងការអភិវឌ្ឍការគិតការវិភាគ និងការបណ្ដុះប្រាជ្ញាដើម្បីយល់ច្បាស់នូវសច្ចធម៌នៅក្នុងជីវិត (បញ្ញាសិក្ខា)។ ត្រូវមានប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលអាចធានាបានថា ក្នុងរយៈពេល ៣ ខែនោះ សមាជិកខ្លួនអាចមានបរិក្ខារ ឬបច្ច័យ៤ ប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់។ គ្រឿងបរិក្ខារប្រើប្រាស់របស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ គឺអាស្រ័យនៅក្នុងផ្ទះអ្នកស្រុក។ ដូចនេះបើអ្នកស្រុកមិនមានសេដ្ឋកិច្ចល្អទេ ពួកគេក៏មិនអាចដើរតួនាទីជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ផ្នែករូបធម៌ ឬ បច្ច័យ ៤ ដល់សង្គមសង្ឃបានគ្រប់គ្រាន់ ឡើយ។ ដូចនេះ ព្រះសង្ឃដែលមានតួនាទីជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់នាមធម៌ឬពុទ្ធិចំណេះដឹងដល់អ្នកស្រុកនោះ គួរតែយកមេរៀនសេដ្ឋកិច្ចដែលមាននៅក្នុងពុទ្ធសាសនា ទៅបង្ហាត់បង្រៀនអ្នកស្រុកឱ្យរស់នៅបែបសម្មាអាជីវៈ ប្រកបរបរសុខចរិត គេចចេញពីការជំពាក់បំណុលគេ និងចៀសវាងអំពើអបាយមុខនានាដែលជាមូលហេតុនាំទៅរកសេចក្តីវិនាសអន្តរាយ។ ការព្យាយាមកែប្រែនិងអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងអភិបាលកិច្ចពុទ្ធសាសនា ការថែទាំសុខភាព ការពង្រឹងសមត្ថភាពបុគ្គល និងការផ្សារភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចបែបនេះហើយ ដែលបន្តិចម្ដងៗ បានប្រែក្លាយវត្តអារាមពុទ្ធសាសនាពីកន្លែងស្នាក់នៅធម្មតារបស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ ទៅជាស្ថាប័នអប់រំមួយដែលមានគោលការណ៍ជាក់លាក់ និងប្រែខ្លួនទៅជាគ្រឹះស្ថានសិក្សាជាន់ខ្ពស់ល្បីៗនៅក្នុងប្រវត្តិមនុស្សជាតិផងដែរ ដូចជាករណីសាកលវិទ្យាល័យនាលន្ទា ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ឬវត្តមហាវិហារនៅក្នុងប្រទេសស្រីលង្ការ ជាឧទាហរណ៍ស្រាប់។ អ្វីដែលកាន់តែពិសេសនោះគឺថ្ងៃចូលព្រះវស្សានេះ ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងត្រូវនឹងទិវាប្រារព្ធបុណ្យអាសាឡ្ហបូជា ដែលប្រជាពុទ្ធបរិស័ទ្ធទូទាំងពិភពលោកនាំគ្នាប្រារព្ធឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ការសម្ដែង «ធម្មចក្កប្បវត្តនសូត្រ» ដែលជាព្រះធម៌លើកដំបូង ដែលព្រះពុទ្ធអង្គសម្ដែងដល់អ្នកបួសចំនួន ៥ រូបនៅក្នុងព្រៃឈ្មោះឥសិបតនមិគទាយវ័ន ដែលសព្វថ្ងៃនេះ កន្លែងមួយនេះត្រូវបានគេហៅថា សារនាថ (Sarnath) ស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋឧត្តរប្រះដេស (Uttara Pradesh) ប្រទេសឥណ្ឌា នាបច្ចុប្បន្ននេះ។ ម្យ៉ាងទៀត ថ្ងៃមួយនេះក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាថ្ងៃកំណើតព្រះអរិយសង្ឃនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដំបូងផងដែរ។ នៅក្នុងសៀវភៅ «ឈ្វេងយល់ អាសាឡ្ហបូជា ទិវាវិថីជិវិតពុទ្ធបរិស័ទ» លោកធម្មបណ្ឌិត ហេង មណីចិន្តា បានដាក់ឈ្មោះថ្ងៃនេះថាជា៖ «ទិវាអរិយសច្ចៈ» ឬជា «ថ្ងៃប្រកាសវិថីជីវិតដែលមានហេតុ-ផល» ដើម្បីរំលឹកដល់ប្រជាពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរពីសារសំខាន់នៃការរស់នៅជាមួយហេតុ-ផល និងការយកហេតុ-ផលទៅអនុវត្តនៅក្នុងការគិតការវិភាគ ទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃ និងការប្រកបកិច្ចការទាំងពួង។ បន្ថែមពីលើនេះទៀត ការចូលព្រះវស្សានេះជាពេលវេលាមួយដែលសង្គមសង្ឃត្រៀមខ្លួន ដើម្បីនឹងទទួលសមាជិកថ្មី ដែលនឹងចូលខ្លួនមកបួសជាភិក្ខុឬសាមណេរនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ផងដែរ។ នៅក្នុងសៀវភៅ «ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស» ដែលបោះពុម្ពផ្សាយដោយវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណិ្ឌត្យ ក្នុងព.ស. ២៥១២ បានរៀបរាប់ថា ព្រះរាជវង្សានុវង្សនិងប្រជារាស្រ្ដខ្មែរ មានកិច្ចការរវល់ខ្លាំងនៅក្នុងការប្រារព្ធពិធីបុណ្យសាសនាប្រពៃណីជាតិនាដើមរដូវនៃការចូលព្រះវស្សានេះ មានដូចជា៖ ការបំពេញព្រះរាជកុសលសិតទៀនព្រះវស្សា និងការបំពេញព្រះរាជកុសសបំបួសនាគជាដើម។ បុរាណខ្មែរយើងយល់ថា រយៈពេលបីខែនៃការចូលព្រះវស្សានេះ ជាពេលវេលាដ៏ល្អបំផុត ដែលព្រះរាជវង្សានុវង្ស មន្ត្រី គហបតី សេដ្ឋី ឬរាស្រ្ដប្រជា គួរបញ្ជូនកូនៗរបស់ខ្លួនទៅបួសក្នុងសំណាក់ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងគោលបំណងសិក្សាពុទ្ធិចំណេះដឹង ដើម្បីត្រៀមខ្លួនក្លាយទៅជាអ្នកដឹកនាំ និងពលរដ្ឋដែលមានសមត្ថភាព សុខភាព និងគុណធម៌ល្អ នាថ្ងៃខាងមុខផងដែរ។ ដូចនេះបានជានៅក្នុងទំនៀមខ្មែរយើង មានព្រះរាជពិធីបំបួសនាគរាស្រ្ដ ក្នុងរវាងកណ្ដាលខែជេស្ឋ និងព្រះរាជធិពីបំបួសនាគហ្លួង ក្នុងរវាងកណ្ដាលខែអាសាឍ ប៉ុន្តែក្នុងរាជ្យព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តម ទ្រង់បង្រួមមកបំបួសក្នុងខែអាសាឍទាំងអស់វិញ។ មុនការសាងសង់វត្តព្រះកែវមរកត នាគហ្លួង ពោលគឺព្រះញាតិវង្សានុវង្សច្រើនតែបួសនៅក្នុងវត្តធំៗ ដែលជាទីឋិតនៅនៃសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ឬសម្ដេចព្រះសង្ឃនាយក ប៉ុន្តែក្រោយពីបួសហើយក៏អនុញ្ញាតឱ្យទៅគង់នៅតាមវត្តដែលខ្លួនពេញចិត្តបាន។ ចំណែកឯការបំបួសនាគរាស្រ្ដវិញ គឺប្រព្រឹត្តទៅនៅតាមរត្តអារាមដែលមានទីតាំងនៅតាមស្រុកភូមិរបស់បេក្ខជនដែលត្រៀមខ្លួននឹងបួស។ មុននឹងបញ្ចប់អត្ថបទនេះ ខ្ញុំកូណាអាត្មាភាព សូមទាញអារម្មណ៍មិត្រអ្នកអាន មកមើលពុទ្ធភាសិតមួយកន្លែង ដែលព្រះពុទ្ធអង្គសម្ដែងថា៖ «ផ្កាឈើមានទ្រង់ទ្រាយល្អ មានពណ៌ (ល្អ) តែគ្មានក្លិន (ក្រអូប) (រមែងមិនក្រអូបដល់អ្នកដែលទ្រទ្រង់) ដូចម្តេចមិញ វាចាជាសុភាសិត រមែងគ្មានផលដល់អ្នកដែលមិនធ្វើតាមដូច្នោះ(ដែរ)» ។ រយៈពេល ៣ ខែនៃការចូលព្រះវស្សានេះ មិនមែនត្រឹមជាពិធីកម្មដែលធ្វើដើម្បីលម្អភ្នែកអ្នកស្រុកតែម្យ៉ាងនោះទេ ប៉ុន្តែជាពេលវេលាដ៏សមរម្យមួយ ដែលព្រះភិក្ខុសង្ឃអាចដាក់ចុះនូវភារកិច្ចខាងក្រៅរបស់ខ្លួន ហើយមកផ្ដោតសំខាន់ទៅលើការប្រតិបត្តិកិច្ចវត្តប្រចាំថ្ងៃ ការអភិវឌ្ឍសីល សមាធិ បញ្ញា ការឆ្លុះបញ្ជាំងខ្លួន និងវាយតម្លៃលទ្ធផលដែលកើតចេញពីសកម្មភាពដែលខ្លួនបានបំពេញរយៈពេល ៩ ខែមុនថាតើខ្លួនបានប្រតិបត្តិតាមអ្វីដែលបានបង្ហាត់បង្រៀនបានកម្រិតណាហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ការផ្អាកការធ្វើដំណើររបស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃដែលមានចំនួន ៧ម៉ឺនអង្គជាង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រយៈពេលបីខែនេះ ក៏អាចជាការចូលរួមជួយរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសក្រសួងសុខាភិបាល នៅក្នុងការកាត់បន្ថយការឆ្លងរាលដាលនៃជម្ងឺកូរ៉ូណាមួយកម្រិតផងដែរ។ បន្ថែមពីនេះទៀត ថ្វីដ្បិតថាការចូលវស្សានេះជាវិន័យកិច្ចរបស់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ មិនពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងគ្រហស្ថដោយផ្ទាល់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏សម្លេងស្គរដែលផ្សាយចេញពីវត្តអារាមនានាទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា រាល់ពេលព្រឹកព្រហាម និងរាល់ពេលល្ងាចនោះ អាចជាសារដាស់តឿនស្មារតីប្រជាពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរគ្រប់រូបថា៖ ពេលនេះ វេលានេះ ជាពេលដែលព្រះសង្ឃកំពុងស្វាធ្យាយធម៌ថ្វាយបង្គំព្រះ ដើម្បីចម្រើនសេចក្តីស្ងប់នៅក្នុងចិត្ត ដូចនេះអាត្មាអញគួរតែផ្អាកការប្រើប្រាស់អំពើហឹង្សា ផ្អាកការបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង ផ្អាកការបង្កជាសម្លេងរំខានដល់ព្រះសង្ឃ ឬក៏ផ្អាកការប្រព្រឹត្តិអំពើអបាយមុខមួយម៉ោងសិន ហើយតាំងចិត្តត្រេកអរនិងការប្រព្រឹត្តល្អរបស់ព្រះសង្ឃ ក៏គង់នាំឱ្យបានសម្រេចប្រយោជន៍ដល់ខ្លួននិងគ្រួសារខ្លះជាក់ជាមិនខាន។ យោងសេចក្តី វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកៈ មហាវគ្គៈ វិន័យបិដកខ្មែរ ភាគទី ៧ ធម្មបណ្ឌិត ហេង មណីចិន្តា «ឈ្វេងយល់អាសាឡ្ហបូជា ទិវាវិថីជីវិតពុទ្ធបរិស័ទ» បោះពុម្ពផ្សាយដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្កាឈូក ភ្នំពេញ ព.ស. ២៥៦៣ ទំព័រ ៣៩ ឧត្តមប្រីជា ចាប. ពិន «ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ ៣» បោះពុម្ពផ្សាយដោយវិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ភ្នំពេញ ព.ស. ២៥១២ ទំព័រ ២៨ ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស) សុតន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ ខុទ្ទកបាថា បិដកខែ្មរភាគទី ៥២	លិខិតមិត្តអ្នកអាន
ការរីកចម្រើននៃវិស័យអចលនទ្រព្យនេះ ក្រសួងយល់ថា បានបង្ហាញពីការវិវត្តឈានឡើង នៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ប្រកបដោយស្ថេរភាព និងនិរន្តរភាព ពិសេសការរីកចម្រើននៃវិស័យអចលនទ្រព្យ គឺជាការបង្ហាញនូវការជឿជាក់របស់អ្នកអភិវឌ្ឍអចលនវត្ថុ តាមរយៈការដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ ការលើកឡើងនេះត្រូវបានបង្ហាញឡើង តាមរយៈស្តីពីបូកសរុបលទ្ធផលការងារ ៩ ខែ ឆ្នាំ២០១៩ និងទិសដៅការងារបន្ត របស់ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្មនិងសំណង់ ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ របាយការណ៍នោះបានឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមរយៈពេល ៩ ខែ ដើមឆ្នាំនេះ សំណង់នៅទូទាំងប្រទេសមានចំនួនសរុប ៣,៤៣៣ គម្រោង មានផ្ទៃក្រឡាសំណង់សរុបជាង ១៣ លានម៉ែត្រការ៉េ និងមានតម្លៃប៉ាន់ស្មានទុនវិនិយោគប្រមាណ៦,៤៩៤ លានដុល្លារអាមេរិក។ តួលេខនេះកើនឡើង ៣៤.៧៣% បើធៀបនឹងរយៈពេល ៩ ខែដូចគ្នា ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ដែលមាន ២,៥៤១ គម្រោង និងមានតម្លៃប៉ាន់ស្មានទុនវិនិយោគប្រមាណ ៤,៨២០ លានដុល្លារអាមេរិក។ របាយការណ៍ដដែល ក៏បានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងទៀតថា ក្នុងចំណោមគម្រោងទាំងអស់ ក្នុងនោះសម្រាប់សមត្ថកិច្ចក្រសួង បានផ្តល់លិខិតអនុញ្ញាតសាងសង់ប្រមាណ ២៧៤ គម្រោង មានតម្លៃប៉ាន់ស្មានទុនវិនិយោគ ជាង ៥,៧៥២ លានដុល្លារអាមេរិក បើប្រៀបធៀបរយៈពេលដូចគ្នា ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ មាន ២២៤ គម្រោង មានតម្លៃប៉ាន់ស្មានទុនវិនិយោគប្រមាណ ៤,៤៧៥ លានដុល្លារអាមេរិក គឺមានការកើនឡើង ២៨.៥៣%។ ចំពោះសមត្ថកិច្ចរដ្ឋបាលរាជធានី ខេត្ត មាន ១៥៩ គម្រោង មានតម្លៃប៉ាន់ស្មានទុនវិនិយោគជាង ៧៤២ លានដុល្លាអាមេរិក ធៀបទៅនឹងរយៈពេលដូចគ្នាឆ្នាំ២០១៨មាន ៣៤៤ លានដុល្លារអាមេរិក ពោលកើនឡើងជាង ១១៥%»។ ស្របពេលទុនវិនិយោគក្នុងវិស័យសំណង់ នៅរយៈពេល៩ខែ ឆ្នាំ២០១៩នេះ កើនឡើងជាង ៣៤% វិស័យមួយនេះ ក៏បានបង្កើតការងារជាច្រើន ជូនប្រជាពលរដ្ឋជិត ១៥ ម៉ឺននាក់ ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ពាក់ព័ន្ធវិស័យសំណង់កម្ពុជា លោក ជាសុផារ៉ា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្មនិងសំណង់ ធ្លាប់មានប្រសាសន៍កាលពីពេលកន្លងទៅថា៖«ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ឆ្នាំ២០០៧ គម្រោងវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងនៅលើវិស័យសំណង់មានតែ ៣,២០០ លានដុល្លារអាមេរិក ពីឆ្នាំ២០០៨ ដល់ ២០១១ ឡើងដល់ ១.២ លានុដល្លារអាមេរិក តែមកដល់ឆ្នាំ២០១២ ដល់២០១៨ ចាប់ផ្តើមឡើងកំហុក ឡើងរហូតដល់ ៥,៧៥៥ លានដុល្លារ»។ លោករដ្ឋមន្ត្រីរូបនេះ ក៏បានបញ្ជាក់ទៀតថា ក្នុងវិស័យសំណង់កម្ពុជា ក្រុមហ៊ុនចិនបានបោះទុនវិនិយោគ ២,៨៦៥ លានដុល្លារអាមេរិកជាប់ចំណាត់ថ្នាកទី១ ប្រទេសកូរ៉េជាប់ចំណាត់ថ្នាកទី២ បានបោះទុនវិនិយោគ ១,៦៥០ លានដុល្លារ និងប្រទេសជប៉ុន ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ បានបោះទុនវិនិយោគ ៣៨២ លានដុល្លារ។ ពាក់ព័ន្ធនឹងកំណើនទុនវិយោគក្នុងវិស័យសំណង់នេះដែរ យោងតាមការវិភាគលើទិន្នន័យដែលប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយវាស់វែងពីសុខុមាលភាពវិស័យអចលនទ្រព្យ របស់អ្នកជំនាញអលចនទ្រព្យនៅកម្ពុជា បានបង្ហាញឡើងកាលពីពេលថ្មីៗនេះដែរ វិស័យអចលនទ្រព្យកម្ពុជានៅបន្តភាពរឹងមាំ និងមានភាពធន់ខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០១៩នេះ ហើយនឹងបន្តកើនឡើងចន្លោះពី ១០ ភាគរយ ទៅ ១៥ ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលជាអត្រាកំណើនល្អមួយ ហើយប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា នៅតែមានឱកាសល្អក្នុងការវិនិយោគ ដើម្បីទទួលបានផលចំណេញពីការរីកចម្រើននេះ៕ (ប្រភព៖ https://www.realestate.com.kh/km/news/investment-in-construction-continues-to-rise/) (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្មនិងសំណង់ លើកឡើងថាវិស័យសំណង់នៅតែមានសុខុមាលភាពល្អ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩នេះ ខណៈវិស័យអចលនទ្រព្យ និងសំណង់នៅកម្ពុជា បានដើរតួនាទីជាចលករមួយដ៏សំខាន់ ក្នុងការជួយទ្រទ្រង់ដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
ក្រោមក្រសែភ្នែកអ្នកគាំទ្រផ្ទាល់ជាង៦ម៉ឺននាក់ ដែលរួមទាំប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី ចូកូវី ដូដូផង ក្នុងកីឡដ្ឋាន Gelora Bung Karno កីឡាករ Leandro Paredes ខ្សែបម្រើ Paris Saint-Germain ស៊ុតពីចម្ងាយយ៉ាងល្អទម្លុះសំណាញ់ទីឥណ្ឌូណេស៊ី ដើម្បីជួយអាហ្សង់ទីននាំមុខ១គ្រាប់មុននៅនាទី៣៨ នាជំនួបមិត្តភាពអន្តរជាតិ នៅយប់ថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនា។ ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី ចូកូវី ដូដូ គ្រាប់ទី២របស់អាហ្សង់ទីន ធ្វើបានដោយ Cristian Romero សមាជិកក្រុម Tottenham Hotspur នៅនាទី៥៥។ ចប់ការប្រកួតក្រុមអាហ្សង់ទីនដែលដឹកនាំដោយលោក Lionel Scaloni យកឈ្នះ ក្រុមឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលដឹកនាំដោយគ្រូសញ្ជាតិកូរ៉េខាងត្បូងលោក Shin Tae-yong ក្នុងលទ្ធផល ២-០។ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ឥណ្ឌូណេស៊ី (PSSI) បានចំណាយប្រាក់ដល់ទៅ៥លានដុល្លារ ដើម្បីនាំក្រុមម្ចាស់ជើងឯកពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២២ អាហ្សង់ទីនទៅកាន់ទីក្រុងហ្សាការតាសម្រាប់ការប្រកួតមិត្តភាពអន្តរជាតិកម្រិតកំពូលជាលើកដំបូង។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP។ ទោះចំណាយច្រើន ប៉ុន្តែជំនួបនេះមិនមានវត្តមានប្រធានក្រុម Messi ឡើយ។ មិនមានវត្តមានម្ចាស់ពាន Ballon Dor ៧សម័យកាលក្តី ប៉ុន្តែប្រជាជនឥណ្ឌូណេស៊ី នៅតែបង្ហាញក្តីរីករាយ ដ្បិតពួកគេបានឃើញសមាជិកក្រុមម្ចាស់ជើងឯក World Cup ផ្សេងទៀតបង្ហាញខ្លួននៅស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេ៕ អ្នកគាំទ្រឥណ្ឌូណេស៊ី	ម្ចាស់ជើងឯក FIFA World Cup ឆ្នាំ២០២២ អាហ្សង់ទីន ឈ្នះឥណ្ឌូណេស៊ី ២-០ ក្នុងការប្រកួតមិត្តភាពអន្តរជាតិ ក្នុងក្រុងហ្សាការតា ដោយគ្មាវត្តមានតារាបាល់ទាត់ពិភពលោក Lionel Messi។ សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ឥណ្ឌូណេស៊ី (PSSI) ចំណាយ៥លានដុល្លារ ដើម្បីអញ្ជើញក្រុមដ៏ល្បីអាម៉េរិកឡាទីនមួយនេះមកកាន់ទឹកដីឥណ្ឌូណេស៊ី។
អត្ថបទទាក់ទង កម្ពុជាមានអ្នកកើតកូវីដ-១៩ ចំនួន៣១នាក់ទៀតដែលធ្វើឲ្យចំនួនសរុបឡើងដល់ជាង៩០០ករណី សម្តេច ហ៊ុន សែន ឲ្យទប់ស្កាត់ការចល័តមនុស្សពីខេត្តព្រះសីហនុ តែរក្សាចរាចរណ៍ទំនិញ រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ បានបញ្ជាក់នៅក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួនថា ការសម្រេចនេះ គឺដើម្បីទុកលទ្ធភាពឲ្យរដ្ឋបាលខេត្តគ្រប់គ្រងបាននូវអ្នកឆ្លងកូវីដ-១៩ អ្នកមានការពាក់ព័ន្ធជាមួយអ្នកជំងឺ និងទីតាំងដែលមានការពាក់ព័ន្ធដើម្បីកំណត់ជាមណ្ឌលចត្តាឡីស័កឲ្យបានចប់សព្វគ្រប់ជាមុនសិន។ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន តាមរយៈតាមរយៈសារជាសំឡេង កាលពីយប់ថ្ងៃទី៣ ខែមីនា បានបញ្ជាឲ្យអាជ្ញាធរចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ចរន្តមនុស្សចេញពីខេត្តព្រះសីហនុទៅខេត្តនានានៅក្បែរខាងដើម្បីទប់ស្កាត់ការចម្លងមេរោគកូវីដ-១៩ លើកលែងតែការដឹកជញ្ជូនទំនិញចេញចូល។ «វិធានការទីមួយ បិទចរាចរណ៍មនុស្សទៅកាន់ខេត្តផ្សេងគឺ ធ្វើម៉េចកាត់បន្ថយចលនាមនុស្សកុំឲ្យចេញ។ តាមវិធីនៃការគ្រប់គ្រង ដែលយើងបានកំណត់នៅតាមទីតាំងនានា អាហ្នឹងគឺ យើងបានបិទហើយ។ ប៉ុន្តែអ្នកដទៃដែលយើងមិនទាន់បានពិនិត្យ គួរតែត្រូវបានរារាំងកុំឲ្យធ្វើដំណើរ»។ សម្តេច បានថ្លែងបែបនេះក្នុងសារសំឡេង ដែលមានរយៈពេលប្រហែល ៤នាទី។ បើតាមប្រសាសន៍សម្តេច ការបិទក្រុងទាំងមូល មិនអាចធ្វើទៅបានទេ ដោយវាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការនាំចេញ និងនាំចូលទំនិញ។ ដូច្នេះហើយ សម្តេចមានប្រសាសន៍ថា វាជារឿងចាំបាច់ដែលត្រូវទប់ស្កាត់រថយន្តនានា ក្រៅពីរថយន្តដឹកទំនិញដើម្បីជំរុញការទប់ស្កាត់ករណីបន្តឆ្លងមេរោគនេះ។ រហូតមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជាមានករណីកូវីដ-១៩ សរុបដល់៩០៩ករណី ដោយអ្នកជំងឺ៤០២ នាក់ កើតចេញពីព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២០កុម្ភៈ។ អ្នកចំណោមនោះ ខេត្តព្រះសីហនុ មានអ្នកជំងឺ៨០នាក់ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២០កុម្ភៈដោយភាគច្រើនជាជនជាតិចិន បន្ទាប់មកមានខ្មែរ និងវៀតណាម៕	រដ្ឋបាលខេត្តព្រះសីហនុ នាថ្ងៃទី៤ ខែមីនា នេះ បានប្រកាសផ្អាកការធ្វើដំណើរចេញចូលខេត្តជាបណ្តោះអាសន្ន ខណៈករណីឆ្លងកូវីដ-១៩ពីព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍២០កុម្ភៈនៅខេត្តតំបន់សមុទ្រមួយនេះ កើនដល់៨០នាក់ហើយ។ សេចក្តីសម្រេចដែលធ្វើឡើង ក្រោយការណែនាំរបស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន មិនប៉ះពាល់ដល់ចរាចរណ៍រថយន្តដឹកទំនិញ និងរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវឆ្លងកាត់លក្ខខណ្ឌនៃការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ។
ក្នុងសាររំលែកទុក្ខ ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៨នេះ លោក កឹម សុខា បានសរសេរយ៉ាងដូច្នេះថា៖«យើងខ្ញុំ ពិតជាសោកស្តាយឥតឧបមាចំពោះមរណភាពរបស់ឯកឧត្តម ជាម ច័ន្ទនី។ មរណភាពរបស់ឯកឧត្តម គឺជាការបាត់បង់ដ៏ធំធេងនូវឪពុក និងសមាជិកគ្រួសារជាទីស្រឡាញ់ ហើយក៏ជាការបាត់បង់អ្នកស្នេហាជាតិដ៏ក្លាហាន និងស្មោះត្រង់ម្នាក់ផងដែរ។ យើងខ្ញុំ ពិតជាមានការកោតសរសើរ និងមិនអាចបំភ្លេចនូវគុណូបការៈដ៏ថ្លៃថ្លារបស់ឯកឧត្តម ដែលបានលះបង់កម្លាំងកាយចិត្ត និងពេលវេលា ដើម្បីបុព្វហេតុលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាព និងផលប្រយោជន៍ជូនប្រជាពលរដ្ឋ»។ ក្រោយដំណឹងនៃការទទួលមរណភាពរបស់លោក ជាម ច័ន្ទនី ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ អតីតតំណាងរាស្ត្រនិងមន្ត្រីនៃគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនានា បានបង្ហោះសារលើបណ្តាញសង្គមដើម្បីសម្តែងការសោកស្តាយនិងចូលរួមរំលែកទុក្ខ។ លោក ជាម ច័ន្ទនី ទទួលមរណភាព នៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៨ ដោយសារតែជំងឺឈាមកកក្នុងបេះដូង និង ដុះសាច់ក្នុងខួរក្បាល។ បច្ចុប្បន្នសពរបស់លោក កំពុងតម្កល់នៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់លោក ដែលស្ថិតនៅភូមភ្នំពេញថ្មី សង្កាត់ភ្នំពេញ ខណ្ឌសែនសុខ។ អត្ថបទទាក់ទង លោក ជាម ច័ន្ទនី អតីតតំណាងរាស្ត្រ CNRP ទទួលមរណភាពក្នុងអាយុ៥៧ឆ្នាំ អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំងរូបនេះ កើតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦១ នៅភូមិផ្ទះខ្ពស់ ឃុំតុងរ៉ុង ស្រុកព្រៃឈរ ខេត្តកំពង់ចាម៕	ភ្នំពេញ៖ លោក កឹម សុខា អតីតប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងក្រុមគ្រួសារ បានផ្ញើសារចូលរួមរំលែកទុក្ខចំពោះមរណភាពលោក ជាម ច័ន្ទនី អតីតតំណាងរាស្ត្រសង្គ្រោះជាតិប្រចាំមណ្ឌលកំពង់ធំ។
1. ក្រោយបាយល្ងាច អ្នកអាចពិសារផ្លែប៉ោមបាន ព្រោះវាមិនត្រឹមតែមិនធ្វើឲ្យអ្នកធាត់ទេ ថែមទាំងអាចជួយកាត់បន្ថយខ្លាញ់ក្នុងរាងកាយអ្នកទៀតផង។ 2. បើអ្នកបរិភោគអាហារពេលល្ងាចច្រើន អ្នកអាចញ៉ាំទឹកដោះគោជូរចំនួនមួយកែវ នោះវានឹងអាចជួយជម្រះសារធាតុពុលក្នុងពោះវៀនរបស់អ្នកបាន។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏អាចបង្កើនប្រព័ន្ធការពាររាងកាយអ្នកឲ្យរឹងមាំ ដោយមិនធ្វើឲ្យអ្នកងាយកើតជំងឺផ្តាសាយនោះទេ។ 3. បើអ្នកគេងមិនលក់ អ្នកអាចញ៉ាំស្រាក្រហមបន្តិចមុនពេលចូលគេង។ វាមិនត្រឹមតែជួយរំលាយអាហារនោះទេ ថែមទាំងជួយឲ្យអ្នកគេងលក់ស្រួលទៀតផង។ ជាពិសេស វាក៏អាចជួយបង្កើនការចងចាំផងដែរ។ 4. ចំណែកផ្លែគីវី វានឹងជួយមិនឲ្យអ្នកងាយប្រឈមមុខនឹងជំងឺទឹកនោមផ្អែមនោះទេ។ ដូចនេះ អ្នកអាចពិសារផ្លែគីវីនេះក្រោយពេលដែលបរិភោគបាយល្ងាចរួចបាន៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ខាងក្រោមនេះ យើងខ្ញុំនឹងបង្ហាញអ្នកពីអាហារដែលអ្នកអាចពិសារបានក្រោយបាយយប់ ព្រោះវាល្អចំពោះសុខភាពរបស់អ្នក។ តើមានអ្វីខ្លះទៅ?
នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២២ រុស្ស៊ី និងមីយ៉ាន់ម៉ា បានចុះហត្ថលេខាលើការដឹកជញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង Su-30SME ចំនួន ៦គ្រឿង។ ពេលនេះ យន្តហោះប្រភេទនេះ ចំនួន ២គ្រឿងត្រូវបានដឹកទៅដល់មីយ៉ាន់ម៉ាហើយ។ «យន្តហោះចម្បាំងចំនួន ២គ្រឿង បានដឹកទៅដល់មីយ៉ាន់ម៉ាហើយ»។ លោក Charlie Than រដ្ឋមន្រ្តីពាណិជ្ជកម្មរបស់យោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានប្រាប់សារព័ត៌មានរុស្ស៊ី RIA បែបនេះ នៅក្រៅវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចខាងកើត។ វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចខាងកើត ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយរុស្ស៊ីនៅក្រុងកំពង់ផែ Vladivostok ដែលមានបំណងអភិវឌ្ឍកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបន់ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការវិនិយោគពីបរទេស។ តាមការបញ្ជាក់របស់ក្រុមហ៊ុន Rosoboronexport យន្តហោះចម្បាំង Su-30 ត្រូវបានបំពាក់មុខងារជាច្រើន ដើម្បីកំណត់ពីសត្រូវ ក្នុងនោះមានដូចជា ការប្រយុទ្ធ, ការឈ្លបយកការណ៍, ការហ្វឹកហាត់លើអ្នកបើកយន្តហោះជាដើម។ កន្លងមក អាម៉េរិក បានព្រមានរុស្ស៊ីពីការលក់អាវុធឱ្យមីយ៉ាន់ម៉ា ក្រោយហេតុផលថា នឹងជួយឱ្យជម្លោះនៅក្នុងប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយនេះ កាន់តែរីកធំឡើង និងមីយ៉ាន់ម៉ា កាន់តែមានស្ថានភាពអាក្រក់។ ជាញយៗ យោធាមីយ៉ាន់ម៉ា តែងវាយប្រហារលើកម្លាំងសត្រូវតាមរយៈពេលអាកាស ដែលបង្កឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនស៊ីវិល និងទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន៕	មីយ៉ាន់ម៉ា បានទទួលការដឹកជញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំង Su-30 ចំនួន ២គ្រឿង ជាលើកដំបូងពីរុស្ស៊ី។ លោក Charlie Than រដ្ឋមន្រ្តីពាណិជ្ជកម្មរបស់យោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានបញ្ជាក់បែបនេះ នៅក្នុងកិច្ចសម្ភាសន៍ជាមួយ RIA ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា។
យោងតាមការផ្សាយរបស់ Livescore កីឡាករ Kylian Mbappe នឹងត្រូវផុតកុងត្រា ជាមួយក្លិប PSG នៅអំឡុងឆ្នាំ២០២៤។ កីឡាករនេះ នឹងមិនបន្ដជាមួយក្លិបទេ បន្ទាប់ពីចប់កុងត្រានេះទៅ។ នេះគឺជាហេតុមួយ ដែលធ្វើឲ្យក្លិប PSG ពិបាកក្នុងការសម្រេចចិត្ត ថាត្រូវលក់ ឬក៏ត្រូវឲ្យ Kylain Mbappe ចាកចេញ ដោយក្លិបមិនទទួលបានអ្វីសោះ។ ជាក់ស្ដែង ក្លិប Real Madrid ម្ចាស់ជើងឯងពានរង្វាន់ UEFA Champions League ១៤សម័យកាល អាចជាគោលដៅបន្ទាប់សម្រាប់ Kylain Mbappe ព្រោះកីឡាកររូបនេះ មានមហិច្ឆតា ក្នុងការសាងស្នាដៃក្នុងវិស័យកីឡាបាល់ទាត់។ ក្រៅពីក្លិប Real Madrid បណ្ដាក្លិបនៅ អឺរ៉ុប រួមទាំងក្លិបនៅ English Premier League សុទ្ធតែចង់បានខ្សែប្រយុទ្ធសញ្ជាតិបារាំងនេះ ទៅចូលរួមជាមួយ។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា Kylian Mbappe បានចូលរួមជាមួយ PSG ដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០១៧-២០១៨ ក្នុងក្របខណ្ឌជាកីឡាករខ្ចីជើងពី ក្លិប Monaco។ លុះចូលដល់ឆ្នាំ២០១៨ កីឡាកររូបនេះ ត្រូវបានក្លិប PSG ទិញយករហូត មកដល់ឆ្នាំ២០២៣។ កីឡាកររូបនេះ បានជួយឲ្យក្លិបនេះ ឈ្នះពានរង្វាន់ Ligue 1 នៃប្រទេសបារាំង ៥រដូវកាលជាប់គ្នា ផងដែរ៕	កីឡាករ Kylian Mbappe ខ្សែប្រយុទ្ធរបស់ក្រុម Paris Saint-Germain (PSG) អាចចែកផ្លូវ គ្នាជាមួយក្លិប នៅរដូវក្ដៅឆ្នាំនេះ បើទោះជាកុងត្រា បានចុះហត្ថលេខាកាលពី១២ ខែមុន។ ចំណែក Real Madrid ក្រុមធំនៅអេស្ប៉ាញនេះ អាចជាក្លិបដែលខ្សែប្រយុទ្ធនេះ មាន ចំណាប់អារម្មណ៍ ថានឹងចង់ចូលរួមជាមួយ។ ដោយឡែក បណ្ដាក្លិបនៅអឺរ៉ុប រួមទាំងក្លិប នៅក្របខណ្ឌ Premier League ផងដែរ សុទ្ធតែសម្លឹងឃើញនៅកីឡាកវ័យ ២៤ឆ្នាំរូបនេះ។
គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា កម្ពុជាមានអ្នកឆ្លងកូវីដ-១៩ សរុប ៤៩ ២៥៥នាក់ ក្នុងនោះ ២៤០៩ នាក់ករណីនាំចូល។ អ្នកជាសះស្បើយមានចំនួន ៤៣ ៤៧៣ នាក់ និងស្លាប់សរុប ៥៧៥នាក់៕	មនុស្សចំនួន ៧២៣នាក់ទៀត តេស្តវិជ្ជមានកូវីដ-១៩ ក្នុងនោះ ៩៨នាក់ ជាករណីនាំចូល។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ក៏អ្នកជំងឺ ៧០៩ នាក់ទៀតដែរ បានជាសះស្បើយ ខណៈអ្នកស្លាប់មានចំនួន ១៩នាក់ទៀត។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល នៅថ្ងៃទី២៩ មិថុនានេះ។
ដូចការរំពឹងទុករបស់អាម៉េរិក កូរ៉េខាងជើង បានបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិកមួយគ្រាប់ទៅសមុទ្រខាងកើត នៅថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា បន្ទាប់ពីលោក យូន សុកយ៉ល ឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីបានពីរថ្ងៃ។ ក្នុងថ្ងៃដដែលនេះ មុនការបាញ់មីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើង ឧត្តមសេនីយ៍ Won In-choul ប្រធាននាយសេនាធិការចម្រុះ ក្នុងដំណើរត្រួតពិនិត្យបញ្ជាការកងនាវាទីពីររបស់កងទ័ពជើងទឹកកូរ៉េខាងត្បូង បានប្រាប់ឱ្យកងកម្លាំង ត្រៀមខ្លួនជាស្រេច ក្នុងករណីកូរ៉េខាងជើងសាកល្បងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ឬមីស៊ីលប៉ាលីស្ទិក។ សូមបញ្ជាក់ថា មុនការបាញ់មីស៊ីលនេះ អាម៉េរិក នៅក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ បានជំរុញឱ្យចិន និងរុស្ស៊ីឈប់ព្រងើយកន្តើយ និងដាក់ទណ្ឌកម្មលើកូរ៉េខាងជើង បន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើង បានសាកល្បងមីស៊ីលបាលីស្ទិកអន្តរទ្វីបជាថ្មី។ កន្លងមក តំណាងអាម៉េរិក បានបញ្ជាក់ថា ខ្លួននឹងស្វះស្វែងរកទណ្ឌកម្មលើកូរ៉េខាងជើង មុនខ្លួនផុតអាណត្តិជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សានៅដំណាច់ខែឧសភា៕	កូរ៉េខាងជើង នៅថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា បានបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិកមួយគ្រាប់ទៅសមុទ្រខាងកើត ក្រោយប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក យូន សុកយ៉ល ស្បថចូលកាន់តំណែងបានពីរថ្ងៃ។
ឧបការីទេសាភិបាល និងជាអគ្គនាយកប្រតិបត្តិធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា លោក រ័ត្ន សុវណ្ណនរៈ លើកឡើងពីសារប្រយោជន៍មួយចំនួនដែលពលរដ្ឋខ្មែរគួរគិតគូរសន្សំប្រាក់នៅស្ថាប័នមានសុវត្ថិភាព។ លោក រ័ត្ន សុវណ្ណនរៈ លើកទឹកចិត្តឱ្យប្រជាពលរដ្ឋសន្សំប្រាក់ជាមួយគ្រឹះស្ថានធនាគារ ឬមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការ ដែលនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនដូចជា សុវត្ថិភាពនៃការសន្សំ ការទទួលបានការប្រាក់សន្សំ ទទួលបានការកាពារតាមផ្លូវច្បាប់ លទ្ធភាពរៀបចំគម្រោងអនាគតច្បាស់លាស់ ហើយប្រាក់សន្សំរបស់សាធារណជន ជាមូលធនសំខាន់សម្រាប់បម្រើការវិនិយោគក្នុងប្រទេស។ ក្នុងពិធីអបអរសាទរទិវាសន្សំអាស៊ាន ដែលរៀបចំនៅបរិវេណសួនច្បារព្រះរាជដំណាក់ខេត្តសៀមរាប នាព្រឹកថ្ងៃទី៣១ តុលា អគ្គនាយកប្រតិបត្តិធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ពន្យល់ពីប្រយោជន៍នៃការសន្សំប្រាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖« ការសន្សំមានសារសំខាន់ណាស់ ព្រោះថាបើក្នុងសេដ្ឋកិច្ចអត់មានសន្សំ គឺយើងអត់មានលុយ អត់មានប្រាក់សម្រាប់ជាមូលធនសម្រាប់យកទៅវិនិយោគក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេសទេ អ៊ីចឹងគឺសន្សំនេះគ្រួសារនីមួយៗយើងឃើញថា ប្រជាជនយើង១៦លាននាក់ តែ១០លាននាក់នាំគ្នាសន្សំក៏យើងឃើញថា១០ដុល្លារ ១០០ដុល្លារ ១០០០ដុល្លារ ឃើញហើយ គុណទៅឃើញពាន់លានហ្មង គឺអាតិចៗសន្សំគ្នា គឺយើងមានមូលធនសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ និងកសាងប្រទេស»។ ទន្ទឹមគ្នានេះ លោក រ័ត្ន សុវណ្ណនរៈ ក៏បានជំរុញដល់គ្រឹះស្ថានធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់ ឱ្យបន្តពង្រឹងប្រតិបត្តិការ និងពង្រីកវិសាលភាពនៃការផ្ដល់សេវាកម្មថ្មីៗ ស្របតាមតម្រូវករ ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់ ដើម្បីទទួលបានទំនុកចិត្តពីសាធារណជន បន្ថែមទៀត ។ លោក សុខ វឿន ប្រធាន CMA, លោក រ័ត្ន សុវណ្ណនរៈ ឧបការីទេសាភិបាល និងជាអគ្គនាយកត្រួតពិនិត្យ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងលោក អ៊ិន ចាន់នី សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសមាគមធនាគារនៅកម្ពុជា។ រូបថត៖ ABC ឧបការីទេសាភិបាល និងជាអគ្គនាយកត្រួតពិនិត្យ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ៖ « ទោះបីតិច ឬច្រើនក្ដី ប្រាក់សន្សំមានតួនាទីជាទុនបម្រុងយ៉ាងសំខាន់ សម្រាប់ករណីតម្រូវការហិរញ្ញវត្ថុបន្ទាន់ដែលមិនអាចរំពឹងទុកជាមុនបាន ដូចជាសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺ ទប់ទល់ការបាត់បង់ចំណូលដោយសារវិបត្តិធម្មជាតិ និងគ្រោះអាសន្នផ្សេងៗ»។ ទិវា«សន្សំអាស៊ាន» ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគណៈកម្មការការងារអាស៊ាន ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៩មក សម្រាប់កិច្ចការបរិយាប័ន្នហិរញ្ញវត្ថុ និងមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងរបស់សាធារណជន អំពីសារៈសំខាន់នៃការសន្សំប្រាក់។ នៅកម្ពុជា ការលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើការសន្សំជាមួយគ្រឹះស្ថានផ្លូវការ ដូចជាធនាគារពាណិជ្ជ និងគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុទទួលប្រាក់បញ្ញើ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាសកម្មភាពអទិភាពទី១ ក្នុងចំណោមសកម្មភាពអាទិភាពទាំង ៦ នៃយុទ្ធសាស្រ្តជាតិ ស្ដីពី បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ ឆ្នាំ២០១៩-២០២៥ ដើម្បីលើកកម្ពស់លទ្ធភាពទទួលបានសេវាហិរញ្ញវត្ថុ កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព។ សម្រាប់ លោក សុខ វឿន ប្រធានសមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា ទិវាសន្សំអាស៊ាន ក្រោមប្រធានបទ «សន្សំតិចប្រសើរជាងមិនបានសន្សំ» នឹងជួយលើកកម្ពស់បន្ថែមមួយកម្រិតទៀតនូវ វប្បធម៌នៃការសន្សំដែលនឹងជួយកៀរគរប្រាក់សន្សំ និងការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែមានប្រសើរឡើងក្នុងចំណោមពលរដ្ឋខ្មែរ។ លោក សុខ វឿន ប្រធានសមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា។ រូបថត៖ ABC លោក បន្តនិយាយថា ការអនុវត្តទម្លាប់សន្សំប្រាក់ ជាពិសេស សន្សំជាមួយសា្ថប័នហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការ គឺទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន ជាពិសេស គឺចៀសវាងនូវហានិភ័យ។ «សូមចាប់ផ្តើមបណ្តុះនូវទម្លាប់សន្សំប្រាក់នេះដល់កុមារ ឬក្មេងតូចៗ ឱ្យឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ដើម្បីឱ្យគាត់មានបំណិនជីវិតដ៏សំខាន់មួយនេះ។ ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុហិរញ្ញវត្ថុដ៏មានប្រសិទ្ធភាពគួរតែចាប់ផ្តើម ដោយការប្រាក់សន្សំទុក មុននឹងចាត់ចែងចំណាយ»។ នេះ ជាការលើកឡើងរបស់ ប្រធានសមាគមមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុកម្ពុជា។ បើតាមលោកបណ្ឌិត អ៊ិន ចាន់នី សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសមាគមធនាគារនៅកម្ពុជា ការសន្សំប្រាក់នៅតាមគ្រឹះស្ថានធនាគារ គឺជាការរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម ដោយគ្រឹះស្ថានធនាគារ នឹងចាត់ចែងប្រាក់សន្សំនេះ ទៅផ្តល់ជាទុនសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា ដែលមានតម្រូវការចាប់ផ្តើម និងពង្រីកមុខរបរអាជីវកម្ម ដែលនាំឲ្យមានតម្រូវការធនធានមនុស្ស។ លើសពីនេះ ប្រាក់សន្សំរបស់ពលរដ្ឋក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុ ក៏បានរួមចំណែកផ្តល់ការងារដល់កម្ពុជា កាត់បន្ថយអត្រាអត់ការងារធ្វើ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ ដែលជាការចូលរួមចំណែកដល់ការពង្រឹង និងការរីកលូតលាស់នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាព។ លោក ក៏បានអំពាវនាវដល់សមាជិកគ្រឹះស្ថានធនាគារ នៃសមាគមធនាគារនៅកម្ពុជា ឱ្យចូលរួមបង្កើត និងពង្រីកយន្តការផលិតផល និងសេវាសន្សំប្រាក់ដែលមាននវានុវត្តន៍ ដើម្បីបំពេញតាមតម្រូវការរបស់អតិថិជន និងសម្រួលដល់ការសន្សំប្រាក់របស់ពលរដ្ឋកម្ពុជា និងបង្កើនទំនុកចិត្តដល់ប្រជាពលរដ្ឋមកដាក់ប្រាក់សន្សំនៅគ្រឹះស្ថានធនាគារផ្លូវការ ផងដែរ។ លោកបណ្ឌិត អ៊ិន ចាន់នី សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសមាគមធនាគារនៅកម្ពុជា។ រូបថត៖ ABC ប្រព័ន្ធធនាគារកំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ច។ លោក រ័ត្ន សុវណ្ណនរៈ បានអះអាងថា ជាក់ស្ដែង គ្រឹះសា្ថនធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ដុ បន្តពង្រឹងប្រតិបត្តិការចម្បងរបស់ខ្លួន ក្នុងការផ្តល់សេវាឥណទាន ប្រាក់បញ្ញើ និងសេវាទូទាត់សងប្រាក់ ព្រមទាំងបន្តធ្វើទំនើបកម្មសេវាទាំងនេះ តាមរយៈការផ្ដល់សេវាធនាគារបែបឌីជីថល ថែមទៀត។ ដូចជា៖ ការស្នើសុំឥណទានតាមអ៊ិនធើណេត និងទូរសព្ទចល័ត សេវាទូទាត់សងប្រាក់អន្តរធនាគារ និងការប្រើប្រាស់គណនីអ៊ីវ៉ាឡេត (e-wallet)...ជាដើម។ របាយការណ៍ពីឧបការីទេសាភិបាល និងជាអគ្គនាយកត្រួតពិនិត្យ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បានបង្ហាញថា គិតត្រឹមខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ គ្រឹះស្ថានធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុ បាននិងបន្តចូលរួមលើកកម្ពស់បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ ជាពិសេស ប្រាក់បញ្ញើបានកើនឡើងដល់ ១៦០,៦ភាគ នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប(ផ.ស.ស) ស្មើ ១៧០,៦ទ្រីលានរៀល (៤១,៥ ប៊ីលានដុល្លារអាម៉េរិក។ ចំនួនគណនីប្រាក់បញ្ញើអតិថិជនក៏កើនឡើងដល់ប្រមាណ ១៤,៣ លានគណនី ផងដែរ។ ក្នុងនោះ មាន១១,៧ លានគណនី នៅធនាគារពាណិជ្ជនិង ២,៦ លានគណនីទៀត នៅគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុទទួលប្រាក់បញ្ញើ។ ជាមួយគ្នានេះ គ្រឹះស្ថានធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុបានពង្រីកប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ ដោយមានសាខាដល់ ២,៥៩៣ សាខា និងម៉ាស៊ីនដកនិងដាក់ប្រាក់ស្វ័យប្រវត្តិ (ATM) ចំនួន ៤,២១៩ ម៉ាស៊ីន នៅគ្រប់រាជធានី-ខេត្តទូទាំងប្រទេស ព្រមទាំងធ្វើពិពិធកម្មផលិតផល និងសេវាហិរញ្ញវត្ថុច្រើនបែបស្របតាមតម្រូវការនិងនិន្នាការបច្ចុប្បន្ន ថែមទៀត៕	សន្សំប្រាក់តិចប្រសើរជាងមិនបានសន្សំ ជាប្រធានបទនៃទិវាសន្សំអាស៊ានប្រចាំឆ្នាំ២០២២ ដែលកម្ពុជាធ្វើឡើងក្នុងទឹកដីខេត្តសៀមរាប នាថ្ងៃទី៣១តុលា។ ទិវានេះប្រារព្ធឡើង ក្នុងគោលដៅជំរុញពលរដ្ឋខ្មែរឱ្យមានទម្លាប់សន្សំប្រាក់តិចឬច្រើនក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារ និងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ជាពិសេសសម្រួលតម្រូវការបន្ទាន់របស់ក្រុមគ្រួសារ ឬហានិភ័យផ្សេងៗ ។
លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា និងគណៈគ្រប់គ្រងនៃសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ រូបភាព៖ ញឹក ស្រីល័ក្ខ សូមអញ្ជើញស្ដាប់កិច្ចសម្ភាសរវាងលោកស្រី ញឹក ស្រីល័ក្ខ អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ ជាមួយលោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា នាយិកានៃសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញដូចតទៅ៖ អាជីពជាគ្រូបង្រៀន បានផ្ដល់ឱកាសឱ្យលោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា អាចចែករំលែកចំណេះដឹងដល់សិស្សានុសិស្ស ជាពិសេសធ្វើឱ្យសិស្សក្លាយជាធនធានមនុស្សដ៏ល្អសម្រាប់សង្គម។ ក្រោយក្លាយខ្លួនជាគ្រូបង្រៀន លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា បានវិវត្តន៍ខ្លួនបន្តិចម្ដងៗរហូតទទួលបានតួនាទីជាប្រធានក្រុមបច្ចេកទេស បន្ទាប់មកជានាយិការង និងជានាយិកានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា បានចូលបង្រៀន និងដឹកនាំនៅសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ អស់រយៈពេល៣៤ឆ្នាំមកហើយ។ «សម្រាប់ខ្ញុំជាស្រ្តី ក្នុងការបង្រៀនសិស្សរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន គឺស្រឡាញ់សាលារៀន ដូចនៅផ្ទះ ដោយធ្វើយ៉ាងណាឱ្យសាលារៀនស្អាត មានភាពបៃតង។ ហើយខ្ញុំបានដើរតួជាឪពុកម្ដាយទីពីររបស់សិស្ស»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់នាយិការូបនេះ ដោយបន្តថា លោកស្រីបានលះបង់ពេលវេលាជាមួយគ្រួសារ មកនៅសាលារៀនច្រើនជាងផ្ទះ។ សិស្សានុសិស្សកំពុងលាងដៃក្នុងសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ រូបភាព៖ ញឹក ស្រីល័ក្ខ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា សាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ ជាគ្រឹះស្ថានអប់រំមួយ ដែលមានបរិស្ថានស្អាត គ្មានសំរាម និងមានអនាម័យល្អ។ សាលានេះ មានសួនច្បារចម្រុះពណ៌ ហើយបរិវេណទាំងមូលមានដើមឈើតូចធំអមតាមផ្លូវ មានស្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ ពាក្យស្លោកអប់រំ រួមទាំងបង់អង្គុយសម្រាប់ជជែកគ្នាលេង ឬអានសៀវភៅ។ ដោយឡែកបន្ទប់រៀននីមួយៗ មានការរៀបចំយ៉ាងទាក់ទាញ ដោយមានផ្ទាំងរូបភាព ពាក្យស្លោក និងមានរុក្ខជាតិបៃតងលម្អគ្រប់ទិសផងដែរ។ នាយិកាមានវ័យ៥៧ឆ្នាំរូបនេះ រៀបរាប់ពីការវិវត្តន៍នៃសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញយ៉ាងដូច្នេះ៖ «ការពីមុនមានភាពខុសគ្នា ព្រោះសាលារៀនចាស់ តែមានបរិស្ថានបៃតង។ ហើយយើងតែងសម្អាត និងណែនាំសិស្សជាប្រចាំ។ ម៉្យាងដើម្បីឱ្យសាលារៀនស្អាត មានការដឹកនាំល្អរវាងលោកគ្រូអ្នកគ្រូ និងសិស្សានុសិស្ស គឺដោយសារការចូលរួម ទើបសាលារៀនមានបរិស្ថានស្អាត និងវិន័យល្អ»។ សិស្សានុសិស្សនៃសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ រូបភាព៖ ញឹក ស្រីល័ក្ខ សាលារៀនស្អាត និងមានវិន័យនេះ មិនមែនជាការងាយស្រួលនោះទេ ទាំងលោកស្រីនាយិកា អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា រួមទាំងអតីតនាយកមុនៗ តែងយកចិត្តទុកដាក់លើការអប់រំ និងបញ្ហាអនាម័យនៅក្នុងសាលារៀន។ ទម្រាំមានការដឹកនាំល្អ និងបរិស្ថានស្អាត លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា មិនដែលធ្វេសប្រហែសលើកិច្ចការណែនាំសិស្សឡើយ។ បើតាមនាយិការូបនេះ គោលដៅចម្បងរបស់សាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញដែលប្រកាន់ខ្ជាប់ក្រៅពីការបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះដឹងដល់សិស្ស គឺការបញ្រ្ជាបការយល់ពីបរិស្ថាន។ លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា មានមោទកភាពនៅពេលដែលលោកស្រី អាចដឹកនាំគ្រឹះស្ថានអប់រំមួយនេះ ឱ្យមានដំណើរការល្អ ជាពិសេសបរិស្ថានស្អាត ផ្ដល់ផាសុកភាពដល់សិស្សានុសិស្ស។ បណ្ណាល័យសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ រូបភាព៖ ញឹក ស្រីល័ក្ខ ទោះមានវ័យជិត៦០ឆ្នាំ ដែលជិតចូលនិវត្តន៍ក៏ដោយ លោកស្រី សប្បាយរីករាយ នឹងទទួលយកនូវសមិទ្ធិផលនាពេលកន្លងមក។ «មុននឹងចូលនិវត្តន៍ ខ្ញុំមិនអភិវឌ្ឍន៍តែពេលនេះ គឺអភិវឌ្ឍន៍តទៅមុខទៀត ដើម្បីឱ្យសាលារៀនកាន់តែមានសម្រស់ស្រស់ស្អាត និងបរិស្ថានល្អជាងនេះទៀត»។ នេះជាការរៀបរាប់របស់លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា។ នាយិកាដែលមានបទពិសោធន៍ច្រើនក្នុងវិស័យអប់រំកុមារតូចរូបនេះ នឹងបន្តយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាបរិស្ថាន និងអនាម័យ ជាពិសេសចំណេះដឹងគោល។ លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា បង្ហើបពីភាពជោគជ័យក្នុងការដឹកនាំឱ្យ សាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញដូច្នេះ៖«ប្រសិនបើសាលារៀននេះ គ្មានការសាមគ្គីរវាងគណៈគ្រប់គ្រង លោកគ្រូអ្នកគ្រូ និងសិស្សានុសិស្សទេ នឹងមិនធ្វើឱ្យសាលារៀនមានភាពរីកចម្រើននោះទេ»។ បើទោះបីលោកស្រី ទទួលបានភាពវិជ្ជមាននាពេលបច្ចុប្បន្នក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែលោកស្រី បានជួបនូវផលលំបាកជាច្រើន។ ផលលំបាកដែលនាយិការូបនេះ ឆ្លងកាត់គឺការបង្រៀនកុមារតូច ចាប់តាំងពីមិនទាន់ចេះកាន់ខ្មៅដៃ ជាពិសេសការកែប្រែឥរិយាបថរបស់សិស្សផងដែរ៕ ទិដ្ឋភាពសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ រូបភាព៖ ញឹក ស្រីល័ក្ខ ទិដ្ឋភាពសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ រូបភាព៖ ញឹក ស្រីល័ក្ខ ទិដ្ឋភាពសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ រូបភាព៖ ញឹក ស្រីល័ក្ខ	ភ្នំពេញ៖ លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា ជានាយិកានៃសាលាបឋមសិក្សាភ្នំដូនពេញ។ លោកស្រី បានប្រឡូកក្នុងវិស័យអប់រំជិត៤០ឆ្នាំមកហើយ ដោយផ្ដើមធ្វើជាគ្រូបង្រៀនតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៤។ ទម្រាំក្លាយនាយិកានាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មិនមែនជារឿងងាយស្រួលឡើយ។ លោកស្រី អ៊ុង កុលវឌ្ឍនា លើកឡើងដូច្នេះ៖ «ខ្ញុំធ្វើជាគ្រូបង្រៀងរយៈពេលកន្លងមក គឺយើងខិតខំស្រាវជ្រាវ និងអប់រំកុមារតូចៗ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពួកគាត់មានចំណេះដឹង និងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អ។ ការផ្ដល់ចំណេះដឹងដល់កូនសិស្ស មិនមែនងាយស្រួលដូចចាក់ទឹកចូលក្នុងពោងនោះទេ ព្រោះជាការលំបាកខ្លាំងបំផុត»។
បើតាមដឹងពីម្ចាស់ហាងលក់ទូរស័ព្ទថា បន្ទាប់ពី OPPO បើកឲ្យកក់ទុកភ្លាមក្នុងរយៈពេល 2-3 ថ្ងៃនេះមកពិតជាមានអតិថិជនច្រើនខ្លាំងមែនទែនបានអញ្ជើញមកកក់ទុក ដែលនេះអាចនិយាយបានថា OPPO Reno8 Series នឹងបំបែកកំណត់ត្រាលក់ដាច់បំផុតដូចរៀមច្បង OPPO Reno7 Series អ៊ីចឹងមើលទៅ។ ចុះសម្រាប់អ្នកវិញ តើអ្នកបានធ្វើការកក់ OPPO Reno8 Series ហើយឬនៅ? ជាមួយគ្នានេះឃើញក្នុងផេគ OPPO មានហ្គេមលេងដើម្បីឈ្នះកាសឥតខ្សែស៊េរីថ្មី OPPOEncoBuds2 ចំនួន 3 រង្វាន់ ចាប់ពីថ្ងៃនេះរហូតដល់ថ្ងៃទី26 ខែសីហា ឆ្នាំ2022 ដោយគ្រាន់តែបង្ហោះរូបអ្នកជាមួយប័ណ្ណកក់ទុក OPPO Reno8 Series លើគណីហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់ខ្លួន រួចអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌនេះ Like និង Share ការផុសនេះជាសាធារណៈ រួចបង្ហោះរូបអ្នកដោយកាន់ប័ណ្ណកក់ទុក OPPO Reno8 Series លើហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់ខ្លួនជាសាធារណៈ រួច Screenshot យកមក Comment នៅខាងក្រោម Poster មួយនេះ ឬគ្រាន់ចុចចូល Link នេះ ៖ https://bit.ly/3ChrCud ឥឡូវសូមលើកចំណុចដែល Reno8 \| Reno8 Z 5G \| Reno8 5G មានភាពដូចគ្នា និងស្រដៀងគ្នានោះគឺស្ទីលរចនាពណ៌មាសប្រណីត ជាជម្រើសពណ៌ថ្មីដ៏ទាក់ទាញប្រៀបដូចវេទមន្តនៃភាពស្រស់ស្អាតក្នុងដៃអ្នក។ ចំណែករូបរាងស្តើងស្រាល គែមជ្រុងដ៏ស្រស់ស្អាត ទាន់សម័យ និងពេញនិយមបំផុតជាមួយរចនាបថ OPPO Glow ជំនាន់ថ្មីដែលធ្វើឡើងពីកញ្ចក់ស្ងួត។ បន្ថែមពីនេះ ក្រោមផ្ទៃកញ្ចក់កាមេរ៉ាបានរចនាជាមួយកងបំភ្លឺដំណឹង និងភ្លើងដំណឹងបែបពន្លឺដង្ហើម មើលទៅស្រស់ស្អាត លេចធ្លោពីគ្រប់ជ្រុងប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិតប្លែកពីគេ។ រឹតតែពិសេស Reno8 Series ទាំង 3 ម៉ូដែលបាននាំយក «អ្នកជំនាញ Portrait» ដើម្បីបង្កើនភាពស្រស់ស្អាតរបស់លោកអ្នកគ្រប់ពេលវេលា។ ហើយខាងក្រោមនេះគឺជាភាពខុសគ្នានិងលក្ខណៈពិសេសផ្សេងៗដែលមាននៅលើ OPPO Reno8 \| Reno8 Z 5G \| Reno8 5G Reno8 បំពាក់បន្ទះឈីប Snapdragon 680_6nm ជម្រុញឲ្យល្បឿនដំណើរការរលូន និងអាចលេងហ្គេមធំៗ គួបជាមួយ RAM 13GB (RAM ក្នុងម៉ាស៊ីន 8GB+មុខងារបន្ថែម RAM រហូតដល់ 5GB សរុប RAM 13GB) + ROM 256GB នេះអស់បារម្ភពីដំណើរការទូរស័ព្ទ ឬទំហំផ្ទុកមិនគ្រប់គ្រាន់ទៀតឡើយ។ ហើយវាក៏បំពាក់នូវអេក្រង់ទម្លុះ 90HZ ជាមួយពណ៌ដិតស្រស់ ផ្តល់នូវបទពិសោធន៍ទស្សនាភាពយន្ត លេងហ្គេមកាន់តែអស្ចារ្យ។ ចំណែកថាមពលថ្មទំហំ 4500mAh អាចប្រើប្រាស់មួយថ្ងៃពេញដោយមិនបារម្ភ រឹតតែពិសេសជាមួយបច្ចេកវិទ្យាសាកថ្ម 33W SuperVOOC សាក 5នាទីអូសលេងបាន 2 ម៉ោង។ អ្វីដែលទាក់ទាញគឺវាបានបំពាក់នូវសេនស័រស៊ែលហ្វី SONY កម្រិតកំពូល IMX709 ដែលអាចឲ្យអ្នកផ្តិតយករូបស៊ែលហ្វីស្អាតៗជាមួយកម្រិតពន្លឺកាន់តែច្បាស់ ទោះស្ថិតក្នុងស្ថានភាពងងឹត ឬកុងពន្លឺក៏ដោយ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះក៏មកជាមួយមុខងារថតរូប Portrait Mode 2.0, Bokeh Flare Portrait, Selfie HDR, Portrait Retouching ព្រមទាំងមុខងារពិសេសផ្សេងទៀត Microscope, ថតរូបរហ័ស, ថតរូបកម្រិត 108MP។ Reno8 Z 5G បំពាក់បន្ទះឈីប 5G Snapdragon_6nm ជាមួយអ៊ីនធើណែត 5G ល្បឿនលឿនរួចជាស្រេច រួមជាមួយអានុភាព RAM សរុប 13GB RAM កាន់តែធំឆ្លាស់កម្មវិធីកាន់តែរលូន។ ចំណែកថាមពលថ្មគឺដូចទៅនឹង Reno8 ដែរគឺមានទំហំ 4500mAh + 33W SuperVOOC អាចបំពេញការងារ និងប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមពេញមួយថ្ងៃ ហើយសាកពេញ 100% ក្នុងពេលត្រឹមតែ 60នាទីតែប៉ុណ្ណោះ។ បន្ថែមពីនេះវាបង្កប់នូវកាមេរ៉ា AI Portrait 64MP ជាមួយមុខងារថតរូបថតវីដេអូជាច្រើនដូចជា Portrait Mode 2.0, Bokeh Flare Portrait, Selfie HDR, AI-Color Portrait, Dual View Video។ Reno8 5G បំពាក់បន្ទះឈីបកំពូល Dimensity 1300 \| 5G ជាមួយ RAM សរុប 13GB (8GB+5GB) មិនរអាក់រអួលពេលដំណើរការកម្មវិធីច្រើន + ROM 256GB ប្រើដោយមិនបារម្ភថាខ្វះទំហំផ្ទុក។ រីឯបច្ចេកវិទ្យាសាកថ្មកំពូល 80W SuperVOOC សាកថ្មដោយសម្ពាធទាប លឿនគ្រប់ស្ថានភាព វដ្តជីវិតនៃការសាកថ្មខ្ពស់បំផុត 1600ជុំ ហើយសុខភាពថ្មល្អជាងទូរស័ព្ទដទៃ 2ដងឯណ្ណោះ។ អ្វីដែលរឹតតែពិសេសគឺកាមេរ៉ាសេនស័រកំពូល 2 គ្រាប់ពី SONY លើកាមេរ៉ាមុខ IMX709 និងកាមេរ៉ាក្រោយ IMX766 ដែលផ្តល់ឲ្យការថតរូបពេលយប់កាន់តែច្បាស់ និងកាន់តែអស្ចារ្យ។ បន្ថែមពីនេះវាក៏មានមុខងារពិសេសជាច្រើនដូចជា ថតពេលយប់ច្បាស់និងរហ័ស, Bokeh Flare Portrait, Portrait Mode 2.0, AI Highlight Video ។ . Reno8 Price & gift information. ចាំអីទៀត? តោះទៅកក់ទុក (Pre-order) នៅតាមបណ្តាហាងលក់ទូរស័ព្ទដៃ ដើម្បីទទួលបានកញ្ចប់ប្រូម៉ូសិនដ៏ពិសេសរួមមាន ៖ OPPO Reno8 5G តម្លៃ $569 អាចកក់ទុកចាប់ពីថ្ងៃនេះដល់ថ្ងៃទី31 ខែសីហា 2022 ថែមកញ្ចប់កាដូតម្លៃ $187 រួមមាន៖ កង្ហា (តម្លៃ $29), កាតាបស្ពាយ (តម្លៃ $19), បណ្ណធានាអេក្រង់រយៈពេល 6ខែ (តម្លៃ $85) និងស៊ីមស្មាតលេខពិសេស Bronze (តម្លៃ $54) ភ្ជាប់គម្រោង SurfLikeCrazy រយៈពេល 4ខែ។ OPPO Reno8 Z 5G តម្លៃ $429 អាចកក់ទុកចាប់ពីថ្ងៃនេះដល់ថ្ងៃទី26 ខែសីហា 2022 ថែមកញ្ចប់កាដូតម្លៃ $187 រួមមាន៖ កង្ហា (តម្លៃ $29), កាតាបស្ពាយ (តម្លៃ $19), បណ្ណធានាអេក្រង់រយៈពេល 6ខែ (តម្លៃ $85) និងស៊ីមស្មាតលេខពិសេស Bronze (តម្លៃ $54) ភ្ជាប់គម្រោង SurfLikeCrazy រយៈពេល 4ខែ។ OPPO Reno8 តម្លៃ $359 អាចកក់ទុកចាប់ពីថ្ងៃនេះដល់ថ្ងៃទី26 ខែសីហា 2022 ថែមកញ្ចប់កាដូតម្លៃ $102 មមាន៖ កង្ហា (តម្លៃ $29), កាតាបស្ពាយ (តម្លៃ $19) និងស៊ីមស្មាតលេខពិសេស Bronze (តម្លៃ $54) ភ្ជាប់គម្រោង SurfLikeCrazy រយៈពេល 4ខែ។ បន្ថែមពីនេះ OPPO ក៏បញ្ចេញនូវផលិតផល IOT ចំនួន 2 ទៀតគឺ OPPO Pad Air តម្លៃ $269 និង OPPO Enco Buds2 តម្លៃ $19។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរ OPPO Pad Air ជាថេប្លែតដែលស្តើងស្រាល ដែលមានគុណភាពរឹងមាំ អេក្រង់ធំ 10.36 កម្រិត 2K ដែលបង្ហាញពណ៌បានច្បាស់រហូតដល់ 10Bits អមដោយ Speaker ដល់ទៅ 4 គ្រាប់បំពេញការស្តាប់តន្រ្តី និងទស្សនាវីដេអូកាន់តែជក់ចិត្ត ប្រកបដោយសម្លេងកាន់តែខ្លាំង និងកាន់តែពីរោះពីបច្ចេកវិទ្យា Dolby Atmos។ ចំណែក OPPO Enco Buds2 កាសឥតខ្សែស៊េរីថ្មីតូចស្រាលស្រួលពាក់តភ្ជាប់រហ័សជាមួយសម្លេងបាសខ្លាំង និងសាកតែម្តងប្រើបានដល់ទៅ 28ម៉ោង៕	ពិតជាកក្រើក និងភ្ញាក់ផ្អើលក្រោយស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មី OPPO Reno8 Series ប្រកាសចេញ 3 ម៉ូដែលក្នុងពេលតែមួយគឺ Reno8 $359 \| Reno8 Z 5G $429 \| Reno8 5G $569 ។ អ្វីដែលកាន់តែពិសេសគឺនៅលើ OPPO Reno8 Series សុទ្ធតែបានបំពាក់នូវលក្ខណៈពិសេស និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើបជំនាន់ថ្មីបំផុត ដែលមិនធ្វើឲ្យអតិថិជនខកចិត្តចំពោះស្មាតហ្វូនមួយនេះឡើយ។
ក្នុងឱកាសថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ រមណីយដ្ឋាន រាជិនីលង្វែក នឹងបើកឱ្យទេសចរគ្រប់រូបចូលលេងកម្សាន្តដោយឥតគិតថ្លៃ។ ជាមួយគ្នានេះ រាជិនីលង្វែក នឹងរៀបចំកម្មវិធីប្រពៃណីជាច្រើនសម្រាប់ទេសចរទស្សនា។ របាំប្រពៃណីខ្មែរ និងកម្មវិធីផ្សេងៗ នឹងត្រូវបានប្រគុំឡើងរយៈពេល៣ថ្ងៃជាប់គ្នានៅក្នុងរមណីយដ្ឋាន។ លើសពីវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្រ្ត រមណីយដ្ឋាន រាជិនីលង្វែក មានឡូរីសម្រាប់ទេសចរជិះកម្សាន្ត និងសួនព្រហ្មចារី ដែលមានដើមឈើ និងផ្កាជាច្រើនប្រភេទលម្អក្នុងសួន។ នៅជិតសួនព្រហ្មចារី ក្នុងរមណីដ្ឋាននេះ ក៏មានខ្យុះសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរអង្គុយ លក្ខណៈគ្រួសារផងដែរ ។ ខ្យុះនីមួយៗ ត្រូវបានដាក់តាមមាត់ទឹក ដែលទេសចរអាចជិះទូកលេងកម្សាន្តបាន។ ទេសចរ អាចអាំងសាច់ សម្រាប់ពិសានៅតាមកញ្ចុះនីមួយៗ និងអាចទិញម្ហូបអាហារដ៏ឆ្ងុយឆ្ងាញ់ជាច្រើនមុខ ដែលចម្អិនដោយចុងភៅជំនាញ ពីរមណីយដ្ឋាន។ និយាយពីបន្ទាយលង្វែក គេនឹកឃើញដល់ព្រៃឫស្សី និងប្រាក់ឌួង។ នៅក្នុងសម័យលង្វែកនេះ ព្រះមហាក្សត្រ ចន្ទរាជា ឬអង្គចន្ទទី១ (១៥១៦-១៥៦៦) គឺជាបិតាស្ថាបនិកបន្ទាយលង្វែក ហើយត្រូវស្គាល់ថាជាក្សត្រខ្លាំងពូកែ ក្រោយសម័យអង្គរ។ នៅក្នុងរមណីយដ្ឋាននេះ មានដើមឫស្សីរាប់ម៉ឺនដើម, ចម្លាក់ថ្មធ្វើប្រាក់ឌួង និងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើនទៀត ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរដែលមកកម្សាន្តក្នុងរមណីយដ្ឋានបានយល់ និងស្គាល់ទិដ្ឋភាពរាជធានីលង្វែក៕	កណ្ដាល៖ រមណីយដ្ឋានរាជិនីលង្វែក ជារមណីយដ្ឋានបែបវប្បធម៌ ទេសចរណ៍ ពាណិជ្ជកម្ម លើផ្ទៃដីប្រមាណ២៥០ហិកតា។ តំបន់ទេសចរណ៍ថ្មីមួយនេះ មានចម្ងាយត្រឹមតែ ៣០គីឡូម៉ែត្រ ពីរាជធានីភ្នំពេញ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៥ ក្នុងភូមិជំនីក ឃុំកំពង់លួង ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល។
ព្រះសង្ឃ បញ្ញវន្ត គ្រូបង្រៀន អ្នកនយោបាយ អ្នកវិភាគនយោបាយ អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច អ្នកតាមដានសង្គម មន្រ្តីរាជការ សិល្បករ រួមទាំង ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ បាននាំគ្នាបញ្ចេញមតិយ៉ាងផុសផុល ក្នុងអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២១នេះ ពីករណីដាក់ទណ្ឌកម្មដោយប្រើផ្តៅវាយគូទព្រះសង្ឃ នៅវត្តរាជបូណ៌ ក្រុងសៀមរាប។ ករណីនេះ ផ្ទុះឡើងលើបណ្តាញសង្គមអស់មួយរយៈពេលមកហើយ តែនៅតែមិនទាន់ស្ងប់រម្ងាប់ ដោយចេះតែមានការបញ្ចេញមតិពីម្នាក់ទៅម្នាក់។ មតិម្ខាង យល់ថា ព្រះមហា ពិន សែម ព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ មានភាពឃោរឃៅ ដោយចេញបញ្ជាឲ្យព្រះសង្ឃក្រោមឱវាទ វាយព្រះសង្ឃ ដែលប្រព្រឹត្តខុសដោយគ្មានមេត្តាប្រណី។ មតិម្ខាងទៀត ដែលឈរខាងព្រះអង្គ មើលក្នុងផ្លូវវិជ្ជមានថា ព្រះអង្គ ជាព្រះសង្ឃមានគុណធម៌ មានការចេះដឹងខ្ពង់ខ្ពស់ ដូច្នេះព្រះអង្គ មិនអាចជាជនឃោរឃៅឡើយ។ មតិដែលឈរខាងព្រះអង្គ យល់ថា ការដែលព្រះអង្គ ដាក់ទណ្ឌកម្មធ្ងន់បែបនេះ ក៏ព្រោះតែចង់កែប្រែព្រះសង្ឃដែលប្រព្រឹត្តខុសនឹងធម៌វិន័យ ឲ្យក្លាយជាព្រះសង្ឃល្អត្រឹមត្រូវវិញ។ អ្នក ដែលយល់ថាជាអំពើឃោរឃៅ បានបញ្ចេញមតិជំនាស់នឹងអ្នក ដែលយល់ថា ជាការអប់រំកែប្រែមនុស្សឲ្យល្អ។ បន្ទាប់មក អ្នក ដែលយល់ថា ជាការអប់រំកែប្រែមនុស្សឲ្យល្អ ក៏ចេញមកបញ្ចេញមតិបញ្ច្រាសនឹងអ្នក ដែលយល់ថា ជាអំពើឃោរឃៅ។ មតិទាំងពីរនេះ នៅតែប្រទាំងប្រទើសគ្នា ដោយរកចំណុចរួមមិនឃើញ។ សារព័ត៌មានថ្មីៗ មិនរំពឹងថា សេចក្តីអត្ថាធិប្បាយនេះ គឺមានហេតុផលល្អឥតខ្ចោះ ឬមានលក្ខណៈសុក្រឹត១០០ភាគរយ ដែលអាចធ្វើឲ្យប្រិយមិត្ត ទទួលយកបានទាំងអស់គ្នានោះទេ។ សារព័ត៌មានថ្មីៗ គ្រាន់តែរំពឹងថា សេចក្តីអត្ថាធិប្បាយនេះ នឹងក្លាយជាទស្សនទានមួយ ដែលអាចនាំឲ្យប្រិយមិត្តគ្រប់រូប ឈានទៅដល់ការរកឃើញចំណុចរួមមួយ រវាងមតិខ្វែងគ្នាទាំងពីរ។ មុននឹងវែកញែកថា ការវាយព្រះសង្ឃដោយផ្តៅនេះ ជាអំពើឃោរឃៅ ឬជាការកែប្រែមនុស្សឲ្យល្អ សារព័ត៌មានថ្មីៗ សូមលើកទឹកចិត្តឲ្យប្រិយមិត្ត ឈរលើមាគ៌ាកណ្តាល គឺវិនិច្ឆ័យក្នុងរឿងនេះ ដោយមិនលម្អៀងព្រោះស្រឡាញ់ឬស្អប់។ បើវិនិច្ឆ័យព្រោះស្រឡាញ់ឬស្អប់ អ្នក មិនអាចរកឃើញចំណុចរួមជាមួយគ្នាបានឡើយ។ ចំណុចសំខាន់មួយទៀត គឺអ្នក ត្រូវឈ្វេងយល់ឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយពីរឿងរ៉ាវនៃការវាយព្រះសង្ឃដោយផ្តៅនេះ។ រឿងរ៉ាវ ជុំវិញការប្រើផ្តៅវាយព្រះសង្ឃដែលប្រព្រឹត្តខុស មហាជន ចាប់ផ្តើមដឹងរឿងរ៉ាវនៃការវាយព្រះសង្ឃដោយផ្តៅ នៅពេលវីដេអូនៃការវាយនេះ ត្រូវបានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម។ ព្រះមហា ពិន សែម ដែលជាព្រះគ្រូចៅអធិការវត្តរាជបូណ៌ គឺជាអ្នកចេញបញ្ជាឲ្យព្រះសង្ឃដទៃ វាយព្រះសង្ឃដែលប្រព្រឹត្តខុស។ ព្រះមហា ពិន សែម មានថេរដីកាជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរស័ព្ទថា ព្រះអង្គ មិនមែនជាអ្នកវាយដោយខ្លួនឯងទេ តែព្រះអង្គ បានគង់មើលការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយការវាយនោះ រហូតដល់ចប់។ ព្រះមហា ពិន សែម មិនមានថេរដីកាលម្អិតនោះទេថា ព្រះសង្ឃ ដែលទទួលទណ្ឌកម្មនោះ ប្រព្រឹត្តខុសអ្វីខ្លះ ដោយព្រះអង្គ លើកហេតុផលយ៉ាងខ្លីថា ពិបាកនឹងរៀបរាប់ ហើយម្យ៉ាងទៀត ព្រះអង្គ ក៏មិនចង់បញ្ចេញព័ត៌មាននេះ ឲ្យមហាជនដឹងដែរថា ព្រះសង្ឃទាំងនោះ ប្រព្រឹត្តអំពើខុសឆ្គងអ្វីខ្លះ។ ព្រះអង្គ គ្រាន់តែបញ្ជាក់ថា ព្រះសង្ឃទាំងនោះ ធ្លាប់ត្រូវបានទូន្មានច្រើនលើកច្រើនសាមកហើយ តែនៅប្រព្រឹត្តខុសដដែលៗទៅនឹងព្រះវិន័យនិងច្បាប់វត្ត ទើបត្រូវរងទណ្ឌកម្មបែបនេះ។ អគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ ផ្សាយថា សមត្ថកិច្ច បានចុះទៅស្រាវជ្រាវដល់វត្តរាជបូណ៌ ដោយបានសួរព្រះសង្ឃ ដែលធ្លាប់រងទណ្ឌកម្ម ហើយទទួលបានចម្លើយថា ក្រុមព្រះអង្គ រងទណ្ឌកម្ម ដោយសារតែល្មើសនឹងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់វត្ត ដូចជា ការគេចវេះមិនចូលរៀន ខ្ជិលច្រអូសមិនធ្វើការងារក្នុងវត្ត មិនចូលរួមធ្វើអនាម័យ និង ចេញក្រៅវត្តរហេតរហូតគ្មានវិន័យ ជាដើម។ កំណត់ហេតុស្តីពីការសម្របសម្រួលក្នុងករណីវាយព្រះសង្ឃដោយផ្តៅនេះ បានបង្ហាញថា មានភិក្ខុ -សាមណេរ៩អង្គ ដែលធ្លាប់រងទណ្ឌកម្មដោយការវាយនឹងផ្តៅ។ បើគេ បានមើលវីដេអូនោះ គេ នឹងបានឃើញព្រះសង្ឃ ដែលទទួលបញ្ជាពីព្រះគ្រូចៅអធិការ បានវាយយ៉ាងញាប់ហើយខ្លាំងៗទៅព្រះសង្ឃ ដែលប្រព្រឹត្តខុស។ ព្រះសង្ឃ ដែលប្រព្រឹត្តខុស គឺក្រាបទៅនឹងឥដ្ឋការ៉ូ ឲ្យព្រះសង្ឃ ដែលអនុវត្តបញ្ជា វាយ។ ផ្អែកលើវីដេអូ ព្រះសង្ឃមួយអង្គ ត្រូវតែប្រាំរំពាត់ប៉ុណ្ណោះ តែព្រះសង្ឃមួយទៀត ត្រូវដល់ទៅហាសិបរំពាត់ឯណោះ។ ក្នុងវីដេអូ គេ ពុំបានឃើញទិដ្ឋភាពវាយគ្រប់ព្រះសង្ឃទាំង៩អង្គ ដែលប្រព្រឹត្តខុសនោះទេ ដោយទំនងជាមិនថត ឬបានថតដែរ តែមិនបានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម។ មានវីដេអូមួយទៀត គឺបង្ហាញពីស្ថានភាពរបួសលើកំប៉េះគូទព្រះសង្ឃ ដែលរងការវាយនោះ។ ព្រះសង្ឃ ដែលរងការវាយនោះ បានលាត់ស្បង់ ឲ្យគេថតកំប៉េះគូទតែម្តង ដើម្បីឲ្យដឹងពីស្នាមរបួស។ តាមរយៈវីដេអូ ព្រះសង្ឃដែលរងការវាយនោះ មានស្នាមជាំស្ទើរតែពេញកំប៉េះគូទ។ ព្រះសង្ឃអង្គខ្លះ មិនមែនត្រូវបានវាយតែកំប៉េះគូទទេ តែក៏ត្រូវវាយដល់ខ្នងដែរ។ ឃោរឃៅ ឬ ដើម្បីពត់មនុស្សឲ្យល្អ? ដ្បិតមតិទាំងនោះ កើតចេញពីមជ្ឈដ្ឋានជាច្រើនក្តី តែជាទូទៅ មានតែពីរប្រភេទប៉ុណ្ណោះ ដូចបានពោលមកខាងលើ គឺមតិទីមួយ បង្ហាញការមិនអាចទទួលយកបាន ដោយរិះគន់ថា ការវាយនេះ មានលក្ខណៈធ្ងន់ធ្ងរពេក និងរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស ហើយមតិទីពីរ យល់ថា ការវាយនេះ គឺដើម្បីអប់រំព្រះសង្ឃឲ្យល្អ។ ការចេញបញ្ជាឲ្យវាយព្រះសង្ឃដែលប្រព្រឹត្តខុស ដើម្បីទុកជាការប្រៀបប្រដៅនេះ បានធ្វើឲ្យព្រះមហា ពិន សែម ទទួលបានពាក្យថា ព្រះអង្គ ជាជនឃោរឃៅ។ អ្នកមិនពេញចិត្តទាំងនោះ មិនត្រឹមតែរិះគន់ទេ តែថែមទាំងចង់ឲ្យមានការដោះស្រាយតាមផ្លូវច្បាប់ទៀត។ ពួកគេ ចាត់ទុកការវាយនេះ ជាអំពើហិង្សានិងជាការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស។ ទន្ទឹមនឹងការរងពាក្យទិតៀន ព្រះអង្គ ទទួលបានការលើកទឹកចិត្តនិងការគាំទ្រពីមជ្ឈដ្ឋានជាច្រើន ដែលគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ។ អ្នកដែលគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ មិនមែនគាំទ្រឲ្យព្រះអង្គ បន្តប្រើទណ្ឌកម្មដោយការវាយសិស្សនោះទេ តែបង្ហាញការគាំទ្រដល់ព្រះអង្គ ដើម្បីឲ្យព្រះអង្គកាន់តែរឹងមាំ ក្នុងការឆ្លងកាត់សម្ពាធផ្លូវចិត្ត ដែលព្រះអង្គទទួលបានពីការទិតៀននាដំណាក់កាលនេះ និងអាចដឹកនាំព្រះសង្ឃតទៅទៀត។ មជ្ឈដ្ឋានទាំងនោះ ពិសេសព្រះសង្ឃ និងអ្នកដែលធ្លាប់សាងផ្នួស មានការយល់ឃើញថា ការប្រើផ្តៅវាយព្រះសង្ឃនេះ ហាក់រៀងខ្លាំងបន្តិច តែបំណងរបស់ព្រះមហា ពិន សែម គឺចង់កែប្រែព្រះសង្ឃ ដែលប្រព្រឹត្តខុសនឹងធម៌វិន័យ ឲ្យត្រឡប់មកកាន់ធម៌វិន័យវិញ។ ព្រះសង្ឃនិងអតីតអ្នកបួសខ្លះ បានរម្លឹកពីរឿងអតីតកាល ដែលធ្លាប់រងរំពាត់ពីព្រះគ្រូចៅអធិការ ឬពីព្រះសង្ឃជាគ្រូបង្រៀន។ ព្រះសង្ឃនិងអតីតអ្នកបួសទាំងនោះ ថែមទាំងនិយាយថា បើកុំតែបានផ្តៅ កុំអីប្រហែលជាមិនបានរៀនសូត្រចេះដឹង ដូចសព្វថ្ងៃនេះឡើយ ហើយក៏ប្រហែលមិនបានក្លាយជាព្រះសង្ឃល្អ ពលរដ្ឋល្អដែរ។ មិនមែនតែព្រះសង្ឃ និងអតីតអ្នកបួសទេ សូម្បីតែគ្រហស្ថនិងអ្នកមិនធ្លាប់បួសខ្លះ ក៏យល់ថា ការវាយដោយផ្តៅនេះ គឺដើម្បីលត់ដំព្រះសង្ឃឲ្យល្អ។ ថ្វីបើលើកឡើងថា ផ្តៅអាចលត់ដំមនុស្សឲ្យល្អក្តី តែព្រះសង្ឃនិងគ្រហត្ថទាំងនោះ នៅតែបង្ហាញការមិនគាំទ្រចំពោះការប្រើអំពើហិង្សាឬអំពើឃោរឃៅ។ អ្វីដែលព្រះសង្ឃនិងគ្រហស្ថទាំងនោះ ចង់បញ្ជាក់ គឺព្រះមហា ពិន សែម មានចេតនាចង់ឲ្យសិស្សកែខ្លួន ហើយអ្វីដែលព្រះសង្ឃនិងគ្រហស្ថទាំងនោះ ចង់បាន គឺមិនត្រូវរិះគន់ព្រះអង្គ ធ្ងន់ធ្ងរពេកឡើយ រហូតឈានដល់ការប្រមាថព្រះអង្គ ហើយភ្លេចគុណសម្បត្តិរបស់ព្រះអង្គ ដែលបានចូលរួមបណ្តុះបណ្តាលធនធានព្រះសង្ឃជាច្រើនកន្លងមក។ ចុះបើវាយព្រះសង្ឃជាកូន ជាបង ជាប្អូន ឬជាក្មួយរបស់ខ្លួនឯងខ្លាំងៗបែបនេះវិញ តើគិតយ៉ាងណា? សំណួរ ដែលអ្នកមិនគាំទ្រ ចោទសួរទៅកាន់អ្នកដែលយល់ថា ការវាយនេះ គឺដើម្បីប្រៀនប្រដៅមនុស្សឲ្យល្អ។ មិនវាយដោយខ្លួនឯង មិនមែនព្រះមហា ពិន សែម មិនបានវាយដោយខ្លួនឯង មានន័យថា ព្រះអង្គ រួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវ ឬមិនមានកំហុស ហើយទម្លាក់ការទទួលខុសត្រូវ ឬកំហុស ទៅឲ្យព្រះសង្ឃក្រោមឱវាទ ដែលជាអ្នកវាយនោះទេ។ ប៉ុន្តែ ការ ដែលព្រះអង្គ មិនបានវាយខ្លួនឯងនេះ អាចជាតម្រុយមួយឲ្យអ្នក ពិចារណាថា បើព្រះអង្គ វាយខ្លួនឯងមែន តើអាចនឹងប្រើកម្លាំងខ្លាំងៗនិងវាយយ៉ាងអស់កម្លាំងដៃដូច្នេះដែរឬទេ? អ្នក អាចពិចារណាទៀតថា បើព្រះអង្គ វាយខ្លួនឯងមែន ជួនកាល មិនធ្ងន់ធ្ងរបែបនេះក៏ថាបាន ដ្បិតថា ព្រះអង្គ មានព្រះជន្មដល់ទៅ៨០ព្រះវស្សាទៅហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ជួនកាល ព្រះអង្គ មិនមានបំណងចង់វាយខ្លាំងៗបែបនេះទេ តែព្រះសង្ឃ ដែលអនុវត្តបញ្ជា អាចជ្រុលដៃ។ និយាយបែបនេះ មិនមែនចង់ការពារព្រះមហា ពិន សែម ហើយដាក់កំហុសទៅឲ្យព្រះសង្ឃ ដែលជាអ្នកវាយឡើយ។ ព្រះសង្ឃ ដែលជាអ្នកវាយ គ្រាន់តែជាអ្នកទទួលបញ្ជាពីព្រះមហា ពិន សែម ប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះព្រះមហា ពិន សែម បើព្រះអង្គ ពិតជាមានចេតនាចង់វាយខ្លាំងៗ លើព្រះសង្ឃដែលប្រព្រឹត្តខុស ហើយក៏បញ្ជាឲ្យព្រះសង្ឃក្រោមឱវាទ វាយខ្លាំងៗដូចការចង់បានរបស់ព្រះអង្គមែន គឺពិបាកបន្ទោសគេណាស់ នៅពេលគេ រិះគន់ថា ព្រះអង្គ ប្រើអំពើហិង្សាហួសប្រមាណ។ ចេតនាចង់ឲ្យសិស្សល្អ តែប្រើទណ្ឌកម្មជ្រុល បើថា ព្រះមហា ពិន សែម កាច គឺមិនខុសទេ តែបើថា ព្រះអង្គ មានចិត្តឃោរឃៅនោះ ដូចជា មិនត្រូវឡើយ សម្រាប់អ្នកដែលគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ។ គេ គួរប្រើត្រឹមពាក្យថា ព្រះអង្គ ដាក់ទណ្ឌកម្មហាក់ជ្រុលបន្តិចទៅលើសិស្សគណរបស់ព្រះអង្គ តែមិនគួរដល់ថ្នាក់ប្រើពាក្យថា ព្រះអង្គ ជាជនឃោរឃៅនោះទេ។ គេ ជឿថា ការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយប្រើផ្តៅវាយនេះ មិនមែនព្រះអង្គ ចង់សម្លាប់ឬចង់ឲ្យសិស្សគណរបស់ព្រះអង្គ ពិការត្រង់កន្លែងណាមួយឡើយ។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ ព្រះអង្គ បំភ្លឺថា ការវាយនោះ មិនមែនមានបំណងចង់ឲ្យសិស្សគណបាត់បង់ជីវិតឬបាក់ដៃបាក់ជើងនោះទេ។ ព្រះអង្គ បញ្ជាក់ថា៖«អ្នកគ្រប់គ្រង [វត្ត] ជាមនុស្សដែលដឹងខុសត្រូវ។ [ការដាក់] ទោសទណ្ឌហ្នឹង មិនមែនវាយសម្លាប់ទេ គ្រាន់តែឲ្យរាងចាល»។ ព្រះអង្គសារភាពថា ព្រះអង្គ កាចមែន តែព្រះអង្គ កាចព្រោះតែចង់ឲ្យសិស្សល្អ មិនចង់ឲ្យសិស្សធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយមុខ ដែលនាំឲ្យខូចអនាគតខ្លួនឯងនិងប៉ះពាល់ដល់សាសនា។ ទោះមានហេតុផលថា ចង់ឲ្យសិស្សល្អក្តី តែការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយការវាយជ្រុលបែបនេះ ពិតជាពិបាកមើលណាស់សម្រាប់មនុស្សមួយចំនួន ពិសេសអ្នកដែលមិនធ្លាប់ប្រើហិង្សាលើកូនចៅ ឬអ្នកដែលស្អប់ការប្រើអំពើហិង្សា។ ពាក្យថា ទុកតែភ្នែកនិងឆ្អឹង មិនគួរយកមកប្រើក្នុងសម័យកាលនេះឡើយ ក្នុងសង្គមខ្មែរ កាលពីសម័យដើម ការអប់រំ ជាទូទៅស្ថិតនៅក្នុងវត្តអារាម។ មិនថាកូនអ្នកមាន ឬកូនអ្នកក្រ សុទ្ធតែត្រូវបញ្ជូនទៅផ្ញើនឹងព្រះសង្ឃ ដើម្បីសិក្សារៀនសូត្រ។ អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរជាច្រើន មានទាំងព្រះសង្ឃ មានទាំងគ្រហស្ថ គឺកើតចេញពីវត្តអារាមនេះឯង។ ពេលយកកូនទៅផ្ញើនៅវត្ត ឪពុកម្តាយឬអាណាព្យាបាល តែងផ្តាំផ្ញើនឹងព្រះគ្រូចៅអធិការឬព្រះសង្ឃជាគ្រូថា សុំតែភ្នែកនិងឆ្អឹងប៉ុណ្ណោះ។ មានន័យថា កូន ចៅ ឬ ក្មួយរបស់ខ្លួន គឺផ្ញើនឹងវត្តហើយ ដូច្នេះ ព្រះគ្រូចៅអធិការឬព្រះសង្ឃជាគ្រូ ចង់វាយដំជេរស្តីយ៉ាងណា គឺអាស្រ័យលើព្រះសង្ឃ កុំឲ្យតែខ្វាក់ភ្នែក បាក់ដៃបាក់ជើង ឬ ពិការអវយវៈត្រង់កន្លែងណាមួយ។ យើង ដឹងហើយថា សម័យកាលនេះ មិនដូចសម័យកាលមុនឡើយ។ ប្រទេសជាច្រើនលើពិភពលោក រួមទាំងកម្ពុជាផង បានឲ្យតម្លៃខ្ពស់លើសិទ្ធិមនុស្ស និងឲ្យតម្លៃលើការដោះស្រាយបញ្ហាដោយអហិង្សា ដោយត្រូវចៀសវាងការប្រើអំពើហិង្សាគ្រប់ទម្រង់។ ហេតុដូច្នេះ ការបើហិង្សាឬវាយដំធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងសម័យកាលនេះ មិនគួរកើតមាននោះទេ ទោះជាក្នុងន័យថា ដើម្បីអប់រំមនុស្សឲ្យល្អក៏ដោយ។ ជាការពិត សិស្សខ្លះ ទាល់តែរងការវាយដោយរំពាត់ខ្លះ ទើបអាចកែប្រែបាន តែមិនត្រូវវាយឲ្យជ្រុលហួសហេតុពេក រហូតទាល់តែមើលទៅ ដូចជាការធ្វើទារុណកម្មនោះទេ។ ឪពុកម្តាយ បងប្អូន សាច់ញាតិ ពិបាកនឹងទទួលយកបានណាស់ នៅពេលដែលឃើញកូន ចៅ ក្មួយ ឬ ប្អូន រងទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរណាមួយ។ មិនគួរទិតៀន ដោយភ្លេចគុណធម៌ព្រះអង្គ តែក៏មិនគួរគិតពីគុណធម៌ ដោយភ្លេចកំហុសព្រះអង្គដែរ ព្រះមហា ពិន សែម ត្រូវចាត់ទុកជាព្រឹទ្ធាចារ្យមួយអង្គ ក្នុងសង្គមសង្ឃ។ មិនមែនតែគ្រហស្ថនោះទេ សូម្បីតែព្រះសង្ឃដូចគ្នា ក៏គោរពព្រះអង្គដែរ និងចាត់ទុកព្រះអង្គជាបណ្ឌិត ជាអ្នកចេះដឹងខ្ពង់ខ្ពស់មួយអង្គ។ ការប្រើពាក្យថា ឃោរឃៅទៅលើព្រះអង្គ ឬការហៅព្រះអង្គ ថាជាជនឃោរឃៅសល់ពីសម័យខ្មែរក្រហម ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើន ដែលគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ ចេញមកប្រតិកម្មនិងការពារព្រះអង្គ។ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាព្រះអង្គ មិនមែនជាជនឃោរឃៅ អ្នក ដែលគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ បានព្យាយាមលើកអំណះអំណាងជាច្រើន ដូចជា រំលេចថា ព្រះអង្គ ជាអ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិតដ៏កម្រ ជាព្រះសង្ឃប្រកបដោយគុណធម៌ និងជាព្រះសង្ឃ ដែលបូជាជីវិត ជូនសាសនា ជាដើម។ វីដេអូនិងរូបភាពនានា បង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍក្នុងវត្តរាជបូណ៌ បង្ហាញពីសកម្មភាពរបស់ព្រះអង្គ ដែលជួយសង្គម រួមទាំងវីដេអូ ដែលព្រះអង្គសម្តែងធម៌ទេសនា ត្រូវបានលាតត្រដាងពេញបណ្តាញសង្គម។ ការបញ្ចេញ ការចែករំលែកវីដេអូនិងរូបភាពទាំងនោះតៗគ្នាលើបណ្តាញសង្គម គឺអ្នកដែលគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ ចង់ឲ្យមនុស្សទូទៅ ដឹងថា ព្រះអង្គ មានការចេះដឹងជ្រៅជ្រះ ហើយមិនមានបំណងអ្វីក្រៅពីចង់ជួយសង្គមនិងសាសនាឡើយ ដូច្នេះ ព្រះអង្គ មិនអាចជាជនឃោរឃៅនោះទេ។ ជាមួយគ្នានេះ ជីវប្រវត្តិរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានមនុស្សជាច្រើន ទាំងព្រះសង្ឃ ទាំងគ្រហស្ថ នាំគ្នាចែករំលែកយ៉ាងព្រោងព្រាត។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះអង្គមានព្រះជន្ម៨០ព្រះវស្សា និងបានចំណាយពេលប្រមាណ៦០ព្រះវស្សាហើយ ក្នុងភាពជាអ្នកបួស។ ព្រះអង្គ មានថេរដីកាមកកាន់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា៖«[អាត្មា] បានតាំងខ្លួន ប្តេជ្ញាខ្លួននឹងធ្វើជាខ្ញុំបម្រើរបស់ព្រះពុទ្ធ»។ ពាក្យថា ធ្វើជាខ្ញុំបម្រើរបស់ព្រះពុទ្ធ គឺព្រះអង្គ ចង់មានន័យថា ក្នុងជាតិនេះ ព្រះអង្គ បូជាជីវិតជូនព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងភាពជាអ្នកបួស ហើយព្រះអង្គ នៅតែជួយផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធឱវាទតទៅទៀត។ ទោះព្រះអង្គ មានគុណធម៌ មានការចេះដឹងជ្រៅជ្រះ មានគុណបំណាច់ចំពោះសង្គមនិងសាសនាក្តី តែក៏មិនគួរភ្លេចពិចារណាថា ការដែលព្រះអង្គប្រើទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរទៅលើសិស្សគណ គឺត្រឹមត្រូវឬមិនត្រូវ? បើអ្នកពិចារណាទៅឃើញថា ការប្រើទណ្ឌកម្មនេះ ពិតជាធ្ងន់ធ្ងរជ្រុល និងមិនត្រឹមត្រូវ គឺមិនត្រឹមត្រូវហើយ។ មិនគួរព្រោះតែព្រះអង្គ មានគុណសម្បត្តិច្រើន អ្នក ភ្លេចមើលកំហុសរបស់ព្រះអង្គទេ។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មជ្រុលបែបនេះ ធ្វើឲ្យមជ្ឈដ្ឋានខ្លះ មិនអាចទទួលយកបាន។ មជ្ឈដ្ឋាន ដែលមិនពេញចិត្ត មិនផ្តោតអារម្មណ៍ថា ព្រះអង្គ ចេះដឹងកម្រិតណា មានគេ គោរពច្រើនប៉ុនណា និង មានគុណធម៌ខ្ពស់យ៉ាងណាឡើយ ដោយពួកគេ ផ្តោតអារម្មណ៍តែម្យ៉ាង គឺការវាយព្រះសង្ឃខ្លាំងៗបែបនេះ គឺមិនត្រឹមត្រូវ ហើយចង់ឲ្យមានដំណោះស្រាយសមរម្យជាមួយព្រះសង្ឃដែលរងការវាយនោះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ ព្រះអង្គ បានចេញព្រះភក្ត្រដោះស្រាយជាមួយសមត្ថកិច្ចរួចហើយ ដោយព្រះអង្គ ស្ម័គ្រព្រះហទ័យទទួលខុសត្រូវគ្រប់យ៉ាង ចំពោះការដាក់ទណ្ឌកម្មជ្រុលទៅលើសិស្សគណរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គ មិនឲ្យព្រះសង្ឃ ដែលទទួលបញ្ជាវាយ ចេញទទួលខុសត្រូវឡើយ។ លើសពីនេះ ព្រះអង្គ បានសន្យាជាមួយសមត្ថកិច្ចរួចហើយថា ព្រះអង្គ នឹងលុបបំបាត់ការប្រៀនប្រដៅដោយប្រើហិង្សាលើព្រះសង្ឃជាសិស្សគណ ហើយងាកមកអប់រំ ដោយអហិង្សាវិញ។ ព្រះអង្គ បានចេញព្រះភក្ត្រទទួលខុសត្រូវដោយអង្គឯង ហើយមិនទាញអ្នកដទៃឲ្យមកពាក់ព័ន្ធជាមួយក្នុងរឿងក្តីនេះ ហើយរាល់ការរិះគន់ និងការប្រមាថ ជាពិសេសការប្រើពាក្យសម្តីធ្ងន់ៗ ពីមជ្ឈដ្ឋានខ្លះ ដូចជា ពាក្យឃោរឃៅយង់ឃ្នង ជាដើម គឺព្រះអង្គ ជាអ្នកទទួលតែអង្គឯង។ ចំណុចទាំងនោះ គឺល្មមនឹងអាចទទួលយកបានហើយ ហើយគួរតែនាំគ្នា បញ្ឈប់ការប្រមាថលើព្រះអង្គទៀត។ ប៉ុន្តែ បើមានការបន្តដោះស្រាយតាមផ្លូវច្បាប់ទៀតនោះ គឺជាដែនសមត្ថកិច្ចរបស់អាជ្ញាធរ។ មិនថាស្រឡាញ់ព្រះអង្គ ឬមិនស្រឡាញ់ព្រះអង្គ អ្នក ត្រូវតែគិតទិដ្ឋភាពទាំងពីរយ៉ាងនេះ គឺទីមួយ មិនត្រូវយកគុណសម្បត្តិរបស់អង្គ មកគ្របដណ្តប់លើកំហុសរបស់ព្រះអង្គឡើយ ហើយទីពីរ មិនត្រូវទិតៀនពីកំហុសរបស់ព្រះអង្គ រហូតដល់ប្រមាថកាតទានព្រះអង្គ ដែលជាព្រះសង្ឃមានគុណខ្ពស់មួយអង្គ និងមានគេគោរពច្រើន។ វិន័យ មិនត្រូវតឹងរ៉ឹងពេក តែក៏មិនត្រូវធូរពេក តាមពិតទៅ វិន័យព្រះពុទ្ធសាសនា មានការដាក់ទណ្ឌកម្មលើភិក្ខុ-សាមណេរ ដែលប្រព្រឹត្តខុសនឹងធម៌វិន័យ។ ប៉ុន្តែ ទណ្ឌកម្មនោះ មិនមែនជាការប្រើអំពើហិង្សាឬការវាយដំឡើយ។ ព្រះពុទ្ធសាសនា គឺជាសាសនាសន្តិភាពនិយម ដែលអប់រំមនុស្សឲ្យដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី។ ការវាយព្រះសង្ឃខ្លាំងៗដោយផ្តៅនេះ មិនចាត់ទុកជាការអនុវត្តវិន័យក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានោះទេ។ តែការវាយនេះ ប្រហែលជាមានកំណត់ក្នុងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងវត្ត ដែលព្រះគ្រូចៅអធិការឬថ្នាក់ដឹកនាំវត្តរាជបូណ៌ តាក់តែងឡើយ ឬក៏អាច ធ្វើឡើងតាមទម្លាប់ក្នុងវត្ត មានន័យថា បើព្រះសង្ឃអង្គណាធ្វើខុសធ្ងន់ ឬប្រព្រឹត្តកំហុសដដែលៗ ព្រះសង្ឃអង្គនោះ នឹងត្រូវរងទណ្ឌកម្មដោយការវាយនឹងផ្តៅ។ ការប្រៀនប្រដៅសិស្សឬកូនចៅ តែងតែមានការជេរស្តីនិងការវាយដំតិចតួច ដោយចៀសមិនរួច។ ប៉ុន្តែ ការវាយ មិនត្រូវឲ្យធ្ងន់ធ្ងរពេកឡើយ។ កុំថាឡើយការប្រើហិង្សាឬការវាយដំ សូម្បីតែ ដាក់ចេញវិន័យឲ្យប្រតិបត្តិ ក៏មិនត្រូវតឹងរ៉ឹងពេកដែរ រហូតដល់មិនអាចអនុវត្តបាន។ មុនត្រាស់ដឹង ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ បានធ្វើទុក្ករកិរិយាអស់រយៈពេលប្រមាណ៦ព្រះវស្សា។ ការធ្វើទុក្ករកិរិយា គឺមានន័យថា ជាការធ្វើឲ្យខ្លួនព្រះអង្គលំបាក ដើម្បីបានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ។ ក្នុងការធ្វើទុក្ករកិរិយា ព្រះអង្គ បានបង្អត់អាហារនិងទឹកខ្លួនឯងអស់ប្រមាណ៦ព្រះវស្សា។ លុះធ្វើទុក្ករកិរិយាអស់ប្រមាណ៦ព្រះវស្សារួចហើយ ដោយនៅតែមិនបានត្រាស់ដឹង ព្រះអង្គ ក៏ពិចារណាឃើញថា ការប្រតិបត្តិធម៌ ដើម្បីបានត្រាស់ដឹង មិនត្រូវតឹងរ៉ឹងពេកនោះទេ ហើយក៏មិនត្រូវធូររលុងពេកដែរ។ ប្រៀបដូចជា ខ្សែពិណ បើរឹតតឹងពេក នឹងដាច់ជាមិនខាន តែបើបន្ធូរឲ្យធូរពេក នឹងមិនពីរោះឡើយ។ ក្រោយពិចារណាដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គ ក៏ចាប់ផ្តើមសោយអាហារ សោយទឹកឡើងវិញ ហើយបន្តប្រតិបត្តិធម៌ និងស្វែងរកមាគ៌ានៃការត្រាស់ដឹង។ គោលការណ៍ដែលព្រះអង្គប្រកាន់យក ដើម្បីស្វែងរកមាគ៌ានៃការត្រាស់ដឹង គឺមជ្ឈិមប្បដិបទា។ មជ្ឈិមប្បដិបទា មានន័យថា មាគ៌ាកណ្តាល គឺការប្រតិបត្តិធម៌ មិនត្រូវតឹងរ៉ឹងពេក និងមិនត្រូវធូរពេក តែល្មមឬសមរម្យ។ ទីបំផុត ព្រះអង្គ បានត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ តាមរយៈការប្រកាន់យកមជ្ឈិមប្បដិបទានេះឯង។ សេចក្តីវិនិច្ឆ័យ ការចេញបញ្ជាឲ្យវាយព្រះសង្ឃខ្លាំងៗបែបនេះ មិនអាចថា ព្រះមហា ពិន សែម មិនខុសសោះនោះទេ តែក៏មិនត្រូវរិះគន់ជ្រុលហួសហេតុ រហូតឈានដល់ការប្រមាថធ្ងន់ធ្ងរលើព្រះអង្គដែរ ដ្បិតថា ព្រះអង្គ ជាព្រះសង្ឃមានគុណធម៌មួយអង្គ ហើយព្រះអង្គ ថែមទាំងបានសន្យាឈប់ប្រើអំពើហិង្សាលើសិស្សគណ និងយល់ព្រមប្តូរមកប្រៀនប្រដៅសិស្សគណ ដោយអហិង្សាវិញ។ បើអ្នក ចាត់ទុកថា មិនខុសសោះ ភាគីម្ខាងទៀត មិនអាចទទួកយបានឡើយ ហើយក៏សមហេតុផលដែរ ព្រោះថា ព្រះសង្ឃ ដែលត្រូវវាយនោះ រងរបួសមិនស្រាលនោះទេ។ ផ្ទុយមកវិញ បើអ្នក គិតតែរិះគន់ ដោយមិនព្រមទទួលយកការកែប្រែរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងការឈប់ប្រើអំពើហិង្សា ហើយនៅតែប្រើពាក្យប្រមាថជាដដែលៗលើព្រះអង្គ គេ ក៏ពិបាកនឹងទទួលយកដូចគ្នា។ រឿងសំខាន់ ដែលត្រូវពិចារណាក្នុងករណីនេះ គឺថា តើការវាយព្រះសង្ឃដោយផ្តៅខ្លាំងៗបែបនេះ ខុសឬត្រូវ? បើខុស អ្នក ត្រូវទទួលស្គាល់ថា ខុស។ មិនមែនដោយសារតែស្រឡាញ់ព្រះអង្គ ជាចាស់ទុំ ជាអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវធម៌វិន័យ ជាអ្នកប្រាជ្ញបណ្ឌិត ជាអ្នកមានគុណសម្បត្តិចំពោះសាសនានិងសង្គម ហើយព្យាយាមការពារព្រះអង្គឡើយ។ បើព្រះអង្គ ខុសមែន ហើយអ្នក នៅតែការពារព្រះអង្គ មានន័យថា អ្នក មានភាពលម្អៀង គឺលម្អៀងព្រោះស្រឡាញ់។ បើសង្កេតឲ្យមែនទែនទៅ អ្នកគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គភាគច្រើន មិនមែនការពារនិងគាំទ្រព្រះអង្គ ព្រោះតែព្រះអង្គ ចេញបញ្ជាឲ្យវាយព្រះសង្ឃជាសិស្សគណនោះទេ តែពួកគេ គាំទ្រព្រះអង្គ នៅពេលដែលព្រះអង្គ រងការប្រមាថពីមនុស្សមួយចំនួន។ ម្យ៉ាងទៀត បើត្រឹមតែរិះគន់ព្រះអង្គ ដែលចេញបញ្ជាឲ្យវាយព្រះសង្ឃ អ្នកគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ មិនសូវជាប្រតិកម្មនោះទេ តែអ្នកគោរពស្រឡាញ់ព្រះអង្គ ប្រតិកម្មខ្លាំងៗ ទៅនឹងអ្នក ដែលប្រមាថព្រះអង្គជ្រុល។ លុះត្រាតែឈរលើគោលការណ៍កណ្តាលនេះ ទើបគ្រប់ភាគី អាចឈានទៅដល់ចំណុចរួមមួយ ដែលអាចទទួលយកបានទាំអស់គ្នា ហើយអាចបញ្ចប់ការប្រកែកគ្នារកខុសរកត្រូវ ក្នុងករណីព្រះមហា ពិន សែម។ ការប្រកាន់យកឧបេក្ខាធម៌ ឬការតាំងចិត្តជាកណ្តាល គឺជាមាគ៌ាល្អបំផុត ក្នុងការវិនិច្ឆ័យរឿងអ្វីមួយ៕	ការ ដែលព្រះមហាវិមលធម្ម ពិន សែម ចេញបញ្ជាឲ្យប្រើផ្តៅវាយព្រះសង្ឃជាសិស្សគណ បណ្តាលឲ្យរបួសធ្ងន់លើគូទនិងខ្នង គឺមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ នាសម័យកាលបច្ចុប្បន្ននេះ ជាពិសេសបើផ្តោតទៅលើគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស។ តែការប្រមាថព្រះអង្គ ថាជាព្រះសង្ឃឃោរឃៅ ក៏មិនសមរម្យដែរ។
ល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត ត្រូវបានចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីអង្គការយូណេស្កូផ្លូវការ កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ នៅក្រុង Port Loiuis ប្រទេសម៉ូរីស។ តាំងពីដើមមក ក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត ក្នុងស្រុកល្វាអែម ខេត្តកណ្ដាល តែងសម្ដែងល្ខោនខោលនេះ គឺដើម្បីប្រារព្ធពិធីបុណ្យប្រពៃណីប្រចាំឆ្នាំរបស់អ្នកស្រុក ដែលធ្វើឡើងនៅក្រោយពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ។ តទៅនេះ សូមលោក អ្នកនាង អានកិច្ចសម្ភាសន៍រវាង លោក ស៊ុល រ៉វី អ្នកសារព័ត៌មាន ThmeyThmey25 ជាមួយ លោក ប៉ូច ផៃ ប្រធានគ្រប់គ្រងក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត ដូចខាងក្រោម៖ លោក ស៊ុល រ៉វី៖ រយៈពេល៤ឆ្នាំហើយ ដែលក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីអង្គការយូណេស្កូ។ ខ្ញុំចង់ដឹងថាតើក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ បានធ្វើឱ្យល្ខោនខោលមានការផ្លាស់ប្ដូរជាវិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន យ៉ាងណាដែរ? លោក ប៉ូច ផៃ៖ ចំពោះក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត បន្ទាប់ពីបានបញ្ចូលក្នុងអង្គការយូណេស្កូ ជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករួចមក ខ្ញុំសង្កេតឃើញថាវាមានការប្រែប្រួលជាវិជ្ជមាន ដែលយើងនឹកស្មានមិនដល់ គឺការគាំទ្រឧបត្ថម្ភ និងលើកទឹកចិត្ត ពីគ្រប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ មិនមែនត្រឹមតែក្រសួងវប្បធម៌នោះទេ។ លោក ស៊ុល រ៉វី៖ តើលោកអាចប្រៀបធៀបបន្តិចបានទេ តើខុសគ្នាបែបណាមុន និងក្រោយពេលចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនេះ? លោក ប៉ូច ផៃ៖ បើពីមិនទាន់បានចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក គឺយើងមានតែសម្ដែងក្នុងពិធីប្រចាំឆ្នាំក្នុងស្រុកទេ។ ភ្ញៀវមកទស្សនាដល់កន្លែង គឺមានតិចតួចមែនទែន ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ជួនកាលបានសម្ដែងតែម្ដង ឬពីរដងប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែតាំងពីក្រោយចូលជាបេតិកភណ្ឌមក គឺមានភាពសស្រាក់សស្រាំ មានគេអញ្ជើញទៅនេះទៅនោះ ជាពិសេសមុនពេលចូលឆ្នាំថ្មី គឺមមាញឹក។ លោក ប៉ូច ផៃ ជាប្រធានគ្រប់គ្រងក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត។ រូបភាពពីគណនីហ្វេសប៊ុក លោក ប៉ូច ផៃ។ លោក ស៊ុល រ៉វី៖ ស្របពេលដែលការគាំទ្រពីមហាជនហាក់មានសន្ទុះ ក្រោយការបញ្ជូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនេះ តើបច្ចុប្បន្នតើក្រុមលោកមានការខ្វះខាតកុមារ ឬយុវជន មកហ្វឹកហាត់សម្ដែងដែរទេ? លោក ប៉ូច ផៃ៖ បើនិយាយពីការចូលរួមហាត់រៀនរបស់សិស្សវិញ ក៏មានការប្រែប្រួលដែរ។ ពីដើមមិនសូវមានក្មេងៗ ឬយុវជន មានចំណូលចិត្តក្នុងការហាត់រៀនឡើយ។ តែដល់ពេលយើងមានកិត្តិយស កិត្តិសព្ទ ល្បីល្បាយ ក្នុងថ្នាក់ជាតិ អន្តរជាតិ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីពួកគាត់។ មិនមែនតែយុវជនខ្លួនឯងទេ សម្បីអាណាព្យាបាល ក៏ជំរុញឱ្យកូនចៅរបស់ពួកគេមកហាត់រៀនផងដែរ។ លោក ស៊ុល រ៉វី៖ តើបច្ចុប្បន្ននេះ ក្នុងក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត មានសិស្ស កំពុងបង្ហាត់ និងគ្រូបង្ហាត់បង្រៀនប៉ុន្មានអ្នក? ខ្ញុំសង្កេតឃើញថា អ្នកបង្ហាត់បង្រៀនកាន់តែចំណាស់ តើលោកបារម្ភដែរទេ នៅពេលអត់ពីពួកគាត់ទៅ ចំណេះជំនាញទាំងនោះ នឹងត្រូវបាត់បង់ដែរ ឬលែងមានអ្នកស្នងពីពួកគាត់? លោក ប៉ូច ផៃ៖ បច្ចុប្បន្នបើរាប់ទាំង គ្រូបង្ហាត់បង្រៀនវ័យចាស់ អ្នកជំនាន់ក្រោយ និងសិស្សកំពុងហាត់រៀននេះ មានរហូតទៅដល់ជាង ១០០នាក់ឯណោះ។ ខ្ញុំនៅតែមានសង្ឃឹម និងជឿទុកចិត្តថា មិនអាចបាត់បង់ នូវទម្រង់ល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែតនេះនោះទេ។ ឥឡូវនេះលោកគ្រូចាស់ៗ មិនអាចបង្ហាត់បង្រៀនបានទៀតមែន ប៉ុន្តែយើងនៅមានអ្នកជំនាន់ក្រោយ បន្ទាប់ពីគាត់ទៀត ដែលសព្វថ្ងៃពួកគាត់នេះហើយជាអ្នកបង្រៀន ដែលជាសិស្សរបស់លោកគ្រូចាស់ៗ។ លោក ស៊ុល រ៉វី៖ ត្បិតមានធនធានមនុស្ស និងមានអ្នកគាំទ្រ តើបច្ចុប្បន្នក្រុមល្ខោនខោលលោក មានជួបបញ្ហា ឬខ្វះនូវសម្ភារៈ ឬជំនាញអ្វីបន្ថែមទៀតទេ? លោក ប៉ូច ផៃ៖ បច្ចុប្បន្ននេះយើងខ្វះអ្នកជំនាញផ្នែកអ្នកស្រឡៃ! ដូច្នេះនៅពេលសម្ដែងយើងត្រូវទៅរកអ្នកពីខាងក្រៅដើម្បីមកលេងជាមួយ។ ប៉ុន្តែបានស្នើទៅខាងអគ្គនាយកដ្ឋានទស្សនីយភាព នៃក្រសួងវប្បធម៌រួចហើយ។ មួយទៀតយើងត្រូវការពង្រីករោងសម្ដែង គឺឥឡូវនេះឱ្យតែមានការសម្ដែងគឺណែន ហៀរមកក្រៅ។ លោក ស៊ុល រ៉វី៖ សម្រាប់លោកផ្ទាល់ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រង ហើយក៏ជាកូនចៅដែលបានរក្សា ល្ខោនខោល ដូនតាមួយនេះ តើលោកមានការប្ដេជ្ញាចិត្តបែបណា ដើម្បីបន្តនូវវត្តមានទម្រង់សិល្បៈបុរាណមួយនេះ? លោក ប៉ូច ផៃ៖ ទោះបីការងារខ្ញុំមមាញឹក ជាមេឃុំ អាជ្ញាធរដែនដីក៏ពិតមែន តែខ្ញុំនៅតែជំរុញ នៅតែខិតខំ ថែរក្សាការពារ មរតកនេះមិនឱ្យបាត់បង់ទេ។ ខ្ញុំប្ដេជ្ញាមិនឱ្យបាត់បង់ល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែតឡើយ ក្នុងពេលដែលខ្ញុំមានជីវិត៕	ភ្នំពេញ៖ ៤ឆ្នាំ នៃការចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីអង្គការយូណេស្កូ ក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត កាន់តែមានប្រជាប្រិយភាព និងត្រូវបានអញ្ជើញទៅសម្ដែងនៅកន្លែងនានា។ លោក ប៉ូច ផៃ ប្រធានគ្រប់គ្រងក្រុមល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត ថ្លែងថា ល្ខោនខោល នឹងមិនបាត់បង់ទៅណាឡើយ។ លោកជឿជាក់លើកូនចៅជំនាន់ក្រោយ ជាទំពាំងស្នងឫស្សី។
ជំនួបចុងក្រោយបិទរដូវកាលដ៏តានតឹងសម្រាប់រដូវកាល ២០២១-២២ បានបញ្ចប់ហើយ នៅយប់ថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា។ Man City ដណ្តើមបានជើងឯកក្របខណ្ឌលីគកំពូលអង់គ្លេសពីរឆ្នាំចុងក្រោយជាប់គ្នា និងជាការគ្រងតំណែងលើកទី៦របស់គេផងដែរ។ តាមរយៈជ័យជម្នះដោយការវាយបកលើក្រុម Aston Villa ដោយលទ្ធផល ៣-២ បានធ្វើឱ្យក្រុមលោក Pep Guardiola កើនពិន្ទុសរុបចំនួន៩៣ពិន្ទុ នាំមុខក្រុមគូប្រជែង Liverpool តែមួយពិន្ទុប៉ុណ្ណោះ។ ប្រកួតចុងក្រោយ ក្រុមលោក Jurgen Klopp យកឈ្នះ Wolverhampton Wanderer ក្នុងលទ្ធផល ៣-១ ដោយគ្រាប់បាល់វាយបកផងដែរ។ ដោយឡែក Spurs ទទួលបានកៅអី Champions League រដូវកាលក្រោយ បន្ទាប់ពីដណ្តើមបានចំណាត់ថ្នាក់ទី៤ ក្នុងតារាងលីគកំពូលអង់គ្លេសពីគូប្រជែង Arsenal ដែលសល់កៅអី Europa League។ ក្រុមមាន់ខ្នាយមាសរកបាន៧១ពិន្ទុ នាំមុខកាំភ្លើងធំ២ពិន្ទុ។ ប្រកួតចុងក្រោយ Spurs ឈ្នះ Norwich City ៥-០ ខណៈ Arsenal ដែលខកខានមិនបានលេងក្របខណ្ឌកំពូលអឺរ៉ុបតាំងពីរដូវកាល ២០១៦-១៧ ឈ្នះ Everton ៥-១។ សម្រាប់ក្រុម Man Utd ដែលមានទម្រង់លេងមិនល្អ ដណ្តើមបានកៅអី Europa League ក្រោយបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៦ បើទោះបរាជ័យក្រោមថ្វៃជើង Crystal Palace ១-០ ខណៈ ក្រុម West Ham ក៏ប្រកួតចាញ់ Brighton ៣-១ នៅជំនួបចុងក្រោយ។ Man Utd បញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៦ នាំមុខក្រុមលេខ៧ West Ham ដែលសល់កៅអី Europa Conference League វគ្គជម្រុះចំនួន២ពិន្ទុ។ Leeds United តាមរយៈជ័យជម្នះ ២-១ លើក្រុម Brentford គេចផុតតំបន់ត្រូវកាត់ចោល បន្តលេងនៅលីគកំពូលនេះនៅរដូវកាលក្រោយទៀត។ Leeds ដែលត្រូវប្រជែងជាមួយ Burnley បញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី១៧ ជាមួយពិន្ទុសរុបចំនួន៣៨ពិន្ទុ។ Burnley សល់ត្រឹមខកចិត្ត ដ្បិតត្រូវធ្លាក់ទៅលេងលីគកម្រិតទី២អង់គ្លេសរដូវកាលក្រោយ បន្ទាប់ពីចាញ់ Newcastle United ២-១។ Burnley បញ្ចប់យុទ្ធនាការ Premier League ដោយឈរចំណាត់ថ្នាក់ទី១៨ ដោយរកបាន៣៥ពិន្ទុ។ Watford និង Norwich City សុទ្ធតែត្រូវធ្លាក់ទៅ Championship៕	Manchester City នៅតែបន្តគ្រងតំណែងជើងឯក Premier League នៅរដូវកាល ២០២១-២២ ក្រោយវាយបកយកឈ្នះ Aston Villa ក្នុងលទ្ធផល ៣-២ នៅជំនួបចុងក្រោយដោយនាំមុខគូប្រជែង Liverpool តែមួយពិន្ទុគត់។ Arsenal មិនអាចដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់ទី៤សម្រាប់កៅអី Champions League ជាមួយ Tottenham Hotspur បាន ខណៈ Manchester United ប្រជែងកៅអីលេងនៅ Europa League បើទោះចាញ់ Crystal Palace ១-០។ Leeds United គេចផុតតំបន់ត្រូវកាត់ចោល ឯ Burnley ត្រូវធ្លាក់ទៅលេងលីគទី២ Championship រដូវកាលក្រោយ។
ក្នុងឆ្នាំ២០២២ កូរ៉េខាងជើង បានបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិកជាច្រើនគ្រាប់មិនធ្លាប់មានពីមុន។ ជាមួយការបាញ់នេះ ក្រសួងការបរទេសកូរ៉េខាងត្បូងនៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា បានអះអាងថា ខ្លួនកំពុងពិនិត្យមើលទណ្ឌកម្មលើទីក្រុងព្យុងយ៉ាង ខណៈទណ្ឌកម្មលើវិស័យអ៊ីនធឺណិតស្ថិតក្នុងចំណោមការពិចារណាក្នុងករណីដែលកូរ៉េខាងជើងសាកល្បងនុយក្លេអ៊ែរ។ តបនឹងរឿងនេះ លោកស្រី គីម យ៉ូចុង ប្អូនស្រីមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង បានព្រមានកូរ៉េខាងត្បូងថាការដាក់ទណ្ឌកម្ម និងការបន្ថែមសម្ពាធលើក្រុងព្យុងយ៉ាងនឹងមិនបាននាំផលល្អឡើយ តែនឹងធ្វើឱ្យកើនឡើងអរិភាពរវាងគ្នា និងធ្វើឱ្យកូរ៉េខាងជើងកាន់តែខឹងខ្លាំងឡើងប៉ុណ្ណោះ។ «យើងសូមព្រមានអំពីភាពឆោតល្ងង់នោះម្តងទៀតថា ការដាក់ទណ្ឌកម្ម និងសម្ពាធរបស់អាម៉េរិកជាមួយកូរ៉េខាងត្បូងប្រឆាំងកូរ៉េខាងជើង នឹងនាំឱ្យកើនឡើងអរិភាព និងកំហឹងរបស់កូរ៉េខាងជើង»។ ប្អូនស្រីដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន សង្កត់ធ្ងន់បែបនេះនៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយធ្វើឡើងដោយ KCNA។ លើសពីនេះ លោកស្រី គីម អះអាងដែរថា ប្រសិនបើពួកគេគិតថាអាចគេចផុតពីស្ថានភាពដ៏គ្រោះថ្នាក់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះតាមរយៈការដាក់ទណ្ឌកម្ម ពួកគេច្បាស់ជាមនុស្សល្ងង់ហើយ ព្រោះពួកគេមិនយល់ពីរបៀបរស់នៅដោយសន្តិភាព និងការលួងលោម។ ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែល លោកស្រីក៏បានហៅប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក យូន សុកយ៉ល ថាជាអាយ៉ងអាម៉េរិកផងដែរ។ កន្លងមកអាម៉េរិក និងបណ្ដាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនបានថ្កោលទោសយ៉ាងដាច់អហង្ការ ចំពោះការសាកល្បងមីស៊ីលនាពេលថ្មីៗនេះរបស់កូរ៉េខាងជើង។ អាម៉េរិកថែមទាំងបានជំរុញក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNSC) ឱ្យដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែមលើការសាកល្បងមីស៊ីលរបស់កូរ៉េខាងជើងដែរ តែត្រូវរុស្ស៊ី និងចិនប្រើសិទ្ធិវេតូ។ គួរបញ្ជាក់ថា លោកស្រី គីម បានរិះគន់លើកិច្ចពិភាក្សារបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNSC) ថា លម្អៀងចំពោះកូរ៉េខាងជើង ខណៈមិនមើលពីការគំរាមកំហែងរបស់អាម៉េរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត លើកូរ៉េខាងជើងអ្វីសោះ។ លោកស្រី ក៏គំរាមក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនដែរថា ការណ៍ដែលអាម៉េរិកប្រឆាំងកូរ៉េខាងជើង នឹងប្រឈមវិបត្តិសន្តិសុខកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ៕	កូរ៉េខាងជើងនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកាប្រកាសថា ការណ៍ដែលទីក្រុងសេអ៊ូលជំរុញការដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែមលើទីក្រុងព្យុងយ៉ាងបន្ទាប់ពីការបាញ់មីស៊ីលម្តងហើយម្តងទៀតនោះ នឹងធ្វើឱ្យកូរ៉េខាងជើងកាន់តែខឹងសម្បារ ហើយបង្កើនជម្លោះកាន់តែខ្លាំងឡើង។ នេះបើតាមការរាយការណ៍របស់ទីភ្នាក់ងាព័ត៌មានរដ្ឋកូរ៉េខាងជើង (KCNA)។
សារព័ត៌មាន Reuters បានចុះផ្សាយថា កម្ពុជានិងប្រទេសចំនួន១១ទៀត នឹងត្រូវស្នើដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីនៃប្រទេស «ដែលបង្កការគំរាមកំហែងខ្លាំងទៅដល់ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហភាពអឺរ៉ុប» ដោយសារតែបរាជ័យក្នុងការដោះស្រាយការលាងលុយកខ្វក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម។ ក្រៅពីកម្ពុជា ប្រទេសទាំង១១ទៀតរួមមាន ប៉ាណាម៉ា ហ្សាម៉ាអ៊ីក ហ្កាណា ស៊ីមបាវ៉េ មីយ៉ាន់ម៉ា ម៉ូរីស ម៉ុងហ្គោលី បាបាដុស បាហាម៉ា នីការ៉ាហ្កា និងបុតស្វាណា។ បើតាម Reuters សហភាពអឺរ៉ុប ធ្វើបែបនេះ គឺក្នុងបំណងរឹតបន្តឹងការត្រួតពិនិត្យរបស់ខ្លួនទៅលើបណ្ដាប្រទេសទាំងនេះ ដើម្បីទប់ស្កាត់សកម្មភាពលាងលុយ និងការចរាចរហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម។ លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល សុំមិនអត្ថាធិប្បាយលើករណីនេះឡើយ ដោយលោកស្នើឱ្យសួរទៅកាន់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ដែលទទួលភារកិច្ចក្នុងការបង្ក្រាបករណីលាងលុយនេះ។ លោក មាស សុខសេសាន អ្នកនាំពាក្យសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ក៏សុំមិនឆ្លើយតបនឹងគម្រោងរបស់សហភាពអឹរ៉ុប ដែលចង់ដាក់កម្ពុជាចូលក្នុងបញ្ជីខ្មៅដែរ។ ប៉ុន្តែលោក សេសាន គ្រាន់តែអះអាងថា ក្រសួងបានបង្ក្រាបបទល្មើសលាងលុយនេះច្រើនមកហើយ ដោយសហការជាមួយក្រសួងមហាផ្ទៃ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។ «ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច គ្រាន់តែជាសរីរាង្គតូចមួយ នៅក្នុងការចូលរួមចំណែកប្រយុទ្ធប្រឆាំង(ការលាងលុយ)។ ហើយក្នុងក្របខណ្ឌក្រសួង ដូចគយសេដ្ឋកិច្ចអី គាត់បានធ្វើហើយ ដូចជាចាប់(ជនទុច្ចរិត) នៅព្រលានយន្តហោះដោយសារសហការជាមួយក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ហើយយើងធ្វើនេះ ស្ថិតនៅក្រោមឆ័ត្រសម្របសម្រួលរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់អ្នកនាំក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ដែលស្នើសុំឱ្យសារព័ត៌មានថ្មីៗ ទាក់ទងទៅធនាគារជាតិបន្ត ដើម្បីលម្អិតព័ត៌មាន។ សារព័ត៌មានថ្មីៗ បានទាក់ទងទៅលោកស្រី ជា សិរី ឧបការីទេសាភិបាល និងជាអគ្គនាយកបច្ចេកទេស ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងលោក ខៀវ សុភ័គ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងមហាផ្ទៃ ដើម្បីសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីលាងលុយនេះ ប៉ុន្តែទូរសព្ទ គ្មានអ្នកលើកទទួល។ សហភាពអឺរ៉ុប នឹងអនុវត្តវិធានការខ្លួន ទៅលើកម្ពុជា និងបណ្ដាប្រទេសដែលមានរាយនាមខាងលើនេះ នៅខែតុលាខាងមុខ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ គណៈកម្មការអឺរ៉ុប ក៏គ្រោងបង្កើតអង្គការមួយ សម្រាប់ឃ្លាំមើលករណីនេះ នៅឆ្នាំ២០២៣ផងដែរ។ បន្ថែមពីនេះ សហភាពអឹរ៉ុប ក៏ស្នើឱ្យធនាគារ ក្រុមហ៊ុនហិរញ្ញវត្ថុ និងក្រុមហ៊ុនសវនាកម្មផ្សេងៗ ពិនិត្យមើលឱ្យបានដិតដល់ទៅលើអតិថិជនរបស់ពួកគេ ដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងបណ្ដាប្រទេសស្ថិតក្នុងសំណើនេះ។ ចំណែកក្រុមហ៊ុននានានៅតាមបណ្ដាប្រទេសស្ថិតក្នុងបញ្ជីនេះ ក៏នឹងត្រូវហាមឃាត់លើការទទួលយកមូលនិធិពីសហភាពអឺរ៉ុបផងដែរ។ នេះបើតាមសារព័ត៌មាន Reuters។ បច្ចុប្បន្នេះ ប្រទេសដែលជាប់ឈ្មោះក្នុងបញ្ជីនៃប្រទេស «ដែលបង្កការគំរាមកំហែងខ្លាំងទៅដល់ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហភាពអឺរ៉ុប» រួចហើយនោះ រួមមាន អាហ្វហ្គានីស្ថាន អ៊ីរ៉ាក់ អ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថាន ស៊ីរី យេម៉ែន កូរ៉េខាងជើង អ៊ូហ្គាន់ដា វ៉ានូទូ ទ្រីនីដាត និងតូបាហ្កូ។ អត្ថបទទាក់ទង UN ថា កាស៊ីណូនៅកម្ពុជា អាចប្រឈមការលាងលុយ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលបដិសេធ លុយកខ្វក់៖ សម្ដេច ស ខេង«អ្នកឃុបឃិតក្នុងរឿងនេះបានផលប្រយោជន៍ តែងាប់ប្រទេសជាតិ» កាលពីឆ្នាំ២០១៩កន្លងមក កម្ពុជា បានបង្ក្រាបបទល្មើសលាងលុយកខ្វក់នេះ ប្រមាណ៥ករណី ដោយរឹបអូសបានលុយជាង៧លានុដល្លារអាមេរិក។ សព្វថ្ងៃនេះ កម្ពុជាកំពុងស្ថិតនៅមាត់ច្រកនៃ«បញ្ជីប្រផេះ» (Grey List) របស់ក្រុមប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់កខ្វក់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក (APG)។ «បញ្ជីប្រផេះ» គឺជាសញ្ញាហានិភ័យមួយ ដល់បណ្ដាប្រទេសនៅក្នុងពិភពលោក នៃសមាជិកក្រុមប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់កខ្វក់អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិច (APG) ដែលសង្ស័យថា មានករណីចរាចរលើការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្មនេះ។ កន្លងមកសម្ដេច ស ខេង បានណែនាំឲ្យអ្នកមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធការទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបការលាងលុយកខ្វក់ ត្រូវប្រឹងប្រែងដើម្បីការពារកិត្តិយសជាតិ។ សម្ដេច បានបកស្រាយដូច្នេះថា៖«ខ្ញុំគិតថាយើងធ្វើដើម្បីការពារមុខមាត់ជាតិយើង។ រឿងនេះស្មុគស្មាញមិនខុសអ្វីនឹងគ្រឿងញៀនទេ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាយើងនឹងបន្តធ្វើរឿងនេះ ហើយឲ្យមានការគាំទ្រសំខាន់បញ្ហាគ្រឿងញៀន បញ្ហាលាងលុយកខ្វក់ ជាសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធនគរបាល គយប្រចាំនៅច្រក ឬក៏សមត្ថកិច្ចដ៏ទៃទៀត ព្រោះជួនកាលអ្នករកស៊ីបែបនោះមានល្បិចខ្ពស់»។ កម្ពុជា ក៏កំពុងរៀបចំច្បាប់បង្ក្រាបបទល្មើសលាងលុយផងដែរ។ ច្បាប់បង្ក្រាបបទល្មើសលាងលុយនេះ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយ នៃការប្រមូលធាតុចូលបន្ថែម ក្នុងការដាក់ទោសទណ្ឌលើជនល្មើសប៉ុណ្ណោះ៕	ភ្នំពេញ៖ សហភាពអឺរ៉ុប គ្រោងដាក់កម្ពុជា ចូលទៅក្នុងបញ្ជីប្រទេស ដែលត្រូវបង្កើនការត្រួតពិនិត្យលើការលាងលុយកខ្វក់។ កម្ពុជានិងប្រទេសជាង១០ទៀត នឹងក្លាយជាមុខសញ្ញារបស់សហភាពអឹរ៉ុប ក្នុងការតាមដានលើករណីលាងលុយនេះ។
លោក ពេជ្រ កែវមុនី អភិបាលខណ្ឌមានជ័យ បានអះអាងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា អាជ្ញាធរសម្រេចបិទរោងចក្រ ឌីន ហាន់ បណ្ដោះអាសន្ន ដោយសាររកឃើញកម្មករ១៣នាក់ឆ្លងកូវីដ-១៩ ហើយអាចមានអ្នកពាក់ព័ន្ធច្រើន។ ប៉ុន្តែយ៉ាងណាលោក មិនទាន់ច្បាស់នៅឡើយទេថា មានអ្នកពាក់ព័ន្ធប៉ុន្មាននាក់ ខណៈមន្ត្រីជំនាញសុខាភិបាលកំពុងស្រាវជ្រាវ និងតាមដាន។ «ឥឡូវរោងចក្រនេះ(ឌីន ហាន់) បិទហើយ, យើងឲ្យបិទបណ្ដោះអាសន្ន ដើម្បីឲ្យកម្មករទាំងអស់យកសំណាកទៅពិនិត្យហើយធ្វើចត្តាឡីស័ករៀងខ្លួន។ ក្នុងរោងចក្រនោះ មានកម្មករទាំងអស់ប្រមាណ២៨០២នាក់»។ នេះបើតាមលោក កែវ មុនី ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរស័ព្ទ នៅរសៀលថ្ងៃទី៧ មេសា។ គិតមកដល់ពេលនេះ កម្ពុជា មានអ្នកជំងឺកូវីដ-១៩ សរុប ២,៩១៥នាក់ ក្នុងនោះ២,៣៨៣នាក់ ស្ថិតក្នុងករណីសហគមន៍២០កុម្ភៈ។ អ្នកជំងឺសរុប ១,៨២៤បានជាសះស្បើយ ខណៈ អ្នកស្លាប់ឡើងដល់២២នាក់។ មនុស្សចំនួន ១,០៦៤នាក់ កំពុងបន្តសម្រាកព្យាបាល។ ព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈ រាលដាលនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តកណ្តាល ព្រះសីហនុ ព្រៃវែង ស្វាយរៀង សៀមរាប ត្បូងឃ្មុំ កំពង់ធំ កំពង់ចាម កែប តាកែវ បាត់ដំបង កំពត កំពង់ឆ្នាំង ពោធិ៍សាត់ និងខេត្តប៉ៃលិន។ ក្នុងចំណោមនោះ ខេត្តមួយចំនួនដូចជាបាត់ដំបង និងកំពង់ធំ ក៏បានព្យាបាលសះស្បើយអស់ផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ អាជ្ញាធរសម្រេចបិទរោងចក្រកាត់ដេរ ឌីន ហាន់ នៅខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ ជាបណ្ដោះអាសន្ន ក្រោយរកឃើញកម្មករ១៣នាក់ ឆ្លងកូវីដ-១៩ កាលពីថ្ងៃទី៦មេសា។
ថ្លែងក្នុងសន្និសីទព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃ អ្នកនាំពាក្យរបស់ក្រសួងការបរទេសចិន លោកស្រី Mao Ning ទទូចឱ្យអាម៉េរិកកែតម្រូវជាបន្ទាន់ចំពោះការអនុវត្តខុសរបស់ខ្លួនដែលជាមូលហេតុនាំឱ្យចិនបដិសេធសំណើសម្រាប់កិច្ចប្រជុំរវាងប្រមុខការពារទាំងពីរនៅសិង្ហបុរីក្នុងសប្ដាហ៍នេះ។ «អាម៉េរិកច្បាស់ណាស់អំពីមូលហេតុដែលការសន្ទនាយោធាចិន-អាម៉េរិកប្រឈមមុខនឹងការលំបាក»។ លោកស្រី Mao សង្កត់ធ្ងន់បែបនេះរួចបន្តថា អាម៉េរិកគួរតែគោរពយ៉ាងស្មោះចំពោះការព្រួយបារម្ភរបស់ចិនលើបញ្ហាអធិបតេយ្យភាព សន្តិសុខ និងផលប្រយោជន៍ ហើយបង្កើតបរិយាកាស និងលក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗសម្រាប់កិច្ចចរចា និងការទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមក។ មន្រ្តីក្រសួងការបរទេសចិនរូបនេះ ទំនងជាសំដៅទណ្ឌកម្មរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនដែលដាក់លើរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិចិន លី សាងហ្វូ ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ចំពោះតួនាទីរបស់លោកក្នុងការទិញគ្រឿងបរិក្ខារយោធាពីរុស្ស៊ី។ ចិនចាត់ទុករឿងនេះជាឧបសគ្គចម្បងដល់ជំនួបណាមួយរវាងលោក លី និងសមភាគីអាម៉េរិក ឡយ អូស្ទីន ទោះជាអាម៉េរិកបញ្ជាក់ថា មិនមែនជាបញ្ហាក្ដី។ លោក លី និងលោក អូស្ទីន នឹងធ្វើទស្សនកិច្ចនៅសិង្ហបុរីសម្រាប់ជំនួបសន្តិសុខ Shangri-La ។ ជាទីប្រឹក្សារដ្ឋផង លោក លី នឹងថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចសន្ទនាលើកទី២០ ដែលរៀបចំពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា។ បើយោងតាមក្រសួងការពារជាតិចិន លោក លី នឹងជួបជាមួយប្រធានគណៈប្រតិភូមកពីប្រទេសពាក់ព័ន្ធទៅពីអាស៊ីខាងកើត និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាដើម៕	ក្រសួងការបរទេសចិន នៅថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា បានជំរុញឱ្យអាម៉េរិកបង្កើតបរិយាកាស និងលក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់កិច្ចសន្ទនា និងការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នា។ ការជំរុញធ្វើឡើងក្រោយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនប្រកាសថា ក្រុងប៉េកាំងច្រានចោលសំណើសម្រាប់កិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិនៃប្រទេសទាំងពីរ។
សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមើលឃើញថា ធម្មជាតិខេត្តព្រះសីហនុល្អណាស់ ដែលប្រៀបបានដូចជាគ្រាប់ពេជ្រ តែត្រូវការកែច្នៃ ដើម្បីបានជាប្រយោជន៍។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ឱកាសកែច្នៃខេត្តព្រះសីហនុ ឱ្យទៅជាគ្រាប់ពេជ្រមានតម្លៃនេះ វាត្រូវទាមទារចាំបាច់នូវស្ថិរភាព សន្តិសុខ និងសណ្ដាប់ធ្នាប់សង្គម ជាពិសេសគោលនយោបាយច្បាស់លាស់ថែមទៀត។ «ខេត្តព្រះសីហនុ ជាដុំពេជ្រមិនទាន់ច្នៃ ដែលត្រូវច្នៃឱ្យទៅជាពេជ្រច្រើនមុខ»។ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ថ្លែងបែបនេះ នៅក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាលជាមួយកម្មករ និយោជិត ១៥,១៩៤នាក់ នៅតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ខេមបូឌា ចេជាង ហ្គ័រជី អេសអ៉ីហ្សេត ស្ថិតក្នុងស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ នាថ្ងៃទី៧ វិច្ឆិកា។ បើតាមសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត រដ្ឋាភិបាលកំពុងដាក់ចេញផែនការមេ អភិវឌ្ឍន៍ខេត្តព្រះសីហនុ និងខេត្តជាប់សមុទ្រ ប៉ុន្តែមិនយកខេត្តជាប់សមុទ្រដទៃនោះ មកប្រកួតប្រជែងជាមួយខេត្តព្រះសីហនុនោះឡើយ។ ត្រង់ចំណុចនេះ សម្ដេច ហាមមិនឱ្យខេត្តសមុទ្រទាំងនោះ ប្រកួតប្រជែងគ្នាឯងទេ តែត្រូវមានគោលដៅរួមមួយ ក្នុងការអភិវឌ្ឍសក្ដានុពលក្នុងតំបន់រៀងខ្លួន ទៅប្រកួតជាមួយប្រទេសជិតខាងវិញ។ « ហើយខេត្តព្រះសីហនុមួយ បើអភិវឌ្ឍន៍បានត្រឹមត្រូវ គឺចិញ្ចឹមច្រើនណាស់ ចិញ្ចឹមសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ហើយខេត្តនៅជុំវិញនេះ គឺបានផលច្រើនណាស់ ព្រោះសក្ដានុពលនៅមួយកន្លែង តែផលចែកចាយ»។ នេះបើតាមសម្ដេច ។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ក៏បានប្រកាសដាក់ចេញមហិច្ឆតាប្រែក្លាយកំពង់ផែព្រះសីហនុ ជាកន្លែងផ្ទេរទំនិញ តាមរយៈការអភិវឌ្ឍកំពង់ផែទឹកជ្រៅ ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយគម្រោងព្រែកជីកតេជោសែន។ ក្រៅពីកំពង់ផែខេត្តព្រះសីហនុនេះ កំពង់ផែក្នុងខេត្តសមុទ្រផ្សេងទៀត ដូចជា កំពត និងកោះកុងជាដើម ក៏ត្រូវអភិវឌ្ឍន៍ដែរ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តី ប្រកាសប្រគល់ភារកិច្ចជូនឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ុន ចាន់ថុល គិតគូរពីការអភិវឌ្ឍន៍ផែនៅខេត្តជាប់សមុទ្រទាំងនោះ។ បើតាមសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត នាពេលអនាគត ខេត្តព្រះសីហនុ នឹងបង្កើនការផ្សារភ្ជាប់តាមរយៈផ្លូវទឹក ជាមួយថៃ ហ្វីលីពីន រហូតដល់ ម៉ាឌីវ ជាដើម ។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បានបង្ហាញក្តីរំពឹងថា ខេត្តព្រះសីហនុ នឹងប្រែក្លាយទៅជាខេត្ត ដែលប្រជាពលរដ្ឋមានចំណូលខ្ពស់ នារយៈពេលពី៥ ទៅ១០ឆ្នាំទៀត៕	ខេត្តព្រះសីហនុ មានសក្ដានុពលច្រើនណាស់ ដែលមិនទាន់បានប្រើប្រាស់អស់លទ្ធភាព។ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ចាត់ទុកខេត្តមាត់សមុទ្រមួយនេះ ជាគ្រាប់ពេជ្រ មានតម្លៃ ដែលត្រូវការកែច្នៃ។
Yudai Ogawa ជាកីឡាករបរទេសដំបូងគេរបស់លោក Oleg Starynskyi ដែលទើបត្រូវបានតែងតាំងឲ្យធ្វើជាគ្រូបង្វឹកភ្នំពេញក្រោនកាលពីថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០។ មុនចូលរួមជាមួយភ្នំពេញក្រោនខ្សែបម្រើវ័យ២៤ឆ្នាំរូបនេះធ្លាប់លងឲ្យក្លិបធំៗចំនួនពីរនៅកម្ពុជា។ ក្នុងនោះរូបគេបានចុះកិច្ចសន្យាលេងក្លិបមជ្ឈមណ្ឌលកងយោធពលខេមរភូមិន្ទនៅឆ្នាំ២០១៨ មុនផ្ទេរទៅកាន់ក្លិបអង្គរថាយហ្គឺរនៅឆ្នាំ២០១៩ និង២០២០។ មុនមកប្រកបអាជីពបាល់ទាត់នៅកម្ពុជា កីឡាករកម្ពស់១.៧៤ម៉ែត្ររូបនេះ ធ្លាប់លេងក្លិបក្របខណ្ឌទី៣របស់ជប៉ុន Gifu FC និងក្លិបក្របខណ្ឌទីពីររបស់ប៉ូឡូញ Widzew Lodz។ កីឡាករ Yudai Ogawa បានចូលប្រឡូកវិស័យកីឡាបាល់ទាត់ដំបូង ដោយធ្វើជាយុវជនរបស់ក្លិប Valie Tsuru ក្រោយមកក៏បានផ្លាស់ទៅកាន់ក្លិប Yamanashi Gakuin ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសជប៉ុនដូចគ្នា៕	កីឡាករ Yudai Ogawa បានចុះកិច្ចសន្យាលេងឲ្យក្លិបភ្នំពេញក្រោន ក្រោយចែកផ្លូវជាមួយក្លិបអង្គរថាយហ្គឺរ។ ខ្សែបម្រើរូបនេះ ត្រូវជួយភ្នំពេញក្រោនប្រជែងដណ្តើមជើងឯកពានរង្វាន់ក្របខណ្ឌមិត្តហ្វូនខេមបូឌានលីគក្នុងរដូវឆ្នាំ២០២១។
នាឱកាសបើកពិធីបុណ្យទន្លេនេះ ក៏មានការរៀបចំសម្ដែងរបាំឆៃយ៉ាំ ទទួលស្វាគមន៍វត្តមានសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត។ រូបភាពបែបនេះ បាននាំអារម្មណ៍ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ឱ្យកត់សម្គាល់ថា ការរៀបចំសម្ដែងរបាំឆៃយ៉ាំ ទទួលភ្ញៀវទេសចរ ក៏ជារូបភាពទាក់ទាញមួយ ដោយសាររបាំមួយនេះ មានលក្ខណៈបង្កការសប្បាយរីករាយ បំបាត់ភាពនឿយហត់។ «ពេលចូលឆ្នាំ៣ថ្ងៃ ឬមួយអាទិត្យ កុំភ្លេចរៀបចំឆៃយ៉ាំ ស្វាគមន៍ភ្ញៀវនៅព្រលានយន្តហោះ ឱ្យចុះមកឆៃយ៉ាំមុនគេ ជាកាដូដល់ភ្ញៀវទេសចរ»។ នេះបើតាមសម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត។ របាំឆៃយ៉ាំ គឺជារបាំបុរាណ ដែលអ្នកវាយស្គរ មានរូបរាងកំប្លែង ក្រមិចក្រមើម។ ការរាំ ត្រូវបានបង្ហាញពីសញ្ញានៃការហៅ និងការឆ្លើយតប ដោយមានអ្នកទះដៃ និងអ្នកវាយឃ្មោះ ។ អ្នករាំស្លៀកពាក់ សម្លៀកបំពាក់កំប្លែង គូរមុខមាត់។ តន្រ្តីឆៃយ៉ាំ គឺក្បួនហែនាំមុខគេ ដែលទាក់ទងទៅនឹងអ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនាក្នុងការប្រារព្ឋ ពិធីដូចជា ពិធីចេញព្រះវស្សា បុណ្យកឋិនទាន បុណ្យផ្កា និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗទៀត ដើម្បី បង្កើតភាពសប្បាយរីករាយទាំងអស់គ្នា។ ឆៃយ៉ាំ គឺជារបាំដែលមានប្រជាប្រិយភាព ដែលគេតែងឃើញវត្តមាននៅតាមជនបទ និងនៅទីក្រុង។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ក៏បានលើកពីប្រព័ន្ធ E Arrival ដែរ ដើម្បីផ្ដល់ភាពងាយស្រួលដល់ពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវបរទេស ចូលមកខេត្តសៀមរាប តាមរយៈជើងហោះ។ បើតាមប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ប្រព័ន្ធឌីជីថល E-Arrival សម្រាប់ភ្ញៀវទាំងនោះ ដោយមិនចាំបាច់បំពេញឯកសារនានា លើក្រដាសដូចមុនទេ។ ប៉ុន្តែការដាក់សាកល្បងនេះ សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត បានកត់សម្គាល់ថា មិនទាន់ដំណើរការបានល្អទេ ដែលត្រូវការទាមទារយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀត។ អត្ថបទទាក់ទង រដ្ឋាភិបាល រៀបចំ E-Arrival និងពង្រីកបណ្ណព្រំដែន និងជើងហោះហើរគោលដៅ មកខេត្តសៀមរាប	សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រាប់ឱ្យរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ លោក សុខ សូកេន រៀបចំការសម្ដែងរបាំឆៃយ៉ាំ នៅព្រលានយន្តហោះ ដើម្បីទទួលស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរ នាអំឡុងពេលចូលឆ្នាំនេះ។ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ថ្លែងបែបនេះ នៅក្នុងពិធីបុណ្យទន្លេលើកទី៨ ឆ្នាំ២០២៤ ក្រោមប្រធានបទ ទន្លេដើម្បីសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍ នាទឹកដីសៀមរាប នៅថ្ងៃទី១៦ មីនានេះ។
គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថា ខ្លួនមានចំណាប់អារម្មណ៍ ចងសម្ព័ន្ធនយោបាយ ក្នុងលក្ខខ័ណ្ឌរួបរួមគ្នាក្រោមបក្សតែមួយ ដែលជាជម្រើសវិជ្ជមាន។ បក្សនេះ លើកឡើងថា បក្សភ្លើងទៀន មានគុណសម្បត្តិជាគណបក្សនយោបាយនាំមុខ ក្នុងការរួបរួមគ្នា ដើម្បីប្រធិបតេយ្យ ។ ពិសេសគឺការប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣។ ក្រោយតាមដានសន្និសីទសារព័ត៌មាន របស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន ស្ដីពីសំណើចងសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយឆ្នាំ២០២៣នោះ បក្សឆន្ទៈខ្មែរមានចំណាច់អារម្មណ៍លើរូបមន្ត «ការរួបរួមគ្នាក្រោមឈ្មោះគណបក្សណាមួយ»។ ទាក់ទិននឹងបំណងចងសម្ព័ន្ធនយោបាយនេះ លោក គង់ មុនីកា ប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ បានបកស្រាយប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា បណ្ដាបក្សទាំង៤ រួមមាន បក្សឆន្ទៈខ្មែរ បក្សកែទម្រង់កម្ពុជា បក្សភ្លើងទៀន និងបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដែលធ្លាប់តស៊ូមតិជុំវិញដំណើរការបោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់កន្លងមក ក៏ធ្លាប់បានជជែកគ្នាពីការចងសម្ព័ន្ធនយោបាយខាងលើនេះដែរ។ បើតាមលោក មុនីកា ជម្រើស ជ្រកក្រោមឆត្ររបស់គណបក្សណាមួយ គឺជាជម្រើសល្អប្រសើរ និងមានភាពរហ័សជាង វិធីចងសម្ព័ន្ធក្នុងទម្រង់ផ្សេងៗទៀត។ ការណ៍ដែលបក្សនេះ ចាត់ទុកបក្សភ្លើងទៀនជាបក្សនាំមុខគេ ក្នុងការរួមគ្នាក្រោមឈ្មោះបក្សតែមួយ ព្រោះផ្អែកតាមលទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់អាណត្តិ៥ បក្សភ្លើងទៀនមានសំឡេងច្រើនជាងគេ ក្នុងចំណោមបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ ម្យ៉ាងទៀត បក្សភ្លើងទៀន មានអ្នកនយោបាយជើងចាស់ និងបទពិសោធន៍ច្រើន។ នេះជាការយល់ឃើញរបស់លោក គង់ មុនីកា ។ «ដូច្នេះ ខ្ញុំគ្រាន់តែចង់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍បក្សភ្លើងទៀន បក្សដទៃទៀត ពិសេសបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានដែលបានធ្វើសន្និសីទ ហើយបង្ហាញពីជំហរនិងជាការឆ្លើយតបវិញថា បក្សឆន្ទៈខ្មែរគាំទ្រការចងសម្ព័ន្ធតាមជម្រើសទីពីរ ហើយចង់ឲ្យបក្សភ្លើងទៀនផ្ដួចផ្ដើមកិច្ចការនេះ។ យើងចង់ជ្រកក្រោមបក្សភ្លើងទៀន ក៏ប៉ុន្តែយើងក៏រងចាំមើលថាតើ បក្សភ្លើងទៀន គាត់មានការយល់ឃើញបែបណា ឬបក្សដទៃទៀត ដែលមានបំណងដូចគ្នាថាតើគាត់មានការបើកទូលាយ ឬមានបំណងចង់ប្រមូលប្រជាធិបតេយ្យ ចូលក្នុងឆត្ររបស់ខ្លួនឬយ៉ាងណា»។នេះបើតាមប្រធានបក្សឆន្ទៈខ្មែរ ដែលកំពុងរង់ចាំមើលប្រតិកម្មនិងការឆ្លើយតបរបស់បក្សដទៃទៀត។ លោក គង់ មុនីកា បានបញ្ជាក់ថា ការប្រមូលអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ឬបក្សនយោបាយនេះ មិនមែនមានន័យថា រំលាយគណបក្សណាមួយចោលនោះទេ។ លោកប្រាប់ដូច្នេះថា៖ «នៅរក្សាគណបក្សដដែល គ្រាន់តែទៅជ្រកក្រោមឆត្ររបស់ភ្លើងទៀន សម្រាប់ត្រៀមខ្លួនបោះឆ្នោត២០២៣នេះ បានន័យថាយើងប្រមូលកម្លាំងអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចសព្វថ្ងៃនេះ»។ ប្រធានបក្សឆន្ទៈខ្មែររូបនេះ បានបង្ហើបថា ផ្ទៃក្នុងបក្សខ្លួនតែងពិភាក្សាគ្នា និងគាំទ្រឲ្យបោះជំហាន ដូចសេចក្តីប្រកាសជំហរនេះ ព្រោះគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែចង់ពង្រឹងប្រជាធិបតេយ្យ។ ចំណែក គណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា ក៏មានបំណងចងសម្ព័ន្ធនយោបាយដែរ ហើយបក្សនេះ មិនកំណត់ទម្រង់ឡើយ។ គោលដៅចម្បងដែលបក្សកែទម្រង់កម្ពុជាចង់បាន គឺការរួមកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដតែប៉ុណ្ណោះ។ លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ប្រធានគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទ នៅថ្ងៃទី២៨ កក្កដាថា បក្សខ្លួនក៏កំពុងរង់ចាំមើលបក្សដទៃទៀតដែរ ជុំវិញការចងសម្ព័ន្ធនយោបាយ។ ចំពោះជម្រើសនៃការចងសម្ព័ន្ធ គឺរង់ចាំពិភាក្សាគ្នាជាក្រោយ។ ប៉ុន្តែដំណើរការចងសម្ព័ន្ធនយោបាយនេះ មិនមែនធ្វើឡើងដើម្បីជនណាមួយ ឬបក្សណានៅពីក្រោយឡើយ ពោលគឺដើម្បីរួបរួមកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យ និងប្រយោជន៍ជាតិ។ «គោលបំណងរបស់យើងចង់ឃើញការចងសម្ព័ន្ធនេះ ពិតជាមានប្រជាធិបតេយ្យផ្ទៃក្នុង ដើម្បីប្រយោជន៍ជាតិ។ ហើយលក្ខខ័ណ្ឌចងសម្ព័ន្ធបែបណា គឺត្រូវការពេលអង្គុយជជែកគ្នាបន្ថែមទៀត»។ នេះការលើកឡើងរបស់ លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ដោយបញ្ជាក់ថា ផ្ទៃក្នុងបក្សកែទម្រង់ឥតមានបញ្ហាចោទឡើយ ជុំវិញការចងសម្ព័ន្ធគ្នា គឺរង់ចាំតែបក្សដទៃទៀត អង្គុយចចារគ្នាតែប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះលក្ខខ័ណ្ឌរួមគ្នាក្រោមឈ្មោះបក្សតែមួយ គឺគ្រាន់តែបញ្ជូនបេក្ខជនបក្សទៅចូលរួមឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ក្នុងបក្សមួយទៀតប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនចាំបាច់រំលាយបក្សណាមួយឡើយ។ នេះជាការបន្ថែមរបស់លោក ច័ន្ទរ័ត្ន។ ជុំវិញការចងសម្ព័ន្ធនយោបាយនេះ សារព័ត៌មានថ្មីៗពុំអាចទាក់ទងលោក សុន ឆ័យ អនុប្រធាន និង លោក ថាច់ សេដ្ឋា អ្នកនាំពាក្យប្រធានបក្សភ្លើងទៀនឡើយ ដោយលោកទាំងពីរពុំលើកទូរស័ព្ទ។ ពាក់ព័ន្ធការចងសម្ព័ន្ធនេះដែរ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យបក្សប្រជាជនកម្ពុជា យល់ថា កន្លងមកបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលក៏ធ្លាប់រួបរួមគ្នាដែរ ដោយបង្កើតបានបក្សសង្គ្រោះជាតិកន្លងមក ប៉ុន្តែជាលទ្ធផលបក្សនោះ នៅតែចាញ់ក្នុងការប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោត។ បច្ចុប្បន្នបក្សតូចៗ ដែលបែកចេញពីបក្សសង្គ្រោះជាតិ ផ្ដើមមានបំណងរួមគ្នាទៀត។ ប៉ុន្តែ លោក សុខ ឥសាន យល់ថាការរួមគ្នាជាថ្មីនេះ នៅតែចាញ់ដូចកាលពីមុនដដែល។ «ឥឡូវនេះ បក្សតូចៗចង់រួមគ្នាហ្នឹងចេញមកពីណា!? គឺមកពីឥស្សរៈជនបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលចាញ់។ អ៊ីចឹង គាត់បែកខ្ញែកគ្នា ហើយគាត់ផ្គុំគ្នាវិញ ក៏គាត់នៅតែចាញ់ដដែល មិនធ្វើឲ្យបក្សប្រជាជនកំពុងកាន់អំណាចដ៏រឹងមាំ មានការភ័យខ្លាច ចំពោះការចងសម្ព័ន្ធភាពរបស់ពួកគាត់ទេ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ លោក សុខ ឥសាន ដែលប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ ។ ពាក់ព័ន្ធនឹងការចងសម្ព័ន្ធនេះ គឺមាន៣ ជម្រើស។ ទី១ ការចែកមណ្ឌលគ្នាឈរឈ្មោះ ទី២ ការរួមគ្នាក្រោមឈ្មោះគណបក្សណាមួយ និងទី៣ ការរួមគ្នាបង្កើតគណបក្សថ្មី។ ជម្រើសទាំងបី គឺផ្ដួតផ្ដើមគ្នាដោយ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន កាលពីថ្ងៃទី២៦កក្កដា ។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ លោក សាម អ៊ីន អគ្គលេខាធិការគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន ពន្យល់ថា ជម្រើសទី១ និយាយពីការចែកមណ្ឌលគ្នាឈរឈ្មោះ គឺងាយស្រួល ហើយសមស្របសម្រាប់បរិបទនយោបាយ។ ចំណែក ជម្រើសទី២ ការជ្រកក្រោមឈ្មោះបក្សតែមួយ គឺមិនចាំបាច់ឲ្យបក្សមួយ ទៅចូលរួមបក្សមួយទៀត ហើយរំលាយបក្សខ្លួនឡើយ ពោលគឺគ្រាន់តែឲ្យបេក្ខជនខ្លួន ទៅចូលរួមឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតនៅបក្សមួយទៀតប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែក ជម្រើសទី៣ ការរួមគ្នាបង្កើតគណបក្សថ្មី គឺមានការលំបាកច្រើន ព្រោះត្រូវប្រើពេលវែង។ យ៉ាងណា លោក សាម អ៊ីន សង្កត់ធ្ងន់ថា ការចងសម្ព័ន្ធនេះ អាចដំណើរការបាន ដោយមានជម្រើសទី១ និងទី២ បញ្ចូលគ្នា ដោយអាស្រ័យលើការចចារគ្នារវាងបណ្ដាបក្សនីមួយៗ ដែលមានបំណងចង់រួមគ្នា៕ អត្ថបទទាក់ទង បក្សមូលដ្ឋាន មានបំណងចងសម្ព័ន្ធជាមួយបក្សដទៃ ដើម្បីកុំឲ្យបក្សប្រជាជន ក្តាប់អំណាចតែឯងនៅឆ្នាំ២០២៣ គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីអំឡុងបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តអាណត្តិទី៥ ឆ្នាំ២០១៣ អតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលមានការរួមបញ្ចូលគ្នាតែមួយរវាងគណបក្សសិទ្ធិមនុស្ស របស់លោក កឹម សុខា និងគណបក្ស សម រង្ស៊ី (បច្ចុប្បន្ន ប្ដូរមកជាគណបក្សភ្លើងទៀន) របស់លោក សម រង្ស៊ី ទទួលបានអាសនៈ៥៥ ក្នុងរដ្ឋសភា ។ ឯបក្សប្រជាជន បាន៦៨កៅអី។ ប៉ុន្តែអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ត្រូវបានតុលាការកំពូល សម្រេចរំលាយចោលវិញ នៅថ្ងៃទី១៦ វិច្ឆិកា ២០១៦ ដោយការទាញភ្ជាប់ជាមួយករណីលោក កឹម សុខា ដែលដឹកនាំបក្ស ជាប់បទចោទ«គប់គិតជាមួយបរទេស»។ បច្ចុប្បន្ននេះ លោក កឹម សុខា នៅតែបន្តសវនាការលើសំណុំរឿងនេះ។	ភ្នំពេញ៖ គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ និងគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា បង្ហាញជំហរចង់សម្ព័ន្ធនឹងបក្សដទៃទៀត ដើម្បីរួមកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យ សម្រាប់ប្រកួតប្រជែងនឹងបក្សកាន់អំណាច ក្រោមការផ្ដួចផ្ដើមរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន។ ការចងសម្ព័ន្ធបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលនេះ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យបក្សប្រជាជនកម្ពុជាថា គ្មានឥទ្ធិពលអ្វី ឲ្យបក្សកាន់អំណាចព្រួយបារម្ភឡើយ។
គម្រោងជលវប្បដ្ឋានត្រីទឹកសាប ទឹកប្រៃ និងជម្រកអភិរក្សសត្វ (Angkor Wildlife & Aquarium) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០២១ ក្នុងទឹកប្រាក់ ៧០លានដុល្លារ ដែលសាងសង់លើផ្ទៃដី ១០០ហិកតា ក្នុងស្រុកសូទ្រនិគម ខេត្តសៀមរាប។ បើតាមលោក អុល វណ្ណដា អ្នកគ្រប់គ្រងនៅAngkor Wildlfe &Aquarium គម្រោងនេះ វិនិយោគរួមគ្នារវាងវិនិយោគិនកម្ពុជា ជប៉ុន និងអាមេរិក។ សូមអញ្ជើញទស្សនាវីដេអូខាងក្រោម៖ បច្ចុប្បន្ននេះ ទីតាំងនេះ បានបញ្ចប់ដំណាក់កាលទី១ នៅសល់ដំណាក់កាលទី២ និងដំណាក់កាលទី៣។ «បើសិនណាអ្វីៗដំណើរទៅបានល្អ គម្រោងទី២ និងទី៣ អាចចេញជារូបរាងបន្ដទៀត»។ នេះជាការបញ្ជាក់បន្ថែមរបស់លោក អុល វណ្ណដា ដោយបន្តថា ចំនួនភ្ញៀវបច្ចុប្បន្នមិនសម្បូរដូចមុនកូវីដ-១៩ឡើយ។ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមិនទាន់បកមករកភាពប្រក្រតីវិញនៅឡើយទេ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យ Angkor Wildlife & Aquarium មិនទាន់រកបានប្រាក់ចំណេញ។ ទោះជាយ៉ាងណាក្ដី អ្នកគ្រប់គ្រងនៅAngkor Wildlfe &Aquarium លោក អុល វណ្ណដា មានយុទ្ធសាស្រ្តធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមានការទទួលខុសត្រូវរួម គឺមិនឱ្យសត្វ និងបុគ្គលិកមានបញ្ហាឡើយ រួមទាំងមិនកាត់បន្ថយប្រាក់បៀវត្ស។ ជាមួយគ្នានេះ ដើម្បីទ្រទ្រង់ដល់ការដំណើរការឧទ្យាននេះ លោក អុល វណ្ណដា លើកឡើងថា៖«យើងព្យាយាមបែងចែកទីផ្សារឱ្យបានច្រើន មានន័យថាខ្មែរផ្សេង បរទេសផ្សេង កូនក្មេងផ្សេង សិស្សសាលាផ្សេង។ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យទាំងអស់គ្នាអាចមកបាន ទីនេះនៅតែអាចទប់ទល់បាន»។ បើតាមលោក អុល វណ្ណដា ភ្ញៀវទេសចរដែលមកកម្សាន្តនៅទីនេះ ភាគច្រើនជាជនជាតិខ្មែរ។ ក្នុងមួយថ្ងៃមានទេសចរប្រមាណ ៥០០នាក់ផងដែរ។ ចំពោះតម្លៃសំបុត្រវិញ ជនជាតិខ្មែរ ១១ដុល្លារ និងកុមារ ៥ដុល្លារក្នុងមួយនាក់។ នៅទីនេះ មានត្រីទឹកសាបជាង ៤០ប្រភេទ និងត្រីទឹកប្រៃជាង ៣០ប្រភេទ។ សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី១៥-១៧ខែ មីនា ក្លិបអ្នកកាសែតកម្ពុជា បានរៀបចំដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប ដោយមានស្ថាបន័សារពត៌មានចូលរួមចំនួន ៣២ ស្ថាប័ន និងមានអ្នកសារព័ត៌មានចូលរួម ៤២ នាក់។ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ឧទ្យានកម្សាន្ត Angkor WildLife and Aquarium, អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខេត្តសៀមរាបអង្គរ, ការជិះកន្ត្រកវិល ដែលខ្ពស់ជាងគេនៅខេត្តសៀមរាប, ជិះរថយន្ត Jeepទស្សនាភូមិព្រះដាក់ និងតំបន់ទេសចរណ៍កំពង់ភ្លុកជាដើម៕	សៀមរាប៖ ជលវប្បដ្ឋានត្រីទឹកសាប ទឹកប្រៃ និងជម្រកអភិរក្សសត្វ ដែលមានឈ្មោះ Angkor Wildlfe &Aquarium នៅបន្តស្វាគមន៍ភ្ញៀវទេសចរទៅកម្សាន្ត និងទស្សនា។ លោក អុល វណ្ណដា អ្នកគ្រប់គ្រងនៅAngkor Wildlfe &Aquarium លើកឡើងថា ទោះមិនសម្បូរទេសចរដូចមុនកូវីដ-១៩ តែAngkor Wildlfe &Aquariumមិនឱ្យសត្វ និងបុគ្គលិកមានបញ្ហាឡើយ។
សម្រាប់គោលដៅថ្មីនេះ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានពង្រីកវិសាលភាពនៃសួនរុក្ខជាតិអង្គរដែលបច្ចុប្បន្នមានទំហំ ១៥ហិកតា រហូតជាង១៥០ហិកតា ដើម្បីផ្ដល់ឱកាសដល់ទេសចដើរកម្សាន្ត និងស្វែងយល់អំពីជីវចម្រុះនៅក្នុងព្រៃ។ ក្នុងព្រៃទំហំ១៥០ហិកតា អ្នកទេសចរអាចចូលទស្សនា ដើរកម្សាន្តបែប Trekking ដោយឥតបង់ថ្លៃ ពីក្លោងទ្វារចូលនៃសួនរុក្ខជាតិអង្គរ រហូតដល់កសិណខាងត្បូងនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត។ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត តាមរយៈបណ្តញសង្គមផ្លូវការរបស់ខ្លួន បានលើកឡើងពីការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការរៀបចំ និងអភិវឌ្ឍសម្បទាទេសចរណ៍សម្រួលដល់ការទស្សនាឱ្យកាន់តែសម្បូរបែបនៅខេត្តសៀមរាប ជាពិសេសការដាក់ចេញនូវយុទ្ធនាការ «ទស្សនាសៀមរាប ឆ្នាំ២០២៤ - Visit Siem Reap 2024»៕	អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា កំពុងរៀបចំផ្លូវក្នុងព្រៃធម្មជាតិនៃសួនរុក្ខជាតិអង្គរ ដើម្បីបង្កើតជាគោលដៅទេសចរណ៍ថ្មីមួយទៀតកណ្តាលក្រុងសៀមរាប។ នោះគឺជាផ្លូវសម្រាប់ដំណើរកម្សាន្តបែប Trekking ដែលលើសពីការទស្សនាប្រាង្គប្រាសាទ។
Be brave and speak! Be brave and use the language whenever possible! A good way to start is to find someone you can talk to on a regular basis. This could be a friend, a tutor or a social group that is interested in learning the English language. Chloe Wang Youjia, a TV presenter from China, says she went to a park every Sunday to look for people to practise her English. At first, if you are feeling scared or shy, you can let the person you're speaking to know that you are still learning the language. Before you speak to someone, try to prepare for it in advance by noting down some useful phrases that involve introducing yourself. You can also find out how to ask some questions to keep the conversation going. Use the internet and social media to your advantage There are many videos with subtitles that you can watch online to help you learn English. Podcasts are also available with transcripts and they can be useful too. Start by watching or listening to simple topics like introducing yourself, making friends or talking about your hobby. These are everyday topics that you can practise easily with others. When youre watching a video or listening to a podcast, take note of new words you hear or useful phrases you come across. Keep a record of them in a book and look up their meanings so you can understand how the words are being used. If you dont understand a video or podcast the first time round, dont worry! You can watch or listen to it a few times and once every few days too. Using a dictionary is another useful tool and many online dictionaries can tell you how the word is pronounced. You can also learn English when youre on social media by following pages on Facebook, Twitter and other social media sites that are dedicated to learning English. This is a great way to meet different people from all over the world by interacting with them as you practise your English. Use a mirror We all know that speaking is important, but what if its hard to find people to talk to? This is a common issue faced by many people from our Australia Plus Learn English community. Helen Zhang Yuan from China has a good piece of advice - her way of practising English was to use a mirror. I give myself a topic and to practise, I do this, she says. Helen is a TV presenter from China and she speaks English and Mandarin. Set aside five minutes of your time every day to stand in front of the mirror and talk to yourself. If you find five minutes too long, start with a minute and slowly extend the duration as you progress. You can start by telling yourself how your day was and what you were up to. If you get stuck - and you probably will when you first start doing this - dont stop! Pause and think about what you want to say and continue talking for the time you have set aside. If it helps, you can write down short sentences or words on a piece of paper before you starting talking. Refer to the paper to use the words and sentences when you need to. Soon enough, you wont need the paper anymore because you will start to remember the words and sentences. It can be weird to be talking to yourself at first but dont feel shy. This is a good way to practise your language skills anytime and anywhere! Think in the language you want to speak in We tend to think in the language were most comfortable in when we want to say something. But Bei Aixinjueluo in China says you should avoid translating from your native tongue into English. Bei is a TV presenter from China and she hosts shows in English and Mandarin. For example, Im Chinese. [At first] I tried to translate Chinese into English but try not to do that, she says. Try to think in the primary language that youre speaking which is English. Do not translate [in your head]. And I think slowly, youll get used to it. As you think in English, you will start to find out the words you need to know to express ideas. If you cant find an English word to express a particular idea, you can think of it in your language and find a dictionary, teacher or a friend to help you find the English equivalent. Also, translating from one language into English in your head can be tricky and slow you down when youre speaking or writing in English. When you make a conscious effort to think in English as you go about your day, you will also be able to associate words and phrases with whats happening around you. You will also be able to use the language more naturally. Find what works best for you and enjoy learning! Languages are beautiful and learning can be an enjoyable process! When youre learning English, surround yourself with the language in every possible way. That could mean watching English movies, listening to English songs or talking to yourself. Or it could be switching your phone settings to English so youre reading and understanding the language all the time. There are also so many ways you can learn English and weve discussed some of the ways here. Some of these methods may work for you or you may need to use a combination of different methods to learn a language. Whatever it is, enjoy the process and you will be encouraged by the results you see. As linguist Frank Smith says, One language sets you in a corridor for life. Two languages open every door along the way. (Source: Autraliaplus.com radio)	Do you find that you cannot remember English words you are learning? Or that you're afraid of using English in public? Don't worry! Watch the video to pick up some tips about learning English and read on to find out more.
គួរឲ្យកត់សម្គាល់ ស្តុកកម្ម៉ង់ទុកមុនលើទីមួយ និងទីពីរ របស់ស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មី ជើងខ្លាំង Huawei Nova 2i ដាក់អស់ៗ ម៉ត់គ្មានសល់។ កញ្ញា សូវ សុខហ្គេច អ្នកចែកចាយបន្ត និងជាម្ចាស់ហាងលក់ទូរសព្ទ ស៊ីវ អេង២ បានឲ្យដឹងថា រាល់ថ្ងៃ មានភ្ញៀវច្រើនមកកម្ម៉ង់ស្មាតហ្វូន Huawei Nova 2i ឥតល្ហែរ ពោលគឺថា មានសន្ទុះគាំទ្រខ្លាំងជាង ស្មាតហ្វូនណាៗទាំងអស់ ហើយខ្លាចតែអត់មានទូរសព្ទ លក់ឲ្យភ្ញៀវដែលបានកក់ទុកមុនទេ ព្រោះស្តុកនាំចូល របស់ក្រុមហ៊ុនមានកំណត់។ កញ្ញាសង្ឃឹមថា ក្រុមហ៊ុន Huawei នឹងនាំយកស្តុក Nova 2i មកឲ្យច្រើនៗ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការទីផ្សារទាន់សភាពការ។ Huawei nova 2i គឺជាកំពូលស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មី កាមេរ៉ា៤ (ភ្លោះមុខ ភ្លោះក្រោយ) ដំបូងគេបង្អស់ ក្រោមរបកគំហើញថ្មី បច្ចេកវិទ្យាថ្មីរបស់ក្រុមហ៊ុនHuawei។ HUAWEI nova 2i ត្រូវបានរចនាឡើងជាមួយនឹង អេក្រង់ធំ ពេញចិត្ត ពេញភ្នែក ពេញគែម ៥.៩ អ៊ីញ (HUAWEI FullView Display) ច្បាស់ថ្លាឆ្វង់កម្រិត 2K (1080*2160) ងាយស្រួលក្នុងការទស្សនា ភាពយន្ត តន្រី្តចម្រៀង យូធូប បណ្តាញសង្គម និងកម្សាន្តគ្មានដែនកំណត់ ពិសេស Live Facebook រឺ Video Calls ច្បាស់កប់ ពេញបេះដូង លង់នឹងរាងស្អាត ស្តើង គែមស្អាត ស្រាល ធន់មាំ ងាយស្រួលកាន់ដោយដៃម្ខាង ជាមួយនឹងសមត្ថភាពកំពូលនៃកាមេរ៉ាភ្លោះមុខ 13MP/2MP ភ្ជាប់ជាមួយនឹង Smart Selfie Toning Flash ឯកទេសអ្នក Selfie មួយគ្មានពីរ អាចផ្តិតយករូបភាពច្បាស់ស្រស់ស្អាត Pro Mode បែបសិល្បៈ portrait, Wide Aperture, Effect, Bokeh ស៊ីវិល័យ និងរស់រវើក។ ចំណែកឯ កាមេរ៉ាភ្លោះ ខាងក្រោយវិញ 16MP/2MP មានសមត្ថភាពខ្លាំង អាចផ្តិតយករូបភាព បែបសិល្បៈ ស៊ីវិល័យ កម្រិតខ្ពស់ ព្រាលផ្ទៃខាងក្រោយបានស្រស់ស្អាតល្អ (bokeh) និងជួយបន្ថែមពន្លឺ សម្រាប់ទីតាំង ដែលមាន ពន្លឺខ្សោយ ដូចកាមេរ៉ាអាជីព។ HUAWEI nova 2i ត្រូវបានបំពាក់ដោយបន្ទះឈីប Octa-core Kirin 659, មាន រ៉េម (RAM) 4GB និង រ៉ូម (ROM) 64GB ប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ Android-7 ជាមួយនឹងថាមពលថ្មធំមហិមា 3,340mAh ស៊ីមពីរ ល្បឿនអ៊ីនធើណិតលឿនកប់ Best 4G LTE Smart Ever ផ្តល់ជូននូវបទពិសោធន៍ថ្មីអស្ចារ្យ កាន់តែលឿន និង អស់កង្វល់រឿងអស់ថ្ម ល្អប្រើ មិនមែនល្អមើល ប្រើអស់ចិត្ត តែមិនអស់ថ្ម ។ លោក ម៉ៅ ដារ៉ារ័ត្ន ជាអតិថិជនដែលបានកក់ស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មី HUAWEI nova 2i ស្តុកទី១ បានគួសបញ្ជាក់ថា ខ្ញុំពិតជាពេញចិត្តនូវរូបរាង HUAWEI nova 2i ស្រាល ស្តើងធន់ ងាយស្រួលកាន់ប្រើ អេក្រង់ធំពេញគែម កាមេរ៉ាថតរូបច្បាស់ស្រស់ស្អាតល្អបំផុត អ៊ីនធឺណែតដើរលឿន ហើយថ្មកាន់បានយូរប្រាកដដូចការផ្សព្វផ្សាយមែន។ តោះទទួលយកបទពិសោធន៍ថ្មី បច្ចេកវិទ្យាថ្មី អ្វីដែលថ្មី អ្វីដែលប្លែក និងលេចធ្លោរជាង ស្អាតជាង ល្អជាង ស្តើងជាង ស្រាលជាង ថតរូបច្បាស់ជាង អេក្រង់ច្បាស់ជាង ថាមពលថ្មប្រើបានយូរជាង អ៊ីនធឺណែតលឿនជាង សេវាខ្លាំងកប់ជាង កាដូកដ៏ក្រើកកប់ច្រើនជាង តម្លៃពិសេសជាង ស្មាតហ្វូនដ៏ទៃ និងទទួលកាដូដ៏កក្រើក ធំធំ ថែមថែម: (1) ដងថតរូប (Original Selfie Stick), (2) កាសធំពាក់ក្បាល សម្រាប់ស្តាប់តន្ត្រី (Original Big Head Ear Phone), (3) ក្រវិលទម្រទូរសព្ទ (Phone Ring), (4) អាវយឺតកាលីប (5) ស៊ីមស្មាតមួយ និងកពា្ចប់ធំម្ម៉ងរយៈពេល 24 សប្តាហ៍ឥតគិតថ្លៃ Huawei nova 2i តម្លៃត្រឹមតែ ៣២៩ដុល្លារ។ ឆាប់ៗនេះ អតិថិជន នឹងអាចស្វែងរកជាវស្មាតហ្វូន Huawei nova 2i នៅតាមហាងលក់ទូរសព្ទជាង ៨០០ ទូទាំងប្រទេស ២៥ ខេត្តក្រុង ដែលមានបុគ្គលិកលក់ និងស្លាកសញ្ញា Huawei។ ស្មាតហ្វូន Huawei ដែលកំពុងលក់ដាច់ខ្លាំងនៅប្រទេសកម្ពុជា Huawei Y7 Prime (229$), Huawei nova 2i (329$), Huawei P10 (610$), Huawei P10 Plus (690$), Huawei Mate9 (687$), Huawei P9 (469$) និង Huawei P9 Plus (579$), Huawei GR5 2017 Standard Version (269$) និង GR5 2017 Premium Version (329$), P9 Lite (229$), Y6 II (149$), Y5 II 3G (115$), Y5 II 4G (125$), Y3 II 3G (79$), Y3 II 4G (89$), ថេបប្លេត Huawei M3 (349$) និង ថេបប្លេត T1 7 អ៊ីញ (139$, 1GB RAM / 16GB ROM), និង T1 7 អ៊ីញ (99$, 1GB RAM / 8GB ROM)។ សម្រាប់ព័ត៌មានអំពីផលិតផល និងប្រូម៉ូសិនថ្មី Huawei ប្រូម៉ូសិនយក្ស គឺជាកម្មវិធី ថែមៗធំៗ ថែមឥតល្ហែ ថែមមួយកំប្លេរ ថែមមិនសំចៃ តម្លៃកប់ពេញចិត្តស្តូក ចាប់ពីថ្ងៃនេះ រហូតដល់ថ្ងៃទី 31 ធ្នូ ឆ្នាំ 2017 ឫកាដូអស់ពីស្តុក។ អតិថិជន នឹងទទួលបានកាដូភ្លាមៗ ច្រើនកប់ចិត្ត ដោយគ្រាន់តែជាវ ស្មាតហ្វូន រឺថេប្លេត Huawei ម៉ូដែលណាមួយក៏បាន នៅតាមហាងលក់ទូរសព្ទនានា ដែលមានភ្នាក់ងារបុគ្គលិកលក់ រឺស្លាកសញ្ញា Huawei។ សម្រាប់ព័ត៌មានថ្មីៗ Facebook: www.facebook.com/huaweimobilekh ( អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម )	គិតមកទល់ពេលនេះ ស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មីកាមេរ៉ា៤ Huawei Nova 2i កំពុងតែបំបែក ឯកត្តកម្ម ទីផ្សារស្មាតហ្វូនកម្ពុជា បើទោះបីជាពុំទាន់បង្ហាញវត្តមានជាផ្លូវការក៏ដោយ។
លោក តូ សុខណាង អ្នកគ្រប់គ្រងប្រចាំប្រទេស នៃក្រុមហ៊ុន ហ្វរ៉េស អ៊ិនធឺអ៊ែកទីវ ខេមបូឌា មានប្រសាសន៍ថា៖ "ខ្ញុំមានទំនុកចិត្តថា ភាពជាដៃគូរួមគ្នានេះនឹងបើកឱកាសកាន់តែច្រើន សម្រាប់ធនាគារ អេស៊ីលីដា ក្នុងការគាំទ្រការទូទាត់តាមឌីជីថល សម្រាប់ វល្លិតកូដ (Wallet Code)"។ "ប័ណ្ណទូទាត់ឌីជីថល ផ្តល់ជូនអ្នកប្រើប្រាស់នូវភាពងាយស្រួល ភាពបត់បែន ជំនឿជាក់ និងសុវត្ថិភាព ហើយយើងក៏ឃើញមានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង នូវតម្រូវការ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។"។ "តាមរយៈ វល្លិតកូដ ដែលជាទម្រង់ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ ហ្វរ៉េស អ៊ិនធឺអ៊ែកទីវ នោះ គឺយើងបានប្តេជ្ញាចិត្តធ្វើឲ្យការកម្សាន្តឌីជីថល អាចចូលប្រើប្រាស់បានទាំងអស់គ្នា ហើយយើងតែងស្វែងរកវិធីល្អៗ និងថ្មីៗ ដើម្បីធ្វើឲ្យកាន់តែងាយស្រួល សម្រាប់អតិថិជនក្នុងការទូទាត់។ តាមរយៈភាពជាដៃគូជាមួយធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី នេះ អតិថិជនអាចទូទាត់ប្រាក់សម្រាប់អាជីវកម្ម វល្លិតកូដ តាមអេស៊ីលីដាម៉ូបាល បានដោយវិធីងាយៗ។ "។ បណ្ឌិត អ៊ិន ចាន់នី ជាប្រធាននាយកប្រតិបត្តិ ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "យើងទទួលស្គាល់ពីសារៈសំខាន់ នៃការផ្តល់ជូនអតិថិជនរបស់យើង នូវភាពងាយស្រួលនៃសេវាកម្ម និងផលិតផលណាមួយរបស់ធនាគារ ក៏ដូចជាឥទ្ធិពលជាវិជ្ជមាន ដែលទទួលបានមកពីភាពជាដៃគូចម្រុះ ជាមួយក្រុមហ៊ុន ហ្វរ៉េស អ៊ិនធឺអ៊ែកទីវ ខេមបូឌា នឹងនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍របស់យើង។"។ ធនាគារ អេស៊ីលីដា បានបង្កើតបណ្តាញប្រតិបត្តិការធំជាងគេ នៅគ្រប់ខេត្ត-ក្រុង ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានពង្រីកប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនទៅក្រៅប្រទេស រួមមានប្រទេសឡាវ និងមីយ៉ាន់ម៉ា ផងដែរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ទម្រង់ប័ណ្ណទូទាត់បែបឌីជីថល (Digital Voucher Platform) របស់ ហ្វរ៉េស អ៊ិនធឺអ៊ែកទីវ បានបង្កើតចេញជាថ្នាលកម្សាន្តដ៏ទូលំទូលាយមួយ សម្រាប់ប័ណ្ណទូទាត់លើទំនិញឌីជីថល ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ស្មាតហ្វូន ដែលកំពុងកើនឡើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ព្រមទាំងចូលចិត្តការទិញទំនិញ និងសេវាកម្មតាមអនឡាញ។ ជាមួយនឹងទម្រង់ប័ណ្ណទូទាត់បែបឌីជីថលនេះ អាជីវកម្មជាច្រើនអាចផ្តល់ជូនអតិថិជនរបស់ខ្លួន នូវសេវាកម្មឌីជីថលដ៏ពេញចិត្តកម្រិតខ្ពស់បំផុត តាមរយៈដំណើរការទូទាត់យ៉ាងសាមញ្ញ និងមានសុវត្ថិភាព។ ដើម្បីរីករាយជាមួយការផ្តល់ជូនផ្តាច់មុខនូវ វល្លិតកូដ ពី ហ្វរ៉េស អ៊ិនធឺអ៊ែកទីវ និងធនាគារ អេស៊ីលីដា សូមលោកអ្នកទាញយក អេស៊ីលីដាម៉ូបាល តាមរយៈ Play Store, App Store និង AppGallery របស់ Huawei។ ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី មានក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធចំនួន ៤ គឺ ១) វិទ្យាស្ថាន ពាណិជ្ជកម្ម អេស៊ីលីដា ២) អេស៊ីលីដា ស៊ីឃ្យួរឹធី ភីអិលស៊ី ៣) ធនាគារ អេស៊ីលីដា ឡាវ និង ៤) ស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ អេស៊ីលីដា មីយ៉ាន់ម៉ា ព្រមទាំងការិយាល័យតំណាងនៅសាធារណរដ្ឋសហភាពមីយ៉ាន់ម៉ា។ គិតត្រឹមដំណាច់ខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី មានទ្រព្យសម្បត្តិសរុបចំនួន ៨,១៦ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក សមតុល្យឥណទានសរុបចំនួន ៥,៧៩ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក និងប្រាក់បញ្ញើសន្សំសរុបចំនួន ៥,៩០ពាន់លានដុល្លារអាម៉េរិក ជាមួយនឹងអតិថិជនជាង ៣,៤៤លាននាក់៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញ៖ ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី ដែលជាធនាគារពាណិជ្ជ ឈានមុខគេនៅកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ បានចាប់ដៃគូជាមួយ ហ្វរ៉េស អ៊ិនធឺអ៊ែកទីវ ខេមបូឌា (Forest Interactive Cambodia) ដើម្បីពង្រីកការផ្តល់ជូនប័ណ្ណទូទាត់ឌីជីថល ដែលអាចទូទាត់បាន តាមរយៈកម្មវិធី អេស៊ីលីដាម៉ូបាល។
ភ្លៀងធ្លាក់ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយ បង្កជាជំនន់ទឹកភ្លៀង តាមបណ្ដាខេត្តមួយចំនួន បណ្ដាលឱ្យលិចផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែស្ថានភាពនេះ មិនធ្ងន់ធ្ងរនោះឡើយ ដោយសារទឹកលិច ឆាប់ស្រកទៅវិញ។ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា កម្ពស់ទឹកនៅស្ទឹងសង្កែ និង ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ បានចាប់ផ្ដើមហក់ឡើង។ លោក ផេង សិទ្ធី អភិបាលក្រុងបាត់ដំបង បានប្រាប់ ThmeyThmey25 តាមទូរស័ព្ទនៅរសៀលថ្ងៃនេះថា ទឹកស្ទឹងសង្កែមានកម្ពស់ ១២,៩០ ម៉ែត្រ។ កម្ពស់នេះមិនទាន់បង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ដល់ពលរដ្ឋនោះឡើយ។ នេះជាការបញ្ជាក់បន្ថែមពី លោក ផេង សិទ្ធី។ ស្ថានភាពទឹកស្ទឹង នៅខេត្តពោធិ៍សាត់។ រូបភាពពី ទំព័រហ្វេសប៊ុក ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម។ ជុំវិញស្ថានភាពទឹកស្ទឹងសង្កែនាពេលនេះ អភិបាលក្រុងរូបនេះពន្យល់ដូច្នេះ៖ «ទឹកទើបនឹងឡើង ទឹកមិនទាន់រុញតាមបណ្ដាតំបន់នៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែផ្ទះបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ នៅសង្កាត់ស្លាកែត សង្កាត់ក្ដុល(ដូនទាវ) ដែលគាត់ធ្វើនៅមាត់ស្ទឹង គឺមានការលិចដល់ផ្ទះរបស់ពួកគាត់»។ ដ្បិតស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននេះ មិនទាន់ដល់កម្រិតប្រកាសអាសន្ននៅឡើយក៏ដោយ ប៉ុន្តែអភិបាលក្រុងរូបនេះអះអាងថា កម្លាំងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ត្រៀមខ្លួន ដើម្បីរង់ចាំជួយអន្តរាគមន៍ ដល់ពលរដ្ឋ។ ដោយឡែក នៅខេត្តពោធិ៍សាត់វិញ កម្ពស់ទឹកស្ទឹងពោធិ៍សាត់វិញ ក៏ហក់ឡើងដែរ នៅថ្ងៃទី១៤នេះ។ យោងតាមក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម គិតត្រឹមរសៀលម៉ោង២នេះ កម្ពស់ទឹកស្ទឹងពោធិ៍សាត់ មានកម្ពស់ ៤,៩៨ម៉ែត្រ ខណៈកម្ពស់ប្រុងប្រយ័ត្ន ៥ម៉ែត្រ។ ឯកម្ពស់ទឹកស្ទឹងក្រវាញវិញ មានកម្ពស់ ៤,៣៣ម៉ែត្រ ខណៈកម្ពស់ប្រុងប្រយ័ត្ន ៦ម៉ែត្រ។ ចំពោះស្ទឹងវាលវែងវិញ កម្ពស់ទឹក ១,៨ម៉ែត្រ ខណៈកម្ពស់ទឹកប្រុងប្រយ័ត្ន ៩ម៉ែត្រ។ គួរជម្រាបផងដែរថា តាមការព្យាករណ៍ របស់ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ក្នុងសប្ដាហ៍នេះ កម្ពុជានឹងរងឥទ្ធិពលពីប្រព័ន្ធសម្ពាធទាប ITCZ ភ្ជាប់ទៅនឹងសម្ពាធទាបសកម្ម នៅលើសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងខ្យល់មូសុងនិរតី ក្នុងកម្រិតពីមធ្យមទៅខ្លាំង នៅថ្ងៃទី១៣-១៤ ខែកក្កដា។ តាមការព្យាករដដែល ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ទី១៩ កម្ពុជានឹងទទួលរងឥទ្ធិពលពីជ្រលងសម្ពាធទាបឥណ្ឌា និងខ្យល់មូសុងក្នុងកម្រិតខ្សោយទៅមធ្យម។ ស្ថានភាពទាំងពីរខាងលើនេះ បណ្ដាលឱ្យតំបន់ទំនាបកណ្ដាល និងតំបន់ខ្ពង់រាប នឹងអាចមានភ្លៀងធ្លាក់ក្នុងកម្រិតពីតិចទៅបង្គួរ លាយឡំទៅដោយផ្គរ រន្ទះ និងខ្យល់កន្ត្រាក់៕ ទឹកស្ទឹងសង្កែលិចចូលផ្ទះពលរដ្ឋ ដែលតាំងទីជិតស្ទឹង។ រូបភាពពី ទំព័រហ្វេសប៊ុក រដ្ឋបាលក្រុងបាត់ដំបង។	កម្ពស់ទឹកស្ទឹងសង្កែ ក្រុងបាត់ដំបង និង ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ចាប់ផ្ដើមហក់ឡើង នៅថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដានេះ ដោយជំនន់ទឹកភ្លៀង។ បច្ចុប្បន្នផ្ទះពលរដ្ឋខ្លះ ដែលតាំងទីនៅជិតមាត់ស្ទឹងសង្កែ បានជន់លិចខ្លះទៅហើយ។ ប៉ុន្តែស្ថានភាពទឹកស្ទឹងទាំងពីរនេះ នៅមិនទាន់ដល់កម្រិតប្រកាសអាសន្ននៅឡើយទេ។
ខាងក្រោមខាងក្រោមនេះយើង នឹងបង្ហាញឱ្យដឹងពីកត្តាដែលអាចបង្កជំងឺមហារីកបំពង់អាហារ ៖ ១. អាយុ វេជ្ជបណ្ឌិតជាច្រើននិយាយថាអ្នកដែលមានវ័យលើសពី ៤៥ ឆ្នាំ គឺប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃជំងឺមហារីកបំពង់អាហារ។ ២. ភេទ តើអ្នកធ្លាប់ដឹងទេថាបុរសងាយនឹងទទួលរងហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកបំពង់អាហារច្រើនជាងស្ត្រីដល់ទៅ ៣ ដង? ៣. ជំងឺមួយចំនួន ការច្រាលទឹកអាស៊ីតក្រពះញឹកញាប់ក៏អាចជាកត្តាមួយនៃជំងឺមហារីកបំពង់អាហារផងដែរ។ ៤. តំណពូជ ប្រសិនបើសមាជិកគ្រួសារមានរបបអាហារនិងរបៀបរស់នៅដូចគ្នា នោះហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកបំពង់អាហារអាចកើតមានចំពោះសមាជិកផ្សេងទៀតបន្តបន្ទាប់។ ៥. ការជក់បារី ទម្លាប់នៃការជក់បារីអាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកបំពង់អាហារគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ នោះក៏ព្រោះតែបារីមានផ្ទុកសារធាតុគីមីគ្រោះថ្នាក់បំផុត រួមទាំងសារធាតុ tobacco។ ៦. ទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងច្រើនពេក មិនត្រឹមតែហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកបំពង់អាហារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹងច្រើនជ្រុលក៏បង្កបញ្ហាសុខភាពគួរឱ្យព្រួយបារម្ភផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ ដូច្នេះដើម្បីជាការប្រសើរកុំទទួលទានច្រើនពេក។ ៧. ទទួលទានភេសជ្ជៈក្ដៅខ្លាំងពេក ទម្លាប់នៃការទទួលទានភេសជ្ជៈក្ដៅខ្លាំងជាប្រចាំក៏អាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកបំពង់អាហារគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ នោះក៏ព្រោះតែកម្ដៅខ្លាំង ឬសីតុណ្ហភាពខ្ពស់អាចបង្កការរលាកស្រទាប់នៃបំពង់អាហារ។ ៨. ទម្លាប់ទទួលទានមិនល្អ ការទទួលទានអាហារគ្មានសុខភាពល្អដែលមានផ្ទុកសម្បូរទៅដោយជាតិខ្លាញ់និងសារធាតុគីមីផ្សេងៗអាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺមហារីកពោះវៀនធំ។ ដូច្នេះដើម្បីជាការប្រសើរចូរព្យាយាមបន្ថែមបន្លែផ្លែឈើឱ្យកាន់តែច្រើនក្នុងរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ជំងឺមហារីកបំពង់អាហារ គឺជាជំងឺសាហាវបំផុតមួយដែលអាចឆក់យកអាយុជីវិតមនុស្សបានទៅយ៉ាងងាយ។ថាតើទម្លាប់អ្វីខ្លះបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺនេះ?
មាស ម៉ើ សព្វថ្ងៃបានផ្អាកឡើងប្រកួតលើសង្វៀនគុនចម្រុះ (MMA) ហើយ ដើម្បីទៅប្រកបរបរបើកឡានតាក់ស៊ីពីភ្នំពេញទៅកំពង់ធំ។ បើទោះជាយ៉ាងនេះក្តី រូបគេនៅតែចង់ធ្វើការក្នុងវិស័យកីឡា MMA នេះនៅក្នុងផ្នែកណាមួយ។ «បច្ចុប្បន្ននេះខ្ញុំជាប់រវល់ណាស់។ ខ្ញុំរត់ឡានទួរីស ១២កៅអី ដឹកភ្ញៀវទៅមក ភ្នំពេញ និង កំពង់ធំ ដែលជាឡានផ្ទាល់ខ្លួន។ ដូច្នេះខ្ញុំសម្រេចចិត្តផ្អាកហាត់ និង ឡើងសង្វៀនសិនដើម្បីរកលុយចិញ្ចឹមប្រពន្ធនិងកូន ៣នាក់ក្នុងបន្ទុក ក្នុងនោះម្នាក់ទើបបាន ១ខួប។ ប៉ុន្តែក្ដីរំពឹង ខ្ញុំមិនបោះបង់គុនចម្រុះទេ នៅតែចង់ធ្វើការផ្នែកក្បាច់គុននេះ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ មាស ម៉ើ ម្ចាស់ខ្សែក្រវាត់ Khmer Warrior Challenge វគ្គ២ និង ជាកីឡាករមានបទពិសោធន៍ក្រាស់ក្រែលនៅសង្វៀនគុនចម្រុះនៅប្រទេសថៃរួមទាំងការប្រកួតលើសង្វៀនអន្តរជាតិ ONE Championship។ មាស ម៉ើ ខកខានឡើងសង្វៀន និង ហ្វឹកហាត់តាំងពីចុងខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៨មកម្ល៉េះ បន្ទាប់ពីចាញ់កីឡាករហុល្លង់ Anthony Engelen នៅសង្វៀន ONE: HEART OF THE LION នាប្រទេសសិង្ហបុរី។ កីឡាករវ័យ២៩ឆ្នាំរូបនេះរៀបរាប់ទៀតថា ៖«សម្រាប់គុនចម្រុះនៅតែមានតម្លៃសម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំស្រលាញ់។ បើមិនស្រលាញ់មិនខំហាត់និងចេញទៅប្រកួតអន្តរជាតិហូរហែនោះទេ។ ប៉ុន្តែតម្រូវការជីវភាពប្រចាំថ្ងៃទើបផ្អាកសិន។ ពេលនៅខ្លួនមួយផ្សេង ដល់មានប្រពន្ធកូនផ្សេង។ ពេលយើងហាត់ត្រូវប៉ូវម្ហូបហូបចុក និង សំងំហ្វឹកហាត់ដែលត្រូវប្រើលុយចាយ ប៉ុន្តែមិនសូវមានទីផ្សារវ៉ៃក្នុងស្រុក ហើយវ៉ៃនៅក្រៅយូរៗម្ដង។ បើខ្ញុំនៅខ្លួនមួយដូចមុន គឺមិនបញ្ហាទេ»។ យ៉ាងណាក្ដី កីឡាករជំនាញក្បាច់បាតយូដូរូបនេះបានឆ្លៀតពេលទំនេរហាត់ដើម្បីសម្រកគីឡូបន្ទាប់ពីរត់ឡាន។ ពេលអត់បានហ្វឹកហាត់ និង អត់បានឡើងរេញ ទម្ងន់របស់ មាស ម៉ើ ឡើងដល់ ៨២ គីឡូក្រាម ប៉ុន្តែឥឡូវបុកហាត់ស្រកមកត្រឹម ៧៣ គីឡូក្រាមនាពេលថ្មីៗនេះ។ ពេលសួរថា តើការហាត់ខ្លួនឯងនេះដើម្បីត្រៀមឡើងសង្វៀនវិញឬយ៉ាងណា? មាស ម៉ើ ឆ្លើយថា ៖«ខ្ញុំហាត់គ្រាន់តែត្រៀមៗ ហើយមិនទាន់ហ៊ានថាទេ។ កន្លងទៅថ្មីៗនេះ គ្រូហ៊ុន ច័ន្ទរាជ្យ ចង់បានខ្ញុំឡើងវ៉ៃដែរ ប៉ុន្តែខ្ញុំបដិសេធ។ រឿងលុយខ្ញុំក៏ចង់បានដែរ ប៉ុន្តែខ្ញុំក៏ចង់ឈ្នះនិងកិត្តិយសដែរ។ ខ្ញុំអត់មានពេលហ្វឹកហាត់គ្រប់គ្រាន់ខ្ញុំមិនទទួលទេ។ ព្រោះបើទទួល ត្រូវផ្អាករត់ឡានដែលរកកម្រៃបានប្រចាំថ្ងៃ»។ អតីតកូនសិស្សលោក ឡាច វុទ្ធី គូសបញ្ជាក់ថា កម្រៃដែលរកបានប្រចាំថ្ងៃពីការរត់ឡាន អាចផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារតូចរបស់ខ្លួនបាន និង អាចបោះរំលស់ធនាគារខ្លះបន្ទាប់ពីយកលុយគេខ្លះទិញឡានរត់។ យ៉ាងណាក្ដី កីឡាករដែលប្រឡូកលើសង្វៀនគុនចម្រុះតាំងឆ្នាំ ២០១៣ រូបនេះបង្ហើបអំពីគម្រោងដែលអាចវិលវិញក្នុងវិស័យគុនចម្រុះទៅថ្ងៃមុខថា បើសិនការងារក្បាច់គុនចម្រុះនេះអាចជួយជ្រោមជ្រែង និង ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារបាន គឺរូបគេអាចនឹងធ្វើ។ ជើងខ្លាំងយូដូដដែលនេះសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ៖«ខ្ញុំរៀនបានតិច ស្អីក៏មិនចេះ ប៉ុន្តែមានតែជំនាញក្បាច់គុននេះមួយគត់។ ខ្ញុំស្រលាញ់ ខ្ញុំនៅតែចង់ធ្វើ។ អនាគតចង់ក្លាយអ្នកជួយបង្វឹក ឬ ជាគ្រូបង្វឹកបើមានឱកាស»។ គួរដឹងថា មាស ម៉ើ មានស្រុកកំណើតនៅស្រុកបារាយណ៍ខេត្តកំពង់ធំ ហើយគេជាម្ចាស់ខ្សែក្រវាត់គុនចម្រុះ Khmer Warrior Challenge វគ្គ២ ក្នុងប្រភេទទម្ងន់ ៦៥ គីឡូក្រាម ដែលរៀបឡើងដោយស្ថានីយទូរទស្សន៍ ស៊ីធីន និង MyTV។ មាស ម៉ើ ដែលមានជំនាញយូដូ បានចូលហ្វឹកហាត់រួមគ្នា ស្នាក់នៅរួមគ្នា ក្នុងជំរំហ្វឹកហាត់កាលឆ្នាំ ២០១៣។ អ្នកលេងគុនចម្រុះវ័យ ២៩ ឆ្នាំរូបនេះ ប្រឡូកលើសង្វៀនគុនចម្រុះទាំងក្នុងស្រុក និង ឆាកអន្តរជាតិចំនួន ៨ ដងក្នុងនោះឈ្នះ ៥ ដង និង ចាញ់ ៣។ បរាជ័យទាំង ៣ ដងនោះ គឺ ចាញ់នៅសង្វៀន ONE ទាំង ៣ ដងជាប់គ្នា នៅឆ្នាំ ២០១៨។ មួយទៀត គេជាអតីតកីឡាករជម្រើសជាតិផ្នែកយូដូដែលបានចេញទៅប្រកួតលើឆាកអន្តរជាតិច្រើនដង៕	អត្ថបទ៖ ស៊ីធី
កត្តាប្រឈមមុខខ្លះរបស់ជំងឺនេះគឺហ្សែន ខណៈពេលដែលកត្តាផ្សេងៗទៀតមានជាប់ទាក់ទងនឹងរបៀបរស់នៅ និងរបបអាហារ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាអាហារមួយចំនួនដែលមានមុខងារប្រឆាំងនឹងមហារីកដែរ។ បន្លែពណ៌បៃតង បន្លែទាំងនេះមានដូចជា ប្រូខូលី ផ្កាខាត់ណាពណ៌ស ស្ពៃប៉កចយ សុទ្ធតែមានមុខងារប្រឆាំងនឹងមហារីកដ៏ខ្លាំងក្លា។ បន្លែទាំងនេះមានសារធាតុជាច្រើនដែលអាចយកឈ្នះសារធាតុបង្កមហារីកមុនពេលវាបំផ្លាញកោសិកា DNA។ ការសិក្សាបានបង្ហាញថា មនុស្សម្នាក់ៗដែលញ៉ាំបន្លែបែបនេះអាចបន្ថយការកើតជំងឺមហារីកពោះវៀនធំបានជាងអ្នកដែលញ៉ាំតិចបំផុត។ អាហារធ្វើពីទឹកដោះគោ ជាតិកាលស្យូម និងវីតាមីន D ប្រហែលជាជួយថែរក្សាពោះវៀនធំពីមហារីកបាន។ អ្នកអាចបន្ថែមភេសជ្ជៈមានជាតិខ្លាញ់ទាប និងអាហារធ្វើពីទឹកដោះគោដែលសម្បូរជាតិកាលស្យូមក្នុងរបបអាហារ មានដូចជា ទឹកដោះគោ និងយ៉ាអួ។ អ្នកអាចសាកល្បងញ៉ាំជាតិកាលស្យូម ១២០០ ទៅ១៥០០មីលីក្រាមជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ខ្ញី ការញ៉ាំថ្នាំបំប៉នជាប្រភេទខ្ញីយ៉ាងហោចណាស់ ២៨ថ្ងៃអាចជួយបន្ថយការរលាកក្នុងពោះវៀនយ៉ាងហោចណាស់ ២៨ភាគរយ។ ការរលាកពោះវៀនមានជាប់ទាក់ទងនឹងការលូតលាស់ដុំសាច់មហារីក។ វាត្រូវបានគេណែនាំឲ្យលេបថ្នាំបំប៉នជាប្រភេទខ្ញីចំនួន ២ក្រាម ពេលបាយជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ តែបៃតង ឬខ្មៅ តាមការសិក្សាបានបង្ហាញថា សារធាតុក្នុងតែប្រភេទនេះជួយធ្វើឲ្យខូចខាតដល់ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺមហារីកបាន។ ជាមួយគ្នានេះដែរ វាក៏អាចបង្ការការលូតលាស់កោសិកាមហារីក និងប្រឆាំងនឹងការខូចខាតខ្លួនឯង។ ខ្ទឹមបារាំង និងខ្ទឹមស ទាំងខ្ទឹមស និងបារាំងមានសារស្ពានធ័រ ដែលអាចជួយសម្អាតសារធាតុបង្កមហារីក និងកោសិកាមហារីកដែលបានលូតលាស់បាន។ ស្ត្រីដែលញ៉ាំខ្ទឹមសមួយទៅពីរកំប៉ឹសក្នុងមួយសប្តាហ៍អាចបន្ថយការប្រឈមនឹងមហារីកពោះវៀនធំ ៣២ភាគរយ។ ត្រីសាលម៉ុន ការកង្វះវីតាមីន D អាចនាំឲ្យកើតមហារីកពោះវៀនធំបាន។ យកល្អគួរតែព្យាយាមញ៉ាំត្រីសាលម៉ុនឲ្យបានច្រើនដើម្បីបង្កើនវីតាមីន D ក្នុងខ្លួន។ គ្រាប់ធញ្ញជាតិ ចូរជ្រើសរើសគ្រាប់ធញ្ញជាតិធ្វើពីស្រូវសាលី និងអង្ករសម្រូបទទួលទាន ព្រោះវាមានជីវជាតិច្រើន និងជាតិសរសៃដែលអាចជួយប្រឆាំងនឹងមហារីកពោះវៀនធំបាន៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ជំងឺមហារីកពោះវៀនធំគឺជាជំងឺមហារីកដែលកើតឡើងញឹកញាប់ជាងគេលំដាប់ថ្នាក់ទីបីរក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។ មូលហេតុពិតប្រាកដនៃជំងឺមហារីកពោះវៀនធំគឺមិនទាន់ដឹងឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានសម្គាល់ដឹងអំពីកត្តាប្រឈមមុខរបស់វា។
យ៉ាងណា សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី នៅតែអំពាវនាវឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ បន្តជួយកម្ពុជា និងប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួចដទៃទៀត។ សម្តេច ថ្លែងថា ចក្ខុវិស័យរបស់កម្ពុជា គឺការប្រែក្លាយកម្ពុជា ឲ្យទៅជាប្រទេស ដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ និងជាប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០។ ដើម្បីឲ្យកម្ពុជា សម្រេចបានគោលដៅនេះ ក៏ដូចជាជួយប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួច ឲ្យចាកចេញពីភាពក្រីក្រឲ្យបានឆាប់រហ័ស ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានស្នើដល់បណ្តារដ្ឋជាសមាជិកនៃអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងដៃគូអភិវឌ្ឍទាំងអស់ ឲ្យពិចារណាផ្តល់ការឧបត្ថម្ភគាំទ្របន្តទៀត។ ចំណុចសំខាន់ៗ ដែលប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ស្នើទៅបណ្តាប្រទេសទាំងនោះ គឺការពង្រឹងភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួច ហើយជួយគាំទ្រដល់កម្មវិធី និងដំណើរចាកចេញពីប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួច។ លើសពីនេះ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សុំឲ្យប្រទេសទាំងនោះ បន្តនិងបង្កើនការផ្តល់ភាពអនុគ្រោះនានា តាមរយៈប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មពហុភាគី ឬឯកតោភាគី ហើយ «ត្រូវពិចារណាឲ្យបានដិតដល់ មុននឹងដាក់វិធានការព្យួរឬដកចេញនូវភាពអនុគ្រោះពីប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួច»។ នៅចំពោះមុខមេដឹកនាំនានាលើពិភពលោក មេដឹកនាំកម្ពុជា បង្ហាញពីគុណវិបត្តិថា ការព្យួរឬការដកនេះ នឹងធ្វើឲ្យប្រទេសក្រីក្រ ឬប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួចទាំងនោះ មិនអាចជួយពិភពលោក ឲ្យសម្រេចបាននូវគោលដៅអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពបានទេ ហើយក៏មិនអាចជួយពួកគេ ឲ្យចាកចេញពីឋានៈប្រទេសអភិវឌ្ឍតិចតួចបានដែរ។ មេដឹកនាំកម្ពុជា សង្កត់ធ្ងន់ដូច្នេះថា៖«ចលនានេះ គឺជាដំណើរការផ្ទុយទាំងស្រុងទៅនឹងគោលការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក»៕	ក្នុងពិធីបើកកិច្ចប្រជុំនៃអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញជាសាកលលើជំនួយសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មឆ្នាំ២០១៩ នៅក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស នាថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩នេះ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានលើកឡើងពីការរីកចម្រើនរបស់កម្ពុជាលើវិស័យជាច្រើន ជាពិសេសកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ដែលធ្វើឲ្យភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជា ធ្លាក់មកនៅក្រោម១០ភាគរយ នៅឆ្នាំ២០១៨។
លោក យឿន សុខន ដែលជាកីឡាករអុំទូកជាង១០ឆ្នាំមកនេះ មានជំនឿថា បារមី«ព្រះស្ដេចកន» ពិតជាគ្រងលើទូកមួយនេះមែន ព្រោះនៅពេលប្រណាំងម្ដង កីឡាករហាក់ដូចជាមានកម្លាំងអ្វីមួយមកជួយពីក្រោយ ទើបធ្វើឲ្យទូកតែងតែទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ និងលេខ២ កន្លងមក។ ប៉ុន្តែដើម្បីទទួលបានជ័យជម្នះនោះ កីឡាករទាំងអស់ មិនត្រូវជេរគ្នា ឬពាក់ស្បែកជើង ឡើងលើទូកមុនពេលប្រកួតឡើយ ព្រោះជាត្រណមរបស់ទូក«អធិរាជស្ដេចកន»។ នេះបើតាមលោក សុខន។ សូមលោក-អ្នកនាងស្ដាប់កិច្ចសម្ភាសរបស់លោក រំដួល ចិត្រា អ្នកសារព័ត៌មានថ្មីៗ និងលោក យឿន សុខន កីឡាករអុំទូករបស់«អធិរាជស្ដេចកន តេជោសែនជ័យ» ដូចតទៅ៖	ភ្នំពេញ៖ ទូក«អធិរាជស្ដេចកន តេជោសែនជ័យ» គឺជាទូកប្រណាំងមកពីខេត្តកំពង់ចាម ដើម្បីចូលរួមប្រកួតនៅក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូក រយៈពេល៣ថ្ងៃនេះ។ ទូក«អធិរាជស្ដេចកន តេជោសែនជ័យ» ត្រូវបានកីឡាករចំណុះទូក រួមទាំងគណៈកម្មាធិការទូកនេះ មានជំនឿខ្លាំងលើបារមី «ព្រះស្ដេចកន» ដែលតែងតែជួយដល់កីឡាករក្នុងការទទួលបានជ័យជម្នះ។
មនុស្ស២នាក់ទៀតតេស្តវិជ្ជមានកូវីដ-១៩ នៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម គឺលើបុរសវ័យ៣៦ឆ្នាំ យិន សុផៃ រស់នៅភូមិស្វាយទាប ឃុំស្វាយទាប ស្រុកចំការលើ និងស្ត្រីវ័យ៣៥ឆ្នាំ ឈ្មោះ ប៊ូ សុផានី រស់នៅភូមិកំពង់ព្រះ ឃុំតាំងក្រាំង ស្រុកបាធាយ។ នេះបើតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ចាម នៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា ដែលបានបន្តអំពាវឱ្យពលរដ្ឋដែលធ្លាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបុគ្គលទាំង២រូបដាក់ខ្លួនឱ្យនៅដាច់ឡែក និងទៅពិនិត្យសុខភាព និងយកសំណាកនៅមន្ទីរពេទ្យបង្អែកដែលស្ថិតនៅជិតៗផ្ទះ ឬរាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានតាមលេខទូរសព្ទ ០៧០ ៨២៨ ៧៨៨ និង ០១២ ៧៣៦ ៧៥៥ ប្រសិនបើសង្ស័យថា មានផ្ទុកកូវីដ-១៩ ។ ចាប់តាំងពីមានផ្ទុកជំងឺកូវីដ-១៩ ខេត្តកំពង់ចាម រកឃើញអ្នកជំងឺកូវីដ-១៩ ចំនួន ១២០នាក់ ក្នុងនោះ៣៣នាក់បានជាសះស្បើយ និង៨៦នាក់ កំពុងសម្រាកព្យាបាល និងមានម្នាក់បាត់បងជីវិត។ សូមបញ្ជាក់ថា គិតមកទល់ពេលនេះ កម្ពុជារកឃើញអ្នកវិជ្ជមានកូវីដ-១៩ សរុប១៦៩៧១ ករណី ក្នុងនោះអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍ មានចំនួន១៦៤១១ នាក់។ អ្នកជាសះស្បើយ សរុប ៦០១៩នាក់ ខណៈអ្នកស្លាប់កើនដល់ ១១០នាក់៕	ដោយ៖ ប៉ូ សុភា
ខណៈរុស្សីបានវាយប្រហារតំបន់ភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែនសាជាថ្មី ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន វ៉ូឡូឌីមៀ ហ្សេលេនស្គី បានទទូចឱ្យលោកខាងលិចបញ្ជូនអាវុធទំនើបៗជាច្រើនបន្ថែមទៀត ហើយឱ្យទាន់ពេលផងដែរ។ លោកក៏ធ្លាប់បានបញ្ជាក់ថា ទាហានអ៊ុយក្រែនមានសមត្ថភាពក្នុងការរៀនប្រើអាវុធទំនើបទាំងនោះក្នុងរយៈពេលខ្លីតែប៉ុណ្ណោះ។ ជាការឆ្លើយតបនឹងសំណើរបស់អ៊ុយក្រែន អង់គ្លេសកំពុងបញ្ជូនរថពាសដែកចំនួន១២០គ្រឿងបន្ថែមទៀតរួមមានរថពាសដែក Mastiff ដែលអាចប្រើជាយានឈ្លបយកការណ៍ ឬយានល្បាត ចំណែកឯសម្ព័ន្ធមិត្តអង់គ្លេសវិញក៏កំពុងបញ្ជូនអាវុធទំនើបៗ ដែលកងកម្លាំងអ៊ុយក្រែនប្រហែលជាមិនធ្លាប់បានប្រើពីមុនផងដែរ។ អ្នកនាំពាក្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេសបានលើកឡើងបែបនេះ។ «នេះជាការសមហេតុសមផលដែលពួកគេ (ទាហានអ៊ុយក្រែន) ទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលចាំបាច់ក្នុងការប្រើប្រាស់អាវុធឱ្យបានល្អបំផុត។ ពួកយើងក៏ច្បាស់ថា មេដឹកនាំរុស្ស៊ី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នឹងបង្កើនសកម្មភាពលុកលុយផងដែរ»។ អ្នកនាំពាក្យដដែលបានបញ្ជាក់បែបនេះ រួចបន្តថា កងទ័ពអ៊ុយក្រែន ចាប់ផ្តើមហ្វឹកហាត់ប្រើរថពាសដែកល្បាតដែលផ្តល់ដោយអង់គ្លេសក្នុងខែមេសានេះ។ នៅក្នុងខែមេសា សមាជិកនៃរដ្ឋាភិបាលអ៊ុយក្រែន បានទៅជំរំយោធាមួនៅក្រុង Salisbury របស់អង់គ្លេស ទីកន្លែងដែលពួកគេត្រូវបានបង្ហាញពីអាវុធផ្សេងៗ និងបានពិភាក្សាអំពីរបៀបដែលរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសអាចផ្គត់ផ្គង់សព្វាវុធទៅក្រុងកៀវបាន។ កន្លងមក លោក ចនសុន ក៏បានបង្កើតទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយ ប្រធានាធិបតី អ៊ុយក្រែនដោយបានសន្ទនាយ៉ាងទៀងទាត់តាមទូរស័ព្ទ និងព្រមទាំង បានធ្វើដំណើរទៅក្រុងកៀវផ្ទាល់ទៀតផង។ លើសពីនេះ តាំងពីសង្គ្រាមបានចាប់ផ្ដើមមក អង់គ្លេសបានផ្ដល់ប្រព័ន្ធប្រឆាំងនាវា ប្រព័ន្ធប្រឆាំងយន្តហោះចម្បាំង ព្រមទាំងអាវុធប្រឆាំងរថក្រោះធុនស្រាលជាដើម។ អាវុធទាំងនេះបានជួយឱ្យកងកម្លាំងអ៊ុយក្រែនទប់ទល់នឹងកម្លាំងរុស្សីមួយកម្រិតដែរ៕	ទាហានអ៊ុយក្រែនមួយក្រុមតូច កំពុងតែហ្វឹកហាត់នៅអង់គ្លេសជាលើកដំបូងតាំងពីរុស្ស៊ីបានលុកលុយអ៊ុយក្រែនមក។ អ្នកនាំពាក្យនាយករដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេសលើកឡើងបែបនេះនៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ អង់គ្លេសកំពុងតែបញ្ជូនអាវុធទំនើបៗបន្ថែមទៀតទៅកាន់អ៊ុយក្រែនដើម្បីតតាំងជាមួយរុស្ស៊ី។
ការបកស្រាយរបស់គណៈកម្មការជាតិដើម្បីទប់ស្កាត់និងបង្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ ធ្វើឡើងតាមរយៈសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អ្នកនាំពាក្យខ្លួន ដែលចេញនៅថ្ងៃទី៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២០ ក្រោយសង្កេតឃើញនៅលើបណ្ដាញព័ត៌មានសង្គម មានការផ្សព្វផ្សាយនូវព័ត៌មានដដែលៗ ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់កន្ទុយនាគ ស្ថិតនៅតំបន់ឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យ ស្រុកតាវែង ខេត្តរតនគិរី។ មានព័ត៌មានមួយបានចុះផ្សាយ ថារកឃើញឈើល្មើសច្បាប់ជាង១៨០០កំណាត់ ស្មើនឹងរាប់ពាន់ម៉ែត្រគូបនៅតំបន់កន្ទុយនាគ ដោយសារកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស អល់អែកអនុវត្តច្បាប់។ អ្នកនាំពាក្យ បញ្ជាក់ក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានថា ក្រុមការងារបង្ក្រាបបទល្មើស បានចុះដល់តំបន់កន្ទុយនាគ កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ ហើយបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២០។ អ្នកនាំពាក្យបន្តថា ការចុះបង្ក្រាបនេះ គឺបានចាប់យកឈើល្មើសច្បាប់ជាង២០០០កំណាត់ ក្នុងនោះឆេះជាង១៨០កំណាត់។ អ្នកនាំពាក្យ បន្ថែមថា ឈើដែលចាប់បានទាំងនោះ ក្រុមការងារបានប្រគល់ឲ្យអាជ្ញាធរថ្នាក់ខេត្តជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងដោះស្រាយសំណុំរឿងតាមនីតិវិធី។ ជាមួយគ្នានេះដែរ អ្នកនាំពាក្យខាងលើ អះអាងថា អនុផលព្រៃឈើដែលជាវត្ថុតាងនៃបទល្មើស គឺសម្រាប់ដាក់ឲ្យដេញថ្លៃ ឬពិគ្រោះថ្លៃ ជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីប្រមូលថវិកាជូនជាតិ។ ជាក់ស្ដែង មានឈើជាង៧,៣លានម៉ែត្រត្រីគុណ នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី ក្រចេះ ត្បូងឃ្មុំ ត្រូវបានដេញថ្លៃរួចរាល់៕	ភ្នំពេញ៖ គណៈកម្មការជាតិដើម្បីទប់ស្កាត់និងបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ បានបកស្រាយប្រាប់សាធារណជនថា ក្រុមការងារស្រាវជ្រាវនិងបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ គឺអនុវត្តតួនាទី ភារកិច្ចទៅតាមច្បាប់ បើមានបទល្មើសត្រូវតែបង្ក្រាប មិនអល់អែកឡើយ។
កីឡាករសញ្ជាតិស៊ែប៊ីរូបនេះ បានខកខានការប្រកួត Australian Open រួចមកហើយនៅដើមឆ្នាំនេះ ដោយសារតែបញ្ហាមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំងនេះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ Djokovic ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យលេងក្នុងកម្មវិធី French Open និង Wimbledon ដោយឈ្នះ Wimbledon ជាលើកទី៧ក្នុងអាជីព បើទោះមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំងក្តី។ ផ្ទុយទៅវិញ បើទោះមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីប្រកួតពានរង្វាន់ US Open ដែលនឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា រួចហើយក្តី Djokovic ទំនងមិនអាចចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍នេះទេ បន្ទាប់ពីសហព័ន្ធកីឡាវាយកូនបាល់អាម៉េរិក (USTA) បញ្ជាក់ថាខ្លួនត្រូវគោរពគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលអាម៉េរិកដែលហាមមិនឱ្យជនបរទេសមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំងចូលប្រទេសខ្លួន។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសមួយរបស់ USTA សរសេរថា Djokovic ម្ចាស់ពាន Grand Slam ២១សម័យមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជី ITF Grand Slam ដែលមានសិទ្ធិចាប់ឆ្នោតរើសគូប្រកួតនៅ US Open ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ បើទោះដូច្នេះក្តី USTA ត្រូវគោរពគោលជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលអាម៉េរិកទាក់ទងនឹងការរិតត្បិតធ្វើដំណើរចូលទៅក្នុងប្រទេសលើជនណាដែលមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំង។ នេះមានន័យថា Djokovic វ័យ៣៥ឆ្នាំ និងជាកីឡាករវាយកូនបាល់លំដាប់ទី៧ពិភពលោកនាពេលបច្ចុប្បន្ន មានភាគរយខ្ពស់មិនអាចចូលរួមកីឡាវាយកូនបាល់កម្រិត Grand Slam នៅទឹកដីអាម៉េរិកឆ្នាំ២០២២នេះបានទេ៕	Novak Djokovic នឹងមិនអាចចូលរួមប្រកួតកីឡាវាយកូនបាល់ពានរង្វាន់ US Open ឆ្នាំ២០២២ បានទេ ដោយសាររូបគេមិនបានចាក់វ៉ាក់សាំងបង្កាជំងឺកូវីដ-១៩។
ក្នុងចំណោមមាត្រាថ្មីទាំងអស់ ដែលទើបសរសេរបន្ថែមនៅក្នុងច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ មានមាត្រាមួយ បានកំណត់ឲ្យរំលាយគណបក្សចោល ប្រសិនបើអ្នកទោសបានធ្វើសកម្មភាពដើម្បីជួយជ្រោមជ្រែងគណបក្សនោះ។ មាត្រា ៦ ថ្មី ត្រង់ចំណុចទី ៧ នៃច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ បានចែងយ៉ាងដូច្នេះថា៖«គ្រប់គណបក្សនយោបាយ មិនត្រូវយល់ព្រមដោយចំហ ឬដោយតុណ្ហីភាព [ស្ងៀមស្ងាត់] ឬឃុបឃិតជាមួយអ្នកទោសពីបទឧក្រិដ្ឋ ឬបទមជ្ឈិម ឲ្យធ្វើសកម្មភាពណាមួយ ដើម្បីជាប្រយោជន៍នយោបាយសម្រាប់គណបក្សខ្លួន»។ តាមខ្លឹមសារនេះ ទំនងជាមានន័យថា មាត្រាថ្មី តម្រូវឲ្យគណបក្ស ចេញមុខបដិសេធជាសាធារណៈ ចំពោះសកម្មភាពរបស់អ្នកទោស ដែលបានធ្វើឡើង ក្នុងគោលបំណងទាញយកផលប្រយោជន៍ផ្នែកនយោបោយទៅឲ្យគណបក្សនោះ។ ជាមួយគ្នានេះ មាត្រា ៦ ថ្មី ត្រង់ចំណុចទី ៦ នៃច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ មានចែងទៀតថា គណបក្ស មិនអាចប្រើប្រាស់រូបថត សារជាសំឡេង និងឯកសារជាលាយលក្ខណ៍អក្សររបស់អ្នកទោសឡើយ។ បើគណបក្សណា បានប្រពឹត្តខុសពីបទបញ្ញត្តិខាងលើ គណបក្សនោះ អាចនឹងត្រូវបញ្ឈប់សកម្មភាព ឬក៏ត្រូវរំលាយចោលដោយតុលាការ។ បន្ថែមពីលើនេះ មាត្រា ៤៨ ថ្មី នៃច្បាប់ដដែល ក៏មិនអនុញ្ញាតឲ្យគណបក្សយកឈ្មោះរបស់បុគ្គល ទៅដាក់ជាឈ្មោះរបស់គណបក្ស ហើយក៏មិនអនុញ្ញាតឲ្យយករូបភាពរូបវន្តបុគ្គល ទៅធ្វើជាសញ្ញាសម្គាល់របស់គណបក្សដែរ។ ច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ ដែលទើបនឹងធ្វើវិសោធនកម្មនេះ បានចូលជាធរមាន កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២0១៧ តាមរយៈការចុះហត្ថលេខា ប្រកាសឲ្យប្រើប្រាស់ ដោយសម្តេច សាយ ឈុំ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ដែលទទួលរាជានុសិទ្ធិជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី ខណៈព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់អវត្តមានពីប្រទេសកម្ពុជា។ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ រួមទាំងក្រុមសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួន បានជំទាស់នឹងការធ្វើវិសោនកម្មលើច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយនេះ។ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងក្រុមសង្គមស៊ីវិល យល់ថា មាត្រាថ្មីនៃច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ ប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិនយោបាយរបស់ពលរដ្ឋ ដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃប្រទេសកម្ពុជា។ តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយចំនួនពីរលើកហើយ ក្នុងឆ្នាំ២0១៧នេះ។ ការធ្វើវិសោធនកម្មលើកទីមួយ បានកំណត់ក្នុងច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយថា អ្នកទោសមិនអាចធ្វើជាប្រធានគណបក្ស ឬក៏ធ្វើជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការនាយកនៃគណបក្សណាមួយឡើយ។ អ្នកដែលស្នើឲ្យធ្វើវិសោធនកម្មទាំងពីរលើកនេះ គឺសម្តេច ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា៕	ភ្នំពេញ៖ ច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ ដែលទើបនឹងត្រូវបានកែប្រែដោយតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានផ្តល់អំណាចយ៉ាងធំធេង ដល់តុលាការ។ តុលាការ អាចរំលាយគណបក្សណាមួយ បើគណបក្សនោះ បានធ្វើខុសនឹងមាត្រាថ្មីនៃច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ។
ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានស្តីពីកម្ពុជានៅវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក (WEF) សម្តេច ហ៊ុន សែន បានកត់សម្គាល់ថា អាស៊ានមានភាពចាស់ទុំ អាចរក្សាសន្តិសុខ សន្តិភាព ស្ថិរភាព ហើយមានភាពរឹងមាំក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមធំៗបាន។ សម្តេចបានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា ៖«ភាពជោគជ័យរួមគ្នា បាននិងកំពុងបង្កើតភាពអំណោយផលដល់ការសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យអាស៊ានឆ្នាំ ២០២៥។ ទន្ទឹមនេះ យើងក៏កត់សម្គាល់ផងដែរពីការប្រែប្រួលដ៏ឆាប់រហ័សនៃបរិបទពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន អាស៊ានបន្តពុះពារដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនដូចជា ការកើនឡើងនៃចរន្តប្រឆាំងសកលភាវូបនីយកម្ម ការគាំពារនិយម និងប្រជាឧបាយជាដើម រួមនិងបន្តភាពមិនប្រាកដប្រជានៃសេដ្ឋកិច្ច»។ ការលើកឡើងរបស់មេដឹកនាំកម្ពុជា នៅក្នុងវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនេះ ស្របពេលដែលចលនាប្រឆាំងសាកលភាវូបនីយកម្ម ការគាំពារនិយម និងចលនាប្រជាឧបាយកើតឡើងផុសផុលនៅពាសពេញពិភពលោក ជាពិសេសនៅបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច។ ការជាប់ឆ្នោតរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកជាទឡ្ហីករណ៍ស្រាប់។ ក្រោយស្បថចូលកាន់តំណែង ប្រធានាធិបតីរូបនេះសម្រេចដកអាមេរិកចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មភាពជាដៃគូអន្តរប៉ាស៊ីហ្វិក (TPP) ថែមទៀតដែលវាកាន់តែធ្វើឲ្យពិភពលោកបារម្ភជាពិសេសតំបន់អាស៊ានតែម្តង។ ត្រឡប់មករឿងអាស៊ានវិញ សម្តេចក៏កត់សម្គាល់ផងដែរថា អាស៊ានក៏អាចទាញប្រយោជន៍បានច្រើន ក្នុងពេលដែលមានការកើតឡើងនៃចរន្តខ្លាំងក្លានៃបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មលើកទី៤។ បដិវត្តន៍នេះ ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការកំណត់ការរីកចម្រើននៃវិស័យឧស្សាហកម្ម,ការអប់រំ, ពាណិជ្ជកម្មនិងទីផ្សារការងារ។ «ដូច្នេះ អាស៊ានមជ្ឈមណ្ឌលកំណើនមួយរបស់ពិភពលោក ហើយមានប្រជាជនវ័យក្មេងច្រើនដែលងាយទទួលនិងស្របយកបច្ចេកវិទ្យាថ្មី ចាំបាច់ត្រូវមានគោលនយោបាយសមរម្យដើម្បីគាំទ្រដំណើរការប្រែប្រួលរចនាសម្ព័ន្ធដែលជំរុញដោយបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មនេះក្នុងរយៈពេលវែង»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់សម្ដេច ហ៊ុន សែន។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានផ្តល់អនុសាសន៍ថា អាស៊ានបន្តសមាហរណកម្មដោយសម្របខ្លួន តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរ ដើម្បីចាប់យកឱកាសទាញយកប្រយោជន៍ ក៏ដូចជាដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមដែលបង្កើតឡើងដោយចរន្តបដិវត្តន៍នៃឧស្សាហកម្មទី៤នេះ។ អាស៊ានត្រូវបង្កើនគុណភាពអប់រំ និងការបំពាក់បំប៉នជំនាញ, ការលើកកម្ពស់ប្រព័ន្ធការពារសង្គម, ដោះស្រាយបញ្ហាការងារ, វិសមភាពសង្គម និងជំរុញការអភវិឌ្ឍប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន( Inclusive growth) ៕	ភ្នំពេញ៖ សម្តេច ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានកត់សម្គាល់ថា អាស៊ាននឹងបន្តអភិវឌ្ឍខ្លួនទៅមុខនិងពុះពារធ្វើយ៉ាងណាដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមធំៗ មានទាំងចលនាប្រឆាំងសកលភាវូបនីយកម្ម និងការគាំពារនិយមជាដើម។ បើតាមសម្ដេច ហ៊ុន សែន ការចាប់យកឱកាសក្នុងបរិបទនៃបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មទី៤នេះ និងការបង្កើតគោលនយោបាយសមរម្យ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានិងទាញយកប្រយោជន៍រួមនោះ គឺជារឿងសំខាន់ដែលអាស៊ានត្រូវធ្វើនាពេលអនាគត។
ថ្លែងក្នុងបទសម្ភាសផ្ទាល់ជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ នៅទីលានហ្វឹកហាត់ប្រដាល់កីឡដ្ឋានស្តាតចាស់ កីឡាករដែលមានរហស្សនាម«រាហ៊ូប្រាក់ ស៊ន រ៉ាគីម» លើកឡើងថា ការបង្ហាញខ្លួនជាលើកទីពីររបស់ខ្លួនក្នុងការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេម ខ្លួនពិតជារំភើប និងរីករាយខ្លាំងណាស់។ កីឡាករមានដើមកំណើតមកពីខេត្តបាត់តំបងរូបនេះ បង្កើនការហ្វឹកហាត់ដើម្បីសម្រេចបំណងដណ្តើមមេដាយស៊ីហ្គេមនៅកម្ពុជា។ កីឡាករ ស៊ន រ៉ាគីម និយាយថា៖«សម្រាប់ស៊ីហ្គេម២០២៣ យើងនៅសល់ពេលតិចតួច ដូច្នេះពេលហ្វឹកហាត់ក៏នៅសល់មិនច្រើនដែរ។ សម្រាប់ពួកយើងបានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយ ការហ្វឹកហាត់មកដល់ពេលនេះសូម្បីតែថ្ងៃសៅរ៍អាទិត្យក៏យើងអត់សម្រាកដែរ»។ រ៉ាគីម បញ្ជាក់ថា ការហ្វឹកហាត់រៀងរាល់ថ្ងៃ មួយថ្ងៃ៣ពេល(ព្រឹក,រសៀល និងយប់)។ កីឡាករប្រដាល់ឃីកបុកស៊ីងជម្រើសជាតិកម្ពុជា ស៊ន រ៉ាគីម(ស្តាំ) ក្នុងពេលផ្តល់បទសម្ភាស។។ ជាមួយនឹងការប្រឹងប្រែងហ្វឹកហាត់ខ្លាំងក្លានេះចំពោះកីឡាករមានវ័យ២២ ឆ្នាំរូបនេះមានក្តីប្រាថ្នាដ៏ធំគឺប្រជែងមេដាយសម្រាប់ប្រទេសជាតិខ្លួនឱ្យបាន ទោះកម្រិតមេដាយណាក៏ដោយ។ រាហ៊ូប្រាក់បាត់ដំបង ថ្លែងទាំងមិនហ៊ានរំពឹងខ្ពស់ថា ៖«សម្រាប់ខ្ញុំ មិនហ៊ានសន្យាថាយកមេដាយមាស ឬក៏មេដាយមួយណាទេ តែសម្រាប់ខ្ញុំផ្ទាល់គឺហ្វឹកហាត់ខ្លាំង ហើយប្រឹងប្រែងធ្វើឱ្យអស់ពីសមត្ថភាព»។ គួបញ្ជាក់ថា កីឡាករឃីកបុកស៊ីជម្រើសជាតិកម្ពុជា ស៊ន រ៉ាគីម នឹងត្រូវប្រកួតលើប្រភេទទម្ងន់ ៦៣.៥គីឡូក្រាមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣២ ឆ្នាំ២០២៣ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ដែលប្រព្រឹត្តទៅពីថ្ងៃទី៥-១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣៕	កីឡាករប្រដាល់ឃីកបុកស៊ីងជម្រើសជាតិកម្ពុជា ស៊ន រ៉ាគីម ប្តេជ្ញាដណ្តើមមេដាយស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០២៣ឱ្យបានតាមបំណងប្រាថ្នា តាមរយៈការប្រឹងប្រែងហ្វឹកហាត់របស់ខ្លួន។ រ៉ាគីម បង្ហាញពីក្តីរំភើបចិត្តព្រោះនេះជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកដំបូងដែលកម្ពុជាទទួលបានការរៀបចំ។
អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ អាល្លឺម៉ង់រងការរិះគន់ពីអ្នកជំនាញបរិស្ថាន ជាពិសេសនៅអឺរ៉ុប ទាក់ទងនឹងការបំពុលខ្យល់អាកាស។ រដ្ឋាភិបាលថ្នាក់មូលដ្ឋាន ត្រូវបានណែនាំឲ្យយកចិត្តទុកលើបញ្ហាបរិស្ថាន តាមរយៈការកាត់បន្ថយករណីបំពុលដោយសារយានយន្ត។ ការលក់រថយន្តម៉ាស៊ូតនៅអាល្លឺម៉ង់ បានធ្លាក់ចុះ ៣១,១ភាគរយនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១៨ ខណៈដែលការលក់នៅលើទីផ្សារអឺរ៉ុបទាំងមូលក៏បានធ្លាក់ចុះ១៦ភាគរយផងដែរក្នុងរយៈពេលដូចគ្នា។ Hamburg ជាក្រុងដំបូងដែលប្រកាសពីការហាមប្រើប្រាស់រថយន្តម៉ាស៊ូត ចាប់ពីខែឧសភាមក។ កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា តុលាការអាល្លឺម៉ង់ បានបញ្ជាក់ពីការហាមបើកបររថយន្តម៉ាស៊ូតនៅតំបន់មួយចំនួននៃរដ្ឋ North Rhine-Westphalia រដ្ឋ Hesse ជាដើម។ អាជ្ញាធរក្រុង Darmstadt នៃរដ្ឋ Hesse បានប្រកាសពីគម្រោងហាមប្រាមរថយន្តម៉ាស៊ូត និងសាំងចាស់ៗ នៅភូមិសាស្ត្រមួយចំនួនក្នុងក្រុង ខណៈក្រុង Wiesbanden ចាប់ផ្តើមអនុវត្តនៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុង Essen និង Gelsenkirchen នៃ North Rhine-Westphalia ត្រូវបានតុលាការតម្រូវឲ្យបញ្ឈប់ចរាចរណ៍យានយន្តបំពុលបរិស្ថាននៅតំបន់ដែលមានផ្លូវខ្វាត់ខ្វែងច្រើន។ ក្រុងផ្សេងទៀតរួមមាន Bonn, Cologne, Mainz, Stuttgard, Aachen, Frankfurt, មុយនិច, Duesseldorf និងក្រុងប៊ែរឡាំង ដោយទីតាំងដែលត្រូវហាមឃាត់មានការកំណត់ច្បាស់លាស់ពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន៕	បណ្តាទីក្រុងនានានៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ បានសម្រេចហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់រថយន្តចាក់ម៉ាស៊ូតចាស់ៗ ដែលបំផ្លាញបរិស្ថាន។ ក្រុងទាំងនេះ បានអនុវត្តតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការរដ្ឋបាលជាន់ខ្ពស់ កាលពីខែកុម្ភៈកន្លងមក។ នេះបើយោងតាមការផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានរ៉យទ័រ។
ការខ្សោយតម្រងនោមស្រួចស្រាវ គឺជាជំងឺដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយដែលបញ្ជាក់ថា តម្រងនោមអ្នកឈប់ច្រោះឈាមហើយ ដូច្នេះវានឹងធ្វើឲ្យជាតិពុលកើនឡើងក្នុងខ្លួនខ្លាំងរហូតដល់បាត់បង់ជីវិតក៏មាន។ នៅពេលយើងនិយាយដល់សុខភាព អ្នកគួរតែដឹងឲ្យបានច្រើននូវអ្វីដែលត្រឹមត្រូវ និងអ្វីដែលខុសប្រក្រតីក្នុងរាងកាយ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាអាការៈមួយចំនួននៃជំងឺខ្សោយតម្រងនោម។ បើសិនជាអ្នកសង្កេតឃើញថា មានអាការៈទាំងនេះមែន យកល្អវាគួរតែដល់ពេលពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យហើយ។ ការហើមនៅជើង និងប្រអប់ជើង មានបញ្ហានៅផ្លូវទឹកនោមដូចជា ពិបាកនោម ត្រូវការប្រឹងនៅពេលនោម ទឹកនោមស្លេក ឬខាប់ នោមចេញតិចៗ ទឹកនោមមានពពុះ ចេះតែចង់នោមនៅពេលយប់ ស្បែកឡើងកន្ទួលរមាស់ អស់កម្លាំងជាញឹកញាប់ និងខុសធម្មតា ពិបាកដកដង្ហើម ក្នុងមាត់មានរសជាតិដូចដែក ឈឺចាប់នៅខ្នងផ្នែកខាងលើ មិនអាចផ្ចង់អារម្មណ៍បាន ក្អួតចង្អោ និងវិលមុខ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	តើអ្នកមានដឹងទេថា ក្នុងតម្រងនោមរបស់មនុស្សយើងម្នាក់ៗមានកញ្ជ្រែងច្រោះទឹកនោមជាង ២លានដែរទេ ដែលវាមានសមត្ថភាពច្រោះឈាមទៅជាទឹកនោមរហូតដល់ ៣ ទៅ៤លីត្រជារៀងរាល់ ៥នាទី ២៤ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ និង ៧ថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍។ តម្រងនោមដើរតួនាទីសំខាន់ណាស់សម្រាប់ថែរក្សាសុខភាពរបស់រាងកាយ។ វាមិនត្រឹមតែជួយលាងសម្អាតឈាមទេ តែថែមទាំងរក្សាតុល្យភាពជាតិប្រៃ និងជាតិរ៉ែត្រឹមត្រូវក្នុងរាងកាយទៀត។

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.