Split (3)

train · 79.3k rows

text stringlengths 31 26.1k	summary stringlengths 11 1.19k
បក្សនយោបាយជំនាន់ថ្មីដែលបានស្នើទៅក្រសួងសុំបង្កើតបក្សកាលពីថ្ងៃទី១៨កញ្ញា មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅភូមិច្រេស ឃុំកណ្តែក ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប។ នេះបើតាម លិខិត របស់លោក ស សុខា ជម្រាបទៅលោក ប៉ាត មុន្នី តំណាងស្ថានបនិកគណបក្ស ចេញថ្ងៃទី២៨កញ្ញា ហើយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ បានណែនាំឱ្យ លោក ប៉ាត មុន្នី រៀបចំសញ្ញាសម្គាល់គណបក្សឡើងវិញ ដោយអនុលោមតាមការកំណត់ក្នុងបញ្ញត្តិ។ ក្រោយរៀបចំសញ្ញាសម្គាល់បក្សហើយ ត្រូវផ្ញើទៅក្រសួងពិនិត្យវិញ។ ដើម្បីឱ្យបក្សនេះ សុពលភាព និងអាចធ្វើសកម្មភាពបានជានីតិបុគ្គល ក្នុងរយៈពេល១៨០ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបានបង្កើតរួចហើយ គណបក្សជំនាន់ថ្មីត្រូវរៀបចំបែបបទ និងបំពេញលក្ខខណ្ឌស្នើសុំចុះបញ្ជីនៅក្រសួងមហាផ្ទៃស្របតាមច្បាប់ស្តីពីគណបក្សនយោបាយ។ នេះជាការណែនាំរបស់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ៕	ភ្នំពេញ៖ លោក ស សុខា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ សម្រេចឱ្យលោក ប៉ាត មុន្នី បង្កើត «គណបក្សជំនាន់ថ្មី» មានអក្សរកាត់ថា (គ.ជ.ថ)។
ការត្រៀមបញ្ចេញលុយ៣០លានដុល្លារទៀតនេះ គឺធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីធនាគារជាតិបានបញ្ចេញលុយអស់៨០លានដុល្លារហើយ ក្នុងការអន្តាគមន៍លើទីផ្សារអត្រាប្តូរប្រាក់ ដើម្បីរក្សាតម្លៃប្រាក់រៀល ចាប់ថ្ងៃពីទី៦កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣ មក។ ធនាគារជាតិ ប្រើយន្តការស្រូបយកប្រាក់រៀលពីទីផ្សារ បែបនេះ ក្នុងគោលដៅជួយពង្រឹងអំណាចទិញប្រាក់រៀល និងរួមចំណែកគាំទ្រការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ ខណៈកម្ពុជារងសម្ពាធនៃការកើនឡើងថ្លៃនៃប្រាក់ដុល្លារអាម៉េរិកក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិ។ អត្ថបទទាក់ទង ធនាគារជាតិ បញ្ចេញប្រាក់អស់៨០លានដុល្លារហើយ ដើម្បីរក្សាតម្លៃប្រាក់រៀល ដ្បិត បច្ចុប្បន្នការបញ្ចេញប្រាក់ដុល្លារទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យអត្រាប្តូររៀលធៀបនឹងដុល្លារអាម៉េរិក ធ្លាក់ដល់កម្រិតសមស្របតាមស្ថានភាពទីផ្សារក្តី ប៉ុន្តែធនាគារជាតិ នឹងបន្តធ្វើអន្តរាគមន៍បែបនេះ រហូតដល់ស្ថានភាពអត្រាប្តូរប្រាក់នៅកម្ពុជា មានលំនឹងឡើងវិញ។ សេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ធនាគារជាតិកាលពីថ្ងៃទី១៨កញ្ញា បានរៀបរាប់យ៉ាងដូច្នេះ៖ «ដោយឃើញការប្រែប្រួលតម្លៃប្រាក់ដុល្លារនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ និងការវិវឌ្ឍនៃស្ថានភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត ធនាគារជាតិ សម្រេចបន្តគ្រប់គ្រងសម្ពាធលើទីផ្សារប្រាក់បន្ថែមទៀត»។ បើតាមធនាគារជាតិ ការអន្តរាគមន៍នេះ នឹងត្រូវធ្វើឡើងចំនួន២ដងក្នុងមួយសប្តាហ៍( គឺថ្ងៃពុធ និងថ្ងៃសុក្រ) រហូតដល់ចុងសប្តាហ៍ទី២នៃខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។ សម្រាប់អត្រាប្តូរប្រាក់គោលប្រចាំថ្ងៃទី២៤កញ្ញា ដែលចេញដោយធនាគារជាតិ គឺ១ដុល្លារ ស្មើនឹង ៤ ១១៦រៀល ខណៈអត្រាប្តូរប្រាក់នៅលើទីផ្សារ មានតម្លៃ ៤ ១២៧រៀល ក្នុង១ដុល្លារ៕	ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ត្រៀមបញ្ចេញលុយ ៣០លានដុល្លារទៀត ដើម្បីរក្សាតម្លៃប្រាក់រៀល តាមរយៈការដាក់ដេញថ្លៃជាមួយគ្រឹះស្ថានធនាគារ មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ និងអាជីករប្តូរប្រាក់នៅកម្ពុជាទាំងអស់។ លុយ៣០លានដុល្លារនេះ នឹងត្រូវដាក់ដេញថ្លៃជាដំណាក់កាល។ ពោល គឺថ្ងៃទី២៧កញ្ញា ធនាគារជាតិ នឹងបញ្ចេញ១៥លានដុល្លារ រីឯ១៥លានទៀត ត្រូវបញ្ចេញ នៅថ្ងៃទី២៩កញ្ញា។ នេះបើយោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ធនាគារជាតិ។
សូមទស្សនាកិច្ចសម្ភាសរវាង កញ្ញា ខន ចំប៉ា នៃសារព័ត៌មានថ្មីៗ និងកញ្ញា សេង ចាន់មុល្លិកា ជានិស្សិតដែលកំពុងសិក្សាផ្នែករដ្ឋបាលធុរកិច្ច នៅAUPP ដូចតទៅ៖ កញ្ញា សេង ចាន់មុល្លិកា ជានិស្សិតឆ្នាំទី៣ នៃសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកាំងភ្នំពេញ(AUPP) ផ្នែករដ្ឋបាលធុរកិច្ច។ កញ្ញា សេង ចាន់មុល្លិកា បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា មានហេតុផលចំនួន៣ ដែលធ្វើឲ្យនាង ជ្រើសរើសបន្តការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្ររបស់ខ្លួននៅ AUPP។ មូលហេតុទី១ គឺកម្មវិធីសញ្ញាបត្រពីរ(Daul drgree program) ទី២ គឺការសិក្សាជាមួយសាស្ត្រាចារ្យដែលមានសញ្ញាបត្របណ្ឌិត និងមានបទពិសោធន៍បង្រៀនយូរឆ្នាំ និងកម្មវិធីសិក្សាតាមស្តង់ដារសហរដ្ឋអាមេរិក។ កញ្ញា សេង ចាន់មុល្លិកា បានរៀបរាប់ពីជីវិតសិក្សានៅAUPPរយៈពេល៣ឆ្នាំមកនេះថា៖«AUPP បានផ្តល់បទពិសោធន៍ដល់ខ្ញុំជាច្រើនក្នុងរយៈពេលសិក្សា៣ឆ្នាំមកនេះ គឺខ្ញុំរៀនបានច្រើនខ្ញុំស្គាល់គេបានច្រើន។ AUPP លើកទឹកចិត្តដល់សិស្សិធ្វើអ្វីមួយ ដូចជាសកម្មភាពសង្គម ឬការបង្កើតក្លិបសិក្សា ខ្ញុំអាចមានបណ្តាញទំនាក់ទំនងជាមួយសិស្សដទៃទៀត ព្រោះក្រៅពីការសិក្សា យើងមានការពិភាក្សាជាក្រុម និងការសិក្សាលើគម្រោងផ្សេងៗ»។ ទាក់ទងនឹងឱកាសការងារ វិញយុវតីរូបនេះ ហាក់មិនបារម្ភឡើយ។ មិនបារម្ភ ក៏ព្រោះថា នាងបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ពីការផ្តល់ការអប់រំដ៏មានគុណភាពខ្ពស់របស់ AUPP បូកផ្សំនឹងការសិក្សាតាមស្តង់ដារសហរដ្ឋអារិក រួមបណ្តាញដ៏ច្រើនរវាង សាកលវិទ្យាល័យ AUPP និងក្រុមហ៊ុនទាំងក្នុងស្រុក។ កត្តាទាំងនេះ ធ្វើឲ្យកញ្ញា សេង ចាន់មុល្លិកា ជឿជាក់ថា និស្សិតដែលបញ្ចប់ការសិក្សានៅ AUPP នឹងងាយស្រួលក្នុងទទួលបានឱកាសការងារ៕	កញ្ញា សេង ចាន់មុល្លិកា ជានិស្សិតដែលកំពុងសិក្សាផ្នែករដ្ឋបាលធុរកិច្ចនៅសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិកាំងភ្នំពេញ(AUPP)។ គុណភាពអប់រំ ការសិក្សាតាមកម្មវិធីសិក្សាដូចសហរដ្ឋអាមេរិក ពិសេសកម្មវិធីសញ្ញាបត្រពីរ (Daul degree program) ដែលមានតែនៅ AUPP មួយគត់នោះ គឺជាហេតុផលចម្បងដែល យុវតី ចាន់មុល្លិកា សម្រេចចិត្តបន្តការសិក្សារបស់ខ្លួននៅ AUPP។ យុវតី សេង ចាន់មុល្លិកា ក៏ជឿជាក់ដែរថា រូបនាងនឹងទទួលបានឱកាសការងារដ៏ទូលាយ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សា។
ក្រោយមានហេតុការណ៍បើកឡានបំបុក និងការចាក់សម្លាប់នៅក្រុងឡុងដ៍ ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បាននិយាយទូរសព្ទជាមួយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស ថេរ៉េសា ម៉េយ៍ និងបានចូលរួមមរណទុក្ខជាមួយលោកស្រីចំពោះហេតុការណ៍នេះ។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ក៏បានប្រកាសផ្ដល់ជំនួយគ្រប់យ៉ាងទៅឲ្យអង់គ្លេសក្នុងការស៊ើបអង្កេត និងតាមចាប់ខ្លួនជនដៃដល់ដើម្បីផ្ដន្ទាទោស។ នេះបើតាមការប្រកាសរបស់សេតវិមាន។ បន្ថែមពីលើនោះ លោកប្រធានាធិបតី ត្រាំ ក៏បានប្រកាសតាមបណ្ដាញសង្គម Twitter របស់លោកដែរថា អាមេរិក នឹងជួយអង់គ្លេសតាមអ្វីដែលខ្លួនអាចធ្វើបាន ហើយអាមេរិកនឹងនៅទីនោះ និងនៅជាមួយអង់គ្លេសរហូត។ Whatever the United States can do to help out in London and the U. K., we will be there - WE ARE WITH YOU. GOD BLESS! Donald J. Trump (@realDonaldTrump) June 3, 2017 ជាមួយគ្នានោះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ក៏ឆ្លៀតកេងចំណេញលើស្ថានការណ៍វឹកវរនៅក្រុងឡុងដ៍ ដោយបានអំពាវនាវឲ្យមានការអនុវត្តការហាមប្រាមការធ្វើដំណើររបស់លោកឡើងវិញដែរ ដ្បិតតុលាការអាមេរិកបានសម្រេចព្យួរសេចក្ដីសម្រេចចិត្តរបស់លោក។ នៅលើគណនី Twitter របស់ខ្លួន លោក ត្រាំ បញ្ជាក់ថា៖ «យើងត្រូវតែឆ្លាត, ប្រយ័ត្នប្រយែង និងម៉ឺងម៉ាត់។ យើងចង់ឲ្យតុលាការប្រគល់សិទ្ធិមកយើងវិញ។ យើងត្រូវការបម្រាមធ្វើដំណើរដើម្បីរក្សាសុវត្ថិភាព»។ We need to be smart, vigilant and tough. We need the courts to give us back our rights. We need the Travel Ban as an extra level of safety! Donald J. Trump (@realDonaldTrump) June 3, 2017 ការទាមទាររបស់ប្រធានាធិបតី ត្រាំ នៅពេលនេះ ធ្វើឡើងក្រោយលោកបានស្នើឲ្យតុលាការកំពូលសម្រេចចិត្តអនុវត្តតាមបញ្ជាប្រតិបត្តិដែលហាមឃាត់ការធ្វើដំណើរមកកាន់អាមេរិកពីសំណាក់ប្រជាជនមកពីប្រទេសឥស្លាមភាគច្រើនចំនួន៦ ។ បញ្ជាប្រតិបត្តិរបស់លោក ត្រាំ រងការរិះគន់ខ្លាំងពីសំណាក់សហគមន៍អន្តរជាតិ និងការចោទប្រកាន់ថាមានលក្ខណៈរើសអើង ក៏ដូចជាបំពានសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ៕	ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រើបណ្ដាញសង្គម Twitter របស់លោកដើម្បីផ្ដល់ជំនួយដល់អង់គ្លេស ដែលរងការវាយប្រហារដោយការបើកឡានបំបុក និងការចាក់សម្លាប់។ មនុស្សយ៉ាងតិច៦នាក់ បានបាត់បង់ជីវិត ខណៈជនសង្ស័យ៣នាក់ត្រូវបានប៉ូលិសបាញ់សម្លាប់ក្នុងហេតុការណ៍ដែលកើតនៅលើស្ពាន London និងនៅឯផ្សារ Borough ។ លោក ត្រាំ ក៏ឆ្លៀតប្រើប្រាស់ហេតុការណ៍ ធ្វើជាលេសដើម្បីស្នើឲ្យមានការអនុវត្តបម្រាមធ្វើដំណើររបស់លោកឡើងវិញដែរ។
តាមពិតទៅ ឥណ្ឌូណេស៊ី មិនមែនជាប្រទេស ដែលមិនមានសមុទ្រឡើយ។ ឥណ្ឌូណេស៊ី តំបន់ឆ្នេរប្រវែងប្រមាណជាង ប្រាំម៉ឺនគីឡូម៉ែតដែរ ក៏ប៉ុន្តែរៀងរាល់ឆ្នាំ បងធំអាស៊ានមួយនេះ ត្រូវនាំចូលអំបិលពីក្រៅប្រទេសដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារក្នុងស្រុករហូតដល់ ១,៦ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំៗឯណោះ ។ ការណ៍ ដែលធ្វើឲ្យឥណ្ឌូណេស៊ី ត្រូវនាំចូលអំបិលពីក្រៅនោះ ក៏ព្រោះតែ ការផលិតក្នុងស្រុកតិចដែលមានមួយចំនួនជាការផលិតបែបប្រពៃណី និងតាមផ្ទះ និង គុណភាពនៃការផលិតក្នុងស្រុក មិនមានគុណភាពខ្ពស់តាមស្តង់ដាររបស់រោងចក្រ ។ អ្វីដែលសំខាន់នោះ អំបិលឥណ្ឌូណេស៊ី មិនសូវមានសាធាតុ សូដ្យូមក្លរ៉ាត (sodium chloride) ។ មួយវិញទៀតនោះ ការទទួលឥទ្ធិពលអាកាសត្រជាក់ និងសើមក្នុងរយៈពេលយូរ ក៏ជាផ្នែកមួយនៃបញ្ហា ដែលធ្វើឥណ្ឌូណេស៊ី មិនអាចផលិតអំបិលបានផងដែរ ។ ជាក់ស្តែងនោះ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១៧ កន្លងទៅ ឥណ្ឌូណេស៊ី ក៏បានជួបវិបត្តិខ្វះអំបិល ដោយសារតែអាកាសធាតុមួយនេះ ដែលពេលនោះ ធ្វើឲ្យតម្លៃនៃអំបិលនៅទីផ្សារត្រូវឡើងថ្លៃទ្វេដង ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅចុងឆ្នាំ២០១៧កន្លងទៅ រដ្ឋមន្ត្រីសម្របសម្រួលកិច្ចការដែនសមុទ្រឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Luhut Binsar Pandjaitan បានអះអាងថា នៅឆ្នាំ២០២០ ឥណ្ឌូណេស៊ី នឹងឈប់នាំចូលអំបិលពីក្រៅទៀតហើយ ។ លោក ថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាល នឹងបន្តរិះរកមធ្យោបាយដើម្បីបង្កើនផលិតផលអំបិលរបស់ជាតិ ដែលរួមមានតាមរយៈការពង្រីកដីមានសក្តានុពលអំបិលជាដើម ៕	«បងធំអាស៊ាន» ជាពាក្យ ដែលគេប្រើញឹកញាប់ដើម្បីសំដៅលើឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលជាប្រទេសមានផ្ទៃដីធំជាងគេរបស់អាស៊ាន ។ អ្វីគួរឲ្យកត់សម្គាល់មួយ ពាក់ព័ន្ធនឹងបងធំមួយនេះ គឺ ឥណ្ឌូណេស៊ី មិនទាន់អាចផលិតអំបិលដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ស្របតាមតម្រូវការរបស់ប្រជាជនក្នុងស្រុកបានឡើយ ។ មានមូលហេតុអ្វីបានឥណ្ឌូណេស៊ី នៅតែពឹងផ្អែកលើការនាំចូលអំបិលបរទេស ?
របាយការណ៍ពីក្រសួងសុខាភិបាលនាថ្ងៃទី២៤ឧសភា បានបង្ហាញថា ពលរដ្ឋទូទាំងប្រទេសជាង២,២៨លាននាក់ ដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩នេះ មានពលរដ្ឋ១,៣២៧,៧៨១នាក់ បានចាក់វ៉ាក់សាំងរបស់ក្រុមហ៊ុនSinovac, ពលរដ្ឋ៧៩៦,៤៤៨នាក់ បានចាក់វ៉ាក់សាំងរបស់Sinopharm និង១៥៧,៦៤៦នាក់ទៀត បានចាក់វ៉ាក់សាំងCovishield(Astra Zeneca)។ កម្ពុជាផ្តើមចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-១៩ ជូនពលរដ្ឋ និងកងកម្លាំងយោធា តាំងពីថ្ងៃទី១០កុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១មក។ ក្នុងចំណោមមនុស្សជាង២,២៨លាននាក់ ដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩នេះ គឺមាន៧៧២,៣២៣នាក់ ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងតំបន់ក្រហមនៃភូមិសាស្រ្តរាជធានីភ្នំពេញ មានខណ្ឌមានជ័យ ខណ្ឌដង្កោ ខណ្ឌកំបូល ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ ខណ្ឌទួលគោក និងខណ្ឌឫស្សីកែវ។ ពលរដ្ឋទាំងនេះបានចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ ដោយក្រុមគ្រូពេទ្យរបស់ក្រសួងការពារជាតិ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ឧសភា ឆ្នាំ២០២១មក។ ក្រៅពីខណ្ឌនៅក្នុងតំបន់ក្រហមខាងលើ រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ក៏បានសម្រេច ឱ្យខណ្ឌចំការមន ខណ្ឌ៧មករា និងខណ្ឌច្បារអំពៅ ក្នុងយុទ្ធនាការណ៍ចាក់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ ជូនដល់ពលរដ្ឋ ដែលមានអាយុ១៨ឆ្នាំឡើងទៅ ផងដែរ ។ ការចាក់វ៉ាក់សាំងក្នុងខណ្ឌទាំង៣នេះ នឹងចាប់ផ្តើមសម្រាប់ដូសទី១ នៅថ្ងៃទី២៥ឧសភា រហូតដល់ ថ្ងៃទី៧មិថុនា។ សម្រាប់ការចាក់ដូសលើកទី២ នឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តពីថ្ងៃទី៣មិថុនា រហូតដល់ថ្ងៃទី២១មិថុនា ឆ្នាំ២០២១។ ពលរដ្ឋទាំងអស់ដែលមានអាយុចាប់ពី ១៨ឆ្នាំឡើងទៅ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នឹងទទួលបានការចាក់វ៉ាក់សាំងគ្រប់គ្នាៗ ទៅតាមជំហានកម្មវិធីការងារ យ៉ាងយូរបំផុតក្នុងអំឡុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១។ គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៤ឧសភានេះ កម្ពុជាមានវ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-១៩ ចំនួន៦,០២៤,០០០ដូស សម្រាប់ចាក់ជូនប្រជាពលរដ្ឋ។ ក្នុងនោះ មានវ៉ាក់សាំងCovishield ចំនួន៣២៤,០០០ដូស, វ៉ាក់សាំងរបស់ក្រុមហ៊ុនSinopharm ចំនួន១,៧លានដូស និងវ៉ាក់សាំងរបស់Sinovac ចំនួន៤លានដូស៕	ភ្នំពេញ៖ កម្ពុជា មានពលរដ្ឋសរុប២,២៨០,៨៧៥នាក់ហើយ បានចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-191(COVID-19)។ ចំនួននេះ គឺស្មើនឹងអត្រា២២,៨០ភាគរយនៃមនុស្សសរុប១០លាននាក់ក្នុងផែនការចាក់វ៉ាក់សាំងរបស់រដ្ឋាភិបាល។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងសុខាភិបាល ក្នុងចំណោមអ្នកដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការកូវីដ-១៩នេះ មានជាង១,៦លាននាក់ ចាក់នូវដូសទី២រួចហើយ។
ឈ្មោះដទៃទៀតៈ កូឡេកាល់ស៊ីហ្វេរ៉ុល; វីតាមីនD3; អឺហ្គូកាល់ស៊ីហ្វេរ៉ុល; វីតាមីនD2 មុខងារ វីតាមីនD ជួយរាងកាយឲ្យស្រូបយកកាល់ស្យូម ដែលកាល់ស្យូម និងផូស្វាតជាសារធាតុខនិជ ដែលមានសារសំខាន់សំរាប់បង្កើតឆ្អឹងធម្មតា។ ក្នុងវ័យកុមារភាព រាងកាយត្រូវការសារធាតុខនិជទាំងនេះ ដើម្បីផលិតឆ្អឹង។ ប្រសិនបើអ្នកមិន បានទទួលយក កាល់ស្យូមគ្រប់គ្រាន់ទេ រឺ ប្រសិនបើរាងកាយរបស់ អ្នកមិនបានស្រូបយកវា ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ពីរបបអាហារទេ ការផលិតឆ្អឹង និងជាលិការបស់ឆ្អឹងនឹងមានផលប៉ះពាល់។ ការធ្លាក់ចុះចំនួន វីតាមីនD អាចធ្វើឲ្យមានជម្ងឺពុកឆ្អឹង នៅលើមនុស្សពេញវ័យ និងជម្ងឺឆ្អឹងទន់នៅលើកុមារ។ ប្រភពអាហារ រាងកាយផលិត វីតាមីនD នៅពេលដែលស្បែកប៉ះនឹងកំដៅថ្ងៃដោយផ្ទាល់ ។ ហេតុនេះហើយជាញឹកញាប់ គេហៅវីតាមីននេះថាជា វីតាមីនពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ មនុស្សជាច្រើនអាចបំពេញ វីតាមីនD ក្នុងខ្លួនគេបានតាមវិធីនេះ ។ មានអាហារតិចណាស់ ដែលផ្ទុកនូវវីតាមីននេះពីធម្មជាតិ។ ប៉ុនែ្តមានអាហារជាច្រើនដែលបាន ត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលវីតាមីនD។ វីតាមីនDត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងអាហារដូចជា៖ ផលិតផលធ្វើពីទឹកដោះគោ: ឈីស ប័រ ក្រែម ទឹកដោះគោជីវជាតិ ទឹកដោះនៅអាមេរិក (ភាគច្រើនគឺមានដាក់វីតាមីនD ) ខ្លាញ់ត្រី (ត្រីធូណា សាល់ម៉ុន និង ម៉ាការែល) អយស្ទើរ អាហារពេលព្រឹកគ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលមានជីវជាតិ ប៊័រធ្វើបន្លែនិង ខ្លាញ់សត្វ និងទឹក សណ្តែក វាមានការពិបាកណាស់ ក្នុងការទទួលបានវីតាមីនD គ្រប់គ្រាន់ពីប្រភពរបបអាហារតែមួយ មុខ។ ជាលទ្ធផល អ្នកខ្លះត្រូវប្រើប្រាស់ នូវវីតាមីនDបន្ថែម។ វីតាមីនD ដែលប្រើជា សារធាតុបន្ថែម និង មានក្នុងអាហារ ស្ថិតក្រោមទំរង់ពីគឺ៖ D2(អឺហ្គូកាល់ស៊ីហ្វេរ៉ុល) D3 (កូឡេកាល់ស៊ីហ្វេរ៉ុល) ផលវិបាក ការប្រើប្រាស់វីតាមីនDច្រើនពេក អាចធ្វើអោយពោះវៀនស្រូបយក កាល់ស្យូមច្រើនលើស លុប។ នេះអាចបង្កអោយមាន កំរិតខ្ពស់នៃកាល់ស្យូមនៅក្នុងឈាម។ កាល់ស្យូមនៅក្នុង ឈាមខ្ពស់អាចធ្វើអោយ៖ កាល់ស្យូមស្តុកនៅជាលិកាដែលទន់ៗ ដូចជាបេះដូង និងសួត ភាន់ភាំង និងវង្វេងស្មារតី ប៉ះពាល់តម្រងនោម ក្រួសក្នុងតម្រងនោម ចង្អោរ ក្ងួត ទល់លាមក ញ៉ាំមិនសូវបាន ខ្សោយ និងស្រកទំងន់ ដំបូន្មាន ការទទួលកំដៅថ្ងៃ ពី១០ ទៅ ១៥នាទី ៣ដងក្នុងមួយអាទិត្យ គឺគ្រប់គ្រាន់សំរាប់តំរូវការ វីតាមីនDរបស់រាងកាយ។ ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ត្រូវការចាំងលើ ស្បែកមុខ ដៃ ខ្នង រឺក៏ជើងរបស់ អ្នក(ដោយគ្មានក្រែមការពារកំដៅថ្ងៃ)។ ពីព្រោះតែការប៉ះពាល់នឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យអាចប្រឈម មុខនឹងជម្ងឺមហារីកស្បែក អ្នកគួរតែប្រើក្រែមការពារកំដៅថ្ងៃ បន្ទាប់ពីប៉ះពាល់ពន្លឺ២ រឺ៣នាទី។ អ្នកដែលមិនរស់នៅកន្លែងដែលមានពន្លឺព្រះអាទិត្យ មិនអាចបង្កើតវីតាមីនD បានគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ស្បែកដែលប៉ះនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅក្នុងផ្ទះតាមរយៈបង្អួចនឹងមិនផលិតវីតាមីនD ឡើយ ។ ថ្ងៃដែលមេឃរាងងងឹតមានម្លប់ និងស្បែកសំបុរខ្មៅក៏កាត់បន្ថយនូវបរិមាណនៃវីតាមីនD ដែលស្បែកយើងផលិតដែរ ។ ប្រពន្ធ័គណនាសារធាតុចិញ្ចឹម (RDA) សំរាប់វីតាមីនបង្ហាញពីចំនួនវីតាមីន ដែលមនុស្សភាគច្រើនត្រូវការជាប្រចាំថ្ងៃ។ ប្រពន្ធ័ RDAនេះអាចប្រើប្រាស់ជាគោលដៅកំណត់សំរាប់មនុស្សម្នាក់ៗបាន ចំនួនវីតាមីន ដែលអ្នកត្រូវការគឺផ្អែកលើអាយុ និងភេទរបស់អ្នក។ កត្តាផ្សេងៗ ទៀតដូចជា ការមានផ្ទៃពោះនិង ជំងឺក៏ជាកត្តាសំខាន់ដែរ។ ទារក(ចំនួនវីតាមីនDដែលសមស្រប) ០ ៦ ខែ= ៤០០IU(១០មីក្រូក្រាម/ថ) ៧ ១២= ៤០០IU(៥មីក្រូក្រាម/ថ) កុមារ ១ ៣ឆ្នាំ =៦០០IU(១៥មីក្រូក្រាម/ថ) ៤ ៨ឆ្នាំ= ៦០០IU(១៥មីក្រូក្រាម/ថ) ក្មេងធំៗ និងមនុស្សពេញវ័យ ៩ ៧០ឆ្នាំ= ៦០០IU(១៥មីក្រូក្រាម/ថ) មនុស្សអាយុច្រើនជាង៧០ឆ្នាំ= ៨០០IU(២០មីក្រូក្រាម/ថ) ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និង កំពុងបំបៅដោះកូន=៦០០IU(១៥មីក្រូក្រាម/ថ) ជាទូទៅ មនុស្សដែមមានអាយុលើសពី ៥០ឆ្នាំ ត្រូវការចំនួន វីតាមីនDច្រើនជាងមនុស្សវ័យ ក្មេង។ សាកសួរអ្នកផ្តល់សេវាសុខភាពថាចំនួនប៉ុន្មាន ដែលសក្កិសមនឹងអ្នក។ ការពុលវីតាមីនD គឺតែងតែកើតឡើងស្ទើរតែគ្រប់ពេល ដែលមានការប្រើប្រាស់វីតាមីននេះ ច្រើនពេក។ កំរិតមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់បំផុត ក្នុងការប្រើប្រាស់វីតាមីនDគឺ៖ ១០០០ ទៅ ១៥០០IU/ ថ សំរាប់ទារក ២៥០០ ទៅ ៣០០០IU /ថ សំរាប់កុមារដែលមានអាយុ ចាប់ពី១៨ឆ ៤០០០IU/ថ សំរាប់កុមារដែលមានអាយុ៩ឆ្នាំ រឺក៏ច្រើនជាងនេះ មនុស្សពេញវ័យ ស្ត្រី និងស្ត្រីជំទង់ ដែលមានផ្ទៃពោះ និងកំពុងបំបោះដោះកូន។ ១មីកូក្រាម នៃកូឡេកាល់ស៊ីហ្វេរ៉ុល(D3) គឺស្មើនឺង ៤០IU នៃវីតាមីនD។ ត្រួតពិនិត្យដោយ៖ www.health.com.kh	វីតាមីនD គឺជាវីតាមីនD រលាយក្នុងខ្លាញ់។ វីតាមីនដែលរលាយក្នុងខ្លាញ់ គឺផ្ទុកនៅក្នុងជាលិកាខ្លាញ់។
ជម្រើសនៃផលិតផលធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតរបស់ក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ត្រូវបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ខ្ពស់ពីសំណាក់ប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈ ចាប់តាំងពីអតិថិជនដែលទើបចាប់ផ្តើមរៀបចំផែនការហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការអប់រំរបស់បុត្រធីតា រហូតដល់អតិថិជនមានវ័យចំណាស់ ដែលស្វែងរកការការពារហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ពេលវេលាចូលនិវត្តន៍ជាដើម ។ លោក David Nutman អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា ជោគជ័យរបស់ក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ក្នុងការសម្រេចបាននូវគោលដៅដ៏គួរស្ញប់ស្ញែងនេះ គឺជាលទ្ធផលនៃការខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងក្លារបស់បុគ្គលជាច្រើននាក់ ជាពិសេសបុគ្គលិកនិងទីប្រឹក្សាហិរញ្ញវត្ថុរបស់យើង។ យើងក៏មានភាពជាដៃគូរឹងមាំ និងជោគជ័យជាមួយធនាគារ អេស៊ីលីដា ដែលមានសាខានៅទូទាំងប្រទេស និងសេវាកម្មប្រកបដោយគុណភាព ដែលបានជួយជំរុញកំណើនការលក់បណ្ណសន្យារ៉ាប់រងរបស់យើងគួរកត់សម្គាល់។ បន្ថែមពីនេះ យើងខ្ញុំក៏សូមថ្លែងអំណរគុណជាពិសេសដល់អតិថិជនរបស់យើងគ្រប់រូប ដែលបានផ្តល់ការទុកចិត្តលើក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ដើម្បីការពារអនាគតហិរញ្ញវត្ថុរបស់ពួកគាត់ ។ តាមរយៈការផ្តល់ជូនផលិតផលធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិត ដែលបំពេញតាមតម្រូវការក្នុងការសន្សំប្រាក់ និងការពារហិរញ្ញវត្ថុរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា បូកផ្សំជាមួយនឹងយុទ្ធនាការអប់រំឥតស្រាកស្រាន ដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីសេវាធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតនៅក្នុងទីផ្សារកម្ពុជា ក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា បាននិងកំពុងដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជំរុញកំណើនក្នុងវិស័យធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទាំងមូល ។ លោក David Nutman បានបន្ថែមទៀតថា បន្ថែមពីការផ្តល់ជូនដល់អតិថិជនកម្ពុជា នូវការការពារ និងការធានាអនាគតហិរញ្ញវត្ថុរបស់ក្រុមគ្រួសារពួកគាត់ ក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ក៏មានកិត្តិយសដោយបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិត និងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជាក៏ដូចជាបានចូលរួមចំណែកលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងរបស់សាធារណៈជន អំពីភាពចាំបាច់ក្នុងការរៀបចំផែនការហិរញ្ញវត្ថុរយៈពេលវែង។ ក្រៅពីភាពជោគជ័យផ្នែកអាជីវកម្ម ក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ក៏បានចូលរួមចំណែកក្នុងកិច្ចផ្តួចផ្តើមអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយនិរន្តភាពជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា តាមរយៈ មូលនិធិព្រូដិនស៍ ដែលជាមូលនិធិសប្បុរសធម៌នៃក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ។ ការអប់រំជាពិសេសការអប់រំផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុគឺជាគុណតម្លៃស្នូលរបស់ក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ហើយកម្មវិធីអប់រំមូលដ្ឋានគ្រឹះហិរញ្ញវត្ថុកុមារ ហៅថា ឆា-ឈីង កម្មវិធីលើកកម្ពស់ការអប់រំ និងអភិវឌ្ឍកុមារតូច អំណានដំបូង និងគំនិតផ្តួចផ្តើមនៃគម្រោង សាលារៀនមានសុវត្ថិភាព ដែលក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា បាននិងកំពុងអនុវត្តដោយជោគជ័យបានជះឥទ្ធិពលវិជ្ជមានដល់ជីវិតរបស់កុមារ និងយុវវ័យជាច្រើនពាន់នាក់នៅកម្ពុជា ។ បន្ថែមពីនេះ កម្មវិធីថ្នាក់តំបន់ ហៅថា កម្មវិធីវិធានការសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍ផ្លូវគោករបស់ មូលនិធិព្រូដិនស៍ ដែលមានតារាសម្តែងល្បីឈ្មោះលោកស្រី Michelle Yeoh ជាអគ្គរាជទូតសុឆន្ទៈនៃកម្មវិធីវិធានការសុវត្ថិភាពស្តីពីចរាចរណ៍ផ្លូវគោកបានផ្សព្វផ្សាយសារដ៏មានសារសំខាន់អំពីសុវត្ថិភាព និងសុខុមាលភាពផ្ទាល់ខ្លួន ទៅដល់ប្រជាជនកម្ពុជារាប់ម៉ឺននាក់ ។ ( អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម )	ក្រុមហ៊ុន ព្រូដិនសលកម្ពុជា ដែលជាក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតឈានមុខគេមួយនៅកម្ពុជាបានប្រកាសក្នុងខែមិថុនា ២០១៧ ថា ព្រូដិនសលកម្ពុជា សម្រេចបានគោលដៅការលក់ដ៏គួរស្ញប់ស្ញែងមួយនៅកម្ពុជា គឺក្រុមហ៊ុនសម្រេចការចេញបាន ១០ម៉ឺន បណ្ណសន្យារ៉ាប់រងរួចហើយ បើគិតចាប់តាំងពីចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ មក។
អតិថិជនទាំងអស់ដែលចង់ប្រើប្រាស់លេខទូរសព្ទស្អាតៗ លេខកាលីបៗ ឡូយៗ អាចមកបើកយក លេខបានភ្លាមៗដោយឥតគិតថ្លៃរៀងរាល់ថ្ងៃនៅតាមសាខា yes hub ណាមួយទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។ ការផ្តល់ជូននេះមានចំនួនកំណត់ និងត្រូវផុតកំណត់នៅចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ2021 នេះ។ អតិថិជនអាចមកបើកយកស៊ីមលេខពិសេសបាននៅតាមសាខា yes hub ផ្ទាល់ ឬជម្រើសមួយទៀត សម្រាប់អ្នកដែលរស់នៅរាជធានីភ្នំពេញអាចកុម្ម៉ង់លេខបាននៅលើ e-hub។ ចង់ជ្រើសរើសលេខ ឥឡូវនេះ សូមចូលទៅកាន់ https://www.yes.com.kh/e-hub/buy-sim។ ក្រុមហ៊ុន Seatel បានទទួលការគាំទ្រយ៉ាងច្រើនពីអតិថជិន ហើយភាគច្រើននៃអ្នកប្រើប្រាស់ បានទទួលស្គាល់ថាស៊ីម Seatel អាចប្រើអ៊ីនធឺណិតបានយ៉ាល្អជាមួយល្បឿនលឿនទាន់ចិត្ត។ មួយវិញទៀតអតិថិជនអាចរីករាយជាមួយកញ្ចប់អ៊ីនធឺណិតសុទ្ធប្រចាំសប្តាហ៍ ត្រឹមតែ $1 = 10GB (សុពលភាព 7 ថ្ងៃ) កញ្ចប់ $5 = $45GB ប្រចាំខែ ឬកញ្ចប់ទិន្នន័យមហិមា (ប្រើសេរីប្រចាំខែ)។ ក្រុមហ៊ុន Seatel (yes018) ជាក្រុមហ៊ុនផ្តត់ផ្គង់បណ្តាញសេវាទូរគមនាគមន៍ដ៏ធំបំផុតមួយនៅកម្ពុជា ដែលផ្តល់ជូនសេវាទូរសព្ទដ៏ទូលំទូលាយជាមួយសេវាកម្មអ៊ីនធឺណិតកម្រិត 4G ល្បឿនលឿនកប់៕ សម្រាប់ព័ត៌មាន អាចហៅទូរសព្ទទៅកាន់ 1800 ឬ 0189 800 800 ឬចូលទៅកាន់គេហទំព័រ www.yes.com.kh ឬតាមដានហ្វេសប៊ុកផេក yes kh៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ស៊ីមកាត 018 របស់ក្រុមហ៊ុន Seatel ដែលជាស៊ីមធឺណិតល្បឿនលឿនកម្រិត 4G VoLTE កំពុងមានការផ្តល់ជូនពិសេសដល់អតិថិជនជាមួយការបញ្ចុះតម្លៃពិសេសរហូតដល់ 100%។
លោក រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទើតេ បានដាក់កំហិតមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកក្នុងការប្រើប្រាស់ឡានស៊ីរ៉ែនពេលធ្វើដំណើរលើផ្លូវសាធារណៈ ដោយលោកបានរំឭកមន្ត្រីទាំងអស់ថា ពួកគេមិនមែនជាចៅហ្វាយនាយរបស់ប្រជាជនឡើយ។ លោកប្រធានាធិបតី ឌូទើតេ ក៏បានទទូចឲ្យមន្ត្រីទាំងអស់ចៀសវាងពីការពាក់ព័ន្ធអំពើពុករលួយ ព្រោះលោកនឹងមិនលើកលែងឲ្យអ្នកណាឡើយ។ ថ្លែងក្នុងកម្មវិធីមួយក្នុងទីក្រុង Davao នៅល្ងាចថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនរូបនេះបានប្រាប់អ្នកចូលរួមថា លោកបានស្នើឲ្យមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលទាំងអស់ឈប់ប្រើឡានស៊ីរ៉ែនបើកផ្លូវ និងអមដោយអង្គរក្សគគ្រឹគគ្រេង ហើយម្យ៉ាង លោកក៏មិនចូលចិត្តទង្វើបែបនេះដែរ។ លោករៀបរាប់ទៀតថា មន្ត្រីទាំងអស់ រាប់ទាំងលោកផង មិនមែនជាមនុស្សពិសេសអ្វីទេ តែត្រូវបានប្រជាជនជួលឲ្យមកធ្វើការប៉ុណ្ណោះ មិនមែនមកសម្ញែងអំណាចឡើយ។ បើតាមសារព័ត៌មាន The Manila Bulletin លោកប្រធានាធិបតី ឌូទើតេ ពន្យល់ថា ការដាក់កំហិតនេះ គឺជាគោលនយោបាយរបស់លោកក្នុងការប្រឆាំងអំពើពុករលួយក្នុងចំណោមមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល។ លោក ឌូទើតេ ត្រូវគេមើលឃើញថាជាប្រធានាធិបតីមានជំហរម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការបោសសម្អាតអំពើពុករលួយនេះ ព្រោះលោកបានបញ្ចប់តំណែងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនរូបរាប់ទាំងថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីផង។ លោក ក៏ធ្លាប់ប្រកាសចាកចេញពីតំណែង បើសមាជិកគ្រួសារលោកណាម្នាក់ជាប់ពាក់ព័ន្ធអំពើពុករលួយនេះ។ ជាមួយគ្នានោះ ប្រធានាធិបតីរូបនេះ ក៏បានប្រាប់ឲ្យមន្ត្រីទាំងអស់បន្ថយចំនួនអង្គរក្សផងដែរ ដោយលោកបានប្រាប់ឲ្យពួកគេយកតាមខ្លួននូវអង្គរក្សតែម្នាក់ ឬពីរនាក់បានហើយ។ លោក ឌូទើតេ បានរំឭកអនុស្សាវរីយ៍ពេលលោកនៅកាន់តំណែងជាចៅហ្វាយក្រុង Davao និងបានជិះម៉ូតូដើម្បីល្បាតទីក្រុងដោយគ្មានអង្គរក្សការពារអ្វីឡើយ។ លោកបានប្រាប់អ្នកចូលរួមនៅមជ្ឈមណ្ឌលសន្និសីទ Davao ពីឪពុករបស់លោកដែលជាអតីតចៅហ្វាយក្រុង Davao និងតែងជិះម៉ូតូតែម្នាក់ដែរ។ តាមពិតទៅ ការបង្ហាញភាពសាមញ្ញ និងការមិនសម្ញែងឥទ្ធិពល គឺជាឥរិយាបថរបស់លោក ឌូទើតេ តាំងពីលោកធ្វើជាចៅហ្វាយក្រុង Davao អស់ពេលច្រើនឆ្នាំមកនោះ ហើយក៏ជាផ្នែកមួយនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយដែរ។ លោកធ្លាប់បដិសេធទទួលយកឡានស៊េរីទំនើប និងនាឡិកាមានតម្លៃ ដែលគេជូនជាអនុស្សាវរីយ៍ ហើយបែរជាប្រកាសលក់ឡាននោះទៅទៀត។ លោកមិនព្រមចូលទៅរស់នៅវិមានប្រធានាធិបតីដ៏ស្កឹមស្កៃ និងជាញឹកញាប់តែងធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះដូចប្រជាជនធម្មតាទៀតផង៕	ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន រ៉ូឌ្រីហ្គោ ឌូទើតេ កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា បានប្រាប់ឲ្យមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់ឡានស៊ីរ៉ែនក្នុងពេលធ្វើដំណើរ និងត្រូវកាត់បន្ថយចំនួនកងអង្គរក្សការពារ។ លោក ឌូទើតេ ក៏បានប្រាប់ឲ្យមន្ត្រីរបស់លោកទាំងអស់ ចាត់ទុកខ្លួនឯងជាអ្នកបម្រើរាស្ត្រ និងមិនត្រូវប្រព្រឹត្តរឿងខុសច្បាប់ដូចជាអំពើពុករលួយដែលបំផ្លាញលុយរដ្ឋឡើយ។
Cavani វ័យ ៣៧ឆ្នាំ ជាកីឡាករដែលស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីច្រើនជាងគេលំដាប់ទី២ នៅក្នុងក្រុមជម្រើសជាតិ ចំនួន ១៣៦គ្រាប់ ខណៈខ្សែប្រយុទ្ធ Luis Suarez រកបាន ១៩៤គ្រាប់ ឱ្យក្រុមជម្រើសជាតិអ៊ុយរូហ្កាយ។ អតីតខ្សែប្រយុទ្ធក្រុម Manchester United បានបង្ហាញខ្លួនលេងឱ្យជម្រើសជាតិលើកដំបូង ក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៨ ដែលកាលនោះអ៊ុយរូហ្កាយប្រកួតស្មើ ២-២ ទល់នឹងកូឡុំប៊ី ក្នុងជំនួបមិត្តភាព។ Cavani ធ្លាប់បានជួយក្រុមជម្រើសជាតិអ៊ុយរូហ្កាយឈ្នះពានរង្វាន់ Copa America ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ ប៉ុន្តែយ៉ាងណាសម្រាប់ការប្រកួតពានរង្វាន់ Copa America ឆ្នាំ ២០២៤ រូបគេនឹងគ្មានវត្តមានទៀតឡើយ។ ព្រឹត្តិការណ៍ Copa America 2024 លើកទី៤៨ នឹងធ្វើឡើងក្នុងប្រទេសអាមេរិក ពីថ្ងៃទី២០ ខែមិថុនា រហូតដល់ទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤។ សម្រាប់ការប្រកាសចូលនិវត្តន៍ពីក្រុមជម្រើសជាតិ Cavani បានសរសេរបង្ហោះនៅលើបណ្តាញសង្គម Instagram ដូច្នេះថា៖«ពួកគេពិតជាមានតម្លៃជាច្រើនឆ្នាំ ខ្ញុំនឹងមានរឿងមួយពាន់ដែលត្រូវនិយាយប្រាប់ និងការចងចាំ ប៉ុន្តែថ្ងៃនេះ ខ្ញុំចង់លះបង់ខ្លួនឯងទៅកាន់ដំណាក់កាលថ្មីនៃអាជីពរបស់ខ្ញុំ ហើយផ្តល់អ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលខ្ញុំត្រូវធ្វើ។ ថ្ងៃនេះខ្ញុំសម្រេចចិត្តចុះចេញពីតំណែងក្នុងក្រុមជម្រើសជាតិ ប៉ុន្តែខ្ញុំនឹងតែងតែតាមដានអ្នក ជាមួយនឹងការស្រលាញ់ជានិច្ច ដូចពេលដែលខ្ញុំធ្លាប់បានទៅកាន់ទីលាន ហើយពាក់អាវក្រុមដ៏ស្រស់ស្អាតមួយនេះ។»។ សមិទ្ធផលដទៃទៀតរបស់ Cavani នៅតាមក្លិប រូបគេបានឈ្នះពានរង្វាន់ Ligue 1 ចំនួន ៦ និងពានរង្វាន់ French Cup ចំនួន ៥ ជាមួយនឹងក្រុម Paris Saint Germain ចន្លោះពីឆ្នាំ ២០១៤ ដល់ ២០២០។ កីឡាករវ័យ ៣៧ឆ្នាំ រកបានគ្រាប់បាល់ចំនួន ២០០គ្រាប់ រាល់ការប្រកួតសម្រាប់ក្រុម PSG។ Cavani ក៏ធ្លាប់បានជួយក្រុម Napoli ឈ្នះពានរង្វាន់ Coppa Italia រដូវកាល ២០១១-១២។ បន្ទាប់ពីចាកចេញពី PSG ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ Cavani បានទៅលេងឱ្យក្រុម Man Utd ១រដូវកាល មុនពេលផ្លាស់ទៅក្លិប Valencia របស់អេស្ប៉ាញ ហើយចុងក្រោយស្ថិតនៅក្លិប Boca Junior របស់ប្រទេសអាហ្សង់ទីន៕	កីឡាករ Edinson Cavani របស់ក្រុម Boca Juniors បានប្រកាសចូលនិវត្តន៍ពីបេសកកម្មប្រកួតប្រជែងឱ្យក្រុមជម្រើសជាតិអ៊ុយរូហ្កាយ នាថ្ងៃទី៣០ ខែឧសភា។ ការប្រកាសចូលនិវត្តន៍របស់អតីតខ្សែប្រយុទ្ធក្រុម Paris Saint Germain និង Manchester United ធ្វើឡើងមុនពេលព្រឹត្តិការណ៍ Copa America។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន លោក អ៊ុក គឹមសេង ប្រតិកម្មចំពោះអ្នកកាសែតនៃវិទ្យុអាស៊ីសេរី ដោយគ្មានការិយាល័យ និងគ្មានការចុះក្នុងបញ្ជីត្រឹមត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់នេះ។ លោក អ៊ុក គឹមសេង ចាត់ទុកសកម្មភាពការងាររបស់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានអាស៊ីសេរីបែបនេះថា ជាការសរសេរព័ត៌មាននៅក្នុងទីងងឹត ដើម្បីបំផ្លើសការពិតអំពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ ថ្លែងក្នុងសន្និសីទកាសែតបកស្រាយអំពីមូលហេតុ ដែលវិទ្យុអាស៊ីសេរី និងកាសែតខេមបូឌា ដេលី សម្រេចបិទការផ្សព្វផ្សាយ និងបានផ្អាកការិយាល័យនៅប្រទេសកម្ពុជា លោក អ៊ុក គឹមសេង បាបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«ចុះបើយើងធ្វើព័ត៌មានទាំងអស់គ្នា យើងនៅទីភ្លឺទាំងអស់គ្នា យើងពិបាកនឹងនិយាយស្តាប់គ្នាផង ចុះទម្រាំពួកគាត់ [អ្នកកាសែតនៃវិទ្យុអាស៊ីសេរី] បំបែកខ្លួន ទៅធ្វើការនៅទីងងឹត?។ [.] ដូច្នេះ ពួកគាត់ ត្រូវតែពិចារណាខ្លួនឯង។ បើពួកគាត់ ចង់ធ្វើកិច្ចការនៅទីងងឹត ពួកគាត់ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់នៅប្រទេសកម្ពុជា»។ លើសពីនេះ លោក អ៊ុក គឹមសេង ថែមទាំងចាត់ទុកការចាត់តាំងរបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី ឲ្យអ្នកកាសែតផលិតព័ត៌មាន តាមគេហដ្ឋានឬទីតាំងផ្ទាល់ខ្លួនថា វាជារបៀបបំពេញភារកិច្ចបែបចារកម្ម។លោក អ៊ុក គឹមសេង នឹងមិនស្វាមគន៍អ្នកកាសែតនៃវិទ្យុអាស៊ីសេរីទៀតឡើយ។ «ប្រសិនបើអ្នកកាសែតនៃវិទ្យុអាស៊ីសេរី ទាក់ទងទៅលោក តាមមធ្យោបាយណាក៏ដោយ ដូចជាតាមប្រព័ន្ធទូរសព្ទជាដើម ដើម្បីសុំការបំភ្លឺឬការបញ្ជាក់ពីបញ្ហាអ្វីមួយ លោក នឹងមិនឆ្លើយតបនោះទេ។ សម្រាប់រូបលោក វិទ្យុអាស៊ីសេរី លែងមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាហើយ»។ នេះបើតាមអ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន។ សូមរម្លឹកថា កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២0១៧ វិទ្យុអាស៊ីសេរី ដែលមានវត្តមាននៅកម្ពុជាជិត២0ឆ្នាំ មកហើយនោះ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ដោយប្រកាសថា ផ្អាកការិយាល័យព័ត៌មាន នៅរាជធានីភ្នំពេញមួយរយៈសិន។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី បានអះអាងថា ការចាត់វិធានក្តៅរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺជាមូលហេតុដែលខ្លួនត្រូវបង្ខំចិត្តផ្អាកការិយាល័យព័ត៌មាន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ វិទ្យុអាស៊ីសេរី ប្រកាសថា នៅតែបន្តផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដដែល នៅលើរលកធាតុអាកាសកម្រិតទាប បណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក (Facebook) យូធូប (Youtube) និងគេហទំព័ររបស់ខ្លួន (www.rfa.org/khmer/)។ វិទ្យុនេះ មិនបានបញ្ជាក់ពីពេលវេលា នៃការបើកដំណើរការ ការិយាល័យព័ត៌មានរបស់ខ្លួន នៅរាជធានីភ្នំពេញឡើង៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រោយប្រកាសដកការិយាល័យចេញពីកម្ពុជាមួយរយៈ វិទ្យុអាស៊ីសេរី បានបំបែកបុគ្គលិក ឲ្យទៅធ្វើការតាមគេហដ្ឋាន ឬ ទីកន្លែងផ្សេងរៀងៗខ្លួន ក្នុងការផលិតព័ត៌មាន។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងព័ត៌មាន ចាត់ទុកការបំបែកគ្នាឲ្យទៅធ្វើការរៀងៗខ្លួន របស់អ្នកកាសែតនៃវិទ្យុអាស៊ីសេរី បែបនេះ ថាអាចត្រូវប្រឈមមុខនឹងផ្លូវច្បាប់ ប្រសិនបើមានបញ្ហាអ្វីមួយកើតឡើង។
ក្រោយការលើកឡើងថា គ្រាប់មីនទាំងអស់នៅកម្ពុជា សុទ្ធតែស្អុយ និងខូចគុណភាព CMAA បានត្រួតពិនិត្យស្រាវជ្រាវភ្លាមៗយ៉ាងហ្មត់ចត់។ នាសន្និបាតជាតិវិស័យសកម្មភាពមីនរយៈពេលពីរថ្ងៃនៅវិមានសន្តិភាព ស្ថាប័នជំនាញមួយនេះ បានអះអាងថា ការលើកឡើងខាងលើពិតជាមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ CMAA បញ្ជាក់បន្ថែមយ៉ាងនេះថា «មុនផ្សព្វផ្សាយនូវព័ត៌មាន អំពីគ្រាប់មីនដូចរៀបរាប់ខាងលើ ប្រតិបត្តិករ អង្គការជាតិ-អន្តរជាត និងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ត្រូវ សួរនាំ និងរាយការណ៍មកអាជ្ញាធរមីនឲ្យបានដឹង ដើម្បីចៀសវាងដែលធ្វើឲ្យយល់ច្រលំដល់ប្រជាពលរដ្ឋ»៕	ភ្នំពេញ៖ អាជ្ញាធរមីនកម្ពុជា (CMAA) បានច្រានចោលចំពោះព័ត៌មានដែលថា គ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះទាំងអស់នៅកម្ពុជា ស្អុយ និងខូចគុណភាព។ «គ្រាប់មីន និងសំណល់ជាតិផ្ទុះសល់ពីសម័យសង្គ្រាមទាំងអស់ មិនថាគ្រាប់ចាស់ ឬថ្មីទេ នៅកម្ពុជា គឺនៅមានសុពលភាពនៅឡើយ នឹងអាចធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋស្លាប់ និងពិការបានគ្រប់ពេលវេលា»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ CMAA ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា។
ចំណុចមួយទៀតដែលអាចត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាបទពិសោធន៍ និងជាមេរៀនដែរនោះ គឺ៖ ចូរកុំចំណាយតាមអ្នកមានធនធាន! សុភាសិតខ្មែរនិយាយថា កុំឃើញដំរីជុះ ចង់ជុះតាមដំរី៕	ភ្នំពេញ៖ ជាទូទៅ គេច្រើនឲ្យតម្លៃអ្នកពូកែរកចំណូល ព្រោះថា មានចំណូលទើបអាចចំណាយបាន។ តែអ្វីដែលកាន់តែល្អប្រពៃទៀតនោះ គឺការចេះគ្រប់គ្រងចំណាយឲ្យហ្មត់ចត់ និងឲ្យត្រឹមត្រូវ។ រកចំណូលបានតិចមែន តែបើចេះគ្រប់គ្រងចំណាយឲ្យបានល្អ បុគ្គលនោះអាចសន្សំប្រាក់បាន។ បើចេះរកចំណូលបានច្រើន តែមិនចេះគ្រប់គ្រងចំណាយទេ ពេលនោះ បុគ្គលនោះ ក៏គ្មានសល់អ្វីដែរ។ ដូច្នេះ ការរកប្រាក់ចំណូលបានច្រើនជារឿងសំខាន់ហើយ។ តែអ្វីដែលរឹតតែសំខាន់ជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺការចេះគ្រប់គ្រងចំណាយ។
អត្ថបទទាក់ទង ប្រធានាធិបតីក្រូអាស៊ី គាំទ្រក្រុមជម្រើសជាតិគ្រប់ពេលនិងចូលចិត្តអង្គុយជាមួយអ្នកគាំទ្រធម្មតា ក្រូអាស៊ី ទម្លាក់អង់គ្លេសដើម្បីឡើងទៅជួបបារាំងនៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រជាប្រវត្តិសាស្ត្រ World Cup៖ បារាំងឡើងទៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ក្រោយឈ្នះបែលហ្ស៊ិក ១-០ រូបភាពក្នុងកិច្ចប្រជុំមួយដែលផ្សាយដោយ Plushng.Com បានបង្ហាញឲ្យឃើញក្រុមអ្នកនយោបាយពាក់ខ្លះពាក់អាវជម្រើសជាតិពីផ្ទះតែម្តង រីឯអ្នកខ្លះទៀតពាក់ពីលើអាវប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួន។ ក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិក្រូអាស៊ីដែលដឹកនាំដោយគ្រូបង្វឹកលោក Zlatko Dalic ឡើងទៅកាន់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រជាប្រវត្តិសាស្ត្រ បើគិតចាប់តាំងពីពួកគេផ្តាច់ចេញពីអតីតយូហ្គោស្លាវី នៅឆ្នាំ១៩៩១ ។ វាជាកំណត់ត្រាថ្មីផងដែរក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលក្រុមជម្រើសជាតិមានពលរដ្ឋតែក្នុងរង្វង់ជាង៤លាននាក់ បានដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ World Cup។ កាលពីឆ្នាំ១៩៩៨ ពួកគេបានបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូង ដោយបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣នៅទឹកដីបារាំង។ នាថ្ងៃអាទិត្យ ទី១៥ ខែកក្កដា ខាងមុខ ពួកគេត្រូវប៉ះជាមួយក្រុមមាន់គកបារាំង ដើម្បីដណ្តើមយកជើងឯក៕ ប្រភពរូបភាពទាំងអស់៖ Plushng.Com	បន្ទាប់ពីក្រូអាស៊ី ឡើងទៅកាន់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ FIFA World Cup ជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្រោយឈ្នះអង់គ្លេស ២-១ នៅម៉ោងបន្ថែម ក្រុមអ្នកនយោបាយ បាននាំគ្នាពាក់អាវក្រុមជម្រើសជាតិទៅធ្វើការ ដើម្បីបន្តលើកទឹកចិត្តដល់ក្រុមដែលត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ជំនួបផ្តាច់ព្រ័ត្រជាមួយបារាំង នាថ្ងៃអាទិត្យ។
«នេះគឺជាករណីដំបូងនៅនូវែលសេឡង់ដែលរកឃើញមានអ្នកស្លាប់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីចាក់វ៉ាក់សាំង Pfizer និងដែលជាប់ពាន់ព័ន្ធនឹងការចាក់វ៉ាក់សាំងនេះផ្ទាល់។» ក្រសួងសុខាភិបាលបានលើកឡើងបែបនេះនៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា។ ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសដដែល ក្រសួងសុខាភិបាលនូវែលសេឡង់ បញ្ជាក់ថា ក្រោយត្រួតពិនិត្យករណីនេះ ក្រសួងសន្មតថា ការស្លាប់របស់ស្ត្រីនេះ គឺដោយសារជំងឺរលាកសាច់ដុំបេះដូង ដែលជាផលប៉ះពាល់ដ៏កម្រក្រោយចាក់វ៉ាក់សាំងក្រុមហ៊ុនអាមេរិក Pfizer ហើយ។ រលាកសាច់ដុំបេះដូង ជាករណីមួយដែលអាចបង្អាក់សមត្ថភាពរបស់សរីរាង្គក្នុងការបូមឈាម និងអាចបណ្តាលឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរមិនប្រក្រតីនៃចង្វាក់បេះដូង។ យ៉ាងណាមិញ ក្រសួងសុខាភិបាលនូវែលសេឡង់ នៅតែអះអាងថា អត្ថប្រយោជន៍ជាវិជ្ជមាននៃវ៉ាក់សាំង Pfizer មានលើសពីហានិភ័យរបស់វ៉ាក់សាំង។ ទាក់ទងបញ្ហានេះ ក្រុមហ៊ុន Pfizer ទទួលស្គាល់ថា ករណីជំងឺរលាកសាច់ដុំបេះដូងបន្ទាប់ពីការចាក់វ៉ាក់សាំង ពិតជាមានមែន។ ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់បែបនេះគឺកម្រមានណាស់។ ក្រុមហ៊ុននេះប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ថា៖ «យើងបានតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវព្រឹត្តិការណ៍ទាំងអស់នេះ និងប្រមូលព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធដើម្បីចែករំលែកជាមួយអាជ្ញាធរត្រួតពិនិត្យទូទាំងពិភពលោក»។ គួរបញ្ជាក់ថា នូវែលសេឡង់បានអនុម័តប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំង របស់ក្រុមហ៊ុន Pfizer-BioNTech, Janssen និង AstraZeneca ជាបណ្តោះអាសន្ន ប៉ុន្តែមានតែវ៉ាក់សាំងដែលផលិតដោយក្រុមហ៊ុន Pfizer ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានអនុម័តឱ្យដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាសាធារណៈ។ ប្រទេសនេះបានរាយការណ៍ករណីថ្មីចំនួន៥៣នៅថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា ដែលធ្វើឱ្យចំនួនឆ្លងសរុបកើនដល់៥៦២ករណី គិតចាប់តាំងពីការផ្ទុះឡើងវីរុសបំប្លែងថ្មីដែលតា។ ករណីឆ្លងសរុបទូទាំងប្រទេសមានជាង៣៥០០នាក់ និងស្លាប់២៦នាក់៕	នូវែលសេឡង់ បានកត់ត្រាពីការស្លាប់ដំបូងរបស់ស្ត្រីម្នាក់ដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងវ៉ាក់សាំងបង្ការកូវីដ-១៩ របស់ក្រុមហ៊ុន Pfizer ។ ក្រសួងសុខាភិបាលនូវែលសេឡង់បានប្រកាសបែបនេះនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា។ អ្នកស្លាប់ រលាកសាច់ដុំបេះដូងក្រោយចាក់វ៉ាក់សាំងនេះ ហើយក៏ស្លាប់តែម្ដង។
ចាន់ រតនា ទើបបានចុះកិច្ចសន្យាផ្លូវការជាថ្មីម្តងទៀតហើយ ក្រោយពីទន្ទឹងចាំជាយូមកហើយសម្រាប់ការប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ ONE: DESTINY OF CHAMPIONS ដែលប្រព្រិត្តិទៅនៅថ្ងៃសុក្រ ទី៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨។ ជើងខ្លាំងខាងគុនខ្មែរល្បីល្បាញរូបនេះ នឹងត្រូវប៉ះជាមួយជើងខ្លាំងកំពុងរះរបស់ឥណ្ឌូណេស៊ី Abro Fernandes នៅកីឡដ្ឋាន Axiata Arena ក្នុងក្រុងកូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ តាមពិតទៅជំនួបរវាងអ្នកទាំងពីរនេះត្រូវវាយតាំងពីថ្ងៃទី៩ វិច្ឆិកា នៅសិង្ហបុរីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ ONE: HEART OF THE LION ប៉ុន្តែដោយភាគីខាងឥណ្ឌូណេស៊ីមានរបួសពេលហ្វឹកហាត់ ទើបធ្វើឲ្យការប្រកួតត្រូវពន្យាពេលវិញ។ គ្រូបង្វឹកគុនខ្មែររបស់ក្លិបសិល្បៈ វ័យ៣២ឆ្នាំបានហ្វឹកហាត់យ៉ាងសស្រាក់សស្រាំនៅក្លិប Selapak ចាប់តាំងពីទទួលដំណឹងថ្មីៗថាខ្លួននឹងធ្វើជាតំណាងកម្ពុជាម្តងទៀតលើសង្វៀនធំជាងគេនាទ្វីបអាស៊ី ONE Championship។ រតនា បានប្រាប់អ្នកយកពត៌មាននៅក្លិបកីឡាររបស់ខ្លួនថា៖ «ខ្ញុំបានត្រៀមស្មារតីសម្រាប់ការប្រកួតនេះរួចហើយ ត្រៀមតាំងពីត្រូវវាយនៅថ្ងៃទី៩ម្ល៉េះ ហើយមកដល់ឥឡូវខ្ញុំបន់ឲ្យតែឆាប់ដល់ថ្ងៃប្រកួតទេ»។ «ខ្ញុំចង់បង្ហាញអ្វីដែលថ្មីទៅ ONE Championship ឲ្យគេចាប់អារម្មណ៍ខ្ញុំច្រើនជាងនេះទៀត»។ អ្នកប្រដាល់ជើងចាស់ ចាន់ រតនា មិនបានចូលប្រកួតប្រដាល់ចម្រុះតាំងពីឆ្នាំ ២០១៧មកម្លេះ ប៉ុន្តែបានហ្វឹកហាត់ជាប្រចាំក្នុងប្រទេសនិងនៅក្រៅប្រទេស ដូចជាភូមាជាដើមជាមួយកូនសិស្សរបស់គឺគឺ Phoe Thaw និងជាមួយអ្នកលេងសាច់ដុំ Emmanuel Onyedikachi (OWS) ផងដែរ។ លោក Lorenzo Lanzafame ដែលជាគ្រូបង្វឹកផ្ទាល់ កំពុងជួយរៀបស្នៀតត្រៀមបន្ថែមទៅលើសមត្ថភាព និង ភាពខ្លាំងក្លារបស់ រតនា ថែមទៀត។ Lanzafame និយាយដោយមានទំនុកចិត្តថា៖ «ខ្ញុំប្រាកដណាស់ថាវានឹងកក្រើកសង្វៀនមិនខាន ហើយខ្ញុំភ្នាល់ថាទឹកទី១ នឹងជាទឹកចុងក្រោយ»។ ចាប់តាំងពីប្រលូកក្នុងវិស័យក្បាច់គុនខ្មែរមក រតនា បង្ហាញពីជំនឿ និងមោទនភាពរបស់ក្បាច់គុនខ្មែរ ដែលមានប្រវត្តិដ៏យូលង់តាំងពីសម័យអង្គរមកម្លេះ។ គាត់ជឿជាក់ថា ចូលវាយក្នុងទ្រុងជាមួយ Fernandes នៅខែធ្នូ នេះនឹងក្លាយជាកំណត់ត្រាមួយទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ យ៉ាងណាមិញគូប្រកួតជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីលើកនេះ នឹងមិនងាយស្រួលផ្តួលប៉ុន្មានទេ គេមានប្រវត្តិវៃក្នុងសង្វៀន ONE ឈ្នះបាន ៧លើកជាប់ៗគ្នា។ រតនា ចង់បង្ហាញពិភពលោកពីការរីកចម្រើនខ្លាំងរបស់គាត់បន្ទាប់ពីការប្រកួតចុងក្រោយជាងមួយឆ្នាំមុនមក ហើយការដើរចូលក្នុងទ្រុងលើកនេះ នឹងមានការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងពីសំណាក់មិត្តរួមជាតិ និងអ្នកគាំទ្រយ៉ាងកុះករផងដែរ។ ចាន់ រតនា និយាយប្រាប់ពីអារម្មណ៍ខ្លួន៖ «ពួកគាត់ចង់ឲ្យខ្ញុំឈ្នះរាល់ការប្រកួត។ វាធ្វើឱ្យខ្ញុំសប្បាយចិត្តណាស់ ហើយដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំតស៊ូវាយឈ្នះគ្រប់ការប្រកួតដែរ។ ខ្ញុំប្រកួតមិនសម្រាប់តែខ្លួនឯងទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំប្រកួតសម្រាប់អ្នកគាំទ្ររបស់ខ្ញុំទាំងអស់ផងដែរ។ តាមពិតខ្ញុំសប្បាយចិត្តជាង ពេលឃើញអ្នកគាំទ្រខ្ញុំសប្បាយចិត្ត»។	ដោយ៖ Matias Andres
ការប្រណាំងទូក ពិធីអកអំបុក សំពះព្រះខែ និង បណ្តែតប្រទីប តែងត្រូវបានរៀបចំឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅកម្ពុជា។ ការប្រណាំងទូក មានរយៈពេល៣ថ្ងៃតែម្តង គឺចាប់ពីថ្ងៃ១៤ និង១៥កើត ដល់ថ្ងៃ ១រោច ខែកត្តិក ហើយពេលយប់ ក៏មានការបណ្តែតប្រទីបផងដែរ។ ចំណែកឯពិធីអកអំបុក សំពះព្រះខែវិញ ប្រារព្ធឡើងតែនៅថ្ងៃទី២ប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺ នៅពាក់កណ្តាលរាត្រី នៃថ្ងៃ១៥កើត ខែកក្តិក។ រយៈពេល៣ថ្ងៃនេះ បើគិតតាមសុរយគតិ គឺត្រូវនឹងថ្ងៃទី៣ខែតុលា ដល់ថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០។ ពិធីបុណ្យអុំទូក មានដើមកំណើតតាំងពីរជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧មកម្ល៉េះ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១១៧៧ ពួកចាមបានលើកទ័ពមកលុកលុយ និងត្រួតត្រាប្រទេសកម្ពុជាអស់រយៈពេលប្រមាណ៤ឆ្នាំ។ គ្រានោះ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានបង្រួបបង្រួមជាតិ និងចំណាយពេលវេលារៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រកងទ័ព ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងចំពោះពួកចាម រហូតទទួលបានជ័យជម្នះ ហើយព្រះអង្គបានឡើងគ្រងរាជសម្បត្តិដឹកនាំប្រទេស នៅឆ្នាំ១១៨១ និងបានធ្វើឲ្យប្រទេសជាតិ រុងរឿងដល់កម្រិតកំពូលថែមទៀត។ ប្រវត្តិសាស្ត្រត្រង់នេះហើយ ទើបនាំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ប្រារព្ធពិធីបុណ្យនេះឡើង ដើម្បីរម្លឹកដល់គំរូវីរភាពដ៏អង់អាចក្លាហានរបស់កងទ័ពជើងទឹករបស់ខ្មែរ ដែលបានរំដោះទឹកដី ឲ្យរួចផុតពីការជិះជាន់របស់ពួកចាម នាសម័យនោះ។ ពិធីនេះ បានទទួលការគាំទ្រពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ទិសទី ហើយតែងនាំគ្នាប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយមានការប្រណាំងទូកអុំ និងទូកចែវបុរស-នារី។ ពិធីបុណ្យអុំទូកនេះ ក៏បានភ្ជាប់នឹងពិធីផ្សេងៗទៀតផងដែរ គឺការបណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និងសំពះព្រះខែ ដែលជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីជំនឿសាសនាយ៉ាងមុតមាំ។ ក្នុងឱកាសបុណ្យអុំទូក ប្រជាពលរដ្ឋតាមបណ្ដាខេត្ត ក្រុងមួយចំនួន បានយកទូកមកប្រណាំងនៅទន្លេសាបមុខព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីដណ្ដើមយកជ័យជម្នះ ឲ្យខេត្តរបស់ខ្លួនទៀតផង។ ក្នុងពិធីនេះ ក៏មានការបណ្តែតប្រទីបផងដែរ។ អត្ថន័យនៃការបណ្តែតប្រទីប គឺដើម្បីសម្តែងការរឭកគុណនៃព្រះគង្គា និងព្រះធរណីដែលបានផ្ដល់នូវសេចក្ដីសុខសប្បាយ ភោគផលក្នុងការងារកសិកម្ម របរចិញ្ចឹមជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាកសិករ។ ក្រៅពីបណ្តែតប្រទីប ក៏មានការបាញ់កាំជ្រួចព្រោងព្រាតថែមទៀត ដែលមានមនុស្សម្នាចូលរួមទស្សនាយ៉ាងច្រើនកុះករ និងញ៉ាំងឲ្យពិធីនេះកាន់តែអ៊ូអរ និងអធិកអធម។ នៅភ្នំពេញ ការបាញ់កាំជ្រួច តែងធ្វើឡើងនៅមុខព្រះបរមរាជវាំង តែនៅយប់មិញ (យប់ថ្ងៃ៣០តុលា) មិនមានការបាញ់កាំជ្រួចឡើយ។ ឈានដល់ថ្ងៃទី២ គឺថ្ងៃ១៥ ខែកក្តិក នឹងមានពិធីមួយទៀត ហៅថាពិធីអកអំបុក សំពះព្រះខែ។ ពិធីអកអំបុក និងសំពះព្រះខែនេះ ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរធ្វើឡើង ដើម្បីរម្លឹកដល់ព្រះពោធិសត្វ ដែលធ្លាប់យោងយកកំណើតជាទន្សាយ៕ ប្រភព៖ គេហទំព័រទ្រឹស្តីពុទ្ធចក្រ	ក្នុងឆ្នាំ២០២០នេះ រដ្ឋាភិបាល អនុញ្ញាតឲ្យរៀបចំត្រឹមពិធីអកអំបុក សំពះព្រះខែ បណ្តែតប្រទីបប៉ុណ្ណោះ តែមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានការប្រណាំងទូកឡើយ ដោយសារតែបារម្ភពីការរាលដាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩។ ថ្វីបើគ្មានការប្រណាំងទូកដូចរាល់ឆ្នាំ តែសារព័ត៌មានថ្មីៗ សូមអធិប្បាយសង្ខេបពីប្រវត្តិនិងអត្ថន័យនៃការបង្កើតពិធីប្រណាំងទូកនេះ។
បន្ទាប់ពីដាក់ឲ្យដំណើរការជាបន្តបន្ទាប់នូវកំណាត់ខ្សែរថភ្លើង ចាប់ពីក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ មកដល់ខេត្តបាត់ដំបង ឥឡូវនេះខ្សែរថភ្លើងថ្មីមួយទៀត បានបន្តមកដល់ខេត្តពោធិ៍សាត់។ លោក ស៊ុន ចាន់ថុល រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន នឹងអញ្ជើញជាអធិបតីភាព នៅក្នុងពិធីដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាបណ្តោះអាសន្ន នូវខ្សែរថភ្លើងថ្មីនេះ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅថ្ងៃទី២៩ខែឧសភា។ ខ្សែរថភ្លើងបាត់ដំបង-ពោធិ៍សាត់ មានស្ថានីយដែលត្រូវឆ្លងកាត់ចំនួន ១៦ស្ថានីយ រួមមានស្ថានីយបាត់ដំបង អូរដំបង អូរស្រឡៅ រាំងកេសី ស្វាយជាតិ ភ្នំធិបតី គោកត្រុំ កោះចារ មោងឬស្សី ព្រៃស្វាយ កាឡោមពុក ស្វាយដូនកែវ បឹងខ្នារ ត្រពាំងជង ស្នាមព្រះ និងពោធិ៍សាត់ ដែលក្នុងនោះខេត្តបាត់ដំបង មាន ១១ស្ថានីយ និងខេត្តពោធិ៍សាត់មាន ៥ស្ថានីយ។ រដ្ឋាភិបាលមានផែនការដាក់ឲ្យដំណើរការផ្លូវដែកភាគខាងលិចទាំងស្រុង ចាប់ពីព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ មកដល់ភ្នំពេញ នៅមុនដំណាច់ឆ្នាំនេះ៕	ពោធិ៍សាត់៖ ខ្សែរថភ្លើងបាត់ដំបង-ពោធិ៍សាត់ នឹងត្រូវដាក់ឲ្យដំណើរការជាបណ្ដោះអាសន្ន ចាប់ថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា តទៅ។ ខ្សែរថភ្លើងនេះ មានប្រវែងសរុប ១០៧គីឡូម៉ែត្រ ដែលក្នុងនោះ ៧៥គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតក្នុងខេត្តបាត់ដំបង និង ៣២គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់។
ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់ សូមអញ្ជើញលោក-អ្នក ទស្សនាវីដេអូខាងក្រោមដូចតទៅ៖ នារដូវវស្សា «កំពង់ភ្លុក» នឹងប្រែសម្រស់គួរជាទីចាប់អារម្មណ៍របស់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ជាពិសេសភ្ញៀវទេសចរអាចជិះទូកលេងកម្សាន្តគយគន់សម្រស់ដ៏ស្រស់ត្រកាលបែបធម្មជាតិ លើផ្ទៃទឹកនៃបឹងទន្លេសាប។ទេសចរដែលមកទស្សនានៅទីនេះ តែងតែដើរមើលការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ជិះទូកតាមព្រៃលិចទឹក គយគន់ថ្ងៃលិច និងការធ្វើត្រីឆ្អើរ ឬបង្គាជាដើម។ សម្រាប់លោក សាង គង់ ប្រធានសហគមន៍ទេសចណ៍ធម្មជាតិកំពង់ភ្លុក បឹងទន្លេសាប គឺជាបេះដូងរបស់ពលរដ្ឋនៅកំពង់ភ្លុក និងពលរដ្ឋនៅកម្ពុជា។ នៅតំបន់កំពង់ភ្លុក មានព្រៃចំនួន ៤៨ហិកតា ដែលទេសចរអាចអុំទូកទស្សនាតាមព្រៃលិចទឹក។ ដើម្បីអាចទស្សនាទិដ្ឋភាពតំបន់កំពង់ភ្លុកនៅរដូវវស្សា អមដោយទេសភាពទឹក ភ្ញៀវទេសចរអាចមកកម្សាន្តនៅខែសីហា ដល់ខែមករា។ សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី១៥-១៧ខែ មីនា ក្លិបអ្នកកាសែតកម្ពុជា បានរៀបចំដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប ដោយមានស្ថាបន័សារពត៌មានចូលរួមចំនួន ៣២ ស្ថាប័ន និងមានអ្នកសារព័ត៌មានចូលរួម ៤២ នាក់។ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាន បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ឧទ្យានកម្សាន្ត Angkor WildLife and Aquarium, អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិខេត្តសៀមរាបអង្គរ, ការជិះកន្ត្រកវិល ដែលខ្ពស់ជាងគេនៅខេត្តសៀមរាប, ជិះរថយន្ត Jeepទស្សនាភូមិព្រះដាក់ និងតំបន់ទេសចរណ៍កំពង់ភ្លុកជាដើម៕	សៀមរាប៖ កំពង់ភ្លុក គឺជាភូមិឋានបែបធម្មជាតិមួយកន្លែង ដែលអណ្ដែតខ្លួនលើផ្ទៃទឹកនៃបឹងទន្លេសាប។ ទីនេះ ជាទីទេសចរណ៍មួយដ៏មានប្រជាប្រិយ ដែលទេសចរភាគច្រើនបានស្គាល់។ សហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពង់ភ្លុក ស្ថិតនៅឃុំកំពង់ភ្លុក ស្រុកប្រាសាទបាគង ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៣០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីរួមខេត្តសៀមរាប។ ដើម្បីផ្ដល់សេវាកម្មទេសចរណ៍ ដល់ភ្ញៀវឱ្យមានភាពងាយស្រួល ប្រជាជនកំពង់ភ្លុកបានរួមគ្នាបង្កើតសហគមន៍មួយ មានឈ្មោះសហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពង់ភ្លុក នៅឆ្នាំ២០១៣។ ក្រៅពីនេសាទ ពលរដ្ឋនៅតំបន់កំពង់ភ្លុក បានពឹងផ្អែកលើវិស័យទេសចរណ៍ ដែលជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់មួយ។
បើតាម លោក ហ៊ុន សារ៉ាត់ អនុប្រធាននាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងសុខភាពសាធារណៈបសុព្យាបាល ជ្រូក២៣ក្បាលនេះ ត្រូវបានឈ្មួញនាំចូលពីប្រទេសវៀតណាម តាមច្រកស្វាយអាង៉ោង ស្រុកកំពង់ត្របែក ខេត្តព្រៃវែង បម្រុងយកទៅចែកចាយនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ ក្រុមអន្តរាគមន៍បង្ក្រាបបទល្មើសចរាចរសត្វ និងផលិតផលមានដើមកំណើតពីសត្វ នៃអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ ស្ទាក់ចាប់បាននៅថ្ងៃទី១២ មិថុនា ដោយរកឃើញថាគ្មានលិខិតអនុញ្ញាតពីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ព្រមទាំងមានផ្ទុកជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្វ្រិកផងដែរ។ ក្រោយទទួលបានការសម្របសម្រួលពីព្រះរាជអាជ្ញាហើយនោះ លោក តាន់ ផាន់ណារ៉ា អគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ បានដឹកនាំមន្ត្រីជំនាញដុតកម្ទេចចោលសត្វជ្រូករស់ទាំង ២៣ក្បាលដែលមានផ្ទុកជំងឺឆ្លង ស្ថិតនៅភូមិឱភាសាំង ឃុំកណ្ដឹង ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៦ កក្កដា។ ជាមួយគ្នានេះ លោក ស្រ៊ុន ពៅ ប្រធានសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ២៥ថា ការលួចនាំចូលខុសច្បាប់ពីវៀតណាមនេះ បានបង្កក្ដីបារម្ភដល់កសិករចិញ្ចឹមជ្រូកកម្ពុជា តាមរយៈការចម្លងជំងឺ និងប៉ះពាល់ដល់តម្លៃទីផ្សារជ្រូកក្នុងស្រុក។ លោក បន្តថា កន្លងមក មានការនាំចូលជ្រូកគ្មានច្បាប់ពីវៀតណាមឈានដល់១ពាន់ករណី ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន កាត់បន្ថយបានច្រើន ក្រោយមានការអន្តរាគមន៍ពីអគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ ធ្វើការជាមួយសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា។ លោក បន្ថែមយ៉ាងដូច្នេះ៖«ជាក្ដីបារម្ភមួយរបស់សមាគម និងកសិករ ព្រោះការដែលនាំចូលគ្មានច្បាប់ទម្លាប់ គ្មានការត្រួតពិនិត្យនេះ អាចនាំឱ្យកើតជំងឺ។ យើងដុតចោលនៅពេលនេះ ជាជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្រ្វិក ចុះប្រសិនបើ ប្រភេទជំងឺផ្សេងៗទៀត? តើយើងគិតយ៉ាងដូចម្ដេច? ? វាអាចនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប្រជាពលរដ្ឋយើង»។ អត្ថបទទាក់ទង មិនដល់មួយខែឡើយ កសិករម្នាក់ខាតជាង៥០ម៉ឺនដុល្លារ ក្រោយជ្រូកងាប់បោសទ្រុង រដ្ឋមន្រ្តីកសិកម្ម៖ ជ្រូកងាប់ភាគច្រើនដោយសារជំងឺប៉េស្តអាហ្វ្រិក ព្រោះកសិករខ្វះអនាម័យតាមទ្រុង ករណីផ្ទុះជំងឺប៉េស្តអាហ្វ្រិកនៅវៀតណាម បង្កក្តីកង្វល់ដល់អ្នកចិញ្ចឹមជ្រូកនៅកម្ពុជា គួរបញ្ជាក់ថា ជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្រ្វិក កំពុងរីករាលដាលទូទាំងប្រទេសវៀតណាម បានធ្វើឱ្យជ្រូករាប់សែនក្បាលត្រូវបានគេសម្លាប់ចោល ខណៈខេត្តជាប់ព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា បានព្យាយាមបញ្ចេញមកលក់នៅទីផ្សារកម្ពុជា ដើម្បីបញ្ចៀសការខាតបង់។ កាលពីខែមករាកន្លងទៅ កម្ពុជា ក៏ត្រូវបានរាយការណ៍មានករណីជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្រិកកើតឡើងផងដែរ និងបានធ្វើឲ្យកសិករមួយចំនួនខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរ។ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរកម្ពុជា បានទប់ស្កាត់ស្ថានការណ៍នេះ ស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញ ៕	ភ្នំពេញ៖ ជ្រូកមានផ្ទុកជំងឺប៉េស្តជ្រូកអាហ្រិកចំនួន២៣ក្បាល ដែលនាំចូលខុសច្បាប់ពីវៀតណាម ត្រូវបានមន្រ្តីជំនាញសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ ចាប់បាន និងយកទៅដុតបំផ្លាញចោល នៅភូមិឱភាសាំង ឃុំកណ្ដឹង ស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវ។
ការបិទបញ្ចប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាល អាជ្ញាកណ្ដាល គ្រូបង្វឹក និងមន្ត្រីបច្ចេកទេស ត្រូវបានធ្វើឡើងក្រោមវត្តមានលោក ហួរ សុមេធ តំណាង លោក សេង ប៊ុនសុង ប្រធានសហព័ន្ធកីឡាជឺជីតស៊ូកម្ពុជា។ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះត្រូវបានរៀបចំស្របតាមផែនការមេរបស់សហព័ន្ធកីឡាជឺជីតស៊ូកម្ពុជា ដែលបានប្រព្រឹត្តកាលពីថ្ងៃទី២១ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា។ កីឡាជឺជីតស៊ូជាប្រភេទកីឡា ដែលអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ជាអង្គភាពទទួលបន្ទុក ក្នុងក្របខណ្ឌប្រភេទកីឡាតំណាងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ សម្រាប់ត្រៀមចូលរួមប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាជាតិ លើកទី៣ ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាស៊ីហ្គេម ឆ្នាំ២០២៣។ លោក សេង ប៊ុនសុង ប្រធានសហព័ន្ធកីឡាជឺជីតស៊ូកម្ពុជា បានជំរុញឲ្យសិក្ខាកាមទាំងអស់ត្រូវបន្តការខិតខំអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពបន្ថែម ដើម្បីត្រៀមចូលរួមដឹកនាំការប្រកួត ក្នុងពេលកម្ពុជាទទួលធ្វើម្ចាស់ផ្ទះ ស៊ីហ្គេម ឆ្នាំ២០២៣ ក្រោយរង់ចាំអស់រយៈពេល៦៤ឆ្នាំ។ ដូច្នេះហើយលោក ប៊ុនសុង រំពឹងទុកថា អ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យកីឡាជឺជីតស៊ូកម្ពុជានឹងចាប់ដៃគ្នាប្រឹងប្រែងឲ្យអស់ពីលទ្ធភាព ដើម្បីដណ្តើមសមិទ្ធផលជូនជាតិមាតុភូមិនៃស៊ីហ្គេម ឆ្នាំ២០២៣ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រធានសហព័ន្ធរូបនេះបានជំរុញឲ្យសិក្ខាកាមទាំងអស់គោរពឲ្យបាននូវវិន័យ សកម្មភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំ និងទង្វើរបស់ខ្លួន ក្នុងនាមជាអ្នកដឹកនាំត្រូវធ្វើឲ្យបានល្អប្រសើរ ដើម្បីជាគំរូល្អដល់អ្នកក្រោមឱវាទ។ លោក សេង ប៊ុន សុង បានមានប្រសាសន៍ថា៖«ពេលនេះ មន្ត្រីអាជ្ញាកណ្តាល គ្រូបង្វឹក មន្ត្រីបច្ចេកទេសទាំងអស់ គឺអ្នកដឹកនាំហើយៗ ក្នុងនាមជាអ្នកកាត់ក្តី ក្នុងពេលប្រកួតត្រូវពង្រឹងស្មារតីឲ្យមានភាពសុក្រិត យុត្តិធម៌ ឲ្យស្របតាមស្មារតីកីឡា»។ ក្រៅពីនេះ លោក សៀន សុភក្ត្រ អគ្គលេខាធិការ បន្ថែមថា៖«សហព័ន្ធ បានបើកវគ្គបណ្តុះបណ្តាល អាជ្ញាកណ្ដាល គ្រូបង្វឹក និងមន្ត្រីបច្ចេកទេសកីឡាកម្រិតមូលដ្ឋាន ជាលើកដំបូង ដែលមានសិក្ខាកាមចូលរួមចំនួន៤៩នាក់ ក្រោមការចែករំលែកចំណេះដឹង បទពិសោធពីគ្រូឧទ្ទេសចំនួន៥នាក់ (ជនជាតិខ្មែរ២នាក់ ថៃ១ ហូឡង់១ និងអាម៉េរិក១ ដោយផ្តោតសំខាន់លើ៥មុខ ដូចជាអាជ្ញាកណ្តាល Ne-Waza គ្រូបង្វឹក Coach Fighting System អាជ្ញាកណ្តាល Duo Show គ្រូបង្វឹក Coach Duo Show មេរៀន Sport Data»។ លោកបន្តថា ជឺជីតស៊ូ គឺជាប្រភេទកីឡាដែលមានសក្តានុពលខ្ពស់ ក្នុងការដណ្ដើមមេដាយកម្រិតអន្តរជាតិ ជាពិសេសសហព័ន្ធមានកីឡាការិនី ខាន់ ជេសា ដែលជាកីឡាការិនីឆ្នើមធ្លាប់ដណ្ដើមបានមេដាយជាច្រើនជូនជាតិ។ ចំពោះការអភិវឌ្ឍបច្ចេកទេស និងធនធានមនុស្សនាពេលនេះគឺដើម្បីសម្រួចគោលដៅឆ្ពោះទៅទទួលរៀបចំធ្វើម្ចាស់ផ្ទះ ការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣២ ឆ្នាំ២០២៣។ លោក សៀន សុភក្ត្រ បានបន្ថែមទៀតថា សហព័ន្ធគ្រោងនឹងបញ្ជូនប្រតិភូ និងអត្តពលិកកីឡាជឺជីតស៊ូទៅចូលរួមប្រកួតព្រឹត្តិការណ៍កីឡាជឺជីតស៊ូជើងឯកពិភពលោក (Ju-Jitsu World Championship 2022) ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ នៅទីក្រុងអាប៊ុយដាប៊ី ប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម៕	សហព័ន្ធកីឡាជីជីតស៊ូកម្ពុជា បានរៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលអាជ្ញាកណ្ដាល គ្រូបង្វឹក និងមន្ត្រីបច្ចេកទេស កម្រិតមូលដា្ឋន ដែលបានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា នៅទីស្នាក់ការគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជា។ ក្រោយបញ្ចប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាល ថ្នាក់ដឹកនាំសហព័ន្ធជំនាញកីឡាមួយនេះបានចាត់ទុកជាការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សឆ្ពោះទៅធ្វើម្ចាស់ផ្ទះ ស៊ីហ្គេម ឆ្នាំ២០២៣ ដើម្បីលទ្ធផលគាប់ប្រសើរ។
សៀមរាប៖ អង្គការអន្តរជាតិអ្នកស័្មគ្រចិត្តសឹង្ហបុរី (Singapore International Volunteers-SIV) បានវិលមកខេត្តសៀមរាបសារជាថ្មីម្តងទៀតក្នុងគោលបំណងផ្តល់ទឹកស្អាត និងអនាម័យដល់ប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជាផ្នែកមួយនៃយុទ្ធនាការទូទាំងពិភពលោករបស់មូលនិធិអន្តរជាតិសិង្ហបុរី។ មូលនិធិអន្តរជាតិសិង្ហបុរី បានប្រកាសបើកដំណើរការនៃដំណាក់កាលទី៣នៃគម្រោង «ទឹកសម្រាប់ជីវិត» នៅខេត្តសៀមរាបនៅថ្ងៃទី ៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២។ ក្រុមអ្នកស័្មគ្រចិត្តសិង្ហបុរី ក៏បានចាប់ដំឡើងម៉ាស៊ីនចម្រោះទឹកតាមរយៈបច្ចេកវិទ្យា Bio-Sand ដែលប្រើប្រាស់ដីខ្សាច់ ដើម្បីចម្រោះទឹកកខ្វក់ក្លាយទៅជាទឹកស្អាតសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ បន្ថែមពីនេះ ពួកគេក៏បានចូលរួមក្នុងការបង្ហាត់បង្រៀនសិស្សានុសិស្សដែលនៅតាមសហគមន៍នៅស្រុកសូទ្រនិគម និងស្រុកជីក្រែងអំពីតម្លៃអនាម័យផងដែរ។ គម្រោងដំណាក់ទី៣ ចាប់ផ្តើមឡើងវិញបន្ទាប់ពីការបិទខ្ទប់ជំងឺកូវីដ-១៩ អស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ ដែលមានវត្តមានអ្នកស័្មគ្រចិត្តចំនួន១៦០នាក់ចូលរួមក្នុងគម្រោងមួយនេះ។ ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយនឹងអង្គការ ទឹកសម្រាប់កម្ពុជា និងតាមរយៈការឧបត្ថម្ភរបស់ក្រុមហ៊ុន Ngee Ann Development Pte Ltd. គម្រោងទឹកសម្រាប់ជីវិត បានដាក់គោលដៅចម្បងមួយ គឺផ្តល់ប្រព័ន្ធទឹកស្អាតសម្រាប់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍ចំនួន៥៧០០នាក់។ គម្រោងនេះ បង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ នៅខេត្តសៀមរាប និងកំពង់ស្ពឺដែលសម្រេចបានសមិទ្ធផលគួរជាទីមោទក ដោយប្រជាជនជាង៧៤០០០នាក់ដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍នានា ទទួលបានទឹកស្អាតសម្រាប់ប្រើប្រាស់។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក អ្នកស័្មគ្រចិត្តចំនួន១២១០នាក់បានចូលរួមដំឡើងប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកស្អាតដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា Bio-Sand ចំនួន៥៣០០។ តាមរយៈគម្រោងទឹកសម្រាប់ជីវិត ប្រជាជនដែលទទួលបានផល ក៏បានសម្តែងការពេញចិត្តខ្លាំង ដ្បិតថាជំងឺឆ្លងបណ្តាលមកពីទឹកកខ្វក់បានធ្លាក់ចុះដល់តែ៨៥ភាគរយ។ កន្លងមក ប្រជាជនជិត ២,៥ លាននាក់រស់នៅទីជនបទនៃកម្ពុជា កំពុងតែជួបប្រទះជាមួយនឹងបញ្ហាកង្វះទឹកស្អាត ដែលប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិត និងបង្កជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដូចជាជំងឺរាគរូស និងមេរោគប៉ារ៉ាស៊ីតពោះវៀនជាដើម។ បច្ចេកវិទ្យាចម្រោះទឹកស្អាតបែប Bio-Sand អាចធានាកំចាត់បាក់តេរីរហូតទៅដល់ជាង៩០ភាគរយ និងប៉ារ៉ាស៊ីតនៅក្នុងទឹកកខ្វក់រហូតទៅដល់ជិត១០០ភាគរយ។ លើសពីការជួយដំឡើងប្រព័ន្ធទឹកស្អាតនេះ គម្រោងដដែល ក៏ផ្តោតលើអនាម័យផ្ទាល់ខ្លួនដែលជាកត្តាចម្បងក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងជំងឺផងដែរ។ គម្រោងនេះសង្ឃឹមថា តាមរយៈការអប់រំ និងការបង្កើនការយល់ដឹង ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ និងទម្លាប់អនាម័យរបស់ប្រជាជនក្នុងសហគមន៍នឹងកាន់តែល្អប្រសើរជាងមុន។ បន្ថែមពីនេះ គម្រោងទឹកសម្រាប់ជីវិត ក៏រួមចំណែកសម្រេចគោលដៅរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីផ្តល់ប្រភពទឹកស្អាត អនាម័យ និងបរិស្ថានស្អាតចំពោះប្រជាជនគ្រប់រូបដែលរស់នៅជនបទនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ក៏ដូចជាចូលរួមក្នុងការសម្រេចគោលដៅនិរន្តភាពទី៦ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងការពង្រឹងលទ្ធភាពទទួលបានទឹកស្អាត និងអនាម័យនៅក្នុងឆ្នាំ២០៣០។ លោក Lian Wee Cheow អភិបាលនៃមូលនិធិអន្តរជាតិសិង្ហបុរីដែលជាអង្គការអាណាព្យាបាលរបស់គម្រោងបានថ្លែងថា៖ «យើងពិតជាមានសេចក្តីសោមនស្សរីករាយណាស់ដែលបានវិលត្រឡប់មកខេត្តសៀមរាប។ នេះជាកន្លែងដែលគម្រោងទឹកសម្រាប់ជីវិត បានចាប់ផ្តើមលើកដំបូងកាលពី១២ឆ្នាំមុន។ ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ជាមួយនឹងមិត្តភកិ្តកម្ពុជារបស់យើង ពួកយើងបានផ្តល់ទៅកាន់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងសហគមន៍នៃលទ្ធភាពទទួលបានទឹកស្អាត និងផ្តល់កម្មវិធីអប់រំអនាម័យផ្សេងៗទៀត។ នៅថ្ងៃអនាគត ការខិតខំប្រឹងប្រែងមួយនេះនឹងនៅតែបន្តទៅមុខដើម្បីបង្កើតភាពផ្លាស់ប្តូរក្នុងសហគមន៍រស់នៅសម្រាប់សុខភាព និងអនាម័យល្អ។» ចំណែកលោក Massimo Mario នាយកប្រតិបត្តិអង្គការទឹកសម្រាប់កម្ពុជានិយាយ៖ «លើកនេះគឺជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទី៣ របស់អង្គការទឹកសម្រាប់កម្ពុជា ដែលមានវត្តមានចូលរួមក្នុងគម្រោងដ៏ថ្លៃថ្លាមួយនេះផងដែរ។ យើងទន្ទឹមរង់ចាំភាពជោគជ័យដែលនឹងកើតឡើងនៅក្នុងរយៈពេល២ឆ្នាំខាងមុខទៀតនៅក្នុងស្រុកជីក្រែង និងសូទ្រនិគម ដោយគម្រោងមួយនេះបានដើរព្រមគ្នាជាមួយនឹងអង្គការទឹកសម្រាប់កម្ពុជាដើម្បីសម្រេចគោលដៅទឹកស្អាត និងបង្កើនចំណេះដឹងអនាម័យនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។។» ឯលោក Richard Lee ប្រធានក្រុមហ៊ុន Ngee Ann Development Pte Ltd. ក៏បានបញ្ជាក់ថា៖«ប្រព័ន្ធទឹកស្អាតនឹងលើកដម្កើងសុខភាព និងគុណភាពជីវិតប្រជាពលរដ្ឋឲ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។ ហើយក្រុមហ៊ុន Ngee Ann Development Pte Ltd. ក៏មានភាពសប្បាយរីករាយដែលបានចូលរួមក្នុងគម្រោង ទឹកសម្រាប់ជីវិតរយៈពេល១២ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ដែលប្រកបទៅដោយលទ្ធផលជោគជ័យជាច្រើន។» ជាចុងក្រោយ អគ្គរដ្ឋទូតសិង្ហបុរី លោកស្រី Teo Lay Cheng អះអាងថា មូលនិធិអន្តរជាតិសិង្ហបុរី និងអង្គការទឹកសម្រាប់កម្ពុជា បានសហការគ្នាយ៉ាងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ដើម្បីផ្តល់ប្រព័ន្ធជម្រោះទឹកស្អាតប្រើប្រាប់បច្ចេកវិទ្យាដីខ្សាច់ ឬ Bio-Sand ទៅកាន់ប្រជាជននៅក្នុងស្រុកនៃខេត្តសៀមរាប និងកំពង់ស្ពឺ ដែលជាលើកដំបូងបំផុតដែលប្រជាជនមានប្រភពទឹកស្អាតប្រើប្រាស់បានក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេផ្ទាល់បែបនេះ៕	ដោយ៖ សុង ដាភា
សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្ម អេប៊ីអេ ត្រូវបានបោះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៩ ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់សរុបចំនួន 84.821 ប៊ីលានរៀល (ប្រហាក់ប្រហែលនឹង 21 លានដុល្លារអាមេរិក)។ សញ្ញាបណ្ណនេះ មានរយៈពេល 3 ឆ្នាំ និងមានអត្រាគូប៉ុងប្រចាំឆ្នាំ 7.75%។ សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្ម អេប៊ីអេ គឺជាសញ្ញាបណ្ណដំបូងគេបង្អស់ ដែលដាក់លក់សម្រាប់វិនិយោគិនរូបវ័ន្តបុគ្គល បន្ថែមពីការលក់ទៅឲ្យវិនិយោគិនស្ថាប័ន ដែលនេះជាកត្តាជួយជំរុញសកម្មភាពជួញដូរក្នុងទីផ្សារបន្ទាប់។ សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្ម អេប៊ីអេ ក៏ជាមូលបត្របំណុលដំបូងគេបង្អស់ ដែលបានបោះផ្សាយដោយធនាគារពាណិជ្ជនៅក្នុងប្រទេស និងជាសញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្មរបស់កម្ពុជាទីមួយ ដែលទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ B ពីភ្នាក់ងារវាយតម្លៃលទ្ធភាពសង S&P Global Ratings។ ធនាគារ ABA នឹងប្រើប្រាស់សាច់ប្រាក់ ដែលទទួលបានពីការបោះផ្សាយសញ្ញាបណ្ណទាំងនេះ ដើម្បីជួយទ្រទ្រង់ដល់អាជីវកម្មខ្នាតតូច និងសហគ្រាសខ្នាតតូច និងមធ្យម នៅតាមជនបទ រួមទាំងសហគ្រិនជាស្ត្រី នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុន អេស ប៊ី អាយ រ៉ូយ៉ាល់ ស៊ីឃ្យួរឹធី គឺជាទីប្រឹក្សាហិរញ្ញវត្ថុ និងជាក្រុមហ៊ុនធានាទិញមូលបត្រតែមួយគត់ សម្រាប់ការបោះផ្សាយសញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្មនេះ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	រាជធានីភ្នំពេញ ថ្ងៃទី23 ខែសីហា ឆ្នាំ2019 បន្ទាប់ពីបានបោះផ្សាយលក់សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្ម ដោយជោគជ័យកាលពីដើមខែនេះ សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្មរបស់ធនាគារ វឌ្ឍនៈ អាស៊ី ចំកាត់ (ធនាគារ ABA) ត្រូវបានចុះបញ្ជីលក់ នៅផ្សារមូលបត្រកម្ពុជាហើយ។ ការចុះបញ្ជីនេះ គឺជាការអនុញ្ញាត សម្រាប់ការចាប់ផ្តើមសកម្មភាពជួញដូរផងដែរ។ សញ្ញាបណ្ណសាជីវកម្ម អេប៊ីអេ នឹងត្រូវបានជួញដូរក្រោមនិមិត្តសញ្ញា ABAA22A។
«អង្គការសុខភាពពិភពលោក អាចប្រសើរទៅបានអាស្រ័យទៅនឹងសកម្មភាពរបស់ប្រទសជាសមាជិក»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក Jens Spahn រដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ក្នុងកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលអឺរ៉ុបនៅថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា។ លោកអះអាងថា អាល្លឺម៉ងចង់ឲ្យ WHO មានតម្លាភាពជាងមុន មានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន និងមានអំណាចជាងមុន។ នេះបើយោងតាមសារព័ត៌មានCGTN។ រដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ ក៏អះអាងផងដែរថាសំណើរបស់សហភាពអឺរ៉ុបលើកំណែទម្រង់ WHO នឹងត្រូវដាក់ជូនសន្និបាតសុខាភិបាលពិភពលោក ដែលនឹងបន្តកិច្ចប្រជុំនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកាខាងមុខ។ រដ្ឋមន្ត្រីអាល្លឺម៉ង់រូបនេះ បន្តថា ខណៈការផ្តោតសំខាន់នៅពេលនេះគឺជំងឺឆ្លងសាកល COVID-19 ការពិភាក្សាស្តីពីកំណែទម្រង់របស់ WHO ក៏នឹងត្រូវធ្វើទន្ទឹមគ្នាដែរ។ នាកិច្ចប្រជុំដដែល លោកស្រី Stella Kyriakides ស្នងការសុខាភិបាលសហភាពអឺរ៉ុប លើកឡើងថា វាជារឿងសំខាន់ណាស់ដែល WHO ត្រូវធ្វើកំណែទម្រង់។ សេចក្តីព្រាងដែលអាល្លឺម៉ង់ដាក់នៅពេលខាងមុខ គឺតំណាងឲ្យសហភាពអឺរ៉ុប ដោយទាមទារឲ្យសហគមន៍អន្តរជាតិផ្តល់អំណាចបន្ថែមទៀតដល់ WHO ក្នុងការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យនៅទីកន្លែងដែលមានផ្ទុះជំងឺឆ្លង។ នេះក៏ដោយសារតែការស៊ើបអង្កេតពីជំងឺឆ្លងនាពេលនេះ ត្រូវទទួលការយល់ព្រមពីប្រទេសដែលមានការផ្ទុះជំងឺសិន ហើយប្រទេសនោះ ក៏ជាអ្នកកំណត់កាលវិភាគ និងអ្នកជំនាញរូបណាដែលអាចចូលទៅស៊ើបអង្កេតបាន។ ការអនុវត្តបែបនេះហើយដែលសហភាពអឺរ៉ុប បារម្ភពីបញ្ហាតម្លាភាពក្នុងការស៊ើបអង្កេត។ ចំណុចមួយទៀតនៅក្នុងសំណើរបស់អាល្លឺម៉ង់ គឺចង់ឲ្យ WHO បង្ហាញព័ត៌មានជាសាធារណៈ និងយ៉ាងរហ័សក្នុងករណីដែលប្រទេសណាមិនគោរពកាតព្វកិច្ចស្តីពីការចែករំលែកព័ត៌មាននៅពេលមានគ្រោះអាសន្នសុខាភិបាល។ រដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ ក៏ស្នើឲ្យ WHO ឆ្លើយតបឲ្យបានឆាប់រហ័សនៅពេលមានវិបត្តិសុខាភិបាល។ បន្ថែមពីបញ្ហាតម្លាភាពក្នុងការស៊ើបអង្កេត សហភាពអឺរ៉ុបក៏ទាមទារផងដែរឲ្យមានការផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុដល់ WHO ឲ្យបានប្រសើរជាងមុន។ ភ្នាក់ងារវាយតម្លៃឯករាជ្យ(IOAC) របស់ WHO បានបង្ហាញរបាយការណ៍ថា របៀបរបបក្នុងការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុរបស់WHO អាចជាការរាំងស្ទះដល់លទ្ធភាព របស់ WHO ក្នុងការឆ្លើយតបនៅពេលមានវិបត្តិ។ សូមបញ្ជាក់ថា មួយផ្នែកធំនៃថវិការបស់ WHO បានមកពីវិភាគទានដោយស្ម័គ្រចិត្ត ចំណែកថវិកាសម្រាប់កម្មវិធីសុខាភិបាលក្នុងគ្រាអាសន្នមានមិនដល់៣០០លានដុល្លារផង។ សហភាពអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ២០១៩ បានចូលវិភាគទានថវិការចំនួន១០០លានដុល្លារ ឈរបន្ទាប់ពីអាមេរិក៕	រដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលសហភាពអឺរ៉ុប នៅថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា ទាមទារឲ្យមានកំណែទម្រង់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដោយផ្តល់អំណាចបន្ថែម និងមានការផ្គត់ផ្គង់ហិរញ្ញវត្ថុឲ្យបានត្រឹមត្រូវដល់ស្ថាប័នមួយនេះដើម្បីទប់ទល់នឹងវិបត្តិសុខាភិបាលសាកល។ អាល្លឺម៉ង់ ជាប្រទេសដែលចេញមុខមាត់ទាមទារឲ្យមានកំណែទម្រង់នេះ។
វិបត្តិអ៊ុយក្រែនហាក់មិនថមថយនោះឡើយ ខណៈដែលលោក វ៉្លាឌីមៀ ពូទីន បានប្រកាសទទួលស្គាល់តំបន់ផ្ដាច់ខ្លួនអ៊ុយក្រែន Donetsk និង Luhansk ហើយព្រមទាំងបានបញ្ជាឱ្យដាក់ពង្រាយទ័ពទៅតាមតំបន់ផ្ដាច់ខ្លួនភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែននោះផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ លោក ពូទីន បែរជាបញ្ជាក់ពីជំហររបស់ខ្លួនថា លោកមិនចង់ក្ដោបយកប្រទេសអតីត សហភាពសូវៀតហើយបង្កើតជាចក្រភពរុស្ស៊ីឡើងវិញនោះឡើយ។ «ការព្យាការណ៍ថា រុស្ស៊ីមានគម្រោងការស្ដារអាណាចក្ររបស់ខ្លួនឡើងវិញតាមព្រំដែន មិនស្របនឹងការពិតនោះឡើយ»។ លោក ពូទីន បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះអំឡុងជំនួបថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈជាមួយប្រធានាធិបតីអាស៊ែបៃហ្សង់ អ៊ីលហាម អាលីយេវ នៅវិមានក្រឹមឡាំង។ ទន្ទឹមនេះ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីរូបនេះបានលើកឡើងថា ទីក្រុងមូស្គូទទួលស្គាល់ការពិតនៃ ភូមិសាស្ត្រនយោបាយថ្មីបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត និងការធ្វើការជាមួយ ប្រទេសឯករាជ្យទាំងអស់ផងដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែប្រមុខរដ្ឋបញ្ជាក់ថា អ៊ុយក្រែនជាករណីលើកលែងដោយសារប្រទេសមួយនេះត្រូវបានប្រទេសទីបីប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើតការគំរាមចំពោះរុស្ស៊ី។ ត្រង់នេះ ទោះមិនបញ្ចេញឈ្មោះ លោក ពូទីន ចង់សំដៅលើអាម៉េរិក និងលោកខាងលិចតែម្ដង។ ដោយសំដៅបដិវត្តន៍ដែលនាំឱ្យអ៊ុយក្រែនងាកទៅលោកខាងលិចឆ្នាំ២០១៤ លោក ពូទីន ក៏បានបន្តថា បន្ទាប់ពីមានរដ្ឋប្រហារនៅអ៊ុយក្រែនមក ទីក្រុងមូស្គូ និងទីក្រុង ក្រៀវមិនមានទំនាក់ទំនងល្អនឹងគ្នានេះឡើយ។ លើការទទួលស្គាល់តំបន់ផ្ដាច់ខ្លួនលោក ពូទីន បានប្រកាសការសម្រេចចិត្តនេះដោយយោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ។ នៅក្នុងនោះលោកអះអាងថា អ៊ុយក្រែនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរុស្ស៊ីទាំងស្រុង ហើយលោកក៏បានចោទសួរអំពីអធិបតេយ្យភាពរបស់អ៊ុយក្រែន៕	ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ បានផ្ដល់ការធានាដល់អតីតរដ្ឋសហភាពសូវៀតទាំងអស់កុំឱ្យបារម្ភអ្វី ស្របពេលដែលរុស្ស៊ីប្រឈមមុខជាមួយអ៊ុយក្រែន ហើយបានទទួលស្គាល់តំបន់ផ្ដាច់ខ្លួនពីរនោះ។ លោកបញ្ជាក់ថា មិនមានគម្រោងការកសាងចក្រភពរុស្ស៊ីដូចការលើកឡើងខ្លះឡើយ ហើយលោកនៅតែគោរពឯករាជ្យប្រទេសអតីតសហភាពសូវៀត ឯរឿងជាមួយអ៊ុយក្រែនជាករណីផ្សេង។
ការប្រកួត World Police and Fire Games 2023 នៅប្រទេសកាណាដា ធ្វើឡើងពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា និងបញ្ចប់ជាផ្លូវការ នៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ ៧១ មេដាយនោះ រកបានពីកីឡាដូចជា៖ កីឡាចំបាប់កាច់ដៃ មេដាយសរុប ១១ មាន៖ មាស៧ ប្រាក់២ និងសំរិទ្ធ២ កីឡាហែលទឹក មេដាយសុរប ១៥ មាន៖ មាស៦ ប្រាក់៦ និងសំរិទ្ធ៣ ជឺជិតស៊ូ មេដាយសរុប ៨មាន៖ មាស៦ និងប្រាក់២ ចំបាប់ មេដាយសរុប ១២ មាន៖ មាស៣ ប្រាក់៨ និងសំរិទ្ធ១ ការ៉ាតេ មេដាយ សរុប ៨ មាន៖ មាស៣ ប្រាក់៣ សំរិទ្ធ២ វាយកូនឃ្លីលើតុ មេដាយសរុប ៥ មាន៖ មាស២ ប្រាក់ វាយសី មេដាយ មាស២ Bench Press មេដាយ មាស២ Push Pull Lifting មេដាយ មាស១ យូដូ មេដាយសរុប ៥ មាន៖ ប្រាក់៤ និងសំរិទ្ធ១ បាល់ទះឆ្នេរខ្សាច់ មេដាយ ប្រាក់១។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កម្ពុជា បានបញ្ជូនអត្ដពលិក ៤៨នាក់ ទៅប្រកួតលើ ១៣ប្រភេទកីឡា រួមមាន៖ វាយកូនឃ្លីលើតុ, បាល់ទះឆ្នេរខ្សាច់, ចំបាប់, ចំបាប់កាច់ដៃ, កីឡាវាយសី, យូដូ, ជឺជីតស៊ូ, ហែលទឹក, ការ៉ាតេ, វាយកូនគោល, បាល់ទះក្នុងសាល, Bench Press និង Push Pull Lifting ។ ដោយឡែក ម្ចាស់ផ្ទះ កាណាដា បានដាក់កីឡា ៦៧ប្រភេទ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះ ដោយមាន ៧០ប្រទេសចូលរួម៕	អត្ដពលិកកម្ពុជា ដណ្ដើមបាន ៧១មេដាយ ក្នុងនោះមេដាយមាស៣៣ ប្រាក់២៩ និងសំរិទ្ធ៩ ពីព្រឹត្តិការណ៍ World Police and Fire Games 2023 នៅទីក្រុង Winnipeg ប្រទេសកាណាដា ក្រោយបញ្ចប់ការប្រកួតនៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។ ៧១មេដាយនេះ ជាចំនួន ច្រើនជាងឆ្នាំ២០២២ ដែលអត្ដពលិកកម្ពុជា ដណ្ដើមបានត្រឹមតែ ៣៣មេដាយ។
ទន្លេមេគង្គ ជាទន្លេដ៏វែងមួយ ដែលមានវត្តមាននៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក និងមានប្រវែងជិត ៥ពាន់គីឡូម៉ែត្រពីតំបន់ទីបេ ទៅកាន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង ដោយហូរកាត់ចិន, ឡាវ, មីយ៉ាន់ម៉ា, ថៃ, កម្ពុជា និងវៀតណាម។ មិនត្រឹមតែជាប្រភពទឹកដ៏សំខាន់ សម្រាប់ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ ប៉ុន្តែទន្លេមេគង្គជាជម្រកពូជត្រីច្រើនជាង១ពាន់ប្រភេទ ដែលជាសន្តិសុខស្បៀងដ៏ចាំបាច់។ នៅក្នុងរបាយការណ៍ចេញនៅថ្ងៃទី ៤ ខែមីនា មូលនិធិសត្វព្រៃពិភពលោក (World Wildlife Fund) និងក្រុមអ្នកអភិរក្សចំនួន ២៥ផ្សេងទៀតបានព្រមានថា ពូជត្រីចំនួន ១ភាគ៥ នៅក្នុងទន្លេមួយនេះ កំពុងប្រឈមនឹងដាច់ពូជ ដោយសារសកម្មភាពហួសហេតុមួយចំនួន។ សកម្មភាពគំរាមកំហែងទាំងនោះ មានដូចជា ការបាត់បង់ជម្រកត្រី, ការយកដីសើមធ្វើជាកន្លែងកសិកម្ម និងចិញ្ចឹមត្រី, ការបូមខ្សាច់មិនប្រកបដោយចីរភាព, បម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ និងទំនប់វារីអគ្គិសនីជាដើម។ ទំនប់វារីអគ្គិសនី ជាការគំរាមកំហែងខ្លាំងដល់ពូជត្រីនៅក្នុងទន្លេមេគង្គ ដែលធ្វើឱ្យផ្លាស់ប្តូរគុណភាពទឹក និងបិទការធ្វើដំណើររបស់ត្រីជាដើម។ «ការគំរាមកំហែងដ៏ធំក្នុងពេលនេះ ហើយជាការគំរាមកំហែងមួយ កើនឡើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ គឺការអភិវឌ្ឍវារីអគ្គិសនី»។ លោក Zeb Hogan អ្នកជំនាញផ្នែកពូជត្រី និងជាប្រធានអង្គការ Wonders of the Mekong បានបញ្ជាក់បែបនេះ។ អង្គការ Wonders of the Mekong ក៏មានវត្តមានក្នុងរបាយការណ៍ចេញនៅថ្ងៃទី៤ ខែមីនា ពាក់ព័ន្ធនឹងការគំរាមកំហែងពូជត្រីនៅក្នុងទន្លេមេគង្គផងដែរ។ តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការអភិរក្ស ពូជត្រីចំនួន១៩ភាគរយ ក្នុងចំណោមពូជត្រី១១៤៨ប្រភេទ ឬច្រើនជាងនេះ ប្រឈមនឹងការផុតពូជ។ ប្រភេទត្រីចំនួន ១៨ប្រភេទ ត្រូវបានសហភាពអភិរក្សធម្មជាតិអន្តរជាតិ ដាក់ក្នុងបញ្ជីប្រភេទត្រីជិតផុតពូជ ក្នុងនោះមានដូចជាត្រីរាជ និងបបែលទឹកសាបជាដើម។ សត្វទាំងពីរប្រភេទនេះ សុទ្ធតែមាននៅកម្ពុជា។ របាយការណ៍ដដែលបានព្រមានផងដែរថា ការបាត់បង់ចំនួនត្រីក្នុងទន្លេមេគង្គ ដោយសារសកម្មភាពហួសហេតុមួយចំនួន កំពុងគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងដល់សន្តិសុខស្បៀងសម្រាប់ប្រជាជន យ៉ាងហោចណាស់ ៤០លាននាក់ នៅតំបន់ទន្លេមេគង្គផ្នែកខាងក្រោម៕	ទំបន់វារីអគ្គិសនី, ការបាត់បង់ជម្រក, ការបូមយកខ្សាច់មិនប្រកបដោយចីរភាព និងសកម្មភាពភាពហួសហេតុផ្សេងទៀត កំពុងគំរាមកំហែងដល់ការបាត់បង់ពូជត្រីចំនួន ១ភាគ៥ នៅក្នុងទន្លេមេគង្គ។ មូលនិធិសត្វព្រៃពិភពលោក (World Wildlife Fund) និងក្រុមអ្នកអភិរក្សចំនួន ២៥ផ្សេងទៀត បានបញ្ជាក់បែបនេះ នៅក្នុងរបាយការណ៍មួយ ចេញនៅថ្ងៃទី៤ ខែមីនា។
កម្តៅលើឧបទ្វីបកូរ៉េ មិនទាន់ថមថយឡើយ ដោយកូរ៉េខាងជើង តែងបង្ហាញសាច់ដុំយោធា តាមរយៈការបាញ់មីស៊ីលជាញឹកញាប់។ តាមការបញ្ជាក់របស់អគ្គសេនាធិការចម្រុះកូរ៉េខាងត្បូង (JCS) ខ្លួនចាប់បានសញ្ញានៃការបាញ់មីស៊ីលប្រដេញមួយចំនួន ចេញពីឆ្នេរភាគខាងលិចរបស់ខ្លួន។ យ៉ាងណាមិញ យោធាកូរ៉េខាងត្បូង មិនបានបញ្ជាក់ពីចំនួនមីស៊ីល ដែលត្រូវបាញ់ឡើយ ដោយបានត្រឹមប្តេជ្ញាពង្រឹងសមត្ថភាពឃ្លាំមើល និងភាពប្រុងប្រយ័ត្ននៅចំពោះមុខកូរ៉េខាងជើងប៉ុណ្ណោះ។ «យោធារបស់យើង បានសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអាម៉េរិក ដើម្បីតានដានសញ្ញានៃសកម្មភាពបង្ករឿងបន្ថែមទៀតពីកូរ៉េខាងជើង»។ អគ្គសេនាធិការចម្រុះកូរ៉េខាងត្បូង បានបញ្ជាក់បែបនេះ នៅក្នុងសារទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មាននៅថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Yonhap។ ការបាញ់មីស៊ីលលើកចុងក្រោយនេះ ធ្វើឡើងក្រោយក្រុងព្យុងយ៉ាងទើបតែបាញ់មីស៊ីលប្រដេញ Hwasal-2 នៅ៣ថ្ងៃមុនប៉ុណ្ណោះ។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមករា កូរ៉េខាងជើង បានបាញ់សាកល្បងមីស៊ីលប្រដេញយុទ្ធសាស្រ្តថ្មី Pulhwasal-3-31 ជាលើកដំបូង។ មីស៊ីលប្រដេញប្រភេទនេះ អាចបំពាក់ក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរបាន ហើយពិបាកក្នុងការចាប់សញ្ញា និងបាញ់កម្ទេច ដោយសារវាហោះក្នុងកម្ពស់ទាប។ អ្នកជំនាញ បានព្រមានថា មីស៊ីលប្រដេញដែលបាញ់ចេញពីនាវាមុជទឹក នឹងបង្កហានិភ័យធ្ងន់សម្រាប់ប្រព័ន្ធការពារអាកាសកូរ៉េខាងត្បូង ដោយសារតែមីស៊ីលទាំងនោះ ហោះក្នុងកម្ពស់ទាប និងពិបាកចាប់សញ្ញា។ មុនការបាញ់មីស៊ីលខាងលើ មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង លោកគីម ជុងអ៊ុន បានបញ្ជាឱ្យពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ពជើងទឹក ដើម្បីត្រៀមខ្លួនឱ្យរួចរាល់ និងការពារអធិបតេយ្យលើដែនទឹក នៅកន្លែងសាងសង់នាវា Nampho Dockyard៕	កូរ៉េខាងជើង នៅថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ បានបាញ់មីស៊ីលប្រដេញ៤ ឬ៥គ្រាប់ពីឆ្នេរភាគខាងលិចរបស់ខ្លួន។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់យោធាកូរ៉េខាងត្បូង។ ការបាញ់មីស៊ីលលើកចុងក្រោយនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពេលមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើងអំពាវនាវឱ្យត្រៀមខ្លួន និងការពារអធិបតេយ្យលើដែនសមុទ្រ។
ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់ សូម លោក អ្នកនាង អញ្ជើញទស្សនាវីដេអូដូចតទៅ៖	សៀមរាប៖ វិស័យអាកាសចរណ៍ ជាវិស័យស្នូល និងផ្តល់អាទិភាពចម្បង បន្ទាប់ពីការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវគោក និងទឹក។ នាបច្ចុប្បន្ន ការហោះហើរនៅកម្ពុជា គឺមិនមានភាពល្អប្រសើរនោះឡើយ បើធៀបនឹងវិស័យអាកាសចរណ៍ប្រទេសជិតខាង។ លោក ឌុច សារ៉េត អនុប្រធានសមាគមទេសចរណ៍កម្ពុជា បានលើកឡើងថា ប្រទេសជិតខាងមានដៃគូក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ច្រើន សម្រាប់ដឹកភ្ញៀវ។ បណ្តាប្រទេសទាំងនោះ បានវិវត្តខ្លួនទៅមុខ ដោយឡែកកម្ពុជា ទើបតែចាប់ផ្តើមកសាងព្រលានយន្តហោះ ដូច្នេះវិស័យអាកាសចរណ៍មិនមាននិរន្តរភាពនៅឡើយ។ លោក បន្ដថា កម្ពុជាកំពុងខ្វះធនធានច្រើនក្នុងវិស័យនេះដូចជា កង្វះជើងហោះហើរត្រង់ ពិសេសក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ដែលហេតុផលទាំងនេះ ធ្វើឱ្យកម្ពុជា មានទេសចរអន្តរជាតិតិចជាងប្រទេសជិតខាង។
AMK ផ្ដល់កម្ចីសម្រាប់ទឹកស្អាត និងអនាម័យដល់អតិថិជនក្នុងទំហំទឹកប្រាក់រហូតដល់ ២០លានរៀល ឬ ៥០០០ ដុល្លារអាមេរិក ជាមួយអត្រាការប្រាក់ ១,៥ ភាគរយក្នុងមួយខែ និងមានរយៈពេលសងត្រឡប់ដល់ ២៤ខែ។ សូមស្ដាប់បទសម្ភាសរវាង លោក ញ៉ុង ហេង នៃសារព័ត៌មានថ្មីៗ និង លោក សុខ រតនា ជាអ្នកសម្របសម្រួលកម្ចីទឹកស្អាតនិងអនាម័យ នៃគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ អេអឹមខេ ខាងក្រោមនេះ៖	ភ្នំពេញ៖ គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ អេអឹមខេ ភីអិលស៊ី (AMK) កំពុងផ្ដល់កម្ចីប្រភេទថ្មីរបស់ខ្លួន ដែលហៅថា កម្ចីសម្រាប់ទឹកស្អាត និងអនាម័យ ឬហៅជាភាសាអង់គ្លេសថា WASH Loan ។ AMK បង្កើតកម្ចីនេះឡើងដោយមានកិច្ចសហការជាមួយអង្គការអន្តរជាតិ WATER.ORG ដើម្បីអាចឲ្យប្រជាជននៅទីជនបទមានលទ្ធភាពសាងសង់បង្គន់អនាម័យ ភ្ជាប់បណ្ដាញទឹកស្អាត ជីកអណ្ដូងទឹក ឬទិញសម្ភារចម្រុះទឹកស្អាតប្រើប្រាស់តាមគេហដ្ឋានរបស់ខ្លួន។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Nguyn Xuân Phúc នៅថ្ងៃ១៥ សីហា បានថ្លែងទៅកាន់មន្ត្រីការទូតជាន់ខ្ពស់របស់ខ្លួនថា វិស័យការទូតត្រូវអនុវត្តឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពដើម្បីបង្កើនការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ហើយតាមរយៈការបំពេញមុខងារនេះ អ្នកការទូត ក៏គួរតែកែប្រែទំនាក់ទំនងល្អរវាងវៀតណាម និងដៃគូបរទេសឲ្យក្លាយជាឱកាសសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងសមាហរណកម្មសកល។ តាមរយៈសន្និសីទការទូតលើក៣០របស់ប្រទេស លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានទទូចឲ្យគ្រប់អ្នកការទូតវៀតណាមទាំងអស់បំពេញតួនាទីឲ្យកាន់តែសកម្មក្នុងការតម្រែតម្រង់ និងលើកកម្ពស់ភាពជាដៃគូពហុភាគី ក៏ដូចជាចង្អុលបង្ហាញ និងបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមដោយផ្តោតលើសេដ្ឋកិច្ចជាធំ។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានវៀតណាម Vietnam News។ តាមប្រភពព័ត៌មានដដែល ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលវៀតណាមរូបនេះ បានបន្តទៀត អ្នកការទូត ក៏ត្រូវតែផ្តល់ព័ត៌មាន និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពរបាយការណ៍ស្តីពីទីផ្សារបរទេស ក៏ដូចជាផ្តល់ប្រឹក្សាលើការទូតវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍរបស់បរទេស សម្រាប់រដ្ឋាភិបាល ក្រសួង អាជ្ញាធរតាមតំបន់ និងសហគ្រាស។ លោក សង្កត់ធ្ងន់ថា ការធ្វើបែបនេះ អាចធ្វើឲ្យរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តគោលនយោបាយកាន់តែប្រសិទ្ធភាព និងនាំវៀតណាមឲ្យក្លាយជាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចឆ្លាត និងឌីជីថល « Digital and Smart Economy »។ សូមជម្រាបថា តាមរបាយការណ៍វាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច វៀតណាមមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់រយៈពេលដប់ឆ្នាំចុងក្រោយ។ កន្លងមក អាជ្ញាធរវៀតណាមព្យាករថា សេដ្ឋកិច្ចខ្លួននឹងអាចកើនឡើងដល់ ៦,៨ ភាគរយក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ នេះខណៈដែលខាងធនាគារពិភពលោកវាយតម្លៃថា សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមនេះអាចមានកំណើនត្រឹម ៦,៥ប៉ុណ្ណោះ៕	ខណៈពេលដែលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរក្សាកំណើនជាបន្តបន្ទាប់គួរឲ្យកត់សម្គាល់នោះ រដ្ឋាភិបាលក្រុងហាណូយ បានស្នើឲ្យអ្នកការទូតរបស់ខ្លួនទាំងអស់ផ្តោតការងារសំខាន់លើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងជួយលើកស្ទួយសេដ្ឋកិច្ចជាតិឲ្យកាន់តែល្អប្រសើរ។ ក្រុងហាណូយ បានមើលឃើញពីសក្តានុពលរបស់អ្នកការទូត ពិសេសអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ខ្លួនដែលកំពុងបម្រើការនៅតាមបណ្តាប្រទេសដៃគូ។
តាមរយៈសេចក្ដីជូនដំណឹងនៅថ្ងៃទី១៦ ខែកញ្ញា ក្រសួងធនធានទឹក ផ្តល់ព័ត៌មានថា បាតុភូតមួយ បានកើតឡើងនៅលើសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក នៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា បានវិវត្តខ្លួនយ៉ាងឆាប់ទៅជាសម្ពាធទាប ហើយបានបង្កើនឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនទៅជាព្យុះទី១១ ឈ្មោះ នូល។ ព្យុះទី១១ នេះបានឆ្លងកាត់ប្រទេស ហ្វីលីពីន នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែកញ្ញា។ បើតាមការព្យាកររបស់ក្រសួងធនធានទឹក ព្យុះនេះនឹងធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ប្រទេសវៀតណាម នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែកញ្ញា រួចបន្តដំណើរចូលប្រទេសឡាវ និងថៃ។ តាមប្រភពដដែល លក្ខណៈបែបនេះហើយ នឹងធ្វើឲ្យអាកាសធាតុកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី១៨-២០ កញ្ញា អាចមានភ្លៀងធ្លាក់ពីមធ្យមទៅច្រើន នៅតាមណ្ដាខេត្ត ក្នុងតំបន់ទំនាបកណ្ដាល និងតំបន់ជួរភ្នំដងរែក ហើយនៅតំបន់មាត់សមុទ្រ អាចមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន ប្រឈមខ្ពស់នឹងជំនន់ទឹកភ្លៀង រួមនឹងខ្យល់បក់ខ្លាំង និងរលកសមុទ្រខ្ពស់។ ក្រសួង បានក្រើនរម្លឹកឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ពិសេសប្រជានេសាទ និងអ្នកធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រទាំងអស់ ត្រូវបង្កើនការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ដើម្បីជៀសវាងគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗដែលអាចកើតមានឡើងជាយថាហេតុ៕	ក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយម បានចេញសេចក្ដីជូនដំណឹង ស្ដីពីស្ថានភាពព្យុះទី១១ ឈ្មោះ នូល ដែលនឹងមកដល់កម្ពុជានៅថ្ងៃទី១៨កញ្ញា ដល់ថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២០។
លោក ទិត ចន្ថា បានឲ្យដឹងបន្ថែមថា ឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍បានជួយជ្រោមជ្រែងយ៉ាងសំខាន់ដល់ការផលិត និងផ្គត់ផ្គង់ផលិតផល ដូចជា អង្ករ បន្លែ ត្រី សាច់ វត្ថុអនុស្សាវរីយ ជាដើម រួមទាំងសេវាកម្មផ្សេងៗ។ នៅឆ្នាំ ២០១៦ កម្ពុជាទទួលបានភ្ញៀវទេសចរណ៍អន្តរជាតិចំនួន ៥០១១៧១២ នាក់ ដែលបង្កើតចំណូលចូលចរន្តសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រមាណ ៣៥០០លានដុល្លារ៕	ភ្ញៀវទេសចរមកកម្ពុជាក្នុងម្នាក់ គិតជាមធ្យមស្នាក់នៅរយៈពេល ៦ថ្ងៃកន្លះ និងចាយវាយប្រាក់ប្រមាណ ៧០០ដុល្លារ ក្នុងកំឡុងពេលស្នាក់នៅនោះ។ នេះបើតាមការឲ្យដឹងរបស់ លោក ទិត ចន្ថា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងទេសចរណ៍ នៅក្នុងសិក្ខាសាលាពិគ្រោះយោបល់រវាងអ្នកផលិត និងអ្នកផ្គត់ផ្គង់ផលិតផលខ្មែរ កាលពីថ្ងៃទី១៧សីហា។
តាមរយៈបណ្តាញសង្គម Twitter ស្ថានទូតរុស្ស៊ីប្រចាំនៅឥណ្ឌូណេស៊ី បានសរសេរថា លោក Nikolai Patrushev លេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខសហព័ន្ធរុស្ស៊ី ចាប់ផ្តើមធ្វើទស្សនកិច្ចមកឥណ្ឌូណេស៊ី និងកម្ពុជា ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ។ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចនេះ លោក Patrushev នឹងមានកិច្ចពិភាក្សារវាង រុស្ស៊ី-ឥណ្ឌូណេស៊ី និងរុស្ស៊ី-កម្ពុជា ស្តីពីបញ្ហាសន្តិសុខ។ លេខាធិការនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខសហព័ន្ធរុស្ស៊ីរូបនេះ ក៏ធ្លាប់បំពេញទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាផងដែរ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៧។ កាលនោះ កម្ពុជា និងរុស្ស៊ី បានឯកភាពពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការប្រឆាំងភេរវកម្ម, គ្រឿងញៀន, និងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន។ សូមបញ្ជាក់ថា លោក Patrushev ធ្លាប់បំពេញការងារជានាយកទីភ្នាក់ងារសន្តិសុខសហព័ន្ធរុស្ស៊ីចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ឆ្នាំ ២០០៨ និងកាន់តំណែងជាលេខាធិការនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខសហព័ន្ធរុស្ស៊ីចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៨ មក។ តួនាទីលេខាធិការនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខសហព័ន្ធ គឺជាអ្នកផ្តល់ប្រឹក្សាទាក់ទិនកិច្ចការសន្តិសុខដោយផ្ទាល់ទៅប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី៕	លេខាធិការនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខសហព័ន្ធរុស្ស៊ី លោក Nikolai Patrushev ចាប់ផ្តើមធ្វើទស្សនកិច្ចមកឥណ្ឌូណេស៊ី និងកម្ពុជា ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ស្ថានទូតរុស្ស៊ីប្រចាំនៅឥណ្ឌូណេស៊ីនៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ។
លោក សុន ឆ័យ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានថា ការបន្តឃុំអ្នកខាងលើ មិនបានផ្តល់ផលចំណេញអ្វីដល់ប្រទេសជាតិនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ លោក យល់ថា ការបន្តឃុំពួកគេ មានតែរងការរិះគន់ពីសំណាក់សហគមន៍អន្តរជាតិ ប៉ុណ្ណោះ។ លោក សុន ឆ័យ និយាយដូច្នេះ ក្រោយពីលោក រួមទាំងប្រតិភូគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានចាកចេញពីសួរសុខទុក្ខអ្នកជាប់ឃុំ ក្នុងពន្ធនាគារព្រៃស នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧នេះ។ មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងរូបនេះ បានបញ្ជាក់ថា៖«គួរតែមាននីតិវិធីអ្វីមួយ ហើយខ្ញុំជឿថាមានដំណោះស្រាយ ដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំការចរចារបស់គណបក្សក៏បានដែរ។ ខាងរាជរដ្ឋាភិបាល អាចរកឱកាសណាមួយ បុណ្យចូលឆ្នាំជាតិខាងមុខនេះ រកវិធីដើម្បីបន្ថយទោស ឬក៏លើកលែងទោសឲ្យពួកគាត់ទៅ»។ នេះមិនមែនជាលើកទីមួយទេ ដែលបក្សប្រឆាំង ព្យាយាមឲ្យមានការសម្រួលលើបញ្ហាខាងលើ។ ប៉ុន្តែ ការព្យាយាមរបស់បក្សប្រឆាំង សុទ្ធតែបរាជ័យ។ ចំណែកឯ បក្សកាន់អំណាចឯណោះវិញ ក៏អះអាងមិនតិចដងដែរថា បញ្ហាអ្នកជាប់ឃុំខាងលើ គឺជាដែនសមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការ ដែលគ្មានស្ថាប័នណាមួយ អាចលូកដៃចូលបាននោះទេ។ បក្សកាន់អំណាច យល់ថា ចំណាត់ការទៅលើអ្នកទាំងនោះ គឺធ្វើឡើងតាមគោលការណ៍ច្បាប់របស់ប្រទេសកម្ពុជា៕	ភ្នំពេញ៖ ខណៈពិធីចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីខ្មែរ កាន់តែខិតជិតមកដល់ គណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានបន្តស្នើឲ្យមានការដោះលែងអ្នកនយោបាយ សកម្មជន រួមទាំងមន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សផ្សេងទៀត ពីពន្ធនាគារ។ បក្សប្រឆាំងដ៏ធំមួយនេះ យល់ថា ការឃុំឃាំងអ្នកទាំងនោះ អស់រយៈពេលជាច្រើនខែកន្លងមក គឺល្មមគ្រប់គ្រាន់ ដែលត្រូវដោះលែងពួកគេ ឲ្យមានសេរីភាព វិញហើយ។
លោក រី យ៉ុងហូ ប្រមុខការទូតកូរ៉េខាងជើង នៅថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ បានសរសេរលិខិតមួយច្បាប់ផ្ញើអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិលោក អាន់តូនីញ៉ូ ហ្គូតេរ៉េស ដោយបានបន្ទោសអាមេរិកខ្លាំងៗ ចំពោះការប៉ុនប៉ងកិច្ចសន្ទនារបស់កូរ៉េទាំងពីរ។ ស្ថានភាពនៅឧបទ្វីបកូរ៉េបានធូរស្រាលបន្តិចក្នុងឆ្នាំថ្មីនេះ ខណៈដែលកូរ៉េខាងត្បូង និងខាងជើង ជួបចរចាជាច្រើនលើកជុំវិញវត្តមានកូរ៉េខាងជើងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិករដូវរងារ។ លោក រី យ៉ុងហូ បានប្រាប់លោក ហ្គូតេរ៉េស ថា កិច្ចសន្ទនាអន្តរកូរ៉េបានផ្ដល់លទ្ធផលល្អជាច្រើន ហើយការថមថយកម្ដៅនៅឧបទ្វីបកូរ៉េទទួលបានការស្វាគមន៍ពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែលោក រី បានចោទអាមេរិកថា មានបំណងបង្កភាពតានតឹងឡើងវិញតាមរយៈការបញ្ជូននាវាដឹកយន្តហោះទៅក្បែរឧបទ្វីបកូរ៉េ ចំពេលដែលកូរ៉េទាំងពីរកំពុងស្ថិតលើផ្លូវទៅកាន់សន្តិភាពជាមួយគ្នា។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Xinhua ។ ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងក្រុងសេអ៊ូលបានសម្រេចចិត្តពន្យារពេលសមយុទ្ធរួមប្រចាំឆ្នាំ២០១៨ ព្រោះជាន់កាលបរិច្ឆេទព្រឹត្តិការណ៍អូឡាំពិកនៅទីក្រុងព្យុងឆាង ដែលចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី៩ ដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែកុម្ភៈ។ សេអ៊ូលជាអ្នកស្នើលើកពេលសមយុទ្ធនេះ ព្រោះមិនចង់ឲ្យមានការរំខានដល់ព្រឹត្តិការណ៍ផង និងដើម្បីអូសទាញឲ្យព្យុងយ៉ាងចូលរួមកម្មវិធីនេះផង។ ឯព្យុងយ៉ាងឯណោះ ចង់ឲ្យសមយុទ្ធនេះត្រូវលុបចោលរហូតតែម្ដង។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកូរ៉េខាងជើងបានប្រាប់ប្រមុខអង្គការសហប្រជាជាតិទៀតថា ជាធម្មជាតិ សមយុទ្ធនេះ បូកនឹងចលនារបស់យុទ្ធោបករណ៍អាមេរិក មានទិសដៅវាយប្រហារកូរ៉េខាងជើងតែម្ដង។ លោក រី ក៏ស្នើឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិចាត់វិធានការ និងមិនត្រូវនៅស្ងៀមឡើយ ព្រោះល្បែងសង្គ្រាមគ្រោះថ្នាក់របស់អាមេរិកធ្វើឲ្យឧបទ្វីបកូរ៉េ និងតំបន់ជុំវិញឡើងកម្ដៅ និងនាំពិភពលោកទៅរកវិនាសសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ។ តាមរយៈសំបុត្រដដែលនោះ ប្រមុខការទូតកូរ៉េខាងជើងរូបនេះព្រមានអាមេរិក បើនៅបន្តផែនការធ្វើសមយុទ្ធទៀតនោះ។ ជាមួយនឹងការប្រកាន់ជំហរពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយកូរ៉េខាងត្បូង កូរ៉េខាងជើងក៏មិនអង្គុយស្ងៀម មិនធ្វើអ្វីតបតនឹងទង្វើរបស់អាមេរិកដែរ។ លោក រី យ៉ុងហូ ក៏រិះគន់ដែលទាមទារគុណសម្បតិ្តពីការចរចារវាងកូរ៉េទាំងពីរ ហើយថា ការសន្ទនាអន្តរកូរ៉េផ្ដើមចេញពីការស្រឡាញ់ជាតិរបស់លោក គីម ជុងអ៊ុន ទៅវិញទេ៕	រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសកូរ៉េខាងជើង រី យ៉ុងហូ បានចោទអាមេរិកថា កំពុងបំផ្លាញដំណើការផ្សះផ្សារវាងកូរ៉េទាំងពីរ និងបង្កើនកម្ដៅភាពតានតឹងនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ។ លោក រី យ៉ុងហូ ចោទបែបនេះ ក្នុងលិខិតផ្ញើទៅកាន់ប្រមុខអង្គការសហប្រជាជាតិ និងបានអះអាងបានថា អាមេរិកបានពង្រាយសព្វាវុធយុទ្ធសាស្ត្រជាច្រើនទៅកាន់ឧបទ្វីបកូរ៉េក្នុងគោលដៅធ្វើសមយុទ្ធជាមួយកូរ៉េខាងត្បូង។ កូរ៉េខាងជើងព្រមានថា ខ្លួននឹងមិនស្ងៀមឡើយ បើអាមេរិកហ៊ានធ្វើសមយុទ្ធនោះ។
ព័ត៌មានលម្អិតទាក់ទងនឹងរឿងរ៉ាវទាំងនេះ សូមស្ដាប់បទយកការណ៍ដែលរៀបរៀងដោយ អ្នកស្រី អ៊ីសា រ៉ហានី ដូចតទៅ៖ វត្តមាននៃសិលាចារឹកភាសាចាមនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត មានយូរមកហើយ គឺនៅចុងស.វទី១៩ មកម្ល៉េះ។ កន្លងមក មានមនុស្សតិចណាស់ដែលបានស្គាល់ និងឃើញសិលាចារឹកនេះ ឬបានជួបហើយ តែអានមិនយល់ថាជាអក្សរអ្វីជាដើម។ ដើម្បីស្រាយចម្ងល់ និងបកស្រាយពីអត្ថន័យសិលាចារឹកនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវផ្នែកភាសា និងវប្បធម៌ចាម បានធ្វើបទបង្ហាញមួយទាក់ទងនឹងរឿងរ៉ាវទាំងនេះ។ បទបង្ហាញ ដែលធ្វើនៅពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យនៅចុងខែកញ្ញា លោក ឡឹប កើ បានចាប់ផ្តើមស្រាយ ចម្ងល់ជាមួយនឹងមន្ទិល នៃសិលាចារឹកភាសាចាម ដែលពីមុនត្រូវបានគេចោទសួរថា ហេតុអ្វីមានសិលាចារឹកនេះនៅអង្គរវត្ត និងមកដើម្បីអ្វីជាដើម។ មែនទែនទៅ លោក ឡឹប កើ ប្រាប់ថាលោកបានទទួលព័ត៌មានពីសិលាចារឹកចាមនេះ តាមរយៈអ្នកស្រាវជ្រាវដែលជាមិត្តភក្ដិ ដែលបានប្រទះឃើញ ហើយក៏ប្រាប់ដំណឹងនេះដល់លោក។ អ្វីដែលលោក ឡឹប កើ រកឃើញពីសិលាចារឹកនេះ គឺការប្រើប្រាស់អក្សរនៅសម័យនោះ គឺដូចនៅនឹងអក្សរចាមដែលសហគមន៍ចាមនៅប្រើសព្វថ្ងៃ។ ជាងនេះទៅទៀតនោះ គឺវាបានប្រាប់ថា អ្នកនៅកំពង់ចាម ជាអ្នកមកចារអក្សរនេះនៅអង្គរវត្ត ដែលសបញ្ជាក់ថាអក្សរនេះ នៅប្រើតាមសហគមន៍ចាមនៅសម័យនោះ។ ក្នុងការស្រាវជ្រាវបន្ថែម លោក ឡឹប កើ ក៏បានរកឃើញថា អក្សរចាមត្រូវបានគេប្រើទូលំទូលាយនៅមុនសម័យខ្មែរក្រហម ដោយមិនមែនមានតែកំពង់ឆ្នាំង ពោធិ៍សាត់ និងបាត់ដំបងនោះទេ។ សិលាចារឹកដែលមានចុះឆ្នាំចារនៅឆ្នាំ ១៨៨១ បានប្រាប់ថា អ្នកចារនោះជាកម្មករបារាំង ដែលត្រូវជួលឱ្យមកចម្លងសិលាចារឹក។ សិលាចារឹកមិនប្រាប់ឈ្មោះអ្នកចារទេ តែប្រាប់ថាមកពីភូមិព្រះរកា កូនព្រះបាឡាត់ ខេត្តកំពង់សៀម (ស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាមបច្ចុប្បន្ន)។ លោក ឡឹប កើ បានឱ្យដឹងថា អ្នកចារនោះជាអ្នកចេះដឹងមួយរូប និងពូកែរៀបពាក្យនិយាយ និងជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនៅពេលនោះ។ ទោះបីអ្នកកំពង់សៀមដែលតាមសិលាចារឹកថា ពួកគេនៅសម័យនោះចេះអក្សរច្រើនក្ដី តែបច្ចុប្បន្នភូមិនេះលែងមានជនជាតិចាមរស់នៅទៀតហើយ។ ក្រោយសម័យខ្មែរក្រហម ជនជាតិចាមនៅភូមិនេះបានដូរទៅរស់នៅភូមិក្បែរៗនោះវិញ ព្រោះសម័យខ្មែរក្រហមមានការដុតបំផ្លាញព្រះវិហារ និងបង្ខំពួកគេមិនឱ្យនិយាយចាមជាដើម។ ក្រៅពីនោះគម្ពី និងសៀវភៅឯកសារជាច្រើន ត្រូវបានខ្មែរក្រហមដុតចោលផងដែរ។ ទាក់ទងនឹងជនជាតិចាមនេះដែរ បច្ចុប្បន្នគេសង្កេតឃើញថា សហគមន៍ខ្លះបានបោះបង់ការរៀនអក្សរខ្លួនឯង។ ដោយសារកត្តានេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យកូនចៅជនជាតិចាមសម័យក្រោយនេះ ខ្លះមិនចេះនិយាយ និងអាននោះទេ ជំនួសមកវិញដោយការនិយាយភាសាខ្មែរដែលអាចទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គមទាំងមូល។ លោក ឡឹប កើ មើលឃើញថា ហេតុផលដែលជនជាតិចាមលែងប្រើប្រាស់ភាសាខ្លួនឯង ដោយសារកត្ដាសេដ្ឋកិច្ច និងការមិនឱ្យតម្លៃរបស់ជនជាតិចាមខ្លួនឯងតែម្ដង៕	សៀមរាប៖ ភាសាចាម បានលេចឡើងនៅតាមផ្ទាំងប្រាសាទមួយចំនួនក្នុងរមណីយដ្ឋានអង្គរ។ បច្ចុប្បន្ន យ៉ាងហោចណាស់សិលាចារឹកភាសាចាមចំនួន៥ផ្ទាំង ដែលត្រូវបានគេប្រទះឃើញនៅតាមប្រាសាទមួយចំនួន មានអង្គរវត្ត បាយ័ន ភិមានអាកាស និងតាព្រហ្ម។ សិលាចារឹកមួយផ្ទាំងដែលមានទំហំធំជាងគេមានវត្តមាននៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលត្រូវបានគេចារនៅអំឡុងឆ្នាំ ១៨៨១ នៃគ.ស។ សិលាចារឹកនេះ បានបង្ហាញថាអ្នកភូមិព្រះរកា ខេត្តកំពង់សៀម ដែលជាស្រុកមួយនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាមបច្ចុប្បន្នជាអ្នកមកចារ។ ក្នុងខ្លឹមសារនេះ អាចឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានបានថា អក្សរចាមត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយនៅសម័យនោះ ហើយវាទើបនឹងបាត់បង់ខ្លាំង នៅក្រោយសម័យខ្មែរក្រហមតែប៉ុណ្ណោះ។ តួយ៉ាងដូចនៅកំពង់ចាមជាដើម។
សម្ដេច ហ៊ុន សែន ហាមអ្នកដូរប្រាក់ មិនឱ្យកាត់ទឹកលុយក្រដាសប្រភេទ១ដុល្លារ ២ដុល្លារ និង៥ដុល្លារឡើយ បើមិនដូច្នេះទេ អាជីវករដូរប្រាក់នោះ នឹងប្រឈមមុខជាអាជ្ញាធរ។ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏ប្រាប់ឱ្យពលរដ្ឋរាយការណ៍មកសមត្ថកិច្ច ចំពោះកន្លែងដូរប្រាក់ណា ដែលកាត់ទឹកផងដែរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏បញ្ជាឱ្យអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន អ្នកណាដែលបង្ហោះសារលើបណ្ដាញសង្គម ដោយផ្សព្វផ្សាយថា រដ្ឋាភិបាលលែងចាយក្រដាសប្រាក់១ដុល្លារ ដល់៥ដុល្លារនេះទៀតផង។ បើតាមសម្ដេច ហ៊ុន សែន កម្ពុជានៅបន្តចាយក្រដាសប្រាក់ប្រភេទ១ដុល្លារ ២ដុល្លារ និង៥ដុល្លារធម្មតា ពោលគឺមិនទាន់សម្រេចឈប់ប្រើប្រាស់នោះទេ។ ប៉ុន្តែការសម្រេចប្រមូលក្រដាសប្រាក់ទាំងនេះចេញពីកម្ពុជានោះ គឺគ្រាន់តែចង់លើកកម្ពស់ប្រាក់រៀលប៉ុណ្ណោះ។ អត្ថបទទាក់ទង នាយករដ្ឋមន្រ្តី៖ បើក្រដាស់ប្រាក់ ១ដុល្លារ ២ដុល្លារ និង ៥ដុល្លារ ឈប់ចរាចរ ធនាគារជាតិកម្ពុជា ប្រាកដជាប្រកាសផ្លូវការ ធនាគារជាតិ បកស្រាយរឿងក្រដាសប្រាក់ ១ដុល្លារ ២ដុល្លារ និង ៥ដុល្លារ	ភ្នំពេញ៖ បើកន្លែងដូរលុយណា កាត់ទឹកលុយ១ដុល្លារ ដល់៥ដុល្លារ នឹងប្រឈមមុន ជាមួយវិធានការអាជ្ញាធរ។ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែងបែបនេះ នៅក្នុងពិធីជួបសំណេះសំណាលជាមួយមន្ត្រីរាជការ និងក្រុមការងារបច្ចេកទេសស្ថាបនាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងក្រុងព្រះសីហនុ នៅថ្ងៃទី១ មិថុនា។
សូមស្ដាប់នាយយ៉ាន ដូចតទៅនេះ៖	កីឡាការិនី ម៉ៅ ម៉ូនីតា ជាកីឡាការិនីវ៉ូវីណាមជម្រើសជាតិប្រចាំសហព័ន្ធកីឡាវ៉ូវីណាមកម្ពុជា។ ស្ថិតក្នុងវ័យ១៩ឆ្នាំ ម៉ូនីតា ហាក់ជោគជ័យខ្លាំងលើវិស័យមួយនេះ ទាំងលើឆាកជាតិ និងអន្តរជាតិ។ អតីតកីឡាករតេក្វាន់ដូ និងអត្តពលកម្មជម្រើសជាតិរូបនេះបានអះអាងថា ការក្លាយជាកីឡាការិនីជម្រើសជាតិ វាផ្ទុយនឹងគោលបំណង ដែលនាងចូលហ្វឹកហាត់ដំបូង ដែលគ្រាន់តែចង់ការពារខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ ទោះបីក្លាយជាកីឡាការិនីជម្រើសជាតិ ប៉ុន្តែ ម៉ៅ ម៉ូនីតា មិនរំពឹងថា អាចក្លាយជាចំណែកមួយក្នុងការប្រកួតស៊ីហ្គេមនៅឆ្នាំ២០២៣ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនោះឡើយ។
សេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំម៉ាឡេស៊ី នៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភានេះ បានឲ្យដឹងថា ឯកសារដែលត្រូវយកទៅស្ថានទូតនោះ មានលិខិតឆ្លងដែនថតចម្លង និងទំព័រទិដ្ឋាការឬត្រាចូលរបស់អន្តោប្រវេសន៍ម៉ាឡេស៊ី។ ក្រៅពីនេះ ត្រូវថតចម្លងសំបុត្រយន្តហោះត្រឡប់មកកម្ពុជា មុខរបរ អាសយដ្ឋាន រួមទាំងលេខទូរសព្ទនៅម៉ាឡេស៊ីនិងកម្ពុជា។ ចំណែកលិខិតបញ្ជាក់សុខភាព ត្រូវចេញដោយអាជ្ញាធរម៉ាឡេស៊ីដែលបញ្ជាក់ថាពុំមានជំងឺកូវីដ-១៩។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ការពិនិត្យសុខភាពត្រូវ គឺរង់ចាំការជូនដំណឹងរបស់ស្ថានទូតសិន អំពីថ្ងៃជាក់លាក់នៃការហោះហើររបស់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ម៉ាឡេស៊ី។ លោក កុយ គួង អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរស័ព្ទថា៖«សម្រាប់ថ្ងៃត្រឡប់កម្ពុជាវិញមិនទាន់ដឹងច្បាស់នៅឡើយទេ រង់ចាំការសម្របសម្រួលពីខាងភាគីម៉ាឡេស៊ីសិន ហើយចំនួនអ្នកត្រឡប់ក៏មិនទាន់ទទួលបានជាក់លាក់ដែរ ព្រោះពលករមួយចំនួនបានវិលត្រឡប់ទៅធ្វើការងារវិញហើយ កាលពីមុន។ សម្រាប់អ្នកចង់ត្រឡប់មក ត្រូវរៀចំឯកសារដូចស្ថានទូតបានជូនណឹង ហើយរង់ចាំថ្ងៃដែលភាគីម៉ាឡេស៊ីរៀបចំជើងហោះហើរត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ»។ ចំពោះអ្នករកឃើញថា កើតជំងឺកូវីដ-១៩ នឹងត្រូវសម្រាកព្យាបាលនៅម៉ាឡេស៊ីឲ្យជាសះស្បើយសិន ទើបអនុញ្ញាតឲ្យត្រឡប់មកកម្ពុជា។ រីឯ អ្នកត្រឡប់មកដល់កម្ពុជា នឹងត្រូវដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែករយៈពេល១៤ថ្ងៃ នៅវិទ្យាល័យជម្ពូវ័ន ដើម្បីពិនិត្យសុខភាព ហើយនឹងបន្តដាក់ឲ្យនៅដាច់ដោយឡែក១៤ថ្ងៃទៀត នៅផ្ទះរបស់ពួកគេ ដើម្បីតាមដានសុខភាព៕ អត្ថបទទាក់ទង COVID-19៖ សម្ដេច ហ៊ុន សែន សម្រេចផ្អាកជើងយន្តហោះ ដឹកពលរដ្ឋខ្មែរ១៥០នាក់ ពីម៉ាឡេស៊ី	ភ្នំពេញ៖ និស្សិត និងពលករខ្មែរ នៅម៉ាឡេស៊ី១៥០នាក់ ដែលខកខានមិនបានត្រឡប់មកកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២០ អាចត្រឡប់វិញបាន ដោយតម្រូវឲ្យរៀបចំឯកសារមួយចំនួនទៅស្ថានទូត ក្នុងនោះក៏មានលិខិតបញ្ជាក់ថា គ្មានជំងឺកូវីដ-១៩ផងដែរ។
«ការផ្ដល់ជំនួយមនុស្សជាសម្ភារ ជាថវិកា ជាដើម គឺជាការចាំបាច់។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលជាការចាំបាច់ជាង តាមខ្ញុំយល់គឺការកសាងយុត្តិធម៌នៅមូលដ្ឋាន នេះគឺជាបញ្ហាគន្លឹះ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់សម្ដេច ស ខេង ដែលបានប្រាប់ឱ្យមន្ត្រីមូលដ្ឋាន ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ដោះស្រាយបញ្ហាជូនពលរដ្ឋ តាមសំណើ និងសំណូមពររបស់ពួកគេ ឲ្យមានប្រសិទ្ធិភាព។ សម្រាប់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃ ការផ្ដល់យុត្តិធម៌ជូនពលរដ្ឋ គឺអាចទាញទឹកចិត្តពលរដ្ឋឱ្យជឿជាក់លើគណបក្សប្រជាជន និងរដ្ឋាភិបាល ជាងការប្រើប្រាស់អំណោយមនុស្សធម៌។ «ការដោះស្រាយនៅមូលដ្ឋានបើគ្មានយុត្តិធម៌ទេ ទោះបីយើងយកអំណោយទៅជូនប្រជាពលរដ្ឋប៉ុន្មាន ក៏គាត់អត់ជឿយើងដែរ។ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ បើយើងដោះស្រាយទំនាស់ និងបញ្ហានៅមូលដ្ឋានប្រកបដោយយុត្តិធម៌ គឺខ្ញុំជឿថា គាត់ពិតជាសប្បាយរីករាយ ពិតជាទទួលយកបាន»។ សម្ដេច ស ខេង ថ្លែងបែបនេះ នៅក្នុងពិធីបិទសន្និបាតបូកសរុបលទ្ធផលការងារប្រចាំឆ្នាំ២០២១ នាព្រឹកថ្ងៃទី៣ មីនា។ រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងមហាផ្ទៃ អំពាវនាវឲ្យមន្រី្តទាំងអស់បន្តបំពេញតួនាទីជាបម្រើរាស្រ្ត ដោយមិនប្រកាន់និន្នាការនយោបាយ និងមិនរើសអើង។ ការបំពេញកាតព្វកិច្ចបែបនេះ ជាការស្វែងរកការគាំទ្រពីប្រជាពលរដ្ឋ មកលើការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាល៕	ភ្នំពេញ៖ សម្ដេច ស ខេង រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងមហាផ្ទៃមើលឃើញថា ការដោះស្រាយទំនាស់នៅតាមមូលដ្ឋាន ត្រូវឲ្យមានយុត្តិធម៌គឺជារឿងចាំបាច់បំផុត។ ផ្ទុយទៅវិញ បើការដោះស្រាយទំនាស់នេះ គ្មានយុត្តិធម៌នោះ ទោះប្រឹងយកអំណោយចែកជូនពលរដ្ឋយ៉ាងណា ក៏ពួកគេមិនជឿលើគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលដែរ។
កោះតៃវ៉ាន់ ជាតំបន់មួយដែលធ្វើឱ្យចិន និងអាម៉េរិកមានអរិភាពជាមួយគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែការព្រមានរបស់ក្រុងប៉េកាំង ក្នុងការគ្រប់គ្រងដែនកោះមួយនេះ ក្នុងករណីប្រកាសឯករាជ្យ និងការធ្លាយមាត់របស់មេដឹកនាំក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ក្នុងការបញ្ជូនទ័ពជួយក្រុងតៃប៉ិ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ គម្រោងទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានសភាតំណាងអាម៉េរិកនៅតៃវ៉ាន់ កាន់តែធ្វើឱ្យភាពតានតឹងក្នុងតំបន់មួយនេះ ក្តៅឡើងថែមទៀត។ ស្របពេលមានបញ្ហាចម្រូងចម្រាសបែបនេះ ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនភីង បានពិភាក្សាតាមប្រព័ន្ធទូរសព្ទជាមួយសមភាគីអាម៉េរិក លោក ចូ បៃឌិន នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ដើម្បីកាត់បន្ថយការខ្វែងគំនិតគ្នា។ ក្នុងកិច្ចសន្ទនាលើកចុងក្រោយនេះ លោកស៊ី បានប្រាប់ភាគីអាម៉េរិក កុំគាំទ្រឯករាជ្យភាពតៃវ៉ាន់ រួមទាំងត្រូវគោរពតាមគោលការណ៍ «ចិនតែមួយ»។ «ប្រទេសណាដែលប្រឡែងជាមួយភ្លើង នឹងរងការខូចខាតដោយវា»។ មេដឹកនាំចិន បានព្រមានច្បាស់ៗបែបនេះ ទៅកាន់សមភាគីអាម៉េរិក ដោយបន្ថែមថា មតិសាធារណៈមិនអាចត្រូវបានទាត់ចោលបានឡើយ ហើយអាម៉េរិក គួរតែយល់ច្បាស់ពីបញ្ហានេះ។ បើតាមលោកស៊ី ក្រុងប៉េកាំងជំទាស់យ៉ាងដាច់អហង្ការចំពោះកម្លាំងផ្តាច់ខ្លួន និងការជ្រៀតជ្រែកពីប្រទេសក្រៅតំបន់។ ជុំវិញបញ្ហាតៃវ៉ាន់ លោកបៃឌិន បានឆ្លើយតបជាថ្មីវិញថា រដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន គ្មានចេតនាមិនគោរពគោលការណ៍«ចិនតែមួយ» ឡើយ ហើយអាម៉េរិកនឹងមិនគាំទ្រឯករាជ្យភាពរបស់តៃវ៉ាន់ជាដាច់ខាត។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍ចិន CGTN។ ដោយចាត់ទុកជាកិច្ចសន្ទនាប្រកបដោយភាពស្មោះត្រង់ និងស៊ីជម្រៅ លោកបៃឌិន បានកត់សម្គាល់ថា ពិភពលោក កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលសំខាន់ ហើយកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអាម៉េរិក-ចិន មិនត្រឹមតែផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជនប្រទេសទាំងពីរឡើយ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ផលចំណេញដោយប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសទាំងអស់។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ មេដឹកនាំរូបនេះ សន្យារក្សាទំនាក់ទំនងប្រកបដោយភាពបើកចំហជាមួយចិន ដើម្បីរក្សាការយល់ពីគ្នាទៅវិញទៅមក និងបញ្ចៀសការយល់ច្រឡំណាមួយ។ ចំណែកលោកស៊ីវិញ បានយល់ថា ការកាត់ផ្តាច់ច្រវាក់ផលិតកម្មចិន នឹងមិនជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចអាម៉េរិកឡើយ ហើយវាថែមទាំងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចសកលរងគ្រោះ។ ត្រង់ជំរុញនេះ ប្រមុខរដ្ឋចិន បានជំរុញឱ្យភាគីទាំងពីរសហការជាមួយគ្នា ដើម្បីការបន្ថយភាពតានតឹងក្នុងតំបន់ លុបចោលជំងឺឆ្លងកូវីដ-១៩ ឱ្យបានឆាប់ ក៏ដូចជាដោះស្រាយបញ្ហាអតិផរណា និងភាពថមថយនៃសេដ្ឋកិច្ចសកល៕	ប្រធានាធិបតីចិន លោក ស៊ី ជិនភីង នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា បានជជែកតាមប្រព័ន្ធទូរសព្ទជាមួយសមភាគីអាម៉េរិក លោក ចូ បៃឌិន ដើម្បីពិភាក្សាពីបញ្ហាជាច្រើនដូចជាតៃវ៉ាន់ និងពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីជាដើម។ ទាក់ទិននឹងបញ្ហាកោះតៃវ៉ាន់ លោកស៊ី បានប្រាប់លោកបៃឌិនជាថ្មី និងច្បាស់ៗថា ប្រទេសណាប្រឡែងជាមួយភ្លើង ប្រទេសនោះនឹងរងការខូចខាត។
«កសិធុរកិច្ច»ចង់សំដៅលើធុរកិច្ចខ្នាតធំដែលបម្រើឲ្យវិស័យកសិកម្ម រួមបញ្ចូលទាំងផលិតកម្ម ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ ការចែកចាយផលិតផលកសិកម្ម ការផលិតគ្រឿងយន្តកសិកម្ម ឧបករណ៍ គ្រឿងបរិក្ខារ សម្ភារផ្គត់ផ្គង់ និងផលិតកម្មកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា៕	តាមសទ្ទានុក្រមការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ពាក្យ«កសិធុរកិច្ច»ដែលសរសេរជាភាសាអង់គ្លេសថា Agro-business ឬ Agri-business មានន័យថា ធុរកិច្ចខ្នាតធំដែលបម្រើឲ្យវិស័យកសិកម្ម។
ជម្លោះដែនទឹកសមុទ្រចិនខាងត្បូងបានរុញច្រានទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីចិន និងវៀតណាមឈានដល់ដំណាក់កាលអាក្រក់បំផុតក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ចិនបានបង្កើនការប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនក្នុងការទាមទារទឹកដីស្ទើរទាំងស្រុងទៅហើយ ដោយមិនខ្វល់ខ្វាយពីភាគីទាមទារផ្សេងទៀតឡើយ។ ជារឿយៗ ចិនបានបញ្ជូនកងទ័ពរបស់ខ្លួនទៅកាន់តំបន់នេះ ដោយធ្វើសមយុទ្ធបង្ហាញកម្លាំងទ័ពរបស់ខ្លួន។ វៀតណាម ដែលជាភាគីជម្លោះមួយនិងជាអ្នកចេញមុខចេញមាត់ជាងគេក្នុងការតទល់ជាមួយចិន មិនសប្បាយចិត្តនឹងសមយុទ្ធយោធារបស់ចិន។ ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសវៀតណាម Le Thi Thu Hang បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះការប្រកាសធ្វើសមយុទ្ធយោធារបស់ចិននៅតំបន់ឈូងសមុទ្រតុងកឹង និងនៅតំបន់ចុងភាគខាងជើងនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters អ្នកនាំពាក្យដដែលនេះបញ្ជាក់ថា វៀតណាមស្នើឲ្យចិនគោរព និងមិនត្រូវធ្វើសកម្មភាពដែលធ្វើឲ្យជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងកាន់តែស្មុគស្មាញឡើយ។ ដោយមិននិយាយចំឈ្មោះចិន វៀតណាមក៏បានប្រាប់ឲ្យបរទេសទាំងអស់ដែលធ្វើប្រតិបត្តិការក្នុងដែនទឹករបស់វៀតណាម ត្រូវគោរពតាមច្បាប់វៀតណាម និងច្បាប់អន្តរជាតិឲ្យខ្ជាប់ខ្ជួន។ យ៉ាងណាក្ដី វៀតណាមមិនបានបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់ពីសមយុទ្ធរបស់ចិនឡើយ។ បើតាមការប្រកាសរដ្ឋបាលតំបន់សមុទ្រខេត្តហៃណាន ដែលមាននាទីគ្រប់គ្រងសមុទ្រចិនខាងត្បូង យោធាចិនធ្វើសមយុទ្ធចាប់ពីថ្ងៃទី២៩ ខែសីហា ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែកញ្ញា នៅតំបន់ខាងត្បូងខេត្តហៃណាន និងចំភាគខាងកើតវៀតណាម។ សមយុទ្ធដែលធ្វើនៅតំបន់ជុំវិញកោះ Paracel នេះ ក៏នឹងមានការបាញ់គ្រាប់ពិតផងដែរ ហើយនេះអាចជាមូលហតុដែលនាំឲ្យក្រុងហាណូយបារម្ភខ្លាំង។ ទោះជាប្រឹងប្រែងទាមទារខ្លាំងក្ដី វៀតណាមត្រូវគេមើលឃើញថាមិនអាចយកប្រៀបលើចិនបានដដែល។ កាលពីខែកក្កដា ក្រុងហាណូយត្រូវបង្ខំចិត្តផ្អាកការរុករកប្រេងនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ព្រោះរងគំនាបពីចិនខ្លាំងពេក។ តែចិនក៏មិនងាយស្រួលពេកក្នុងជម្លោះនេះ ដ្បិតវៀតណាមក៏ព្យាយាមប្រមូលសមាជិកអាស៊ានទាំងអស់ឲ្យរួមគ្នាប្រឆាំងចិន និងបានពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាយោធាជាមួយមហាអំណាចផ្សេងមានអាមេរិក ជប៉ុន និងឥណ្ឌាជាដើម៕	វៀតណាមបានប្រកាសជំទាស់សមយុទ្ធយោធារបស់ចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលជាតំបន់ប្រទាញប្រទង់រវាងប្រទេសទាំងពីរ។ ក្រសួងការបរទេសវៀតណាមបានផ្ញើលិខិតវ៉ាមួយច្បាប់ទៅឲ្យស្ថានទូតចិនប្រចាំក្រុងហាណូយនៅថ្ងៃទី៣១ ខែមិថុនា ដើម្បីបញ្ជាក់ពីការប្រឆាំងរបស់ខ្លួន។ ដោយសារជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង អ្នកជិតខាងទាំងពីរនេះមិនសូវមានទំនាក់ទំនងល្អឡើយ ហើយតែងប្រទាំងប្រទើសពាក្យសម្ដីគ្នាជាញឹកញយទៀតផង។
ប្រធានមន្ទីរសុខាភិបាលខេត្តសៀមរាប លោក ក្រុស សារ៉ាត់ បានប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មាននៅព្រឹកថ្ងៃទី២៣ មីនា នេះថា សុខភាពបុរសជនជាតិខ្មែរទី១ ដែលឆ្លងពីជនជាតិជប៉ុនកាលពីដើមខែ មីនាមកនោះ គឺមានសុខភាពធម្មតា តែការតាមដានពិនិត្យសុខភាព ឃើញនៅតែមានមេរោគកូវីដ១៩ តែមានចំនួនតិច។ មកដល់ពេលនេះ គឺការធ្វើតេស្ដមានចំនួន៧ដងរួចហើយ តែលទ្ធផលនៅតែវិជ្ជមាន ហើយរំពឹងថា ការធ្វើតេស្ដមេរោគនៅលើកទី៨ ដែលក្រុមគ្រូពេទ្យនឹងធ្វើនៅថ្ងៃទី២៣នេះ អាចចេញលទ្ធផល អវិជ្ជមាន។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ក្រុស សារ៉ាត់។ សូមស្ដាប់សំឡេង លោក ក្រុស សារ៉ាត់ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយអ្នកសារព័ត៌មាននៅបរិវេណមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តនៅព្រឹកថ្ងៃទី២៣ មីនា៖ ចំណែកបុរសជនជាតិខ្មែរម្នាក់ទៀត ដែលទើបមកពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី សុខភាពកាន់តែល្អប្រសើរ។ ការធ្វើតេស្ដត្រួតពិនិត្យឃើញថា មានលទ្ធផលអវិជ្ជមាននៃមេរោគកូវីដ១៩ហើយ តែក្រុមគ្រូពេទ្យនឹងបន្តធ្វើតេស្ដលើកទី២ម្ដងទៀត។ លោក ក្រុស សារ៉ាត់ បញ្ជាក់ថា ប្រសិនណាលទ្ធផលនៅបន្ដអវិជ្ជមាន គ្រូពេទ្យនឹងពិចារណាឱ្យបុរសអាយុ៤០ឆ្នាំនេះ ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ តែត្រូវស្ថិតនៅដាច់ដោយឡែកពីគ្រួសារក្នុងរយៈពេលដែលបានកំណត់។ គួរបញ្ជាក់ថា រហូតមកដល់ពេលនេះ មានមនុស្ស១៧២នាក់ហើយ ដែលត្រូវបានពិនិត្យ និងធ្វើតេស្ដរកជំងឺកូវីដ១៩ ហើយលទ្ធផលគឺសុទ្ធសឹងអវិជ្ជមាន។ លោក ក្រុស សារ៉ាត់ បញ្ជាក់ថា អ្នកទាំងនោះគឺមានទំនាក់ទំនាក់ជិតស្និទ្ធ និងដោយផ្ទាល់ពីអ្នកជំងឺកូវីដ១៩៕	សៀមរាប៖ មកដល់ពេលនេះ ស្ថានភាពអ្នកជំងឺដែលជាជនជាតិខ្មែរ២នាក់ កំពុងសម្រាកព្យាបាលជំងឺនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យបង្អែកខេត្តសៀមរាប មានសុខភាពល្អធម្មតា តែក្រុមគ្រូពេទ្យបន្តតាមដានសុខភាពពួកគេដោយយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់។ តាមប្រធានមន្ទីរសុខាភិបាលខេត្ត ម្នាក់ក្នុងចំណោម២នាក់ គឺលទ្ធផលតាមដានការពិនិត្យសុខភាព ឃើញថា អវិជ្ជមានមេរោគហើយ។
ចាប់តាំងពីរដ្ឋប្រហារយោធាមក លោកស្រីអ៊ុងសាន ស៊ូជី មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ត្រូវបានឃុំខ្លួននៅក្នុងផ្ទះ មុននឹងប្តូរទៅពន្ធនាគារ ក្រោយរងបទចោទ និងត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារជាច្រើនឆ្នាំ។ តាមការបញ្ជាក់របស់មន្រ្តីបក្សសម្ព័ន្ធជាតិ ដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បានអះអាងថា លោកស្រីស៊ូជី ត្រូវបានប្តូរការឃុំខ្លួនពីពន្ធនាគារទៅអគាររដ្ឋាភិបាលវិញ។ «លោកស្រីអ៊ុងសាន ស៊ូជី ត្រូវបានប្តូរទៅអគារកម្រិតខ្ពស់នៅយប់ថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា»។ មន្រ្តីពីបក្សសម្ព័ន្ធជាតិដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ បានបញ្ជាក់បែបនេះទៅកាន់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា។ ទន្ទឹមនេះ មន្រ្តីបក្សរូបនេះ ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា លោកស្រីស៊ូជី ធ្លាប់ជួបប្រធានសភាជាន់ទាប លោក Ti Khun Myat ហើយទំនងជាអាចជួបលោក Deng Xijuan ប្រេសិតពិសេសចិនទទួលបន្ទុកកិច្ចការអាស៊ីដែលបានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅមីយ៉ាន់ម៉ា។ តាមប្រភពមកពីបក្សនយោបាយមួយទៀត លោកស្រី ត្រូវបានបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួននៅបន្ទប់ពិសេសនៅក្នុងក្រុងណៃពិដោ។ ការអះអាងខាងលើ ធ្វើឡើងក្រោយពីរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃ លោក Don Pramudwinai បានជួបជាមួយលោកស្រីស៊ូជី នៅពន្ធនាគារ ក្នុងក្រុងណៃពិដោ។ លោក Don បានអះអាងថា ស្ថានភាពសុខភាពរបស់លោកស្រីស៊ូជី គឺល្អ និងមានស្ថិរភាព។ សូមបញ្ជាក់ថា លោកស្រីស៊ូជី ត្រូវបានតុលាការកាត់ទោស ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់យោធា កាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៣៣ឆ្នាំ ក្រោមបទចោទជាច្រើន៕	មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល លោកស្រីអ៊ុងសាន ស៊ូជី ត្រូវបានប្តូរពីកន្លែងឃុំខ្លួននៅពន្ធនាគារទៅអគាររដ្ឋាភិបាល។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់មន្រ្តីបក្សសម្ព័ន្ធជាតិ ដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ(NLD) នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា។
ចាប់ពីពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ២០១៧មក ការហេកចូលប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតបានកើតឡើងច្រើនគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ពិសេសការហេកចូលក្នុងហ្វេសប៊ុករបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ និងថ្នាក់ដឹកនាំ។ នេះបើតាមការថ្លែងរបស់លោក កាន ច័ន្ទមេត្តា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ ដែលដឹកនាំកិច្ចប្រជុំខាងលើនេះ។ តាមរយៈកិច្ចប្រជុំនេះ ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ បានស្នើឲ្យប្រតិបត្តិករទូរសព្ទចល័តបន្តតាមដានបញ្ហាសន្តិសុខលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។ ហើយក្រសួងត្រៀមចេញគោលការណ៍ណែនាំទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត និងប្រកាសលេខទូរសព្ទជាសាធារណៈ (Hotline) ដើម្បីបញ្ចៀស និងដោះស្រាយបញ្ហាការវាយប្រហារតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតនេះ។ នៅដើមឆ្នាំ២០១៨នេះ ចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់ហ្វេសប៊ុកនៅកម្ពុជាបានឡើងដល់ ៦,៨ លាននាក់។ នេះបើតាមតួលេខរបស់ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ កំពុងព្យាយាមទប់ស្កាត់បញ្ហាការលួចចូលគ្រប់គ្រង់គណនី ឬទំព័រហ្វេសប៊ុក (Hacking) ក្នុងពេលកន្លងមកនេះ។ នៅថ្ងៃទី១៣ខែកុម្ភៈនេះ ក្រសួងបានកោះប្រជុំអ្នកពាក់ព័ន្ធពីស្ថាប័នរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនផ្ដល់សេវាទូរសព្ទចល័ត ដើម្បីរកវិធានការចំពោះបញ្ហានេះ។
«កុំនាំចូល(សត្វ )ពីគេ ហើយសម្លាប់ការចិញ្ចឹមសត្វក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន។ ខ្ញុំមិនយល់ស្របចំណុចហ្នឹងទេ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់សម្ដេច ហ៊ុន សែន ដែលបានអះអាងថា សម្ដេចបានបដិសេធសំណើរបស់ក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយ ដែលបានស្នើសុំនាំចូលជ្រូក១លានក្បាលពីប្រទេសថៃ មកកម្ពុជា។ សម្ដេច អះអាងថា បើសម្ដេចយល់ព្រមតាមសំណើនោះ វាហាក់ដូចជាសម្លាប់កសិករខ្មែរ ដែលកំពុងចិញ្ចឹមជ្រូក ក៏ដូចជាការចិញ្ចឹមសត្វដទៃទៀតដែរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះនោះ ការនាំចូលជ្រូក ឬសត្វដទៃពីប្រទេសថៃនោះ វាក៏បើកឱកាសទីផ្សារឱ្យថៃ ជាងកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យខាតប្រយោជន៍កសិករខ្មែរ។ បច្ចុប្បន្ននេះកម្ពុជា មានតម្រូវការសាច់ជាង២៩ម៉ឺនតោនក្នុងមួយឆ្នាំ ខណៈដែលកម្ពុជាអាចផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកខ្លួនឯង បានជាង២៣ម៉ឺនតោន ដែលស្មើ៨២ភាគារយប៉ុណ្ណោះ។ ក្នុងន័យនេះប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បានជំរុញឱ្យកសិករទាំងអស់ ខិតខំបង្កើនផល ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការក្នុងស្រុក ដែលនៅសល់១៨ភាគរយទៀត ស្របពេលដែលរដ្ឋាភិបាល កំពុងលើកទឹកចិត្ត និងគាំទ្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយការនាំចូលនេះ។ សម្ដេច ហ៊ុន សែន ក៏បញ្ជាឱ្យក្រសួងមុខងារសាធារណៈ ,ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ និងក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ រៀបចំបញ្ជូនមន្ត្រីជំនាញបច្ចេកទេសកសិកម្ម ទៅជួយដល់កសិករ នៅក្នុងផ្នែកវារីវប្បកម្មនេះផងដែរ។	ភ្នំពេញ៖ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ស្នើឱ្យពលរដ្ឋខិតខំប្រឹងប្រែងបង្កើនកសិផល ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុកឱ្យច្រើន ជាងការនាំចូល។ សម្ដេចថ្លែងបែបនេះ នៅក្នុងកម្មវិធីសំណេះសំណាលជាមួយកសិករនៅខេត្តព្រៃវែង នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៤ កក្កដា។
កីឡាករវ័យ ២២ឆ្នាំ លេងឱ្យក្លិប Athletic Bilbao បានក្លាយជាគោលដៅដ៏ធំមួយ សម្រាប់ក្លិបធំៗក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបចង់បានរូបគេ ព្រោះតែការបង្ហាញទម្រង់លេងបានយ៉ាងល្អនៅព្រឹត្តិការណ៍ Euro 2024 និងជួយអេស្ប៉ាញឈ្នះពាន។ Nico Williams ជាដៃគូដ៏សំខាន់ជាមួយនឹង Lamine Yamal សម្រាប់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ ចាប់តាំងពីវគ្គចែកពូល ដល់ឈ្នះពាន។ ក្រោយឃើញពីសមត្ថភាព និងទម្រង់លេងយ៉ាងល្អជាមួយនឹង Yamal អ្នកគាំទ្រ Barcelona ក៏បាននាំគ្នារៃអង្គាសប្រាក់ និងបរិច្ចាកប្រាក់ទៅកាន់ក្លិប ដើម្បីជំរុញដល់ការចុះហត្ថលេខានាំយកកីឡាករ Williams មកចូលរួមក្រុម ខណៈក្លិបកំពុងមានបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ។ ស្ថិតក្នុងការបញ្ចេញមតិលើបណ្តាញសង្គម TikTok អ្នកគាំទ្រភាគច្រើនបានសរសេរថា ពួកគេពិតជាត្រូវការ Nico Williams យ៉ាងខ្លាំង។ បើតាមគេហទំព័រ Transfermarkt កីឡាករវ័យ ២២ឆ្នាំរូបនេះ កំពុងមានតម្លៃខ្លួន ៧០លានអឺរ៉ូ (៧៦,២៩លានដុល្លារ) ខណៈកាសែតអេស្ប៉ាញជាច្រើន បានរាយការណ៍ថា កីឡាករក្រុម Bilbao អាចនឹងត្រូវចាកចេញក្នុងតម្លៃខ្លួន ៥៨លានអឺរ៉ូ តែប៉ុណ្ណោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាការបរិច្ចាគប្រាក់ពីសំណាក់ក្រុមអ្នកគាំទ្រ Barca នឹងមិនគ្រប់គ្រាន់នោះទេ ហើយក៏មិនអាចជួយដល់ក្លិបបានច្រើននោះដែរ ។ ជាមធ្យមអ្នកគាំទ្រឲ១នាក់ បរិច្ចាគប្រាក់ពីចន្លោះ ៥សេន ទៅ ១អឺរ៉ូ។ Barca ដែលបញ្ចប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២ កាលពីរដូវកាលមុន មិនទាន់ចុះកិច្ចសន្យានាំយកកីឡាកររូបណាម្នាក់ មកចូលរួមក្រុមនៅឡើយ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់រដូវកាលថ្មី៕	អ្នកគាំទ្រក្លិប Barcelona ជាច្រើននាក់ បាននាំគ្នាបរិច្ចាគប្រាក់ទៅក្លិប ដើម្បីនាំយកកីឡាករ Nico Williams ខ្សែប្រយុទ្ធក្រុម Athletic Bilbao មកចូលរួមក្រុម។
អត្ថបទទាក់ទង បក្សប្រឆាំងម៉ាឡេស៊ី សាទរលទ្ធផលកាត់ទោសលោក ណាជីប ឲ្យជាប់គុក១២ឆ្នាំ តុលាការម៉ាឡេស៊ីរកឃើញលោក ណាជីប មានកំហុស៧ករណីក្នុងសំណុំរឿងលួចលុយរដ្ឋ ក្នុងវីដេអូបង្ហោះលើហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់ខ្លួនលោក នៅថ្ងៃទី ៣ ខែសីហា លោក ណាជីប រ៉ាហ្សាក់ និយាយថា ៩៩ភាគរយនៃលុយដែលលោកត្រូវបានចោទថា កឹបកេងពីមូលនិធិរដ្ឋ 1MDB គឺត្រូវបានចំណាយលើសកម្មភាពនៃការទទួលខុសត្រូវទៅលើសង្គម (Corporate Social Responsibility) ។ «វាពុំមែនសម្រាប់ការចំណាយផ្ទាល់ខ្លួន ឬសម្រាប់ក្តីសុខផ្ទាល់ខ្លួនខ្ញុំឡើយ។ ដូចខ្ញុំធ្លាប់និយាយពីពេលមុន តុលាការ ផ្ទៀតផ្ទាត់ថា លុយពុំត្រូវបានប្រើសម្រាប់គោលដៅផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ»។ លោក ណាជីប សរសេរបែបនេះ ដោយបន្ថែមថា ការធ្វើវិភាគទានលុយ ៩៤ ៨៥៦ ដុល្លាររបស់លោកទៅឲ្យមណ្ឌលកុមារកំព្រាក្រោមឈ្មោះលោកក្នុងក្រុង Pekan គឺដើម្បីមើលថែទាំក្មេងកំព្រា និងចំណាយលើការសិក្សារបស់ពួកគេ។ តាមការចុះផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍សិង្ហបុរី Channel News Asia លោក ណាជីប សង្កត់ធ្ងន់ថា លោកបែរជាត្រូវដាក់ទោស ដោយសាររឿងមនុស្សធម៌បែបនេះទៅវិញ។ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីរូបនេះ បន្តថា លោកក៏រងពិន័យព្រោះលោកបានបរិច្ចាគលុយទៅបក្សអង្គការជាតិម៉ាឡេរួបរួមក្នុងរដ្ឋ Johor, Penang និង Kedah សម្រាប់កម្មវិធីសុខុមាលភាពពួកគេផងដែរ។ ក្នុងវីដេអូដដែល លោក ណាជីប បញ្ជាក់ទៀតថា មានឧទាហរណ៍ច្រើនដែលលោកបានចាយលុយទាំងនោះសម្រាប់បក្ស និងប្រជាជនដោយពុំមែនសម្រាប់ខ្លួនលោកឡើយ។ លោកថា លោក ទទួលការគាំទ្រយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ក្នុងចំណោមថ្នាក់មូលដ្ឋានពីទង្វើសប្បុរសទាំងនេះ។ ទាក់ទិននឹងសាលក្រមតុលាការ លោកប្តេជ្ញាប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភាពអយុត្តិធម៌។ កាលពីថ្ងៃទី ២៨ ខែកក្កដា លោក ណាជីប រ៉ាហ្ស៉ាក់ ត្រូវបានកាត់ទោសឲ្យជាប់គុក១២ឆ្នាំ ហើយពិន័យជាប្រាក់ ជិត៥០លានដុល្លារ ក្រោយតុលាការរកឃើញថាលោកមានទោសក្នុងសំណុំរឿងពុករលួយលុយរាប់រយលានដុល្លារពាក់ព័ន្ធនឹងមូលនិធិអភិវឌ្ឍ 1MDB ។ បទចោទគឺរួមមាន ការរំលោភអំណាច ការលាងលុយកខ្វក់ និងបរាជ័យក្នុងការអនុវត្តកាតព្វកិច្ចក្នុងអាណត្តិជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ បទល្មើសប្រឆាំងលោក ណាជីប គឺផ្ដោតលើការផ្ទេរលុយប្រមាណ ៩,៨លានដុល្លារ ពីក្រុមហ៊ុន SRC International ដែលជាអតីតស្ថាប័នមួយរបស់មូលនិធិរដ្ឋ 1MDB ចូលទៅគណនីធនាគារផ្ទាល់ខ្លួនលោកក្នុងឆ្នាំ២០១៤ និងឆ្នាំ២០១៥។ លោកណាជីប កាន់អំណាចពីឆ្នាំ២០០៩ ដល់ ឆ្នាំ២០១៨។ ក្រោយមានការបន្ធូរបន្ថយ លោក ណាជីប ទទួលបានការផ្អាកទោសបណ្ដោះអាសន្ន ដោយរង់ចាំការប្ដឹងឧទ្ធរណ៍។ តាមទូរទស្សន៍សិង្ហបុរីដដែល លោកបានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងតវ៉ាទៅកាន់តុលាការជាន់ខ្ពស់ ខណៈលោក Shafee Abdullah ដែលជាទីប្រឹក្សាលោក ណាជីប សង្ឃឹមថា ដំណើរការប្ដឹងតវ៉ា នឹងរៀបចំឡើងក្នុងចន្លោះពេល៣ខែខាងមុខ ហើយបើបរាជ័យ លោកនឹងលើកករណីនេះទៅកាន់តុលាការសហព័ន្ធដែលជាជម្រើសចុងក្រោយ៕	អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក ណាជីប រ៉ាហ្ស៉ាក់ បានបន្តអះអាងពីភាពស្អាតស្អំរបស់លោក ក្រោយត្រូវបានតុលាការចេញសាលក្រមរកឃើញថា មានកំហុសក្នុងសំណុំរឿងពុករលួយពាក់ព័ន្ធមូលនិធិអភិវឌ្ឍ 1MDB ។ លោកបកស្រាយថា ភាគច្រើននៃលុយដែលលោកត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាកិបកេងនោះ គឺចាយលើសកម្មភាពសុខុមាលភាពប្រជាជន និងផ្គត់ផ្គង់ក្មេងកំព្រា។
រឿងរ៉ាវជាប្រវត្តិសាស្ត្របានកើតឡើង ដោយសារតែរដ្ឋសភាអាមេរិកបន្តស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ចេញពីតំណែងជាផ្លូវការ។ ដំណើរការស៊ើបអង្កេតនេះដឹកនាំដោយប្រធានរដ្ឋសភាអាមេរិក លោកស្រី Nancy Pelosi ខាងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកស្រី Pelosi បានថ្លែងថា៖ «នេះគឺជារឿងប្រាកដប្រជាមួយ»។ លោកស្រី Pelosi និងសមាជិកខាងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជាច្រើនទៀតជឿថា លោកប្រធានាធិបតី ត្រាំ បានបំពានអំណាចរបស់លោក ដោយដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសអ៊ុយក្រែន ឲ្យបើកការស៊ើបអង្កេតទៅលើគូប្រជែងនយោបាយរបស់លោក គឺលោក Joe Biden ដែលជាអតីតអនុប្រធានាធិបតីអាមេរិក។ លោកស្រី Pelosi បាននិយាយទៀតថា៖ «យើងបានសច្ចាដើម្បីការពាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលយើងមិនអាចមិនអើពើបាន។ យើងនឹងមិនឈប់អើពើនោះទេ នៅពេលដែលអាកប្បកិរិយារបស់លោកប្រធានាធិបតីបង្ហាញថា ការស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់លោកពីតំណែងគឺជារឿងចាំបាច់»។ សមាជិករដ្ឋសភាអាមេរិកខាងគណបក្សសាធារណរដ្ឋស្រុះស្រួលគ្នាប្រឆាំងនឹងការស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់លោកប្រធានាធិបតីពីតំណែង ហើយលោក Kevin McCarthy មេដឹកនាំខាងគណបក្សសាធារណរដ្ឋនិយាយថា សមាជិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យកំពុងតែព្យាយាមកែប្រែជ័យជម្នះរបស់លោក ត្រាំ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិកឆ្នាំ២០១៦។ លោក McCarthy ថ្លែងថា៖ «សមាជិកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យកំពុងតែព្យាយាមស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់លោកប្រធានាធិបតីចេញពីតំណែង ដោយសារតែពួកគេភ័យខ្លាចថា ពួកគេមិនអាចយកឈ្នះលើលោកប្រធានាធិបតីបាននៅពេលបោះឆ្នោត។ នេះមិនមែនជាពាក្យសម្ដីរបស់ខ្ញុំនោះទេ។ នេះគឺជាពាក្យសម្ដីរបស់សហការីរបស់ខ្ញុំខាងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដែលបានស្នើឲ្យបើកការស៊ើបអង្កេតបីដងរួចមកហើយ»។ លោកប្រធានាធិបតីបានបង្ហោះសារតាមបណ្ដាញសង្គម Twitter ដោយហៅការបោះឆ្នោតទៅលើដំណើរការស៊ើបអង្កេតនេះថាជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ហើយលោកបានប្ដេជ្ញាជាយូរមកហើយថានឹងយកឈ្នះលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទាំងឡាយណាដែលចង់ទម្លាក់លោកពីតំណែងជាប្រធានាធិបតីអាមេរិក។ លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់រងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញពាក់ព័ន្ធនឹងលោក Mueller និងរុស្ស៊ី។ ខ្ញុំរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញជារៀងរាល់សប្ដាហ៍។ តើអ្វីទៅជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញក្នុងសប្ដាហ៍នេះ? ពួកគេមិនអាចយកឈ្នះយើងតាមរយៈការបោះឆ្នោតបានទេ។ ដូច្នេះហើយទើបពួកគេចង់យកឈ្នះយើងតាមវិធីសាស្ត្របុរាណ ដែលមិនល្អទាល់តែសោះ។ ពួកគេគឺជាក្រុមមនុស្សមានល្បិច»។ ការបោះឆ្នោតលើកចុងក្រោយបង្អស់របស់រដ្ឋសភាអាមេរិកនេះ គឺជាការបន្ដដំណើរការស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់លោកប្រធានាធិបតីពីតំណែងតទៅទៀត។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោកស្រី Julie Pace។ លោកស្រី Pace នៃបណ្ដាញសារព័ត៌មាន Associated Press បានថ្លែងថា៖ «នេះគឺជាវិធានដែលនឹងត្រួតត្រាទៅលើអ្វីដែលនឹងកើតឡើងបន្ទាប់ទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ដល់សក្ខីកម្មជាសាធារណៈ និងពាក់ព័ន្ធនឹងអ្វីដែលសាធារណជននឹងដឹងអំពីអ្វីដែលបានកើតឡើងនៅពីក្រោយនោះ»។ ប៉ុន្តែការបោះឆ្នោតនេះគឺជាជំពូកថ្មីមួយដ៏សំខាន់នៅក្នុងដំណើរការស៊ើបអង្កេតនេះ។ នេះបើយោងតាមការបញ្ជាក់របស់លោក John Hudak អ្នកវិភាគនៃវិទ្យាស្ថាន Brookings។ លោក Hudak និយាយថា៖ «មូលហេតុនៃការធ្វើដូច្នេះគឺដើម្បីបន្ដដំណើរការតទៅមុខទៀត ដែលនឹងក្លាយជាដំណាក់កាលសាធារណៈ ហើយវាក៏នឹងជួយកុំឲ្យសមាជិកគណបក្សសាធារណរដ្ឋលង់ជ្រៅតទៅទៀត ក្នុងការប្រឆាំងនឹងដំណើរការស៊ើបអង្កេតនេះ»។ វាគឺជាដំណើរការមួយដែលអាចបន្ដគ្មានទីបញ្ចប់។ នេះបើយោងតាមការបញ្ជាក់របស់អ្នកវិភាគ លោកJohn Fortier។ លោក Fortier ថ្លែងថា៖ «ដំណើរការស៊ើបអង្កេតនៅក្នុងរដ្ឋសភា ប្រហែលជាត្រូវបន្ដរយៈពេលរាប់ខែ។ យើងទើបតែចាប់ផ្ដើមដំណើរការនេះប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើមានសវនាការព្រឹទ្ធសភាមែន ហើយមេដឹកនាំសំឡេងភាគច្រើននៅក្នុងព្រឹទ្ធសភានិយាយថា នឹងមានការស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់ប្រធានាធិបតីពីតំណែង នោះគេនឹងត្រូវការពេលវេលាប្រហែលជាមួយឬពីរខែទៀត។ ដំណើរការនេះអាចបន្ដរហូតដល់ឆ្នាំក្រោយ»។ ការបោះឆ្នោតរបស់រដ្ឋសភាអាមេរិកទៅលើការស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់ប្រធានាធិបតីពីតំណែងស្មើនឹងការចោទប្រកាន់ចំពោះការប្រព្រឹត្តខុសឆ្គង។ នេះមានន័យថា នឹងឈានទៅដល់ការបើកសវនាការព្រឹទ្ធសភា ដែលសមាជិកព្រឹទ្ធសភានឹងសម្រេចថាតើត្រូវដកលោកប្រធានាធិបតីពីតំណែងដែរឬយ៉ាងណា។ សវនាការសាធារណៈទៅលើការស៊ើបអង្កេតនេះត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងខែវិច្ឆិកានេះ៕ សូមចុចទៅប្រភពដើម VOA ត្រង់នេះ	វ៉ាស៊ីនតោន ៖ លោក ត្រាំ ឥឡូវនេះ ក្លាយទៅជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកទីបួនហើយ ដែលត្រូវបានគេស៊ើបអង្កេតដើម្បីចោទប្រកាន់ទម្លាក់ពីតំណែង ដោយសារការចោទប្រកាន់ថា លោកបានដាក់សម្ពាធលើប្រទេសអ៊ុយក្រែនឲ្យស៊ើបអង្កេតទៅលើលោក Joe Biden បេក្ខជនប្រធានាធិបតីខាងគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាគូប្រជែងនឹងលោក។
សហព័ន្ធកីឡាសូហ្វតិន្នីសកម្ពុជា បានចម្រាញ់កីឡាករខ្លួនរួចរាល់ហើយ ដើម្បីត្រៀមប្រជែងដណ្តើមជើងឯកក្នុងការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣០នៅប្រទេសហ្វីលីពីន។ កីឡាករ កាន់ សោភ័ណ្ឌ, អន សម្បត្តិ, ឌឹម សំសម្បត្តិ, ចន ម៉ាដា, យី គាវីរៈ, ប៉ិល វណ្ណី, កីឡាការិនី រិន សុធារី, ជិន ស្រីឡូយ និង ម៉េត ម៉ារីយ៉ាន ជាសមាសភាពដែលសហព័ន្ធនឹងបញ្ជូនទៅចូលរួមការប្រកួតនេះ។ ក្រោយឆ្លងកាត់ការហ្វឹកហាត់ពង្រឹងសមត្ថភាពមួយរយៈនៅប្រទេសជប៉ុន បានធ្វើឲ្យ លោក ជា ប៊ុនហេង អនុប្រធានទី១សហព័ន្ធកីឡាសូហ្វតិន្នីសកម្ពុជាមានការជឿជាក់ខ្ពស់ថា នឹងទទួលបានលទ្ធផលល្អនៅស៊ីហ្គេមឆ្នាំនេះ។ លោកបង្ហាញការជឿជាក់យ៉ាងដូច្នេះថា៖«កម្ពុជាយើងក៏ជាក្រុមខ្លាំងមួយនៅតំបន់អាស៊ានដែរ ខ្ញុំជឿជាក់ថា នៅក្នុងការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមនាដើមខែធ្នូ ខាងមុខ ក្រុមសូហ្វតិន្នីសយើង នឹងអាចដណ្តើមបានមេដាយណាមួយពីការប្រកួតនេះ។ យើងសង្ឃឹមខ្លាំងបំផុតលើវិញ្ញាសាក្រុមបុរស»។ សម្រាប់លោក ជា ប៊ុនហេង ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន និងអាស៊ីមួយចំនួនសុទ្ធតែចង់ជួប និងញញើតសមត្ថភាពកម្ពុជា។ «សូម្បីហ្វីលីពីនដែលធ្វើម្ចាស់ផ្ទះស៊ីហ្គេមនៅឆ្នាំនេះ ក៏ញញើតកម្ពុជាយើងដែរ។ តែយ៉ាងណាខ្ញុំចង់ឲ្យយើងសម្រួចឆន្ទៈ ស្មារតី ខំហ្វឹកហាត់ទ្វេដង ដើម្បីដណ្តើមយកមេដាយ ព្រោះអាទ្រឹស្តីថាខំ អ្នកណាក៏អាចនិយាយបានដែរ ប៉ុន្តែមែនទែនយើងត្រូវស្មោះត្រង់និងខំខ្លួនឯង កុំទាល់តែគ្រូមើល គ្រូប្រាប់បានខំឲ្យសោះ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ជា ប៊ុនហេង។ ការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣០នៅហ្វីលីពីន ប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ដល់ថ្ងៃទី១១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩៕	អនុប្រធានទី១សហព័ន្ធកីឡាសូហ្វតិន្នីសកម្ពុជា លោក ជា ប៊ុនហេង រំពឹងកីឡាករកីឡាការិនីខ្លួនទាំង៦រូប ទទួលបានលទ្ធផលល្អក្នុងការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមនៅហ្វីលីពីនឆ្នាំនេះ។ ការដាក់ក្តីរំពឹងបែបនេះ ធ្វើឡើងក្រោយ លោក មើលឃើញពីការរីកចម្រើនផ្នែកបច្ចេកទេស ក៏ដូចជាសមត្ថភាពរបស់កីឡាករនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ លោក បានអះអាងថា ក្នុងតំបន់អាស៊ានមានតែថៃ និងឥណ្ឌូណេស៊ីទេ ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ខ្ពស់ជាងកម្ពុជា។
បាតុកម្មប្រឆាំងរបបយោធានៅមីយ៉ាន់ម៉ា នៅតែមិនស្រាកស្រាន្តឡើយ ដោយប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ានៅតែប្រមូលផ្ដុំគ្នាតវ៉ានៅតាមទីក្រុងនានានៅស្ទើរទូទាំងប្រទេស បើទោះមានការបង្រ្កាបកាន់តែហិង្សាដោយកម្លាំងសន្តិសុខក្ដី។ បើតាមសាក្សី និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុកមីយ៉ាន់ម៉ា នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់១៦នាក់ទៀត បានបាត់បង់ជីវិតនៅទីតាំងផ្សេងគ្នាអំឡុងការតវ៉ាដែលចាប់ផ្ដើមតាំងពីព្រឹកព្រលឹម ដែលធ្វើឡើងស្របទិវាកងទ័ព។ នៅរដ្ឋធានីណៃពិដោ អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ព ឧត្តមសេនីយ៍ មីន អ៊ុងឡាំង ធ្វើជាអធិបតីក្នុងពិធីអបអរដល់ថ្ងៃងើបតស៊ូប្រឆាំងការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុន។ នៅចំពោះមុខកងទ័ពរាប់ពាន់នាក់ លោក មីន អ៊ុងឡាំង និយាយការពាររដ្ឋប្រហារជាថ្មី ហើយក៏សន្យាជាឱឡារិកថា នឹងប្រគល់អំណាចនៅក្រោយការបោះឆ្នោត។ លោកមិនបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទរៀបចំការបោះឆ្នោតនេះឡើយ តែកន្លងមកធ្លាប់និយាយថា នឹងធ្វើនៅក្រោយការបញ្ចប់ភាពអាសន្នមួយឆ្នាំដែលដាក់កាលពីខែកុម្ភៈ។ ឆ្លៀតពេលនោះ ប្រមុខរបបយោធារូបនេះ ក៏ផ្ញើសារព្រមានក្រុមបាតុករដែលតវ៉ាប្រឆាំងរដ្ឋប្រហារថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ដោយលោកនិយាយចំៗថា សកម្មភាពភេរវកម្មដែលបំផ្លាញភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងសន្តិសុខជាតិ មិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP លោក មីន អ៊ុងឡាំង សង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ប្រជាធិបតេយ្យដែលយើងចង់បាន នឹងមិនមានវិន័យឡើយ ប្រសិនបើពួកគេមិនគោរព ហើយបំពានច្បាប់។» ជាទម្លាប់ កម្មវិធីដ៏ធំខាងលើ តែងមានវត្តមានប្រតិភូបរទេសចូលរួម ប៉ុន្តែឆ្នាំនេះមានភ្ញៀវបរទេសតិចតួចប៉ុណ្ណោះដែលបង្ហាញវត្តមានក្នុងនោះមានតំណាងរុស្ស៊ី និងចិន ខណៈបបយោធាកំពុងព្យាយាមស្វែងរកការទទួលស្គាល់ពីអន្តរជាតិ។ អនុរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិរុស្ស៊ី Alexander Fomin ទំនងជាមន្រ្តីបរទេសឋានៈខ្ពស់ជាងគេដែលចូលពិធីនេះ។ លោកក៏បានជួបមេដឹកនាំរបបយោធាដែលបានចាត់ទុករុស្ស៊ីជាមិត្តពិតប្រាកដរបស់មីយ៉ាន់ម៉ា៕	របបយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមីនា បានរៀបចំក្បួនព្យុហយាត្រាដ៏ធំមួយដើម្បីអបអរទិវាកងទ័ព ខណៈបាតុករ១៦នាក់ទៀត បានបាត់បង់ជីវិតក្នុងការតវ៉ាប្រឆាំងរបសឹក។ ប្រមុខកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា ឧត្តមសេនីយ៍ មីន អ៊ុងឡាំង ប្រកាសជាថ្មីថា នឹងផ្ទេរអំណាចទៅអ្នកឈ្នះការបោះឆ្នោតដែលនឹងរៀបចំនៅពេលក្រោយ។
កញ្ញា រិទ្ធី លំអរពេជ្រ អ្នករៀបចំកម្មវិធីបុណ្យភូមិ បាននិយាយថា មានទម្រង់សិល្បៈជាច្រើនប្រភេទដូចជា យីកេ, របាំបុរាណ, ល្ខោនស្បែក។ អ្វីដែលខុសខុសប្លែកពីឆ្នាំមុនៗគឺ កម្មវិធីបានរៀបចំ ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយ២ប្រភេទ គឺបោះអង្គញ់ និងចោលឈូង នៅក្នុងប្រអប់ខ្មៅ ដែលមានភ្ជាប់ជាមួយនឹងបច្ចេកវិទ្យា។ កញ្ញា រិទ្ធី លំអរពេជ្រ បញ្ជាក់ថា៖« អ្នកមកចូលរួមកម្មវិធីបុណ្យភូមិ នឹងបានលេងសប្បាយរីករាយជាមួយល្បែងប្រជាប្រិយនេះ និងយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់ពីវប្បធម៌ ប្រពៃណី និងទំនៀបទម្លាប់ខ្មែរ»។ អ្នកលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរនៅក្នុងប្រអប់ខ្មៅ អាចចូលលេងបានម្តង៥នាក់ ហើយមុននឹងអាចលេងបានអ្នកចូលរួម ត្រូវទាយឈ្មោះឧបករណ៍ភ្លេងបុរាណខ្មែរឲ្យបានត្រឹមត្រូវជាមុនសិន។ នៅពេលទាយត្រូវហើយ ទ្វារនៅពីមុខអ្នកលេងនឹងបើកដោយស្វ័យប្រវត្តិ ហើយអ្នកចូលរួម អាចលេងល្បែងទីមួយបាន គឺល្បែងបោះអង្គញ់។ អ្នកលេងត្រូវបោះអង្គញ់ឲ្យដួលទាំងអស់ ដែលនេះគឺជាលក្ខខណ្ឌកំណត់។ លុះអង្គញ់ដួលអស់ហើយ ផ្ទាំងរូបភាពដែលរៀបរាប់ពីល្ខោនស្បែកធំ នឹងបង្ហាញខ្លួន ឲ្យអ្នកចូលរួមលេងឃើញ។ បន្ទាប់ពីការរៀបរាប់ពីល្ខោនស្បែកធំ គឺដល់វេលាលេងល្បែងទី២ គឺល្បែងចោលឈូង។ អ្នកលេងឈ្នះនឹងទទួលបានអាវយឺត ឬក្រមា ជាវត្ថុអនុស្សាវរីយ៕ សូមថ្លែងអំណរគុណដល់ក្រុមហ៊ុនដែលបានចូលរួមឧបត្ថម៖ ១, ឥណទានគេហដ្ឋានរបស់ធនាគារ ស៊ីអាយអិមប៊ី ផ្តល់ជូនអត្រាការប្រាក់ 7.99% បន្ថែមជាមួយសេវាធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតរហូតដល់ 50,000 ដុល្លារអាមេរិក ដោយឥតគិតថ្លៃ។ សូមទំនាក់ទំនង 023 988 388 ។ ២, រថយន្តប្រណីតម៉ាក Mercedes-Benz (មែសឺដេស-បិនស៍) ថ្មីៗឆ្នាំ២០១៨ កំពុងដាក់លក់នៅ ក្រុមហ៊ុន ស្តារ អូតូ (ខេមបូឌា) ខូអិលធីឌី ស្ថិតនៅមហាវិថីសម្តេច ហ៊ុន សែន ឬផ្លូវ៦០ម៉ែត្រ ភ្នំពេញ។ ទូរស័ព្ទផ្នែកលក់ 017 231 488 និងផ្នែកសេវាកម្ម ០11 726 988 ។ ៣, ស្អាតដូចតារា ស្អាតបែបស៊ូណេ, ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង៖ 017 800 150 / 098 5000 88 , ទីតាំងស្ថិតនៅផ្សារទំនើបសុវណ្ណា។ ៤, រីករាយឆ្នាំថ្មី! បង្កើតបរិយាកាសដ៏រីករាយនៅក្នុងឆ្នាំថ្មីជាមួយ កូកា-កូឡា រសជាតិនៃអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយ។	ភ្នំពេញ៖ បុណ្យភូមិឆ្នាំទី៥នេះ រៀបចំនៅវត្តគោកអម្ពិល ចាប់ពីថ្ងៃទី៦-៨ ខែមេសា ដោយមានរៀបចំកម្មវិធីសិល្បៈជាច្រើន ក្នុងនោះក៏មានការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរជាច្រើនដែរ។ អ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ គឺការលេងប្រជាប្រិយខ្មែរនៅក្នុងប្រអប់ខ្មៅ តាមបែបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។
សូមអញ្ជើញទស្សនាសម្ភាសន៍ រវាង កញ្ញា ញឹក ស្រីល័ក្ខ ជាមួយ លោក ជុំ ម៉ាប់ អ្នកធ្វើរូបខ្លាដំបងនេះ ដូចតទៅ៖ សូមបញ្ជាក់ថា កម្ពុជានឹងប្រារព្ធទិវា «មួយម៉ោង សម្រាប់ភពផែនដី» លើកទី៦ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា នៅបរិវេណខាងមុខក្រសួងបរិស្ថាន ដើម្បីបំផុសស្មារតីឲ្យប្រជាជនទាំងអស់ ចូលរួមកាត់បន្ថយការកើនឡើងកម្តៅផែនដី បង្ហាញពីការស្រឡាញ់ទៅបរិស្ថាន និងចូលរួមសន្សំសំចៃការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី៕	ភ្នំពេញ៖ យុវជនមួយក្រុមបានយកប្លាស្ទិក ដបទឹក និងដែកលួស មកធ្វើជារូប ខ្លាធំ ឬខ្លាដំបង ដើម្បីតាំងបង្ហាញក្នុងកម្មវិធី «មួយម៉ោងដើម្បីភពផែនដី» នាថ្ងៃទី ២៤ ខែមីនានេះ។ បើតាមលោក ជុំ ម៉ាប់ ប្រធានក្រុម Plastic Commune និងជាអ្នកធ្វើរូបខ្លានេះ បញ្ជាក់ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា រូបខ្លាដំបងនេះ បង្កើតឡើងដើម្បីឲ្យសាធារណជន ចូលរួមការពារបរិស្ថាន តាមរយៈការកែច្នៃសំណល់ប្លាស្ទិកមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងជំរុញឲ្យពួកគាត់ ស្វែងយល់ពីផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដែលបង្កឡើងពីសកម្មភាពមនុស្ស។
ដើម្បីទទួលជ្រាបឲ្យកាន់តែច្បាស់ សូមតាមដានស្តាប់ការបកស្រាយពីសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាតដូចតទៅ៖ បើតាមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ពាក្យ «ញ៉ាំ ឬគេង» ជាពាក្យទំយើ ចង់បញ្ជាក់ថា ជាពាក្យថ្នមដើម្បីហៅបានតែក្មេងៗ តែដល់ពេលធំពេញកម្លោះក្រមុំ គេលែងប្រើទៀតហើយ។ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋខ្មែរនៅតែប្រើពាក្យទាំងនេះសម្រាប់ហៅមនុស្សទូទៅទាំងប្រុសទាំងស្រី។ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បានអះអាងថា៖«មូលហេតុដែលនាំឲ្យមនុស្សគ្រប់វ័យនៅតែនិយាយបែបនេះ ដោយសារតែពួកគេ ចង់ស្ថិតនៅវ័យក្មេង។ វាមិនខុសអីទេ គ្រាន់តែប្រើថ្នមហូសតែប៉ុណ្ណោះ»។ សម្រាប់ឪពុកម្តាយគ្រប់រូបដែលមានកូនតូចៗដែលចេះអង្គុយ និងចេះដើរដួលបានបន្តិច ដើម្បីហៅកូនមកហូបបាយ និងឲ្យកូនដេក អ្នកម្តាយច្រើនតែប្រើពាក្យពិរោះទៅកាន់កូន ដោយនិយាយថា ញ៉ាំ និងគេង។ ញ៉ាំ និងគេង សម្រាប់បញ្ជាក់ថា៖«កូនត្រូវតែញ៉ាំបាយ ហើយឆាប់ចូលគេងដើម្បីឲ្យរាងកាយលូតលាស់កាន់តែធំឡើងណាកូន»។ ពាក្យទាំងនេះ សង្កេតឃើញឪពុកម្តាយទាំងឡាយបានប្រាប់ទៅកាន់កូនជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកគាត់៕	ឪពុកម្តាយច្រើននិយាយពាក្យថា «ញ៉ាំ និងគេង» សម្រាប់ហៅឲ្យកូនតូចៗរបស់ពួកគាត់តែប៉ុណ្ណោះ ដោយឡែកកូននោះធំឡើងគេលែងហៅកូនថា ញ៉ាំ និងគេងទៀតហើយ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត។
រដ្ឋមន្ត្រីដឹកជញ្ជូនឥណ្ឌូណេស៊ីលោក Budi Karya Sumadi ជាអ្នកចេញបញ្ជាឲ្យមានការបណ្តេញចេញមន្ត្រីទទួលបន្ទុកកិច្ចការបច្ចេកទេស និងបណ្តាអ្នកពាក់ព័ន្ធនឹងការត្រួតពិនិត្យបច្ចេកទេសយន្តហោះក្នុងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Lion Air នេះ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ី Antara។ ទីភ្នាកងារដដែលនេះបានស្រង់សម្តីរដ្ឋមន្ត្រីដូច្នេះ៖ «ថ្ងៃនេះខ្ញុំនឹងបណ្តេញប្រធានផ្នែកបច្ចេកទេសដោយដាក់មនុស្សផ្សេងទៀតជំនួស។ មន្ត្រីបច្ចេកទេសផ្សេងទៀតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការពិនិត្យយន្តហោះ និងអនុញ្ញតឲ្យហោះហើរដោយធានាថា គ្មានបញ្ហានោះក៏ត្រូវបណ្តេញចេញដូចគ្នាដែរ»។ ការឈានទៅបណ្តេញនាយកគ្រប់គ្រងបច្ចេកទេសនិងអ្នកជំនាញនេះធ្វើឡើងដើម្បីឆ្លើយតបនឹងឧបទ្ទវហេតុធ្លាក់យន្តហោះដឹកអ្នកដំណើរមួយគ្រឿងរបស់ក្រុមហ៊ុន Lion Air កាលពីថ្ងៃចន្ទទី ២៩ ខែតុលា ពេលចាកចេញពីរដ្ឋធានីហ្សាការតាទៅកាន់កោះ Bangka Balitung។ យន្តហោះម៉ាកប៊ូអ៊ីង 737 (Max 8) ដែលបានធ្លាក់ពេលហោះបានត្រឹម ១៣នាទីពីហ្សាការតានេះបានដឹកអ្នកដំណើរ និងអ្នកបម្រើការងារនៅលើយន្តហោះចំនួនសរុប ១៨៩ នាក់។ មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះក្រុមការងារប្រហែល ៨១២នាក់ត្រូវបានគេពង្រាយទៅកាន់ទីតាំងកើតហេតុដើម្បីជួយដល់ប្រតិបត្តិការក្នុងនោះមានខ្លះជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត, ក្រុមកាកបាទក្រហម និងទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលផង។ ចំណែកអ្នកមុជទឹក ១០០នាក់កំពុងបន្តប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួននៅឡើយ ដើម្បីស្វែងតួយន្តហោះទាំងមូល និងសាកសពជនរងគ្រោះ។ CNN ឥណ្ឌូណេស៊ីផ្សាយដោយស្រង់សម្តីអាជ្ញាធរសង្គ្រោះឥណ្ឌូណេស៊ីថា គ្មានអ្នកនៅមានជីវិតណាមួយត្រូវបានគេរកឃើញឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមស្វែងរកប្រមូលបានបំណែកសាកសព ៤៩ ស្បោងរួចទៅហើយ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជូនឲ្យអ្នកជំនាញធ្វើកោសល្យវិច្ច័យ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណផងដែរ។ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរនេះបានសង្កត់ធ្ងន់ថា បំណែកសាកសពអាចលាយឡំគ្នាក្នុងស្បោងនីមួយៗ ហើយគេក៏ប្រហែលជាមិនអាចស្វែងរកឃើញសាកសពរបស់ជនរងគ្រោះទាំង ១៨៩ នាក់ដែរ។ យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ មូលហេតុនៃការធ្លាក់នេះស្ថិតក្រោមការស៊ើបអង្កេតនៅឡើយ ខណៈក្រុមស៊ើបអង្កេតរបស់ក្រុមហ៊ុន ប៊ូអ៊ីងបានមកដល់ឥណ្ឌូណេស៊ីនៅថ្ងៃពុធនេះតាមការស្នើសុំរបស់អាជ្ញាធរឥណ្ឌូណេស៊ីដើម្បីជួយបំបែកសំណុំរឿងនេះ។ វាជារឿងដែលចម្លែកបំផុតមួយ ព្រោះបើតាមក្រុមហ៊ុនប៊ូអ៊ីង យន្តហោះដែលធ្លាក់ជាប្រភេទយន្តោះថ្មីបំផុត និងទំនើបបំផុតដែរ។ យន្តហោះប្រភេទនេះមានត្រឹម ១១គ្រឿងប៉ុណ្ណោះក្នុងក្រុមហ៊ុន Lion Air។ សូមបញ្ជាក់ថា ឥណ្ឌូណេស៊ីពឹងផ្អែកសំខាន់លើការធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាសដើម្បីភ្ជាប់ទៅកាន់កោះផ្សេងទៀតរាប់ពាន់ទូទាំងប្រទេស។ ប៉ុន្តែទោះជាបែបនេះក្តី សុវត្ថិភាពអាកាសចរណ៍ឥណ្ឌូណេស៊ីស្ថិតនៅកម្រិតទាបណាស់ ហើយកន្លងមកប្រទេសនេះរងគ្រោះច្រើនដងដោយសារឧបទ្ទវហេតុធ្លាក់យន្តហោះនេះ៕	នាយកផ្នែកបច្ចេកទេស និងអ្នកបច្ចេកទេសជាច្រើននាក់ក្នុងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ Lion Air ត្រូវបានបណ្តេញចេញនៅថ្ងៃពុធទី ៣១ ខែតុលានេះ បន្ទាប់ពីមានករណីធ្លាក់យន្តហោះប៊ូអ៊ីង 737 (Max8) ដឹកមនុស្ស ១៨៩ នាក់ជាមួយផងនោះ។
លោកស្រី Bachelet វ័យ៦៦ឆ្នាំ ត្រូវបានជ្រើសរើសតាមការបោះឆ្នោតកាលពីខែសីហា និង ទទួលបានការគាំទ្រពីអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក Antonio Guterres។ លោកស្រី បានចូលកាន់តំណែងនៅថ្ងៃ ០១ កញ្ញា ជំនួសលោក Zeid Ra'ad al-Hussein ដែលទើបចប់អាណិត្ត៤ឆ្នាំ។ នេះបើយោងតាមកាសែតរដ្ឋអូស្ត្រាលី ABC News។ លោកស្រី ក្លាយជាមនុស្សទី៧ហើយ ដែលបានកាន់តួនាទីជាស្នងការស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សកំពូលនេះ គិតចាប់ពីស្ថាប័ននេះ ចាប់កំណើតកាលពីឆ្នាំ១៩៩៣មក។ ការចូលកាន់តំណែងរបស់អតីតប្រធានាធិបតីស៊ីលីនេះ ចំពេលដែលស្ថាប័ននេះស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈដ៏លំបាកបំផុតមួយ។ វិបត្តិសិទ្ធិមនុស្សធំៗជាច្រើន បានរីកដុះដាលពាសពេញពិភពលោក។ តួយ៉ាង រួមមានដូចជា ជម្លោះដែលកំពុងបន្តនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងការរីកសាយភាពនៃគោលនយោបាយរឹតបន្តឹងការទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ នៅអឺរ៉ុប និងសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម។ -ពីអ្នករស់រានមានជីវិតក្រោមការដឹកនាំរបស់ជនផ្ដាច់ការ រួចនិរទេសទៅកាន់ប្រទេសអូស្ត្រាលី រឿងដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺឆាកជីវិតរបស់លោកស្រី មុនក្លាយជាប្រធានាធិបតី និងប្រមុខស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ។ លោកស្រី Bachelet និងគ្រួសារ ជាជនរងគ្រោះនៃការបំពានសិទ្ធិមនុស្សក្នុងរបបផ្តាច់ការរបស់អ្នកនយោបាយស្តាំនិយមលោក Augusto Pinochet។ ឪពុកលោកស្រី ជាកងទ័ពជើងអាកាសមួយរូប ដែលស្មោះត្រង់នឹងប្រធានាធិបតី និងបដិសេធចូលរួមក្នុងរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧៣ ដឹកនាំដោយលោក Pinochet។ ឪពុកលោកស្រីត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងរងការធ្វើទារុណកម្មពីសំណាក់របបសឹកនេះ។ ចុងក្រោយលោក បានស្លាប់ដោយសារជំងឺគាំងបេះដូង។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ នៅពេលលោកស្រី ស្ថិតក្នុងវ័យ ២០ឆ្នាំ លោកស្រី Bachelet និងម្ដាយ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ដោយនគរបាលសម្ងាត់។ អំឡុងពេលឃុំខ្លួន លោកស្រី ត្រូវបានគេធ្វើទារុណកម្ម ដើម្បីឆ្លើយសារភាពពីព័ត៌មានដែលពួកគេចង់បាន។ បន្ទាប់ពីត្រូវបានសង្គ្រោះនិងមានសេរីភាព លោកស្រី Bachelet បាននិរទេសខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសអូស្ត្រាលី និងបានរស់នៅជាមួយបងប្រុស ដែលជាជនជាតិអូស្ត្រាលីនាទីក្រុង ស៊ីដនី។ បន្ទាប់មកទៀត លោកស្រី បានផ្លាស់ទីលំនៅទៅកាន់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ហើយបានរស់នៅទីនោះអស់រយៈពេល៤ឆ្នាំ មុននឹងលោកស្រី ត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសកំណើត ស៊ីលីវិញ។ -ជាមេដឹកនាំដែលមានបទពិសោធន៍ក្រាស់ក្រែល និងជាអ្នកការពារសិទ្ធិសម្រាប់ស្ត្រី ក្រោយការដួលរលំនៃរបបផ្ដាច់ការរបស់លោក Pinochet លោកស្រី Bachelet បានចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយ និងបានក្លាយជាប្រធានាធិបតីស្រីទីមួយនៃរដ្ឋអាមេរិកខាងត្បូងនេះ។ លោកស្រី បានកាន់តំណែងជាប្រមុខរដ្ឋនេះចំនួន ២លើក។ លើកទី១ ពីឆ្នាំ២០០៦ ដល់ឆ្នាំ២០១០ និងឈ្នះការបោះឆ្នោតម្តងទៀតក្នុងឆ្នាំ២០១៤។ អតីតប្រធានាធិបតីស៊ីលីរូបនេះ មានឈ្មោះបោះសំឡេងដោយសារលោកស្រីមានគោលនយោបាយលើកស្ទួយសុខុមាលភាពរដ្ឋ និងមានលទ្ធភាពរក្សាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏ក្លៀវក្លាដែរ។ ក្រោយចាកចេញពីតំណែង លោកស្រី Bachelet បានហក់ចូលប្រជែងយកតំណែងកំពូលលើឆាកអន្តរជាតិ និងបានក្លាយជាប្រធានចាត់ការនៃទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសមភាពយេឌ័រ និងបង្កើនអំណាចស្ត្រី (United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women) ។ អំឡុងពេលកាន់តំណែងរយៈពេលបីឆ្នាំ លោកស្រី Bachelet បានចូលរួមលើកកម្ពស់សុខភាពស្ត្រី, ការពារ កុមារ និងស្ត្រីពីអំពើហិង្ស និងជួយជ្រោមជ្រែងឲ្យស្ត្រីបានខ្ពស់មុខខ្ពស់មាត់ និងអាចទទួលបានការងារក្នុងអង្គការសហប្រជាជាតិដែរ៕	អតីតប្រធានាធិបតីស៊ីលី លោកស្រី Michelle Bachelet ទទួលបានតំណែងជាឧត្តមស្នងការទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNCHR) ថ្មី។ លោកស្រីធ្លាប់ជាជនរងគ្រោះនៃរបបដឹកនាំផ្តាច់ការ និងត្រូវបង្ខំឲ្យនិរទេសខ្លួនចេញពីប្រទេសកំណើតផងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០។
សូមអញ្ជើញទស្សនារូបភាពខាងក្រោមដូចតទៅ៖	ភ្នំពេញ៖ កាលពីជំនាន់ដើម ចាស់ៗប្រើប្រាស់«ស៊ុមប៉ាន់តែ»ដើម្បីរក្សាទឹកតែឲ្យនៅមានកម្តៅល្អ។ កាលពីដើម បុរសវ័យចំណាស់ច្រើនតែអង្គុយជុំគ្នា ពិសាតែ ហើយជជែកគ្នា។ ជំនាន់នោះ កាហ្វេមិនសូវពេញនិយមទេ។ ចេញពីផ្ទះមួយទៅផ្ទះមួយទៀត គេតែងតែឃើញ «ស៊ុមប៉ាន់តែ»ធ្វើពីផ្លែដូងដូចៗគ្នា។ តែនៅសម័យជឿនលឿនបច្ចុប្បន្ននេះ គេកម្រឃើញអ្នកប្រើប្រាស់ ប្រើ«ស៊ុមប៉ាន់តែ»នេះទៀតណាស់។ «ស៊ុមប៉ាន់តែ»នេះ ត្រូវបានគេផលិតដើម្បីធ្វើជាសម្ភារតាំងលម្អគេហដ្ឋានទៅវិញ។ អ្នកផលិតមួយចំនួននិយាយថា ការលំបាកក្នុងការផលិត គឺពិបាករកផ្លែដូងទំហំធំដែលអាចដាក់ប៉ាន់តែបាន។
សម្រាប់ការប្រកួតវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រនេះ ក្រុមនីហ្សរីយ៉ា បានស៊ុតបាល់បើកឆាកនាំមុខម្ចាស់ផ្ទះមុននៅនាទី ៣៨ រកបានដោយកីឡាករ William Troost-Ekong ក្នុងវគ្គទីមួយ។ ប៉ុន្តែចូលវគ្គទីពីរ ខ្សែបម្រើ Franck Kessie រកបានគ្រាប់បាល់តាមស្មើនៅនាទី៦២ មុនពេលដែលខ្សែប្រយុទ្ធល្បីលើករណីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីក Sebastian Haller ស៊ុតគ្រាប់ជ័យជម្នះនាទី៨១ មុនពេលបញ្ចប់ការប្រកួត។ មុនឈានមកដល់វគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រនេះ ក្រុមម្ចាស់ផ្ទះកូតឌឺវ័រ ហាក់ឆ្លងកាត់ការប្រកួតដ៏លំបាកបំផុតមួយ ដោយប៊ិះធ្លាក់នៅវគ្គចែកពូល។ ពួកគេ បានភ្លាត់ស្នៀតចាញ់ក្រុមហ្គីណេអេក្វាទ័រ លទ្ធផល ៤-០ ហើយបន្តប្រកួតស្មើជាបន្តបន្ទាប់ មុនពេលបញ្ចប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣ល្អ ក្នុងពូល A។ ក្រុមរហស្សនាមដំរីអាហ្រ្វិក បានបណ្តេញគ្រូបង្វឹកលោក Jean Louis Gasset សញ្ជាតិបារាំងចេញតំណែង ហើយបានតែងតាំងគ្រូជំនួយ លោក Emerse Fae ជាគ្រូបង្វឹកបណ្តោះអាសន្ន។ គ្រូបង្វឹកនេះហើយ ដែលនាំកូតឌឺវ័រ បន្តប្រកួតប្រជែងនៅវគ្គជម្រុះ រហូតដល់ឈ្នះពានលើកទី៣។ នេះជាភាពជោគជ័យមួយសម្រាប់កូតឌឺវ័រ ដោយឡើងដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ៥ លើក ពួកគេឈ្នះពានចំនួន ៣ លើក។ កូតឌឺវ័រ គ្រងជើងឯកពានរង្វាន់ AFCON លើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ,លើកទី២ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ដោយទាំង២លើកយកឈ្នះលើក្រុមហ្គាណា។ លើកទី៣ ឆ្នាំ២០២៣ ឈ្នះលើម្ចាស់ពាន ៣សម័យ នីហ្សេរីយ៉ា៕	កូតឌឺវ័រ គ្រងជើងឯកពានរង្វាន់ African Cup of Nations 2023 ក្រោយយកឈ្នះលើក្រុមនីហ្សេរីយ៉ា លទ្ធផល ២-១ នៅក្នុងកីឡដ្ឋាន Alassane Ouattara នាថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ។ កីឡាករខ្សែប្រយុទ្ធ Sebastien Haller បានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីជ័យជម្នះ ដើម្បីជួយក្រុមកូតឌឺវ័រ លើកពានកំពូលទ្វីបអាហ្រ្វិកលើកទី៣ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។
ដើម្បីត្រៀមទទួលទេសចរមូស្លីមនាពេលខាងមុខ ក្រសួងទេសចរណ៍ សហការជាមួយស្ថានទូតឥណ្ឌូនេស៊ីប្រចាំកម្ពុជា នឹងរៀបចំវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលដោយឥតគិតថ្លៃ លើជំនាញសេវាកម្មម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈដល់សិស្ស និស្សិត និងបុគ្គលិកដែលបម្រើការក្នុងវិស័យទេសចរណ៍។ វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលនេះ ចាប់ផ្ដើមចូលរៀននៅថ្ងៃទី២៤ មេសា នាស្ថានទូតឥណ្ឌូនេស៊ីប្រចាំកម្ពុជា ដែលរៀនជាភាសាអង់គ្លេស និងបង្រៀនដោយសាស្រ្តាចារ្យជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី។ សម្រាប់សិស្ស និស្សិត ឬបុគ្គលិកបម្រើការងារក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ អាចចុះឈ្មោះតាមអាសយដ្ឋាន https://www.tptd.org។ វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលនេះ ជាផ្នែកមួយចូលរួមលើកកម្ពស់គុណភាពសេវាកម្មទេសចរណ៍ និងចូលរួមជំរុញការអភិវឌ្ឍជំនាញ ជាពិសេសជំនាញសេវាកម្មម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈ។ សូមបញ្ជាក់ថា ទេសចរមូស្លីម ជាការជំរុញចលនាទេសចរណ៍ថ្មី ដែលក្រសួងទេសចរណ៍ កំពុងរៀបចំ ដោយសម្លឹងឃើញថា អនាគតអាចនឹងល្អប្រសើរសម្រាប់ទីផ្សារកម្ពុជា។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រសួងក៏បានណែនាំឱ្យម្ចាស់អាជីវកម្មទាំងអស់ គួរត្រៀមខ្លួននូវចំណុចសំខាន់ៗមួយចំនួន ដូចជាអាហារដ្ឋាន ត្រូវមានស្ដង់ដារហាឡាល់ ស្របតាមគោលការណ៍សាសនាឥស្លាម ដោយមានកន្លែងថ្វាយបង្គំ រួមនឹងបន្ទប់ទឹកស្អាតផងដែរ៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងទេសចរណ៍ បានប្រកាសជ្រើសរើសសិស្ស និស្សិត ឬបុគ្គលិកដែលបម្រើការក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ឱ្យចូលរៀនវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលលើសេវាកម្មម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈ ដើម្បីត្រៀមទទួលទេសចរមូស្លីម។ បើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងទេសចរណ៍ វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលដោយឥតគិតថ្លៃនេះ នឹងរៀនតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ និងរៀនដោយផ្ទាល់។
កម្មវិធីនេះ មានការអញ្ជើញចូលរួមពី លោក អាឡិន ថៃ អគ្គនាយកប្រតិបត្តិ នៃក្រុមហ៊ុន ដាយ អ៊ិឈិ ឡាយហ្វ៍ និង លោក Nguyen Nhi Thanh អនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល និងជាអគ្គនាយកធនាគារ សាខមប៊ែង ខេមបូឌា រួមជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ជាច្រើននាក់ មកពីក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ ដូចជាប្រធានផ្នែកអភិវឌ្ឍអាជីវកម្មដៃគូ និងអ្នកប្រឹក្សាផែនការហិរញ្ញវត្ថុ។ លោក អាឡិន ថៃ អគ្គនាយកប្រតិបត្តិ នៃក្រុមហ៊ុន ដាយ អ៊ិឈិ ឡាយហ្វ៍ បានមានប្រសាសន៍ក្នុងពិធីនេះថា៖ យើងមានសេចក្តីរំភើបរីករាយក្នុងការប្រារព្ធខួប១ឆ្នាំ នៃភាពជាដៃគូអាជីវកម្មរបស់យើង។ វាគឺជាឆ្នាំដ៏អស្ចារ្យ និងជោគជ័យមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ។ លោក អាឡិន ថៃ បានបន្តទៀតថា៖ ក្នុងនាមជាក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតឈានមុខគេ របស់ប្រទេសជប៉ុនចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩០២ ក្រុមហ៊ុន ដាយ អ៊ិឈិ ឡាយហ្វ៍ នឹងមានវត្តមានអាជីវកម្មនៅកម្ពុជារយៈពេលយូរអង្វែង និងបានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការកសាងអនាគតហិរញ្ញវត្ថុ ប្រកបដោយសុវត្ថិភាពសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា។ យើងផ្តល់ជូនអតិថិជន នូវផលិតផលធានារ៉ាប់រង ដែលមានការប្រកួតប្រជែង និងសេវាកម្មប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ តាមរយៈអ្នកប្រឹក្សាផែនការហិរញ្ញវត្ថុរបស់យើង ដែលមាននៅតាមសាខាធនាគារ សាខមប៊ែង ខេមបូឌា ដើម្បីបំពេញតម្រូវការកើនឡើង សម្រាប់គម្រោងធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិត និងការសន្សំរយៈពេលវែងសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា។ លោក Nguyen Nhi Thanh អនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាល និងជាអគ្គនាយក ធនាគារ សាខមប៊ែង ខេមបូឌា មានប្រសាសន៍ថា៖ យើងពិតជាមានក្តីសោមនស្សរីករាយខ្លាំងណាស់ នៅ ពេលបានឃើញនូវលទ្ធផលជាផ្លែផ្កា ដ៏គាប់ប្រសើរ នៃភាពជាដៃគូមួយនេះ។ ពិតប្រាកដណាស់ យើងនឹងបន្តវា និងប្តេជ្ញាចិត្ត ធ្វើឱ្យភាពជាដៃគូរវាងក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ កាន់តែរីកចម្រើន និងយូរអង្វែងដើម្បីអាចបន្តផ្តល់មកនូវផលិត ផលសេវាកម្មធនាគារដែលមានគុណភាពកាន់តែប្រសើរ និងឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវអតិថិជន នៃក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ។ លោក Nguyen Nhi Thanh បានបន្តទៀតថា៖ ក្នុងឆ្នាំដំបូងនេះ ធនាគារ សាខមប៊ែង ខេមបូឌា និង ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិត ដាយ អ៊ិឈិ ឡាយហ្វ៍ (ខេមបូឌា) បានដាក់ដំណើរការផលិតផលធានារ៉ាប់រង Bancassurance ជាមួយនឹងកម្មវិធីពិសេសជាច្រើនសម្រាប់អតិថិជន និងបុគ្គលិក។ គម្រោងការពារដែលផ្តល់ជូនដល់អតិថិជនរបស់យើង គឺមានលើសពី ៥,៥ លានដុល្លារអាម៉េរិក។ នេះគឺជាតួលេខ ដ៏ល្អប្រសើរគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ចំពោះការចាប់ដៃគូអាជីវកម្ម នៅក្នុងអំឡុងពេលរីករាលដាល នៃជំងឺកូវីដ-១៩។ ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណ និងកោតសរសើរយ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រ ចំពោះការខិតខំប្រឹងប្រែងជាបន្តបន្ទាប់របស់ថ្នាក់ដឹកនាំ និងបុគ្គលិករបស់ធនាគារ សាខមប៊ែង ខេមបូឌា និង ក្រុមហ៊ុន ដាយ អ៊ិឈិ ឡាយហ្វ៍ (ខេមបូឌា) ក្នុងការរួមកសាងនូវជំហានជោគជ័យដំបូងរបស់យើង។ ក្រោមការដឹកនាំ និងការគាំទ្រយ៉ាងមុតមាំ របស់ថ្នាក់ដឹកនាំនៃក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ យើងជឿជាក់ថា យើងនឹងបន្តសម្រេចបានលទ្ធផលកាន់តែប្រសើរបន្ថែមទៀត នាពេលខាងមុខនេះ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ភ្នំពេញ៖ កាលពីថ្ងៃពុធ ទី១៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២២ ក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិត ដាយ អ៊ិឈិ ឡាយហ្វ៍ (ខេមបូឌា) និងធនាគារ សាខមប៊ែង ខេមបូឌា បានរៀបចំកម្មវិធីគម្រប់ខួប ១ឆ្នាំ នៃភាពជាដៃគូអាជីវកម្មក្នុងការចែកចាយផលិតផលធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិត និងការសន្សំរយៈពេលវែង ជូនដល់គ្រួសារកម្ពុជា។ កម្មវិធីនេះ ក៏រៀបចំឡើងដើម្បីអបអរសាទរដល់សមិទ្ធផល និងការរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ ពីសំណាក់សាខាឆ្នើមរបស់ធនាគារ សាខមប៊ែង ខេមបូឌា ក្នុងឆ្នាំ២០២១កន្លងទៅ។
ស្របពេលតម្រូវការវ៉ាក់សាំងកំពុងកើនឡើង មហាអំណាចចំនួនពីរ មានចិន និងឥណ្ឌា កំពុងប្រជែងគ្នាដើម្បីផ្ដល់វ៉ាក់សាំងឱ្យប្រទេសកំពុងអភិវដ្ឍដែលខ្វះលទ្ធភាពទិញវ៉ាក់សាំងដូចប្រទេសអ្នកមាន។ មហាអំណាចទាំងពីរ កំពុងមមាញឹកនឹងការទូតវ៉ាក់សាំងអំឡុងពេលវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ ដែលជាឱកាសក្នុងការពង្រីកឥទ្ធិពលរៀងៗខ្លួន។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា នារិន្ទ្រា ម៉ូឌី កំពុងតែប្រើប្រាស់ចំណុចខ្លាំងរបស់ឥណ្ឌាក្នុងនាមជាអ្នកផលិតវ៉ាក់សាំងធំជាងគេបង្អស់ក្នុងពិភពលោកដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងក្នុងតំបន់ និងប្រជែងជាមួយគោលនយោបាយ ព្រមទាំងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិន។ បើទោះជាកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងក្នុងស្រុកទើបចាប់ផ្ដើមក្ដី ឥណ្ឌាហាក់មិនរារែកឡើយក្នុងការដឹកវ៉ាក់សាំងឱ្យប្រទេសនានានោះ។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាក៏បានផ្តល់វ៉ាក់សាំងរបស់ក្រុមហ៊ុន AstraZeneca ដែលផលិតក្នុងស្រុករាប់លានដូសទៅឱ្យបណ្តាប្រទេសជិតខាងខ្លួនដូចជា ប៊ូតង់ នេប៉ាល់ ស្រីលង្កា មីយ៉ាន់ម៉ា និងកោះម៉ាល់ឌីវរួចហើយ បើតាមទីភ្នាក់ងារសារពត៌មាន Reuters នៅថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឥណ្ឌាបានបញ្ជូនវ៉ាក់សាំង AstraZeneca ៥០ម៉ឺនដូស ទៅឱ្យប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែលកំពុងរងចាំជំនួយបន្ទាន់ពីអង្គការសុខភាពពិភពលោក។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌា Anurag Srivastava និយាយថា ឥណ្ឌាបានផ្តល់វ៉ាក់សាំងប្រមាណ១៥,៦ លានដូសទៅប្រទេសចំនួន១៧ ទាំងការផ្តល់ជាជំនួយ និងកិច្ចសន្យាទិញលក់ផងដែរ។ ថ្មីៗនេះ ប្រទេសឥណ្ឌាបានយល់ព្រមបញ្ជូនវ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ មកកម្ពុជាប្រមាណ ១០ម៉ឺនដូស។ លោក Srivastava លើកឡើងនៅថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ថា ឥណ្ឌាក៏មានគម្រោងផ្តល់វ៉ាក់សាំងឱ្យម៉ុងហ្គោលី និងបណ្តាកោះនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ទៅតាមលទ្ធភាពនិងតម្រូវការក្នុងប្រទេសទាំងនេះដែរ។ ដោយឡែក ចិនក៏បានផ្តល់វ៉ាក់សាំងទៅឱ្យបណ្តាប្រទេសជាច្រើនក្នុងពិភពលោក។ យ៉ាងហោចណាស់មាន១៧ប្រទេសដែលទិញវ៉ាក់សាំង ឬទទួលជំនួយវ៉ាកសាំងពីចិនដូចជា ហ្វីលីពីន ឥណ្ឌូណេស៊ី ប៉ាគីស្ថាន តួកគី អ៊ុយក្រែន ប្រេស៊ីល ប៉ាគីស្ថាន មីយ៉ាន់ម៉ា និងកម្ពុជាជាដើម។ លើសពីនោះ ទីក្រុងប៉េកាំងក៏ប្រកាសផ្ដល់វ៉ាក់សាំង១០លានដូសទៅយន្តការ COVAX ផងដែរ។ ឥណ្ឌា ដែលមានករណីវិជ្ជមានជំងឺកូវីដ-១៩ ច្រើននៅលំដាប់ទី២ ក្នុងពិភពលោក គ្រោងចាក់វ៉ាក់សាំងលើប្រជាជនឱ្យបាន ៣០០លាននាក់ត្រឹមខែសីហា។ ឥណ្ឌាអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំងពីរប្រភេទ ដែលមួយឈ្មោះ COVISHIELD ជាវ៉ាក់សាំងរបស់ក្រុមហ៊ុន AstraZeneca ផលិតដោយវិទ្យាស្ថាន Serum និងមួយទៀតជាវ៉ាក់សាំងរបស់ Bharat Biotech ដែលជាវ៉ាក់សាំងក្នុងស្រុកផ្ទាល់៕	ដោយ ឈួន ឈីវអ៊ីង
កាលពីថ្ងៃទី១២ មករាកន្លងមក ដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ (DMC) បានរកឃើញជ័យលាភីរាយការណ៍ពី «វិស័យទឹក និងអនាម័យជនបទឆ្នាំ២០១៨» ចំនួន ៦នាក់ ដែលជាសិក្ខាកាមថ្នាក់ស៊ីជម្រៅ, សិក្ខាកាមថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងអ្នកសារព័ត៌មានចូលរួមប្រកួតប្រជែង។ ជ័យលាភីទាំង៦នាក់នេះ ត្រូវបានបែងចែកជាបីផ្នែក គឺសិក្ខាកាមថ្នាក់ស៊ីជម្រៅ, សិក្ខាកាមថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងអ្នកសារព័ត៌មានចូលរួមប្រកួតប្រជែង។ ក្នុងការប្រកួតប្រជែងនេះ ជ័យលាភីលេខ១ ទទួលបានថវិកាចំនួន ៦៥០ដុល្លារ, លេខ ២ ទទួលថវិកាចំនួន ៣៥០ដុល្លារ និងពានរង្វាន់ម្នាក់មួយ។ សិក្ខាកាមថ្នាក់ស៊ីជម្រៅ ដែលទទួលបានជ័យលាភីលេខ១ បានលើលោក ម៉ៅ សំណាង អ្នកសារព័ត៌មានទូរទស្សន៍ PNN ស្ដីពី«អាសេនិចឃាតកលាក់មុខក្នុងទឹកអណ្តូងបន្តអន្ទងជីវិតអ្នកភូមិទួលស្វាយ» និងលេខ ២ លោក កែវ សុខា អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុស្ត្រី ស្ដីពី«ពលរដ្ឋជនបទមួយចំនួននៅតែទម្លាប់ខ្ចីបង្គន់គ្នាប្រើដោយមិនសង់ទោះបីជីវភាពល្អប្រសើរក្តី»។ សម្រាប់សិក្ខាកាមថ្នាក់មូលដ្ឋាន លេខ១ បានលើលោកស្រី សែម ពិសី អ្នកសារព័ត៌មាន MJQTV ស្ដីពី«ការកែលម្អបង្គន់អនាម័យនៅមណ្ឌលសុខភាពជាតម្រូវការចាំបាច់របស់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ» និងលេខ ២ លោក ថេង ខេមរា អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុសំឡេងយុវជន VOY ស្ដីពី«បញ្ហាកង្វះទឹកប្រើប្រាស់នៅតែជាបញ្ហាចម្បងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ»។ ដោយឡែកអ្នកសារព័ត៌មានចូលរួមប្រកួតប្រជែង លេខ១ បានលើ លោក ទ្រី ស៊ុងហ៊ី អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុវាយោ ស្ដីពី«អ្នកភូមិនៅក្បែររណ្ដៅសំរាមជើងឯកបារម្ភពីសុខភាពខណៈបន្តប្រើទឹកអណ្ដូងមានក្លិនស្អុយ» និងលេខ ២ កញ្ញា អេង គីមហុង អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ ស្ដីពី«រដូវ៖ កង្វះការអប់រំ និងភាពអៀនខ្មាស នៅតែជាបញ្ហាប្រឈមរបស់សិស្សស្រីជនបទ»។ សូមបញ្ជាក់ថា ការប្រកួតប្រជែងស្នាដៃព័ត៌មានអំពីវិស័យទឹក និងអនាម័យជនបទនេះ មានអ្នកចូលរួមប្រកួតចំនួន ៤០នាក់ ក្នុងនោះសិក្ខាកាមថ្នាក់ស៊ីជម្រៅចំនួន ១៦នាក់, សិក្ខាកាមថ្នាក់មូលដ្ឋានចំនួន ២០នាក់ និងអ្នកសារព័ត៌មានចូលរួមប្រកួតប្រជែងចំនួន ៤នាក់។ កម្មវិធីប្រកួតប្រជែងនេះ រៀបចំដោយដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍, ឧបត្ថម្ភដោយអង្គការ WaterAid ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការវិស័យទឹកស្អាតរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ៕	ភ្នំពេញ៖ អ្នកសារព័ត៌មាន ៦នាក់ បានជាប់ជ័យលាភីការរាយការណ៍ស្ដីពី «វិស័យទឹក និងអនាម័យជនបទឆ្នាំ២០១៨» ដែលរៀបចំដោយដេប៉ាតឺម៉ង់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងសារគមនាគមន៍ និងឧបត្ថម្ភដោយអង្គការ WaterAid ។ ជ័យលាភីទាំង៦នាក់នេះ ត្រូវបានបែងចែកជាបីផ្នែក គឺសិក្ខាកាមថ្នាក់ស៊ីជម្រៅ, សិក្ខាកាមថ្នាក់មូលដ្ឋាន និងអ្នកសារព័ត៌មានចូលរួមប្រកួតប្រជែង។
បន្ទាប់ពីចុះត្រួតពិនិត្យលើករណីសាលាអន្តរជាតិ Stamford នេះ ក្រសួងអប់រំ បានអនុញ្ញាតឲ្យសិស្ស ដែលបានបង់ថ្លៃសិក្សាតាមវគ្គ ឬតាមឆ្នាំសាលាអន្តរជាតិ Stamford អាចជ្រើសរើសបន្តការសិក្សានៅសាលាអន្តរជាតិញូវយ៉ក ឬសាលាអន្តរជាតិអាមេរិកកាំងប្រ៊ីត ដោយមិនបាច់បង់ថ្លៃសិក្សាទៀតចំពោះឆ្នាំសិក្សា ដែលសិស្សានុសិស្សបង់រួចនោះ ដោយភ្ជាប់មកជាមួយនូវវិក្កយបត្របង់ប្រាក់។ ក្រសួងអប់រំ នឹងចាត់វិធានការបន្តទៀត ទៅលើអ្នកគ្រប់គ្រងសាលាអន្តរជាតិ Stamford ដោយមិនបានគោរពតាមគោលការណ៍ណែនាំ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តនានា នៅពេលដែលសាលាមានបំណងបិទអាជីវកម្មរបស់ខ្លួន។ នេះបើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានក្រសួងអប់រំ ចុះថ្ងៃទី១៣ តុលា ។ សាលាអន្តរជាតិ Stamford បានបិទទ្វារកាលពីថ្ងៃទី១០ តុលា ដោយមិនដឹងមូលហេតុ ទើបបណ្ដាឲ្យមាតា បិតា និងអាណាព្យាបាល សិស្សមានការតវ៉ា ។ សិស្សដែលរៀននៅសាលាអន្តរជាតិ Stamford ត្រូវបង់ថ្លៃសិក្សាចន្លោះពី៥០០ដុល្លារឡើង ។ សាលាអន្តរជាតិ Stamford ដែលបានបិទទ្វារនេះមាន៣ចំនួនទីតាំង៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា អនុញ្ញាតឲ្យសិស្សដែលរៀននៅសាលាអន្តរជាតិស្ទែមហ្វត (Stamford International Academy) អាចជ្រើសរើសសិក្សានៅសាលាអន្តរជាតិញូវយ៉ក ឬសាលាអន្តរជាតិអាមេរិកកាំងប្រ៊ីត ដោយមិនគិតថ្លៃ។ការប្រកាសរបស់ក្រសួងអប់រំនេះ ធ្វើឡើងក្រោយសាលាអន្តរជាតិ Stamford បានបិទទ្វារ ដែលបង្កឲ្យមានការតវ៉ាពីសំណាក់មាតា បិតា និងអាណាព្យាបាលសិស្ស។-
យោងតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៨ធ្នូ ថវិកានេះមានសារៈសំខាន់លើសាលាក្តីខ្មែរក្រហម ដោយផ្អែកលើទស្សនៈបីចំណុច គឺទី១ ការកាត់ក្តីខ្មែរក្រហម ដែលជាដំណាក់កាលបញ្ចប់នៃដំណើរការស្វែងរកសន្តិភាពនៅកម្ពុជា ទី២ សាលាក្តីខ្មែរក្រហម នឹងជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌ ជូនជនរងគ្រោះនៃរបបខ្មែរក្រហម និងទី៣ សាលាក្តីនេះ នឹងរួមចំណែកដល់ការពង្រឹងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជា។ ក្រោមហេតុផលទាំងនេះ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានកត់សម្គាល់ការអភិវឌ្ឍរបស់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម នាពេលថ្មីៗនេះ ជាពិសេស ក្រុមអង្គប្រជុំជម្រះសាលាដំបូង លើសំណុំរឿង០០២/០២។ លើសពីនេះ ភាគីជប៉ុន លើកទឹកចិត្តឲ្យសាលាក្តីខ្មែរក្រហម បន្តដំណើរការលើសំណុំរឿងដែលនៅសេសសល់ ក្នុងរបៀបមួយដែលមានភាពត្រឹមត្រូវ មានប្រសិទ្ធភាព និងឆាប់រហ័ស។ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បាននិងកំពុងជួយដល់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម តាមរយៈការផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុ រហូតដល់ត្រឹមថ្ងៃទី២៨ធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ មានជាង៨៧លានដុល្លារ៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានបន្តផ្តល់ជំនួយ១,២លានដុល្លារទៀត ដល់អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញាក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក) ដែលហៅជាទូទៅថាសាលាក្តីខ្មែរក្រហម ដើម្បីទ្រទ្រង់ដំណើរការរបស់ស្ថាប័នមួយនេះ។
ការចរចារវាងអាស៊ាន និងចិនស្ដីពីជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង បានដើរទៅមុខមួយជំហាន បន្ទាប់ពីភាគីទាំងពីរឯកភាពលើសេចក្ដីព្រាងរួមដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងការចរចាបង្កើតក្រមប្រតិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូង (COC) ។ នេះមានន័យថា ការចរចាស្ដីពី COC នៅពេលខាងមុខរវាងអាស៊ាន និងចិន នឹងធ្វើតាមសេចក្ដីព្រាងតែមួយគត់។ ការឯកភាពខាងលើនេះ ត្រូវបានប្រកាសដោយរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសសិង្ហបុរី វីវៀន បាឡាគ្រីស្នាន់ (Vivian Balakrishan) នៅថ្ងៃទី២ ខែសីហា ក្រោយកិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន-ចិន។ នាសន្និសីទសារព័ត៌មានក្រោយជំនួប លោក វីវៀន និយាយថា ការបោះជំហាននេះ ត្រូវបានសម្រេចបានតាំងពីកិច្ចប្រជុំមន្ត្រីក្រុមការងារអាស៊ាន-ចិន នៅខែមិថុនា នៅក្រុងឆាងសា ទឹកដីចិនមកម្ល៉េះ ខណៈការចរចាចាប់ផ្ដើមនៅខែមីនា។ ជាមួយនឹងការចាត់ទុកការឯកភាពគ្នាជាការរីកចម្រើនមួយ ប្រមុខការទូតសិង្ហបុរីបញ្ជាក់ថា អត្ថបទនៃសេចក្ដីព្រាងការចរចារួមនេះ នឹងក្លាយជាឯកសាររស់រវើក និងជាមូលដ្ឋាននៃការចរចានៅថ្ងៃអនាគត។ បើតាមការផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍ Channel NewsAsia លោក វីវៀន ដែលទទួលបន្ទុកសម្របសម្រួលកិច្ចការទំនាក់ទំនងអាស៊ាន-ចិនផងនោះ លើកឡើងទៀតថា ភាគីទាំងពីរក៏បានយល់ព្រមលើបៀបបទសំខាន់ៗសម្រាប់ការចរចាខាងមុខ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោក វីវៀន ក៏ព្រមានថា ការចរចាស្ដីពី COC នៅមិនទាន់បញ្ចប់ឡើយ ហើយគេក៏មិនអាចកំណត់កាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់ដើម្បីបញ្ចប់ក្រមប្រតិបត្តិនេះនៅឡើយទេ ឯបញ្ហាប្រទាំងប្រទើសរវាងសមាជិកអាស៊ានខ្លះជាមួយចិន ក៏មិនទាន់ចប់ដែរ។ បើតាមមន្ត្រីការទូតសិង្ហបុរី ភាគីទាំងអស់រីករាយនឹងដំណើរការទៅមុខនេះ និងសង្ឃឹមថា អាចជំរុញល្បឿនចរចាដើម្បីបង្កើត COC ឲ្យបានឆាប់តែអាចធ្វើបាន ដូចការប្ដេជ្ញាចិត្តកន្លងមក។ ជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង តែងតែជាប្រធានបទសំខាន់នាកិច្ចប្រជុំអាស៊ានម្ដងៗ ហើយបញ្ហាក៏បានធ្វើឲ្យមានថ្នាំងថ្នាក់ខ្លះរវាងសមាជិកអាស៊ានផង។ ការចរចាកន្លងមករវាងអាស៊ាន និងចិន បានដំណើរការទៅមុខក្នុងល្បឿនយឺតៗ ដោយចិនរងការចោទថា មានបំណងពន្យារពេលចរចាដើម្បីខ្លួនមានពេលធ្វើសកម្មភាពនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង៕	រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាស៊ាន និងចិន នៅថ្ងៃទី២ ខែសីហា បានព្រមព្រៀងលើសេចក្ដីព្រាងរួមគ្នាមួយ ដែលនឹងក្លាយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចរចាឈានទៅបង្កើតក្រមប្រតិបត្តិសម្រាប់ភាគីនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង (COC) ។ ប្រមុខការទូតនៃភាគីទាំងសងខាង សុទ្ធតែបង្ហាញការសប្បាយចិត្តចំពោះភាពរីកចម្រើននេះ និងចាត់ទុកជាការវិវត្តមួយដ៏សំខាន់។ ទន្ទឹមនឹងដំណើរការនេះ ភាគីទាំងពីរក៏ឯកភាពគ្នាបន្តការចរចាដើម្បីឲ្យ COC ឆាប់ចេញជារូបរាង។
កីឡាករបាល់ទាត់ភាគច្រើនតែងត្រូវធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសជាច្រើន ដើម្បីការប្រកួតសម្រាប់ក្រុមរៀងៗខ្លួន។ ពេលខ្លះថ្ងៃសម្រាករបស់ពួកគេក្នុងអំឡុងបញ្ចប់រដូវកាល ភាគច្រើនកីឡាករទាំងអស់ចូលចិត្តជួបជុំមិត្តភក្ត័ គ្រួសារ និងភាគច្រើនទៀតតែងណាត់ជួបតារាបង្ហាញម៉ូដស្រី ដែលមានរូបសម្រស់ស្រស់ស្អាត។ ខាងក្រោមនេះជាហេតុផល ៥ យ៉ាង ដែលតារាបាល់ទាត់តែងណាត់ជួបតារាបង្ហាញម៉ូដស្រី៖ ភាពជោគជ័យក្នុងអាជីព ជាហេតុផលដ៏សំខាន់បំផុតមួយ ដែលតារាបង្ហាញម៉ូដ តែងតែត្រូវបានណាត់ជួបកីឡាករបាល់ទាត់ ព្រោះតែភាគជោគជ័យក្នុងអាជីព ដែលភាគីទាំងសងខាងទទួលបាន។ កីឡាករបាល់ទាត់អាជីពល្បីៗ តែងរកបានប្រាក់ចំណូលខ្ទង់លានដុល្លារ ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ការរកបានប្រាក់ចំណូលច្រើននេះហើយ បានធ្វើឱ្យជីវិតរបស់កីឡាករបាល់ទាត់ទាំងនោះ ឱ្យរស់នៅស្រណុកសុខស្រួលជាមួយនឹងជីវភាពហ៊ឺហាលំដាប់អភិជន។ កីឡាករល្បីៗភាគច្រើនមានផ្ទះរស់នៅធំស្គឹមស្គៃ ជាពិសេសការប្រើប្រាស់រថយន្តទំនើបៗជាច្រើនថែមទៀត ហើយកីឡាករខ្លះទៀត មានរហូតដល់ទៅយន្តហោះឯកជនផ្ទាល់ខ្លួន ដែលជាហេតុផលនៃការធ្វើដំណើរកម្សាន្តវិសមកាលរបស់ពួកគេ កាន់តែមានភាពងាយស្រួល។ ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់នេះ បានធ្វើឱ្យកីឡាករបាល់ទាត់ទាំងនោះ មានភាពទាក់ទាញ និងងាយទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងពីតារាបង្ហាញម៉ូដស្រីជាច្រើន។ បារ ឬក្លិបកម្សាន្តលំដាប់ខ្ពស់ នៅពេលដែលកីឡាករ និងតារាបង្ហាញម៉ូដទាំងនោះ បានណាត់ជួបគ្នា ភាគច្រើនកន្លែងណាត់ជួប គឺជាទីកន្លែងបារ ឬក៏ក្លិបកម្សាន្ត ដែលមានកម្រិតខ្ពស់ៗមានតម្លៃថ្លៃ។ តារាបង្ហាញម៉ូដ មិនត្រឹមតែមានអាជីព ដែលធ្វើឱ្យជីវភាពរស់នៅសមរម្យនោះទេ តែពួកគេក៏មានភាពងាយស្រួល ក្នុងការស្វែងរកកន្លែងរស់នៅលំដាប់ទំនើប និងប្រណិតផងដែរ។ ទាំងសងខាងមានមហិច្ចតាចង់ជោគជ័យ ជាក់ស្តែង កីឡាករបាល់ទាត់ជាច្រើន ពីមួយឆ្នាំ ទៅមួយឆ្នាំ មានដៃគូច្រើន ហើយក៏បង្កើតការចាប់អារម្មណ៍ពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ឬនៅតាមបណ្តាញសង្គមឱ្យកាន់តែច្រើនថែមទៀត លើកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ពួកគេ។ ជាឧទាហរណ៍ប្រពន្ធរបស់កីឡាករ Jimie Vardy អ្នកនាង Rebekah បានក្លាយជាអ្នកអធិប្បាយនៅក្នុងទូរទស្សន៍មួយ។ ពិតណាស់ដូចជាខ្សែប្រយុទ្ធ Cristiano Ronaldo បានជួបប្រពន្ធរបស់គេ Georgina Rodriguez នៅក្នុងកម្មវិធីតាំងបង្ហាញផលិតផលសម្ភារៈប្រើប្រាស់ដ៏ល្បីលើពិភពលោក Gucci ដោយកាលនោះនាងគឺជាជំនួយការហាងមួយរូបតែប៉ុណ្ណោះ។ ស្គាល់ Ronaldo បានជួយដល់រូបនាង ក្លាយជាតារាបង្ហាញម៉ូដ មកដល់ពេលនេះ។ យ៉ាងណាតារាបង្ហាញម៉ូដ ដែលមានគំនិតចង់ក្លាយជាមនុស្សល្បីល្បាញកាន់តែខ្លាំង គឺត្រូវបានគេចាប់អារម្មណ៍ថា តែងតែណាត់ជួបកីឡាករបាល់ទាត់ ដើម្បីអនាគតរបស់ពួកគេទៅមុខ។ រូបរាងសង្ហារ និងស្រស់ស្អាតទាក់ភ្នែក ចាប់តាំងពីកីឡាករបាល់ទាត់ ហ្វឹកហាត់ និងមានការប្រកួតជាប្រចាំថ្ងៃ ជួយឱ្យពួកគេមានរាងកាយរឹងមាំ និងរាងសង្ហារ។ កីឡាករបាល់ទាត់ តែងតែមានភាពទាក់ទាញចំពោះតារាបង្ហាញម៉ូដបំផុត ចំណែកតារាបង្ហាញម៉ូដ ដែលមានរូបរាងកាយស្រស់ស្អាតដ៏ទាក់ទាញ ក៏តែងតែជាទីចាប់ចិត្តសម្រាប់កីឡាករបាល់ទាត់វិញដូចគ្នា។ ជាលទ្ធផល តារាបាល់ទាត់ និងតារាបង្ហាញម៉ូដតែងតែណាត់ជួបគ្នា ព្រោះតែសម្រស់នៃភាពទាក់ទាញរូបរាងកាយទាំងសងខាងនេះហើយ ។ ដើម្បីកេរ្តិ៍ឈ្មោះ បុរសដែលមានឥទ្ធិពលមួយរូប នៅលើបណ្តាញសង្គមជាមួយនឹងមិត្តស្រីជាកំពូលតារាម៉ូឌែល គឺជារឿងមួយដែលមនុស្សគ្រប់រូបតែងចង់បាន។ នេះមិនមែនត្រឹមតែសម្រាប់កីឡាករបាល់ទាត់នោះឡើយ ប៉ុន្តែមនុស្សជោគជ័យជាច្រើន ក៏តែងតែមានបំណងមួយនេះដូចគ្នា៕	កីឡាបាល់ទាត់ជាកីឡាមួយប្រភេទដ៏ពេញនិយមបំផុត ដែលមានមនុស្សតាមដានច្រើនជាងគេបង្អស់នៅលើពិភពលោក។ ដោយសារតែមូលហេតុនេះហើយ បានធ្វើឱ្យកីឡាករជាច្រើន មានភាពល្បីល្បាញខ្លាំង និងអាចរកបានចំណូលច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ការណាត់ជួបតារាបង្ហាញម៉ូតស្រី មានរូបសម្រស់ស្អាត ត្រូវបានគេដឹងថា ជាផ្នែកមួយ ដែលតែងកើតមានឡើង សម្រាប់កីឡាករ នៅក្នុងវិស័យបាល់ទាត់នាពេលបច្ចុប្បន្ន។
ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ដែលធំជាងគេបង្អស់នៅកម្ពុជា នឹងផ្តល់ថាមពល៤០០មេកាវ៉ាត់។ ទំនប់ដែលមានតម្លៃសាង់សង់៧៨១.៥២លានដុល្លារមួយនេះ មានទីតាំងស្ថិតនៅឃុំភ្លុក ស្រុកសេសាន ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ទំនប់វារីអគ្គិសនី គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមហ៊ុន Hydro Power Lower Sesan2.Co.,Ldt ដែលមានភាគហ៊ុនចម្រុះ ដូចជា ក្រុមហ៊ុន Hydrolancang International Energy មានភាគហ៊ុន ៥១ភាគរយ ក្រុមហ៊ុន Royal Group របស់អ្នកឧកញ៉ាគិត ម៉េង មានភាគហ៊ុន ៣៩ភាគរយ និងក្រុមហ៊ុន EVN មកពីប្រទេសវៀតណាម មានភាគហ៊ុន ១០ភាគរយ។ ក្នុងពិធីបិទទ្វារទឹកទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានថ្លែងថា ដំណាក់កាលដុតចន្លុះ ដុតខ្លាញ់ត្រី ដុតប្រេងកាត ដុតទៀន គឺបានរសាត់ផុតពីកម្ពុជាហើយ ដោយកម្ពុជាសព្វថ្ងៃកំពុងប្រើប្រាស់អគ្គីសនីជាង២,០០០មេហ្កាវ៉ាត់នៅទូទាំងប្រទេស។ សម្តេច បានបន្តថា ពីមុនការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនី មានលក្ខណៈបណ្តោះអាសន្ន ព្រោះកម្ពុជាត្រូវទិញអគ្គិសនីពីប្រទេសជិតខាង។ ប៉ុន្តែចាប់ពីពេលដំណើរការវារីអគ្គីសនីពីទីនេះទៅ កម្ពុជាមានបណ្តាញផ្គត់ផ្គង់ខ្លួនឯងប្រកបដោយស្ថិរភាពនិងឯករាជ្យភាព។ សម្តេចបានអត្ថាធិប្បាយយ៉ាងដូច្នេះថា ៖«ស្ទើរតែគ្រប់វិស័យ គឺត្រូវការវិស័យថាមពលអគ្គីសនីឲ្យដើរទៅមុខមុនគេ ដូចជា វិស័យទេសចរណ៍សព្វថ្ងៃ គឺត្រូវការអគ្គិសនីចាំបាច់បំផុត។ ច្បាស់ណាស់រាល់នូវការអភិវឌ្ឍ គឺតែងតែប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងបងប្អូនអ្នកភូមិ ទោះបីតិចឬច្រើនក្តី ដូចជានៅភូមិស្រែស្រណុក និងឃុំក្បាលរមាស គឺរាជរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនបានរួមគ្នាដោះស្រាយជូនបងប្អូនដោយបានរៀបចំកសាងធ្វើផ្ទះជូនបងប្អូន ហើយបានកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានឲ្យមានកម្រិតទាបបំផុត»។ បើតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកសម្តេច ហ៊ុន សែន ការផលិតអគ្គីសនីនេះ គឺទាមទារការតបណ្តាញពីស្ទឹងត្រែងទៅក្រចេះ ពីក្រចេះទៅកំពង់ចាម និងពីកំពង់ចាមទៅភ្នំពេញ ដើម្បីតភ្ជាប់បណ្តាញមេទាំងអស់ ដែលនឹងធ្វើឲ្យតម្លៃអគ្គិសនីធ្លាក់ចុះថោក ។ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល បន្ថែមថា សម្រាប់ពលរដ្ឋក្រីក្រដែលប្រើក្រោម១០គីឡូវ៉ាត់ម៉ោងគឺបង់ប្រាក់តែ ៤៨០រៀលក្នុងមួយគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង ឯអ្នកប្រើអស់ពី១១ដល់៥០គីឡូវ៉ាត់ម៉ោង គឺបង់ប្រាក់តែ៦១០រៀលក្នុងមួយគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង ខណៈខេត្តរតនគិរី គឺបង់ប្រាក់តែ៦៧០រៀលក្នុងមួយគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង ព្រោះខេត្តនេះ មានវារីអគ្គិសនីប្រើរួចជាស្រេច។ ជាមួយគ្នានេះរដ្ឋាភិបាល រំពឹងថានឹងទទួលបានចំណូលពន្ធ សរុបជាមធ្យមប្រមាណ ២៩,៥៩ លានដុល្លារអាមេរិក ក្នុង ១ឆ្នាំ។ នេះមិនទាន់គិតដល់ពន្ធដទៃទៀត ដែលអគ្គិសនីកម្ពុជា និងអ្នកចែកចាយអគ្គិសនីដទៃទៀត ត្រូវបង់ជូនរដ្ឋ ក្នុងការចែកចាយលក់បន្ត ឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ឡើយ។ សូមបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្ននេះ មានប្រជាពលរដ្ឋជាង៣លានខ្នងផ្ទះដែលទទួលបានអគ្គីសនីប្រើប្រាស់។ នេះបើតាមទំព័រហ្វេសប៊ុកសម្តេច ហ៊ុន សែន៕	ភ្នំពេញ៖ ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ដែលធំជាងគេនៅកម្ពុជាដោយផ្តល់ថាមពល៤០០មេកាវ៉ាត់ បានដាក់ឲ្យដំណើរការជាផ្លូវការ បន្ទាប់ពីសម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ចុចបិទទ្វារទឹកទំនប់នៅថ្ងៃទី២៥ ខែកញ្ញានេះ។
សៀមរាប៖ ចម្ងាយប្រមាណ ២គីឡូម៉ែត្រពីសាលាស្រុកបន្ទាយស្រី ទេសចរ អាចមកទស្សនាប្រាសាទបន្ទាយស្រី ដែលជាបុរាណស្ថានដ៏ល្បីល្បាញមួយ ដែលកសាងរវាងគ្រិស្តសករាជ៩៦៧ ក្នុងរាជរបស់ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវម៌្មទេវ-ទី២ (រាជេន្រ្ទវរ្ម័ន) និងព្រះបាទជយវម្ម៌ទេវ-ទី៥ (ជយវរ្ម័ន) ដោយព្រះរាជគ្រូនាម យជ្ញវរាហ ដើម្បីឧទ្ទិសថ្វាយព្រះឥសូរនិងព្រះនរាយណ៍។ ទេសចរខ្មែរ និងបរទេស ភាគច្រើនតែងនឹកដល់វិចិត្រកម្មដ៏កំពូលនៃប្រវត្តិសិល្បៈ ពេលមកទស្សនាប្រាសាទបន្ទាយស្រី។ លើសពីនេះ ការប្រើប្រាស់ថ្មភក់ពណ៌ «ផ្កាឈូក» ក៏ជាលក្ខណៈពិសេសមួយដែលប្លែកពីប្រាសាទបុរាណនានាក្នុងតំបន់អង្គរ។ ដ្បិតសំណង់នេះ បានកសាងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី១០ តែដោយសារថ្មមានគុណភាពទើបអាចរក្សាក្បាច់ចម្លាក់ដ៏វិចិត្រទាំងនោះបានយ៉ាងប្រសើរ។ ចម្លាក់នៅប្រាសាទបន្ទាយស្រីមានលក្ខណៈលម្អិត ជ្រៅ ដែលមើលទៅស្ទើរតែមិនជឿថាជាចម្លាក់លើថ្ម ព្រោះបើក្រឡេកមួយភ្លែត ទេសចរភាគច្រើនតែងគិតថាជាចម្លាក់ដែលឆ្លាក់លើដីឥដ្ឋ ឬលើឈើ។ សម្ភារៈសំណង់នៅទីនេះ ក្រៅពីថ្មភក់ពណ៌ផ្កាឈូកដែលប្រើជាសសរ គ្រោងទ្វារបង្អួច ជើងទៀន ផ្ដែរ ហោជាងនិងស្រទាប់ខាងក្រៅនៃតួប៉មទាំងបី ក៏មានការប្រើប្រាស់ថ្មបាយក្រៀមសម្រាប់សាងសង់កំពែង លាន ខ្លោងទ្វារ អគាររណប និងស្រទាប់ទីពីរនៃតួប៉មទាំងបីផងដែរ។ រីឯឥដ្ឋ ក៏មានប្រើសម្រាប់ប្រក់ដំបូលយ៉នៃតួប៉មកណ្ដាលនិងដំបូលនៃ «ហោត្រៃ» ទាំងពីរ ព្រមទាំងសម្រាប់សង់កំពែង និងខ្លោងទ្វារខាងលិចនៃរួតទី១។ តាមរយៈរូបភាពដែលដាក់បង្ហាញនៅក្នុងអគារតាំងពិព័រណ៍នៃប្រាសាទបន្ទាយស្រីនេះ អ្នកស្រាវជ្រាវក៏បានលើកបង្ហាញអំពីការប្រើប្រាស់ឈើនៅក្នុងគ្រឿងបង្គំដំបូលនៃអគាររណបផ្សេងៗនិងថែវដែលនៅអមខាងផ្លូវចូល។ បច្ចុប្បន្ន ថែវដែលនៅអមខាងផ្លូវចូលនេះ នៅសល់តែជញ្ជាំងនិងសសរខ្លះៗតែប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់ការសាងសង់ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រភពថ្មពណ៌ផ្កាឈូកស្ថិតនៅក្នុងការជជែកដេញដោលគ្នារបស់អ្នកស្រាវជ្រាវនៅឡើយ ព្រោះបើយោងលើការប្រទះឃើញនៅតាមខ្ពង់រាបនៃជួរភ្នំគូលែន កន្លែងខ្លះស្រទាប់ពណ៌ផ្កាឈូកដែលនៅផ្នែកខាងលើមានកម្រាស់រហូតដល់២០ម៉ែត្រក៏មាន តែពុំសមាសភាពលម្អិតដូចថ្មនៅបន្ទាយស្រីឡើយ។ មតិរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះទៀតគិតថា ប្រហែលជាតំបន់ភ្នំដីដែលនៅមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីប្រាសាទនេះ ព្រោះគេបានប្រទះឃើញអន្លង់ជម្រៅប្រមាណ១០ម៉ែត្រនៅជើងភ្នំ។ ក្រៅពីភាពស្ញប់ស្ញែងលើទេពកោសល្យនៃសិល្បៈដាប់ឆ្លាក់ ការរចនាលម្អចម្លាក់នៅទីនេះ ក៏ជាការចាប់ផ្ដើមបង្ហាញសម្រង់ទេវកថាធំៗនៃព្រហ្មញ្ញសាសនានៅតាមផ្ដែរនិងហោជាងនៃតួប៉ម និងតាមខ្លោងទ្វារ។ ការតុបតែងទៀតសោត ក៏មានការបែងចែកជាពីរផ្នែកដូចការតម្កល់ទេពនៅក្នុងតួប៉មទាំងបី។ មានន័យថា នៅតួប៉មខាងត្បូងនិងកណ្ដាលសង់ឧទ្ទិសថ្វាយចំពោះព្រះឥសូរ រីឯតួប៉មខាងជើងឧទ្ទិសថ្វាយដល់ព្រះនរាយណ៍។ ហេតុដូចនេះ ចម្លាក់ដែលលម្អតាមហោជាងនិងផ្ដែរ តាំងពីអគាររណបនៅអមខាងផ្លូវចូលរហូតដល់តួប្រាសាទ គឺប៉ែកខាងត្បូងនិងកណ្ដាល ភាគច្រើន រៀបរាប់អំពីទេវកថាទាក់ទងនឹងអង្គព្រះឥសូរ ឯប៉ែកខាងជើងលើកបង្ហាញពីទេវកថាដែលទាក់ទងព្រះនរាយណ៍។ ហេតុដូចនេះ តាមលក្ខណៈបដិមាសាស្ត្រ នៅពេលចូលដល់មុខប្រាសាទ ផ្នែកខាងក្នុង គេអាចមើលឃើញចម្លាក់សំខាន់ៗដូចជា ព្រះសិវនាដរាជ (ព្រះឥសូររាំ) ឆ្លាក់លម្អហោជាងកើតនៃខ្លោងទ្វារទី១ (រាប់ពីក្នុងមកក្រៅ)។ ចំពោះហោត្រៃខាងត្បូង មានចម្លាក់រៀបរាប់អំពីព្រះឥសូរ ដែលបង្ក្រាបស្ដេចអសុរ លម្អនៅហោជាងខាងកើត និងការរំលាយព្រះកាមនៅហោជាងខាងលិច។ ចំណែកហោត្រៃខាងជើងមានចម្លាក់ទាក់ទងនឹងព្រះក្រឹស្ណា ដែលបង្ហាញអំពីការតតាំងជាមួយព្រះឥន្ទ្រ ក្នុងជម្លោះព្រៃខណ្ឌវៈ លម្អនៅហោជាងខាងកើត និងការសម្លាប់ស្ដេចកាម្សៈនៅហោជាងខាងលិច។ ក្រៅពីនេះក៏មានចម្លាក់ទាក់ទងនឹងតួអង្គនៃទេពផ្សេងៗ ក៏ដូចជាសម្រង់រឿងរាមាយាណ (រាមកេរ្តិ៍) ជាដើម។ ការហៅឈ្មោះប្រាសាទថា «បន្ទាយស្រី» ក៏មានការបកស្រាយផ្សេងៗគ្នារបស់អ្នកស្រុក។ តែទោះជាយ៉ាងណា តាមការលើកឡើងរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះថា ការហៅប្រាសាទដោយមានពាក្យ «បន្ទាយ» ក៏ពុំមានអ្វីចម្លែក ព្រោះតាមមាត់អ្នកស្រុកដែលមានលំនៅក្បែរប្រាសាទ ពួកគាត់តែងចាត់ទុកសំណង់បុរាណដែលមានកំពែងថ្មដ៏រឹងមាំព័ទ្ធជុំវិញបែបនេះ ជាបន្ទាយ។ ការហៅទាំងនេះមានជាអាទិ៍ បន្ទាយធំ បន្ទាយអម្ពិល បន្ទាយក្ដី បន្ទាយសំរែ។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលត្រូវយកមកគិត ដោយផ្អែកលើសិលាចារឹក គឺពាក្យ «ស្រី» ព្រោះ «ស្រី» (ឝ្រី)នៅទីនេះមិនមែនមានន័យថានារីឬស្ត្រីភេទឡើយ។ «ស្រី» (ឝ្រី) ក្នុងភាសាសំស្ក្រឹត មានន័យថា សិរី មង្គល ឬតេជះ។ ដោយហេតុបែបនេះ តាមស្ថាមនាមដើមនៃប្រាសាទបន្ទាយស្រី (សិលាចារឹក K. 842) សិវលិង្គដែលជាអទិទេពចម្បង តម្កល់នៅតួប៉មកណ្ដាល មានព្រះនាមថា «ព្រះគម្ដែងអញស្រីត្រីភូវនមហេសូរ» (វ្រះកម្រតេង៑អញ៑ឝ្រីត្រិភូវនមហេឝ្វរ) ដែលមានន័យថា «ព្រះដ៏ជាធំនៃត្រៃភព» ឬ «ម្ចាស់នៃលោកទាំងបី»។ ជាទូទៅ នៅសម័យអង្គរ ឈ្មោះរបស់ប្រាសាទតែងតែយកតាមនាមនៃអទិទេពដែលសំខាន់ជាងគេនៃប្រាសាទនីមួយៗ។ ដោយហេតុបែបនេះ នាមដើមរបស់ប្រាសាទបន្ទាយស្រីអាចកំណត់បានថា «ស្រីត្រីភូវនមហេសូរ» (ឝ្រីត្រិភូវនមហេឝ្វរ)។ ដូចនេះ ការហៅថា «បន្ទាយស្រី» ប្រហែលជាទម្លាប់នៃការប្រើយ៉ាងខ្លីតាមមាត់ខ្មែរ ដោយកាត់យកត្រឹមតែពាក្យ «ស្រី» នៃឈ្មោះដើមរបស់ប្រាសាទនេះ រួមផ្សំជាមួយពាក្យ «បន្ទាយ» ពីខាងមុខ៕	ដោយ៖ ឡុង តូន
អគ្គស្នងការនគរលបាលជាតិ សរសេរថា មុនពេលកើតហេតុ មានរថយន្តមួយគ្រឿងម៉ាក Higlander មានទិសដៅពីភ្នំពេញ ឆ្ពោះទៅខេត្តព្រះសីហនុ លុះទៅដល់ចំណុចកើតហេតុ បានបុកជាមួយរថយន្តម៉ាក HINO ក្នុងទិសដៅស្របគ្នា។ នគរបាលជាតិ បន្តថា ភ្លាមនោះ រថយន្ត Higlander បានរេចង្កូតមកឆ្វេងបុកជាមួយរថយន្តម៉ាក Fuso ដែលផ្ទុកកុងតឺន័រក្រុមហ៊ុនអ៊ុយញ៉ុង ក្នុងទិសដៅផ្ទុយគ្នា រីឯរថយន្ត Hino ក៏បានច្រុលចង្កូតមកឆ្វេងដូចគ្នា បុកជាមួយរថយន្ត Sienna ក្នុងទិសដៅផ្ទុយគ្នា៕	រថយន្ត៤គ្រឿង បានបុកគ្នានៅផ្លូវជាតិលេខ៤ នៅត្រង់ចំណុចផ្លូវកោង (ចុះពីជ្រោះពេជ្រនិល) ស្ថិតក្នុងភូមិស្ទឹងច្រាល ឃុំអូរបាក់រទេះ ស្រុកកំពង់សីលា ខេត្តព្រះសីហនុ នាព្រឹកថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩នេះ។ អគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ចុះផ្សាយថា គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នេះ បានបណ្តាលឲ្យខូចខាតរថយន្តទាំង៤គ្រឿង ប៉ុន្តែមិនបណ្តាលមនុស្សរងរបួសឡើយ។
ត្រឹមបីខែក្រោយប្រកាសចូលរួមប្រជែងកៅអីបេក្ខភាពប្រធានាធិបតីតំណាងបក្សប្រជាធិបតេយ្យ មហាសេដ្ឋីអាមេរិក និងជាអតីតអភិបាលក្រុងញូវយ៉ក Mike Bloomberg ក៏ប្រកាសដកខ្លួនវិញ។ លោក ជាបេក្ខភាពទីបីដែលដកខ្លួនចេញពីការជម្រុះក្នុងបក្សក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយ បន្ទាប់ពីលោក Pete Buttigieg និងអ្នកស្រី Amy Klobuchar ។ អ្នកទាំងបី សុទ្ធតែប្រកាសគាំទ្រលោក ចូ បៃឌិន ជាបេក្ខភាពតំណាងបក្ស។ បើតាមសារព័ត៌មាន NPR លោក Bloomberg បានចំណាយលុយច្រើនជាង៥០០លានដុល្លារក្នុងយុទ្ធនាការរបស់ខ្លួនប្រមាណបីខែមក ហើយលុយនេះជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់លោកផ្ទាល់។ ទស្សនាវដ្ដីល្បីឈ្មោះខាងចាត់ចំណាត់ថ្នាក់មហាសេដ្ឋីលើពិភពលោក រាយកាណ៍ថា លោក Bloomberg មានទ្រព្យ៦២ពាន់លានដុល្លារឯណោះ។ ដូចនេះការចំណាយក្នុងយុទ្ធការនេះ មិនមែនជាទឹកប្រាក់ធំដុំសម្រាប់លោកឡើយ។ ទោះចំណាយច្រើនលើការផ្សព្វផ្សាយក៏ដោយ មហាសេដ្ឋីវ័យ៧៨ឆ្នាំរូបនេះ មិនទទួលបានសំឡេងច្រើនឡើយ។ ក្នុងការបោះឆ្នោតដើម្បីទទួលបានប្រតិភូរបស់បក្សប្រជាធិបតេយ្យ លោក Bloomberg ឈរនៅលេខរៀងទីបួនឯណោះ គឺឈរបន្ទាប់ពីលោក បៃឌិន ដែលនៅលេខ១, លោក Bernie Sanders លេខពីរ និងអ្នកស្រី Elizabeth Warrren នៅលេខបី។ ក្រោយរងបរាជ័យក្នុងការបោះឆ្នោតជម្រុះថ្ងៃទី៣ ខែមីនា ដែលហៅថា Super Tuesday លោក ក៏ប្រកាសពីជំហរដកថយទៅ។ «បីខែមុន ខ្ញុំចូលរួមការប្រជែងដើម្បីក្លាយជាបេក្ខភាពផ្ដួលប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ ។ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំចាកចេញពីការប្រកួតដោយសារហេតុផលដដែល គឺផ្ដួលលោក ត្រាំ ព្រោះវាកាន់តែច្បាស់សម្រាប់ខ្ញុំហើយ ដោយការបន្តចូលរួមប្រកួតដើម្បីសម្រេចគោលនេះ កាន់តែលំបាក»។ លោក Bloomberg បញ្ជាក់ដូចនេះក្នុងសេចក្ដីការណ៍របស់ខ្លួន។ ក្រោយដកខ្លួន លោក Bloomberg បានប្រកាសគាំទ្រលោក បៃឌិន តែម្ដង។ លោក ចាត់ទុកអតីតអនុប្រធានាធិបតីអាមេរិករូបនេះ ជាមនុស្សមានសមត្ថភាព ស្មោះត្រង់ ហើយមានការប្ដេជ្ញាចិត្តចំពោះប្រទេសជាតិ។ សព្វថ្ងៃ លោក បៃឌិន ឈរលើគេក្នុងតារាបេក្ខជនបក្សបន្ទាប់ពីស្រោចស្រង់ស្ថានការណ៍បានវិញក្នុងការបោះឆ្នោតថ្ងៃទី៣ ខែមីនា នាំមុខលោក Sanders វិញ។ យ៉ាងណាមិញ បេក្ខជនទាំងពីរ មានការគាំទ្រប្រកៀកប្រកិតគ្នាខ្លាំង៕	មហាសេដ្ឋីអាមេរិក លោក Mike Bloomberg នៅថ្ងៃទី៤ ខែមីនា បានប្រកាសព្យួរយុទ្ធនាការស្វែងរកការគាំទ្រដើម្បីក្លាយជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតីរបស់បក្សប្រជាធិបតេយ្យ បន្ទាប់ពីចំណាយរាប់រយលានដុល្លារ តែមិនបានទទួលបានលទ្ធផលសមប្រកបអ្វី។ ក្រោយដកខ្លួន លោក Bloomberg បានប្រកាសគាំទ្រលោក ចូ បៃឌិន ឲ្យធ្វើជាបេក្ខជនរបស់បក្សវិញ ស្របពេលលោក បៃឌិន កំពុងមានសំឡេងនាំមុខបេក្ខជនដទៃទៀតស្រាប់។
លោក Herman Wanningen អ្នកជីវវិទូផ្នែកវារិជាតិ និងជានាយកផ្នែកច្នៃប្រឌិត នៃមូលនិធិ ការផ្លាស់ទីរបស់មច្ឆជាតិពិភពលោក នៅទីក្រុង Groningen ក្នុងប្រទេសហូឡង់ បាននិយាយថា «ការធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីរបស់ត្រី មានសារៈសំខាន់ណាស់ ទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ប៉ុន្តែជារឿយៗ យើងតែងតែមើលរំលងពីចំណុចទាំងនេះ។» នៅក្នុងរបាយការណ៍ បានចង្អុលបង្ហាញពីការរិចរិលនៃទីជម្រក ការផ្លាស់ប្តូរ និងការបាត់បង់ទីជម្រក ដែលជាការគំរាមកំហែងធំបំផុតមួយ ចំពោះប្រភេទត្រីធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីទាំងអស់។ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះថែមទៀតនោះគឺ ទំនប់វារិអគ្គិសនី និងរបាំងកាត់ទន្លេជាច្រើន ដែលរារាំងមិនឲ្យត្រីធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីទៅដល់កន្លែងបង្កាត់ពង-កូន ឬរកចំណីរបស់ពួកវា ដែលរំខានដល់វដ្តជីវិតរបស់ពួកវាយ៉ាងខ្លាំង។ យោងតាមការសិក្សាមួយកាលពីឆ្នាំមុន បានបង្ហាញថា មានតែមួយភាគបី (១/៣)នៃទន្លេធំៗ នៅលើពិភពលោកប៉ុណ្ណោះ ដែលមានលំហូរទឹកដោយសេរីពុំមានការរំខាន។ កត្តានេះ អាចពន្យល់ពីមូលហេតុទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលមានទន្លេធំៗ មួយចំនួន នៅមិនមានសំណង់ទំនប់ ក្រោយបានមើលឃើញការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង នៃប្រភេទត្រីធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីដ៏ធំបែបនេះ។ ពពួកត្រីមួយប្រភេទដែលធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីខ្លាំង ត្រូវបានគេរកឃើញនៅអឺរ៉ុប នោះគឺត្រីស្ទើចៀន (sturgeon) ការធ្វើចរាចររបស់វាបានធ្លាក់ចុះជាង ៩០ភាគរយ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧០។ នេះជាការធ្លាក់ចុះដ៏ធំបំផុតក្នុងចំណោមប្រភេទត្រីធ្វើចរាចផ្លាស់ទីជិត ២៥០ប្រភេទ ដែលត្រូវបានគេឃ្លាំមើលដើម្បីធ្វើរបាយការណ៍។ ក្នុងចំណោមត្រីស្ទើចៀន (sturgeon) ចំនួន ៦ប្រភេទ យ៉ាងហោចណាស់ មានត្រីស្ទើចៀន (sturgeon) មួយប្រភេទ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលហែលនៅក្នុងទន្លេដានយុប Danube (ទន្លេដានយុប មានប្រវែង ២៨៥០គីឡូម៉ែត្រ មានប្រភពចេញពីប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ហូរកាត់ចំនួន ១១ប្រទេស គឺប្រទេសអូទ្រីស ស្លូវ៉ាគី ហុងគ្រី ក្រូអាត ស៊ែប រ៉ូម៉ានី ប៊ុលហ្គារី ម៉ុលដាវី និងអ៊ុយក្រែន មុនពេលចាក់ចូលសមុទ្រខ្មៅ) ត្រូវបានគេជឿថា វាផុតពូជទៅហើយ និងក្រៅពីនេះភាគច្រើន ត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងបញ្ជីជាប្រភេទត្រី កំពុងរង់រគ្រោះជិតផុតពូជ (សូមចូលអានអំពីប្រភេទត្រីធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីផ្សេងទៀត ដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងត្រីស្ទើចៀន វាមានឈ្មោះថា Chinese paddlefish ដែលត្រូវបានគេប្រកាសថាផុតពូជនៅដើមឆ្នាំ២០២០។ (សូមរង់ចាំអាននៅវគ្គបន្ត)	ដោយ៖ STEFAN LOVGREN / National Geographic
១. អែនជេឡា មឺហ្គែល (Angela Merkel) លោកស្រី អែនជេឡា មឺហ្គែល អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់នៅតែជាស្ត្រីជើងខ្លាំងលំដាប់ថ្នាក់ទីមួយ ថ្វីបើលោកស្រីប្រឈមបញ្ហាជាច្រើនទាំងក្នុងបក្ស, បញ្ហាការចាកចេញរបស់អង់គ្លេសពីសហភាពអឺរ៉ុបនិងចលនាប្រឆាំងជនភៀសខ្លួន។ ម្យ៉ាងលោកស្រីក៏បានប្រកាសជាផ្លូវការថាខ្លួននឹងចាកចេញក្រោយផុតអាណត្តិដឹកនាំឆ្នាំ ២០២១ថែមទៀត។ ប៉ុន្តែ បើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទស្សនាវដ្តី Forbs សម្រាប់ឆ្នាំ ២០១៨នេះ។ លោកស្រីនៅបន្តដឹកនាំប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតលេខរៀងទីបួន និងប្រទេសដែលធំបំផុតលើកលោកដែលដឹកនាំដោយស្រី្តដែរ។ ២. ថេរ៉េសា ម៉េយ៍ (Theresa May) លោកស្រី ថេរ៉េសា ម៉េយ៍ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេសស្ថិតនៅលំដាប់ថ្នាក់ទីពីរក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយស្ត្រីដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតប្រចាំឆ្នាំ ២០១៨។ ក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលឆ្នាំ ២០១៦ លោកស្រី ម៉េយ៍ ជាអ្នកបន្តរងថ្មបាក់ដោយដឹកនាំការចរចាលើការលែងលះជាមួយសហភាពអឺរ៉ុបដែរ ខណៈដែលកាលបរិច្ឆេទចុងក្រោយនៃការចាកចេញពីសហភាពអឺរ៉ុប គឺខែមីនាឆ្នាំ ២០១៩។ អ្នកនយោបាយស្ត្រីដ៏មានឥទ្ធិពលរូបនេះនៅតែប្រឈមការលំបាកក្នុងការជំរុញឲ្យអ្នកនយោបាយអង់គ្លេសទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀង Brexit តាមការកំណត់ ហើយពាក្យរិះគន់ និងចលនាប្រឆាំងលោកស្រីក៏កើនឡើងកាន់តែច្រើននៅក្នុងបរិបទនិយោបាយអង់គ្លេសទៀត។ ទោះជាមានកិច្ចព្រមព្រៀង Brexit ឬគ្មានក៏ដោយ លោកស្រីនឹងត្រូវចងចាំក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថា ជាមេដឹកនាំទីមួយដែលអូសអង់គ្លេសចេញពីសហភាពនយោបាយអឺរ៉ុប។ ៣. គ្រីស្ទីន ឡាហ្កាត (Christine Lagarde) ធ្លាប់ជារដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុបារាំង លោកស្រី គ្រីស្ទីន ឡាហ្កាត ជាប់ឈ្មោះជាស្ត្រីជើងខ្លាំងលេខរៀងទីបី ក្នុងនាមជានាយិកាគ្រប់គ្រងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ។ លោកស្រី មានឈ្មោះបោះសំឡេងដោយសារសមត្ថភាពក្នុងការដឹកនាំ IMF ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាពិភពលោកជាច្រើនជំពូកក្នុងនោះមានវិបត្តិបំណុលអឺរ៉ុប, ការចាកចេញរបស់អង់គ្លេសពីសហភាពអឺរ៉ុប រួមទាំសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មដែរ។ ម្យ៉ាងលោកស្រីក៏ខុសពីនាយកគ្រប់គ្រងជាបុរសមុនៗ លោកស្រី ឡាហ្កាត មានលទ្ធភាពកាន់តំណែងបានរយៈពេលវែង និងអាចចប់អាណត្តិដឹកនាំផងដែរ។ ៤. ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អេលីហ្សាបែតទីពីរ (Elizabeth II) ម្ចាស់ក្រត្រីយ៍ អេលីហ្សាបែតទីពីរនៃចក្រភពអង់គ្លេសស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកនយោបាយស្ត្រីដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតលើពិភពលោកដែរ។ ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍អេលីហ្សាបែតទីពីរស្ថិតក្នុងព្រះជន្ម ៩២ ក្លាយជាក្សត្រីយ៍ដែលសោយរាជ្យយូរជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអង់គ្លេសរហូតដល់ ៦៦ ឆ្នាំឯណោះ ហើយទ្រង់ក៏ជាក្សត្រីយ៍ដែលទទួលបានការគោរព និងស្រលាញ់លើសគេនៅលើពិភពលោកដែរ។ ៥. អ៊ីវ៉ាន់កា ត្រាំ (Ivanka Trump) លោកស្រី អ៊ីវ៉ាន់កា ត្រាំ កូនស្ត្រីបង្កើតប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំ ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកនយោបាយស្ត្រីដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតដែរ។ បច្ចុប្បន្នលោកស្រី កាន់តំណែងជាទីប្រឹក្សាផ្ទាល់របស់លោក ត្រាំ ហើយគេវាយតម្លៃថា អ៊ីវ៉ាន់កា ក៏មានឥទ្ធិពលខ្លាំងគួរសមដែរក្នុងការបង្កើត ឬអនុវត្តគោលនយោបាយជាតិ។ កន្លងមកលោកស្រី បន្តធ្វើការងារជាច្រើនពាក់ព័ន្ធគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិ និងចេញមុខប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយមួយចំនួនដែលមានគោលដៅបំបែកសមាជិកគ្រួសារដោយបង្ខំនៅតាមព្រំដែនតែម្តង។ ៦. សៀក ហាស៊ីណា (Sheikh Hasina) នាយករដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋអាស៊ីខាងត្បូងបង់ក្លាដែសលោកស្រី សៀក ហាស៊ីណា មានឈ្មោះជាអ្នកនយោបាយស្ត្រីម្នាក់ដ៏មានឥទ្ធិពលដែរ។ លោកស្រី ហាស៊ីណា បានដឹកនាំបង់ក្លាដែសអាណត្តិទីមួយចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៦ដល់ឆ្នាំ ២០១១ ហើយនៅឆ្នាំ ២០០៨ លោកស្រីបានឈ្នះឆ្នោតដឹកនាំប្រទេសជាថ្មីមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកស្រី សេដ្ឋកិច្ចរីកបង់ក្លាដែសស្គាល់ការចម្រើនគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ហើយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាមធ្យមគឺមានរហូតដល់ ៦,៣ភាគរយ។ ថ្ងៃ ៣០ ខែធ្នូ គណបក្សកាន់អំណាចរបស់លោកស្រីក៏ប្រកាសជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោតសភា ហើយវាត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់លោកស្រីទៅកាន់អំណាចជាថ្មីទៀតដែរ។ ៧. ចាស៊ីនដា អាឌើន (Jacinda Ardern) លោកស្រី ចាស៊ីនដា អាឌឺន ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនូវែលសេឡង់ដែលមានវ័យក្មេង និងជាអ្នកនយោបាយជឿនលឿននិយមដែរ។ ចាស៊ីនដា មានឈ្មោះបោះសំឡេង ដោយសារលោកស្រីក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូលទីមួយដែលសម្រាលកូន និងលំហែមាតុភាពក្នុងពេលកាន់តំណែង។ មួយវិញទៀត លោកស្រីក្លាយជាមេដឹកនាំគម្រូសម្រាប់ស្ត្រីឯទៀតក្នុងឆាកនយោបាយ នៅពេលដែលលោកស្រីនាំកូនស្ត្រីអាយុប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះទៅចូលរួមមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី ៧១ ឆ្នាំ ២០១៨ ។ ៨. ខែរី ឡាម (Carrie Lam) លោកស្រី ខែរី ឡាម ក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលស្ត្រីដំបូងបំផុតប្រចាំតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសពាក់កណ្តាលស្វយ័តហុងកុងឆ្នាំ ២០១៧ ហើយលោកស្រីក៏កំពុងមានឈ្មោះបោះសំឡេងក្នុងឆាកអន្តរជាតិដែរ។ មុននឹងឡើងកាន់តំណែងកំពូលមួយនេះ លោកស្រីបានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យនយោបាយចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៧។ លោកស្រីត្រូវបានគេចាត់ទុកជា គម្រូដ៏សំខាន់ស្ត្រីឯទៀតជាពិសេសតំណាងឲ្យវិសមភាពយេឌ័រ និងការផ្តល់អំណាចដល់ស្ត្រីជាពិសេសក្នុងវិស័យនយោបាយ។ ៩. អឺណា សុលប៊ឺក (Erna Solberg) ស្ត្រីដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងម្នាក់ទៀតគឺលោកស្រី អឺណា សុលប៊ឺក ដែលបច្ចុប្បន្នជានាយករដ្ឋមន្ត្រីន័រវែស។ លោកស្រី សុលប៊ឺក ក្លាយជាអ្នកនយោបាយមាននិន្នាការអភិរក្សដំបូងគេដែលជាប់ឆ្នោតនាយករដ្ឋមន្ត្រីចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៨៥។ អ្នកនយោបាយស្ត្រីរូបនេះទទួលបានការកោតសរសើរខ្លាំងដោយសារគោលនយោបាយដោះស្រាយបញ្ហាតម្លៃប្រេងធ្លាក់ចុះ ហើយលោកស្រីក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកជា អែនជេឡា មឺហ្គែល ប្រចាំន័រវែសផងដែរ។ ១០. លោកស្រី ត្សៃ អ៊ីងវិន (Tsai Ing-Wen) លោកស្រី ត្សៃ អ៊ីងវិន ជាប្រធានាធិបតីស្ត្រីដំបូងបំផុតរបស់កោះតៃវ៉ាន់។ លោកស្រីមានឈ្មោះបោះសំឡេង ក្រោយជាប់ ជាប្រធានាធិបតីកាលពីឆ្នាំ ២០១៦ ដោយសារគោលនយោបាយមិនចុះញ៉មនឹងការគំរាមកំហែងរបស់ចិន។ ប៉ុន្តែរឿងនយោបាយការបរទេស រដ្ឋបាលលោកស្រីប្រឈមនឹងភាពរកាំរកូសច្រើន ដ្បិតថារដ្ឋជាសម្ព័ន្ធមិត្តតៃវ៉ាន់បួនបានដោះដៃចោលតៃវ៉ាន់ ដោយងាកទៅស្រវាឱបចិនវិញនោះ៕	ថ្វីបើស្ត្រីនៅមានតិចតួចដែលបន្តក្តោបក្តាប់តំណែងកំពូលនៅលើពិភពលោកក៏ដោយ ស្ត្រីមួយចំនួនពិតជាមានអំណាចនិងឥទ្ធិពលខ្លាំងលើពិភពលោក។ អ្នកនយោបាយស្ត្រីដែលគេចាត់ទុកថា ស្ត្រីជើងខ្លាំងនោះមានតួនាទីកាន់តែសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាពិភពលោកទាំងសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងសន្តិសុខជាដើមផងស្របពេលដែលគោលនយោបាយប្រជាឧបាយ និងឯកតោភាគីនិយមកំពុងកើនឡើងពាសពេញពិភពលោក។ ខាងក្រោមនេះជាស្ត្រីដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតលើលោកទាំងក្នុងនយោបាយ និងគោលនយោបាយដែរ៖
ភ្នំពេញ៖ សម្តេច ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្រី្ត រដ្ឋមន្រី្តក្រសួងមហាផ្ទៃ សម្រេចបង្កើតក្រុមការងារដោះស្រាយសំណើរ សំណូមពរ និងមតិយោបល់មហាជនក្នុងទំព័រហ្វេសប៊ុក ហៅថា «ក្រុមការងារហ្វេសប៊ុក សម្តេច ស ខេង» ដោយក្នុងនោះមានអនុរដ្ឋលេខាធិកាក្រសួងមហាផ្ទៃ ជាប្រធាន។ សេចក្តីសម្រេចរបស់សម្តេចរដ្ឋមន្រ្តី ដែលចេញនៅថ្ងៃទី១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២ បានឲ្យដឹងថា លោក ជា សុគន្ធា អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងមហាផ្ទៃ និងជានាយករងខុទ្ធកាល័យសម្តេចក្រឡាហោម ស ខេង ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានក្រុមការងារនេះ ដោយមានអនុប្រធាន១២រូប និងសមាជិក១៣រូប។ យោងតាមសេចក្តីសម្រេច ក្រុមការងារនេះមានទួនាទីគ្រប់គ្រងការងារបច្ចេកទេស នៃទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ សម្តេច ស ខេង និងមានការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានតាមបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម នូវរាល់សកម្មភាពការងាររបស់ សម្តេច ស ខេង ជាពិសេស ក្នុងករណីចាំបាច់ ក្រុមការងារនឹងស្នើសុំគោលការណ៍របស់សម្តេច ស ខេង ដើម្បីចុះពិនិត្យដោះស្រាយបញ្ហាជូនប្រជាពលរដ្ឋ។ លើសពីនេះ ក្រុមការងារ នឹងបញ្ជូនឯកសារសម្ដេច ស ខេង ទៅបណ្ដាអគ្គនាយកដ្ឋាន អង្គភាពពាក់ព័ន្ធ រដ្ឋបាលរាជធានី-ខេត្ត ដើម្បីពិនិត្យ និងដោះស្រាយតាមសមត្ថកិច្ច និងឆ្លើយតបការដោះស្រាយទៅម្ចាស់គណនីហ្វេសប៊ុកវិញ តាមគោលការរបស់សម្តេច៕	ដោយ៖ វ៉ន ស៊ីចេន
ចម្លាក់ទូកបុរាណនៅលើប្រាសាទបាយ័ន គេឃើញមានទូក ២៩ ដែលបានបង្ហាញពីភាព អង់អាចក្លាហានរបស់កងទ័ពជើងទឹកនាសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ។ ចម្លាក់ទូកបុរាណខ្មែរ និងទូក ភាគីចាមដែលបានឆ្លាក់ជាប់ នឹងជញ្ជាំងប្រាសាទបាយ័ន ត្រូវបានបុរាណវិទ្យាបកស្រាយថា ជា ជ័យជំនះខាងចម្បាំងនាវារបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័ន ទី៧ លើកងទ័ពជើងទឹកចាម នៅក្រោយឆ្នាំ ១១៧៧។ គប្បីរំលឹកឲ្យដឹងថា នៅសម័យនគរភ្នំពិសេសនៅសតវត្សរ៍ទី៥ នៃគ្រិស្តសករាជ មានអ្នក កំណត់ហេតុចិន ក្នុងសន្តិវង្ស (Qi) ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសចិនបានបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា ទូកបុរាណខ្មែរ មានទំហំទទឹងពី ១,៥ ទៅ ១,៨ ម៉ែត្រ និងបណ្តោយមានប្រវែងពី ២៤ ទៅ ២៥ ម៉ែត្រ។ ទូកបុរាណ ទាំងនេះមានលក្ខណៈចម្លាក់ជាក្បាលម្ករ ជាគ្រុឌម្ករព្រួសហង្ស។ ឯទូកខ្លះក៏គ្មានចម្លាក់នៅខាងក្បាល អ្វីទាំងអស់ដែរ ។ រីឯនៅកន្សៃភាគខាងក្រោយ គេឃើញមាន ចម្លាក់ជាកន្ទុយនាគ ឬហង្សជាដើម។ តាមការស្រាវជ្រាវលើចម្លាក់ទូកបុរាណទាំងនោះ យើងអាចដឹងបានថា សម័យអង្គរនៃ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ កងទ័ពជើងទឹកសម្រាប់ការពារបូរណភាពទឹកដី ត្រូវបានរៀបចំឡើងយ៉ាង ចំណានបំផុត និងមានក្រឹត្យក្រមត្រឹមត្រូវ ណាស់។ អ្វីដែលគួរកត់សម្គាល់គឺ ក្នុងសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ចម្បាំងតាមទូករវាងកងទ័ពជើងទឹក ខ្មែរ និងកងទ័ពចាម ត្រូវគេប្រព្រឹត្តធ្វើនៅតាមដងទន្លេសាប ប្រហែលជាមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានពីភ្នំក្រោម ឡើយ ។ តំបន់នេះត្រូវ បានគេកំណត់ថា ជាទ្វារនៃទីក្រុងមហានគរ៕ (អត្ថបទរបស់លោកសាស្ត្រាចារ្យបណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ នៅក្នុងគេហទំព័រ http://www.khemaravidya.com)	ក្នុងចម្បាំងបុរាណនាសម័យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជនជាតិខ្មែរមានទូកច្រើនប្រភេទណាស់ ដែលទូកទាំងនេះ រូមទាំងកងទ័ពជើងទឹកផង ដណើ្តមបានជ័យជំនះលើកងទ័ពចាមជាស្ថាពរ។ តាមការស្រាវជ្រាវក្រោយឆ្នាំ ១១៧៧ ទូកចម្បាំងខ្មែរនាសម័យអង្គរ មានប្រវែងមិនដូចគ្នាទេ។ ប្រភេទទូកទាំងនេះមានប្រវែងពី ១៧ ទៅ ២៧ ម៉ែត្រ ដែលអាចផ្ទុកកងទ័ពជើងទឹកបានប្រមាណពី ១៥ ទៅ ២១ នាក់។
ចាប់តាំងពីមុនបាតុកម្មមកម្លេះ ទីក្រុងធំៗជាច្រើន នៅមីយ៉ាន់ម៉ា បានបំពាក់កាមេរ៉ាជាច្រើនគ្រឿង ដោយភាគច្រើនប្រើបច្ចេកវិទ្យារបស់ក្រុមហ៊ុន Huawei ដើម្បីទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មផ្សេងៗនៅក្នុងទីក្រុង។ កាមេរ៉ាទាំងនោះ សុទ្ធតែមានបច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីចាប់មុខមនុស្ស និងស្លាកលេខរថយន្ត។ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារយោធានៅមីយ៉ាន់ម៉ា ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៅមីយ៉ាន់ម៉ា ជឿថាក្រុម យោធា បានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទាំងនោះ ដើម្បីតាមដានក្រុមអ្នកប្រឆាំង និងតវ៉ា ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ និងគំរាមកំហែងសេរីភាពដល់អ្នកទាំងនោះយ៉ាងខ្លាំង។ «សមត្ថភាពរបស់អាជ្ញាធរ គឺកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រជាជនលើដងផ្លូវ តាមដានការធ្វើដំណើររបស់ប្រជាជាន និងទំនាក់ទំនងរបស់អ្នកទាំងនោះ»។ លោកស្រី Manny Maung អ្នកស្រាវជ្រាវនៅអង្គការអ្នកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សបានលើកឡើងបែបនេះ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ដោយបន្ថែមថា កាមេរ៉ា ដែលពង្រាយលើដងផ្លូវ គឺជាជ្រៀតចូលជីវិតឯកជន និងបង្កគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងខ្លាំងដល់ក្រុមអ្នកប្រឆាំង។ ស្របគ្នានេះដែរ បាតុករម្នាក់នៅក្នុងក្រុងយ៉ាំហ្គោន លោក Win Pe Myaing ប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ថា កាមេរ៉ា ដែលបានដាក់ពង្រាយនៅក្នុងក្រុងទាំងនោះ មានតាំងពីមុនបាតុកម្មមកម្លេះ ហើយពេលទៅផ្ទះម្តងៗ លោកតែប្រើប្រាស់ផ្លូវផ្សេង ដើម្បីចៀសវាងពីកាមេរ៉ានោះ។ បើតាមសម្តីបាតុកររូបនេះ លោកជឿថា ក្រុមយោធា បានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទាំងនោះ ដើម្បីតាមដានក្រុមអ្នកតវ៉ា។ គួរបញ្ជាក់ថា កន្លងមក សកម្មជនក្មេងៗមីយ៉ាន់ម៉ាជាច្រើននាក់ បានបង្កើតកម្មវិធីទូរសព្ទដៃមួយ ដែលបានប្រាប់ក្រុមបាតុករពីទីតាំងរបស់ក្រុមប៉ូលិស យោធាឈរជើងលើដងផ្លូវ រថយន្តបាញ់ទឹក កន្លែងបិទផ្លូវ និងរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់ផងដែរ។ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារ រដ្ឋាភិបាលយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានផ្អាកច្បាប់ការពារសិទ្ធិឯកជន និងសន្តិសុខរបស់ប្រជាជនបណ្តោះអាសន្ន។ ដ្បិតក្រុមយោធា មិនទាន់ចាប់ខ្លួនបុគ្គលណាដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ក៏ដោយ ប្រជាជននៅតែមានបញ្ហាបារម្ភលើបច្ចេកវិទ្យាទាំងនោះ ដោយសារខ្វះតម្លាភាព។ ប្រជាជនមួយចំនួន បានបាំងមុខមាត់នៅពេលដើរកាត់កាមេរ៉ាតាមដងផ្លូវ៕	ក្រុមសិទ្ធិមនុស្ស និងក្រុមបាតុករ នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា បានលើកឡើងពីបញ្ហាបារម្ភពាក់ព័ន្ធក្រុមយោធាមីយ៉ាន់ម៉ាដែលអាចប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដើម្បីតាមដានក្រុមបាតុករ និងអ្នកប្រឆាំងនៅក្នុងក្រុងធំៗ។ បច្ចេកវិទ្យា AI នេះ មានសមត្ថភាពថតមុខ និងស្លាកលេខរថយន្តបាន។
របាយការណ៍លំដាប់ថ្នាក់សន្តិភាពសកលរបស់វិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិភាពបានវាយតម្លៃលើប្រទេសចំនួន ១៦៣ ទូទាំងពិភពលោកដើម្បីធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសដែលអសុវត្ថិភាព និងមានសុវត្ថិភាពជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ របាយការណ៍នីមួយៗបានរៀបចំឡើងដោយវិភាគលើកត្តាចំនួន២៣ ដែលបានបែងចែកជា៣ផ្នែកគឺយោធា សុវត្ថិភាពនិងសន្តិភាព ព្រមទាំងជម្លោះផ្ទៃក្នុងប្រទេសនិងក្រៅប្រទេស។ នាពេលថ្មីៗនេះ របាយការណ៍ឆ្នាំ២០២១ ក៏បានចេញផ្សាញពីប្រទេសដែលមានសន្តិភាពបំផុតក្នុងពិភពលោក។ បណ្តាប្រទេសដែលមានសន្តិភាពបំផុត ត្រូវបានគេវាយតម្លៃថាមានអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មទាប និងគ្មានភាពតានតឹងក្នុងប្រទេស។ មិនខុសពីឆ្នាំកន្លងទៅ អ៊ីស្លង់នៅតែជាប្រទេសទី១ក្នុងតារាងសន្តិភាពពិភពលោក។ នេះមិនមែនជារឿងភ្ញាក់ផ្អើលទេ ព្រោះប្រទេសនេះបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់កំពូលអស់រយៈពេល១១ឆ្នាំជាប់គ្នាមកហើយ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយលើទំព័រ World Population Review។ ទាំងនេះគឺជាប្រទេសកំពូលទាំង១០ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រទេសមានសន្តិភាពបំផុតនៅក្នុងពិភពលោក តាមរបាយការណ៍លំដាប់ថ្នាក់សន្តិភាពសកលឆ្នាំ២០២១៖ ១. អ៊ីស្លង់ ២. នូវែលសេឡង់ ៣. ដាណឺម៉ាក ៤. ព័រទុយហ្គាល់ ៥. ស្លូវេនី ៦. អូទ្រីស ៧. ស៊្វីស ៨. អៀរឡង់ ៩. សាធារណរដ្ឋឆែក ១០. កាណាដា៕	ជារៀងរាល់ឆ្នាំ វិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិភាព តែងចេញរបាយការណ៍បង្ហាញពីលំដាប់ថ្នាក់សន្តិភាពសកលរបស់ខ្លួន។ របាយការណ៍នេះគឺជាព័ស្តុតាងបញ្ជាក់ថាតើ ប្រទេសនីមួយៗអសុវត្ថិភាព ឬមានសុវត្ថិភាពកម្រិតណា។ លំដាប់ថ្នាក់ប្រទេសទាំងអស់ត្រូវបានរៀបចំដោយផ្អែកលើចំណុច ២៣ ផ្សេងៗគ្នា ដែលស្ថិតក្នុងផ្នែកធំបីមានយោធា សុវត្ថិភាពនិងសន្តិភាព ព្រមទាំងជម្លោះផ្ទៃក្នុងប្រទេសនិងក្រៅប្រទេស។
ពីវិមាន Elysee នៅថ្ងៃអាទិត្យមុនឆ្លងឆ្នាំ២០១៧ចូល២០១៨ ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង បានអំពាវនាវឲ្យប្រជាជនបារាំងគ្រប់ស្រទាប់វណ្ណៈរក្សាឯកភាពជាតិប្រឆាំងចលនាជាតិនិយមជ្រុល និងប្តេជ្ញាបន្តការកែទម្រង់របស់ខ្លួនកន្លងមកដើម្បីពង្រឹងអំណាចនិងឥទ្ធិពលនៃសង្គមបារាំងឡើងវិញ។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ប្រធានាធិបតីបារាំងវ័យ ៤០ឆ្នាំនេះបានថ្លែងដូច្នេះ៖« ការផ្លាស់ប្តូរដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់នេះនឹងបន្តទៅមុខទៀតក្នុងកម្រិត ល្បឿន និងជំហានដូចគ្នានេះ។ ខ្ញុំសន្យាបន្តប្រឹងប្រែងបន្តការងារទៀតដោយសារអ្នកទាំងអស់គ្នាបោះឆ្នោតផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្តដល់ខ្ញុំផ្ទាល់។ អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ដែលទើបឡើងកាន់តំណែងខែឧសភាកន្លងមកនោះ បានសង្កត់ធ្ងន់ផងដែរថារដ្ឋបាលលោកនឹងបន្តផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើប្រជាជនដែលមិនត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់ឬជាជនរងគ្រោះនៃការលូតលាស់នៃសង្គម។ ដូច្នេះហើយ លោកនឹងបន្តអនុវត្តគោលនយោបាយគាំទ្រធុរកិច្ចដែលធានាបាននូវការបង្កើតការងារ និង គម្រោងថែទាំសង្គមដែលគ្របដណ្តប់លើវិស័យសុខាភិបាល និងលំនៅដ្ឋានសម្រាប់ប្រជាជនដែលគ្មានជម្រក និងប្រជាជនដែលត្រូវការជំនួយផងដែរ។ ដោយឡែក មេដឹកនាំវ័យក្មេងដែលមាននិន្នាការកណ្តាលនិយមនេះបានបន្តថា លោកនឹងធ្វើឲ្យបារាំងខ្លាំងជាមុន និងមានយុត្តិធម៌ជាងមុន ហើយលោកឆ្លៀតឱកាសអំពាវនាវឲ្យប្រជាជនបារាំងកសាងស្មារតីនៃការរួបរួម និងឯកភាពជាតិផងដែរនៅអនាគត។ លោក ម៉ាក្រុង ក៏បានទទូចឲ្យប្រជាជនបារាំង ក៏ដូចជាអឺរ៉ុបឲ្យបន្តប្រឆាំងចលនាជាតិនិយមជ្រុលដែលធ្វើឲ្យបារាំ និងអឺរ៉ុបបែកខ្ញែកក្នុងទន់ខ្សោយផងដែរ។ «អឺរ៉ុបល្អសម្រាប់បារាំង។ បារាំងមិនអាចទទួលជោគជ័យឡើយបើសិនជាមិនមានសហភាពអឺរ៉ុបដែលខ្លាំងនោះ។ យើងមិនអាចទោរទន់ចំពោះចលនាជាតិនិយមឡើយ។ ការបន្តសន្ទនារជាមួយមិត្តអាល្លឺម៉ង់ជារឿងចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់នៃអឺរ៉ុប»។	ប្រធានាធិបតីបារាំងលោក អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង បានអំពាវនាវទៅកាន់ប្រជាជនបារាំងឲ្យកសាងស្មារតីរួបរួមនិងឯកភាពជាតិ ហើយលោកបានសន្យាជាថ្មីថា រដ្ឋាភិបាលលោកនឹងបន្តការកែទម្រង់ស្ថាប័នដើម្បីធានាឲ្យបាននូវការកសាងអំណាចនិងឥទ្ធិពលបារាំងឡើងវិញ។ មេដឹកនាំរូបនេះថ្លែងដូច្នេះក្នុងសុន្ទរកថារបស់ខ្លួនស្វាគមន៍ឆ្នាំថ្មី។
លោក Rene Barrientos មានវ័យ៨០ឆ្នាំ ដែលធ្លាប់ជាអតីតស្តេចប្រដាល់របស់ហ្វីលីពីនមួយរូប បាននិយាយដាស់តឿនទៅកាន់ Manny Macquiao ថា បើPacquioa នៅបន្តអាជីពប្រដាល់ វាអាចក្លាយជារឿងអាក្រក់សម្រាប់រូបគេ ដោយសារវ័យកាន់តែចាស់ហើយ។ « Pacquioa គឺល្មមដល់ពេលចូលនិវត្តិន៍ហើយ ប្រដាល់គឺសម្រាប់តែមនុស្សវ័យជំទង់ នឹងបុរសវ័យក្មេងប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុអ្វីបានជា Pacquiao គាត់មិនរីករាយជាមួយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់មាននៅពេលនេះ ហើយដោយសារការលះបង់ជាច្រើនឆ្នាំរបស់គាត់បែបនេះ»។ លោក Barrientos បាននិយាយប្រាប់ទៅសារព័ត៏មានក្នុងស្រុកមួយ កាលពីថ្ងៃទី៨ កញ្ញា។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះលោក Barrientos បាននិយាយទៀតថា បើ Pacquiao នៅសម្រេចបន្តការប្រកួតទៀតនោះ វាដូចជាសម្លាប់ខ្លួនអ៊ីចឹង។ លោកបានបន្ទោសទៅកាន់ Pacquiao បែបនេះ ស្របពេលស្ដេចប្រដាល់ហ្វីលីពីនបច្ចុប្បន្ន កំពុងតែហ្វឹកហាត់យ៉ាងខ្លាំង ដើម្បីត្រៀមការប្រកួតចុងក្រោយរបស់រូបគេ។ គួរបញ្ជាក់ដែរថា Manny Pacquiao ដែលជាម្ចាស់ខ្សែក្រវ៉ាត់ទម្ងន់ស្រាល់របស់ស្ថាប័ន WBC ទើបប្រកួតចាញ់កីឡាករប្រដាល់វ័យក្មេងគឹ Yordenis Ugás ដោយពិន្ទុ កាលពីថ្ងៃទី ២១ ខែសីហា។ ការប្រកួតនោះគឹជាការចាញ់លើកទី៨ ក្នុងអាជីពប្រដាល់ជាង២៦ឆ្នាំ របស់កីឡាករវ័យ ៤២ឆ្នាំរូបនេះ៕	អតីតកីឡាករប្រដាល់របស់ហ្វីលីពីនលោក Rene Barrientos ដែលធ្លាប់ឈ្នះខ្សែក្រវ៉ាត់ជើងឯកទម្ងន់ធ្ងន់របស់ស្ថាប័ន WBC បានចេញមុខមកនិយាយថា Manny Pacquiao គួរតែចូលនិវត្តិន៍ពីអាជីពប្រដាល់នេះ។
ពិធីចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈយោគយល់ រវាងសាកលវិទ្យាល័យខេមតិច និងសាលារៀនជំនាន់ថ្មី រួមមានវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ-សាលារៀនជំនាន់ថ្មី វិទ្យាល័យព្រែកលាប-សាលារៀនជំនាន់ថ្មី វិទ្យាល័យសម្តេច អគ្គមហា ធម្មពោធិសាល ជាស៊ីម ព្រែកអញ្ចាញ-សាលារៀនជំនាន់ថ្មី។ ការចុះអនុស្សរណៈយោគយល់នេះ គឺក្នុងគោលបំណងបង្កើតឲ្យមានទំនាក់ទំនងល្អរវាងសាកលវិទ្យាល័យ និងសាលារៀនជំនាន់ថ្មី ការផ្តល់ប្រឹក្សាពីមុខជំនាញនៅឧត្តមសិក្សាជូនដល់សិស្សានុសិស្សនៅវិទ្យាល័យ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពីការសិក្សារផ្សេងៗរួមបញ្ចូលអាហារូបករណ៍ដោយផ្តល់ជូនអាហារូបករណ៍ដល់សិស្សពូកែមកពីវិទ្យាល័យទាំងបីផងដែរ ការចែករំលែកចំណេះដឹងដូចជាមន្ទីរពិសោធន៍ AI សម្រាប់ការអប់រំ មនុស្សយន្ត និងបន្ទប់Maker Space បណ្ណាល័យ កីឡា ការលើកកម្ពស់បច្ចេកវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ ពិព័រណ៍និងសិក្ខាសាលាពីការប្រឹក្សានិងអាជីពនាពេលអនាគត ការពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រូបង្រៀន និងបុគ្គលិក។ ចក្ខុវិស័យរបស់លោកបណ្ឌិត ឃៀង សុធី សាកលវិទ្យាធិការនៃសាកលវិទ្យាល័យខេមតិច គឺប្រែក្លាយជាសាកលវិទ្យាល័យឈានមុខគេក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។ នៅក្នុងនោះដែរ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត សាន វឌ្ឍនាក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា សិស្សានុសិស្សគួរជ្រើសរើសមុខជំនាញដែលខ្លួនស្រលាញ់ពេញចិត្ត មិនគួររៀនសាកលវិទ្យាល័យពីរក្នុងពេលតែមួយព្រោះវាជាផលពិបាកដែលអ្នកសិក្សាមិនអាចគ្រប់គ្រងពេលវេលាសម្រាប់ការសិក្សានិងការយកចិត្តទុកដាក់ផ្តោតលើជំនាញមួយជាក់លាក់ បន្ថែមពីនេះលោកក៏បានបន្ថែមដែរថាសិស្សានុសិស្ស និសិ្សតគួររៀនភាសាអោយបានពីរទៅបីភាសា ពិសេសផ្តោតជាសំខាន់លើភាសាអង់គ្លេស និងកុំព្យូរទ័យផងដែរ។ ឯកឧត្តមមានសេចក្តីរីករាយ និងគាំទ្រក្នុងការធ្វើជាសក្ខីភាពក្នុងពិធីចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈយោគយល់នេះ ដើម្បីជំរុញនិងលើកទឹកចិត្តដល់ការបង្កើតភាពជាដៃគូរវាងសាកលវិទ្យាល័យនិងសាលារៀនជំនាន់ថ្មីខាងផ្នែកបច្ចេកទេស។ ក្នុងកម្មវិធីនេះក៏មានបញ្ចូលទស្សនកិច្ចសិក្សានិងការតាំងពិព័រណ៍ប្រឹក្សាជំនាញដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងបទពិសោធន៍ដ៏សំខាន់ដល់មាតាបិតា ឬអាណាព្យាបាល សិស្សានុសិស្ស ជាពិសេសប្អូនៗដែលទើបបានប្រឡងបញ្ចប់ថ្នាក់ទី១២ និងកំពុងត្រៀមខ្លួនចូលរៀននៅថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា។ សិស្សានុសិស្ស បានមកទស្សនាស្វែងយល់អំពីសម្ភារៈរូបវ័ន្តសិក្សា និងកម្មវិធីសិក្សារបស់សាកលវិទ្យាល័យខេមតិច ព្រមទាំងទទួលការប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញ និងសាស្ត្រាចារ្យ និងនិស្សិតដែលកំពុងសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យខេមតិចផ្ទាល់ លើការជ្រើសរើសមុខជំនាញសិក្សាដែលស្របនឹងឧបនិស្ស័យ ទេពកោសល្យ និងតម្រូវការទីផ្សារការងារ។ លើសពីការទស្សនា និងការប្រឹក្សាយោបល់ កម្មវិធីនេះក៏មានការរៀបចំសកម្មភាពកំសាន្តសប្បាយផ្សេងៗ៕	ភ្នំពេញ៖ សាកលវិទ្យាល័យខេមតិច បានប្រារព្ធកម្មវិធីទស្សនកិច្ចសិក្សា និងពិធីចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈយោគយល់ក្រោមអធិបតីភាពរបស់ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសាន វឌ្ឍនា អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡានៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២។
ក្រុមដែលមានរហស្សនាម The Red បានឈ្នះពានជាច្រើនក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Sir Alex Ferguson ដោយទទួលបានជើងឯក Premier League ១៣ដង UEFA Champions League ២ដង ព្រមទាំងពានសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត។ សរុបទាំង៤២ពានដែលក្រុមបិសាចក្រហមបានឈ្នះរួមមាន Premier League ២០ដង ពាន FA Cup ១២ដង League Cup ៥ដង Europa League ១ដង Champions League ៣ដង និង FIFA Club World Cup ១លើក។ ក្រៅពី Manchester United ក៏មាន Liverpool ដែលជាក្លិបដែលធ្លាប់ឈ្នះពានច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ផងដែរ រហូតដល់ ៤១ពាន តែអ្វីដែលសំខាន់នោះក្រុមដែលមានរហស្សនាមហង្សក្រហមនេះ ឈ្នះពាន Champions League ច្រើនជាងគេក្នុងចំណោមក្រុមមកពីក្របខណ្ឌអង់គ្លេស រហូតល់ទៅ ៥ដង។ ចំណែកក្រុមពីរទៀតដែលស្ថិតនៅក្នុងក្របខណ្ឌទី២របស់អង់គ្លេស Championship បច្ចុប្ប្នគឺ Nottingham Forest ក៏ធ្លាប់ឈ្នះពានកំពូលអឺរ៉ុប Champions League ២ដង និង Aston Villa ឈ្នះ១លើកផងដែរ។ ខាងក្រោមនេះជាតារាងបញ្ហាញពីក្លិបមួយចំនួន ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់ជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របាល់ទាត់របស់ក្រុមទាំងអស់ក្នុងក្របខណ្ឌអង់គ្លេស៕	Manchester United ជាក្លិបបាល់ទាត់ក្នុងក្របខណ្ឌនៃប្រទេសអង់គ្លេសដែលទទួលបានជោគជ័យជាងគេបំផុត ជាមួយនឹងការឈ្នះពានធំៗសរុប៤២ បន្ទាប់ពីឈ្នះពាន Europa League លើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្លិប រដូវកាល ២០១៦-២០១៧ តាមពីក្រោយដោយក្លិប Liverpool ដែលធ្លាប់ឈ្នះ ៤១ពាន។
តាមរូបភាពវីដេអូដែលផ្សាយដោយ ITV លោក Hughes បានបើករថយន្តម៉ាក Volkswagen Passat ដោយដាក់រថយន្តម៉ាក Skoda Octavia មួយទៀតនៅលើដំបូល នាវេលាម៉ោង១០ព្រឹកនៅមណ្ឌលឧស្សាហកម្ម Glan yr Afon។ តុលាការក្រុង Aberystwyth បានបញ្ជាក់ថា ទង្វើបែបនេះ អាចឈានដល់ការបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងរបួសស្នាមដែលមិននឹកស្មានដល់។ លោក Hughes ត្រូវបានពិន័យដោយការដក៣ពិន្ទុនៅលើបណ្ណបើកបររបស់ខ្លួន រួមទាំងទឹកប្រាក់សរុបប្រមាណ១៩៥ផោន (ជិត២៤០ដុល្លារអាមេរិក) ផងដែរ។ ទាក់ទងករណីនេះ មន្ត្រីប៉ូលិសប្រចាំតំបន់ Dyfed-Powys បានបញ្ជាក់នៅក្នុង Twitter របស់ខ្លួនថា ទោះបីជាគេមិនអាចរំកិលរថយន្តទីពីរដោយ ប៉ុន្តែទង្វើដូចលោក Hughes មិនត្រូវមានអ្នកយកគំរូតាមនោះឡើយ ដោយមានតែរថយន្តជំនាញ ឬរថយន្តស្ទួចប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចធ្វើទៅបាន និងមានសុវត្ថិភាព៕	លោក Glyndwr Wyn Hughes ជនជាតិវេលស៍អាយុ៥១ឆ្នាំ ត្រូវបានកាមេរ៉ាថតឃើញថា លោកបានបើករថយន្ត ដោយដាក់រថយន្តមួយទៀតនៅលើដំបូល នៅតំបន់ឧស្សាហកម្មមួយក្នុងក្រុង Aberystwyth តាំងពីចុងខែមីនា មក។
អត្ថបទទាក់ទង អគ្គមេបញ្ជាការយោធា៖ មីយ៉ាន់ម៉ាចង់បានការបោះឆ្នោតសេរី និងយុត្តិធម៌ ទោះមាន COVID-19 បក្សកាន់អំណាចលោកស្រី ស៊ូជី មិនចង់ពន្យារពេលបោះឆ្នោត អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពមីយ៉ាន់ម៉ា ឧត្តមសេនីយ៍ មីន អ៊ុងឡាំង នៅថ្មីៗនេះ បានរិះគន់គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោត ថាបានប្រព្រឹត្តកំហុសមួយចំនួន ដែលមិនអាចទទួលយកបានដូចជាបញ្ហាបញ្ជីឈ្មោះបោះឆ្នោត បញ្ហាចម្រូងចម្រាសនៅមុនការបោះឆ្នោត និងការគ្រប់គ្រងខ្សោយលើការឃោសនាយុទ្ធនារកសម្លេងឆ្នោតរបស់គណបក្សនយោបាយក្នុងអំឡុងជំងឺរាតត្បាតសកលកូវីដ-១៩ ជាដើម។ លោកឧត្តមសេនីយ៍រូបនេះ បញ្ជាក់ថា មីយ៉ាន់ម៉ា ត្រូវការការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌។ ការលើកឡើងខាងលើ រងប្រតិកម្មពីរដ្ឋាភិបាលអ្នកស្រីទីប្រឹក្សា អ៊ុងសាន ស៊ូជី ដែលគ្រប់គ្រងគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោត។ បើសារព័ត៌មាន Irrawaddy អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលមីយ៉ាន់ម៉ា លោក U Zaw Htay បានបញ្ជាក់ថា កិច្ចសម្ភាសរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ មីន អ៊ុងឡាំង មិនគោរពតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់មីយ៉ាន់ម៉ាឡើយ។ បើតាមអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល មាត្រា ២៦ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បានចែងថា មន្ត្រីស៊ីវិល យោធា និងប៉ូលិស មិនត្រូវពាក់ព័ន្ធជាមួយនយោបាយឡើយ។ នេះបើតាម ទន្ទឹមគ្នានេះ រដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ា បានអះអាងថា ខ្លួនមានការទទួលខុសត្រូវពេញលេញលើកំហុសរបស់គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតទាំងចេតនា និងអចេតនា នៅក្នុងកម្រិតខុសៗគ្នា។ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា លោកស្រី ស៊ូជី ដែលជារដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស ក៏បានតបទៅសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់យោធាមីយ៉ាន់ម៉ាដែលបានចេញកាលពីថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា ជុំវិញគណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតនេះ។ លោកស្រី ស៊ូជី បញ្ជាក់ថា ពេលនេះមីយ៉ាន់ម៉ា កំពុងជួបរឿង ដែលអាចបង្កទៅជាបញ្ហា ដោយក្រុមយោធា មានបំណងញុះញង់ឲ្យផ្ទុះកំហឹងជាសាធារណៈ។ សូមបញ្ជាក់ថា មីយ៉ាន់ម៉ា នឹងរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី៨ ខែវិច្ឆិកា។ ការបោះឆ្នោតនេះ គឺជាការជ្រើសរើសសមាជិកសភាជាន់ខ្ពស់, សភាតំណាងរាស្ត្រ និងសភាតំបន់ឬរដ្ឋ។ វាក៏កំណត់វាសនាប្រធានាធិបតីផងដែរ ព្រោះបក្សដែលមានសមាជិកសភាថ្នាក់ជាតិច្រើន មានសិទ្ធិតែងតាំងប្រធានាធិបតី ដែលជាតំណែងកំពូលរបស់ប្រទេស៕	រដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ា នៅថ្ងៃទី៤ ខែវិច្ឆិកា បានប្រតិកម្មតបទៅប្រមុខយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា ឧត្តមសេនីយ៍ មីន អ៊ុងឡាំង ដែលបានរិះគន់គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតមីយ៉ាន់ម៉ា។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលមីយ៉ាន់ម៉ា អះអាងថា ការលើកឡើងរបស់អគ្គមេបញ្ជាការយោធា មិនមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ និងមិនគោរពតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ សារឆ្លើយឆ្លងរវាងយោធា និងរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលមីយ៉ាន់ម៉ាបែបនេះ ធ្វើឡើងមុនការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនៅមីយ៉ាន់ម៉ា តែប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី លោក ចូកូ វីដូដូ បានប្រកាសប្តូររដ្ឋធានីពីហ្សាការតា ទៅនៅក្នុងខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងកើត។ គម្រោងរៀបចំរដ្ឋធានីថ្មីនេះ ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថា មានទំហំទឹកប្រាក់ចំនួន ៣២ពាន់លានដុល្លារ ដោយត្រូវចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០២០។ ប៉ុន្តែជំងឺឆ្លងសកល បានធ្វើឱ្យគម្រោងស្ថាបនារដ្ឋធានីថ្មីនេះ ត្រូវផ្អាកសិន។ ពាក់ព័ន្ធនឹងរដ្ឋធានីថ្មី រដ្ឋមន្រ្តីផែនការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Suharso Monoarfa បានបញ្ជាក់ថា ទីក្រុងថ្មីនោះ នឹងត្រូវដាក់ឈ្មោះ «នូសានតារា» ដែលមានន័យថា ប្រជុំកោះតាមភាសាឥណ្ឌូណេស៊ី។ «ខ្ញុំទើបតែបានទទួលការបញ្ជាក់ និងបញ្ជាដោយផ្ទាល់ពីលោកប្រធានាធិបតី នៅថ្ងៃទី១៤ ខែមករា»។ លោករដ្ឋមន្រ្តីផែនការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះក្នុងអំឡុងកិច្ចប្រជុំជាមួយគណៈកម្មាធិការពិសេសសម្រាប់ការស្ថាបនារដ្ឋធានីថ្មី។ ក្នុងជំនួបដដែលនោះ លោក Monoarfa បានការពារថា ហេតុផលក្នុងការដាក់ឈ្មោះរដ្ឋធានីថ្មីជា នូសានតារា គឺដោយសារឈ្មោះនេះ ត្រូវបានស្គាល់ជាយូរមកហើយ ដោយឈ្មោះមួយនេះ តំណាងជាអន្តរជាតិ, សាមញ្ញ និងបញ្ជាក់ពីឥណ្ឌូណេស៊ី ជាប្រទេសដែនកោះ។ យ៉ាងណាមិញ សមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការពិសេសសម្រាប់ការស្ថាបនារដ្ឋធានីថ្មី បានយល់ឃើញថា ឈ្មោះ នូសានតារា អាចនឹងច្រឡំ ដោយសារពាក្យមួយនេះ ត្រូវបានប្រើ ដើម្បីរៀបរាប់ពីឥណ្ឌូណេស៊ី។ សមាជិកផ្សេងទៀត បានស្នើឱ្យចាត់ទុករដ្ឋធានីថ្មីនោះ ជាតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសនូសានតារា ដើម្បីបញ្ចៀសការច្រឡំ។ លោករដ្ឋមន្រ្តីផែនការ បានបង្ហើបឱ្យដឹងថា កន្លងមក ក្រុមរបស់លោក បានពិភាក្សាជាមួយភាសាវិទូ និងអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត ហើយបានដាក់សំណើឈ្មោះរដ្ឋធានីរហូតដល់ទៅ៨០ឯណោះ ទៅលោកប្រធានាធិបតី ដែលត្រូវបានមនុស្សមួយចំនួនស្គាល់ថា ចូកូវី។ សំណើឈ្មោះទាំងនោះរួមមាន នេហ្ការ៉ា ចាយ៉ា (ប្រទេសដ៏រុងរឿង), នូសានតារា ចាយ៉ា (ដែនកោះដ៏រុងរឿង) និងនូសាកាយ៉ា (ការបង្កើនដែនដីកំណើត)។ មូលហេតុដែលឥណ្ឌូណេស៊ី ចង់ផ្លាស់ប្តូររដ្ឋធានីពីហ្សាការតា ទៅក្នុងខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងកើត គឺដោយសារចំនួនប្រជាជនណែនណាន់ខ្នាន់ខ្នាប់នៅក្នុងទីក្រុង ដែលបង្កឱ្យមានបញ្ហាស្ទះចរាចរណ៍ ការបំពុលខ្យល់ក្នុងក្រុង និងបញ្ហាទឹកជំនន់ក្នុងក្រុង។ បើតាមការបញ្ជាក់របស់លោកប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី ការប្តូរទីក្រុងនេះ នឹងជួយកាត់បន្ថយវិសមភាពប្រជាជន និងសម្រួលបន្ទុកក្នុងក្រុងហ្សាការតា។ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ី គ្រោងប្តូរការិយាល័យខ្លួន មករដ្ឋធានីថ្មីនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ខាងមុខ៕	រដ្ឋធានីថ្មីឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលគ្រោងរៀបចំនៅក្នុងខេត្តកាលីម៉ាន់តាន់ខាងកើត នឹងត្រូវដាក់ឈ្មោះ នូសានតារា (Nusantara) ដែលមានន័យថា ប្រជុំកោះ នៅក្នុងភាសាឥណ្ឌូណេស៊ី។ លោក Suharso Monoarfa រដ្ឋមន្រ្តីផែនការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី បានបញ្ជាក់បែបនេះ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមករា។
ដើម្បីជ្រាបច្បាស់ សូមអស់លោក លោកស្រី អ្នកនាងកញ្ញា អញ្ជើញស្ដាប់បទសម្ភាស រវាងកញ្ញា ប៉ូ សាគុន នៃសារព័ត៌មានថ្មីៗ ជាមួយព្រះវិជ្ជាកោវិទ សាន ភារ៉េត ដោយក្ដីសោមនស្សរីករាយ៖ តាមពុទ្ធវិន័យ ព្រះសង្ឃមិនត្រូវឈរសម្ដែងធម៌ ផ្ដល់ឱវាទ ឬសូត្រធម៌ ឱ្យដល់បរិស័ទដែលអង្គុយ បុគ្គលមិនដោះមួក ឬមិនយកឆ័ត្រចេញពីក្បាល បុគ្គលកាន់អាវុធនៅក្នុងដៃ បុគ្គលស្ថិតនៅទីខ្ពស់ជាង និងបុគ្គលអង្គុយខ្ពស់ជាងព្រះសង្ឃជាដើម ប៉ុន្តែអនុគ្រោះដល់មនុស្សឈឺ ឬចាស់ជរា។ ប្រសិនបើព្រះសង្ឃសម្ដែងធម៌ដល់បុគ្គលទាំងនោះ គឺព្រះសង្ឃនឹងមានទោស៕	ភ្នំពេញ៖ ជាទូទៅគេសង្កេតឃើញថា ក្រោយពីការរាប់បាត្រព្រះសង្ឃនៅតាមមុខគេហដ្ឋានរួច គ្រហស្ថខ្លះឈរស្ដាប់ព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ ហើយគ្រហស្ថខ្លះទៀតអង្គុយស្ដាប់។ តើកិរិយាទាំងពីរនេះ ពុទ្ធបរិស័ទ គួរគប្បីប្រកាន់យកមួយណា ដើម្បីសមស្របតាមពុទ្ធវិន័យ? ព្រះវិជ្ជាកោវិទ សាន ភារ៉េត បានមានថេរដីកាប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា នៅពេលដែលរាប់បាត្ររួច គ្រហស្ថមិនត្រូវឈរស្ដាប់ព្រះសង្ឃសូត្រធម៌ឡើយ។
បើតាមការផ្សាយរបស់ទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា (ទទក) សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានទូលថ្វាយដល់ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះមហាក្សត្រី អំពីស្ថានការណ៍ប្រទេសជាតិ រួមមាន ការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងកិច្ចការទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្តាប្រទេស ការប្រឹងប្រែងបន្តអភិវឌ្ឍប្រទេស ក្នុងវិបត្តិជំងឺកូវីដ-១៩ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺកូវីដ-១៩ និង ការប្រឹងប្រែងចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-១៩ ជូនប្រជាជន ជាដើម។ ព្រះករុណាជាម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង ទ្រង់បានកោតសរសើរប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការខិតខំកសាងប្រទេសឲ្យរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យ ការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើសុខទុក្ខប្រជាជន ការធ្វើឲ្យជីវភាពប្រជាជនកាន់ប្រសើរ និង ការផ្តល់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-១៩ជូនប្រជាជន ជាអាទិ៍។ នេះបើតាមការផ្សាយរបស់ទទកដដែល៕	សម្តេច ហ៊ុន សែន ដែលកំពុងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី បាននាំតែលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាកូនប្រុសច្បង និងជាអនាគតបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្រ្តីពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចូលគាល់ព្រះមហាក្សត្រ និងព្រះមហាក្សត្រី ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែ មករា ឆ្នាំ២០២២។ សម្តេច គង់ សំអុល ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី-រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ក៏ស្ថិតក្នុងពិធីចូលគាល់នេះដែរ។
កីឡាករ Bahaa Abdulrahman ជាអ្នកស៊ុតឲ្យហ្សកដានីនាំមុខវៀតណាមមុននៅនាទី៣៩ ក្នុងវគ្គទី១។ ប៉ុន្តែចូលនៅតង់ទី២បន្ទាប់ពីការប្រកួតដំណើរការបាន៦នាទី ម្ចាស់ជើងឯក AFF Suzuki Cup ឆ្នាំ២០១៨ បានរកគ្រាប់បាល់តាមស្មើវិញដោយកីឡាករពាក់ផ្លាក់លេខ១០ Cong Phuong Nguyen។ ក្រុមទាំងពីរបានបន្តវាយសម្រុកគ្នាទៅវិញទៅមករហូតបញ្ចប់ការប្រកួតផ្លូវការ៩០នាទីដោយលទ្ធផល ១-១ និងបន្តថែមម៉ោង១៥នាទី២ដងដោយគ្មានគ្រាប់ស៊ុតចូលគ្នា។ ហ្សកដានី និងវៀតណាម តម្រូវឲ្យទាត់បាល់ប៉េណាល់ទីកាត់សេចក្តីដើម្បីរើសយកមួយក្រុមឡើងទៅវគ្គ៨ក្រុមចុងក្រោយ។ ក្រុមរហស្សនាមផ្កាយមាសជាក្រុមដែលអាចបានកៅអីទៅវគ្គបន្តបន្តាប់ពីយកឈ្នះហ្សកដានីក្នុងលទ្ធផល ៤-២៕	ក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមបានឈានទៅកាន់វគ្គ១/៤ផ្តាច់ព្រ័ត្រពាន AFC Asian Cup ឆ្នាំ២០១៩ បន្តទៀត បន្ទាប់ពីទម្លាក់ហ្សកដានីដោយបាល់កាត់សេចក្តីប៉េណាល់ទី១១ម៉ែត្រដោយលទ្ធផល ៤-២ ក្រោយបញ្ចប់ការប្រកួតជាផ្លូវការក្នុងលទ្ធផល ១-១។
រាល់អតិថិជនអាចរកជាវ ស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មី Huawei nova 9 SE តម្លៃ $329 នៅតាមបណ្តាហាងលក់ទូរស័ព្ទនានា ហាងដៃគូសហការ ហាងដែលមានភ្នាក់ងារលក់ ឬស្លាកសញ្ញាហួវៃ ដែលនៅក្បែរលោកអ្នកជាងគេ។ ស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មី ត្រកូល Nova ស៊េរីលើកនេះ ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនខិតខំផ្ចិតផ្ចង់ ជាមួយនឹងរូបរាងល្អឯក មើលទៅទាក់ទាញនឹងមានភាពស៊ីវិល័យ ជាមួយនឹងបីពណ៌ស្អាតប្លែក គឺ ពណ៌គជ់ខ្យង, ពណ៌ខៀវ និងពណ៌ខ្មៅ ជាមួយនឹងការមេរ៉ា AI ភ្នែកបួន តម្រៀបគ្នា ស្រដៀងទៅនឹង P50 Pro & P50 Pro Pocket អនុញ្ញាតឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់អាចថតវីដេអូ Vlog ម៉ាឆ្ងាញ់។ Huawei nova 9 SE មានកាមេរ៉ាមេទំហំ 108MP High-Resolution Photography (f/1.9 aperture) សម្រាប់ថតរូបប្លង់ទូទៅ ថតរូបច្បាស់ស្អាតកម្រិតអាជីព, កាមេរ៉ាទី2 ទំហំ 8PM (f/2.2 aperture) សម្រាប់ថតរូបប្លង់ទូលាយបានច្បាស់ស្អាត ថតរូបមនុស្សឃើញជើងស្រឡូនៗ ខ្ពស់ស្អាត ថតទេសភាពកាន់តែទូលាយពេញភ្នែកតែម្តង, កាមេរ៉ាទី3 ទំហំ 2 MP (f/2.4 aperture) សម្រាប់ថតរូបព្រាលផ្ទៃខាងក្រោយ បានច្បាស់នឹងដាក់ល្អស្អាត, និងកាមេរ៉ាទី4 ទំហំ 2MP (f/2.4 aperture) សម្រាប់ថតរូបជិតៗ កៀកបែប Macro។ ចំណែកឯកាមេរ៉ាមុខAIជំនាន់ថ្មី ចំកណ្តាលខាងលើអេក្រង់ ទំហំ16 MP (f/2.2 aperture) ថតរូបស៊ែលហ្វីច្បាស់ស្អាតមិនសក្បោះ និងថតរូបប្លង់ព្រាលផ្ទៃខាងក្រោយបានស្អាតដាច់ល្អ។ Huawei nova 9 SE បំពាក់នូវថាមពលថ្មធំមហិមាទំហំ 4000mAh ភ្ជាប់បច្ចេកវិទ្យាសាកថ្មលឿនរហ័សទាន់ចិត្ត 66W HUAWEI SuperCharge មាន អេក្រង់ 6.78 FHD + (2388 x 1080 Pixels) កម្រិតបង្ហាញ16.7 លានពណ៌ភ្ជាប់បច្ចេកវិទ្យាការពារភ្នែកដែលទទួលស្គាល់ដោយស្ថាប័ន TUV របស់ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ មាន រ៉េម 8G និងអង្គផ្ទុកទិន្នន័យ 128GB ប្រតិបត្តិការដោយបន្ទះឈីប Qualcomm Snapdragon 680 EMUI 12។ មាន Huawei nova 8i ប្រើប្រាស់កម្មវីធីអ្វីក៏បាន ងាយស្រួលយកកម្មវិធីល្បីៗរហ័សទាន់ចិត្ត ដែលកំពុងពេញនិយមរួមមាន Facebook, Tiktok, Telegram, Instagram, YouTube, Google Search, Google Maps, Gmail, ABA, ACLEDA, Pass Apps, Grab លេងហ្គេមបានយ៉ាងរលូន ដូចជា PubG, Mobile Legend និងដោនឡូដកម្មវិធីតាមចិត្តចង់ តាមរយៈ HUAWEI AppGallery។ សរុបមកជ្រើសរើស ស្មាតហ្វូន Huawei nova 9 SE តម្លៃ $329 ពណ៌ គុជខ្យង, ខៀវ ឬ ខ្មៅ ពិតជាពុំខកបំណងឡើយ ហើយសម្រាប់ការជាវឥឡូវនេះ នឹងទទួលបាន Huawei Entertainment Gift Box តម្លៃ $59 ភ្លាមៗ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ទីបំផុតអ្វីដែលគ្រប់គ្នាទន្ទឹមរង់ចាំ បានមកដល់ហើយ ស្មាតហ្វូនស៊េរីថ្មី HUAWEI nova 9 SE ដាក់លក់ជាផ្លូវការ ជាមួយនឹងតម្លៃត្រឹមតែ $329 ថែមកាដូកក្រើកគឺ Huawei Entertainment Gift Box តម្លៃ $59 ភ្លាមៗ។
លោក ឃៀង ភារម្យ អ្នកនាំពាក្យខេត្តព្រះសីហនុ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា មន្ត្រីជំនាញ និងអាជ្ញាធរខេត្ត បានចុះពិនិត្យលើគុណភាពសំណង់៥០០កន្លែង ដោយរកឃើញទីតាំងចំនួន១៤ បានសាងសង់ខុសបច្ចេកទេស និងគ្មានស្ដង់ដា ដែលតម្រូវឱ្យកម្ទេច និងរុះរើចញ។ «១៤ទីតាំងបានរកឃើញថាខុសបច្ចេកទេសនិងមានហានិភ័យខ្ពស់ ។ហើយឥឡូវទីតាំងសំណង់៤កន្លែងកំពុងវៃកម្ទេចចោល ក្នុងចំណោម៥០០ទីតាំងដែលកម្លាំងជំនាញបានចុះពិនិត្យ។ ទីតាំងដែលនៅសល់ អាជ្ញាធរកំពុងជំរុញឲ្យម្ចាស់ដីឬម្ចាស់សំណង់រុះរើជាបន្ទាន់»។ នេះបើតាមលោក ឃៀង ភារម្យ។ កិច្ចប្រជុំរវាងម្ចាស់ដីនិងម្ចាស់សំណង់ ជាមួយលោក គួច ចំរើន ចំពោះទំហំការសាងសង់នៃទីតាំងទាំង១៤ ដែលកំណត់តាមស្ដង់ដាសាងសង់នោះ លោក ភារម្យ មិនដឹងច្បាស់ទេ ព្រោះវាជាសមត្ថកិច្ចកម្លាំងជំនាញខាងគណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យគុណភាពសំណង់នៃក្រសួង និងមន្ទីររៀបចំដែនដី។ ជុំវិញបញ្ហានេះសារព័ត៌មានថ្មីៗ មិនអាចទាក់ទងសុំព័ត៌មានបន្ថែមពីខាងក្រសួងរៀបចំដែនដីបាននៅឡើយទេ ។ កាលពីថ្ងៃទី២ កញ្ញា លោក ឡៅ ទិព្វសីហា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងរៀបចំដែនដី និងលោក គួច ចំរើន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ បានជួបជាមួយម្ចាស់ដីនិងម្ចាស់សំណងទាំង១៤ទីតាំង ដើម្បីប្រាប់ឱ្យរុះរើសឱ្យបានឆាប់ តាមការណែនាំរបស់រដ្ឋបាលខេត្ត។ អត្ថបទទាក់ទង សម្តេច ស ខេង បញ្ជាឲ្យអភិបាលរាជធានី-ខេត្ត ចុះពិនិត្យគុណភាពសំណង់ក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចខ្លួន សម្តេច ស ខេង កំពុងស៊ើបអង្កេតរកអ្នកពាក់ព័ន្ធលើករណីរលំអាគារនៅព្រះសីហនុ កន្លងមកសម្តេច ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ បានបញ្ជាឱ្យអភិបាលរាជធានី-ខេត្ត ដឹកនាំមន្ត្រីជំនាញពិនិត្យរាល់ការដ្ឋានសំណង់ នៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចខ្លួន ដើម្បីទប់ស្កាត់បញ្ហាសំណង់ខុសបច្ចេកទេស និងគ្មានការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ។ មូលហេតុដែលប្រមុខក្រសួងមហាផ្ទៃ ដាក់ចេញបញ្ជាបែបនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីសម្ដេចសង្កេតឃើញមានសំណង់អគារខ្លះ សាងសង់គ្មានលិខិតអនុញ្ញាត និងខុសបច្ចេកទេស ដែលវាអាចបង្កឲ្យមានគ្រោះមហន្តរាយ ឬហានិភ័យផ្សេងៗ និងប៉ះពាល់ដល់សោភ័ណភាព សណ្តាប់ធ្នាប់ទីសាធារណៈ។ គួរបញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩ មានករណីបាក់រលំអគារកម្ពស់៧ជាន់ នៅក្រុងព្រះសីហនុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមនុស្ស២៨នាក់ស្លាប់ និងរងរបួស២៦នាក់៕ រូបភាពពីក្រសួងរៀបចំដែនដី	ភ្នំពេញ៖ សំណង់អគារចំនួន៤ទីតាំងក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ ត្រូវបានវាយកម្ទេចចោល ខណៈទីតាំង១០កន្លែងទៀត រុះរើចេញ។ ការបញ្ជាឱ្យកម្ទេច និងរុះរើនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីអាជ្ញាធររកឃើញថា សំណង់អគារទាំងនោះ សាងសង់ដោយគ្មានស្ដង់ដា និងអាចបង្កហានិភ័យជាយថាហេតុកើតឡើង។
៤គ្រាប់របស់ក្រូអាស៊ីធ្វើបានដោយ Luka Modric, Nikola Kalinic, Ivan Perisic និង Andrej Kramaric ហើយ១គ្រាប់របស់ក្រិកធ្វើបានដោយ Sokratis Papastathopoulos។ ជ័យជម្នះ ៤-១ នៃការប្រកួតជម្រុះជើងទី១នេះ ធ្វើឲ្យក្រូអាស៊ីក្នុងនាមជាម្ចាស់ផ្ទះមានគ្រាប់បាល់ចំណេញរហូត៣គ្រាប់ ដែលធ្វើឲ្យក្រិកត្រូវមានភារកិច្ចធំបំផុតសម្រាប់ការប្រកួតជើងទី២ ក្នុងទឹកដីខ្លួនឯងវិញ នៅរាត្រីថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកានេះ។ ដើម្បីដណ្តើមកៅអីទៅ World Cup ឆ្នាំ២០១៨ នៅរុស្ស៊ីបាន ក្រិកត្រូវយកឈ្នះក្រូអាស៊ីចាប់ពី ៣-០ ឡើងទៅ។ ចំណែកមួយគូទៀតក្នុងវគ្គ Play-off ជើងទី១ដូចគ្នានេះដែរ ស្វីស បានយកឈ្នះម្ចាស់ផ្ទះ អៀរឡង់ខាងជើង ១-០។ គ្រាប់បាល់ជ័យជម្នះរបស់ស្វីសធ្វើបានដោយ Ricardo Rodriguez ក្រោយទទួលបាល់ពិន័យប៉េណាល់ទីយ៉ាងចម្រូងចម្រាសនាកីឡដ្ខាន Windsor។ បរាជ័យក្នុងផ្ទះខ្លួនឯងនឹងធ្វើឲ្យអៀរឡង់ខាងជើងប្រឈមការលំបាកសម្រាប់ការប្រកួតជើងទី២ក្នុងទឹកដីស្វីស ដើម្បីបានកៅអីទៅជុំផ្តាច់ព្រ័ត្រព្រឹត្តិការណ៍បាល់ទាត់ពិភពលោកជាលើកដំបូងរបស់ខ្លួនចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៨៦មក៕	ក្រុមកីឡាបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិក្រូអាស៊ីសង្ឃឹមខ្ពស់ដើម្បីឈានទៅប្រកួតពានរង្វាន់ពិភពលោក FIFA World Cup នៅរុស្ស៊ីឆ្នាំក្រោយ បន្ទាប់ពីយកឈ្នះក្រិក ៤ទល់នឹង១ នៃវគ្គ Play-off ជើងទី១ នៅរាត្រីថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា។
លោក ថាច់ សេដ្ឋា អនុប្រធាន និងជាអ្នកនាំពាក្យគណបក្សភ្លើងទៀន អះអាងថា ក្នុងការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់អាណត្តិទី៥នេះ គណបក្សភ្លើងទៀន ទទួលបានសំឡេងឆ្នោតប្រមាណ១,៦លាន។ បើតាមអនុប្រធានរូបនេះ គណបក្សភ្លើងទៀន បានយកតួលេខ១,៦លានសំឡេង ទៅគណនាក្នុងផ្ទៃក្នុងគណបក្ស ហើយរកឃើញក្រៅផ្លូវការថា គណបក្សខ្លួន ទទួលអាសនៈជាង២ពាន់។ លោក ថាច់ សេដ្ឋា ថ្លែងមកកាន់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរស័ព្ទ នៅរសៀលថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ថា ក្នុងចំណោមអាសនៈឃុំ-សង្កាត់ជាង២ពាន់ ដែលគណបក្សភ្លើងទៀន ទទួលបាន មាន៤អាសនៈជាតំណែងមេឃុំ ដោយតំណែងមេឃុំ៣ នៅខេត្តកំពង់ធំ និងតំណែងមេឃុំ១ នៅខេត្តកំពង់ចាម។ លោក បន្តថា គណបក្សភ្លើងទៀន ពុំទាន់ទទួលបានតួលេខនៃសំឡេងឆ្នោតទាំងអស់ពីការិយាល័យបោះឆ្នោតនោះទេ។ តួលេខនៃសំឡេងឆ្នោត និងអាសនៈខាងលើ ដែលគណបក្សភ្លើងទៀន ទទួលបាន ហើយត្រូវបានអះអាងដោយលោក ថាច់ សេដ្ឋា គឺប្រហាក់ប្រហែលនឹងតួលេខ ដែលចុះផ្សាយដោយទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានអេភី (AP) ដែរ។ ទីភ្នាក់សារព័ត៌មាន AP ផ្សាយដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍ពីគ.ជ.ប ថា គណបក្សភ្លើងទៀត ទទួលបានសំឡេងឆ្នោត១,៦លាន ហើយបើគិតជាអាសនៈ ស្មើនឹង២១១៩អាសនៈ។ បើតាមទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មាន AP ដដែល គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបានសំឡេងឆ្នោត៥,៣លាន ដែលស្មើនឹង៩៣៣៨អាសនៈ។ ក្នុងកិច្ចសម្ភាសជាមួយសារព័ត៌មានថ្មីៗ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា មិនទាន់អាចបង្ហាញតួលេខជាក់លាក់ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបានសំឡេងឆ្នោត និងអាសនៈប៉ុន្មាននោះទេ ព្រោះគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) មិនទាន់ប្រកាសលទ្ធផលផ្លូវការ។ ប៉ុន្តែ លោក ប្រាប់ជារួមថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ទទួលបានអាសនៈច្រើនលើសលប់។ ឃុំ-សង្កាត់សរុប មាន១៦៥២ ហើយបេក្ខជន ដែលឈរជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់ សម្រាប់អាណត្តិទី៥ ត្រូវបានកំណត់ចំនួន១១៦២២នាក់ ដែលស្មើនឹង១១៦២២អាសនៈដែរ។ ក្នុងចំណោមគណបក្សទាំង១៧ ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់អាណត្តិថ្មី កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២ មានតែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងគណបក្សភ្លើងទៀនប៉ុណ្ណោះ ដែលបានដាក់បេក្ខជនច្រើនជាងគេ។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដាក់បេក្ខជនពេញសិទ្ធិគ្រប់១១៦២២នាក់ ឈរឈ្មោះនៅគ្រប់ឃុំ-សង្កាត់ទាំង១៦៥២ ខណៈគណបក្សភ្លើងទៀន ដាក់បេក្ខជនពេញសិទ្ធិ១១៤២៧នាក់ ឈរឈ្មោះនៅតាមឃុំ-សង្កាត់ចំនួន១៦២៣៕	ដោយ៖ ទេពញាណ
សម្រាប់ការប្រកួតនៅកីឡដ្ឋាន ហនុមាន ទឹកដីខេត្តសៀមរាប សូលទីឡូអង្គរ ទទួលរងសម្ពាធជាខ្លាំង ពីក្រុមព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ដែលជាក្រុមភ្ញៀវ។ ក្រុមភ្ញៀវនេះ មានឱកាសជាច្រើនលើកតែ ត្រូវបាន ខ្សែការពារ និងអ្នកចាំទីរបស់ម្ចាស់ផ្ទះសង្គ្រោះជាច្រើនលើក។ នាចុងតង់ទី១ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង បន្ដសម្រុកកាន់តែខ្លាំង។ សូលទីឡូអង្គរ មានឱកាស ជា២ ទៅ៣លើក ដែលតែមិនបានឆ្លងផុតតំបន់គ្រោះថ្នាក់ក្រុមភ្ញៀវទេ។ លទ្ធផលមិនមានគ្រាប់នេះ បន្ដរហូតដល់ចប់តង់ទី១។ លុះចូលដល់តង់ទី២ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង សម្រុកបន្ថែមទៀត។ ចូលដល់នាទី៦៦ ឡុង ភារ៉ាត់ របស់ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ទទួលបានបាល់ពីមិត្តរួមក្រុម រួចអូសផុតខ្សែការពារ ហើយក៏ស៊ុតបញ្ចូលទី នាំឲ្យក្រុមនាំមុខសូលទីឡូអង្គរ ១-០។ នៅតង់ទី២នេះ ម្ចាស់ផ្ទះ មិនមានឱកាសច្រើនដូចតង់ទី១ទេ ដោយស្ទើរតែ៧០%ហើយ ដែលក្រុមភ្ញៀវគ្រប់គ្រងបាល់នៅតំបន់ប្រយុទ្ធ។ ចូលដល់នាទី៨៦ ប្រាក់ មុនីឧត្ដម របស់ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង ទទួលបានបាល់ហ្វីឃីក តែត្រូវអ្នកចាំទីរបស់សូលទីឡូអង្គរ ជួយសង្គ្រោះបាន។ លទ្ធផលបញ្ចប់តង់ ព្រះខ័នរាជ ស្វាយរៀង យកឈ្នះ ម្ចាស់ផ្ទះ សូលទីឡូអង្គរ ១-០ នៅកីឡដ្ឋានហុនមាន។ ជាមួយគ្នានេះដែរ វិសាខា យកឈ្នះលើ ម្ចាស់ផ្ទះក្រុមបាល់ទាត់ខេត្ដសៀមរាប លទ្ធផល ៦-០ នៅទីលានបាល់ទាត់ខេត្តសៀមរាប។ អ្នកដែលសម្រេចបានគ្រាប់បាល់បញ្ចូលទីសម្រាប់វិសាខា មាន កែវ សុខផេង រកបាន៣គ្រាប់ ស៊ិន កក្កដា បន្ថែមបាន២គ្រាប់ និង សារ ទី រួមចំណែក១គ្រាប់។ ចំណែកនៅកីឡដ្ឋាន Cambodian Airway បឹងកេត យកឈ្នះលើ ISI ដង្កោសែនជ័យ លទ្ធផល ២-០ ដែលសម្រេចបានដោយ តាំង ប៊ុនឆៃ និងសៀង ចន្ធា នៅតង់ទីមួយ។ នៅកីឡដ្ឋាន AEU ឯណោះវិញ ណាហ្គាវើលដ៍ ឈ្នះ ម្ចាស់ផ្ទះ អាស៊ីអ៊ឺរ៉ុបយូណាយធីត ក្នុងលទ្ធផល៤-០ ដែលជាការស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីរបស់ នុប តុលា ២គ្រាប់ ខណៈ ហេង ទីណា និង នេន សុធារដ្ឋ រកបានម្នាក់១គ្រាប់។ ការប្រកួតរវាង៤គូនេះ នៅជើងទី២ នឹងធ្វើនៅថ្ងៃទី ១០ ខែសីហា ដោយក្រុមលីគកំពូល ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសម្រាប់ការប្រកួតម្ដង៕	ព្រះខ័នរាជស្វាយរៀង វិសាខា បឹងកេត និងណាហ្គាវើលដ៍ សុទ្ធតែទទួលបានជ័យជម្នះរៀងៗខ្លួន លើក្រុមមកពីលីគ២ នាជំនួបជើងទី១ ក្នុងការប្រកួតពានសម្ដេច ហ៊ុន សែន លើកទី១៦ ក្នុងវគ្គជម្រុះថ្នាក់ជាតិ ១៦ក្រុមចុងក្រោយ ថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដានេះ។
«យើងនឹងបន្តបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងអស់គ្នា»។ នេះជាអ្វីដែលក្លិប Al-Hilal បានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គម Twitter លាយឡំជាមួយនឹងវីដេអូខ្លីមួយបង្ហាញអំពីវត្តមាន Koulibaly។ នៅដើមរដូវកាល ២០២២-២៣ Koulibaly បានផ្លាស់ចេញពីក្លិប SSC Napoli ទៅចូលរួមជាមួយក្រុម Chelsea ដែលជាទីកន្លែងរូបគេបង្ហាញខ្លួនលេងបានចំនួន ៣២ប្រកួតសម្រាប់ក្រុមស្ថិតនៅទឹកដីអង់គ្លេស។ កីឡាករវ័យ ៣២ឆ្នាំ គឺជាកីឡាករទី ២ ហើយដែលបានផ្លាស់ទៅកាន់ក្លិប Al-Hilal ចេញពីក្លិបស្ថិតនៅទឹកដីប្រទេសអង់គ្លេសក្នុងក្របខណ្ឌ Premier League បន្ទាប់ពីកីឡាករសញ្ជាតិព័រទុយហ្កាល់ Ruben Neves ដែលចាកចេញពីក្លិប Wolverhampton Wanderers កាលពីសប្តាហ៍មុន។ ក្របខណ្ឌ Saudi Pro League ក្លាយជាក្របខណ្ឌលីគបាល់ទាត់ដ៏ទាក់ទាញសម្រាប់កីឡាករស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុប ចាប់តាំងពី Cristiano Ronaldo បានផ្លាស់ទៅកាន់ក្លិប Al-Nassr កាលពីខែមករាឆ្នាំ ២០២៣។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្លិបជើងឯក Al-Ittihad បានចុះកិច្ចសន្យានាំយកកីឡាករ Karim Benzema ម្ចាស់ពានរង្វាន់ Ballon dOr កាលពីដើមខែមិថុនា មុនពេលកីឡាករ NGolo Kante សញ្ជាតិបារាំងដូចគ្នាផ្លាស់ចេញពី Chelsea ទៅចូលរួមក្លិបជាមួយ Benzema ដូចគ្នា។ ក្លិប Al-Hilal ជាក្លិបមួយដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអីឌីត ដោយពួកគេតែងតែឈ្នះពានរង្វាន់ទាំងក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងតំបន់អាស៊ី ដល់ទៅ ៦៦ពានរង្វាន់ ហើយពួកគេក៏ជាក្រុមដែលរក្សាកំណត់ត្រាឈ្នះពានរង្វាន់ក្នុងលីគ ១៨លើក និង AFC Champions League ចំនួន ៤លើក៕	Kalidou Koulibaly ទៅចូលរួមក្លិប Al-Hilal ស្ថិតនៅក្នុងក្របខណ្ឌ Saudi Pro League របស់ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដោយចាកចេញពីក្រុម Chelsea បន្ទាប់ពីគេរួមរស់អស់រយៈពេល ១រដូវកាល។ ក្លិប Al-Hilal ប្រកាសអំពីវត្តមានរបស់ខ្សែការពារសញ្ជាតិសេណេហ្កាល់នេះ ថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា។
នៅពេលទងសួតដែលដឹកនាំខ្យល់អុកស៊ីសែនទៅក្នុងសួតទៅជារលាក ភ្នាស់ខាងក្នុងរបស់ទងសួតនេះទៅជាហើម ហើយក៏ឲ្យវាកាន់តែក្រាសទៅៗ រហូតដល់ផ្លូវដង្ហើមរួមតូច។ ករណីបែបនេះក៏អាចធ្វើឲ្យកើតជាទឹករំអិលកាន់តែច្រើនចេញមក រហូតដល់ពេលខ្លះស្ទះផ្លូវដង្ហើមខ្លះផង។ ការក្អកគឺជាវិធីដែលរាងកាយព្យាយាមបញ្ចេញជាតិស្លេស្ម ឬទឹករំអិលទាំងនេះមកខាងក្រៅដើម្បីងាយស្រួលដកដង្ហើម។ សញ្ញាសំខាន់ៗនៃជំងឺរលាកទងសួតគឺការក្អកមានស្លេស្ម ដែលអាចបន្តជាប់ជាច្រើនថ្ងៃដល់ច្រើនសប្តាហ៍។ រោគសញ្ញាផ្សេងទៀតអាចកើតមានដែរដូចជា៖ អស់កម្លាំង ដកដង្ហើមលឺសូរដូចហួច តឹង ឬឈឺក្នុងទ្រូង ពិបាកដកដង្ហើម ការក្តៅខ្លួនមិនមែនជាសញ្ញាធម្មតាទេ ហើយវាច្រើនតែបញ្ជាក់អំពីជំងឺរលាកសួត ឬផ្តាសាយធំ។ ជំងឺរលាកទងសួតស្រួចស្រាវច្រើនតែកើតឡើងពី ៣ ទៅ៤ថ្ងៃក្រោយពីផ្តាសាយរួច។ វាប្រហែលជាចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការក្អកស្ងួត បន្ទាប់មកពីបីថ្ងៃក្រោយ ការក្អកទៅជាមានស្លេស្មវិញ។ មនុស្សភាគច្រើនអាចមានភាពស្រួចស្រាវនៃការរលាកទងសួតរយៈពេល ២ ទៅ៣សប្តាហ៍ ថ្វីបើការក្អកពេលខ្លះអាចបន្តចាប់ពី៤សប្តាហ៍ឡើយទៅក៏មានដែរ។ បើសិនជាអ្នកមានសុខភាពល្អធម្មតា សួតនឹងត្រឡប់មកសភាពធម្មតាវិញក្រោយពីអ្នកជាពីការបង្ករោគដំបូងរួច។ គ្រូពេទ្យអាចនឹងសង្ស័យថាអ្នកមានជំងឺរលាកទងសួតរ៉ាំរ៉ៃនៅពេលក្អកមានស្លេស្មច្រើនថ្ងៃរយៈពេលយ៉ាងហោចណាស់ ៣ខែក្នុងមួយឆ្នាំ រយៈពេល២ឆ្នាំជាប់គ្នា។ ការរលាកទងសួតរ៉ាមរ៉ៃគឺជាជំងឺធ្ងន់ធ្ងរមួយដែលធ្វើឲ្យសួតអ្នកងាយនឹងមានការបង្ករោគដោយបាក់តេរី ហើយក៏ត្រូវការការព្យាបាលជាប់យូរដែរ។ វាគឺជាទម្ងន់ជំងឺមួយរបស់ ជំងឺស្ទះសួតរ៉ាំរ៉ៃ ដែលធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺពិបាកដកដង្ហើម៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ www.health.com.kh	ជំងឺរលាកទងសួត អាចជារឿងមួយធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺមានអារម្មណ៍គួរឲ្យអាណិតខ្លួនឯង ប៉ុន្តែវាជាជំងឺតិចតួចមួយដែលបង្កឡើងដោយវីរុសប៉ុណ្ណោះ ជាពិសេសវីរុសបង្កជំងឺផ្តាសាយ ឬអ្នកជក់បារីរ៉ាំរ៉ៃ។ ជំងឺរលាកទងសួតក៏អាចបង្កឡើងដោយការប៉ះពាល់នឹងផ្សែងបារី សារធាតុគីមី ឬបាក់តេរីផងដែរ។ ការក្អក ក្អកមានស្លេស្ម និងអារម្មណ៍អស់កម្លាំងគឺជាសញ្ញាធម្មតានៃជំងឺរលាកទងសួត ប៉ុន្តែទាំងនេះក៏ជារោគសញ្ញានៃជំងឺផ្សេងៗទៀតដែឬ។
បើតាម ប.ស.ស ក្នុងពិធីចុះអប់រំផ្សព្វផ្សាយនិងផ្តល់លំហែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តដល់ជនពិការនៅខេត្តកំពង់ចាម និងខេត្តត្បូងឃ្មុំ អនុប្រធាននាយកដ្ឋានស្តារនីតិសម្បទា នៃ ប.ស.ស លោកស្រី រ័ត្ន រ៉ានីន សង្កត់ធ្ងន់ថា ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវសុខភាពផ្លូវចិត្ត ជាចលករដ៏សំខាន់ក្នុងការជម្រុញឱ្យមា នសុខភាពរាងកាយល្អប្រសើរ ព្រមទាំងជួយបង្កើននូវកំលាំងស្មារតី។ ហេតុនេះ លោកស្រីចាត់ទុកសុខភាពផ្លូវចិត្ត ជាសភាពមួយនៃសុខុមាលភាពរបស់មនុស្សគ្រប់គ្នា ហើយវាកាន់តែសំខាន់បំផុតសម្រាប់ជនពិការ។ អនុប្រធាននាយកដ្ឋានស្តារនីតិសម្បទា នៃ ប.ស.ស បានឱ្យដឹងថា សុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ អាចដឹងបានដោយខ្លួនឯងតាមរយៈ សកម្មភាពបំពេញការងារប្រចាំថ្ងៃ ការដោះស្រាយបញ្ហាស្ត្រេសធម្មតាក្នុងជីវិត និងការចូលរួមការងារសហគមន៍ជាដើម។ ដូច្នេះ លោកស្រីបន្តថា ការចុះអប់រំផ្សព្វផ្សាយ និងផ្តល់លំហែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្តដល់ជនពិការ ដែលជាសមាជិក ប.ស.ស. គឺជាផ្នែកមួយចាំបាច់បំផុត ដែលកន្លងមកពួកគេទាំងនោះ ខ្លះបានរងហានិភ័យការងារ បណ្តាលឱ្យបាត់បង់សមត្ថភាពការងារអចិន្រ្តៃយ៍ និងធ្លាក់ខ្លួនពិការ។ «ចំពោះជនពិកាភាព តែមានអារម្មណ៍បាក់ស្បាត ធ្លាក់ទឹកចិត្ត មិនអាចទទួលយកស្ថានភាពពិការរបស់ខ្លួន ហើយមិនទាន់យល់ដឹង ទូលំទូលាយអំពីបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត គឺពួកគេចាំបាច់ត្រូវទទួលបានការអប់រំសុខភាពផ្លូវចិត្តបំផុត ដើម្បីអាចជួយឱ្យពួកគេវិលត្រឡប់ចូលក្នុងសង្គមជាធម្មតាវិញ។ លើសពីនេះ គឺជួយឱ្យពួកគេ មានក្ដីសង្ឃឹមឡើងវិញ»។ អនុប្រធាននាយកដ្ឋានស្តារនីតិសម្បទា នៃ ប.ស.ស លើកឡើងបែបនេះ ហើយបន្ថែមថាសមាជិក ប.ស.ស. ជាជនពិការ មិនត្រឹមតែទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់លើការអប់រំផ្សព្វផ្សាយ និងលំហែទាំផ្លូវចិត្តប៉ុណ្ណោះទេ ពួកគាត់ទាំងអស់ក៏នឹងទទួលបានការគាំពារពី ប.ស.ស. ដូចជាសេវាព្យាបាល និងថែទាំវេជ្ជសាស្រ្ត សេវាស្តារនីតិសម្បទា និងប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែមទៀតផងដែរ។ សព្វថ្ងៃ សមាជិក ប.ស.ស. ដែលបានរងគ្រោះថ្នាក់រហូតធ្លាក់ខ្លួនពិការសរុបមាន២ ៥៨៥នាក់ ក្នុងនោះមានស្រី១ ០២៦នាក់។ ពួកគេ កំពុងទទួលបានការគាំពារពី ប.ស.ស.។ ដោយឡែក គិតត្រឹមត្រីមាសទី២ ឆ្នាំ២០២៣នេះ ក្នុងខេត្តកំពង់ចាម សមាជិក ប.ស.ស. ដែលបានរងគ្រោះថ្នាក់រហូតធ្លាក់ខ្លួនពិការមាន ១០៣នាក់ និងខេត្តត្បូងឃ្មុំមាន៦៧នាក់។ នេះបើតាមរបាយការណ៍របស់នាយកដ្ឋានស្តារនីតិសម្បទា នៃ ប.ស.ស.៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រុមការងារ បេឡាជាតិសន្តិសុខសង្គម(ប.ស.ស) ចុះអប់រំ និងផ្ដល់លំហែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្ត ដល់ជនពិការភាពដែលមាន ប.ស.ស នៅតាមបណ្ដាខេត្តក្រុង ដើម្បីផ្ដល់ក្ដីសង្ឈឹមឡើងវិញ។ លើសពីនេះ ជនពិការភាព នឹងទទួលបានសេវាថែទាំវេជ្ជសាស្រ្ត សេវាស្តារនីតិសម្បទា និងប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែមទៀតផង។
ចុងក្រោយអតីតប្រធានាធិបតីប៉េរូលោក Alberto Fujimori ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលលើកលែងទោសជាផ្លូវការនៅថ្ងៃចន្ទទី ២៥ ខែធ្នូនេះ។ លោក Fujimori ដែលមានឪពុកម្តាយជាជនភៀសខ្លួនជនជាតិជប៉ុននេះត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារកន្លងមកដោយសារពាក់ព័ន្ធការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងពុករលួយ។ យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ប្រធានាធិបតីប៉េរូលោក Pedro Pablo Kuczynski បានប្រកាសលើកលែងទោសឲ្យអតីតមេដឹកនាំ Fujimori នេះដោយអះអាងថា វាទាក់ទងនឹងបញ្ហាសុខភាពរបស់លោក។ Fujimori ត្រូវបាននាំមកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យជាញឹកញាប់កន្លងមកដោយសារតែលោកមានសម្ពាធឈាមទាប និងមានចង្វាក់បេះដូងខុសប្រក្រតីផង។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ការប្រកាសលើកលែងទោសអតីតមេដឹកនាំរូបនេះធ្វើឡើងប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះក្រោយពេលដែលលោក Kuczynski រួចផុតពីការបោះឆ្នោតដកសេចក្តីទុកចិត្តក្នុងសភា។ មានពាក្យចរចាមអារ៉ាមថា ការសម្រេចលើកលែងទោសនេះជាថ្នូរនឹងការជួយបោះឆ្នោតគាំទ្រលោក Kuczynski នៅក្នុងសភាពីសំណាក់ក្រុមសមាជិកសភាដែលបក្សពួកលោក Fujimori។ ប៉ុន្តែលោក Kuczynski បានបដិសេធពាក្យចរចាអារ៉ាមនេះ។ លោក Fujimori ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រធានាធិបតីប៉េរូចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩០ ដល់ឆ្នាំ ២០០០។ ក្រោមអាណត្តិរបស់លោក សមិទ្ធផលច្រើនត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងនោះមានការកម្ចាត់ក្រុមឧទ្ទាមលទ្ធិម៉ៅនិយម និងរក្សាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចបានល្អប្រសើរដោយសារគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីផងនោះ។ យ៉ាងណាមិញលោកត្រូវបានគេចាត់ទុកជាជនផ្តាច់ការ និងពុករលួយផង។ ឆ្នាំ ២០០៧ លោកត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឲ្យជាប់ពន្ធនាគារប្រាំមួយឆ្នាំដោយសាររងការការចោទប្រកាន់រឿងពុករលួយ និងរំលោភអំណាច។ រហូតដល់នៅឆ្នាំ ២០០៩ លោកត្រូវបានគេកាត់ទោសម្តងទៀតឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ ២៥ឆ្នាំដោយសារលោករងការចោទប្រកាន់រឿងរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរក្នុងពេលកាន់អំណាច៕	អតីតប្រធានាធិបតីប៉េរូដែលមានវ័យ ៧៩ ឆ្នាំលោក Alberto Fujimori ដែលជាប់ពន្ធនាគារ២៥ឆ្នាំព្រោះរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងពុករលួយនោះ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលលើកលែងទោសជាផ្លូវការនៅថ្ងៃចន្ទទី ២៥ ខែធ្នូ។ ការលើកលែងទោសនេះធ្វើឡើងក្រោយប្រធានាធិបតីប៉េរូរួចផុតពីការបោះឆ្នោតដកសេចក្តីទុកចិត្តក្នុងសភា។
អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានសហការជាមួយរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងអង្គការ Wildlife Alliance ដោះលែងសត្វស្លាបចំនួន១៤ក្បាល ក្នុងនោះរួមមានសត្វក្ងោកចំនួន៤ក្បាល ។ សត្វកេងកងធំ ៦ក្បាល និងសត្វព្វាំង ៤ក្បាល បូករួមទាំងសត្វតូចមួយគូ។ រូបភាពដោយ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លោក Nick Marx នាយកកម្មវិធីសង្គ្រោះ និងថែទាំសត្វព្រៃ នៃអង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តសត្វព្រៃ បានពន្យល់ថា សត្វដែលត្រូវបានដោះលែងទៅក្នុងព្រៃធម្មជាតិ នៅក្នុងឧទ្យានជាតិអង្គរនេះ ត្រូវបានយកពីមជ្ឈមណ្ឌលថែរក្សា និងសង្គ្រោះសត្វព្រៃនៅភ្នំតាម៉ៅ និងកន្លែងផ្សេងទៀត។ លោកក៏បានបញ្ជាក់ថា « យើងលែងសត្វមិនកំណត់ចំនួនទេ ឱ្យតែមានសត្វត្រូវលែងយកត្រូវសហការគ្នាដោះលែងហើយ។ យើងក៏មិនមែនលែងតែមួយកន្លែងដែរ ត្រូវលែងគោលដៅណាយើងយកទៅលេងនៅទីនោះ»។ អង្គការ ACCB ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា និងអង្គការ Wildlife Alliance ក៍បាននាំយកសត្វក្ងោក៤ក្បាល មកដោះលែងក្នុងពេលនោះផងដែរ។ រូបភាពដោយ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា សត្វដែលបានដោះលែង ត្រូវបានក្រុមកការងារមើលថែរបស់អង្គការWildlife Alliance មើលថែនិងតាមដានជាប់ជាចាំ ។ លោក Nick Marx បានបន្ថែមថា៖ « យើងមានក្រុមការងារជំនាញមើលថែ ដាក់ចំណីជាប្រចាំ។ រយៈពេល៥ថ្ងៃហើយ បន្ទាប់ពីបានដោះលែង យើងសង្កេតមើលឃើញថា គ្រប់យ៉ាងដំណើរការបានដោយរលូន»។ រូបភាពដោយ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៣មក សកម្មភាពដោះលែងសត្វនៅក្នុងឧទ្យានជាតិអង្គរ ទទួលបានជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់។ បច្ចុប្បន្ន នៅក្នុងព្រៃធម្មជាតិនៃឧទ្យានអង្គរ មានសត្វដូចជា សត្វទោចមកុដ សត្វសត្វឈ្លូស សត្វស្វាព្រាម សត្វសំពោចក្រអូប សត្វភេខ្លួនរលោង សត្វឆ្មារដាវ សត្វកេងកងតូច ហើយបូករួមទាំងវត្តមានសត្វថ្មីមួយចំនួនទៀត សរុបមិនក្រោមសាមសិបក្បាលឡើយ ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍អាជ្ញាធរអប្សរា៕	ភ្នំពេញ៖ សត្វព្រៃចំនួន១៦ក្បាល ត្រូវបានលែងចូលទៅក្នុងព្រែធម្មជាតិនៃឧទ្យានអង្គរ នៅថ្ងៃទី២៣ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ដើម្បីអភិរក្ស និងកិច្ចគាំពារ ស្ដារឡើងវិញនូវជីវិតសត្វនៅក្នុងព្រៃធម្មជាតិ។
ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា លោក W. Patrick Murphy បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សមត្ថភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ក្នុងការទទួលបានសេវាសាធារណៈសំខាន់ៗ គឺជាផ្នែកសំខាន់មួយ របស់រដ្ឋាភិបាលដែលបើកចំហ និងមានគណនេយ្យភាព។ យើងចែករំលែកគោលការណ៍ និងគុណតម្លៃទាំងនេះ ដែលបង្កើតឱ្យមានការជឿទុកចិត្ត រវាងពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរ។ ការជឿទុកចិត្តនេះ ក៏នឹងត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់សង្គម ដែលមានផលិតភាពខ្ពស់ និងរីកចម្រើនផងដែរ»។ ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា OW4C ធ្វើឱ្យការទទួលបានព័ត៌មាន មានលក្ខណៈសាមញ្ញ។ ពិដោរ អាចផ្តល់ព័ត៌មានជូនប្រជាពលរដ្ឋ តាមរយៈកម្មវិធីជជែកតាមហ្វេសប៊ុក (Facebook chatbot) ឬការហៅទូរស័ព្ទ៖ ១. ការទទួលបានព័ត៌មាន ស្តីពីដំណើរការដាក់ពាក្យស្នើសុំ លម្អិតពីឯកសារដែលត្រូវការ ថ្លៃសេវា និងបទដ្ឋានរយៈពេល នៃការប្រគល់ត្រលប់មកវិញ។ ២. ជាយន្តការមានសុវត្ថិភាពមួយ សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ ក្នុងការផ្តល់យោបល់ អំពីគុណភាពសេវាកម្ម ដែលពួកគេបានទទួលនៅការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយ។ លោកស្រី Veena Reddy នាយិកាទីភ្នាក់ងារ USAID ប្រចាំនៅកម្ពុជា មានប្រសាសន៍ថា៖ «ការទទួលបានព័ត៌មានគួរឱ្យទុកចិត្ត អំពីសេវាទាំងនេះបានទាន់ពេលវេលា នៅការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយ នឹងធ្វើឱ្យជីវិតកាន់តែប្រសើរ និងមានគណនេយ្យភាព ចំពោះលទ្ធផលសេវាសាធារណៈ»។ ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ឧបករណ៍របស់គម្រោង OW4C នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ គឺជាការកសាងឡើងបន្ថែម លើជោគជ័យនៃគម្រោងនេះ ដែលបានបង្កើតសមិទ្ធផលដ៏វិជ្ជមាន នៅខេត្តបាត់ដំបងនាពេលកន្លងមក។ ហើយកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២០ ការសាកល្បងកម្មវិធី «ពិដោរអ្នកភូមិឆ្លាតវៃ» នៅខេត្តបាត់ដំបង មកទល់ពេលនេះ មានប្រជាពលរដ្ឋជាង ៤,០០០នាក់ បានទទួលព័ត៌មាន អំពីសេវាជាង ៥,៥០០ដង។ ឧបករណ៍ទាំងនេះ បង្ហាញនូវភស្តុតាងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព នៃការបង្កើនទំនាក់ទំនងបែបស្ថាបនា រវាងប្រជាជន និងមន្រ្តី អំពីរបៀបនៃការផ្តល់សេវាសាធារណៈទាំងនេះ។ ក្រុមហ៊ុន Nickol Global Solutions គ្រប់គ្រងគម្រោងច្រកចេញចូលតែមួយ សម្រាប់ពលរដ្ឋ ដោយសហការជាមួយដៃគូរបស់ខ្លួនគឺ វិទ្យាស្ថានតស៊ូមតិ និងគោលនយោបាយ (API) និង អង្គការ InSTEDD I-Lab អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែមអំពីរបៀបដែលឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាស៊ីវិលដំណើរការ សូមចូលទៅកាន់ @ pidorow4cbot និងលេខ IVR ០៩៥ ៨៨៨ ១៥៩ ឬ ០៨៧ ៩៩៩ ៣៩៣ ឬ ០៨៨ ៩៨៨៨ ១៥៩ ។ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១ កម្មវិធី «ពិដោរអ្នកភូមិឆ្លាតវៃ» គឺជាឧបករណ៍ឆ្លើយតបសំឡេងអន្តរកម្ម (IVR) ហើយក៏ជាឧបករណ៍ជជែកតាមហ្វេសប៊ុក (Facebook based chatbot) ដែលផ្តល់ព័ត៌មាន ដល់ប្រជាជនកម្ពុជា អំពីសេវាសាធារណៈ នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការ ដោយគម្រោងច្រកចេញចូលតែមួយសម្រាប់ពលរដ្ឋ របស់ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិក សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិ (USAID)។ ឧបករណ៍នេះ នឹងផ្សារភ្ជាប់ប្រជាពលរដ្ឋ ទៅនឹងសេវានានា ដែលផ្តល់ដោយការិយាល័យច្រកចេញចូលតែមួយ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងជាឧបករណ៍ស្រដៀងគ្នា ដែលបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ នៅខេត្តបាត់ដំបង ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ។

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.