Split (3)

train · 79.3k rows

text stringlengths 31 26.1k	summary stringlengths 11 1.19k
ពេលលេងល្បែងចាប់កូនខ្លែង គេតែងចាត់មនុស្សម្នាក់ដែលមានមាឌធំ ឲ្យធ្វើជាមេហ្វូង ហៅថា«មេមាន់» ហើយចាត់មនុស្សច្រើននាក់ ឲ្យធ្វើជាកូនមាន់។ បន្ទាប់មក គេជ្រើសរើសមនុស្សម្នាក់ទៀត ឲ្យធ្វើជាខ្លែង ចាំចាប់កូនមាន់។ មុននឹងលេង ពួកគេនាំគ្នាបង្កាត់ភ្លើងឲ្យបានជាភ្នក់១តូច។ អ្នកដែលធ្វើមេមាន់ ត្រូវបញ្ជាឲ្យកូនរបស់ខ្លួន តោងចង្កេះតៗគ្នារហូតដល់អស់ ដោយឈរជាជួររួចដើរ ។ ជាមួយគ្នានេះ មេមាន់ពោលពាក្យចំអកឡកឡឺយ ទៅខ្លែងថា៖«ចាប់កូនខ្លែងប្រលែងកូនអក ពពេចញ៉ែកញ៉ក កូនអញតែមួយ។ ជីកអន្លុងដាំត្រកួន ទន្សាយរត់ពួន ត្រកួនឡើងលាស់។ ទៀន១គូតាំងយូបាំងព្រះ លើកដៃសំពះ ដូនៗសុំភ្លើង»។ ចំណែកឯ អ្នកដែលធ្វើខ្លែង ឈរធ្វើព្រងើយ។ កាលបានឮមាន់និងកូនមាន់ស្រែកដូច្នេះ អ្នកដែលធ្វើជាខ្លែងក៏ដើរចូលទៅរកភ្នក់ភ្លើង ហើយនិយាយសុំភ្លើងថា «ដូនៗសុំភ្លើង!»។ ពេលនោះ មាន់ឆ្លើយថា «រលត់»។ បន្ទាប់មក ខ្លែងក៏បន្តទៀតថា : «សុំមួយអង្កត់»។ កាលបានលឺមេមាន់ពោលថា «ឲ្យកូនណាដែលកំបាក់កំបែក» ខ្លែងក៏តាំងដេញចាប់បេះយកកូន ណាដែលនៅក្រោយគេ។ រីឯ មេមាន់ខំការពារកូនរបស់ខ្លួន កុំឲ្យខ្លែងបេះយកបាន ហើយកូនមាន់ ក៏ខំប្រឹងតោងចង្កេះគ្នាយ៉ាងជាប់ រត់ពេនចុះពេនឡើង ខ្លាចខ្លែងចាប់បេះយកខ្លួនម្នាក់ៗបាន។ ជួនកាលខ្លែងបេះយកកូនមាន់បានម្តង១ៗ រហូតទាល់តែអស់ តែជួនកាលក៏បេះបានតែ១ ។ របៀបនៃការលេងល្បែងចាប់កូនខ្លែង បានបង្ហាញខ្លឹមសារនៃការដាស់មនុស្សគ្រប់រូប ឲ្យមានកលយុទ្ធនិងវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ ដើម្បីរក្សាការពារខ្លួន និងសមាជិកគ្រួសារ ព្រមទាំងញាតិមិត្តផងគ្នា នៅពេលមានអាសន្ន ឬគ្រោះមហន្តរាយណាមួយ៕ សូមថ្លែងអំណរគុណដល់ក្រុមហ៊ុនដែលបានចូលរួមឧបត្ថម៖ ១, ឥណទានគេហដ្ឋានរបស់ធនាគារ ស៊ីអាយអិមប៊ី ផ្តល់ជូនអត្រាការប្រាក់ 7.99% បន្ថែមជាមួយសេវាធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតរហូតដល់ 50,000 ដុល្លារអាមេរិក ដោយឥតគិតថ្លៃ។ សូមទំនាក់ទំនង 023 988 388 ។ ២, រថយន្តប្រណីតម៉ាក Mercedes-Benz (មែសឺដេស-បិនស៍) ថ្មីៗឆ្នាំ២០១៨ កំពុងដាក់លក់នៅ ក្រុមហ៊ុន ស្តារ អូតូ (ខេមបូឌា) ខូអិលធីឌី ស្ថិតនៅមហាវិថីសម្តេច ហ៊ុន សែន ឬផ្លូវ៦០ម៉ែត្រ ភ្នំពេញ។ ទូរស័ព្ទផ្នែកលក់ 017 231 488 និងផ្នែកសេវាកម្ម ០11 726 988 ។ ៣, ស្អាតដូចតារា ស្អាតបែបស៊ូណេ, ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង៖ 017 800 150 / 098 5000 88 , ទីតាំងស្ថិតនៅផ្សារទំនើបសុវណ្ណា។ ៤, រីករាយឆ្នាំថ្មី! បង្កើតបរិយាកាសដ៏រីករាយនៅក្នុងឆ្នាំថ្មីជាមួយ កូកា-កូឡា រសជាតិនៃអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយ។	ល្បែងចាប់កូនខ្លែង ជាល្បែងមួយ ដែលមនុស្សវ័យជំទង់ តែងនាំគ្នាលេង ក្នងរដូវចូលឆ្នាំ។ ល្បែងចាប់កូនខ្លែង មិនមែនសម្រាប់តែការចូលឆ្នាំនោះទេ តែក៏អាចលេងនៅពេលទំនេរ ពីការងារផងដែរ។ ការលេងល្បែងនេះ អាចបង្រៀនមនុស្សឲ្យប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការការពារខ្លួននិងក្រុមគ្រួសារ។
ប្រតិបត្តិការយោធាពិសេសនៅអ៊ុយក្រែន បានធ្វើឱ្យអាម៉េរិក រួមទាំងសម្ព័ន្ធមិត្តដាក់ទណ្ឌកម្មលើរុស្ស៊ី ជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីដាក់សម្ពាធឱ្យក្រុងមូស្គូបញ្ឈប់ការវាយប្រហារលើទីក្រុងកៀវ។ ទណ្ឌកម្មទាំងនោះ ក៏បានដាក់លើប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ រុស្ស៊ីមិនបានបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការយោធារបស់ខ្លួនឡើយ។ ជាការឆ្លើយតប រុស្ស៊ី បានដាក់ទណ្ឌកម្មលើមេដឹកនាំអាម៉េរិក និងកាណាដាជាការសងសឹកវិញ។ តាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ី ខ្លួនបានដាក់ទណ្ឌកម្មទៅលើប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក លោក ចូ បៃឌិន, រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស លោក អាន់តូនី ប្លីងខិន, រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិលោក ឡយ អូស្ទីន, អ្នកនាំពាក្យសេតវិមាន លោកស្រី Jen Psaki, កូនប្រុសលោកបៃឌិន Hunter Biden, និងអតីតរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាម៉េរិក លោកស្រី ហ៊ីឡារី គ្លីនតុន។ ទន្ទឹមនេះ មន្រ្តីអាម៉េរិកផ្សេងទៀត ក៏ស្ថិតក្នុងបញ្ជីខ្មៅរបស់រុស្ស៊ីដែរ។ ក្នុងនោះមានដូចជា ប្រធានអគ្គសេនាធិការចម្រុះលោក Mark Milley, ទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិលោក Jake Sulliva, ទីប្រឹក្សារងសន្តិសុខជាតិលោក Daleep Singh, ប្រធានទីភ្នាក់ងារអាម៉េរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិ (USAID)លោកស្រី Samantha Power, អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងរតនាគារ លោក Wally Adeyemo, ប្រធានធនាគារ នាំចេញ-នាំចូលអាម៉េរិក អ្នកស្រី Reta Jo Lewis, ប្រធានទីភ្នាក់ងារចារកម្ម (CIA) លោក William J. Burns។ បន្ថែមពីនេះ ក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ីបានប្រកាសថា ខ្លួនមានបំណងដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែមទៀតទៅលើមន្រ្តីអាម៉េរិក មេដឹកនាំយោធា សមាជិកសភា និងសមាជិកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលរិះគន់រុស្ស៊ី។ទណ្ឌកម្មរបស់ទីក្រុងមូស្គូខាងលើ គឺជាការរារាំងបុគ្គលទាំងនេះមិនឱ្យចូលទៅក្នុងទឹកដីរុស្ស៊ី និងបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ។ ក្នុងថ្ងៃដដែលនេះ រុស្ស៊ី បានប្រកាសដាក់ទណ្ឌកម្មលើនាយករដ្ឋមន្រ្តីកាណាដា លោកចាស្ទីន ទ្រូដូ និងសមាជិកសភាកាណាដាជាង ៣០០នាក់បន្ថែមទៀត។ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសកាណាដា លោកស្រី Melanie Joly និងរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិ លោកស្រី Anita Anand ក៏ស្ថិតក្នុងបញ្ជីខ្មៅនេះដែរ៕	រុស្ស៊ី បានដាក់ទណ្ឌកម្មលើប្រធានាធិបតីអាម៉េរិក ចូ បៃឌិន និងមន្រ្តីអាម៉េរិក១២រូបផ្សេងទៀត ដើម្បីជាការឆ្លើយតបចំពោះទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចមកលើខ្លួន។ នេះបើតាមក្រសួងការបរទេសរុស្ស៊ីប្រកាសនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា។ ទន្ទឹមនេះ ក្រុងមូស្គូ ក៏បានដាក់នាយករដ្ឋមន្រ្តីកាណាដា លោក ចាស្ទីន ទ្រូដូ មន្ត្រីកាណាដា និងសមាជិកសភាជាង ៣០០រូប ក្នុងបញ្ជីខ្មៅដែរ។
អត្ថបទទាក់ទង World Cup៖ សាមួរ៉ៃ ជប៉ុន បង្ហាញវត្តមានទៀងទាត់ បើគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៨មក World Cup៖ កូរ៉េខាងត្បូង មានសមាសភាពឆ្នើមជាច្រើនដែលធ្វើព្យុះភ្លៀងនៅអឺរ៉ុប World Cup៖ Tim Cahill នៅតែជាកីឡាករសំខាន់របស់អូស្ត្រាលី World Cup៖ អ៊ីរ៉ង់ មានខ្សែប្រយុទ្ធឆ្នើម Azmoun ដែលប្រឡូកអាជីពនៅរុស្ស៊ី World Cup៖ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ធ្លាប់ឡើងដល់វគ្គ១/៨នៅឆ្នាំ១៩៩៤ បើយោងតាមកំណត់ត្រាប្រកួតដែលទទួលស្គាល់ដោយសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោក (FIFA) កម្ពុជាធ្លាប់មានប្រវត្តិជួបជាមួយជម្រើសជាតិអូស្ត្រាលីម្តងដែលបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលស្មើគ្នា ជួបកូរ៉េខាងត្បូង៨លើក (ឈ្នះ១ ចាញ់៧) ជួបជប៉ុន៤លើក (ចាញ់ទាំង៤លើក) ជួបអ៊ីរ៉ង់២លើក (ចាញ់ទាំងពីរលើក) និងចាញ់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ១លើកក្នុងជំនួបមិត្តភាព។ ជំនួបជាមួយអូស្ត្រាលី៖ កាលពីឆ្នាំ១៩៦៥ រដ្ឋាភិបាលក្រុងព្យុងយ៉ាងរបស់លោក គឹម អ៊ីលស៊ុង ដែលមានបញ្ហាការទូតជាមួយបណ្តាប្រទេសជាច្រើននោះ មិនអាចរៀបចំការប្រកួតជម្រុះ World Cup នៅទឹកដីរបស់ខ្លួនបានឡើយ។ ដោយសារតែទំនាក់ទំនងដ៏ល្អជាមួយកម្ពុជាដែលមានព្រះករុណាសម្តេចឪ ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិកបានក្លាយជាទឹកដីកណ្តាលនៃការប្រកួតរវាងក្រុមជម្រើសជាតិកូរ៉េខាងជើង និងក្រុមអូស្ត្រាលីសម្រាប់វគ្គជម្រុះឆ្ពោះទៅកាន់ World Cup ឆ្នាំ១៩៦៦ ។ នាពេលនោះ ការក្រុមកូរ៉េខាងជើងបានប្រកួតឈ្នះទាំងពីរជើងក្នុងលទ្ធផល ៦-១ និង៣-១ ដោយមានអ្នកទស្សនាប្រមាណ៤ម៉ឺននាក់ ខណៈអង្គសម្តេចឪ បានរៀបចំឲ្យក្រុមអ្នកទស្សនាពាក់កណ្តាលគាំទ្រអូស្ត្រាលី និងពាក់កណ្តាលទៀតគាំទ្រកូរ៉េខាងជើង។ ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនោះ សម្តេចឪ បានរៀបចំឲ្យមានការប្រកួតមិត្តភាពជាមួយអូស្ត្រាលី ពោលគឺពីរថ្ងៃបន្ទាប់ពីពួកគេបញ្ចប់យុទ្ធនាការប្រកួតជាមួយកូរ៉េខាងជើង។ ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៦៦ដល់ឆ្នាំ២០០៦ អូស្ត្រាលីជាសមាជិកនៃសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ទ្វីបអូសេអានី (OFC) ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបញ្ចូលជាសមាជិកសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ទ្វីបអាស៊ី (AFC) វិញ។ នាការប្រកួតមិត្តភាពកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៦៥នោះ កម្ពុជា និងអូស្ត្រាលីបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលដោយគ្មានការស៊ុតបាល់បញ្ចូលទី។ ជំនួបជាមួយកូរ៉េខាងត្បូង កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧១ កូរ៉េខាងត្បូងបានយកឈ្នះកម្ពុជា ២-០ ក្នុងការប្រកួតជម្រុះពូល A នៃព្រឹត្តិការណ៍ Presidents Cup នៅទីក្រុងសេអ៊ូល។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧២ ក្រុមទាំងពីរបានជួបគ្នាសម្រាប់ការប្រកួតពូល B នៃព្រឹត្តិការណ៍ដណ្តើមពានរង្វាន់ទ្វីបអាស៊ីនៅទីក្រុងបាងកក ដោយកូរ៉េខាងត្បូងបានយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ៤-១ ។ ឈានដល់ថ្ងៃទី៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧២ ពួកគេបានជួបគ្នាក្នុងព្រឹត្តិការណ៍រំលឹកខួបទីក្រុងហ្សាការតានៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយកូរ៉េខាងត្បូងបន្តយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ២-០ បន្ថែមទៀត។ (ប្រធានក្រុម សុខ រុន លើកពាន President's Cup នៅកូរ៉េខាងត្បូងកាលពីឆ្នាំ១៩៧៣នៅកូរ៉េខាងត្បូងជាមួយកីឡាភូមា។ រូបថត Lee Jae Hyung) នៅឆ្នាំ១៩៧២ដដែល កម្ពុជាបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងសេអ៊ូល សម្រាប់ព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតជម្រុះជុំទីមួយ Presidents Cup នាថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧២ ដោយម្ចាស់ផ្ទះយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ៣-១ ។ នៅឆ្នាំ១៩៧៣ នាថ្ងៃខែឆ្នាំដដែល និងព្រឹត្តិការណ៍ដដែល ម្ចាស់ផ្ទះកូរ៉េខាងត្បូងបានបន្តបំបាក់កម្ពុជាក្នុងលទ្ធផល ៦-០ ។ ជំនួបលើកទី៦រវាងក្រុមទាំងពីរបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅទីក្រុងបាងកក នាថ្ងៃទី១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៣ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Kings Cup របស់ថៃ ខណៈកូរ៉េខាងត្បូងបានបន្តជ័យជម្នះរបស់ខ្លួនក្នុងលទ្ធផល ៥-០ ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មោទកភាព ក៏បានកើតឡើងផងដែរសម្រាប់ក្រុមកម្ពុជា នាថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៤ ដោយនៅពេលនោះ កម្ពុជាមានលទ្ធភាពយកឈ្នះកូរ៉េខាងត្បូងក្នុងលទ្ធផល ១-០ នៅកីឡដ្ឋានក្រុងសេអ៊ូល សម្រាប់ការប្រកួតជម្រុះ Presidents Cup។ ជំនួបចុងក្រោយរវាងក្រុមជម្រើសជាតិទាំងពីរ គឺនៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧៤ នៅទីក្រុងបាងកក ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Kings Cup ដោយកូរ៉េខាងត្បូងបានយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ២-១ ។ ជំនួបជាមួយជប៉ុន ងាកទៅមើលជំនួបជាមួយក្រុមជម្រើសជាតិសាមួរ៉ៃជប៉ុនវិញម្តង កម្ពុជាធ្លាប់ប៉ះជាមួយចំនួន៤លើក ហើយបរាជ័យទាំង៤លើក។ ជំនួបពីរលើកចុងក្រោយ កើតឡើងនាការប្រកួតជម្រុះ World Cup 2018 នេះតែម្តង។ (ឈិនឈឿន ប្រជែងយកបាល់ជាមួយកីឡាករជប៉ុន Shinji Kagawa នាវគ្គជម្រុះ World Cup។ រូបថត AFP) កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧០ ក្រុមទាំងបានជួបគ្នានៃការប្រកួតជម្រុះពូល B ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Asian Games ក្នុងទីក្រុងបាងកក ដោយជប៉ុនបានយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ១-០ ។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក ពោលគឺនៅថ្ងៃទី៦ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧២ ក្រុមទាំងពីរបានជួបគ្នាក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Merdeka Cup នៅក្នុងទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដោយជប៉ុនបន្តយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ៤-១ ។ សម្រាប់ការប្រកួតវគ្គជម្រុះប្រចាំតំបន់អាស៊ី ក្នុងដំណើរឆ្ពោះទៅរុស្ស៊ីកាលពីឆ្នាំ២០១៥ កម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងពូល E ជាមួយជប៉ុន រីឯក្រុមផ្សេងទៀតរួមមានស៊ីរី សិង្ហបុរី និងអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ក្នុងជំនួបតទល់កីឡដ្ឋាន Saitama ម្ចាស់ផ្ទះជប៉ុន បានយកឈ្នះ ៣-០ ហើយបន្តយកឈ្នះកម្ពុជាដែលស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់កូរ៉េខាងត្បូង Lee Tae Hoon ២-០ បន្ថែមទៀតនៅពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក។ ជំនួបជាមួយអ៊ីរ៉ង់ សម្រាប់ជំនួបជាមួយក្រុមជម្រើសជាតិអ៊ីរ៉ង់ កម្ពុជាធ្លាប់មានប្រវត្តិចាញ់ទាំងពីរលើកផងដែរ។ ពួកគេបានជួបគ្នានៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ជម្រើសជើងឯកទ្វីបអាស៊ីនាឆ្នាំ១៩៧២ ។ នាការប្រកួតជម្រុះតាមពូលនាថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា នៅកីឡដ្ឋាន Suphachalasai ក្នុងបាងកក អ៊ីរ៉ង់បានយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ២-០ ។ (កីឡាករ Parviz Ghelichkhani របស់អ៊ីរ៉ង់ បានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទីក្នុងជ័យជម្នះ ២-១ លើកម្ពុជានៅឆ្នាំ១៩៧២) នៅថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ក្រុមទាំងពីរបានប៉ះគ្នានៅក្នុងការប្រកួតវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ ដោយអ៊ីរ៉ង់បានយកឈ្នះក្នុងលទ្ធផល ២-១ ។ មួយគ្រាប់ដែលកម្ពុជាវាយបកបាននោះ គឺជាការស៊ុតបញ្ចូលទីរបស់កីឡាករ ស្លៃម៉ាន សាលីម។ ជំនួបជាមួយអារ៉ាប់ប៊ី សាអូឌីត កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៧ កម្ពុជា បានប្រកួតមិត្តភាពអន្តរជាតិជាមួយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត នៅក្រុងអាប៊ូដាប៊ី ប្រទេសអារ៉ាប់រួម អេមីរ៉ាត នៅមុនព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតជម្រុះ AFC Asian Cup។ នៅកាលណោះ កម្ពុជា ដែលស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់គ្រូបង្វឹកប្រេស៊ីល Leonardo Vitorino បានចាញ់ក្នុងលទ្ធផល ៧-២ ។ Mohammad Al-Sahlawi ដែលជាសមាសភាពដ៏សំខាន់នាំអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតទទួលបានកៅអីទៅរស្ស៊ី បានស៊ុតបាល់បញ្ចូលទី២គ្រាប់ រីឯ Nasser Al-Sahamrani រកបាន៣គ្រាប់ Hussain Al Mogahwi និង Abdulmajeed Al Ruwaili បន្ថែមបានម្នាក់១គ្រាប់។ ពីរគ្រាប់របស់កម្ពុជាសម្រេចបានដោយ ឃួន ឡាបូរ៉ាវី និងកែវ សុខផេង។ (កែវ សុខផេង ប្រជែងយកបាល់ជាមួយកីឡាករអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតក្នុងជំនួបមិត្តភាពអន្តរជាតិ) ក្នុងទ្រឹស្តីកីឡា អតីតកីឡាករបាល់ទាត់ NFL អាមេរិក លោក Vince Lombardi បាននិយាយឃ្លាដ៏ពេញនិយមមួយដែលថា «អ្នកឈ្នះមិនដែលបោះបង់ អ្នកបោះបង់មិនដែលឈ្នះ» (Winners never quit and quitters never win)។ ងាកទៅសំណួរដែលសួរថា «តើពេលណាកម្ពុជានឹងបង្ហាញវត្តមាននៅ World Cup?» នោះ យើងអាចនិយាយបានត្រឹមថា «សង្ឃឹមថ្ងៃមួយ»៕	តើពេលណាក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជាមានវត្តមានក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់ពានរង្វាន់ពិភពលោក (FIFA World Cup)? សំណួរល្អ តែពិបាកឆ្លើយ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចម្លើយដែលងាយស្រួលនោះគឺថា ក្រុមជម្រើសជាតិទាំង៥ (អូស្ត្រាលី កូរ៉េខាងត្បូង ជប៉ុន អ៊ីរ៉ង់ និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត) ដែលតំណាងឲ្យសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ទ្វីបអាស៊ី (AFC) នាព្រឹត្តិការណ៍នៅរុស្ស៊ី ចាប់ពីពាក់កណ្តាលខែមិថុនា ខាងមុខនេះ សុទ្ធតែមានប្រវត្តិជួបជាមួយកម្ពុជា។
ដើម្បីជាបព័ត៌មានលម្អិត សូមអញ្ជើញស្តាប់បទសម្ភាសរវាងលោក គី សុខលីម ស្ថាបនិកសារព័ត៌មានអេឡិចត្រូនិកថ្មីៗ (ThmeyThmey25) និងលោក ហៃ លីអ៊ាង ស្ថានិកក្រុមហ៊ុន Confirel និងក្រុមហ៊ុនឱសថ PPM ដូចតទៅ៖ អ្នកជំនួញកសិកម្មលោក ហៃ លីអ៊ាង ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាអ្នកមានគំនិតច្នៃប្រឌិតច្រើន និងចូលចិត្តបង្កើតអ្វីដែលថ្មីនោះ បានឲ្យដឹងផងដែរថា «តែកញ្ចុំផ្កាម្រេចកំពត»នេះ បានដាក់លក់នៅក្នុងផ្សារទំនើបធំៗ និងឱសថស្ថានមួយចំនួននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងបាននាំចេញទៅទីផ្សារអឺរ៉ុប, នៅក្នុងប្រទេសអាស៊ានមួយចំនួន, និងចាប់ផ្តើមនាំទៅទីផ្សារអាមេរិចផងដែរ៕ អត្ថបទទាក់ទង លោក ហៃ លីអ៊ាង រៀបរាប់ពីសក្តានុពលផ្លែស្វាយ និងផាសិន នៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ លោក ហៃ លីអ៊ាង អ្នកវិនិយោគក្នុង-ក្រៅប្រទេសបង្ហាញសក្តានុពលវិស័យកសិកម្មខ្មែរ ក្រុមហ៊ុនខ្មែរ Confirel ត្រៀមនាំចេញផ្លែស្វាយ៥០០តោន, ផ្លែមៀន និងផ្លែ Passion ទៅទីផ្សារអឺរ៉ុប	ភ្នំពេញ៖ «តែកញ្ចុំផ្កាម្រេចកំពត» បង្កើតដោយក្រុមហ៊ុន Confirel ទទួលបានវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ពីកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ដែលបានកែច្នៃតែម្រេចពីទងផ្កាម្រេចសុទ្ធ១០០ភាគរយ ពីប្រទេសបារាំង, អាមេរិក, កាណាដា, ជប៉ុន និងប្រទេសចិនជាដើម។ អ្នកជំនួញលោក ហៃ លីអ៊ាង ស្ថាបនិកក្រុមហ៊ុន Confirel និងក្រុមហ៊ុនឱសថ PPM បញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះ មុននឹងលោកបញ្ជាក់បន្ថែមថា វិញ្ញាបនបត្រកម្មសិទ្ធិបញ្ញាជាលក្ខណអន្តរជាតិនេះ គ្មាននរណាម្នាក់ ឬក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិណាមួយ អាចលួចចម្លងរូបមន្តរបកគំហើញ«តែកញ្ចុំផ្កាម្រេចកំពត» របស់ក្រោមហ៊ុន Confirel បានឡើយក្នុងរយៈពេល២០ឆ្នាំដំបូង។ ក្រៅពីរសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់ នៅក្នុង«តែកញ្ចុំផ្កាម្រេចកំពត»នេះ ក្រុមហ៊ុន Confirel បានសិក្សាស្រាវជ្រាវឃើញថា មានសារធាតុអាចជួយរំលាយអាហារ, សម្រកទម្ងន់ និងបញ្ចេញជាតិពុលក្នុងខ្លួនផងដែរ។
ដើម្បីជ្រាបព័ត៌មាននេះ សូមលោក អ្នកនាង ស្តាប់ការបកស្រាយរបស់លោក ហុង ហឿន អនុប្រធានសមាគមស្ករត្នោតកំពង់ស្ពឺ ដែលសាកសួរដោយលោក រំដួល ចិត្រា អ្នកសារព័ត៌មានអេឡិចត្រូនិកថ្មីៗ ដូចតទៅ៖ ស្ករត្នោតកំពង់ស្ពឺ គឺជាផលិតផលសម្គាល់ភូមិសាស្ត្រមួយ ដែលមានការទទួលស្គាល់ពីថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ។ បច្ចុប្បន្នសមាគមផលិតស្កររត្នោតកំពង់ស្ពឺ មានសមាជិកជាង១៤០គ្រួសារ ដែលជាកសិករផលិត នៅក្នុងភូមិចំនួន១១ ស្ថិតក្នុងស្រុកសំរោងទង និងស្រុកឧត្តុង ហើយសមាគមបានដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលរវាងកសិករ និងក្រុមហ៊ុនបញ្ជាទិញចំនួន៨ ដែលជាដៃគូរបស់សមាគម។ ចំពោះរដូវកាលនៃការផលិតស្កររត្នោតកំពង់ស្ពឺវិញ គឺមានរយៈពេល៦ខែ ដោយចាប់ផ្ដើមពីខែធ្នូ រហូតដល់ដើមខែមិថុនា។ លោក ហុង ហឿន អនុប្រធានសមាគមលើកកម្ពស់ស្ករត្នោតកំពង់ស្ពឺ បាននិយាយថា ស្ករត្នោតខេត្តកំពង់ស្ពឺ បានចុះបញ្ជីនៅប្រទេសថៃ និងវៀតណាម ដើម្បីសម្គាល់ម៉ាកភូមិសាស្ត្រស្ករត្នោតខេត្តកំពង់ស្ពឺរួចហើយ។ «នៅអឺរ៉ុប គេកំពុងរៀបចំម៉ាកសម្គាល់ម៉ាកភូមិសាស្ត្រ គឺខាងក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ និងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម កំពុងសហការ ទំនាក់ទំនងគ្នាចុះបញ្ជី ហើយគេ(អឺរ៉ុប)ទទួលស្គាល់ហើយ តែយើងមិនទាន់បានចុះជាម៉ាកសម្គាល់ភូមិសាស្ត្រនៅឡើយទេ»។ នេះបើជាការបញ្ជាក់របស់ លោក ហុង ហឿន ដែលបានបន្ថែមថា សមាគមលោក បានផ្គត់ផ្គង់ស្ករត្នោតជាង១៤០តោន ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ដល់ក្រុមហ៊ុនជាដៃគូ សម្រាប់ការនាំចេញទៅក្រៅប្រទេស និងផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារក្នុងស្រុក។ បន្ថែមពីនេះ លោក ហុង ហឿន ប្ដេជ្ញាថា សមាគមលោក នឹងបន្តស្វែងរកដៃគូសហការទៀត ដើម្បីបង្កើនទីផ្សារផលិតស្ករត្នោត ឲ្យប្រជាកសិករមានកម្លាំងផលិតស្ករបន្ថែម ក្នុងទិសដៅលើកកម្ពស់ជីវភាពពួកគេឲ្យមានជីវភាពកាន់តែប្រសើរឡើង៕ សូមថ្លែងអំណរគុណដល់ក្រុមហ៊ុនដែលបានចូលរួមឧបត្ថមនៅក្នុងកម្មវិធី «Mercedes-Benz និងកំណប់អាថ៌កំបាំង» ១, ក្រុមហ៊ុន ស្តារ អូតូ (ខេមបូឌា) ខូ អិលធីឌី ទទួលសិទ្ធិផ្តាច់មុខពីក្រុមហ៊ុន ឌែមលើ អេជី ក្នុងការនាំចូល ចែកចាយ និងដាក់លក់នូវគ្រប់ប្រភេទរថយន្ត Mercedes ប្រចាំនៅកម្ពុជា។ ទីតាំងស្ថិតនៅ មហាវិថី សម្តេច ហ៊ុន សែន កែង មហាវិថី ឧកញ៉ា ហ៊ុន នាង ភូមិទួលរកា សង្កាត់ចាក់អង្រែក្រោម ខណ្ឌមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ។ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងផ្នែកទូទៅ 023 231 488 , ផ្នែកលក់ 017 231 488 និងផ្នែកសេវាកម្ម ០11 726 988 ។ ២, ហាងលក់ទំនិញ Baby outlet ជាហាងទំនិញដ៏ធំសម្រាប់កុមារតូចៗ ទារក និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។ Baby Outlet មាន ៣សាខា។ សាខាទី១ នៅទួលគោក ទល់មុខសាលាបឋមសិក្សាទួលគោក, សាខាទី២ នៅតាមបណ្ដាយផ្លូវកម្ពុជាក្រោម ខាងក្រោយទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី និងសាខាទី៣ នៅខាងត្បូងវិមានឯករាជ្យ ជាប់នឹងសកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា។ ទាក់ទងតាមលេខទូរស័ព្ទ 017 222 978 ។ ៣, ក្រុមហ៊ុន Serge Comtesse (ស៊ែក កុងតេស) ជាក្រុមហ៊ុនតែមួយគត់ ដែលនាំចូលផ្តាច់មុខពីប្រទេសអាល្លឺម៉ង់នូវផលិតផល Schwarzkopf (ស្វកខប) Professional គឺប្រភេទផលិតផលការពារ និងថែរក្សាសរសៃសក់បានយ៉ាងល្អ។ ក្រុមហ៊ុន ស៊ែក កុងតេស មានទីតាំងនៅ ផ្លូវលេខ២១E0, ផ្លូវលេខ១៣៦ កែងផ្លូវ៤៩, សង្កាត់ផ្សារថ្មីIII, ខណ្ឌដូនពេញ, រាជធានីភ្នំពេញ។ ព័ត៌មានលម្អិតសូមទាក់ទងទៅកាន់ 023 966 263 / 023 63 00 733 ។ ៤, ក្រុមហ៊ុនកូកាកូឡា ដែលបានឧបត្ថម្ភភេសជ្ជៈ និងទឹកពិសា Dasani ។ ទាក់ទងតាមលេខទូរស័ព្ទ 023 428 995 / 428 996 ៕	កំពង់ស្ពឺ៖ ស្ករត្នោតខេត្តកំពង់ស្ពឺ កំពុងទទួលបានការគាំទ្រខ្លាំង នៅក្នុងបណ្ដាប្រទេសជាង១០ ក្នុងពិភពលោក។ មូលហេតុដែលស្ករត្នោតកំពង់ស្ពឺ ទទួលបានការគាំទ្រច្រើននោះ ដោយសារតែការផលិតមានស្ដង់ដារវេចខ្ចប់ល្អ មានគុណភាពខ្ពស់ គ្មានជាតិគីមី និងមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់។ លោក ហុង ហឿន អនុប្រធានសមាគមលើកកម្ពស់ស្ករត្នោតកំពង់ស្ពឺ បានឲ្យដឹងថា ប្រជាពលរដ្ឋអាចរកចំណូលបានជាង៣០០០ដុល្លារ ក្នុងមួយរដូវ (៦ខែ) នៃការផលិតស្ករត្នោតនេះ។ បើតាមលោក ហុង ហឿន បច្ចុប្បន្នប្រជាពលរដ្ឋខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលប្រកបរបរផលិតផលស្ករត្នោតនេះ កំពុងមានជីវភាពរស់នៅសមរម្យផងដែរ។
ស្រុកក្រគរ, ពោធិ៍សាត់៖ ការបម្រើសេវាសាធារណៈដល់ពលរដ្ឋ នៅប៉ុស្តិ៍នគរបាលអន្សាចំបក់ មានភាពយឺតយ៉ាវបន្តិច ដោយសារតែខ្វះ ម្លាំងសមត្ថកិច្ច។ ភាពយឺតយ៉ាវនេះ ក៏ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមិនសូវសប្បាយចិត្ត និងធ្លាប់រិះគន់ផងដែរ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់នាយរងប៉ុស្តិ៍រូបនេះ ដោយលោកបន្តថា បច្ចុប្បន្នប៉ុស្តិ៍អន្សាចំបក់ មានសមត្ថកិច្ចពេញសិទ្ធិចំនួន ៤នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវផ្តល់សេវារដ្ឋបាលពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើសៀវភៅគ្រួសារ និងអត្តសញ្ញាណបណ្ណដ៏មមាញឹក ជូនពលរដ្ឋជាង ១ម៉ឺននាក់ ដែលរស់នៅក្នុងភូមិទាំង៧ នៃឃុំអន្សាចំបក់។ លោក ខោល សុភីនី ទទួលស្គាល់ពីភាពយឺតយ៉ាវ និងបានស្នើឱ្យពលរដ្ឋ មានការអត់ធ្មត់ និងយោគយល់ ស្របពេលដែលនាយរងប៉ុស្តិ៍រូបនេះ អះអាងថា ប៉ុស្តិ៍នគរបាលអន្សាចំបក់ ត្រូវការកម្លាំងនគរបាល ៤នាក់បន្ថែមទៀត ដើម្បីពន្លឿនដល់ការងាររដ្ឋបាល និងធានាការការពារ សន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់ នៅក្នុងមូលដ្ឋាន។ ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់ សូមលោក អ្នកនាង ទស្សនាវីដេអូខាងក្រោម៖ អានអត្ថបទពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត៖ យុវជនសកម្ម សេវាល្អ (អត្ថបទនេះ គឺជាស្នាដៃរបស់ក្រុមយុវជន និងត្រូវបានរៀបរៀងឡើង ក្រោមជំនួយហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហភាពអឺរ៉ុប និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែត តាមរយៈអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា និងអង្គការអាក់សិនអេតកម្ពុជា។ រាល់ខ្លឹមសារនៅក្នុងអត្ថបទនេះ គឺជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ស្មេរ ឬផលិតករ ហើយមិនឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីទស្សនៈរបស់សហភាពអឺរ៉ុប និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការ អភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែតនោះទេ)	ដោយ៖ មី សុខលីម (យុវជនឃុំអន្សាចំបក់)
In a news conference before boarding the plane to attend the Boao Forum for Asia (BFA), Duterte vowed to enhance cooperation with China, saying the Philippines needs China "more than anything else at this time." He likened the ties between Manila and Beijing to a blooming flower. "It's like a flower that would bloom into something big and beautiful," he said. "The interconnectivity of our countries on all aspects of governance will come in, and we are ready to cooperate and help each other," Duterte said. Duterte thanked China anew for its support to his administration's "Build, Build, Build" program, saying China is a very important part in that ambitious multimillion infrastructure building. "I would say I need China more than anybody else at this time," Duterte said. He said the Philippines' destiny is in Asia. "Asia's growth is expected to continue to rise to 2050 and account for more than half of the world's gross domestic product." "We must therefore continue our efforts to broaden and deepen the Philippines' economic engagement and cooperation with our friends and neighbors. To make lives of our people more comfortable, we must harness the potential of shared growth in our region," Duterte said. Duterte will also deliver a speech at the BFA, a high-level dialogue platform dedicated to promoting common development through regional integration for the Asian economy. At the forum, Duterte said he plans to advance the Philippines' interests in trade expansion and investment promotion. He will reiterate the Philippines' commitment to do more to attract more investment in the country, particularly in infrastructure innovation and interconnectivity. Duterte said he is looking forward to meeting Chinese President Xi Jinping again in Boao. Chinese President Xi Jinping will deliver a keynote speech at the opening ceremony of this year's conference, a four-day event that started Sunday under the theme of "An Open and Innovative Asia for a World of Greater Prosperity." Proposed in 1998 by former Philippine President Fidel Ramos, former Australia Prime Ministers Bob Hawke, and former Japanese Prime Minister Morihiro Hosokawa, BFA was formally inaugurated on Feb. 27, 2001. Boao, a town in China's southern Hainan province, has been the permanent venue for its annual conference since 2002. After 17 years of development, BFA has become a high-level dialogue platform for governments, enterprises, experts, scholars and business leaders to jointly discuss the economy, society, environment, new high-tech, innovation, financial reforms, investment, trade and other issues essential to the future of Asia. It also offers a significant platform for other countries to better understand China's diplomacy as well as China's initiatives such as the Silk Road Economic Belt and the 21st Century Maritime Silk Road.	MANILA, April 9 (Xinhua) -- Philippine President Rodrigo Duterte said on Monday that he foresees the relations between China and the Philippines to "bloom into something like a big and beautiful flower" in the coming months.
ក្នុងរយៈពេល៣៧ឆ្នាំ ពោលគឺពីឆ្នាំ១៩៨០ ដល់ឆ្នាំ២០១៧នេះ ភាសាចំនួន៧យ៉ាងតិចបានប្រជែងដណ្តើមទីតាំង និងឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅលើទីផ្សារ និងនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។ នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៨០ ភាសាផ្លូវការដែលត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឲ្យបង្រៀននៅតាមសាលារដ្ឋ គឺភាសាវៀតណាម និងភាសារុស្ស៊ី ព្រោះ កាលនោះ ប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃប្រទេសវៀតណាម និងប្រទេសរុស្ស៊ី ប្រសិនបើគេនិយាយពីភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងឥទ្ធិពលនយោបាយ(ប្លុកកុំម្មុយនីស)។ នាពេលនោះដដែល ភាសាបារាំង និងភាសាអង់គ្លេស ត្រូវបានគេលួចបង្រៀន និងលួចរៀនជាលក្ខណៈឯកជន។ ភាសាពីរនេះ មិនត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឲ្យរៀនដោយសេរី និងផ្លូវការឡើយ ព្រោះ ភាសានេះ ត្រូវបានគេគិតថា ជាភាសាដែលប្រើប្រាស់ដោយប្រទេសលោកខាងលិច។ នៅក្នុងទសវត្សរ៍៨០ដដែល អ្នកមានសាច់ញាតិសែស្រឡាយចិន ហើយនិយាយភាសាចិន ក៏ប្រឈមនឹងការរើសអើងខ្លះដែរ។ និយាយឲ្យចំ គឺថា ភាសាចិនកាលនោះមិនពេញនិយមជាផ្លូវការឡើយ តែពេញនិយមបែបលួចលាក់នៅតាមគ្រួសារ។ ទសវត្សរ៍៩០ចូលមកដល់ កម្ពុជាសម្រេចទទួលយកនយោបាយរបបសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ពេលនោះ ប្រទេសលោកខាងលិចក៏បាននាំចូលមកជាមួយផងដែរទាំងឥទ្ធិពលនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច។ ឥទ្ធិពលលោកខាងលិច និងឥទ្ធិពលខាងអឺរ៉ុប បានជំរុញឲ្យពលរដ្ឋខ្មែរពេញនិយមភាសាបារាំង និងភាសាអង់គ្លេស។ ភាសាបារាំង កាលនោះ ពេញនិយមជាងភាសាអង់គ្លេសទៅទៀត ព្រោះ កម្ពុជាធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមនិយមបារាំងជិត១០០ឆ្នាំឯណោះ។ តែក្រោយមក ដោយសារឥទ្ធិពលសកលភាវូបនីយកម្ម ភាសាអង់គ្លេស ក៏គ្របដណ្តប់ទីផ្សារទាំងមូលរបស់ប្រទេសកម្ពុជាតែម្តង។ នៅក្នុងទសវត្សរ៍៩០ដដែល អ្វីដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ គឺថា ក្នុងខណៈពេលដែលភាសាបារាំង និងអង់គ្លេសកំពុងមានវត្តមាន និងឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានោះ ភាសាថៃក៏បង្ហាញវត្តមានមួយរយៈពេលខ្លីនៅកម្ពុជាដែរ។ ភាសាថៃរីកចម្រើនមួយរយៈ ព្រោះ កាលនោះ អ្នកវិនិយោគថៃបានសម្រុកចូលមកវិនិយោគនៅកម្ពុជាយ៉ាងគំហុកផងដែរ។ ក្នុងទសវត្សរ៍២០០០ ភាសាថៃ បាត់បង់ឥទ្ធិពល ភាសាបារាំងថមថយវត្តមាន តែភាសាអង់គ្លេស កាន់តែរីកធំជាងមុន។ តែអ្វីដែលលេចឡើងថ្មី គឺភាសាកូរ៉េ និងភាសាជប៉ុន។ ភាសាជប៉ុន មិនរីកធំលឿនប៉ុន្មានឡើយ។ តែភាសាកូរ៉េ ត្រូវបានពលរដ្ឋខ្មែរចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំង ព្រោះ ប្រទេសកូរ៉េ ទទួលយកពលករខ្មែរឲ្យធ្វើការនៅទីនោះ និងម្យ៉ាងទៀត ពេលនោះ អ្នកវិនិយោគកូរ៉េ ក៏ចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាច្រើនដែរ។ ចំពោះ ភាសាជប៉ុន វិញ វាជាភាសាមួយដែលរីកចម្រើនយឺតនៅកម្ពុជាតាំងពីទសវត្សរ៍២០០០ តែរហូតមកដល់ឆ្នាំ២០១២ ឬ២០១៣កន្លងមកនេះ ការវិនិយោគរបស់ជប៉ុនបានចូលមកកម្ពុជាកាន់តែច្រើន។ បច្ចុប្បន្ននេះ ភាសាជប៉ុន ជាភាសាមួយដែលត្រូវបានគេហៅថា ជាភាត្រូវប៉ានដែរនាសម័យថ្មីនេះ។ តើនៅពេលនេះ តើភាសាបរទេសណាថមថយឥទ្ធិពល? ហើយថា តើភាសាបរទេសណារីកចម្រើនទៅមុខកាន់តែខ្លាំង? តាមការសង្កេតជាក់ស្តែង ភាសារុស្ស៊ី និងវៀតណាម ដែលធ្លាប់មានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅកម្ពុជាក្នុងទសវត្សរ៍៨០ ស្ទើរបាត់ស្រមោលពីទីផ្សារនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ភាសាបារាំងដែលមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ៩០ កំពុងត្រដរខ្សល់ដើម្បីបន្តរស់នៅក្នុងទីផ្សារកម្ពុជាដែលធ្លាប់ជាទីផ្សារអាណានិគមរបស់ខ្លួន។ ភាសាកូរ៉េ ភាសាជប៉ុន ភាសាអង់គ្លេស ជាភាសាដែលបាន និងកំពុងបន្តរីកចម្រើនខ្លាំងនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។ ចុះភាសាចិនវិញ? តាមពិត ភាសាចិន ត្រូវបានកូនចៅចិននិយាយច្រើននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីយូយារណាស់មកហើយ។ តែគ្រាន់ថា ភាសាមួយនេះ ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់នៅក្នុងសង្គមគ្រួសារតែប៉ុណ្ណោះ ពោល គឺវាមិនមានវត្តមានផ្លូវការនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន ឬកិច្ចការរបស់រដ្ឋឡើយ។ តែក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដោយសារតែទំនាក់ទំនងការទូត និងជំនួញល្អរវាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលចិន ដូច្នេះ ភាសាចិនកំពុងឡើង«កូដ»ខ្លាំងមែនទែន។ ភាសានេះ ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ក្នុងជំនួញ ក្នុងការសិក្សា ក្នុងកិច្ចការការងារទូត និងកិច្ចការនយោបាយតែម្តង។ ងាកមកមតិមហាជនកម្ពុជាវិញ ពួកគេមួយចំនួនចាប់ផ្តើមតម្រង់ទិសកូនចៅរបស់ពួកគេឲ្យរៀនភាសាអង់គ្លេស ជាភាសាបរទេសអន្តរជាតិ និងភាសាចិនជាភាសាបរទេសបែបជំនួញនៃមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចចិនដែលគ្រោងនឹងឈានទៅកាច់ចង្កូតសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនាពេលអនាគត។ សរុបសេចក្តីមក ភាសាបរទេសដែលមានវត្តមាន និងឥទ្ធិពលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាប្រែប្រួលទៅតាមលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ច និងរបត់នយោបាយរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ តើនៅថ្ងៃក្រោយទៀត តើភាសាបរទេសណាផ្សេងទៀតនឹងមកចាប់កំណើតនៅក្នុងប្រទេស កម្ពុជានោះ? នេះ គឺជាសំណួរដែលមានតែពេលវេលាប៉ុណ្ណោះអាចផ្តល់ចម្លើយបាន៕	ភ្នំពេញ៖ ឥទ្ធិពលនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច ជំរុញឲ្យការប្រើប្រាស់ភាសាបរទេសមានការផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងតំបន់ ពិភពលោក និងនៅកម្ពុជានិយាយដោយឡែក។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេល៣៧ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ភាសាបរទេសជាច្រើនត្រូវបានគេនាំចូលមកកម្ពុជាក្នុងកាលៈទេសៈផ្សេងៗពីគ្នា។ ភាសាទាំងនោះជារួមមាន៖ ភាសាវៀតណាម រុស្ស៊ី ថៃ បារាំង អង់គ្លេស កូរ៉េ និងជប៉ុន។
លោករដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ បានថ្លែងក្នុងពិធីប្រគល់វិញ្ញាបនបត្រដល់សិក្ខាកាម បញ្ចប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលលើជំនាញទេសចរណ៍ ជំនាញឆុងកាហ្វេ និងភេសជ្ជៈដូច្នេះថា៖«យើងទាំងអស់គ្នាត្រូវចាប់យកការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងជំរុញការបណ្តុះបណ្តាលអក្ខរកម្មឌីជីថល និងជំនាញឌីជីថល ដោយសារបច្ចេកវិទ្យាលែងជានិន្នាការទៀតហើយ គឺវាជាផ្នែកមួយនៃជីវិត (Part of Life)»។ ជាការពិតណាស់ ភាពរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា ឌីជីថលបនីយកម្ម បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យផ្សេងៗ រួមទាំងវិស័យទេសចរណ៍ផងដែរ។ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបានជួយគាំទ្រ និងសម្រួលដល់សកម្មភាពទេសចរណ៍ជាច្រើនទាំងមុនពេលដំណើរកម្សាន្ត អំឡុងពេលដើរកម្សាន្ត និងក្រោយពេលដំណើរកម្សាន្តទេសចរណ៍។ លោក ថោង ខុន ក៏បានស្នើដល់ភាគីពាក់ព័ន្ធរៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលជំនាញទេសចរណ៍ ជាពិសេសវគ្គបណ្តុះបណ្តាលអក្ខរកម្មឌីជីថល និងជំនាញឌីជីថលក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ដល់មន្រ្តី អ្នកបម្រើការក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ និងប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍នៅតាមគោលដៅទេសចរណ៍។ ជាមួយគ្នានោះ លោកក៏បានជំរុញឱ្យមានការចុះឈ្មោះក្នុងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញទេសចរណ៍ www.tptd.org ដើម្បីទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាល និងពង្រឹងសមត្ថភាពជាប្រចាំ ដែលវាជាកត្តាចូលរូមសម្រេចទិសដៅយុទ្ធសាស្រ្ត «ទេសចរណ៍ឆ្លាតវៃ តម្លៃសមរម្យ គុណភាពសេវាខ្ពស់»។ លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍រូបនេះបន្ថែមថា ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញទេសចរណ៍ ក្រសួងទេសចរណ៍ក៏បានចាប់យកការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញទេសចរណ៍ តាមរយៈការបង្កើតឱ្យមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈទេសចរណ៍អនឡាញ។ www.tptd.org ជាប្រព័ន្ធមួយដែលរៀបចំឡើងដើម្បីជួយដល់ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញថ្មី ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញបន្ថែម (Reskilling and Upskilling) លើជំនាញវិជ្ជាជីវៈទេសចរណ៍ រួមទាំងជំនាញឌីជីថលក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ស្របតាមតម្រូវការផងដែរ។ ត្រង់ចំណុចនេះ លោក មាន វ៉ាន់ដេត ប្រធាននាយកដ្ឋានបណ្ដុះបណ្ដាជំនាញវិជ្ជាជីវៈទេសចរណ៍នៃក្រសួងទេសចរណ៍បានលើកឡើងថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ មានសិក្ខាកាម៥៦,២៦៨នាក់ បានចុះឈ្មោះសិក្សាតាមគ្រប់គ្រងការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈទេសចរណ៍អនឡាញ (Online Tourism Professional Training Management System)៕	ភ្នំពេញ៖ លោក ថោង ខុន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ជំរុញឱ្យអ្នកបម្រើការ និងអ្នកជំនាញក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ ត្រូវសិក្សារៀនសូត្រឱ្យបានច្រើនអំពីការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា។ លោកបានលើកឡើងថា ការចេះប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលនៅក្នុងការងារប្រចាំថ្ងៃ លែងជានិន្នាការទៀតហើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់ មួយនៃជីវិតរបស់យើងគ្រប់គ្នា (Part of Life)។
សម្ដេច ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៩ ខែមករា បានសម្រេចឱ្យផ្អាកការនាំចូលគ្រឿងក្នុង និងបំណែកសាច់បង្កក ជាបណ្ដោះអាសន្ន សម្រាប់រយៈពេល ៦ខែ។ ផលិតផលដែលត្រូវបានហាមឃាត់នេះ មានដូចជា អណ្តាតគោ និងក្របីបង្កក, ថ្លើមគោក្របីបង្កក, គ្រឿងក្នុងគោបង្កកផ្សេងៗ, ថ្លើមសត្វមាន់បង្កក, សាច់ និងគ្រឿងក្នុងមាន់បង្កក ។ ចំណែក ពោះវៀន , ប្លោក និងក្រពះទាំងមូល ឬជាផ្នែកនៃសត្វស្រស់ ក្លាស្សេ បង្កក ប្រឡាក់អំបិល ត្រាំទឹកអំបិល សម្ងួត ឬឆ្អើររួច ក៏ត្រូវហាមឃាត់ដែរ។ វិធានការផ្អាកការនាំចូលបណ្តោះអាសន្ននេះ នឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្ត ពីថ្ងៃទី១២ ខែមីនា រហូត ដល់ថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤។ តែយ៉ាងណា វិធានការនេះ មិនអនុវត្តចំពោះគម្រោងវិនិយោគ ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការនាំចូលទំនិញ ឬផលិតផលខាងសាច់បង្កក និងគ្រឿងក្នុង សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាធាតុចូលផលិតកម្ម សម្រាប់ការនាំចេញឡើយ។ លោក ស្រ៊ុន ពៅ ប្រធានសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា បានបង្ហាញការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹង ចំពោះវិធានការហាមឃាត់សាច់ និងគ្រឿងក្នុងបង្កក ចូលមកកម្ពុជានៅពេលនេះ។ លោកថា វិធានការរយៈខ្លីនេះ គឺជាវត្ថុបំណងរបស់កសិករ និងសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វកម្ពុជា ក្នុងការស្ដារលទ្ធភាពចិញ្ចឹម និងលើកតម្លៃទីផ្សារឱ្យមានភាពល្អប្រសើរឡើងវិញ។ លោក ប្រាប់ដូច្នេះថា៖«វិធានការនេះ គឺជាអ្វីដែលសមាគមចង់បាន ព្រោះថាកន្លង ពួកយើងខំទទូចអង្វរអស់រយៈពេល២ទៅ៣ខែហើយ។ ឥឡូវបានជោគជ័យ មានអបអរសាទ និងថ្លែអំណរគុណដល់ក្រសួងពាក់ព័ន្ធដែលគូរ»។ វិធានការហាមឃាត់ នឹងបញ្ចប់ទៅវិញនៅថ្ងៃទី១២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤។ ករណីនេះ លោក ស្រ៊ុន ពៅ មិនបាម្ភថា ក្រោយពេលបញ្ចប់វិធានការហើយ សាច់បង្កកហូរចូលវិញនោះទេ ដោយសារតែប៉ុន្មានខែខាងមុខទៀត អនុក្រឹត្យលេខ១៧ នឹងត្រូវកែសម្រួលថ្មី ដោយផ្ដល់សិទ្ធឱ្យក្រសួងកសិកម្ម ជាអ្នកសម្រេច ឬចេញលិខិតអនុញ្ញាត រាល់ការនាំចូលសាច់បង្កក់វិញ។ ប្រធានសមាគមអ្នកចិញ្ចឹមសត្វរូបនេះ ជឿថា ក្រសួងកសិកម្ម យល់ច្បាស់ពីការគ្រប់គ្រង់សាច់បង្កក និងយល់ច្បាស់ពីបញ្ហាប្រឈមរបស់កសិករ ជាងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធណាទាំងអស់។ លោក ស្រ៊ុន ពៅ ប្រាប់ដូច្នេះថា៖«ហាមឃាត់ការនាំចូលសាច់បង្កក និងគ្រឿង រយៈពេល៦ខែនេះល្អហើយ ព្រោះនៅខែឧសភាខាងមុខ នឹងមានការកែអនុក្រឹត្យថ្មី ដូច្នេះ យើងមានសង្ឃឹមវិញហើយ។ ក្នុងន័យនេះ លើកក្រោយបើសិនឈ្មួញណាចង់នាំចូល ទាល់តែទាក់ទងច្បាប់ទម្លាប់ពីក្រសួងកសិកម្ម ដូច្នេះ ខ្ញុំមិនសូវបាម្ភទេ ព្រោះក្រសួងកសិកម្ម ដូចជាឪពុកម្ដាយរបស់កសិក ដូច្នេះលោកនឹងដឹងថា អ្វីដែលខ្វះខាត និងអ្វីដែលគ្រប់»៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានបានសម្រេចផ្អាករាល់ការនាំចូលគ្រឿងក្នុង និងបំណែកសាច់បង្កក ជាបណ្ដោះអាសន្ន សម្រាប់រយៈពេល ៦ខែ។ នេះបើយោងតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរួម រវាងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា ។
ព្រះមហាក្សត្រ និងសម្តេច ហ៊ុន សែន ថ្វាយព្រះរាជសាររំលែកទុក្ខ និងជូនលិខិតរំលែកទុក្ខ ទៅកាន់លោក ង្វៀន ភូជុង (Ngyen Phu Trong) ជាអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន ជាប្រធានាធិបតី និង ជាប្រមុខរដ្ឋ។ សម្តេច សាយ ឈុំ និង សម្តេច ហេង សំរិន ជូនលិខិតរំលែកទុក្ខ ទៅកាន់អ្នកស្រី ង្វៀនធី គីមងិន (Nguyen Thi Kim Ngan) ប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម។ ក្នុងព្រះរាជសាររំលែកទុក្ខ ដែលឡាយព្រះហស្ថលេខានៅថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០ ព្រះប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ប្រមុខរដ្ឋវៀតណាមថា៖«ខ្ញុំ សូមសម្តែងនូវការសោកស្តាយដ៏ជ្រាលជ្រៅជាទីបំផុត ចំពោះមរណភាពរបស់ឯកឧត្តម ឡឺ ខាភៀវ គឺជាការបាត់បង់ថ្នាក់ដឹកនាំដ៏ឆ្នើមនិងល្អប្រពៃមួយនៃប្រជាជាតិនិងប្រជាជនវៀតណាម ដែលបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសកម្ម ក្នុងការកសាងនិងការអភិវឌ្ឍសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមវៀតណាម»។ ព្រះអង្គ មានព្រះរាជឱង្ការបន្តថា៖«សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី ព្រះវររាជមាតានៃខ្ញុំ និងប្រជាជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា រួមទាំងខ្ញុំ សូមចូលរួមរំលែកទុក្ខជាមួយក្រុមគ្រួសារនៃសព និងប្រជាជនវៀតណាមជាបងប្អូន»។ ចំណែកសម្តេច ហ៊ុន សែន ដែលសរសេរលិខិតរំលែកទុក្ខ ក្នុងនាមជាប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានចាត់ទុកមរណភាពរបស់លោក ឡឺ ខាភៀវ ថាជាការបាត់បង់ធ៏ធំធេងនូវមេដឹកនាំដ៏វាងវៃមួយរូប ដែលបានធ្វើពលិកម្មពេញមួយជីវិត ក្នុងការតស៊ូ ដើម្បីឯករាជ្យរបស់វៀតណាម ព្រមទាំងសន្តិភាព និងវិបុលភាពសម្រាប់ប្រជាជនវៀតណាម។ ក្នុងលិខិតរំលែកទុក្ខ ចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០ ជូនទៅប្រមុខរដ្ឋវៀតណាម សម្តេចប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានរំលេចអត្ថន័យថា៖«ឯកឧត្តម [ឡឺ ខាភៀវ] ក៏ជាមិត្តយូរអង្វែងរបស់កម្ពុជាផងដែរ ដោយបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់ចំណងមិត្តភាពជាបងប្អូន ក៏ដូចជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដ៏ស្អិតល្មួត មិនត្រឹមតែរវាងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានិងបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាមប៉ុណ្ណោះទេ តែរវាងរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនយើងទាំងពីរផងដែរ»។ រីឯ សម្តេច សាយ ឈុំ បានហៅលោក ឡឺ ខាភៀវ ថាជាឥស្សរជនដឹកនាំជាន់ខ្ពស់វៀតណាមដ៏សំខាន់ម្នាក់ និងជាមិត្តដ៏ល្អរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។ សម្តេចប្រធានព្រឹទ្ធសភា មានប្រសាសន៍ទៅកាន់ប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម ក្នុងលិខិតរំលែកទុក្ខថា៖«ស្នាដៃជាប្រវត្តិសាស្ត្រនិងគំរូដ៏ឆ្នើមរបស់ឯកឧត្តម ឡឺ ខាភៀវ នឹងបន្តស្ថិតស្ថេរជានិរន្តរ៍»។ សម្រាប់សម្តេច ហេង សំរិន វិញ មរណភាពរបស់លោក ឡឺ ខាភៀវ គឺជាការបាត់បង់មិត្តដ៏ល្អរបស់កម្ពុជា។ សម្តេច បន្តថា លោក ឡឺ ខាភៀវ ធ្លាប់បានរួមចំណែកស្តារ កសាង អភិវឌ្ឍ និង ចូលរួមលើកកម្ពស់ទំនាក់ទំនងនិងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយកម្ពុជា។ តាមរយៈលិខិតរំលែកទុក្ខ ជូនទៅប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម សម្តេចប្រធានរដ្ឋសភា បង្ហាញសមានចិត្តថា៖«ក្នុងខណៈដ៏សោកសង្រេងនេះ ខ្ញុំ សូមចូលរួមជាមួយលោកជំទាវ ព្រមទាំងបក្ស រដ្ឋ និង ប្រជាជនវៀតណាម ក៏ដូចជា ក្រុមគ្រួសារសព ដើម្បីឧទ្ទិសបួងសួងដល់ដួងវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់ឯកឧត្តម ឡឺ ខាភៀវ សូមទៅកាន់សុគតិភព កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ»។ លិខិតរំលែកទុក្ខរបស់សម្តេចប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងលិខិតរំលែកទុក្ខរបស់សម្តេចប្រធានរដ្ឋសភា ដែលជូនទៅប្រធានរដ្ឋសភាវៀតណាម គឺធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០ជាមួយគ្នា។ លោក ឡឺ ខាភៀវ កើតនៅឆ្នាំ១៩៣១ ហើយចាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ១៩៩២ លោក បានចូលបម្រើការងារក្នុងជួរកងទ័ព រហូតដល់ឡើងឋានន្តរសកិ្តជាឧត្តមសេនីយ៏ឯកបម្រុង និងជាប្រធានអគ្គនាយកដ្ឋាននយោបាយ។ ក្នុងមហាសន្និបាតបក្សអាណតិ្តទី៧ នៅឆ្នាំ១៩៩១ លោក ឡឺ ខាភៀវ បានជាប់ឆ្នោតជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្ស។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៩៤ ក្នុងអង្គប្រជុំមជ្ឈិមលើកទី៣ (អាណត្តិ៧) លោក បានជាប់ឆ្នោតចូលក្នុងគណៈលេខា ដល់ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៤ លោក បានជាប់ឆ្នោតជាសមាជិកការិយាល័យនយោបាយ ហើយនៅខែមេសា ឆ្នាំ១៩៩៦ លោក ត្រូវបានតែងតាំងជាអចិន្ត្រៃយ៍គណៈលេខា។ រហូតដល់មហាសន្និបាតបក្សអាណត្តិទី៨ នៅឆ្នាំ១៩៩៦ លោក ឡឺ ខាភៀវ បានបន្តជាប់ឆ្នោតជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការមជ្ឈឹមបក្ស សមាជិកគណៈអចិន្ត្រៃយ៍នៃការិយាល័យនយោបាយ និងប្រចាំការការិយាល័យនយោបាយ។ នៅថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៧ ក្នុងអង្គប្រជុំលើកទី៤ (អាណតិ្តទី៨) លោក បានជាប់ឆ្នោតជាអគ្គលេខាធិការមជ្ឈិមបក្ស និងបានកាន់តួរនាទីនេះដល់ខែមេសាឆ្នាំ២០០១។ លោក ឡឺ ខាភៀវ ធ្លាប់កាន់តួនាទីជាបញ្ជាការរងទទួលបន្ទុកនយោបាយនៃបញ្ជាការដ្ឋានកងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តវៀតណាមនៅកម្ពុជា ហៅថា រណសិរ្យ៧១៩។ ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់លោក ឡឺ ខាភៀវ ខាងលើនេះ ត្រូវបានបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ស្ថានទូតវៀតណាមប្រចាំកម្ពុជា។ អគ្គលេខាធិការបក្ស ឬអគ្គលេខាធិការមជ្ឈិមបក្ស គឺជាអ្នកដែលមានឋានៈនិងអំណាចខ្លាំងជាងគេ ក្នុងបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម។ បក្សកុម្មុយនីស្តនៃប្រទេសផ្សេងទៀត ដូចជា បក្សកុម្មុយនីស្តចិន ជាដើម ក៏ចាត់ទុកអគ្គលេខាធិការបក្ស ជាអ្នកដែលមានឋានៈខ្ពស់ជាងគេដែរ។ ក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធបក្សកុម្មុយនីស្ត អគ្គលេខាធិការបក្ស ប្រៀបដូចជាប្រធានបក្ស៕	ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមនាថ នរោត្ដម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា រួមទាំងមេដឹកនាំកំពូលៗរបស់កម្ពុជា គឺ សម្តេច សាយ ឈុំ ប្រធានព្រឹទ្ធសភា សម្តេច ហេង សំរិន ប្រធានរដ្ឋសភា និង សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានថ្វាយនិងជូនសារទៅកាន់មេដឹកនាំវៀតណាម ដើម្បីសម្តែងការសោកស្តាយនិងចូលរួមរំលែកចំពោះមរណភាពរបស់លោក ឡឺ ខាភៀវ (Le Kha Phieu) អតីតអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម ក្នុងជន្មាយុ៨៩ឆ្នាំ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០។
កុមារា ធឿន ថៃជា គឺកូនទី៣ របស់លោក ធឿន ថាមុត និងលោកស្រី ផន ដាវី ដែលមានទីលំនៅភូមិឆ្មាពួន ឃុំជើងកើប ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង ខេត្តកណ្ដាល។ គ្រួសារនេះមានសមាជិក ៦នាក់ ក្នុងនោះក្រៅពីឪពុកម្ដាយ គឺមានកូនប្រុស ២នាក់ និងស្រី ២នាក់។ ដោយសារជីវភាពខ្វះខាត និងមិនមានដីផ្ទាល់ខ្លួនផង លោក ថាមុត បានសង់ផ្ទះដ៏តូចមួយ នៅមាត់ព្រែកកំពឹស ដែលស្ថិតនៅភូមិ ឃុំខាងលើ។ កុមារា ថៃជា ជាកូនទី៣ ចំណែកបងប្រុសទី១ និងបងស្រីទី២ សុទ្ធតែកំពុងធ្វើការជាកម្មករ-កម្មការិនីរោងចក្រ។ កុមារា ធឿន ថៃជា រើសអេតចាយផង និងសិក្សាផង កុមារា ថៃជា តែងជួយរើសអេតចាយជាមួយឪពុកម្ដាយ ដើម្បីរកប្រាក់បន្ថែមសម្រាប់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ អង្គុយពីលើរុឺម៉កដឹកអេតចាយ ដែលសណ្តោងដោយម៉ូតូ ដ៏សែនចាស់ មិនមានកុងទ័រ និងអំពូលភ្លើង ដូចម៉ូតូដទៃ លោក ថាមុត បានដឹកកូនប្រុសរូបនេះ និងប្រពន្ធ រើសអេតចាយតាមដងផ្លូវជាតិ និងតាមកន្លែងដាក់សំរាម នៅខាងមុខផ្ទះរបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់នោះ ទាំងកណ្ដាលថ្ងៃក្ដៅ។ ស្ថិតក្នុងសម្លៀកបំពាក់ខោខៀវជើងខ្លី និងអាវយឺតកីឡាពណ៌ក្រហម ប្រឡាក់សុទ្ធតែដី និងមានក្លិនមិនសូវល្អ ដូចក្មេងដទៃ ថៃជា តែងចុះពីរុឺម៉ក មករើសសំបកកំប៉ុង ដបទឹកសុទ្ធ រួមទាំងរបស់អេតចាយមួយចំនួន ដែលអាចលក់បាន ពីតាមដងផ្លូវ និងកន្លែងដាក់សំរាម។ ជាក្មេងមានការអប់រំបានល្អផង កុមារារូបនេះ បានរៀបចំសំរាម ដែលខ្លួនរើសពីមុខផ្ទះអ្នកភូមិ បានយ៉ាងល្អ ដោយមិនឲ្យម្ចាស់ផ្ទះទាំងនោះ ព្រួយបារម្ភពីភាពរញ៉េរញ៉ៃ នៃសំរាមឡើយ។ ចំពោះការរើសអេតចាយនេះ ថៃ ជា តែងចាប់ផ្ដើមពីម៉ោង ១ថ្ងៃត្រង់ បន្ទាប់ពីរូបគេ បានសម្រាកបាយថ្ងៃត្រង់រួច។ ចំណែកឯចំណូល កុមារារូបនេះ រួមជាមួយឪពុក រកបានចន្លោះពី ៣ម៉ឺនរៀល ទៅ៤ម៉ឺនរៀល ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយក៏ត្រូវចំណាយ ចន្លោះពី ២ម៉ឺន ទៅ៣ម៉ឺនរៀល ផងដែរ។ កុមារា ធឿន ថៃជា កំពុងរៀន មុនពេលហូបអាហារថ្ងៃត្រង់ កុមារា ធឿន ថៃជា បាននិយាយដូច្នេះថា៖«ចេញពីរៀន ខ្ញុំ ហូបបាយ ហើយចេញរើសអេតចាយ។ មូលហេតុខ្ញុំប្រឹង ដោយសារគ្រួសារខ្ញុំអត់មានលុយ។ ខ្ញុំ មិនតូចចិត្តទេ ប៉ុន្ដែ ខ្ញុំត្រូវប្រឹងប្រែង។»។ សិស្សថ្នាក់ទី៥ រូបនេះ ជាមួយក្មេងៗ ក្នុងភូមិជាច្រើនអ្នក ដែលមានវ័យស្របាលគ្នា តែងជិះកង់ទៅសាលាបឋមសិក្សា ហ៊ុន នាង ព្រែកកំពឹស ដែលមានចម្ងាយ ២គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទះរបស់ខ្លួន ។ លុះម៉ោង ១១ព្រឹក កុមារា ថៃជា ទើបចេញពីរៀនមកវិញ។ ក្នុងថ្នាក់រៀន កុមារារូបនេះ ទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់ លេខ៣១ ដែលជាមធ្យមភាគ បានត្រឹម ៦ក្បៀស ក្នុងចំណោមសិស្សជាង ៥០នាក់។ កុមារារូបនេះ ចង់រៀនភាសាអង់គ្លេស ដូចជាក្មេងមួយចំនួនដែរ ប៉ុន្ដែដោយសារគ្រួសារ មិនមានថវិកាផ្គត់ផ្គង់ ទើប ថៃជា បានត្រឹមតែជិះកាត់សាលាភាសាអង់គ្លេស ទាំងអារម្មណ៍ស្ដាយការសិក្សា។ «ខ្ញុំចង់រៀនអង់គ្លេស ព្រោះថ្ងៃក្រោយ ប្រសិនខ្ញុំបានទៅប្រកួតប្រដាល់នៅស្រុកគេ ខ្ញុំអាចនិយាយអង់គ្លេសបាន។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត បើខ្ញុំចេះតិចតួច ខ្ញុំអាចបង្រៀន អ្នកអត់ចេះបាន។»។ កុមារា ថៃ ជា បាននិយាយដូច្នេះ។ មុនពេលអាហារថ្ងៃត្រង់ឆ្អិន កូនប្រុសទី៣ រូបនេះ តែអានសៀវភៅ និងធ្វើកិច្ចការផ្ទះមួយចំនួនតាមដែលអាចធ្វើបាន ព្រោះមិនចង់សម្រាកមុនពេលបាយថ្ងៃត្រង់នោះទេ បើទោះជាមានពេលទំនេរក៏ដោយ។ បាយថ្ងៃត្រង់ ជាមួយម្ហូបត្រឹមតែមួយមុខដែលចម្អិនដោយម្ដាយរបស់ខ្លួន កុមារា ថៃជា ក៏អាចទទួលទានបានឆ្អែត ហើយស្កប់ស្កល់។ ជាមួយសំឡេងទឹកហូរក្រោមផ្ទះ ដែលមានទំហំប្រមាណ ៥ម៉ែត្រការ៉េ ហើយមានខ្យល់ត្រជាក់ផង កុមារា ធឿន ថៃជា អាចសម្រាកពេលថ្ងៃបានយ៉ាងស្រួល។ លុះចូលដល់ម៉ោង១ថ្ងៃត្រង់ លោក ធឿន ថាមុត តែងដាស់កូនឲ្យរៀបចំខ្លួន ដើម្បីចេញទៅរើសអេតចាយ នៅម៉ោង ១ថ្ងៃត្រង់។ ការរើសអេតចាយ ចាប់ផ្ដើមពីម៉ោង ១ ដល់ ៤ល្ងាច ព្រោះ ថៃជា ត្រូវហ្វឹកហាត់ប្រដាល់ នៅម៉ោង ៥ ល្ងាច។ ប្រឡូកក្នុងវិស័យប្រដាល់គុនខ្មែរ ដើម្បីសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងស្ដារគ្រួសារ កុមារា ធឿន ថៃជា ជាសិស្សប្រដាល់នៅក្លិបចក្រវាឡគុនខ្មែរ ដែលមានទីតាំងក្នុងភូមិជាមួយគ្នា។ ក្នុងវ័យ ១២ឆ្នាំ កុមារារូបនេះ មិនដែលចំណាយពេលរត់លេង ឬសប្បាយបែបជាកុមារភាពទេ ប៉ុន្ដែបានចំណាយពេលជាច្រើនរបស់ខ្លួន ដើម្បីសិក្សា និងហ្វឹកហាត់ប្រដាល់។ ថៃជា បានបញ្ជាក់ថា នេះគឺជាឆន្ទៈរបស់ខ្លួនចង់សាង និងស្ដារគ្រួសារ។ អ្នកប្រដាល់វ័យ ១២ឆ្នាំរូបនេះ បន្ថែមដូច្នេះថា៖« ខ្ញុំ មិនឈប់រៀនទេ ហើយខ្ញុំត្រូវតែប្រឹងហ្វឹកហាត់ប្រដាល់។ ពេលខ្ញុំល្បីឈ្មោះ គ្រួសារខ្ញុំ ឪពុកម្ដាយខ្ញុំ ក៏សប្បាយចិត្ត ហើយខ្ញុំក៏អាចជួយគ្រួសារខ្ញុំ បានច្រើនដែរ។»។ លោក រស់ សុជា គ្រូបង្វឹក និងជាប្រធានក្លិបប្រដាល់ចក្រវាឡគុនខ្មែរ បានប្រាប់បន្ថែមថា កុមារា ធឿន ថៃជា គឺជាក្មេងឧស្សាហ៍ ស្ដាប់បង្គាប់ និងគោរពគ្រូបង្វឹកណាស់។ «បង្វឹក ធឿន ថៃជា មិនហត់ទេ ព្រោះជាក្មេងល្អ ស្រួលនិយាយគ្នា។ និយាយរួម គាត់ព្យាយាមណាស់។»។ លោក រស់ សុជា បាននិយាយបែបនេះ។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា កុមារា ធឿន ថៃជា បានចូលហ្វឹកហាត់ប្រដាល់ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ២០២២ ដែលមកដល់ពេលនេះមានរយៈពេល ១ឆ្នាំ ហើយក៏បានឡើងប្រកួត លើសង្វៀនថ្នាលគុនខ្មែរ បានចំនួន២ដងដែរ។ ថៃជា បានយកឈ្នះលើដៃគូ បានទាំង២ប្រកួត ។ កុមារា រូបនេះ ជឿថា គ្រួសាររបស់ខ្លួន នឹងមិនស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបែបនេះរហូតទេ ប្រសិនជាគាត់នៅបន្ដភាពប្រឹងប្រែង និងព្យាយាមហ្វឹកហាត់ឲ្យក្លាយជាកីឡាករអាជីពម្នាក់ នាថ្ងៃអនាគត៕	ទោះជាត្រូវសិក្សាផង និងត្រូវរើសអេតចាយជួយជីវភាពគ្រួសារផង តែកុមារា ធឿន ថៃជា មានវ័យ១២ឆ្នាំ ឆ្លៀតមកហ្វឹកហាត់ប្រដាល់គុនខ្មែរថែមទៀត។ រៀនថ្នាក់ទី៥ នៅសាលាបឋមសិក្សា ហ៊ុន នាង ព្រែកកំពឹស ធឿន ថៃជា បង្ហាញមហិច្ឆតារបស់ខ្លួន ចង់ជ្រោមជ្រែងគ្រួសារ ឱ្យមានជីវភាពធូរធារនៅថ្ងៃអនាគត តាមរយៈការខំប្រឹងប្រែងឲ្យក្លាយជាកីឡាករល្បីឈ្មោះម្នាក់ ក្នុងវិស័យកីឡាប្រដាល់គុនខ្មែរ។
ទន្លេសាប មានប្រវែង ១២០គីឡូម៉ែត្រ គឺជាទន្លេមួយដែលតភ្ជាប់ទន្លេមេគង្គ និងបឹងទន្លេសាប ។ ក្នុងអំឡុងពេលរដូវវស្សា ចាប់ពីខែ កក្កដា ដល់ខែវិច្ឆិកា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ទឹកទន្លេមេគង្គចាប់ផ្តើមឡើង ទឹកក៏ហូរចូលក្នុងទន្លេសាប និងបន្តហូរចូលទៅក្នុងបឹងទន្លេសាបទៀត។ នៅពេលដែលភ្លៀងមូសុងវស្សាថយចុះក្នុងវិច្ឆិកា ទឹកទន្លេមេគង្គក៏ស្រកចុះ ទឹកបឹងទន្លេសាប ក៏ហូរត្រឡប់ចេញមក ដោយឆ្លងកាត់ទន្លេសាបចូលក្នុងទៅទន្លេមេគង្គវិញដែរ។ ក្នុងពេលនោះ ហ្វូងមច្ឆជាតិដ៏ច្រើនឥតគណនា ក៏បានធ្វើចរាចរផ្លាស់ទីចេញពីបឹងទន្លេសាប ត្រឡប់ចូលទៅក្នុងទន្លេមេគង្គវិញផងដែរ ដែលជាពេលវេលាដ៏មមាញឹកសម្រាប់អ្នកនេសាទ ព្រមទាំងប្រជាជនមកពីគ្រប់ទិសទីជួបជុំគ្នានៅតំបន់កំពង់ហ្លួងនេះ ដើម្បីកែច្នៃផលនេសាទជាផ្អក ប្រហុក ត្រីឆ្អើរជាដើម។ល។ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែឧសភាកន្លងទៅ រដ្ឋបាលជលផល នៃក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខប្រមាញ់ និងនេសាទ បានជូនដំណឹងពីរដូវបិទនេសាទ សម្រាប់ដែននេសាទទឹកសាប ឆ្នាំ២០១៩។ បើតាមការជូនដំណឹងនេះ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា បិទដែននេសាទទឹកសាប ដែលស្ថិតនៅខាងជើងខ្សែស្របចតុម្មុខ រួមមានបណ្តាខេត្តទាំងអស់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប ខេត្តកំពង់ចាម ត្បូងឃ្មុំ ក្រចេះ រតនគិរី មណ្ឌលគិរី ព្រះវិហារ ប៉ៃលិន ឧត្តរមានជ័យ រាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្តកណ្តាល ផ្នែកខាងលើចតុម្មុខ។ ចាប់ពីថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា បិទដែននេសាទទឹកសាប ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូងខ្សែស្របទន្លេចតុម្មុខ រួមមានរាជធានីភ្នំពេញ ផ្នែកខាងត្បូងចតុម្មុខ ខេត្តកណ្តាល ព្រៃវែង តាកែវ កំពង់ស្ពឺ និងស្វាយរៀង។ នៅក្នុងរយៈពេលបិទនេសាទនេះ មានតែឧបករណ៍នេសាទជាលក្ខណៈគ្រួសារ ដែលមានចែងក្នុងប្រកាសលេខ ៤៥៨ ប្រក.កសក ចុះថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ ប៉ុណ្ណោះ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកនេសាទប្រើប្រាស់។ ចំពោះឧបករណ៍នេសាទដូចជា៖ អួន ម៉ាញ់ ចៃរ៉ា ជន សាប នាម ឈ្នក់ មិនអនុញ្ញាតឲ្យប្រើប្រាស់ឡើយ។ ដោយឡែក ឧបករណ៍នេសាទ«មង»អាចធ្វើនេសាទបានតែប្រវែង ១០០ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ៕	រូបភាពខាងលើនេះ គឺជាទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃផ្ទះបណ្តែតទឹក ដែលស្ថិតនៅក្នុងឃុំកំពង់ហ្លួង ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល តាមបណ្តោយដងទន្លសាប នារដូវបិទនេសាទ។ តាមពិតទីនេះ គឺជាកន្លែងដែលមានសកម្មភាពនេសាទ និងការកែច្នៃផលនេសាទដ៏មមាញឹកមួយ នៅ ក្នុងរដូវបើកនេសាទ។
ទោះមិនអាចអង្វរប្រពន្ធវិលទៅវិញក្ដី តែបុរសដែលសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះរូបនេះ បង្ហាញអារម្មណ៍រីករាយ លាយឡំនឹងការអាណិតកូនតូច ដែលមកត្រូវលំបាករស់នៅក្រោមតង់ក្នុងចម្ការលោក ខឹម វាសនា ប្រមាណ១០ថ្ងៃមកកនេះ៕	សៀមរាប៖ ក្រោយរង់ចាំដោយភាពអត់ធ្មត់ នៅរសៀលថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា គ្រួសារមួយនៅខេត្តកំពង់ចាម ត្រូវបានសមត្ថកិច្ច សម្របសម្រួលនាំចូលទៅក្នុងចម្ការរបស់លោក ខឹម វាសនា និងបានរកឃើញសមាជិកគ្រួសារឡើងវិញ។ យ៉ាងណា បុរសរូបនេះអាចត្រឹមយកកូនអាយុ២ខួបវិលទៅផ្ទះវិញតែប៉ុណ្ណោះ ចំណែកប្រពន្ធដែលលួចនាំយកមកចម្ការតាំងពីថ្ងៃទី២៥ ខែសីហា មកនោះ មិនព្រមវិលទៅវិញទេ។
កាស៊ីណូ និងអាជីវកម្ម សរុបជាង៣០កន្លែងនៅម៉ាកាវ នឹងត្រូវបិទទ្វាររយៈពេល១សប្តាហ៍ ហើយប្រជាជនត្រូវតែនៅផ្ទះ លើកលែងតែមានការងារចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវអនុញ្ញាត។ នេះជាការរឹតត្បិតនៅម៉ាកាវទ្រង់ទ្រាយធំលើកដំបូងគិតតាំងពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០មក ខណៈដែលជំងឺកូវីដ-១៩ កំពុងផ្ទុះឡើងខ្លាំងមិនធ្លាប់មាន។ ក្នុងសេចក្ដីប្រកាស រដ្ឋាភិបាលតំបន់ម៉ាកាវព្រមានថា ប៉ូលិសនឹងតាមដានការធ្វើដំណើររបស់ប្រជាជននៅខាងក្រៅ ហើយការពិន័យនឹងត្រូវអនុវត្តយ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើអ្នកដែលមិនអនុវត្តតាមបម្រាមគោចរ។ ប្រជាជនមិនអាចធ្វើដំណើរចេញ ឬចូលក្នុងតំបន់រដ្ឋបាលពិសេសម៉ាកាវបានឡើយក្នុងរយៈពេលយ៉ាងតិច៥ថ្ងៃ។ ដំបូងឡើយ រដ្ឋាភិបាលម៉ាកាវស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការបិទកាស៊ីណូ ដោយសារវាផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនជាច្រើនដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល ហើយជាចំណូលរបស់រដ្ឋាភិបាលជាង៨០ភាគរយឯណោះ។ វិធានការរបស់អាជ្ញាធរម៉ាកាវ ធ្វើឱ្យភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុនល្បែងមួយចំនួនធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ ភាគហ៊ុនរបស់ក្រុមហ៊ុន Sands China បានធ្លាក់ចុះ ៩ភាគរយ ខណៈដែលភាគហ៊ុននៅក្រុមហ៊ុន Melco International, Wynn Macau, SJM, Galaxy, និង MGM China បានធ្លាក់ចុះពី៦ភាគរយទៅ ៧ភាគរយ។ អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួន ព្យាករណ៍ថា ប្រាក់ចំណូលបានមកពីវិស័យល្បែងទំនងជាមិនងាយកើនឡើងវិញទេរហូតដល់ចុងត្រីមាសទី៣ ឬអាចដល់ក្នុងត្រីមាសទី៤។ នេះបើតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters។ ជាមួយគ្នានេះ ប្រជាជននៅម៉ាកាវទាំងអស់ ក៏ត្រូវធ្វើតេស្តរកវីរុស៤ដងក្នុងសប្ដាហ៍នេះ ខណៈពួកគេធ្វើតេស្ត៦ដងរួចមកហើយគិតចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលខែមិថុនាមក។ លើសពីនេះ ពួកគេត្រូវធ្វើតេស្តរហ័សដោយខ្លួនឯងជារៀងរាល់ថ្ងៃផងដែរ។ នេះជាវិធានការតឹងតែងស្របតាមគោលនយោបាយរដ្ឋាភិបាលចិនដែលកំពុងប្រឹងប្រែងសម្រេចគោលនយោបាយ កូវីដសូន្យ។ គួរបញ្ជាក់ថា ប្រជាជនម៉ាកាវជាង៩០ភាគរយបានចាក់វ៉ាក់សាំងបង្ការជំងឺកូវីដ-១៩ ពេញលេញរួចរាល់ហើយ តែវាមិនអាចទប់ស្កាត់ការរាលដាលដ៏ឆាប់រហ័សនៃវីរុសបំប្លែងថ្មីអូមីក្រុងឡើយ។ ចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលខែមិថុនា ម៉ាកាវមានអ្នកឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ ប្រហែល១៥០០នាក់ ហើយមនុស្សជិត២ម៉ឺននាក់បានជាប់កាតព្វកិច្ចធ្វើចត្តាឡីស័ក៕	ម៉ាកាវ បានបិទកាស៊ីណូទាំងអស់ រួមទាំងអាជីវកម្មមួយចំនួនទៀតរយៈពេល១សប្ដាហ៍ គិតចាប់ថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា តទៅដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩។ ការបិទកាស៊ីណូទាំងស្រុងនៅម៉ាកាវ គឺជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលជាង ២ឆ្នាំចុងក្រោយដែលធ្វើឱ្យភាគហ៊ុនក្រុមហ៊ុនល្បែងជាច្រើនធ្លាក់ចុះ។
ក្រុមកាំភ្លើងធំ បន្តនាំមុនកំពូលតារាងនៅ Premier League ក្រោយបំបាក់ក្រុមភ្ញៀវមាន់ខ្នាយមាស ក្នុងលទ្ធផល ៣-១ យ៉ាងងាយស្រួល ក្នុងកីឡដ្ឋាន Emirate ថ្ងៃទី១ ខែសីហា។ គ្រាប់បាល់ជ័យជម្នះ ៣គ្រាប់របស់Arsenal ធ្វើបានដោយកីឡាករ Thomas Partey នៅនាទី២០ ក្នុងវគ្គទីមួយ មុន Gabriel Jesus ស៊ុតគ្រាប់ទី២ នាទី៤៩ និង Granit Xhaka ស៊ុតនៅនាទី៦៧ ក្រោយ ខ្សែការពារស្លាបឆ្វេង Emerson Royal របស់ Spurs ទទួលបានកាតក្រហមនាទី៦២។ ១គ្រាប់ដែល Spurs រកបាន គឺដោយ Harry Kane ស៊ុតបាល់ពិន័យនាទី ៣១។ ក្រោយជ័យជម្នះនេះ Arsenal បន្តភាពខ្លាំងខ្លួនដោយឆ្លងកាត់៨ ប្រកួតមកនេះ ពួកគេរងបរាជ័យតែមួយលើកប៉ុណ្ណោះ ហើយបន្តឈរកំពូលតារាងជាមួយ ២១ពិន្ទុក្នុងដៃ។ នៅទឹកដីអ៊ីតាលីវិញ SSC Napoli បន្តនាំមុខលើកំពូលតារាងនៃក្របខណ្ឌ Serie A ក្រោយបំបាក់ក្រុមភ្ញៀវ Torino ក្នុងទឹកដីកីឡដ្ឋាន Diego Armando Maradona ក្នុងលទ្ធផល ៣-១។ ការស៊ុត២គ្រាប់ពីកីឡាករ Andre Zambo Anguissa និង Khivcha Kvaratskhelia សមល្មមជួយឱ្យ Napoli រកបាន៣ពិន្ទុបន្ថែមពីការប្រកួតសប្តាហ៍ទី៨ នៃលីគកំពូលអីតាលីមួយនេះ។ ចំណែក១គ្រាប់ Torina ស៊ុតដោយកីឡាករ Antonio Sanabria។ ការប្រកួតដ៏ជក់ចិត្តមួយគូទៀត Inter Milan រងបរាជ័យក្រោមថ្វីជើងក្រុម AS Roma ដឹកនាំដោយលោក Jose Mourinho លទ្ធផលដ៏តឹងតែ ២-១។ ចំណែកឯទឹកដីបារាំងម្ចាស់ផ្ទះ Paris Saint Germain ក៏បន្តភាពខ្លាំងក្លារបស់ខ្លួនដែរ ដោយមិនទាន់ស្គាល់បរាជ័យមួយប្រកួតនៅឡើយទេក្នុង Ligue 1 ក្រោយពួកគេបានយកឈ្នះលើក្រុម OGC Nice លទ្ធផល ២-១ នៃការប្រកួតដែលលីគបារាំងឈានជើងដល់សប្តាហ៍ទី៩ មកនេះ។ ជ័យជម្នះរបស់ PSG គឺទទួលបានការជួយសង្គ្រោះពីសំណាក់កីឡាករវ័យក្មេង Kylian Mbappe ក្រោយរូបគេបានប្តូរចូលហើយស៊ុតរកបានគ្រាប់ជ័យជម្នះនៅនាទី៨៣ ខណៈគ្រាប់ទី១ ស៊ុតដោយតារាឆ្នើម Lionel Messi តាំងនាទី២៨ មក។ Nice បានតាមស្មើ PSG នៅនាទី៤៧ ដើមវគ្គទី២ ដោយកីឡាករ Gaetan Laborde។ នេះជាជ័យជម្នះលើកទី៨ របស់ PSG នៅ Ligue 1 ដោយក្នុងនោះមាន១ប្រកួតបញ្ចប់លទ្ធផលស្មើ ។ ឆ្លងកាត់៩ប្រកួតមកនេះ PSG ឈរកំពូលតារាងមាន ២៥ពិន្ទុក្នុងដៃ។ ក្រឡែកទៅទឹកដីអាល្លឺម៉ង់វិញ Union berlin រងបរាជ័យលើកដំបូងរបស់ខ្លួននៅ Bundesliga ក្រោយត្រូវម្ចាស់ផ្ទះ Eintracht Frankfurt បំបាក់ក្នុងលទ្ធផល ២-០។ ២គ្រាប់ស៊ុតដោយ Mario Gotze និង Jesper Lindstrom ជួយឱ្យក្រុមកំពុងឡើងជើងខ្លាំង Frankfurt បញ្ចប់ដំណើរមិនដែលចាញ់របស់ Union Berlin បើទោះក្រុមខ្លួនមានកីឡាករត្រឹម ១០នាក់តាំងពីនាទី៦៨ ក្តី។ ទោះ Union Berlin រងបរាជ័យលើកដំបូងរបស់ខ្លួនក្តី ប៉ុន្តែពួកគេក៏នៅតែជាក្រុមស្ថិតនៅកំពូលតារាង Bundesliga ក្នុងសប្តាហ៍ទី៨ នៃលីគអាល្លឺម៉ង់នេះដដែល៕	លីគកំពូលៗតំបន់អឺរ៉ុបបានវិលត្រលប់មកវិញក្រោយការសម្រាកនៃការប្រកួតអន្តរជាតិនានា។ សម្រាប់ការប្រកួតសប្តាហ៍ទី៨ នេះ Arsenal បន្តភាពខ្លាំងរបស់ខ្លួនដោយឈ្នះលើ Tottenham Hotspur ក្នុងផ្ទះ ៣-១ ជំនួបទីក្រុងឡុងដ៍នៃ Premier League។ លីគអ៊ីតាលី Serie A ក្រុម SSC Napoli ឈ្នះ Torino ៣-១ ឯលីគបារាំង Ligue 1 វិញ Paris Saint Germian ឈ្នះ OGC Nice លទ្ធផល ២-១ ។ ចំណែកលីគកំពូលអាល្លឺម៉ង់ Union Berlin ត្រូវ Eintracht Frankfurt បញ្ចប់ភាពមិនដែលចាញ់។
ហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលនេះបានកើតឡើងកាលពីចុងសប្តាហ៍មុននាការប្រកួតយូដូ ផ្នែកបុរសប្រភេទទម្ងន់ ៨១ គីឡូក្រាមរវាងកីឡាករព័រទុយហ្គាល់ Egutidze និងគូប្រជែង Robin Pacek សញ្ជាតិស៊ុយអែត។ ខណៈដែល Pacek ព្យាយាមយកដៃចាប់ទៅលើគូប្រកួត ភ្លាមនោះទូរសព្ទក៏ធ្លាក់ចេញពីអាវ (kimono) របស់កីឡាករ Egutidze ហើយអាជ្ញាកណ្តាលបានបញ្ឈប់ការប្រកួតតែម្តង។ កីឡាករយូដូវ័យ ២៣ ឆ្នាំដែលមានដើមកំណើតហ្សកហ្ស៊ីយល់ព្រមទទួលខុសត្រូវផ្នែកបច្ចេកទេសចំពោះការនាំយកវត្ថុដែលមិនមានការអនុញ្ញាតទៅលើក្តាតាពីប្រកួត។ អ្នករៀបចំការប្រកួតក៏បានព្រមប្រៀងគ្នាឲ្យ Egutidze ធ្លាក់ចេញពីព្រឹត្តិការណ៍នោះតែម្តង។ រឿងរ៉ាវដ៏កម្រនេះបានធ្វើអោយអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមជាច្រើនសើចចំអកទៀតផង។ អ្នកខ្លះលើកឡើងថា Egutidze ច្បាស់ជាភ្លេចយកទូរសព្ទចេញពីឯកសណ្ឋានមុនការប្រកួត។ អ្នកខ្លះទៀតថា«ប្រហែលគាត់ចង់ដឹងពីចង្វាក់បេះដូង និងកាឡូរីរបស់គាត់តាមរយៈ Google Health ឬ Strava »។ ហើយក៏មានអ្នកចំអកបែបលេងសើចថា ប្រហែលជា Egutidze ត្រូវការ Update ហ្វេសប៊ុករបស់ខ្លួនអំឡុងការប្រកួតនោះ៕	កីឡាករយូដូ Anri Egutidze ត្រូវបានអាជ្ញាកណ្តាលសម្រេចកាត់សេចក្តីឲ្យចាញ់តែម្តងក្រោយធ្លាក់ទូរសព្ទដៃពីសម្លៀកបំពាក់អំឡុងការប្រកួតមួយក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡា Judo Tour ឆ្នាំ ២០១៩ លំដាប់ Gran Slam នាទីក្រុងបាគូ ប្រទេសអាស៊ែបៃហ្សង់។
តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Reuters រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសឥណ្ឌូណេស៊ី លោកស្រី Retno Marsudi គ្រោងទស្សនកិច្ចទៅមីយ៉ាន់ម៉ានៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈនេះ។ ប៉ុន្តែក្រោយមក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌូណេស៊ី បានអះអាងថា ទស្សនកិច្ចទៅមីយ៉ាន់ម៉ា នៅពេលនេះ មិនមែនជាជម្រើសល្អទេ និងត្រូវលុបចោលវិញ។ ស្របពេលប្រមុខការទូតឥណ្ឌូណេស៊ីមានវត្តមានក្នុងប្រទេសថៃស្រាប់ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសមីយ៉ាន់ម៉ា លោក Wunna Maung Lwin ក៏បានធ្វើដំណើរទៅថៃដែរ។ តាមប្រភពមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលថៃម្នាក់ ប្រមុខការទូតទាំងពីរ អាចនឹងមានជំនួបដាច់ដោយឡែកមួយ។ លោក Wunna Maung Lwin ក៏ត្រូវមានជំនួបជាមួយប្រមុខការទូតថៃ លោក Don Pramudwinai ផងដែរ។ ជំនួបត្រីភាគី រំពឹងនឹងកើតមាន។ ក្នុងជំនួបនេះ ភាគីមីយ៉ាន់ម៉ា និងថៃ ឥណ្ឌូណេស៊ី នឹងជជែកពីស្ថានការណ៍នយោបាយ និងដំណោះស្រាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា។ ការគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ មិនឱ្យឈានទៅដល់ការបង្ហូរឈាម និងការសម្របសម្រួលរវាងក្រុមបាតុករ និងរបបសឹក ក៏អាចស្ថិតក្នុងរបៀបវារៈនៃជំនួបខាងលើដែរ។ កន្លងមក គេឃើញមានរបាយការណ៍ចុះផ្សាយថា ឥណ្ឌូណេស៊ី កំពុងស្វែងរកការគាំទ្រលើផែនការសកម្មភាពពីសំណាក់សមាជិកអាស៊ាន ក្នុងការសម្របសម្រួលឱ្យរបបសឹកយោធារៀបចំការបោះឆ្នោតឡើងវិញ ប៉ុន្តែផែនការនេះ មិនត្រូវបានក្រុមបាតុករមីយ៉ាន់ម៉ា គាំទ្រឡើយ ព្រោះវាជាសញ្ញាបញ្ហាថា ឥណ្ឌូណេស៊ី គាំទ្ររដ្ឋប្រហារនៅមីយ៉ាន់ម៉ា។ ក្រុមបាតុករ ទាមទារឱ្យរបបសឹកទទួលស្គាល់លទ្ធផលបោះឆ្នោតខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០។ យ៉ាងណាមិញ របាយការណ៍នេះ ក្រោយមក ត្រូវក្រសួងការបរទេសឥណ្ឌូណេស៊ីបដិសេធ។ ស្របគ្នានេះដែរ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសចិន លោកវ៉ាង យី បានប្រកាសគាំទ្រកិច្ចខិតខំរបស់អាស៊ានក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយនៅមីយ៉ាន់ម៉ា។ នៅក្នុងការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានរដ្ឋ លោក វ៉ាង បានបញ្ជាក់ថា ចិន ត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយ ក្នុងការសហការជាមួយអាស៊ាន ដើម្បីបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងនៅមីយ៉ាន់ម៉ា។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រមុខការទូតចិនរូបនេះ ក៏បានជំរុញជាថ្មី ឱ្យភាគីនយោបាយពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដោះស្រាយបញ្ហាប្រកបដោយស្ថិរភាព ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេស៕	រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសមីយ៉ាន់ម៉ា លោក Wunna Maung Lwin នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ បានជិះយន្តហោះទៅប្រទេសថៃ ដើម្បីជួបជាមួយសមភាគីឥណ្ឌូណេស៊ី លោកស្រី Retno Marsudi ជជែកពីបញ្ហានយោបាននៅមីយ៉ាន់ម៉ា។ ជំនួបរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងក្រុងបាងកកនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសឥណ្ឌូណេស៊ី លុបចោលដំណើរទៅមីយ៉ាន់ម៉ា។
លោកបាននិយាយថា ឪពុករបស់លោកក៏បានធំដឹងក្ដីនៅក្នុងគ្រួសារដែលមានអំពើហិង្សាផងដែរ ហើយឪពុករបស់លោកបានរងគ្រោះពីជំងឺបាក់ស្បាត ដែលហៅថា PTSD បន្តពីជីតារបស់លោក។ លោក Otieno ថាលោកក៏កើតជំងឺនេះផងដែរ ដែលបន្តពីជីតារបស់លោក។ ជីតារបស់លោកត្រូវគ្រូពេទ្យធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឃើញថាកើតជំងឺនេះក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំក្រោយមក បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីធ្វើសង្គ្រាមក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។ លោកបានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖ «កាលហ្នឹងជីតាខ្ញុំ មានកូន៣០នាក់។ អ្នកអាចស្រមៃឃើញពីស្ថានភាពរស់នៅនៅក្នុងភូមិយ៉ាងណាបានហើយ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់កំពុងមានជំងឺបែបនេះហើយគ្មាននរណាស្គាល់ជំងឺនេះនៅឡើយកាលពីទសវត្សទី៨០នោះ។ អីចឹងហើយ ជំងឺហ្នឹងបន្តកើតដល់គ្រួសារឪពុករបស់ខ្ញុំ ដោយក្នុងគ្រួសារមានតែអំពើហិង្សាជាប់រហូត។ ខ្ញុំគិតថា នៅពេលដែលខ្ញុំមានអាយុ១៥ឆ្នាំ នៅពេលនោះហើយជាពេលដែលខ្ញុំចាប់ផ្ដើមមានជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត ហើយខ្ញុំរស់នៅក្នុងស្ថានភាពជំងឺបែបហ្នឹងអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ»។ ឥឡូវនេះ លោក Otieno គឺជាអ្នកអប់រំផ្សព្វផ្សាយអំពីបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត។ លោកបានបង្កើតក្រុមមួយដែលមានសមាជិកប្រហែល២០០នាក់ ដើម្បីអប់រំផ្សព្វផ្សាយអំពីសុខភាពផ្លូវចិត្តដោយប្រើវិធីនិយាយរៀបរាប់អំពីសាច់រឿងពាក់ព័ន្ធដើម្បីជម្នះឲ្យផុតពីជំងឺផ្លូវចិត្ត។ លោកបាននិយាយថា កាលពី ៣-៤ឆ្នាំមុន មិនមានទិដ្ឋភាពបែបនេះឡើយ។ កាលពីពាក់កណ្ដាលខែវិច្ឆិកាកន្លងទៅនេះ រដ្ឋាភិបាលប្រទេសកេនយ៉ាបានរៀបចំសន្និសីទសុខភាពផ្លូវចិត្តថ្នាក់ជាតិលើកដំបូងបង្អស់ ក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យសុខភាពផ្លូវចិត្តកាន់តែប្រសើរឡើង និងចាត់ទុកជាអាទិភាពក្នុងវិស័យសាធារណៈ និងជាផ្នែកមួយនៃរបៀបវារៈសង្គមសេដ្ឋកិច្ច។ សន្និសីទសុខភាពផ្លូវចិត្តនេះ គឺជាសន្និសីទលើកដំបូងបង្អស់របស់ប្រទេសកេនយ៉ា ដែលដឹកនាំដោយក្រសួងសុខាភិបាល។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Rudi Eggers ដែលជាអ្នកតំណាងអង្គការសុខភាពពិភពលោកប្រចាំប្រទេសកេនយ៉ា បានថ្លែងក្នុងថ្ងៃបើកសន្និសីទរយៈពេលពីរថ្ងៃនេះថា៖ «បញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តនៅតែត្រូវគេអើពើមិនចាត់ចូលក្នុងការប្រឹងប្រែងជាសាកលដើម្បីលើកកម្ពស់សុខភាពនៅឡើយ។ ប្រជាជនដែលមានបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត ទទួលរងការរំលោភបំពានសិទ្ធិ ការរើសអើង និងមានអារម្មណ៍ខ្លាចគេមាក់ងាយ។ ប្រជាជនជាង៨០ភាគរយ ធ្លាប់មានបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត ដែលក្នុងនោះទាំងអ្នកដែលធ្លាប់ឆ្លងកាត់ការរំលោភបំពានផ្លូវអារម្មណ៍ និងផ្លូវកាយផងដែរ ដែលជាស្ថានភាពដែលកើតឡើងដោយសារគ្មានទម្រង់នៃការគាំទ្រការគាំពារសុខភាពផ្លូវចិត្តដែលមានតម្លៃសមរម្យ និងមានគុណភាព»។ កាលពីថ្ងៃទី ២១ ខែវិច្ឆិកា ប្រធានាធិបតីកេនយ៉ាលោក Uhuru Kenyatta បានបញ្ជាឱ្យក្រសួងសុខាភិបាលបង្កើតក្រុមការងារបច្ចេកទេសដើម្បីសិក្សាអំពីស្ថានភាពបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តក្នុងប្រទេសកេនយ៉ា និងផ្ដល់លទ្ធផលមកវិញនូវអ្វីដែលលោកបាននិយាយថានឹងអាចជួយរដ្ឋាភិបាលក្នុងការរៀបចំផ្ដល់ថវិកា និងធនធានសម្រាប់បញ្ហានេះ។ រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសុខាភិបាលអ្នកស្រី Susan Mochache បាននិយាយថា រដ្ឋាភិបាលបានផ្ដោតលើការចាត់ទុកបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តថាជាបញ្ហាអាទិភាពរបស់ជាតិ។ អ្នកស្រីបានបញ្ជាក់ថា៖ «នៅប្រទេសកេនយ៉ា ជំងឺផ្លូវចិត្តគឺជាបុព្វហេតុចម្បងដែលបណ្ដាលឱ្យមានជំងឺខូចសតិ ហើយមានអ្នកជំងឺប្រហែល២៥ភាគរយក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺដែលមិនសម្រាកនៅមន្ទីរពេទ្យ និងអ្នកជំងឺរហូតដល់ទៅ៤០ភាគរយក្នុងចំណោមអ្នកជំងឺដែលសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ រងគ្រោះស្ថានភាពជំងឺផ្លូវចិត្តទាំងនេះ»។ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានបញ្ជាក់ថា ចំនួនអ្នកធ្វើអត្តឃាតក្នុងប្រទេសកេនយ៉ាបានកើន៥៨ ភាគរយពីឆ្នាំ២០០៨ ដល់ឆ្នាំ២០១៧ គឺស្មើនឹង៤២១នាក់។ ក្នុងចំណោមករណីអត្តឃាតទាំង៤២១ ករណីនេះ អ្នកដែលធ្វើអត្តឃាតប្រហែល៧៥ភាគរយ គឺជាបុរស៕ សូមចុចទៅប្រភពដើម VOA ត្រង់នេះ	ណៃរ៉ូប៊ី លោក Onyango Otieno អាយុ៣១ ឆ្នាំ ធំដឹងក្ដីនៅក្នុងគ្រួសារមួយ ដែលគាត់បានពិពណ៌នាថាមាន"អំពើហិង្សាធ្ងន់ធ្ងរ"។
លោក ហេង រតនា អគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា គ្រាប់ឡង់ដែលផ្ទុះ គឺជាគ្រាប់យុទ្ធភណ្ឌបន្សល់ពីសម័យសង្គ្រាមប្រហែលមុនឆ្នាំ១៩៩៨។ ក្រោយហេតុការណ៍នេះកើតឡើង មន្ត្រីនៃមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា មិនទាន់ចាត់ប្រតិបត្តិការណ៍ ក្នុងការស្វែងរកគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះផ្សេងទៀត នៅទីតាំងនេះទេ។ លោក ហេង រតនា អះអាងដូច្នេះ៖«ភ្លាមៗពួកយើងអត់ទាន់បាន ធ្វើការបោសសម្អាត រុករកអ្វីច្រើនទេ។ ធ្វើការជាមួយប៉ូលីសសិន រកព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធទៅនឹងគ្រោះថ្នាក់ហ្នឹង»។ ទោះបីយ៉ាងណាក៏ដោយ អគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជារូបនេះ អំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋ ចូលរួមសហការជាមួយអាជ្ញាធរ ក្នុងការផ្ដល់ព័ត៌មានដល់អាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន សមត្ថកិច្ច ឬកម្លាំង CMAC ពេលជួបប្រទះ ឬសង្ស័យ ពីយុទ្ធភណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ ដែលមានវត្តមានរាយប៉ាយពពាយនៅកម្ពុជា។ គិតត្រឹមរយៈពេល៨ខែ ក្នុងឆ្នាំ២០២១ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាហេតុការណ៍ផ្ទុះគ្រាប់នេះ កើតឡើងចំនួន ៤៦ករណី តែថយចុះ ១៥ភាគរយ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នា ក្នុងឆ្នាំ២០២០។ នេះបើតាមលោក ហេង រតនា៕	កុមារាម្នាក់ស្លាប់ និងរបួស២នាក់ ដោយសារវាយគ្រាប់មិនទាន់ផ្ទុះ ពេលទៅឃ្វាលគោ។ ហេតុការណ៍នេះ បានកើតឡើង នៅថ្ងៃទី០៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ នៅឃុំសាលាវិស័យ ស្រុកប្រាសាទបល្ល័ង្គ ខេត្តកំពង់ធំ។
សេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានពីស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជា បានឲ្យដឹងថា គម្រោងសាងសង់អគារសិក្សាទាំង៤នោះ គឺអនុវិទ្យាល័យធ្លកអណ្ដូង ក្រុងសៀមរាប, អនុវិទ្យាល័យគោកងូន ក្នុងស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ, សាលាបឋមសិក្សាព្រះគន្លង និងសាលាបឋមសិក្សាអាតោ ក្នុងស្រុកចុងកាល់ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ, សាលាបឋមសិក្សាដំណាក់កោះ និងសាលាបឋមសិក្សាល្បើកស្វាយ ក្នុងស្រុកស្វាយចេក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។ បើតាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានខាងលើ គម្រោងសាងសង់អាគារសិក្សានីមួយៗ ត្រូវចំណាយថវិកាប្រហាក់ប្រហែលគ្នា គឺប្រមាណជា៩ម៉ឺនដុល្លារ។ គួររម្លឹកថា ជំនួយគូសាណូណិរបស់ជប៉ុន បានចាប់ផ្ដើមអនុវត្តតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩១។ មកដល់ពេលនេះ ជប៉ុនបានផ្ដល់ថិវកាដល់កម្ពុជា តាមរយៈគម្រោងខាងលើ ជាង៥៨លានដុល្លារហើយ ដើម្បីគាំទ្រដល់កិច្ចប្រឹងប្រែងក្នុងការអភិវឌ្ឍ និងស្ថាបនានៅតាមមូលដ្ឋាននៃប្រទេសកម្ពុជាឡើងវិញ។ រីឯជំនួយឥតសំណងសម្រាប់គម្រោងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ២០០២ ដើម្បីគាំទ្រដល់សកម្មភាពនៃអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន ក្នុងការប្រឹងប្រែងជួយដល់ការអភិវឌ្ឍ និងស្ថាបនាប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានថវិកាសរុបជាង ៣០លានដុល្លារ។ ជំនួយទាំងនេះ សម្រាប់ទ្រទ្រង់គម្រោងចំនួន១០៥ ដោយផ្ដោតសំខាន់លើវិស័យអប់រំ សុខាភិបាល កសិកម្ម និងសកម្មភាពបោសសម្អាតមីន៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានផ្ដល់ថវិកាឥតសំណងចំនួន ៣៥២,៦៣៥ដុល្លារ នៃគម្រោងទ្រង់ទ្រាយតូចសន្តិសុខមនុស្សជាតិ (ជំនួយគូសាណូណិ) ដើម្បីសាងសង់អគារសិក្សាចំនួន ៦ ក្នុងខេត្ត៤ នៅកម្ពុជា ដែលរួមមាន ខេត្តសៀមរាប ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ និងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
គ្រូបង្វឹកសញ្ជាតិស្កុតឡែន Alan Mccune ដែលគេស្គាល់ថាជាគ្រូបង្វឹកគុនចម្រុះរបស់ ខុន ស៊ីចាន់ នោះបានចូលបម្រើការងារជាអង្គរក្សតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ នៅប្រទេសស្កុតឡែន និង បន្តមកការពារតារាល្បីៗមួយចំនួនពេលមកទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាមួយរយៈចុងក្រោយនេះ។ គ្រូបង្វឹកគុនចម្រុះនៅក្លិប Phnom Penh MMA រូបនេះបញ្ជាក់ថា ៖«ខ្ញុំចាប់ផ្ដើមធ្វើការងារជាអង្គរក្សនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ នៅ ស្កុតឡែន។ ខ្ញុំការពារតារាល្បីៗមួយចំនួនដូចជា Rod Stewart, Bono U2, Bob Geldof, George Clooney, Beyonce និង Lisa Marie Presley ជាដើម។ ខ្ញុំបានធ្វើការក្នុងខ្សែភាពមួយចំនួនទៀតផង។ កាលនោះខ្ញុំបានធ្វើការជាសន្តិសុខបើកឡានរបស់តារាប៊ូលីវូតឥណ្ឌា Shahid Kapoor ក្នុងខ្សែភាពយន្ត Mausam ពេលថតនៅស្កុតឡែន»។ គ្រូបង្វឹកវ័យ ៥១ ឆ្នាំរូបនេះបានផ្លាស់មកធ្វើការនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅឆ្នាំ ២០១៣ ហើយលោកបានធ្វើការការពារតារាចម្រៀងខ្មែរដូចជា ម៉ម ឡូរ៉ា និង Nikki Nikki។ លើសពីនេះទៅទៀត ពេល តារាចម្រៀងល្បីជនជាតិអង់គ្លេស Jessie J មកច្រៀងនៅស្រុកខ្មែរ លោក និង ក្រុមអង្គរក្សរបស់លោកក៏មានមុខរូបលោកជាអង្គរក្សការពារដិតដល់ដែរដែលមានអ្នកគាំទ្រទៅទស្សនាចំនួន ៣ ពាន់នាក់នៅកោះពេជ្រ។ លោកការពារតារាល្បីៗមួនទៀតជាអាទិ តារាភាពយន្តថៃ Jirayu Tangsrisuk , អតីតតារាបាល់ទាត់ល្បីៗ Ryan Giggs មកទស្សនកិច្ចក្នុងនាមទូតសុច្ឆន្ទៈរបស់កម្មវិធី Tiger Street Football, Ruud van Nistelrooy ពេលមកបង្ហាញពាន UEFA Champions League, និង តារាចម្រៀង Charlie Puth។ ការចេះក្បាច់គុនដូចជា ជីជិតស៊ូ , Kickboxing, Jeet Kune Do, និង Philipino Kali បានធ្វើឲ្យរូបលោកក្លាយជាអង្គរក្សមានមុខមាត់មួយរូបទាំងនៅស្កុតឡែន និង នៅកម្ពុជា។ ម្យ៉ាងទៀត លោកក៏បានបង្ហាត់ក្បាច់គុនទាំងនេះតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៦ មក។ គ្រូបង្វឹកដែលមករស់នៅកម្ពុជារយៈពេល ៧ ឆ្នាំ និងបង្ហាត់គុនចម្រុះដល់កូនសិស្សជិត១០០នាក់រូបនេះបញ្ជាក់ថា ៖«ការការពារតារាល្បី ឬ អ្នកមានឈ្មោះសំឡេង ពិតជាសំខាន់ណាស់ វាមិនធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែត្រូវម៉ឺងម៉ាត់ ជាពិសេសត្រូវរៀបចំឲ្យមានរបៀបរៀបរយ ទាំងអ្នកគាំទ្រ ឬ មនុស្សនៅជុំវិញខ្លួន»។ បច្ចុប្បន្ននេះលោកមានតំណែងជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៅក្រុមហ៊ុនការពារសន្តិសុខអន្តរជាតិ (ISS) ប្រចាំនៅកម្ពុជានិង បានឆ្លៀតពេលទៅបង្ហាត់ក្បាច់គុនចម្រុះ (MMA) ដល់កីឡាករកម្ពុជាមួយចំនួននៅក្លិប Phnom Penh MMA។ ក្រុមហ៊ុនរបស់លោកមានអង្គរក្សការពារសុទ្ធតែបរទេសប្រមាណ ១០០០ នាក់ ពោលមានខ្មែរ-អាមេរិក តែ១ រូបគត់។ សព្វថ្ងៃនេះ ISS មានស្នាក់ការនៅភ្នំពេញ មានសាខានៅសៀមរាប បាត់ដំបង និង ក្រចេះ ហើយគ្រោងនឹងពង្រីកទៅខេត្តកំពតនាពេលឆាប់ៗខាងមុខ។ ISS ជាក្រុមហ៊ុនការពារសន្តិសុខអន្តរជាតិដំបូងនៅកម្ពុជាដែលមានបុគ្គលិកបម្រើការងារ ស្ថានទូត អឺផាតមិន និង នៅតាមបណ្ដារោងចក្រសហគ្រាសជាដើម៕	អត្ថបទ៖ ស៊ីធី
Pele ដែលជួយប្រេស៊ីលលើកពានកីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោក World Cup ៣សម័យបានទទួលការវះកាត់យកដុំសាច់ក្នុងពោះវៀនម្តងរួចមកហើយកាលពីខែកញ្ញា។ កាលនោះខាងមន្ទីរពេទ្យរាយការណ៍ថាបុរសវ័យ៨១ឆ្នាំរូបនេះព្យាបាលដោយប្រើគីមីផងដែរ។ មន្ទីរពេទ្យ Albert Einstein ដែលស្ថិតក្នុងក្រុង Sao Paulo អះអាងថា Pele ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពប្រសើរ ហើយនឹងអាចត្រូវត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញនៅប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខ។ បើតាមការផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters ក្រុមគ្រូពេទ្យប្រេស៊ីលនិយាយថាជំងឺដុំសាច់របស់អតីតកីឡាករ Santos និង New York Cosmos រូបនេះគឺកាចសាហាវ។ សុខភាពរបស់ Pele បានស្ថិតក្នុងការព្រួយបារម្ភ ក្រោយទទួលការវះកាត់ក្រពេញប្រូស្តាតនៅឆ្នាំ២០១៥ និងចូលមន្ទីរពេទ្យជាលើកទីពីរក្នុងរយៈពេល៦ខែបន្ទាប់។ នៅឆ្នាំ២០១៩ លោកត្រូវបានបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យម្តងទៀតដោយសារការឆ្លងមេរោគក្នុងបង្ហូរនោម។ នៅឆ្នាំ២០២១ Pele ដែលជាអ្នកស៊ុតបញ្ចូលទីច្រើនជាងគេសម្រាប់ជម្រើសជាតិបេ្រស៊ីលចំនួន៧៧គ្រាប់ ក្នុងការបង្ហាញខ្លួន៩២លើក ចូលពេទ្យដល់ទៅ២ដង ដោយសារជំងឺដុំសាច់ក្នុងពោះវៀនធំ៕ អត្ថបទទាក់ទង វីរបុរសប្រេស៊ីល Pele បានចាកចេញពីមន្ទីរពេទ្យហើយ ក្រោយវះកាត់ដុំសាច់ពោះវៀនធំជោគជ័យ Pele វីរបុរសប្រេស៊ីល វះកាត់ដុំសាច់រួចរាល់ តែស្ថិតក្រោមការតាមដាន ព្រោះជាជំងឺសាហាវ	វីរបុរសកីឡាបាល់ទាត់ប្រេស៊ីល Pele ត្រូវបានបញ្ជូនត្រឡប់ទៅមន្ទីរពេទ្យសារជាថ្មី ដើម្បីព្យាបាលជំងឺដុំសាច់ក្នុងពោះវៀនធំ។
លោក Ulf Sebecke ជាប្រធានគ្រប់គ្រងទូទៅ នៃផ្នែកលក់រថយន្ដ Jaguar Land Rover ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា ឲ្យដឹងថា គោលបំណងនៃការបង្កើតកម្មវិធីនេះ គឺដើម្បីឲ្យអតិថិជន ទទួលបានបទពិសោធន៍ថ្មីៗ និងបានស្គាល់ពីប្រណិតភាព និងសមត្ថភាព របស់រថយន្ដទំនើបទាំងពីរនេះ។ លោកបន្តថា អតិថិជនអាចបើកបរសាកល្បងដោយសេរី និងឥតគិតថ្លៃ ហើយនឹងមានការពន្យល់ណែនាំ ពីលក្ខណៈពិសេសរបស់ រថយន្ដនីមួយៗពីបុគ្គលិកជំនាញទៀតផង។ អ្វីដែលពិសេសនោះ គឺក្រុមហ៊ុន នឹងមានផ្ដល់ជូនតម្លៃពិសេស នូវរាល់ការជាវរថយន្ដណាមួយ ក្នុងកម្មវិធីនេះផងដែរ។ ទីតាំងប្រារព្ធពិធី អគារតាំងលក់រថយន្តជាប់កាហ្វេ Aquatic Coffee វិថីផែ ទល់មុខកំពុងផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ ខេត្តព្រះសីហនុ។ សម្រាប់ភាសាខ្មែរ 0៨៥៩៩៩១១១។ សម្រាប់ភាសាចិន 0១៧ ៥៥៥៥ ៤៨៥។ ចុះឈ្មោះបើកបរសាកល្បងម៉ូឌែលរថយន្ដណាមួយ ដែលលោកអ្នកពេញចិត្តឥឡូវនេះ តាមរយៈហ្វេសបុកផេក Jaguar Cambodia និង Land Rover Cambodia ឬចុចនូវ Link ខាងក្រោមនេះ៖ Jaguar F-PACE: https://goo.gl/Q6woMp ។ Range Rover AB LWB: https://goo.gl/Dvvk1a ។ Range Rover Velar: https://goo.gl/PrKNwR ។ Range Rover Sport: https://goo.gl/SYbVpF ៕ (អត្ថបទពាណិជ្ជកម្ម)	ការតាំងបង្ហាញ និងបើកបរសាកល្បងដោយសេរី កំពូលរថយន្ដប្រណិតទាំងពីរម៉ាក Jaguar និង Land Rover នឹងមកដល់ទឹកដីតារារះ នាទិសនិរតីក្នុង ខេត្តព្រះសីហនុ នាថ្ងៃទី១៥ និង១៦ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ នេះ។ នេះជាលើកទីមួយ ដែលរថយន្ដទាំងពីរម៉ាកនេះ ដាក់តាំងបង្ហាញ និងអនុញ្ញាតឲ្យអតិថិជន បើកបរសាកល្បងដោយសេរី ម៉ូឌែលណាមួយក៏បាន នៅខេត្តព្រះសីហនុ។
នាយករដ្ឋបាលសាលាខេត្តសៀមរាប លោក សុខ ថុល បានដឹកនាំក្រុមការងារនិងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានចុះពិនិត្យការដ្ឋានជីកដីនៅទីតាំងខាងលើនេះ កាលពីថ្ងៃទី២២មិថុនា ឆ្នាំ២០១៩។ អាជ្ញាធរបានរកឃើញថា ការជីករណ្ដៅដីនេះ គឺគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណឬលិខិតអនុញ្ញាត ជីកលើសជម្រៅកំណត់ និងពុំបានព័ទ្ធរបងជុំវិញរណ្តៅដីនៃការដ្ឋានឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ការដ្ឋានខាងលើនេះ បានដឹកជញ្ជូនដី ដោយមិនគ្របតង់កៅស៊ូឲ្យបានត្រឹមត្រូវ រីឯច្រកចេញចូលការដ្ឋានក៏ពុំមានការស្រោចទឹក ដែលបង្កឱ្យមានការរំខានដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ អាជ្ញាធរបានសម្រេចបិទការដ្ឋានជីករណ្តៅដីខាងលើ។ សាលាខេត្តបញ្ជាក់ថា ក្នុងករណីម្ចាស់ការដ្ឋានមិនអនុវត្តតាមសេចក្តីសម្រេចនេះ អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចនឹងចាត់វិធានការតាមនីតិវិធី ច្បាប់៕ រូបភាពពីរដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប	ភ្នំពេញ៖ អាជ្ញាធរបានចុះបិទការដ្ឋានជីកដី ពុំមានអាជ្ញាប័ណ្ណមួយកន្លែង។ នេះបើតាមការចេញផ្សាយលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប ដែលបញ្ជាក់ថា ការដ្ឋាននេះបានជីកដីលើសជម្រៅកំណត់ នៅភូមិល្អក់ ឃុំកណ្ដែក ស្រុកប្រាសាទបាគង ខេត្តសៀមរាប។
តាមពិតទៅគរុពហុស្សូតបណ្ឌិត ជិត ជន បានចូលនិវត្តតាំងពីឆ្នាំ ២០០០មកម្ល៉េះ ប៉ុន្តែក្រសួងធម្មការនិងសាសនា នៅតែផ្ដល់តម្លៃដល់លោកឲ្យមកបង្រៀននៅសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ព្រោះតែលោកមានចំណេះជ្រៅជ្រះក្នុងភាសាទាំងពីរ។ ដៃកាន់ហ្វឺតនៅមុខក្ដារខៀនស កំពុងបង្រៀនតែងកំណាព្យជាភាសាបាលី ដល់សិស្សដែលជាបព្វជិត គរុពហូស្សូតបណ្ឌិត ជិត ជន បានលះបង់ពេលវេលាជាច្រើនរបស់ខ្លួន តាំងពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ដើម្បីបង្រៀនភាសាបាលីនិងសំស្ត្រឹត។ តស៊ូបង្រៀនភាសាពុទ្ធវចនៈ៤៥ឆ្នាំ គរុពហូស្សូតបណ្ឌិត ជិត ជន ទទួលបានផលលាភតិចតួច តែលោកជ្រះថ្លាធ្វើការងារនេះ ក៏ដើម្បីទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា និងចង់បណ្ដុះក្មេងជំនាន់ក្រោយឲ្យមានបញ្ញា។ «ប្រាក់ដែលខ្ញុំទទួលបានពីការបង្រៀននេះមិនច្រើនទេ តែខ្ញុំធ្វើដើម្បីសន្សំឧបនិស្ស័យសម្រាប់ទៅបរលោកនាយ។ អ្នករៀនភាសានេះមិនមែនរៀនឲ្យតែចេះទេ តែពួកគេថែមទាំងបានសន្សំឧបនិស្ស័យទៅសួគ៌និព្វានផង ព្រោះយើងរៀនពីពាក្យទូន្មានរបស់ព្រះពុទ្ធ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ជិត ជន។ បច្ចុប្បន្នលោក ជិត ជន បង្រៀនភាសាបាលីនិងសំស្ត្រឹតថ្នាក់មហាវិទ្យាល័យនិងគរុកោសល្យ នៅសាកលវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ។ មានវ័យ៨៥ឆ្នាំទៅហើយ ប៉ុន្តែបញ្ញានិងស្មារតីរបស់មរតកមនុស្សរស់រូបនេះ នៅតែចងចាំល្អ ដោយការឱហាត(សង្វាត)សិក្សារាល់ថ្ងៃ។ តាមពិតទៅលោក ជិត ជន ដែលបង្រៀនភាសាបាលីនៅថ្នាក់មហាវិទ្យាល័យសព្វថ្ងៃ រៀនបានត្រឹមតែថ្នាក់បឋមសិក្សាទុតិយភូមិភាសាបាលីតែប៉ុណ្ណោះ។ មានមនុស្សមិនតិចទេដែលឆ្ងល់ថា ហេតុអ្វីបានជាមរតកមនុស្សរស់រូបនេះពូកែភាសាបាលីនិងសំស្ត្រឹត តែសម្រាប់លោកគ្មានអ្វីចម្លែកឡើយ ព្រោះលោកខំប្រឹងប្រែងរៀនមិនដែលធ្វេស។ លោក ជិត ជន បានរម្លឹកថា ទោះផ្ទះលោកក្រយ៉ាងណាក្ដី តែការសិក្សារៀនសូត្រគឺជាកិច្ចការចម្បង។ ពេលវេលារៀននៅសាលាមានមិនច្រើនឡើយ លោក ជិត ជន ត្រូវភ្ជួរស្រែពេលព្រឹក និងទៅរៀនពេលល្ងាច។ លោកតា ជិត ជន បញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«ខ្ញុំមិនសូវមានពេលទៅរៀនគ្រប់គ្រាន់ទេ ព្រោះផ្ទះក្រ ខ្ញុំខំរៀន ខំទន្ទេញ និងគិតវិភាគពីមេរៀនខ្លួនឯងច្រើន។ កាលសម័យនោះក្រណាស់គ្មានសម្ភាររៀនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ខ្ញុំយកតែធ្យូងទៅបុកឲ្យហ្មត់ ហើយហាលវាឲ្យស្ងួតបន្តិចទើបយកមកសរសេរបាន។ បើក្រដាសសៀវភៅវិញ ដូចក្រដាសចំបើងអីចឹង»។ មានស្រុកកំណើតនៅខេត្តតាកែវ យុវជន ជិត ជន បានទៅបួសក្នុងសំណាក់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដើម្បីបានសិក្សារៀនសូត្របន្ត បន្ទាប់ពីម្ដាយបានមរណភាព ។ ក្រោយពីលោកចូលបួសបាន៣ឆ្នាំ លោកបានប្រឡងសញ្ញាបត្រសាលាបាលីរងជាប់លេខ១ខេត្តតាកែវ មុននឹងបន្តប្រឡងជាប់លេខ១ទៀតផ្នែកភាសាបាលីខេត្តកំពុងស្ពឺ។ នៅអាយុ២១ឆ្នាំ លោកធ្វើជាគ្រូបឋមភាសាបាលីនៅខេត្តកណ្ដាល បន្ទាប់មកបង្រៀនថ្នាក់មធ្យម និង ឧត្ដម ហើយបច្ចុប្បន្ន បង្រៀនភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹតថ្នាក់គរុកោសល្យនិងថ្នាក់មហាវិទ្យាល័យ។ គ្រូភាសាបាលីដែលកើតក្នុងឆ្នាំ១៩៣៣រូបនេះថា ការខំរៀនភាសាទាំងពីរនេះឲ្យចេះចាំស្ទាត់ មិនមែនជាការងាយស្រួលឡើយវាត្រូវការឧបនិស្ស័យផង និងការខិតខំប្រឹងប្រែងខ្លាំងផង។ ផ្ដើមរៀនពីក្បួនវេយ្យាករណ៍ភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹតឲ្យចេះចាំស្ទាត់ ជាដំណាក់កាលដំបូងបំផុត ដែលជាផ្លូវនាំឲ្យការរៀនរបស់គរុពហុស្សូត ជិត ជន បានដល់គោលដៅលឿនជាងមនុស្សធម្មតា។ លោក ជិត ជន បញ្ជាក់ថា៖ « វេយ្យាករណ៍ភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹតមានភាពស្មុគស្មាញណាស់ដូច្នេះទាមទាឲ្យយើងចាំនិងយល់ទើបយើងរៀនលឿន។ ក្រោយពីចេះវេយ្យាករណ៍ហើយត្រូវតែចេះក្បួនបំបែកពាក្យមួយៗទៀត នោះទើបយើងរៀនឆាប់ចេះ»។ គុណសម្បត្តិនៃការចេះភាសាបាលី បាននាំឲ្យមរតកមនុស្សរស់រូបនេះ ចេះភាសាបារាំង អង់គ្លេស និង ថៃ យកទៅប្រើការបានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ បុរសដែលមានកូនប្រាំរូបនេះ អាចបកប្រែភាសាទាំងប្រាំមួយរួមទាំងភាសាកំណើត ពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតជាកំណាព្យពាក្យរាយ និងពាក្យកាព្យបានយ៉ាងប៉ិនប្រសប់។ «ខ្ញុំរៀនចេះប្រាំភាសានេះព្រោះតែខ្ញុំមានមូលដ្ឋានគ្រឹះភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹត ហើយខ្ញុំយល់ច្បាស់ពីវេយ្យាករណ៍របស់ភាសា។ ខ្ញុំចេះប្រៀបធៀបភាសាទាំងនេះ រកចំណុចប្រហាក់ប្រហែលគ្នា វាធ្វើឲ្យយើងងាយយល់និងរៀនឆាប់ចេះ។ ភាសាទាំងអស់ឲ្យតែយើងចេះក្បួនរៀនបានត្រឹមត្រូវ ហើយមានការព្យាយាម រៀនមិនពិបាកទេ»។ គរុពហុស្សូត ជិត ជន សង្កត់ធ្ងន់ថា លោកបង្រៀនភាសាបាលី និងសំស្ក្រឹតមានប្រយោជន៍ទាំងបច្ចុប្បន្នជាតិនិងទៅបរលោកផង។ «គម្ពីព្រះពុទ្ធសាសនាសម្បូរដោយភាសាបាលីសំស្ក្រឹត បើជនប្រុសស្រីចេះភាសាទាំងនេះ គេងាយយល់ចូលចិត្តព្រះធម៌ដែលជាពុទ្ធឱវាទ អាចបានសម្រេចសួគ៌និព្វាន។ ចំណែកផ្លូវលោកវិញប្រសិនបើគេចេះភាសាបាលីនិងសំស្ក្រឹតច្បាស់ នោះគេនឹងរៀនភាសាបរទេសផ្សេងៗឆាប់យល់ឆាប់ចេះព្រោះ ភាសាទាំងពីនេះជាភាសាដើមនៃភាសាផ្សេងៗ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក ជិត ជន៕	ភ្នំពេញ៖ថ្វីដ្បិតការបង្រៀនភាសាបាលីនិងសំស្ត្រឹត មិនអាចធ្វើឲ្យលោក ជិត ជន ដែលមានវ័យ៨៥ឆ្នាំ ទទួលបានផលលាភច្រើនក្ដី ប៉ុន្តែលោកបានចំណាយពេល៤៥ឆ្នាំមកហើយ ដើម្បីបង្រៀនភាសាទាំងពីរនេះ។ ប្រាក់មិនមែនជាគោលដៅរបស់គរុពហូស្សូតបណ្ឌិត ជិត ជន ក្នុងការបង្រៀនភាសាបាលីនិងសំស្ត្រឹតទេ តែបំណងរបស់លោក គឺចង់ទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា និងចង់ឲ្យសិស្សទទួលបានសម្បត្តិទាំងបច្ចុប្បន្ននិងអនាគតជាតិ។
អស់រយៈពេល៦ខែមកហើយដែលសហភាពអឺរ៉ុប និងចក្រភពអង់គ្លេសចរចាលើការលែងលះគ្នា។ ប៉ុន្តែគេមិនទាន់ឃើញមានលទ្ធផលជាដុំកំភួនអ្វីឡើយ ព្រោះភាគីទាំងសងខាងនៅតែប្រកាន់ជំហរការពារផលប្រយោជន៍រៀងៗខ្លួន ដែលមិនអាចស្វែងរកចំណុចរួមបាន។ ការចរចាបានជាប់គាំងលើបញ្ហាជាច្រើនដូចជា សិទ្ធិប្រជាជនអឺរ៉ុបដែលរស់នៅអង់គ្លេស ថ្លៃលែងលះគ្នា និងបញ្ហាព្រំដែនជាមួយអៀរឡង់ខាងជើងជាដើម។ ក្រោយការចរចាជុំទីប្រាំនៅទីក្រុងព្រុចសែល ប្រធានក្រុមចរចាសហភាពអឺរ៉ុបលោក Michel Barnier និយាយថា មិនមានដំណើការគ្រប់គ្រាន់ដែលអាចឲ្យការចរចាទៅមុខបានទៀតឡើយ ព្រោះអឺរ៉ុប និងអង់គ្លេសខ្វែងគំនិតគ្នាលើថ្លៃលែងលះ។ ខណៈដែលតំណាងអង់គ្លេសលោក David Davis សង្ឃឹមថា អឺរ៉ុប និងអង់គ្លេសអាចបន្តការចរចាលើប្រធានបទផ្សេង លោក Barnier បញ្ជាក់ថា បើតាមស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន លោកមិនអាចស្នើមេដឹកនាំអឺរ៉ុបឲ្យបើកភ្លើងខៀវចរចាជាមួយអង់គ្លេសបានទៀតទេ។ សូមបញ្ជាក់ថា ក្រៅពីសិទ្ធិប្រជាជនអឺរ៉ុបនៅអង់គ្លេស ការចំណាយលើថ្លៃលែងលះនេះជារឿងដែលពិបាកចរចាបំផុត ទោះជាអង់គ្លេសធ្លាប់ប្ដេជ្ញាចិត្តក្នុងការបង់ប្រាក់ឲ្យអឺរ៉ុបក្ដី។ ថ្លៃលែងលះនេះរួមមាន ប្រាក់សោធននិវត្តន៍សម្រាប់អតីតមន្ត្រីអឺរ៉ុបធ្វើការនៅអង់គ្លេស ថ្លៃចំណាយលើការផ្លាស់ប្ដូរទីស្នាក់ការអង្គភាពរបស់អឺរ៉ុបពីអង់គ្លេសទៅប្រទេសផ្សេង និងប្រាក់សម្រាប់កម្មវិធីជាច្រើនរបស់អឺរ៉ុប។ ចំនួនប្រាក់សរុបអាចមានទំហំប្រហែល៦០ពាន់លានផោនឯណោះ។ មេដឹកនាំអឺរ៉ុបជួបគ្នាសប្ដាហ៍ក្រោយដើម្បីសម្រេចថា ត្រូវទៅមុខ ឬបន្តចរចាបញ្ហាចាស់ឲ្យចប់ បណ្ដាមេដឹកនាំអឺរ៉ុបនឹងជួបគ្នានៅសប្ដាហ៍ក្រោយ ដោយមានការចរចាជាមួយអង់គ្លេសជាប្រធានបទសំខាន់។ ប៉ុន្តែការជាប់គាំងលើបញ្ហាជាច្រើន អាចបង្ខំឲ្យមេដឹកនាំអឺរ៉ុបបដិសេធការចរចាលើអនាគតរវាងអឺរ៉ុប និងអង់គ្លេស ក្រោយការចាកចេញនៅឆ្នាំ២០១៩ ។ អឺរ៉ុបទំនងចង់ឲ្យបញ្ហាបច្ចុប្បន្នដោះស្រាយឲ្យស្រេចបាច់សិន មុននឹងនិយាយចរចាលើរឿងផ្សេងទៀតរាប់ទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មផងដែរ។ តំណាងអង់គ្លេសលោក Davis ចង់ឲ្យមេដឹកនាំអឺរ៉ុបផ្ដល់ភ្លើងខៀវសម្រាប់លោក Barnier ដើម្បីចរចាដំណាក់កាលថ្មី។ បើតាមសារព័ត៌មាន BBC លោក Davis អះអាងថា ទោះជាមានការខ្វែងគំនិតខ្លះក្ដី ការចរចាប៉ុន្មានខែមកនេះ ក៏មានផលវិជ្ជមានខ្លះដែរ ហើយលោកជឿថា មេដឹកនាំអឺរ៉ុបនឹងយល់ព្រមលើបញ្ហាក្នុងកិច្ចប្រជុំរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែប្រធានគណៈកម្មការអឺរ៉ុប Donald Tusk បានព្រមានទុកមុនថា បើការចរចានៅដំណើការយឺតដូចសព្វថ្ងៃ អឺរ៉ុប និងអង់គ្លេសត្រូវគិតទិសដៅថ្មី។ ខណៈអង់គ្លេសរំពឹងថាអឺរ៉ុបនឹងសម្រេចចិត្តនៅត្រឹមខែតុលានេះ លោក Tusk បែរជានិយាយថា ជាមួយនឹងការចរចាបច្ចុប្បន្ននេះ លទ្ធផលដែលចង់បានអាចលេចចេញនៅខែធ្នូឯណោះ។ យ៉ាងណាមិញ ទាំងអឺរ៉ុបទាំងអង់គ្លេស មានពេលវេលាដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ ឯណោះ ដើម្បីចរចាលើបញ្ហាទាំងឡាយ ក៏ដូចជាបង្កើតទំនាក់ទំនងថ្មីមួយ៕	ការចរចាជុំទីប្រាំរវាងសហភាពអឺរ៉ុបនិងចក្រភពអង់គ្លេសស្ដីពីការលែងលះគ្នា បានបញ្ចប់ហើយ។ តំណាងចរចារបស់សហភាពអឺរ៉ុបនិយាយថា ការចរចាមានដំណើការល្អ ប៉ុន្តែភាគីទាំងពីរនៅប្រទាំងប្រទើសគ្នាលើបញ្ហាថ្លៃលែងលះដែលអង់គ្លេសត្រូវបង់ឲ្យអឺរ៉ុប។ ថ្លៃលែងលះនេះជាបញ្ហាមួយក្នុងចំណោមបញ្ហាជាច្រើនដែលរាំងស្ទះដល់ការចរចា ខណៈនៅអង់គ្លេសឯណោះក៏មានការពិភាក្សាដែរថា តើអង់គ្លេសត្រូវចាកចេញដោយគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងឬយ៉ាងណា?
យោងទៅលើការផ្សាយរបស់សហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គ នារសៀលថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនានេះ កីឡាករកម្ពុជា ៣រូបរួមមាន សុខ លឹមហេង, ឈាវ បូរ៉ា និង ជា ស៊ីដែត នឹងត្រូវប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Asean Chess។ អ្នកទាំងនោះ សុទ្ធតែជាកីឡាករឆ្នើមលើវិញ្ញសាអុកចត្រង្គរបស់កម្ពុជា ក្នុងនោះ សុខ លឹមហេង ជាម្ចាស់មេដាយមាសព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម លើកទី៣២ និងឈាវ បូរ៉ា រួមជាមួយ ជា ស៊ីដែត ម្ចាស់មេដាយប្រាក់។ គួរបញ្ជាក់ថា Asean Chess ជាការប្រកួតអុកអន្ដរជាតិ មិនមែនអុកចត្រង្គនោះទេ៕	សហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គ បានបញ្ជូនកីឡាករ ៣រូបទៅប្រកួត Asean Chess នៅប្រទេសថៃ ដែលនឹងចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២២-២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។ លោក ប៊ិន គាសេង អគ្គលេខាធិការរងសហព័ន្ធកីឡាអុកចត្រង្គកម្ពុជា ដែលជាប្រតិភូដឹកនាំកីឡាករទៅកាន់ព្រឹត្តិការណ៍នេះ។
ទន្ទឹមនឹងនាំជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់ពីជើងឯកអាស៊ីនៅម៉ុងហ្គោលីជូនជាតិមាតុភូមិ កីឡាករ សុភ័ក្ត្រ ច័ន្ទឧត្តម បានរៀបរាប់ពីទុក្ខលំបាកថា រូបគេបានរងរបួសកែងដៃខាងឆ្វេង ក្នុងអំឡុងពេលប្រកួតផ្តាច់ព្រ័ត្រជាមួយកីឡាកររុស្ស៊ី។ ប៉ុន្តែការលើកទឹកពីថ្នាក់ដឹកនាំ គ្រូបង្វឹក និងមិត្តរួមក្រុមជាកត្តាជំរុញឲ្យរូបគេមានទឹកចិត្តប្រកួតរហូតយកឈ្នះកីឡាកររុស្ស៊ី ដើម្បីឈ្នះមេដាយមាសលើវិញ្ញាសាប្រយុទ្ធឯកត្តជន។ «ការប្រកួតនៅប្រទេសម៉ុងហ្គោលី បញ្ហាដែលលំបាកជាងគេសម្រាប់ខ្ញុំ គឺខ្ញុំបានរងរបួសកែងដៃខាងឆ្វេង ដែលជាហេតុធ្វើខ្ញុំមានការលំបាកមែនទែនក្នុងវិញ្ញាសាប្រយុទ្ធឯកត្តជនមួយនេះ។ តែដោយសារការខិតខំហ្វឹកហាត់នាពេលកន្លងមក និងការជំរុញទឹកចិត្តពីថ្នាក់ដឹកនាំ គ្រូបង្វឹក ទើបធ្វើឲ្យខ្ញុំទទួលបានជោគជ័យនៅពេលនេះ»។ ជាការលើកឡើងរបស់កីឡាករ សុភ័ក្ត្រ ច័ន្ទឧត្តម។ លោក ឈួន ចាន់ថន ប្រធានប្រតិភូដឹកនាំក្រុមអត្តពលិកកម្ពុជាទៅចូលរួមប្រកួតជើងឯកអាស៊ីនៅម៉ុងហ្គោលីបានអះអាងថា ការប៉ះគ្នារវាង ច័ន្ទឧត្តម ជាមួយកីឡាកររុស្ស៊ី ជាជំនួបមួយដ៏តានតឹងនិងស្វិតស្វាញបំផុត ដោយអាជ្ញាកណ្តាលបានបន្ថែមការប្រកួតរហូតពីរទឹក ក្រោយចប់ការប្រកួតពីរទឹកពួកគេបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលស្មើគ្នា។ អនុប្រធានសហព័ន្ធកីឡាតេក្វាន់ដូ ITF កម្ពុជារូបនេះបានរៀបរាប់ថា នាការប្រកួតទឹកទី១ ច័ន្ទឧត្តម បានរងរបួសភ្លាត់ឆ្អឹងកែងដៃខាងឆ្វេងក្រោយការទាត់របស់កីឡាកររុស្ស៊ី។ ក្រោយត្រួតពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់ពីសំណាក់គ្រូពេទ្យ ច័ន្ទឧត្តម ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យប្រកួតបន្តរហូតចប់ទឹកទី១ ដែលកីឡាកររុស្ស៊ីជាអ្នកឈ្នះ។ កីឡាកររុស្ស៊ី ហាក់ថមថយកម្លាំងក្រោយសម្រុកខ្លាំងក្នុងទឹកទី១ ដែលជាឱកាសសម្រាប់ ច័ន្ទឧត្តម ក្នុងការវាយបកដោយប្រើជើងច្រើនជាងដៃ ដើម្បីយកឈ្នះកីឡាកររុស្ស៊ីក្នុងទឹកទី២។ កីឡាករទាំងពីរបានបញ្ចប់ក្នុងលទ្ធផលស្មើគ្នា ក្រោយចប់ការប្រកួតពីរទឹក។ ដូច្នេះអាជ្ញាកណ្តាលត្រូវបន្ថែម១ទឹក ដើម្បីកាត់សេចក្តី តែក្នុងទឹកទី៣នេះពួកគេ នៅតែបន្តស្មើគ្នាដដែល។ អាជ្ញាកណ្តាលបានសម្រេចថែម១ទឹកទៀត ដោយលើនេះអ្នកណាទាត់ត្រូវគូប្រកួតមុនជាអ្នកឈ្នះ។ ជាលទ្ធផលអាជ្ញាកណ្តាលបានលើកទង់សម្រេចឲ្យកីឡាករ ច័ន្ទឧត្តម ទទួលជ័យជម្នះលើកីឡាកររុស្ស៊ី ក្រោយគេទាត់ត្រូវគូប្រកួតមុន។ សម្រាប់ការចូលរួមប្រកួតជើងឯកអាស៊ីលើកទី៩នៅម៉ុងហ្គោលីនេះ កីឡាករយុវជនថ្នាលជម្រើសជាតិតេក្វាន់ ITF សុភ័ក្ត្រ ច័ន្ទឧត្តម បានឈ្នះមេដាយមាស៣ ប្រាក់១ និងសំរឹទ្ធ១។ មេដាយមាសទាំង៣ រូបគេ រកបានលើវិញ្ញាសាសម្តែងមេគុនឯកត្តជន ប្រយុទ្ធឯកត្តជន និងបច្ចេកទេសពិសេស រីឯមេដាយប្រាក់រកបានលើវិញ្ញាសាសម្តែងមេគុនជាក្រុម និងសំរឹទ្ធប្រយុទ្ធជាក្រុម។ តាមរយៈជ័យជម្នះនេះ កីឡាករ សុភ័ក្ត្រ ច័ន្ទឧត្តម ទទួលបានពានកីឡាករឆ្នើមប្រចាំទ្វីបអាស៊ីកម្រិតយុវជនអាយុចាប់ពី១០ទៅ១៣ឆ្នាំ។ ច័ន្ទឧត្តម បានចាត់ទុកជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់របស់គេ មិនត្រឹមតែជួយលើកកិត្តិយសប្រទេសជាតិលើឆាកអន្តរជាតិនោះទេ ថែមទាំងជួយលើកកិត្តិយសគ្រួសារ និងរូបគេទៀតផង។ ម្យ៉ាងទៀតជួយលើកតម្កើងជីវភាពគ្រួសាររបស់គេឲ្យកាន់តែល្អប្រសើរថែមទៀត។ បើតាមអនុក្រឹត្យអន្តរក្រសួង ច័ន្ទឧត្តម ទទួលបានប្រាក់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តពីរាជរដ្ឋាភិបាល ៧២លានរៀល។ ម្ចាស់ពានយុវជនឆ្នើមកម្រិតអាស៊ីរូបនេះបានប្តេជ្ញាថា រូបគេនឹងបង្កើតការហ្វឹកហាត់ពង្រឹងសមត្ថភាពឲ្យកាន់តែថែមទៀត ដើម្បីត្រៀមប្រជែងដណ្តើមជើងឯកលើឆាកអន្តរជាតិនៅលើកក្រោយៗទៀត។ រូបគេអះអាងថា បើមានឱកាសចូលរួមប្រកួតលើឆាកអន្តរជាតិលើកក្រោយ នឹងព្យាយាមធ្វើឲ្យបានល្អជាងលើកនេះ។ បច្ចុប្បន្នកីឡាករ សុភ័ក្ត្រ ច័ន្ទឧត្តម ជាយុវជនថ្នាលជម្រើសជាតិរបស់សហព័ន្ធកីឡាតេក្វាន់ដូ ITF កម្ពុជា។ រូបគេបានចូលប្រឡូកក្នុងវិស័យកីឡានេះតាំងពីអាយុ៩ឆ្នាំ។ កីឡាករ សុភ័ក្ត្រ ច័ន្ទឧត្តម រួមទាំងប្រតិភូកីឡាតេក្វាន់ដូ ITF កម្ពុជាបាននាំយកមេដាយ និងពានជើងឯកអាស៊ីនៅម៉ុងហ្គោលីមកដល់កម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី១៥ ឧសភា។ សម្រាប់ដំណើរវិវត្តនេះ ដោយទទួលបានការស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្តៅពីសំណាក់លោក កែវ រ៉េមី ប្រធានសហព័ន្ធ និងលោក អ៊ុក សិទ្ធិជាតិ អគ្គនាយកនៃអគ្គនាយកដ្ឋានកីឡា រួមទាំងថ្នាក់ដឹកនាំជាច្រើនរូបទៀតនៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ៕	កីឡាករយុវជនថ្នាលជម្រើសជាតិតេក្វាន់ដូ ITF សុភ័ក្ត្រ ច័ន្ទឧត្តម បានចាត់ទុកអាកាសធាតុត្រជាក់ និងរបួសដៃខាងឆ្វេងជាបញ្ហាប្រឈមដ៏លំបាកក្នុងការប្រជែងដណ្តើមមេដាយពីព្រឹត្តិការណ៍ជើងឯកអាស៊ីនៅប្រទេសម៉ុងហ្គោលី។ ប៉ុន្តែកីឡាករវ័យជាង១០ឆ្នាំរូបនេះ នៅតែអាចសាងភាពល្បីរន្ទឺនៅលើឆាកអន្តរជាតិ តាមរយៈការឈ្នះមេដាយមាស៣ ប្រាក់១ និងសំរឹទ្ធ១។ ជ័យជម្នះរបស់ ច័ន្ទឧត្តម មិនត្រឹមតែជួយលើកកិត្តិយសកម្ពុជាលើឆាកអន្តរជាតិនោះទេ ថែមទាំងជួយលើកមុខមាត់គ្រួសារគេទៀតផង។
នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់វិមានប្រធានាធិបតីបារាំង នាយករដ្ឋមន្ត្រីបារាំង លោក Edouard Philippe និងសមាជិករដ្ឋាភិបាលរបស់លោក បានដាក់ពាក្យលាលែងពីតំណែង។ ប្រធានាធិបតី អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង បានទទួលយកការសុំលាលែងនេះ។ វិមាន Elysee បន្តថា គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថ្មីនឹងត្រូវប្រកាសនៅពេលខ្លីខាងមុខ។ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីចាស់នេះ នៅតែទទួលបន្ទុកកិច្ចរដ្ឋាភិបាលដដែល រហូតដល់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីថ្មីចូលកាន់តំណែង។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន CNBC។ ការលាលែងចេញពីតំណែងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីបារាំងនៅពេលនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីមានពាក្យចចាមអារ៉ាមថា ប្រធានាធិបតីបារាំង កំពុងរៀបចំរុះរើគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីផ្តល់សំខាន់លើការស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ បន្ទាប់ពី COVID-19 ។ រដ្ឋាភិបាលបារាំង ក៏កំពុងរងការរិះគន់លើការគ្រប់គ្រង COVID-19 ផងដែរ។ នាថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា កន្លងទៅ លោក Philippe បានជាប់ឆ្នោត ជាអភិបាលក្រុង La Havre ក្រុងកំពង់ផែមួយនៅភាគខាងជើងរបស់បារាំង។	នាយករដ្ឋមន្ត្រីបារាំង លោក Edouard Philippe បានលាលែងពីតំណែង។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់វិមានប្រធានាធិបតីបារាំង Elysee Palace នៅថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា។ ការចាកចេញពីតំណែងរបស់លោក Philippe ជាការត្រួសត្រាយផ្លូវដល់ការរុះរើគណៈរដ្ឋមន្ត្រីនាពេលឆាប់ៗខាងមុខ និងបន្ទាប់ពីលោកបានជាប់ឆ្នោត ជាអភិបាលក្រុងមួយរបស់បារាំង ។
អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានសង្កេតឃើញថា សកម្មភាពអាជីវកម្មក្រាលកន្ទេល និងចងអង្រឹងនៅបរិវេណខាងលើ សម្រាប់ជាការអង្គុយហូបអាហារនិងលំហែកាយរបស់សាធារណជននោះ បានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់តម្លៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ក៏ដូចជាប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន សណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈនៃរមណីយដ្ឋានអង្គរ។ ក្នុងសេចក្ដីជូនដំណឹងដដែល បានរំឭកថា ក្រុមការងាររបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាសហការជាមួយអង្គភាពនគរបាលការពារបេតិកភណ្ឌ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ធ្លាប់បានណែនាំឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពនេះដែរ ប៉ុន្តែក្រុមអាជីវករ និងភ្ញៀវទេសចរដែលចូលចិត្តទៅអង្គុយនៅទីនោះ នៅតែបន្តប្រព្រឹត្តខុសការណែនាំ ដោយមិនខ្វល់ពីបម្រាមឡើយ។ សេចក្ដីជូនដំណឹង ដែលចុះហត្ថលេខាដោយអគ្គនាយកអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា លោក ហង់ ពៅ បានបញ្ជាក់ថា ដើម្បីលើកកម្ពស់និងតម្លៃរបស់រមណីយដ្ឋានអង្គរ ក៏ដូចជាកិត្តិយសជាតិ អាជ្ញាធរទុកពេលឱ្យក្រុមអាជីវករទាំងអស់នៅទីតាំងខាងលើរយៈពេល៤៥ថ្ងៃ ដោយត្រូវបញ្ឈប់សកម្មភាពក្រាលកន្ទេល ដាក់អង្រឹង និងសម្ភារផ្សេងៗនៅជុំវិញត្រពាំងសេស មុខប្រាសាទព្រហ្មកិល និងលើវាលស្មៅជុំវិញកសិន្ធុប្រាសាទអង្គរវត្ត។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាព្រមានថា ករណីនៅបន្តសកម្មភាពបែបនេះទៀត ខ្លួននឹងមានចំណាត់ការរដ្ឋបាលតាមរយៈការរឹបអូសសម្ភារ ដោយមិនទទួលខុសត្រូវរាល់ការខូចខាតណាមួយឡើយ។ គួរបញ្ជាក់ថា វាលស្មៅមុនប្រាសាទអង្គរវត្ត បានក្លាយជាកន្លែងដ៏ពេញនិយមសម្រាប់សាធារណជនមួយចំនួន ដែលចូលចិត្តអង្គុយហូបអាហារជុំគ្នារាល់ពេលល្ងាច។ ហើយការពេញនិយមនេះ បានធ្វើឱ្យក្រុមអាជីវករបានប្រជែងគ្នាដាក់កន្ទេលនិងអង្រឹង ស្របទៅតាមតម្រូវការរបស់ភ្ញៀវ៕	សៀមរាប៖ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា សម្រេចឱ្យក្រុមអាជីវករនៅជុំវិញត្រពាំងសេស មុខប្រាសាទព្រហ្មកិល និងវាលស្មៅតាមកសិន្ធុអង្គរវត្តទាំងអស់ បញ្ឈប់សកម្មភាពលក់ដូរទាំងស្រុងរបស់ខ្លួន ដើម្បីកុំឱ្យប៉ះពាល់ដល់វប្បធម៌ជាតិ។ អាជ្ញាធរទុករយៈពេល៤៥ថ្ងៃ សម្រាប់ឱ្យអាជីវកម្មបញ្ឈប់សកម្មភាពខ្លួននេះ។ នេះបើយោងតាមខ្លឹមសារនៃសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់អាជ្ញាធរអប្សរា ដែលចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៣ សីហា។
ករណីដំបូងគឺជាបុរសអាយុប្រមាណ៤០ឆ្នាំម្នាក់ដែលមិនមានប្រវត្តិធ្វើដំណើរ រីឯករណីទីពីរ ជាអ្នកដំណើរពីសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយជាអ្នកដែលបានចាក់វ៉ាក់សាំង AstraZeneca ទាំងពីរដូស។ វីរុសបំប្លែងខ្លួន «ទម្រង់ដែលតាបូក» នេះ មានអត្រាឆ្លងខ្លាំងជាងមុន និងអាចកាត់បន្ថយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំនៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស។ ឥណ្ឌាដែលជាប្រភពដើមនៃវីរុសដែលតា ក៏មានអត្រាអ្នកឆ្លង ដែលតាបូកច្រើនជាងគេផងដែរ ហើយក្រៅពីនេះ មាននៅអង់គ្លេស ព័រទុយហ្គាល់ ជប៉ុន អាមេរិក ស្វីស រុស្ស៊ី និងប៉ូឡូញ ជាដើម៕	ភ្នាក់ងារប្រយុទ្ធ និងគ្រប់គ្រងជំងឺឆ្លងកូរ៉េខាងត្បូង (KDCA) បានរកឃើញករណីវីរុសកូវីដ-១៩ បំប្លែងថ្មី ដែលតាបូក (Delta Plus) ពីរករណី។ នេះបើយោងតាមការផ្សាយរបស់រ៉យទ័រ នាថ្ងៃទី៣ ខែសីហា។
ក្នុងពិធីបិទសន្និបាតបូកសរុបការងារប្រចាំឆ្នាំ២០២៣ និងលើកទិសដៅការងារសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៤ របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម នាថ្ងៃទី២២ធ្នូ សម្តេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រាប់ឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោកស្រី ចម នម្មិល ត្រូវពិនិត្យ និងសិក្សាស្រាវជ្រាវឱ្យបានល្អិតល្អន់ អំពីផលប៉ះពាល់នៃការចាកចេញរបស់កម្ពុជាពីឋានៈប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច ជាពិសេសនៅក្រោមក្របខ័ណ្ឌរបស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងក្របខ័ណ្ឌតំបន់មកលើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ សម្តេច បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជា គឺអាចចាកចេញពីចំណាត់ថ្នាក់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៧។ ជាមួយគ្នានេះ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏បានប្រាប់ឱ្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ត្រូវតៀមខ្លួនចរចាសុំភាពអនុគ្រោះថ្មី តាមរយៈប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធបន្ថែម GSP Plus ដើម្បីរក្សាលំនឹងទីផ្សារ ផលិតកម្មក្នុងស្រុក និងដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិន និងត្រូវសិក្សាពីផលប៉ះពាល់ពីការបាត់បង់ភាពអនុគ្រោះ (Preference Erosion) រួមទាំងការបាត់បង់ព្រឹត្តិកម្មពិសេស និងអនុគ្រោះដោយឡែក (Special and Differential Treatment) បន្ទាប់ពីកម្ពុជាចាកចេញពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច។ «ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសរបស់យើង គឺមុខពីរ។ កាលយើងនៅក្រគេជួយយើងឱ្យរឹងដៃរឹងជើង។ ដល់ពេលយើងរឹងដៃរឹងជើង គេត្រូវឱ្យយើងរៀនរស់ដោយខ្លួនឯង ជាការចាំបាច់ដែលយើងត្រូវធ្វើ។ ព្រោះយើងមិនអាចដេកដួលលើគេរហូតបានទេ យើងមិនអាចដោយសារគេឱ្យយើងនូវលក្ខខណ្ឌល្អ យើងមិនខំអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងទេ។ បើមិនចឹង យើងមិនអាចក្លាយជាប្រទេសមានជីវភាពកម្រិតខ្ពស់បានទេ បើសិនយើងនៅតែផ្តេកផ្តួល»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់ សម្តេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយបានបន្ថែម ៖ « ភាពរឹងមាំ ទាល់តែយើងប្រឹងខ្លួនឯង។ ប៉ុន្តែការត្រៀមលក្ខណៈ គឺយើងត្រូវធ្វើ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យអន្តរការណ៍នៃការចាកចេញពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចបានល្អ និងពង្រឹងសមត្ថភាពខ្លួនឯង»។ សម្តេចបានបញ្ជាក់ថា ការត្រៀមលក្ខណៈនេះ គឺជាកិច្ចការសំខាន់ ដែលក្រសួងពាណិជ្ជកម្មត្រូវអនុវត្ត។ ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះ GSP Plus ជាប្រព័ន្ធដែលសហភាពអឺរ៉ុប ឬសហរដ្ឋអាម៉េរិក ផ្តល់ឱ្យប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នូវការលើកទឹកចិត្តពិសេស ដើម្បីបន្តការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព និងអភិបាលកិច្ចល្អ។ មកទល់ឆ្នាំ២០២៣នេះ សហភាពអឺរ៉ុបបានផ្តល់នូវប្រព័ន្ធអនុគ្រោះ GSP Plus ដល់ប្រទេសម៉ុងហ្គោលី ហ្វីលីពីន ស្រីលង្កា ប៉ាគីស្ថាន ម៉ុងហ្គោលី កៀហ្ស៊ីស៊ីនស្ថាន បូលីវី និងប្រទេសកាប់វែ (Cape Verde)។ បើតាមរបាយការណ៍ពីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ក្នុងរយៈពេល១១ខែមកនេះ ទំហំពាណិជ្ជកម្មរវាងកម្ពុជាជាមួយប្រទេសដៃគូនានាក្នុងពិភពលោក គឺសម្រេចបាន៤៣,៥២ពាន់លានដុល្លារ។ ក្នុងនោះ ការនាំចេញសម្រេចបាន ២១ពាន់លានដុល្លារ កើនជាង៤ភាគរយ ខណៈនាំចូលធ្លាក់ចុះ២០ភាគរយ ដែលមានទំហំទឹកប្រាក់២២ពាន់លានដុល្លារ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នា្កកាលឆ្នាំ២០២២៕	ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល សម្តេច ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រាប់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មឱ្យត្រៀមខ្លួនចរចាសុំភាពអនុគ្រោះថ្មី តាមរយៈប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធបន្ថែម Generalized Scheme of Preferences Plus (GSP Plus)។ ការចរចាសុំប្រព័ន្ធអនុគ្រោះនេះ គឺដើម្បីរក្សាលំនឹងទីផ្សារ ផលិតកម្មក្នុងស្រុក និងដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិន ក្រោយកម្ពុជាចាកចេញពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច។
ភ្នំពេញ៖ មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពខ្មែរ-សូវៀត នឹងផ្តល់ការពិនិត្យ និងព្យាបាលជំងឺភ្នែក ឥតគិតថ្លៃជូនប្រជាពលរដ្ឋ ចាប់ពីថ្ងៃទី១២-១៦ សីហានេះ។ បើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់មន្ទីរពេទ្យរុស្សី ចេញផ្សាយថ្ងៃទី ៣១ ខែកក្កដាកន្លងទៅ ផ្នែកចក្ខុរោគនៃមន្ទីរពេពេទ្យរុស្សី ទទួលបានការសហការជាមួយក្រុមគ្រូពេទ្យមកពីប្រទេសអូស្ត្រាលី សម្រាប់ដំណើរការព្យាបាលនេះ ដោយផ្ដោតទៅលើជំងឺស្ទះរន្ធទឹកភ្នែក ភ្នែកលៀន ការធ្លាក់ត្របកភ្នែក ដុំសាច់ក្នុងភ្នែក ឬលើត្របកភ្នែក និងទម្រង់ត្របកភ្នែកមិនធម្មតា៕	ដោយ៖ សុវណ្ណ ស្រីពេជ្រ
ព្រះតេជគុណ ឥន្ទ សុផល ចៅអធិការវត្តជ្រៃ ស្ថិតនៅឃុំជ្រៃ ស្រុកកំពង់ត្របែក ខេត្តព្រៃវែង បានមានសង្ឃដីកាថា តាំងពីព្រឹត្តិការណ៍២០កុម្ភៈមក វត្តនេះមិនសូវមានពុទ្ធបរិស័ទយកចង្ហាន់ទៅប្រគេនព្រះសង្ឃឡើយ ខណៈមុនព្រឹត្តិការណ៍នេះ រាល់ថ្ងៃសីលមានពុទ្ធបរិស័ទមកមិនដែលដាច់ឡើយ។ ការណ៍នេះបានធ្វើឱ្យវត្ត មានវិបត្តិចង្ហាន់ និងស្បៀង។ បើតាមព្រះតេជគុណ នៅវត្តជ្រៃនេះ មានព្រះសង្ឃគង់នៅចំនួន១៦អង្គ។ តាំងពីវិបត្តិកូវីដ-១៩មក ចង្ហាន់របស់ព្រះសង្ឃមិនបរិបូរដូចមុនឡើយ។ បច្ចុប្បន្ន ស្បៀងក្នុងវត្ត ដូចជាអង្ករ និងត្រីងៀតជាដើម ក៏សល់មិនច្រើននោះដែរ។ «អត្តខាត់រយៈពេលជាង១ខែ ហើយ។ ស្បៀងក៏មិនសល់ច្រើន ថ្ងៃខ្លះក៏ខ្វះ ថ្ងៃខ្លះក៏ទៅរកតាមផ្ទះអ៊ីចឹងទៅ »។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់ ព្រះតេជគុណ ឥន្ទ សុផល ដែលបានប៉ាន់ប្រមាណថា ដ្បិតពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំក្តី ក៏ទំនងជា មិនសូវពុទ្ធបរិស័ទ យកចង្ហាន់ទៅប្រគេនព្រះសង្ឃដែរ។ ព្រះអង្គក៏មិនអាចប្រាកដថា ស្បៀងតិចតួចនេះ មានគ្រប់គ្រាន់នៅថ្ងៃចូលឆ្នាំនោះដែរ។ ព្រះតេជគុណ ឥន្ទ សុផល និងព្រះសង្ឃ នៅវត្តជ្រៃ។ ចំណែកឯ វត្តលម្អងបុទុម ដែលស្ថិតលើភ្នំបាយសី ស្រុកសាលាក្រៅ ខេត្តប៉ៃលិនវិញ ក៏កំពុងជួបបញ្ហាអត្តខាត់ចង្ហាន់ និងស្បៀងដែរ។ ព្រះតេជគុណ ជិន ភារម្យ ចៅអធិការស្ដីទីវត្តលម្អងបុទុម បានមានសង្ឃដីកាប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរស័ព្ទថា អារាមនេះ នៅដាច់ស្រយាល ហើយស្របពេលជំងឺកូវីដ-១៩ កំពុងរាលត្បាតទៀត ធ្វើឱ្យពុទ្ធបរិស័ទ ពិបាកយកចង្ហាន់មកប្រគេន។ វត្តនៅលើភ្នំបាយសីនេះ មានព្រះសង្ឃ៣អង្គ និងក្មេងៗចំនួន៧នាក់។ បើតាមព្រះតេជគុណ ស្បៀងក្នុងវត្ត ត្រូវផ្គត់ផ្គង់ចង្ហាន់នៅក្នុងវត្តផង និងចែកជូនពុទ្ធបរិស័ទចំណុះជើងវត្ត ដែលខ្វះខាតផងដែរ។ ចៅអធិការស្ដីទី ជិន ភារម្យ បានមានសង្ឃដីការដូច្នេះ៖ «ត្រីងៀត ទិញ២-៣ គីឡូ ឆាន់បានពីរទៅបីថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ដឹងស្រាប់ហើយ តែគ្រួសារមួយនៅលំបាក ចុះទម្រាំអាត្មាកូនសិស្សច្រើនទៀត។ ណាមួយ មានញាតិញោមខ្លះអត់ មកសុំអង្ករពីវត្ត អាត្មាចេះតែចែកគ្នាទៅ»។ ដ្បិតរដូវបុណ្យចូលឆ្នាំមែន ប៉ុន្តែស្បៀងដែលមាននៅក្នុងវត្តទាំងពីរខាងលើនេះ មិនមានលទ្ធភាពអាចផ្គត់ផ្គង់គ្រប់គ្រាន់ទេ ម្យ៉ាងក្នុងវិបត្តិកូវីដនេះ ទំនងមិនមានពុទ្ធបរិស័ទទៅវត្តច្រើននោះឡើយ។ ស្របពេលនេះ ព្រះតេជគុណទាំងពីរព្រះអង្គ សូមបានបិណ្ឌបាតស្បៀង និងថវិកា តាមហ្វេកប៊ុក ដើម្បីមានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ដល់ព្រះសង្ឃក្នុងវត្តបន្ត។ ងាកមក វត្តសិរិសាគរ ដូនស្ដើង នៅស្រុកព្រះស្ដេច ខេត្ត ព្រៃវែងវិញ មិនអត្តខាត់ចង្ហាន់ ដូចវត្តទាំងពីរខាងលើឡើយ ព្រោះព្រះសង្ឃ បានធ្វើស្រែចម្ការ និងដាំដំណាំជាច្រើនប្រភេទ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ចង្ហាន់ប្រចាំថ្ងៃ។ ទោះយ៉ាងនេះក្ដី ព្រះចៅអធិការវត្តសិរិសាគរ ដូនស្ដើង អ៊ឹម ទៀង បានមានសង្ឃដីកាថា ក្នុងវិបត្តិកូវីដ-១៩នេះ នៅវត្តតែខ្វះថវិកា សម្រាប់ចំណាយផ្សេងៗក្នុងវត្តប៉ុណ្ណោះ ដូចជាថ្លៃទឹក ភ្លើង គ្រឿងទេសមួយចំនួន។ «អត្តខាត់រឿងបច្ច័យ យើងមានតែអង្ករ បន្លែ តែសាច់យើងត្រូវទិញគេ។ នៅវត្តខ្សត់ថវិកា ហើយថវិកា ដែលត្រូវយកមកកសាង ក៏ផ្អាកសិនដែរ ព្រោះត្រូវយកមកចំណាយច្រើន»។ នេះជា សង្ឃដីការរបស់ចៅអធិការវត្តសិរិសាគរ ដូនស្ដើង៕ ព្រះភិក្ខុ ជិន ភារម្យ ចៅអធិការស្ដីទីវត្តលម្អងបុទុម គង់បេះបន្លែជាមួយសាមណេរ និងកូនសិស្ស។	ស្ថានភាពជំងឺកូវីដ-១៩ នៅកម្ពុជា មានសភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច និងជីវភាពពលរដ្ឋជាច្រើន។ មិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋនោះទេ សូម្បីតែនៅវត្តអារាមខ្លះ ក៏ជួបបញ្ហា អត្តខាត់ចង្ហាន់ និងថវិកាផងដែរ។
យោងតាមវចនានុក្រម សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត រវាងពាក្យ«បរិបូរ»និង«បរិបូណ៌»ទាំង២នេះ មានថ្នាក់ពាក្យជាកិរិយាសព្ទ មានន័យថា ជាដំណើរពេញលេញ គ្រប់គ្រាន់ សម្បូរបែប ដែលពេញគ្រប់គ្រាន់។ ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំទទួលទានគ្រប់យ៉ាងបរិបូរហើយ។ ភោជនាហារបរិបូណ៌! អ្នកអញ្ជើញពិសារចុះ ខ្ញុំបរិបូណ៌ហើយ។ ចំណែកឯពាក្យ «បរិបូរណ៍» ប្រើជាពាក្យនាមសព្ទ មានន័យថា បរិបូរណ៍ដោយប្រាជ្ញា ជាហេតុនាំឲ្យស្គាល់ការពិត៕	ការពិតទៅរវាងពាក្យ«បរិបូរ» «បរិបូណ៌» និង «បរិបូរណ៍» មានអត្ថន័យដូចគ្នា គ្រាន់តែពិបាកបែងចែកការប្រើប្រាស់ប៉ុណ្ណោះ។ សាធារណជនក៏និយមសរសេរ ពាក្យ«បរិបូរ»,«បរិបូណ៌»និង«បរិបូរណ៍»ទាំង៣នេះណាស់ដែរ ដោយគ្រាន់តែសរសេរទៅតាមថ្នាក់ពាក្យណាមួយត្រឹមត្រូវតែប៉ុណ្ណោះ។
បើតាមសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ ក្រសួងនឹងផ្ដល់អាហារូបករណ៍ថ្នាក់សញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់, ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្ររង, បច្ចេកទេស, ឯកទេស (HDT/S) និងថ្នាក់បរិញ្ញាបត្របច្ចេកវិទ្យា,ឯកទេស,សញ្ញាបត្រវិស្វករ (BT/S/BE) សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា២០២០-២០២១។ បេក្ខជនអាចទៅទទួល និងដាក់ពាក្យស្នើសុំអាហារូបករណ៍នៅតាមគ្រឹះស្ថានអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ (អ.ប.វ.) នីមួយៗចាប់ពីថ្ងៃជូនដំណឹងនេះតទៅ។ ដោយឡែកគ្រឹះស្ថាន(អ.ប.វ.) នឹងជ្រើសរើសទៅតាមចំនួន និងជំនាញព្រមទាំងផ្ដល់អាហារូបករណ៍ដល់បេក្ខជនដូចជាសិស្សបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ សិស្សទូទៅ សិស្សនារី សិស្សក្រីក្រ សិស្សមកពីតំបន់ដាច់ស្រយាល និងជនជាតិភាគតិច សិស្សមានពិការភាព សិស្សដែលប្រឡងជាប់ឬធ្លាក់សញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិក្នុងឆ្នាំមុនៗ និងផ្ដល់អាទិភាពចំពោះសិស្សដែលមកដាក់ពាក្យស្នើសុំអាហារូបករណ៍មុនគេ៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ នឹងផ្តល់អាហារូបករណ៍ចូលរៀនមិនបង់ថ្លៃសិក្សា ១០០ភាគរយ ទៅតាមប្រភេទនៃកម្រិតសិក្សានីមួយៗ នៅតាមគ្រឹះស្ថានអប់រំបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងវិជ្ជាជីវៈ (អ.ប.វ.) ដល់បេក្ខជនដែលបានប្រឡងជាប់ ឬធ្លាក់ សញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ក្នុងឆ្នាំសិក្សា២០១៩-២០២០។
ដើម្បីជាការអបអរសាទរ លោក ហេង តុង តំណាងឲ្យប្រធានប្រឹក្សាភិបាល ក្រុមហ៊ុន ហ្គោលដេន សាន់ស្កាយ អេនធើធេនម៉ិន ឯ.ក និង ក្រុមហ៊ុន ហាយហ្គាង ហ្គ្រេន ហូថេល មានកិតិ្តយសសូមអញ្ជើញអ្នកសារព័ត៌មានមកពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នកទទួលបន្ទុកម៉ៅការសាងសង់ទាំងអស់ មេត្តាផ្តល់កិត្តិយសអញ្ជើញចូលរួមពិសារភោជនីអាហារដើម្បីជាកិច្ចអបអរសាទរនៅ មណ្ឌលកំសាន្តឆ្នេរសមុទ្រ របស់ក្រុមហ៊ុន ហ្គោលដេន សាន់ស្កាយ។ គម្រោងក្រុមហ៊ុន ហាយហ្គាង ហ្គ្រេន ហូថេល នឹងផ្តោតទៅជាសណ្ឋារគារ កម្សាន្តឆ្នេរសមុទ្រលំដាប់ផ្កាយប្រាំ និងជាទីកម្សាន្តអេនធើធេនម៉ិនលំដាប់ខ្ពស់ និងធំបំផុតក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលមានក្រុមហ៊ុន ហ្គោលដេន សាន់ ស្កាយ អេនធើ ធេនម៉ិនជាម្ចាស់ទុនផ្ទាល់តែម្នាក់ក្នុងការវិនិយោគ។ សរុបមកដល់បច្ចុប្បន្ន ការវិនិយោគសរុបលើគម្រោងមួយនេះចំណាយដើមទុនរហូតដល់ទៅ ៤៨៥ លានដុល្លារសហរដ្ឋអាមេរិក។ គម្រោងនេះគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ១៤0,0០0 ម៉ែត្រការ៉េ (មិនរាប់បញ្ចូលផ្ទៃដីផ្លូវព័ទ្ធជុំវិញគម្រោង) នៃផ្ទៃដីសាងសង់សរុបប្រហែល ៤៧0,000ម៉ែត្រការ៉េ អគារកម្ពស់ ១៥០ម៉ែត្រ ដែលមានចំនួន៣៤ជាន់ពីផ្ទៃដី និងជាន់ក្រោមដី ១ជាន់។ គម្រោងនេះរួមបញ្ចូលគ្នាដោយទីកម្សាន្តចម្រុះដូចជា ទីទេសចរណ៍សម្រាកកម្សាន្ត ផ្សារទំនើប កន្លែងបដិសណ្ឋារកិច្ចទទួលភ្ញៀវទេសចរណ៍ ភោជនីយដ្ឋានចម្រុះ ផ្តល់សេវាជំនួញធុរះកិច្ច និង ភ្ញៀវទេសចរណ៍ចម្រុះគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់។ គម្រោងអគារមួយនេះ មានបន្ទប់សម្រាប់ទទួលភ្ញៀវសរុបរហូតទៅដល់ជាង ២,000បន្ទប់ បំពាក់ទៅដោយបន្ទប់ខារ៉ាអូខេ សូណា ស៉្បា សាលពាណិជ្ជកម្ម ហាងលក់ទំនិញរួចពន្ធ ភោជនីយដ្ឋាន២៤ម៉ោង និងភោជនីយដ្ឋានល្បីៗប្រចាំតំបន់ផងដែរ។ ជាមួយគ្នានេះដែរក៏មាន ដូចជាសាលលេងហ្គេម និងសាលអេនធើធេនម៉ិនកម្សាន្តដែលមានទំហំរហូតទៅដល់ ៨0,000 ម៉ែត្រការ៉េ និងសាលសម្រាប់រៀបចំពិធីជប់លៀងធំទូលាយ មានទំហំជាង មួយម៉ឺនម៉ែត្រការ៉េ អាចផ្ទុកមនុស្សបានជាង ៣,000 នាក់ដោយបំពាក់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងសម្លេងចម្រុះយោងតាមតម្រូវការរបស់ភ្ញៀវផ្សេងៗគ្នា ជាមួយនឹងការផ្តល់នៅសេវាកម្មដែលមានគុណភាពខ្ពស់។ បើតាមអ្នកទទួលខុសត្រូវបានឲ្យដឹងថា ហាយហ្គាង ហ្គ្រេន ហូថេល គ្រាន់តែជាគម្រោងសំខាន់មួយក្នុងចំណោមគម្រោងសំខាន់ៗដទៃទៀតរបស់ ក្រុមហ៊ុន ហ្គោលដេន សាន់ស្កាយ អេនធើធេនម៉ិន ឯ.កតែប៉ុណ្ណោះ។ គម្រោងសាងសង់អាគារសរុបរបស់ក្រុមហ៊ុន ហ្គោលដេន សាន់ស្កាយ អេនធើធេនម៉ិន ឯ.ក មានទំហំប្រមាណប្រហែល ១,០៥ លានម៉ែត្រការ៉េ។ ក្រៅពីគម្រោងសណ្ឋាគារ ក្រុមហ៊ុនមានគម្រោងផ្សេងៗដូចជា អាផាតមិនគយគន់សមុទ្រ មជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម អគារការិយាល័យ កំពង់ផែទេសចរណ៍មាត់សមុទ្រ និងប្រភេទអាជីវកម្មផ្សេងទៀតជាពហុគម្រោងខ្នាតធំ ដែលត្រូវសាងសង់ឡើងដោយមានផ្នត់គំនិតរួមបញ្ចូលគ្នាតែមួយទាំងទីលំនៅដ្ឋានស្នាក់នៅ ការិយាល័យ ការកម្សាន្តលំហែ និងផែនកម្សាន្តពាណិជ្ជកម្ម។ យើងសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថាបន្ទាប់ពីគម្រោងទាំងមូលបានបញ្ចប់ ទីតាំងគម្រោងនឹងក្លាយជាទីកម្សាន្តទេសចរណ៍ដែលពេញនិយម និងជាភូមិសាស្រ្តដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់មួយក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។ សូមរង់ចាំដោយមេត្រីភាព!	គម្រោងអគារ ហាយហ្គាង ហ្គ្រេន ហូថេល របស់ក្រុមហ៊ុន ហ្គោលដេន សាន់ស្កាយ អេនធើធេនម៉ិន ឯ.ក ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅឆ្នេរអូរត្រេះ ក្រុងព្រះសីហនុ ខេត្តសីហនុ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានបញ្ចប់គម្រោងស្ថាបត្យកម្មជោគជ័យជាស្ថាពរ ដែលមានន័យថា គម្រោងស្ថាបត្យកម្មទាំងមូល នឹងក្លាយជាកំណត់ត្រាជោគជ័យជំហានដំបូងស្របតាមការគោលដៅរបស់ខ្លួន នៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣ ។
អគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធកីឡាប្រដាល់សកលកម្ពុជាលោក ប៊ុយ សុភ័ណ្ឌ បានបញ្ជាក់ថា ការប្រកួតជើងឯកថ្នាក់ជាតិមិនត្រឹមតែផ្តល់ឱកាសឲ្យកីឡាករបានបញ្ចេញសមត្ថភាពនិងពង្រឹងបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ តែជាការប្រកួតដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីកម្រិតសមត្ថភាពរបស់កីឡាករទៀតផង។ លើសពីនេះ សហព័ន្ធនឹងយកការប្រកួតនេះចម្រាញ់រកកីឡាករមានសមត្ថភាពដើម្បីប្រមូលផ្តុំហ្វឹកហាត់សម្រាប់ត្រៀមការប្រកួតអន្តរជាតិនានា ជាពិសេសការប្រកួតកីឡាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ២០២៣ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ។ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា លោក ប៊ូ ជុំសេរី បានចាត់ទុកការរៀបចំការប្រកួតជើងឯកថ្នាក់ជាតិនៅតាមខេត្តជាការបំផុសចលនាមួយដ៏សំខាន់ក្នុងការទាក់ទាញអត្តពលិកឲ្យចូលរួម ជាពិសេសធ្វើឲ្យមហាជនស្គាល់ប្រភេទកីឡានេះកាន់តែច្រើន។ លោករំពឹងថា សហព័ន្ធនេះនឹងបន្តសកម្មបែបនេះរបស់ខ្លួន ហើយពង្រីកទៅតាមបណ្តាខេត្តផ្សេងៗទៀត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ជំរុញឲ្យសហព័ន្ធជ្រើសរើសកីឡាករឆ្នើមឲ្យបានច្រើនដើម្បីត្រៀមការប្រកួតការស៊ីហ្គេមលើកទី៣២ផងដែរ។ បើយោងតាមលោក ប៊ុយ សុភ័ណ្ឌ អគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធ ការប្រកួតឆ្នាំនេះមានកីឡាករចំនួន៥៨នាក់មកពី៩ក្លិប-សមាគមចូលរួម។ ការប្រកួតចែកចេញជា៩ប្រភេទទម្ងន់ គឺ៤៩គីឡូក្រាម, ៥២, ៥៧, ៦០, ៦៤, ៦៩, ៧១, ៧៥ និង៨១គីឡូក្រាម។ ការប្រកួតធ្វើឡើងរយៈពេល៤ថ្ងៃចាប់ពីថ្ងៃទី២៧ ដល់ថ្ងៃទី៣០ វិច្ឆិកា នៅឃុំវិហារសួគ៌ ស្រុកខ្សាច់កណ្តាល ខេត្តកណ្តាលនៃតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ 7NG របស់លោកឧកញ៉ា ស្រី ចាន់ថន។ អគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធរូបនេះបានបន្ថែមថា ការផ្លាស់ប្តូរទីតាំងពីភ្នំពេញទៅរៀបចំនៅខេត្តកណ្តាលគឺដើម្បីបំផុសចលនាកីឡាកីឡាប្រដាល់សកលឲ្យកាន់តែមានភាពផុសផុល ម្យ៉ាងដើម្បីអូសទាញយុវជនចូលរួមលេងកីឡានេះឲ្យកាន់តែច្រើនផងដែរ៕	សហព័ន្ធកីឡាប្រដាល់សកលកម្ពុជាបានរៀបចំការប្រកួតជើងឯកថ្នាក់ជាតិលើកដំបូងប្រចាំឆ្នាំ២០១៧ របស់ខ្លួននៅឃុំវិហារសួគ៌ស្រុកខ្សាច់កណ្តាល ខេត្តកណ្តាលក្នុងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ 7NG របស់លោកឧកញ៉ា ស្រី ចាន់ថន។ អគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធលោក ប៊ុយ សុភ័ណ្ឌ បានបញ្ជាក់ថា លោកនឹងប្រើការប្រកួតដែលមានរយៈពេល៤ថ្ងៃនេះ ធ្វើជាយុទ្ធនាការស្វែងរកកីឡាករឆ្នើមៗ ដើម្បីត្រៀមការប្រកួតលក្ខលជាតិនិងអន្តរជាតិផ្សេងៗនាពេលខាងមុខ។
២ថ្ងៃជាប់គ្នា គឺថ្ងៃទី១២ និងថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានប្រតិកម្មទៅនឹងអង្គការឃ្លាំសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ឬហៅថា ម្យូមែនរ៉ាយវ៉ច (Human Right Watch) ដែលចេញរបាយការណ៍ដ៏វែងអន្លាយ ស្តីពីផលប៉ះពាល់លើប្រជាជន ដោយសារការសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រកតិកម្មរបស់លោក ធ្វើឡើងតាមរយៈសំណេរក្នុងបណ្តាញទំនាក់ទំនងតេឡេក្រាម ដែលប្រមូលផ្តុំដោយអ្នកសែត។ លោក សុខ ឥសាន ដែលជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាផងនោះ បានសរសេរក្នុងន័យបែបចោទសួរ ទៅកាន់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងអ្នករិះគន់មួយចំនួននៅកម្ពុជាយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ការរិះគន់ និងការរារាំងមិនចង់ឲ្យសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គីសនី ដោយសារពួកទាំងនេះ ចង់ឲ្យខ្មែរ ដុតចង្កៀងប្រេងកាតតទៅទៀត?»។ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ បន្តថា៖«ប្រទេសដទៃ អាចធ្វើទំនប់វារីអគ្គិសនីបាន អត់មានឮមាត់អ្វីទេ តែបើខ្មែរ ធ្វើអីមិនបាន រិះគន់ និងរារាំងរហូត»។ ក្នុងរបាយការណ៍របស់ខ្លួនកម្រាស់១៣៧ទំព័រ ដែលចេញនៅថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ អះអាងថា ការសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ បានបង្កក្តីមហន្តរាយដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាជនខ្មែរ និងជនជាតិដើមភាគតិចដល់ទៅរាប់ពាន់គ្រួសារ។ បើតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិដដែល ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ គឺជាទំនប់វារីអគ្គិសនីធំបំផុត១ នៅក្នុងតំបន់អាស៊ី។ ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ មានប្រភពទឹកធំៗ២ គឺពីទន្លេសេសាន និងពីទន្លេស្រែពក។ ទន្លេសេសាន និងទន្លេស្រែពក មានផ្លូវទឹកប្រសព្វគ្នា១ ដែលហូរទឹកទៅកាន់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២។ ទន្លេទាំង២នេះ គឺជាដៃទន្លេមេគង្គ។ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ បានបង្ហាញតួលេខថា ប្រជាជនប្រមាណ៥ពាន់នាក់ ដែលធ្លាប់រស់នៅក្នុងតំបន់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ កាលពីមិនសាងសង់ ត្រូវបានបង្ខំឲ្យចាកចេញ។ អង្គការអន្តរជាតិ ដែលកម្រសរសើររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមួយនេះ បានហៅការបង្កើតទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ថាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច សិទ្ធិផ្នែកសង្គម សិទ្ធិផ្នែកវប្បធម៌របស់ប្រជាជន ដែលត្រូវបង្ខំឲ្យចាកចេញទាំងនោះ។ បន្ថែមពីនេះ អង្គការនេះ រកឃើញទៀតថា ប្រជាជនដល់ទៅរាប់ម៉ឺននាក់ ដែលកំពុងរស់នៅទាំងនៅតំបន់ប៉ែកខាងក្រោម និងទាំងនៅតំបន់ប៉ែកខាងលើនៃទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ក៏រងផលប៉ះពាល់ពីទំនប់វារីអគ្គិសនីដ៏ធំមួយនេះដែរ។ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ចោទដូច្នេះថា៖«មុនពេលចាប់ផ្តើមសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ អាជ្ញាធរកម្ពុជា និងក្រុមហ៊ុនឯកជន មិនបានពិភាក្សាឲ្យបានត្រឹមត្រូវជាមួយប្រជាជនក្នុងសហគមន៍នោះទេ ហើយថែមទាំងព្រងើយកន្តើយនឹងក្តីបារម្ភរបស់ពួកគាត់ជាជនរងគ្រោះទៀត»។ តាមរយៈសំណេរក្នុងតេឡេក្រាមដដែល លោក សុខ ឥសាន បកស្រាយថា ការកសាងទំនប់វារីអគ្គិសនីនីមួយៗ សុទ្ធតែមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវជាមុន ព្រមទាំងឆ្លងកាត់ការវាយតម្លៃពីផលចំណេញនិងផលប៉ះពាល់។ លោក បន្តថា បើមានផលចំណញច្រើនជាង គេ ត្រូវតែសម្រេចសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីនោះហើយ។ លោក បន្ថែមថា ការជំរុញធ្វើទំនប់វារីអគ្គីសនី គឺដើម្បីទទួលបានថាមពលយកមកប្រើប្រាស់តាមតម្រូវរបស់សង្គម ដែលកាន់តែរីកចម្រើន។ លោក ប្រើភាសាបែបចំអកឲ្យអ្នករិះគន់ថា៖«ចង់រក្សាទេសភាពទន្លេសេសាន គឺជាអ្នកមានគំនិតខ្លី»។ ប្រជាជន ដែលចាកចេញពីតំបន់ទំនប់វារីអគ្គិសេនីសេសានក្រោម២ បានទទួលសំណងខ្លះៗ។ ប៉ុន្តែ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ លើកឡើងថា ក្នុងចំណោមប្រជាជនទាំងនោះ ភាគច្រើន គឺត្រូវបានបង្ខំឲ្យទទួលយកសំណងដែលមិនគ្រប់គ្រាន់ ហើយអ្នកខ្លះ មិនទាន់ទទួលបានសំណងនោះទេ។ លោក សុខ ឥសាន ឆ្លើយតបថា ភាគច្រើននៃប្រជាជន ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ គឺយល់ព្រមទទួលយកគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីនេះ ដោយអ្នក ដែលមិនព្រមទទួលយកគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល មានចំនួនតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ លោក រិះគន់វិញថា អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស អាចនិយាយបានត្រឹមតែពីរឿងសិទ្ធិមនុស្ស តែរឿងអ្វីផ្សេងទៀត ពួកគេ មិនដឹងឡើយ ដោយចេះតែវាយតម្លៃស្មានៗ។ លោក គូសបញ្ជាក់ថា មានតែរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទេ ដែលគិតគូរពីការលំបាករបស់ប្រជាជន ឯជនបរទេស មិនអាចគិតគូរពីជីវភាពរបស់ប្រជាជនជាងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឡើយ។ ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ ដែលស្ថិតក្នុងឃុំភ្លុក ឃុំស្រែគ និង ឃុំក្បាលរមាស នៃស្រុកសេសាន ខេត្តស្ទឹងត្រែង ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ ចាប់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨មក។ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន បានទៅធ្វើជាអធិបតីផ្ទាល់ក្នុងពិធីសម្ពោធដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ទំនប់វារីអគ្គិសនីនេះ។ ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ មានទំនប់ប្រវែង៦,៥គីឡូម៉ែត្រ ដោយអាចផលិតថាមពលអគ្គិសនីដល់ទៅ៤រយមេហ្កាវ៉ាន់ ក្រោមទុនវិនិយោគរួមគ្នាពីភាគី៣ គឺក្រុមហ៊ុន Royal Group របស់លោកឧកញ៉ា គិត ម៉េង និង ក្រុមហ៊ុន Hydrolancang International Energy របស់ចិន និងក្រុមហ៊ុន Vietnam Electricity របស់វៀតណាម ដោយចំណាយថវិកាសរុបប្រមាណ៨រយលានដុល្លារ៕	អង្គការអន្តរជាតិ រកឃើញថា ការសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីសេសានក្រោម២ បានប៉ះពាល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនគ្រួសារ។ លោក សុខ ឥសាន សួរថា តើចង់ឲ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា នៅអុជចង្កៀងប្រេងកាតដូចមុនឬ?
ស្របពេលសន្និសីទពិនិត្យឡើងវិញលើការអនុវត្តសន្និសញ្ញាមិនរីកសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែររៀបចំឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី១ ដល់ថ្ងៃទី២៦ ខែសីហា ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នៅថ្ងៃទី១ ខែសីហា បានផ្ញើលិខិតមួយជុំវិញបញ្ហានុយក្លេអ៊ែរ ទៅកាន់វេទិកាដ៏សំខាន់មួយនេះ។ ក្នុងលិខិតនោះ មេដឹកនាំរុស្ស៊ី បានព្រមានថា គ្មានប្រទេសណាមួយអាចឈ្នះក្នុងសង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរបានឡើយ។ «យើងយល់ពីការពិតថា គ្មានអ្នកឈ្នះឡើយ ក្នុងសង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរ ហើយសង្រ្គាមនេះ មិនគួរឱ្យកើតមាននោះទេ»។ លោកពូទីន បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះ ដោយបន្ថែមថា រុស្ស៊ីគាំទ្រសន្តិសុខដោយសមភាពសម្រាប់សមាជិកទាំងអស់ នៅក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ការព្រមានរបស់លោកពូទីនបែបនេះ ធ្វើឡើងស្របពេលរុស្ស៊ីបន្តវាយប្រហារនៅតំបន់ភាគខាងកើតរបស់អ៊ុយក្រែន។ ដោយសារតែសង្រ្គាមមួយនេះ លោកពូទីន រួមទាំងមេដឹកនាំរុស្ស៊ីផ្សេងទៀត បានព្រមានពីលទ្ធភាពប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ប្រសិនប្រទេសលោកខាងលិចហ៊ានបញ្ជូនកម្លាំងយោធាជួយអ៊ុយក្រែន។ ក្នុងថ្ងៃដដែលនេះ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាម៉េរិក លោក អាន់តូនី ប្លីងខិន បានចាត់ទុករុស្ស៊ី កូរ៉េខាងជើង និងអ៊ីរ៉ង់ បានបង្កបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនដល់សន្ធិសញ្ញាមិនរីកសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ដោយឡែក ប្រមុខ UN វិញ បានយល់ថា ប្រទេសជាច្រើន កំពុងស្វះស្វែងរកសន្តិសុខក្លែងក្លាយ តាមរយៈការស្តុក និងការចំណាយលុយជាច្រើនពាន់លានដុល្លារលើអាវុធ ដែលមិនគួរមានលើពិភពលោក៕	ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន នៅថ្ងៃទី១ ខែសីហា បានព្រមានថា គ្មានប្រទេសណាមួយ អាចឈ្នះឡើយ នៅក្នុងសង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរ។ ត្រង់ចំណុចនេះ មេដឹកនាំរុស្ស៊ីដ៏មានឥទ្ធិពល បានជំរុញឱ្យភាគីទាំងអស់ រក្សាសន្តិសុខ និងកុំឱ្យសង្រ្គាមនុយក្លេអ៊ែរផ្ទុះឡើង។
ក្នុងវីដេអូមានរយៈពេល ១០នាទី ប្រមុខរដ្ឋចិនលោក ស៊ី ជិនភីង បានឆ្លៀតឱកាសជូនពរប្រជាជនចិនផង និងថ្លែងសារនយោបាយសំខាន់ៗមួយចំនួនផងដែរ។ លោកបានប្រកាសបន្តប្រឹងប្រែងជំរុញការកែទម្រង់ស្ថាប័នដើម្បីលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនចិន។ យោងតាមសារព័ត៌មានចិន South China Morning Post លោក ស៊ី ជិនភីង ផ្តើមដោយការលើកសរសើរពីសមិទ្ធផលដែលចិនសម្រេចបានក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ ទាំងវិទ្យាសាស្ត្រ ការពារជាតិ នយោបាយ និងការទូតផង។ ហើយបន្ថែមពីនេះលោកបានប្រកាសបន្តអនុវរត្តផែនការគោលដើម្បីផ្លាស់ប្តូរប្រទេសចិនក្នុងរយៈពេលបីទសវត្សរ៍ទៀតផងដែរ។ ក្រៅពីនេះ លោក ស៊ី ជិនភីង បានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលចិននឹងបន្តអនុវត្តតាមគោលនយោបាយដែលមានកំណត់កន្លងមកតាមស្មារតីនៃមហាសន្និបាតបក្សកុម្មុយនីស្តចិនលើកទី ១៩ កាលពីចុងខែតុលាកន្លងទៅ។ «យើងនឹងឆ្លៀតឱកាសប្រារព្ធខួបលើកទី ៤០នៃការកែទម្រង់ និងបើកចំហរទីផ្សានៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ នេះដើម្បីជំរុញការបន្តកែទម្រង់»។ លោក ស៊ី បានបញ្ជាក់បែបនេះ។ ក្នុងមហាសន្និបាតបក្សកន្លងមក ឈ្មោះ និងគំនិតនយោបាយរបស់លោក ស៊ី ជិនភីង ត្រូវបានគេចុះក្នុងធម្មនុញ្ញបក្សកុម្មុយនីស្តដែលវាដំឡើងលោកឲ្យខ្ពស់ស្មើលោក ម៉ៅ សេទុង និងលោកតេង ស៊ាវភីង។ លោកបានប្តេជ្ញាលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ និងរក្សាសន្តិសុខ សន្តិសុខតំបន់ និងពិភពលោកទាំងមូលដោយកសាងសហគមន៍ដែលមានអនាគតរួមគ្នាផង។ ដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅប្រជាជន លោកស៊ី បានអធិប្បាយថា ចិនបានជំរុញការបង្កើនការងារ សន្តិសុខសង្គ្រាម និង កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រក្នុងឆ្នាំ ២០១៧ កន្លងមក។ យ៉ាងណាមិញមេដឹកនាំរូបនេះទទួលស្គាល់ថា ប្រជាជនចិននៅប្រឈមបញ្ហាច្រើនដែរនៅក្នុងតំបន់ខ្លះក្នុងនោះមានសេវាអប់រំ និងសុខាភិបាល។ ក្នុងសារជូនពរឆ្នាំថ្មីដដែល លោក ស៊ី ជិនភីង បានបន្ថែមថា មហាយក្សចិននឹងបន្តការពារអំណាច និងភារកិច្ចអង្គការសហប្រជាជាតិដែលជាស្ថាប័នអន្តររដ្ឋាភិបាលនេះ។ ក្នុងនោះ ចិនបន្តចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងជំរុញការអនុវត្តគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់មួយវិថីមួយដែលជាគម្រោងជំរុញពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សាភ្ជាប់ពីទ្វីអឺរ៉ុបដល់អាស៊ីដល់អាហ្វ្រិកនោះ។ «ភាគីជាច្រើនចង់បានសន្តិភាព និងការអភិវឌ្ឍសម្រាប់មនុស្សជាតិ ប៉ុន្តែពួកគេក៏បារម្ភ និងចង់ឃើញចិនបង្ហាញជំហររបស់ខ្លួនដែរ។ ចិន ក្នុងនាមជាប្រជាជាតិមួយដ៏ធំនោះមានទំនួលខុសត្រូវពិសេស និង មានតួនាទីក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហានេះ»។ នេះជាការបញ្ជាក់បន្ថែមរបស់លោក ស៊ី៕	ប្រធានាធិបតីចិនលោក ស៊ី ជិនភីង បានប្តេជ្ញាបន្តអនុវត្តគោលនយោបាយកែទម្រង់ប្រទេសចិនដើម្បីលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាជន និង រួមចំណែកថែរក្សាសន្តិភាពពិភពលោក និងបន្តការពារច្បាប់អន្តរជាតិក្នុងពេលថ្លែងសារអបអរក្នុងពេលឆ្លងឆ្នាំ។
ផលវិបាកនៃជម្ងឺធ្ងន់ធ្ងរ ការគ្រោះថ្នាក់ទៅលើខួរក្បាលដោយសារការរលាកអាចបណ្តាលមកពីបញ្ហាមួយចំនួន ។ ករណីធ្ងន់ធ្ងរភាគច្រើនអាចបណ្តាលមកពី៖ ឈប់ដកដង្ហើម សន្លប់ ស្លាប់ ផលវិបាកផ្សេងៗទៀតប្រហែលជាកើតជាប់រហូតជាច្រើនខែដូចជា៖ អស់កំលាំង ខ្សោយ បញ្ហាដល់សាតិអារម្មណ៍ ប្រែប្រួលអត្តចរិកផ្ទាល់ខ្លួន បញ្ហាលើការចងចាំ អសមត្ថភាពខាងបញ្ញា កង្វះខាងការគ្រប់គ្រងសាច់ដុំ ស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួន មានបញ្ហាក្នុងការស្តាប់ ឬមើល មានបញ្ហាក្នុងការនិយាយ ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ៖ www.health.com.kh	ផលវិបាកនៃជម្ងឺរលាកខួរក្បាលគឺយោងទៅតាមកត្តាជាច្រើនដូចជាអាយុ មូលហេតុ ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃជម្ងឺ និងពេលវេលានៃការចាប់ផ្តើមមានជម្ងឺរហូតដល់ការព្យាបាល ។ករណីភាគច្រើន មនុស្សដែលមានជម្ងឺស្រាលនឹងជាមកវិញក្នុងរយៈពេលពីរបីសប្តាហ៍ ដោយមិនមានផលវិបាកអ្វីយូរអង្វែង ។
-ច្រេស (នាមសព្ទ) ជាឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រើធ្វើជាបន្លែស្លស្រឡក់ ។ -ច្រេះ (កិរិយាសព្ទ) មានន័យថា កាប់ឬចាំងរេះត្រង់ទីខាងៗនៃវត្ថុអ្វីមួយដើម្បីឲ្យរបេះបន្តិចៗ។ ច្រេះគល់ឈើ, ច្រេះដីជើងដំបូក (ប្រើជា ជ្រែះ ក៏មានតាមទម្លាប់និយាយដោយស្រុក) ។ -ច្រែស (ឧទានសព្ទ) សំដៅលើសូរឮដោយផ្លែចប និងអំបែងឬដុំក្រួសដែលគេកាប់ប៉ះត្រូវ។ សូរច្រែស ។ -ច្រែះ (នាមសព្ទ) គឺ ស្នឹមលោហជាតិមានដែកជាដើម។ ច្រែះកើតពីដែកវាស៊ីដែក, អំពើអាក្រក់កើតពីចិត្ត វាស៊ីចិត្តវិញ ៕	យើងមិនអាចយកពាក្យ ច្រេស, ច្រេះ, ច្រែស និងច្រែះ មកសរសេរច្របូកច្របល់គ្នានោះឡើយ ព្រោះបើផ្អែកតាមវចនានុក្រមខ្មែរ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ពាក្យទាំងនេះ មានន័យផ្សេងពីគ្នា។
អស់ពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំដែលមនុស្សបានរុករកភូមិសាស្ត្រថ្មី ដោយធ្វើដំណើរតាមកប៉ាល់ សំពៅ និងពេលខ្លះលើខ្នងសេះជាងច្រើនរយគីឡូម៉ែត្រ ក្នុងគោលបំណងពង្រីកការយល់ដឹងពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រភពផែនដី។ ទ្វីបប្រាំមួយត្រូវបានមនុស្សទៅដល់តាំងពីយូរមកហើយ ប៉ុន្តែទ្វីបអង់តាកទិកក្លាយទីតាំងភូមិសាស្ត្រថ្មីបំផុតដែលមនុស្សរុករកឃើញ។ យោងតាមអត្ថបទស្រាវជ្រាវចុះផ្សាយដោយគេហទំព័រ britannica.com និង rmg.co.uk នៅក្នុងឆ្នាំ១៨២០ នាវាមួយចំនួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រទេសអង់គ្លេស និងរុស្សីបានប្រកាសថា គេបានរកឃើញគែមដែនទឹកកកថ្មីមួយ នៅពេលដែលនាវាទាំងនោះកំពុងចរាចរនៅទិសខាងត្បូង។ ប៉ុន្តែពួកគេមិនបានដឹងច្បាស់ថា វាជាទ្វីបមួយដែលមនុស្សមិនទាន់បានទៅដល់នោះទេ។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះមែន ក៏រឿងនិទានដែលគេនិយាយតៗគ្នាក្នុងប្រទេសនូវែលសេឡង់ តាំងពីឆ្នាំ៦៥០ក្រោយគ្រឹស្តសករាជបានបញ្ជាក់ថា មានដីដ៏ធំមួយនៅទិសខាងត្បូង ដែលជាទីតាំងមួយដ៏អាថ៌កំបាំង។ វាមិនមែនជារឿងងាយស្រួលទេក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទ្វីបមួយនេះ។ នាវិកត្រូវការឆ្លងកាត់សមុទ្រពោរពេញដោយទឹកកកធំៗអណ្តែតតាមផ្ទៃទឹក អាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង និងឆ្ងាយពីទីតាំងមនុស្សរស់នៅ។ នេះជារឿងគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់។ ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមក មនុស្សជាច្រើននាក់ទៀតបានធ្វើដំណើរទៅដល់ឆ្នេររបស់ទ្វីបអង់តាកទិក ក្នុងគោលបំណងនេសាទសត្វភេ និងត្រីបាឡែន។ ការនេសាទនេះ សឹងតែបានធ្វើឲ្យពូជភេមួយចំនួនផុតពូជ។ ប្រទេសជាច្រើនដែលមានដូចជា អង់គ្លេស បារាំង អាហ្សង់ទីន អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ន័រវែស បានទាមទារកាន់កាប់តំបន់ក្នុងទ្វីបមួយនេះ ដែលមានបង្កើតភាពចម្រូងចម្រាសជាច្រើន។ ក្នុងឆ្នាំ១៩១០ អ្នកស្រាវជ្រាវពីរក្រុមដែលមកពីប្រទេសអង់គ្លេស និងន័រវែសបានប្រជែងគ្នាក្នុងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ចំណុចកណ្តាលនៃទ្វីបអង់តាកទិក មិនមែននៅតាមឆ្នេរនោះទេ។ បេសកម្មនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការរកឃើញថ្មី។ អស់រយៈពេលជាច្រើនខែនៃការធ្វើនាវាចរណ៍តាមទឹក និងលើទឹកកកដោយថ្មើរជើង លោក Roald Amundsen ដែលជាអ្នកដឹកនាំក្រុមរុករករបស់ជនជាតិន័រវែស បានយកជ័យជម្នះលើក្រុមលោក Robert Falcon Scott ។ Amundsen បានដោតទង់ជាតិខ្លួនដំបូងគេនៅទិសខាងជើងនៃទ្វីបអង់តាកទិក ដែលបានធ្វើឲ្យអង់គ្លេសបាក់ទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ យ៉ាងមិញ ក្រុមរបស់អ្នកទាំងពីរនេះបានកត់ត្រាពីអាកាសធាតុ សណ្ឋានដី និងលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត ដែលជាផ្នែកមួយក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យសំខាន់ៗ សម្រាប់ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនានា។ សរុបឲ្យខ្លីមក មនុស្សទើបបោះជំហានលើទ្វីបទាំងប្រាំពីរប្រមាណតែជាង១០០ឆ្នាំមុនប៉ុណ្ណោះ។ ផែនដីជាភពមួយដែលធំធេងណាស់សម្រាប់មនុស្ស ហើយនៅមានទីតាំងជាច្រើនទៀតដែលមនុស្សមិនទាន់ទៅដល់៕	ទ្វីបទាំងប្រាំមួយក្នុងចំណោមប្រាំពីរ ក្នុងនោះមានដូចជា អាស៊ី អឺរ៉ុប អាហ្វ្រិក អូសេអានី អាមេរិកខាងជើង អាមេរិកខាងត្បូង ត្រូវបានគេដឹងដឹងថាមានអ្នករស់នៅអស់ពេលជាច្រើនពាន់ឆ្នាំមកហើយ បើគិតតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិមក។ ប៉ុន្តែមានទ្វីបមួយ ដាច់ស្រយាលជាងគេ ត្រជាក់ជាងគេ និងគ្រោះថ្នាក់ជាងគេ មានវត្តមាននៅទិសខាងត្បូង ដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ និងធ្វើដំណើរទៅដល់។ នោះគឺទ្វីបអង់តាកទិក។
បើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ចំណូលពន្ធ ៩០៩លានដុល្លារនេះ គឺស្មើនឹង ៤៧,២៩ភាគរយនៃផែនការប្រចាំឆ្នាំដែលកំណត់ដោយច្បាប់ថវិកា។ ដោយឡែកការប្រមូលពន្ធប្រចាំខែមេសាឆ្នាំនេះ គឺបានចំនួន ១៤៨,១៧ លានដុល្លារ៕	ភ្នំពេញ៖ រដ្ឋប្រមូលចំណូលពន្ធអាករគ្រប់ប្រភេទ ក្នុងរយៈពេល៤ខែដើមឆ្នាំ២០១៨ បានចំនួន ៩០៩,៥៧លានដុល្លារ កើនឡើង១២ភាគរយ បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០១៧។
សម្រាប់គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ទាំង៩ករណីនេះ លោក សំ វិច្ឆិកា បានបញ្ជាក់ថា ជនបង្ក១នាក់បានជិះរថយន្តពីកន្លែងកើតហេតុ ហើយបានចូលខ្លួនមកសារភាពនៅចំពោះមុខសមត្ថកិច្ចវិញ។ ដោយឡែកជនផ្សេងទៀត បានរត់គេចខ្លួន ខណៈសមត្ថកិច្ចកំពុងស្រាវជ្រាវតាមរក។ «ក្នុងចំណោមករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ខាងលើគឺនៅខណ្ឌទួលគោក ០១ករណី មានរថយន្ត បុក ម៉ូតូ០១គ្រឿងបណ្តាលឱ្យ ស្លាប់១នាក់ និងរបួសធ្ងន់១នាក់ បន្ទាប់មកជនបង្កបើករថយន្តគេចខ្លួនពីកន្លែងកើតហេតុ។ ប៉ុន្តែគាត់បានបើករថយន្តចូលខ្លួនសារភាពដោះស្រាយ នៅស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញទាំងយប់។ ដោយឡែកសម្រាប់អ្នកបើកបរបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ផ្សេងទៀត (ជនបង្ក)បានរត់គេចខ្លួនពីកន្លែងកើតហេតុ សូមចូលខ្លួនមកសារភាពដូចករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក្នុងខណ្ឌទួលគោកដើម្បីឱ្យសមត្ថកិច្ចអនុវត្តតាមនីតិវិធី»។ នេះបើតាមអ្នកនាំពាក្យស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ។ ស្នងការនគរបាលជាតិ បានបន្ថែមថា រាល់ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍បើករត់គេចនេះ ត្រូវបានលោក ជួន ណារិន្ទ អគ្គស្នងការរង និងជាស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានបញ្ជាឱ្យមន្ត្រីជំនាញស្រាវជ្រាវយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ នៅកន្លែងកើតហេតុ រួមទាំងវត្ថុតាង និងបានបង្កើតក្រុមការងារតាមដានស្រាវជ្រាវស្វែងរកចាប់ខ្លួន ដោយមិនឱ្យជនបង្កគេចខ្លួនពីសំណាញ់ច្បាប់បាននោះទេ។ «ជាពិសេសក្នុងករណីបើកបង្កគ្រោះថ្នាក់ហើយគេចខ្លួនមិនទទួលខុសត្រូវជាបទល្មើសផ្សេងមួយទៀតផងដែរ»។ នេះបើតាមស្នងការនគរបាលជាតិ ៕ អត្ថបទទាក់ទង លោក ជួន ណារិន្ទ បញ្ជាឱ្យតាមរកម្ចាស់រថយន្ត Ford ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ហើយ គេចខ្លួន	មនុស្ស៦នាក់បានស្លាប់ និង៥នាក់ទៀត របួសធ្ងន់ និងស្រាល ដោយសារករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍៩ករណី នាយប់ថ្ងៃទី៣១ ធ្នូ នាឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំសកល ។ នេះបើតាមលោក សំ វិច្ឆិកា អ្នកនាំពាក្យ នៃស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ។
ភូមិទាំង៩នោះ មានភូមិបវេល២, ភូមិទំនប់ទឹក, ភូមិព្រៃទទឹង១, ភូមិព្រៃទទឹង២, ភូមិគោក, ភូមិស្លខ្លាញ់, ភូមិកំពង់ឆ្នាំង១, ភូមិកំពង់ឆ្នាំង២ និងភូមិសាមគ្គី។ ទីតាំងសាលាឃុំ«បួវិល»ស្ថិតនៅក្នុងភូមិទំនប់ទឹក។ នេះបើតាមអនុក្រឹតដដែល ដោយបានបន្តថាការបង្កើតឃុំ«បួវិល» ត្រូវចូលជាធរមាន សម្រាប់ការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់អណត្តិទី៥នេះ។ គួរកត់សម្គាល់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២០ សីហា ក៏បានសម្រេចបង្កើតថ្មីមួយទៀតដែរនៅស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ គឺឃុំ«យាយម៉ៅពេជ្រនិល» ។ ឃុំយាយម៉ៅពេជ្រនិល មានភូមិចំនួន៩ ដែលត្រូវបានកាត់ចេញពីឃុំ ត្រែងត្រយឹង ស្រុកភ្នំស្រួច៕ អត្ថបទទាក់ទង «យាយម៉ៅពេជ្រនិល» ក្លាយជាឈ្មោះឃុំមួយនៅក្នុងស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ	រដ្ឋាភិបាល បានសម្រេចបង្កើតឃុំថ្មីមួយទៀត គឺឃុំ«បួវិល» នៃស្រុកបវេល ខេត្តបាត់ដំបង ដោយកាត់យកភូមិចំនួន៩ នៃឃុំបវេល។ នេះបើយោងតាមអនុក្រឹត ចុះថ្ងៃទី២០ សីហា។
មេបញ្ជាការយោធាវ៉េណេស៊ុយអេឡាបាននិយាយនៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា ថា កងទ័ពប្រមាណ១៥ម៉ឺននាក់ និងយុទ្ធោបករណ៍ជាច្រើន បានប្រមូលផ្ដុំដើម្បីចូលរួមក្នុងសមយុទ្ធយោធាតាមបណ្ដោយព្រំដែនជាប់កូឡុំប៊ី។ យោធានេះធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងរវាងអ្នកជិតខាងទាំងពីរនេះកាន់តែតានតឹងខ្លាំង។ ប្រធានាធិបតីវ៉េណេស៊ុយអេឡា លោក នីកូឡាស់ ម៉ាឌូរ៉ូ បានបញ្ជាអោយមានការដាក់បង្រាយទ័ពនៅតាមព្រំដែនជាង២២០០គីឡូម៉ែត។ ការដាក់ពង្រាយទ័ពនេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្រោយលោកម៉ាឌូរ៉ូ បានចោទកូឡុំប៊ីមានបំណងវាយប្រហារវ៉េណេស៊ុយអេឡា។ នៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា រថក្រោះ មីស៊ីល និងកងទ័ពជាច្រើនទៀតក៏បានដាក់នៅព្រលានយន្តហោះ La Fria ក្នុងភាគខាងលិចផងដែរ។ មេបញ្ជាការកម្លាំងយុទ្ធសាស្ត្រកងទ័ពវ៉េណេស៊ុយអេឡា នាយឧត្តមនាវី Remigio Ceballos បានប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ថា កងទ័ពដែលពង្រាយនៅអាកាសយានដ្ឋានគឺជាផ្នៃកមួយនៃកងរក្សាសន្តិសុខ ប៉ុន្តែនឹងចេញប្រតិបត្តិការបើចាំបាច់។ «ពួកយើងគោរពកម្លាំងយោធាជុំវិញពិភពលោក ប៉ុន្តែយើងមិនខ្លាចនរណាម្នាក់ឡើយ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក Ceballos ដែលទំនងចង់សំដៅកងទ័ពកូឡុំប៊ី។ កាលពីសប្តាហ៍មុន លោក ម៉ាឌុយរ៉ូ បានចោទប្រកាន់កូឡុំប៊ី ថា យកលេសរៀបចំទ័ពទប់ទល់នឺងក្រុមឧទ្ទាម FARC ក្នុងគោលបំណងបង្កជម្លោះយោធា ហើយលោកក៏បានបញ្ជាអោយកងទ័ពលោកមានការប្រុងប្រយត្ន័ផងដែរ។ ការចោទប្រកាន់នេះ ធ្វើឡើងក្រោយក្រុមឧទ្ទាមFARC ប្រកាសតស៊ូឡើងវិញ។ ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី លោក Ivan Duqueបានចោទរដ្ឋបាល ម៉ាឌុយរ៉ូ ថា កំពុងព្យាយាមលាក់បាំងក្រុមឧទ្ទាម FARC នេះ។ ខណៈវ៉េណេស៊ុអេឡាប្រមូលផ្ដុំយោធានៅក្បែរព្រំដែន រដ្ឋាភិបាលកូឡុំប៊ីស្នើឲ្យប្រជាជនរបស់ខ្លួននៅស្ងៀម។ លោកស្រី Marta Lucia Ramirez អនុប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ីបាននិយាយនថាអោយប្រជាជនកូឡុំប៊ីរក្សាភាពស្ងប់ស្ងៀម។ អនុប្រធានាធិបតីរូបនេះបន្តថា កងទ័ពកូឡុំប៊ីបានត្រៀមខ្លួនជាស្រេចសំរាប់ទប់ទល់នឹងការវាយប្រហារពីខាងក្រៅ។ គួររំលឹកថាជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរបានផ្ទុះឡើងក្រោយពេល កូឡុំប៊ីបានរៀបចំកងទ័ពត្រៀមប្រយុទ្ធនឹងក្រុមឧទ្ទាម FARCដែលប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល។ បញ្ហានេះក៏បានកើនកម្តៅកាន់តែខ្លាំងបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលកូឡុំប៊ីសង្ស័យថា ក្រុមឧទ្ទាមបានធ្វើការលាក់ខ្លួននឹងរៀបចំកម្លាំងឡើងវិញនៅទឹកដីវ៉េណេស៊ុយអេឡា៕	ដោយ៖ ងួន សុភាវត្តី
ចំនួនពលករបរទេសសរុបនៅជប៉ុនបានកើនឡើង ៤០,៣ភាគរយក្នុងរយៈពេល ៥ឆ្នាំ ដល់ចំនួន ២,០៥លាននាក់គិតត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។ នេះបើសារព័ត៌មានជប៉ុន Nikkei ស្រង់ទិន្នន័យពីក្រសួងសុខាភិបាល ការងារ និងសុខុមាលភាពជប៉ុន។ ចំនួនពលករបរទេស បានធ្លាក់បន្តិចក្នុងអំឡុងពេលរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ ក្នុងឆ្នាំ២០២០។ ប៉ុន្តែតួលេខនេះបានកើនឡើងវិញចំនួន១២,៤ភាគរយ ពីឆ្នាំ២០២២ ដល់ឆ្នាំ២០២៣ ក្រោយការឆ្លងរាលដាលបានថយចុះ។ ក្នុងនោះ ពលករវៀតណាមមានចំណែកធំបំផុតកំពុងធ្វើការនៅជប៉ុន ដោយតួលេខកើនឡើង ៦៣,៦ភាគរយក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ មានចំនួនដល់ ៥១៨ ៣៦៤នាក់។ ពលករទាំងនេះភាគច្រើនចូលរួមក្នុងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសរបស់ជប៉ុន ដែលជាកម្មវិធីដែលបង្កើតឡើងដើម្បីជ្រើសរើសពលករមកពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ទន្ទឹមនេះ ចំនួនពលករចិនបានកើនឡើងត្រឹមតែ ២,៣ភាគរយប៉ុណ្ណោះក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ ។ កំណើនទាប ដោយសារប្រាក់ឈ្នួលនៅចិនកំពុងកើនឡើង ខណៈដែលប្រាក់យ៉េនទន់ខ្សោយ ធ្វើឱ្យការនាំចេញកម្លាំងពលកម្មទៅកាន់ជប៉ុនជាជម្រើសបន្ទាប់សម្រាប់ពួកគេ។ តាមពិតទៅ កំណើននៃការនាំចេញកម្លាំងពលកម្មពីវៀតណាមទៅជប៉ុនក៏ធ្លាក់ចុះដែរ ដោយសារប្រាក់ឈ្នួលនៅវៀតណាមកើនឡើង។ ចំនួនពលករវៀតណាមទៅជប៉ុនកើនឡើងត្រឹមតែ ១២,១ភាគរយប៉ុណ្ណោះក្នុងឆ្នាំ ២០២២-២០២៣។ យោងតាមកាសែត Nikkei Asia អាជីវកម្មជប៉ុនកំពុងដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលក្នុងពេលដំណាលគ្នាដើម្បីទាក់ទាញពលករពីក្រៅប្រទេសបន្ថែមទៀត ។ ប្រាក់មូលដ្ឋានប្រចាំខែសម្រាប់អ្នកហាត់ការបច្ចេកទេស ក្នុងនោះ៥០ភាគរយជាពលករវៀតណាមបានកើនឡើង៨ភាគរយក្នុងឆ្នាំ២០២២ ដោយទទួលប្រាក់ ១១៧៨០០យ៉េន (១២០០ដុល្លារ)។ លើសពីនេះ ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំចុងក្រោយ ជប៉ុនបានមើលឃើញអត្រាពលករមកពីឥណ្ឌូណេស៊ីកើនឡើង ១៩២.២ភាគរយដែលមានចំនួន ១២១៥០៧ នាក់។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២២-២០២៣ ចំនួនពលករបានកើនឡើង ៥៦ភាគរយ។ ប្រាក់ឈ្នួលទាបនៅឥណ្ឌូណេស៊ីបានជំរុញឲ្យពលករទៅធ្វើការនៅឥណ្ឌូណេស៊ី។ ពលករឥណ្ឌូណេស៊ីបច្ចុប្បន្នមានប្រហែល ៥៦ភាគរយនៃកម្លាំងការងារជំនាញវិជ្ជាជីវៈសរុបនៅជប៉ុន។ ឥណ្ឌូណេស៊ីមានគោលដៅចង់ក្លាយជាប្រទេសឈានមុខគេមួយក្នុងតំបន់ផ្នែកផលិតកម្ម ដែលនេះជាផ្នែកមួយនៃកំណើនបញ្ចូនពលករទៅជប៉ុន។ លើសពីនេះ ក្រុមកម្មករបរទេសធំទីបីនៅជប៉ុនបានទៅនេប៉ាល់មានកំណើន ៧៨,៥ភាគរយក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំ ដែលមានចំនួន១៤៥ ៥៨៧នាក់។ ជាង៤១ភាគរយនៃក្រុមកម្មករទាំងនេះកំពុងសិក្សា និងធ្វើការនៅជប៉ុនដែលជាអត្រាខ្ពស់ជាងក្រុមកម្មករផ្សេងទៀត។ បន្ថែមពីនេះ កម្មករមីយ៉ាន់ម៉ាក៏បានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាមួយកំណើន ៤៩,៩ភាគរយក្នុងឆ្នាំ ២០២២-២០២៣ ដល់ចំនួន ៧១១៨៨នាក់។ ប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ាជាច្រើននាក់បានស្វែងរកការងារធ្វើនៅក្រៅប្រទេស ស្របពេលមានអស្ថិរភាពនយោបាយនៅក្នុងស្រុក។ ជប៉ុន ជាគោលដៅដ៏គួរឱ្យទាក់ទាញសម្រាប់កម្មករនិយោជិតដែលបានទទួលការអប់រំពីសាកលវិទ្យាល័យមកពីប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍នេះ។ ជារួម ជប៉ុនបានជួបឧបសគ្គក្នុងការទាក់ទាញកម្លាំងពលកម្មពីប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍ ដោយសារសេដ្ឋកិច្ចនៅទ្រឹង និងប្រាក់យ៉េនទន់ខ្សោយ។ ចំនួនពលករអាម៉េរិកនៅជប៉ុនបានកើនឡើង ៥,៧ភាគរយ ខណៈអង់គ្លេស ៥,៨ភាគរយក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំចុងក្រោយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងតាមការស្ទង់មតិរបស់ក្រុមហ៊ុនជ្រើសរើសបុគ្គលិក Robert Walters Japan មនុស្សជាច្រើននៅតែជ្រើសរើសជប៉ុន ពីព្រោះតម្លៃនៃការរស់នៅនៅទីនេះមានតម្លៃថោកជាងទីក្រុងធំៗនៅអាម៉េរិក និងអឺរ៉ុប៕	បន្ទាប់ពីមានការផ្លាស់ប្តូរប្រាក់ឈ្នួល និងអត្រាប្តូរប្រាក់ កម្លាំងពលកម្មបរទេសនៅជប៉ុនមានការប្រែប្រួល។ វៀតណាមបានវ៉ាដាច់ចិនដោយមានចំនួនពលករច្រើនជាងគេនៅជប៉ុនកាលពីឆ្នាំមុន ខណៈពលករពីឥណ្ឌូណេស៊ីបានកើនឡើងជិត៣ដងធៀបនឹងឆ្នាំ ២០១៨។
បើសិនគ្មានអ្វីប្រែប្រួលទេ រដ្ឋាភិបាលថៃ យកយន្តហោះមួយគ្រឿង ទៅជម្លៀសប្រជាជនចេញពីក្រុងវូហាននៅព្រឹកថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ។ បើតាមការអះអាងរបស់លោក Prawit Wongsuwon ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិថៃ ចិនបានអនុញ្ញាតឲ្យថៃ ជម្លៀសប្រជាជនខ្លួនហើយ ចំណែកការរៀបចំជម្លៀសប្រជាជនចេញពីក្រុងវូហាននេះ គឺជាបន្ទុករៀបចំដោយ រដ្ឋមន្ត្រីសុខាភិបាលថៃ។ ចំណែកលោក Narong Aphikulvanich អគ្គនាយករង នៃនាយកដ្ឋានសេវាវេជ្ជសាស្ត្រ បាននិយាយថា ប្រជាជនថៃ ៦៤នាក់ ត្រូវបានគេអះអាងថាមានវត្តមាននៅក្រុងវូហាន។ ដើម្បីសុវត្ថិភាពរបស់មនុស្សទាំង៦៤នាក់នេះ ថៃបានបញ្ជូនវេជ្ជបណ្ឌិតមួយក្រុម ដែលមានជំនាញផ្លូវដង្ហើម និងថ្នាំពេទ្យទៅជាមួយយន្តហោះមួយគ្រឿងនេះដែរ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែតថៃ Bangkok Post។ បើតាមលោក Narong មនុស្សទាំង ៦៤នាក់នេះ នឹងត្រូវគេបែងចែកជាពីរក្រុម ដើម្បីត្រួតពិនិត្យមើល។ មួយក្រុម ដែលមានសុខភាពធម្មតា នឹងបញ្ជូនត្រលប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួន ចំណែកមួយក្រុម ដែលចេញរោគសញ្ញាត្រូវស្នាក់នៅដោយឡែកនាមន្ទីពេទ្យរយៈពេល ១៤ថ្ងៃសិន ដើម្បីទទួលការមើលថែទាំជំងឺ។ សូមបញ្ជាក់ថា នាថ្ងៃទី២៧ ខែមករា នាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាយុទ្ធ ចន្ទអូចា បានគ្រោងនឹងជម្លៀសប្រជាជនរបស់ខ្លួនម្តងហើយ ប៉ុន្តែចិន និយាយកុំបារម្ភ ព្រោះទីក្រុងប៉េកាំងអាចគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍បាន ហើយថៃក៏មិនចាំបាច់ជម្លៀសប្រជាជនរបស់ខ្លួនដែរ៕	ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ Prawit Wongsuwon នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមករា បានអះអាងថា ថៃ នឹងប្រើប្រាស់យន្តហោះមួយគ្រឿង ទៅជម្លៀសប្រជាជនរបស់ខ្លួនចេញពីក្រុងវូហាន បន្ទាប់មានការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋាភិបាលចិន។
នៅពេលដែលស្ថានភាពនៃជំងឺនេះ កាន់តែអាក្រក់ វានឹងធ្វើអោយកូនថង់ខ្យល់នៅក្នុងសួត ដែលមានរាង ដូចជាចង្កោមផ្លែទំពាំងបាយជូរ ក្លាយទៅជាថង់ធំមួយ ដែលមានទំហំមិនទៀងទាត់ និងមានរន្ធប្រហោង នៅខាងក្នុងជញ្ជាំងខាងក្នុងរបស់ពួកវា។ កត្តានេះ បានកាត់បន្ថយនូវស្រទាប់ខាងលើនៃសួត ហើយទន្ទឹមនឹងនោះ វាក៏បានកាត់បន្ថយផងដែរនូវកម្រិតអុកស៊ីសែន ដែលត្រូវចូលទៅក្នុងចរន្តឈាមរបស់អ្នក។ ជំងឺហើមសួតនេះ ក៏ត្រូវបានបំផា្លញជាយឺតៗផងដែរ ដល់សាច់ដុំយឺត ដែលជួយបើកផ្លូវខ្យល់តូចៗ ដើម្បីទៅកាន់កូនថង់ខ្យល់។ កត្តានេះបានធ្វើឱ្យផ្លូវខ្យល់ទាំងនេះ ត្រូវបានបិទជិត នៅពេល ដែលអ្នកដកដង្ហើមចេញ ហើយដូចនេះ ខ្យល់នៅក្នុងសួតរបស់អ្នកមិនអាចចាកចេញបានទេ។ ការព្យាបាល អាចជួយបន្ថយនូវការវិវត្តរបស់ជំងឺហើមសួតនេះ ប៉ុន្តែវាមិនអាចកែប្រែនូវការបំផ្លាញដែលកើតមានហើយនោះទេ។ រោគសញ្ញា អ្នកអាចមានជំងឺហើមសួតនេះ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ដោយមិនបានសម្គាល់ដឹង ពីសញ្ញា ឬរោគសញ្ញាអ្វីទាល់តែសោះ។ រោគសញ្ញាដ៏ចម្បងជាងគេ នៃជំងឺហើមសួតនោះគឺខ្យល់ដង្ហើមខ្លីៗ ដែលជាធម្មតាវាចាប់ផ្តើមកើតមានបន្តិចម្តងៗ។ អ្នកអាចនឹងចាប់ផ្តើម ធ្វើការជៀសវាងនូវសកម្មភាពមួយចំនួន ដែលអាចធ្វើឱ្យអ្នកដកដង្ហើមខ្លីៗ ហេតុនេះហើយ ទើបបានជារោគសញ្ញានេះ មិនបានក្លាយជាបញ្ហាសម្រាប់អ្នក រហូតដល់ពេលវាចាប់ផ្តើមបង្អាក់ដល់សកម្មភាពនៃការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នក។ នៅទីបញ្ចប់ នៃជំងឺហើមសួតនេះ វានឹងធ្វើឱ្យអ្នក ដកដង្ហើមបានខ្លីៗ បើទោះជាអ្នកកំពុងសម្រាកក៏ដោយ។ តើនៅពេលណា ដែលអ្នកគួរទៅជួបនឹងគ្រូពេទ្យ? អ្នកត្រូវទៅអោយគ្រូពេទ្យពិនិត្យ ប្រសិនបើ អ្នកមានបញ្ហានៃការដកដង្ហើមខ្លីៗ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនខែ ជាពិសេសប្រសិនបើវាកាន់តែមានសភាពអាក្រក់ឡើងៗ ឬក៏វាបានរំខានដល់សកម្មភាពជាប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នក។ កុំព្យាយាមសន្មតថា នេះគឺជាស្ថានភាពមួយដែលទាក់ទងទៅនឹងកត្តាអាយុ ឬទម្ងន់របស់អ្នក។ អ្នកត្រូវស្វែងរកជំនួយផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រឱ្យបានជាបន្ទាន់ ប្រសិនបើ៖ អ្នកអាចដកដង្ហើមបានខ្លីៗបំផុត ហើយអ្នកមិនអាចនិយាយបាន។ បបូរមាត់ ឬក្រចកដៃរបស់អ្នក ប្រែទៅជាពណ៌ខៀវ ឬប្រផេះ ។ អ្នកបាត់បង់ស្មារតី។ ចង្វាក់បេះដូងរបស់អ្នកលោតកាន់តែញាប់ឡើងៗ៕ ត្រួតពិនិត្យដោយ៖ www.health.com.kh	ជំងឺហើមសួត កើតមាននៅពេលដែល កូនថង់ខ្យល់នៅក្នុងសួតរបស់អ្នក ត្រូវបានបំផ្លាញបន្តិចម្តងៗ ដែលនឹងធ្វើឱ្យអ្នកវិវត្តន៍មាននូវខ្យល់ដង្ហើមខ្លីៗ កាន់តែច្រើនឡើង។ ជំងឺហើមសួត គឺជាជំងឺសួតមួយ ប្រភេទក្នុងចំណោម ជំងឺនៃការមានឧបសគ្គជារ៉ាំរ៉ៃនៅក្នុងសួត។ ការជក់បារី គឺជាមូលហេតុដ៏ចម្បង ដែលនាំឱ្យមានជំងឺនេះ ។
លេខទូរសព្ទទាំង៦ខ្សែនេះ គឺ ០១១ ៥៤៦ ៦៧៧ (សាលាខេត្ត), ០១១ ៥០៦ ៦៩៩/០១១ ៥១៦ ៦៧៧/០១១ ៥២៦ ៦៧៧ (ស្នងការដ្ឋាន), និង ០១១ ៥៧៦ ៦៧៧/ ០១១ ៥៨៦ ៦៧៧ (មេបញ្ជាការដ្ឋានកងរាជអាវុធហត្ថ)៕	ភ្នំពេញ៖ នាកិច្ចប្រជុំស្តីពីការពង្រឹងការគ្រប់គ្រងអាជីវកម្មល្បែងភ្នាល់តាមម៉ាស៊ីនអេឡិចត្រូនិក និងតាមអ៊ីនធឺណិអនឡាញ កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែឆ្នូ ឆ្នាំ២០១៩ លោក គួច ចំរើន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ បានប្រកាសលេខទូរសព្ទ៦ខ្សែដល់ប្រជាពលរដ្ឋសម្រាប់ផ្តល់ព័ត៌មានឲ្យទាន់ហេតុការណ៍ ទាក់ទងនឹងបទល្មើសផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងនៅក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។
លោក សុខ សុភមង្គល អាយុ ២៩ឆ្នាំ សហស្ថាបនិកនិងជានាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមហ៊ុន Codingate ដែលជាក្រុមហ៊ុនបង្កើតគេហទំព័រនិងកម្មវិធីតាមទូរស័ព្ទសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្មនានាបានថ្លែងប្រាប់ VOA ថា៖«ពីមុន យើងអាចនិយាយថា យើងសុបិន្តពេលយើងនិយាយអំពី ពាណិជ្ជកម្មវាល់លានដុល្លារ ពេលយើងគិតពីអាហ្នឹង យើងមានបរិបទមួយ យើងថាវាជាការស្រមើស្រមៃដែលមិនមែនជាការពិត» ។ លោក ជា ឡង់ដា ស្ថាបនិកនិងជានាយកប្រតិបត្តិនៃក្រុមហ៊ុន BookMeBus ដែលជាក្រុមហ៊ុនកក់សំបុត្ររថយន្តក្រុង សាឡាង និងតាក់ស៊ី តាមរយៈគេហទំព័រនិងកម្មវិធីតាមទូរស័ព្ទ BookMeBus បានជួបលោក សុខ សុភមង្គល នៅក្នុងកម្មវិធីភាពជាអ្នកដឹកនាំអន្តរជាតិ International Visitor Leadership Program (IVLP) ឧបត្ថម្ភដោយក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលផ្តោតទៅលើប្រធានបទនានា ដូចជា បច្ចេកវិទ្យា លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស សន្តិសុខ បរិស្ថាន ឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនិងការអភិវឌ្ឍ។ កម្មវិធីរយៈពេលបីសប្តាហ៍ដែលផ្តោតខ្លាំងលើបច្ចេកវិទ្យាក្រោមប្រធានបទ«ពន្លឿនសហគ្រិនភាពបច្ចេកវិទ្យានិងការអភិវឌ្ឍសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម» ផ្តោតទៅលើការរីកលូតលាស់នៃសហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យមនៅក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា។ សហគ្រិនបច្ចេកវិទ្យាខ្មែរវ័យក្មេងទាំងនេះបានជួបជាមួយនឹងមេដឹកនាំខាងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យានៅក្នុងរដ្ឋធានី វ៉ាស៊ីនតោន ទីក្រុង Cleveland រដ្ឋ Ohio ទីក្រុង Raleigh រដ្ឋ North Carolina ទីក្រុង San Francisco និងទីក្រុង San Jose រដ្ឋ California។ លោក ឡង់ដា បានថ្លែងថា នៅក្នុងតំបន់បច្ចេកវិទ្យា Silicon Valley ពួកគេបានជួបជាមួយនឹង«ក្រុមហ៊ុនជាច្រើនដែលជោគជ័យទាំងធំ ទាំងតូច»។ «យើងឃើញពីរបៀបនៃការធ្វើប្រតិបត្តិការអាជីវកម្ម តើគេរៀបចំក្រុមហ៊ុនគេយ៉ាងម៉េចដើម្បីឲ្យបានជោគជ័យ»។ លោក ឡង់ដា បានលើកឡើងពីចំណុចវិជ្ជមាននានានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លោកបានថ្លែងថា៖«វាជាឱកាសមួយដែលយើងអាចប្រាប់ពួកគាត់ពីការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង ដូចជាវិស័យអ៊ីនធឺណិត ការអប់រំ វិស័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់យើង ដែលបង្ហាញពីសក្តានុពលប្រទេសរបស់យើង ដែលជាផលចំណេញមួយប្រសិនបើគាត់មកបណ្តាក់ទុននៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង»។ លោក Nicholas Geisinger មន្ត្រីកម្មវិធី IVLP ដែលទទួលបន្ទុកដំណើរទស្សនកិច្ចផ្តោតលើបច្ចេកវិទ្យានេះ បានលើកឡើងថា កម្មវិធីនេះជោគជ័យនៅពេលដែលកម្មវិធីនេះអាចបណ្តុះគំនិតគ្នាទៅវិញទៅមករវាងសហគ្រិនដែលចូលរួមទាំងអស់នោះជាមួយនឹងភាគីអាមេរិក។ «គំនិតនេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយស្ថានទូតអាមេរិក ហើយការពង្រីកការលូតលាស់ខាងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺស្ថិតក្នុងចំណោមគោលដៅមួយរបស់យើង ដូច្នេះហើយទើបយើងបង្កើតកម្មវិធីមួយដោយផ្តោតលើប្រធានបទនេះ»។ លោកបានបន្ថែមថា វាជាផលចំណេញមួយ «នៅពេលដែលសហគ្រិនបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះបានរៀនសូត្រ ហើយមានគំនិតថ្មីៗ ក្រោយបានពិភាក្សាគ្នានៅក្នុងបរិយាកាសថ្មីមួយនេះ»។ «វាគឺជាជ័យជម្នះដ៏ធំធេងមួយសម្រាប់កម្មវិធីនេះ ជាជ័យជំនះមួយសម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា ហើយខ្ញុំទន្ទឹមចាំមើលថាតើពួកគេនឹងធ្វើអ្វីតទៅមុខទៀត»។ លោក ស៊ឹម ច័ន្ទគីរីរ័ត្ន ស្ថាបនិកនិងជាប្រធានក្រុមហ៊ុន បញ្ជី ដែលជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុមួយបានប្រាប់ VOA ថា ស្របពេលដែលសហគ្រិនទាំងនេះបានរៀនសូត្រពីវិស័យបច្ចេកវិទ្យានៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សានេះ អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺលោកបានស្គាល់គ្នាជាមួយសហគ្រិនដទៃទៀតច្រើនជាងមុន។ «តែអាមួយទៀតនោះគឺអ្នកដែលមកហ្នឹងយើងស្គាល់គ្នាច្បាស់ជាងមុន»។ លោក ធុល រិទ្ធី ស្ថាបនិកនៃក្រុមហ៊ុន SmallWorld ដែលជាក្រុមហ៊ុនផ្តល់ការិយាល័យធ្វើការរួមគ្នា ឬហៅថា co-working space បានប្រាប់ VOA ថា ពួកគេចំនួន៥នាក់យល់ថា ពួកគេអាចធ្វើការជាមួយគ្នាបានពេលត្រឡប់ទៅកម្ពុជាវិញ។ «អ្វីដែលមើលទៅគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងជាងគេគឺ ទៅវិញយើងបានធ្វើការជាមួយគ្នា»។ ពួកគេទាំង៥សុទ្ធតែមានក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យារៀងៗខ្លួន ដូច្នេះតើអ្នកណានឹងគ្រប់គ្រងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុដែលពួកគេគ្រោងនឹងបង្កើតរួមគ្នានេះ? ពួកគេសុំមិនផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតអំពីក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មីរបស់ពួកគេ ដោយគ្រាន់តែប្រាប់ VOA ថា ក្រុមហ៊ុននោះគឺជាក្រុមហ៊ុនដែលជួយដល់ការទូទាត់ប្រាក់។ លោក ឡង់ដា បានប្រាប់ថា ការសហការគ្នាបង្កើតក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មីនេះមានទាំងគុណសម្បត្តិនិងគុណវិបត្តិ។ «គុណសម្បត្តិ បើសិនពួកខ្ញុំធ្វើបានជោគជ័យ វានឹងអាចជួយដល់ប្រទេសកម្ពុជា ឲ្យអ្នកជំនាន់ក្រោយ អ្នកចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មដទៃទៀតគឺគាត់អាចមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រកបអាជីវកម្ម ជាពិសេសគឺទាក់ទងនឹងការទូទាត់ប្រាក់ហ្នឹងតែម្តង»។ ក៏ប៉ុន្តែលោកក៏បានលើកឡើងពីការព្រួយបារម្ភផងដែរ។ «អ្វីដែលខ្ញុំបារម្ភគឺដោយសារតែពួកខ្ញុំសុទ្ធតែមានអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន អញ្ជឹងហើយពេលខ្លះនៅពេលដែលមានអ្នកពូកែច្រើនពេកនៅក្នុងក្រុម វាអាចជាការផលប៉ះពាល់វិញ»។ ឱកាសនិងការគាំទ្រ បន្ទាប់ពីដំណើរទស្សនកិច្ចបីសប្តាហ៍ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ឡង់ដាបានថ្លែងថា លោកពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះការគាំទ្ររបស់រដ្ឋាភិបាលគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ទាំងថ្នាក់មូលដ្ឋាន ថ្នាក់រដ្ឋនិងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ទៅលើក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មីឬហៅថា startup។ «ឱកាសមើលឃើញដូចជា ការសហការរវាងរដ្ឋាភិបាល ហើយនិងអាជីវកម្ម សហគ្រាស ហើយនិងកម្មវិធីមួយចំនួនដូចជា incubation ដែលជាកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលអាជីវកម្មខ្នាតតូចឲ្យយល់ច្បាស់ពីអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន ឲ្យរៀបចំឲ្យស្តង់ដារ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនក្នុងការរកថវិកា ឬរកអ្នកបណ្តាក់ទុន»។ ឧទាហរណ៍ សហគ្រិនកម្ពុជាបានចូលរួមជួបពិភាក្សានៅឯការិយាល័យ Civic Innovationនៅក្នុងសាលាក្រុង San Franciscoអំពីថាតើ ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកអាចជួយដល់ទីក្រុង ឬតើអាជ្ញាធរក្រុងអាចជួយដល់ក្រុមហ៊ុនទាំងនោះដោយរបៀបណា។ នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក មានតែទីក្រុង San Francisco ប៉ុណ្ណោះដែលមានការិយាល័យ Civic Innovation ដែលជួយដល់ក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មី នេះបើយោងតាមអ្នកស្រី Siobhan Oat-Judge ដែលជាកម្មសិក្សាការីនៅក្នុងការិយាល័យមួយនេះដែលជួយផ្សាភ្ជាប់ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលជាមួយនឹងក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មី ក្នុងការបង្កើតផលិតផលថ្មីៗ ដែលជួយដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានា។ នេះបើយោងតាមគេហទំព័ររបស់ការិយាល័យ Civic Innovation នៅក្នុងសាលាក្រុង San Francisco។ អ្នកស្រី Oat-Judge បានលើកឡើងថា ការជួយដល់ក្រុមហ៊ុន startup បង្កើតថ្មីមិនមែនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់តែម្ខាងនោះទេ។ «សហគមន៍ទាំងមូលទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការជួយដល់ក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មីទាំងនោះ ដោយសារតែក្រុមហ៊ុនទាំងនោះជួយផ្តល់ដំណោះស្រាយដល់បញ្ហានានា។ វាផ្តល់ផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក»។ អ្នកស្រីថ្លែងប្រាប់ VOAបន្ថែមថា៖ «យើងជួយដល់ក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មីទាំងនោះ ប៉ុន្តែពួកយើងក៏ចំណេញពីពួកគេវិញផងដែរ ដោយសារតែពួកគេផ្តល់ដំណោះស្រាយដល់បញ្ហានានា។ ពួកគេនាំមកនូវគំនិតថ្មី បច្ចេកវិទ្យាថ្មី ដែលជួយដល់អ្វីដែលយើងកំពុងតែធ្វើឲ្យកាន់តែប្រសើរជាងមុន»។ លោក អ៊ិន វិសាល សហស្ថាបនិកនៃក្រុមហ៊ុន Khmerload ដែលជាក្រុមហ៊ុនកម្ពុជាដំបូងគេដែលទទួលបានការគាំទ្រពីក្រុមហ៊ុនវិនិយោគពីតំបន់ Silicon Valley បានថ្លែងថា វាមានការលំបាកក្នុងការស្វែងរកថវិកាវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។ សម្រាប់អ្នកដែលទើបចាប់ផ្តើមអាជីវកម្មថ្មីថ្មោង មានក្រុមហ៊ុនអាមេរិកច្រើនដែលចង់ធ្វើវិនិយោគទៅលើក្រុមហ៊ុនដែលមានគំនិតថ្មីៗ ដែលនេះជាអ្វីដែលលោក វិសាល បានដឹងនៅពេលដែលក្រុមហ៊ុន 500 Startups ដែលជាក្រុមហ៊ុនវិនិយោគមួយមានស្នាក់ការនៅក្នុងទីក្រុង San Francisco បានវិនិយោគប្រាក់ ២សែនដុល្លារទៅលើគេហទំព័រ Khmerload។ «ក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនដោយសារតែមានអ្នកវិនិយោគច្រើននៅទីនោះ អញ្ជឹងពេលពួកគេមានគំនិតល្អ ពួកគេមិនចាំបាច់ចំណេញនោះទេ ពួកគេអាចស្វែងរកថវិកា ពីមួយទៅមួយ ដោយមិនចាំបាច់ចំណេញ ៥ ៦ ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ស្រុកខ្មែរវិញ បើយើងគិតពីរឿងមិនចាំបាច់ចំណេញ ៥ ៦ឆ្នាំវិញ វាពិបាកទៅរួចណាស់»។ កញ្ញា កែវ គូនីឡា ស្ត្រីម្នាក់ក្នុងចំណោមស្ត្រីពីរនាក់ប៉ុណ្ណោះដែលបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធី IVLP នេះបានថ្លែងថា កញ្ញាចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបង្កើនការគាំទ្រដល់ក្រុមហ៊ុនបង្កើតថ្មី។ កញ្ញា គូនីឡា គឺជានាយកផ្នែកគ្រប់គ្រងនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន RedHill Asia ហើយកញ្ញា គូនីឡា ត្រូវបានជ្រើសរើសចូលក្នុងតារាង Forbes ក្រោមអាយុ ៣០ឆ្នាំ សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៧នេះ។ «អ្វីដែលខ្ញុំចង់ឲ្យមានទៅថ្ងៃមុខនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានោះ គឺការសហការគ្នាឲ្យបានកាន់តែល្អ កាន់តែស្អិតរមួតរវាងរដ្ឋាភិបាល រវាងក្រុមហ៊ុនឯកជន ក៏ដូចជា គំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ នោះយើងអាចធ្វើការជាមួយគ្នាដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា»៕ សូមចុចទៅប្រភពដើម VOA ត្រង់នេះ	ក្រុង SAN FRANCISCO រដ្ឋ CALIFORNIA ៖ កាលពីនៅរាជធានីភ្នំពេញ អ្នកបច្ចេកវិទ្យាវ័យក្មេងកម្ពុជា៥នាក់ស្គាល់គ្នាដោយសារតែកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ប៉ុន្តែពួកគេមិនមានឱកាសស្គាល់គ្នាឲ្យបានច្បាស់នោះទេ។ ក្រោយធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចសិក្សាជុំវិញសហរដ្ឋអាមេរិករយៈពេល៣សប្តាហ៍មក ពួកគេបានវិលត្រឡប់ទៅកម្ពុជាវិញដោយនាំមកវិញនូវគំនិតផ្តួចផ្តើមក្នុងការសហការរួមគ្នាក្នុងការបង្កើតក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា Startup ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុមួយ។
បើតាម លោក ថង សាវុន ដែលជាអនុប្រធានគណៈកម្មាធិការដឹកនាំការអនុវត្តផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរីឆ្នាំ២០២១-២០៣៥ ដែរនោះ នៅក្នុងផែនការមេនេះ ខេត្តនឹងអភិវឌ្ឍទាំងហេដ្ឋរចនាសម្ព័ន្ធ និងវិស័យដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ដល់សេវាកម្មទេសចរណ៍ ហើយដែលនឹងផ្តល់នូវភាពងាយស្រួលដល់ការកម្សាន្តរបស់ទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ។ «គណៈកម្មាធិការ នឹងអនុវត្តផែនការតាមជាក់ស្ដែង និងបរិបទ។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថា យើងនឹងទទួលបានទេសចរ ដែលជាកំណើនសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈឧស្សាហកម្មគ្មានផ្សែង ក្នុងពេលឆាប់ៗ»។ នេះជាការបញ្ជាក់របសលោកអភិបាលខេត្តមណ្ឌលគិរីថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មាន Thmeythmey25។ សូមរំឭកថា ផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី ២០២១-២០៣៥ ដែលរដ្ឋាភិបាល អនុម័តឱ្យអនុវត្ត នាខែសីហា ឆ្នាំ២០២១។ ផែនការនេះ ត្រូវបានគេរំពឹងថា ខេត្តភាគឦសានមួយនេះ នឹងអាចទទួលបានភ្ញៀវទេសចរ៣លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដែលនឹងផ្តល់ចំណូល៥០០លានដុល្លារ សម្រាប់ចាក់បញ្ចូលក្នុងចរន្តសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី ២០២១-២០៣៥ ក៏នឹងបង្កើតការងារដល់ទៅ៨ម៉ឺនកន្លែង សម្រាប់ពលរដ្ឋផងដែរ។ កាលពីថ្ងៃទី៩ កុម្ភៈកន្លងទៅ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានសម្រេចតែងតែងសមាសភាព គណៈកម្មាធិការអនុវត្តផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី ដែលមានសមាភាពប្រធាន អនុប្រធាន និងសមាជិកសរុប២៥នាក់ មកពីក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានា។ យោងតាមសេចក្ដីសម្រេចរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សមាសភាពគណៈកម្មាធិការដឹកនាំអនុវត្តផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍វិស័យទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី មានលោក ថោង ខុន រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងទេសចរណ៍ជាប្រធាន, លោក សាយ សំអាល់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន, លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ, អ្នកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ជាអនុប្រធាន។ ចំណែក អនុប្រធាន ២រូបទៀតមាន លោក ថង សាវុន អភិបាលខេត្តមណ្ឌលគិរី និង លោក ម៉ៅ ហាវណ្ណាល់ រដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុករដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរស៊ីវិល។ ចំណែកសមាជិក ១៩នាក់ទៀត គឺមានតួនាទីជាប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងពាក់ព័ន្ធ ព្រមទាំងអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ និងមេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស៕ អត្ថបទទាក់ទង អាមេរិក កំពុងស៊ើបអង្កេតប្រភពផ្ទុះCOVID-19ថា«មកពីមន្ទីរពិសោធន៍វូហានឬយ៉ាងណា»	លោក ថង សាវុន អភិបាលខេត្តមណ្ឌលគិរី រំពឹងថា គណៈកម្មាធិការដឹកនាំការអនុវត្តផែនការមេអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍ខេត្តមណ្ឌលគិរី ដែលមានសមាភាពមកពីអន្តរក្រសួង នឹងធ្វើឱ្យខេត្តមណ្ឌលគិរី ជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងខេត្តឱ្យកាន់តែប្រសើរ។
ចាប់ពីម៉ោង ៦ព្រឹក ដល់ម៉ោង៦ល្ងាច នៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសា មណ្ឌលបោះឆ្នោតចំនួន១៤២៥៩កន្លែង កំពុងបើកទ្វារចាំទទួលប្រជាពលរដ្ឋកូរ៉េខាងត្បូងចំនួន៤៤,២៨លាននាក់ ដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត ដើម្បីជ្រើសរើសសមាជិកសភាចំនួន ៣០០នាក់។ ក្នុងចំណោមនោះ ប្រជាជនចំនួន ១៣,៨៥លាននាក់ បានបំពេញកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនរួចហើយនៅក្នុងការបោះឆ្នោតមុនពេលកំណត់ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី៥ និងថ្ងៃទី៦ ខែមេសា។ ក្នុងការបោះឆ្នោតលើកនេះ បក្សធំៗចំនួនពីរ គឺបក្សអំណាចប្រជាជន (PPP) ដែលជាបក្សរបស់លោកយូន សុកយ៉ល និងបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាបក្សប្រឆាំងធំជាងគេ នឹងត្រូវប្រជែងយកអាសនៈនៅក្នុងសភា។ ទោះជាការបោះឆ្នោតសភា ប៉ុន្តែវាគឺសំខាន់ ក្នុងការកំណត់បរិបទនយោបាយនៅកូរ៉េខាងត្បូង ដោយសាររដ្ឋាភិបាលអាចប្រឈមការលំបាកពាក់ព័ន្ធនឹងការដាក់ចេញគោលនយោបាយ ការតែងតាំងមន្រ្តី និងច្បាប់ផ្សេងៗ ប្រសិនបើបក្សប្រឆាំងប្រជាធិបតេយ្យ បន្តមានសំឡេងភាគច្រើនក្នុងសភា។ បក្សប្រឆាំងដឹកនាំដោយលោក Lee Jae-myung ដែលកំពុងរងបទចោទជាច្រើន បានកាន់កាប់សភាកាលអាណត្តិមុន។ ក្នុងរដ្ឋសភា បក្សប្រជាធិបតេយ្យ មានអាសនៈចំនួន១៦០នាក់ ខណៈបក្សអំណាចប្រជាជនមានសមាជិកត្រឹមតែ ១១៣រូបប៉ុណ្ណោះ ក្នុងចំណោមសមាជិក២៩៧នាក់។ នៅអំឡុងយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត បក្សកាន់អំណាច និងបក្សប្រឆាំង បានប្រើយុទ្ធសាស្រ្តវាយប្រហារលើគូប្រជែងទៅវិញទៅមក និងរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីរកការគាំទ្របន្ថែម ស្របពេលបក្សទាំងពីរសុទ្ធតែមានរឿងអាស្រូវរៀងៗខ្លួន។ ប្រធានបទសំខាន់ៗក្នុងការបោះឆ្នោតលើកនេះ មានដូចជាការឡើងថ្លៃនៃការចំណាយប្រចាំថ្ងៃ, តម្លៃអាហារ និងអំពើពុករលួយជាដើម។ បក្សកាន់អំណាច PPP បានអំពាវនាវប្រជាជនបោះឆ្នោតឱ្យបក្សខ្លួន ដើម្បីដាក់ទោសលើមេបក្សប្រឆាំង លោកLee និងបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដែលមានទំនោរគាំទ្រសេរីនិយម។ លោក Lee ស្ថិតក្រោមបទចោទអំពើពុករលួយ ពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងអភិវឌ្ឍអាផាតមិនចំនួន ២កន្លែង នៅក្រុង Seongnam ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងក្រុងសេអ៊ូល។ ចំណែកបក្សប្រឆាំង បានព្រមានបើកការស៊ើបអង្កេតលើរឿងអាស្រូវភរិយារបស់លោកប្រធានាធិបតីយូន ពាក់ព័ន្ធនឹងការគ្រប់គ្រងតម្លៃហ៊ុន។ ស្របគ្នានេះ លោកយូន ក៏កំពុងឈឺក្បាលផងដែរ ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងអាស្រូវកាបូប Dior របស់ភរិយា។ ក្រៅពីបក្សអំណាចប្រជាជន និងបក្សប្រជាធិបតេយ្យកូរ៉េ បក្សនយោបាយផ្សេងទៀតក៏ចូលរួមផងដែរដូចជាបក្សនវានុវត្តន៍ជាតិ (NIP), បក្សកំណែទម្រង់កូរ៉េ (RKP) ដែលដឹកនាំដោយអតីតរដ្ឋមន្រ្តីយុត្តិធម៌ Cho Kuk, បក្សអនាគតថ្មី, បក្សយុត្តិធម៌, បក្សវឌ្ឍនភាព និងបក្សបង្រួបបង្រួមសេរី។ ក្នុងការស្រង់មតិដោយក្រុមហ៊ុន Gallup Korea នៅខែមុន អ្នកឆ្លើយតបចំនួន ៣៧ភាគរយ បានគាំទ្របក្សកាន់អំណាច, ២៩ភាគរយ បានគាំទ្របក្សប្រជាធិបតេយ្យ និង១២ភាគរយ បានគាំទ្របក្សនវានុវត្តន៍ជាតិ៕	កូរ៉េខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី១០ ខែមេសា កំពុងរៀបចំការបោះឆ្នោតសភាដើម្បីជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តចំនួន៣០០នាក់ សម្រាប់អាណត្តិ៤ឆ្នាំបន្ទាប់។ ជាមួយប្រជាជនប្រមាណ៤៤លាននាក់មានសិទ្ធិបោះឆ្នោត ការបោះឆ្នោតនេះ ត្រូវបានមើលឃើញថា ជាការធ្វើតេស្តលើរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកប្រធានាធិបតី យូន សុកយ៉ល ដែលកាន់តំណែងទើបតែបាន២ឆ្នាំ។
Pacquiao ដែលទើបក្លាយជាប្រធានគណបក្សកាន់អំណាចហ្វីលីពីន PDP-Laban ខកខានឡើងប្រកួតចាប់តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៩ ម្លេះ ដ្បិតការវិលត្រឡប់ទៅសង្វៀនរបស់ខ្លួនត្រូវបានពន្យារពេលដោយសារវិបត្តិជំងឺ COVID-19។ យ៉ាងណាក៏ដោយបើតាមការចុះផ្សាយរបស់សែត MARCA ការត្រឡប់ទៅសង្វៀនជាថ្មី ដែលអាចនឹងត្រូវប៉ះម្ចាស់ខ្សែក្រវាត់ពិភពលោក Crawford ផងនោះ Pacquiao បានទាមទារថ្លៃខ្លួនដល់ទៅ៤០លានដុល្លារឯណោះ។ ស្តេចប្រដាល់អាស៊ី វ័យ៤៣ឆ្នាំរូបនេះ បានប្រាប់ទៅលោក Bob Arum អតីតភ្នាក់ងាររបស់ខ្លួន ដែលបច្ចុប្បន្នទៅធ្វើការជាមួយ Crawford ថា៖ «ខ្ញុំចង់បាន៤០លាន ហើយ Crawford ទទួលបាន១០លាន»។ Crawford វ័យ៣៣ឆ្នាំ អ្នកប្រដាល់មិនស្គាល់ចាញ់សញ្ជាតិអាមេរិក ដែលគេជឿជាក់ថានឹងត្រូវប៉ះ Errol Spence នៅឆ្នាំ២០២១នេះ អះអាងថាខ្លួនរង់ចាំជានិច្ចសម្រាប់ការជួបគ្នាទល់នឹង Pacquiao នៅជំនួបបន្ទាប់។ ស្របពេលគ្នានេះដែរ កាសែត SunSport ក៏បានចុះផ្សាយដែរថា កាលពីខែធ្នូកន្លងទៅលោក Arum មានកិច្ចព្រមព្រៀងជាស្រេចហើយសម្រាប់ការជួបគ្នារវាង Crawford និង Pacquiao នៅសង្វៀនប្រទេសកាតា។ Crawford ម្ចាស់ខ្សែក្រវាត់ពិភពលោក៣ស្ថាប័ន មានប្រវត្តិប្រកួត៣៧លើកមិនដែលចាញ់ ផ្តួលដៃគូឱ្យសន្លប់ចំនួន២៨លើក។ ដោយឡែក អ្នកប្រដាល់ និងជាអ្នកនយោបាយហ្វីលីពីន Pacquiao មានប្រវត្តិប្រកួត ៧១ដង ឈ្នះ៦២ ចាញ់៧ និងស្មើ២ ក្នុងនោះផ្តួលដៃគូមិនឲ្យតដៃរួចចំនួន៣៩លើក៕	កំពូលអ្នកប្រដាល់ហ្វីលីពីន Manny Pacquiao ចង់បានថ្លៃខ្លួនចំនួន ៤០លានដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីឡើងវាយទល់នឹង Terence Crawford នៅសង្វៀនក្នុងប្រទេសកាតា។
ក្នុងឱកាសនេះ សម្តេចបានអំពាវនាវដល់បណ្តាបក្សនយោបាយ ឲ្យបន្តអំពាវនាវដល់អ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួនទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត។ សម្តេចថា វាជាកាតាព្វកិច្ចរបស់បណ្តាបក្សនយោបាយផងដែរ។ «បក្សនយោបាយខំកសាងសមាជិកខ្លួន តែបើអត់អំពាវនាវឲ្យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ក៏គ្មានន័យដែរ»។ នេះជាការលើកឡើងរបស់សម្តេច ហ៊ុន សែន ដើម្បីជៀសវាសការបន្ទោសទាក់ទងនឹងការបាត់ឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោតរបស់អ្នកមានសិទ្ធិបោះឆ្នោត។ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) បានរៀបចំកាលវិភាគសម្រាប់ការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២ ដោយមានរយៈពេល៥០ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២៕	សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នាព្រឹកថ្ងៃទី២០ ខែតុលា នេះ ទៅចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតក្នុងមូលដ្ឋាននៃសង្កាត់តាខ្មៅ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល។ នេះជាការចុះឈ្មោះសារជាថ្មីរបស់ប្រធានគណបក្សប្រជាជនជនកម្ពុជា ជាមួយនឹងថ្ងៃកំណើតថ្មី ដោយប្តូរពីថ្ងៃទី០៤ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៥១ ទៅថ្ងៃទី០៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥២ នៅសង្កាត់តាខ្មៅ ក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្ដាល។
ក្រុម Man City ប្រកួតស្មើលទ្ធផល ១-១ ទល់ Bayern Munich ក្នុងវគ្គ ៨ក្រុងចុងក្រោយជើងទីពីរ ឈ្នះក្នុងលទ្ធផលសរុបទាំងពីរជើង ៤-១ ហើយបានបន្តដំណើរឡើងទៅកាន់វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រដោយជួបជាមួយនឹងក្រុមម្ចាស់ការពារតំណែងឯក Real Madrid។ Man City ត្រូវប្រជែងពានរង្វាន់ចំនួន៣ផ្សេងគ្នាក្នុងរដូវកាល ២០២២-២៣នេះ ដែលរួមមាន Premier League, Champions League និង FA Cup។ ក្នុងលីគកំពូលអង់គ្លេស ក្រុមរបស់លោក Guardiola កំពុងតែប្រជែងខ្លាំងបំផុតជាមួយ Arsenal ដោយតាមពីក្រោយត្រឹមតែ ៤ពិន្ទុប៉ុណ្ណោះ ដោយសល់១ប្រកួតក្នុងដៃ។ «ក្រុមពិតជានឿយហត់ខ្លាំង ដូច្នេះខ្ញុំមិនដឹងទេថាយើងនឹងត្រូវសម្រាកយ៉ាងណាដើម្បីលេងទល់នឹងក្រុម Sheffield United ព្រោះយើងត្រូវលេងនៅថ្ងៃទី២២ ខែមេសា តទៀត»។ លោក Guardiola បាននិយាយបែបនេះ។ FA Cup វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រនេះ Manchester United ត្រូវជួប Brighton & Hove Albion នៅថ្ងៃដូចគ្នានោះ។ ក្រៅពីនិយាយទាក់ទង់ការប្រកួត អ្នកចាត់ការសញ្ជាតិអេស្ប៉ាញ ក៏បានលើកឡើងអំពីបញ្ហារបួសរបស់ខ្សែការពារ Nathan Ake ផងដែរ។ ក្រុមគ្រូពេទ្យសង្ស័យថាខ្សែការពារសញ្ជាតិហូឡង់រូបនេះ រងរបួសសរសៃពួរ ក្រោយបញ្ចប់ការប្រកួតទល់ Bayern Munich។ Man City ម្ចាស់ការពារតំណែងជើងឯក Premier League មានការប្រកួតច្រើនក្នុងរដូវកាលនេះ។ តាមរយៈទម្រង់ប្រកួតលេចធ្លោ ក្រុមរហស្សនាមមេឃខៀវ មានឱកាសលើកពាន៣ក្នុងមួយរដូវកាល ២០២២-២៣នេះ៕	លោក Pep Guardiola អ្នកចាត់ការទូទៅក្រុម Manchester City នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា មើលឃើញពីការនឿយហត់របស់កូនក្រុមខ្លួន នៅមុនការប្រកួតពានរង្វាន់ FA Cup វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រទល់ Sheffield United ក្នុងកីឡដ្ឋាន Wembley សប្តាហ៍នេះ។ ការលើកឡើងរបស់អ្នកចាត់ការសញ្ជាតិអេស្ប៉ាញ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពី Man City បានទម្លាក់ Bayern Munich ដើម្បីឡើងទៅវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ UEFA Champions League។
ខ្សែប្រយុទ្ធរវ្វាន់ដា Atuheire Kipson រកបានគ្រាប់បើកឆាកនៅនាទី៣១ ខ្សែការពារកូតឌីវ័រ Anderson Zogbe រកបានគ្រាប់ទីពីរនៅនាទី៥២ មុនពេលខ្សែប្រយុទ្ធនីហ្សេរីយ៉ា Esoh Paul Omogba បន្ថែមគ្រាប់ទីបីនៅនាទី៧៨។ ជ័យជម្នះនេះនាំឲ្យណាហ្គាវើលកើនឡើងដល់១៨ពិន្ទុ ពីការប្រកួត៧លើក ដោយឈ្នះ៦លើក និងចាញ់១លើក។ អគ្គិសនីកម្ពុជា នៅទ្រឹងជាមួយនឹង៧ពិន្ទុ ពីការប្រកួត៧លើក ៕	ម្ចាស់ការពារតំណែងជើងឯក ណាហ្គាវើល រកបានជ័យជម្នះបន្ថែមទៀតសម្រាប់ការប្រកួតសប្តាហ៍ទី៧ នៃក្របខណ្ឌមិត្តហ្វូនខេមបូឌានលីគ។ ជំនួបនារសៀលថ្ងៃសៅរ៍ ទី១១ ខែឧសភា នេះ ណាហ្គាវើល បានយកឈ្នះម្ចាស់ផ្ទះអគ្គិសនីកម្ពុជា ៣-០។
អ្នកគាំទ្រក្រុមមេឃខៀវបានរត់ចូលក្នុងទីលានប្រកួត បន្ទាប់ពីក្រុមប្រកួតវាយបកយកឈ្នះលើ Aston Villa លទ្ធផល ៣-២។ អំឡុងអ្នកគាំទ្រអបអរជ័យជម្នះរត់ចូលទីលាន ក្រោយអាជ្ញាកណ្តាលបញ្ចប់ការប្រកួត កីឡាករ Olsen ត្រូវបានគេឃើញថាមានអ្នកគាំទ្រមួយចំនួន បានព្យាយាមច្រាននឹងប៉ុនប៉ង់វាយមកលើរូបគេ។ គ្រូបង្វឹក Aston លោក Steven Gerard ក្នុងសន្និសិទកាសែតបាននិយាយទាក់ទងនឹងរឿងនេះដែរថា«អ្នកចាំទីរបស់ខ្ញុំរងការវាយប្រហារ ដូច្នេះសំណួរដែលបានចោទសួរមកខ្ញុំគួរតែសួរទៅកាន់លោក Pep Gaurdiola និងក្លិប Manchester City ហើយពេលនេះយើងកំពុងតែពិនិត្យលើបញ្ហារបស់គេ។»។ យ៉ាងណាមិញក្រោយក្រុម Man City អបអរការលើកពាន Premier League រួចមក ក្រុមរហ័សនាមមេឃខៀវមួយនេះ ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍សុំទោសចំពោះអ្នកចាំទី Olsen។ «Manchester City ពិតជាសុំទោសដោយចិត្តស្មោះត្រង់ចំពោះអ្នកចាំទីរបស់ Aston Villa គឺកីឡាករ Robin Olsen ដែលរងការវាយប្រហារពីសំណាក់អ្នកគាំទ្រដែលបានរត់ចូលក្នុងទីលាន បន្ទាប់ពីប្រកួតបានបញ្ចប់។»។ នេះបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ Man City។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះក្លិប Man City ក៏អះអាងបន្ថែមថាក្លិបកំពុងបើកការស៊ើបអង្កេត នឹងស្វែងរកជនដែលបង្ករឿងមិនសមរម្យ ហើយនឹងហាមឃាត់មិនឱ្យចូលទស្សនាក្នុងកីឡដ្ឋានឡើយ។ គួរបញ្ជាក់ថា នេះជាលើកទីពីរនៅក្នុង Premier league រដូវកាល ២០២១-២២ ដែលក្រុមអ្នកគាំទ្របានអបអរជ័យជម្នះដោយរត់ចូលលុកលុយក្នុងទីលានប្រកួត បន្ទាប់ពីជំនួបសប្តាហ៍ទី៣៧ថ្ងៃទី១៩ខែឧសភា រវាង Crystal Palace ទល់ Everton៕	ក្លិប Manchester City ថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍សុំទោសកីឡាករចាំទី Robin Olsen របស់ក្រុម Aston Villa បន្ទាប់ពីរូបគេរងការវាយប្រហារពីសំណាក់អ្នកគាំទ្រ ក្រោយក្រុមអបអរឈ្នះពាន Premier League។
គម្រោងនេះ នឹងត្រូវបានអនុវត្តដោយក្រសួងបរិស្ថាន ក្រុមប្រឹក្សាជាតិអភិវឌ្ឍន៍ដោយចីរភាព និង UNDP ធ្វើយ៉ាងណាកាត់បន្ថយឲ្យបានអតិបរមានូវការបំពុលដោយសំណល់ប្លាស្ទិក ពិសេសក្នុងសមុទ្រ។ គម្រោងទប់ស្កាត់នឹងសំណល់ប្លាស្ទិកក្នុងសមុទ្រនេះ នឹងជំរុញឲ្យមានការអនុវត្តគោលការណ៍ 4Rs (កុំប្រើ-Refuse កាត់បន្ថយ-Reduce ប្រើឡើងវិញ-Reuse និងកែច្នៃយកមកប្រើប្រាស់-Recycle)។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់ក្រសួងបរិស្ថាននៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុក។ ពិធីចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងផ្ដល់ជំនួនរបស់ជប៉ុននេះ ធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៥វិច្ឆិកា ដោយមានការចូលរួមពីលោក សាយ សំអាល់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថាន និង លោក Mikami Masahiro ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជា និងលោក Nick Beresford អ្នកតំណាងនិវាសនដ្ឋាននៃ UNDP ប្រចាំកម្ពុជា។ លោក សាយ សំអាល់ បានលើកឡើងថា ក្រុមការងារក្រសួងនឹងខិតខំ ធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីសម្រេចបានគម្រោងនេះ ក្នុងការការពារបរិស្ថាន។ ជាមួយគ្នាដែរ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថានបានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «ការកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិកឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ទាមទារឱ្យមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាពីគ្រប់គ្នា»។ លោក Mikami Masahiro បានមានប្រសាសន៍ថា ការបំពុលប្លាស្ទិកនៅតាមសមុទ្របានក្លាយជាវិបត្តិបរិស្ថានដ៏ធំបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក។ ការកើនឡើងនូវសំណល់ប្លាស្ទិក បានក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមមួយក្នុងចំណោមបញ្ហាប្រឈមធំៗនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ។ «សម្ភារប្រើប្រាស់ដែលធ្វើពីប្លាស្ទិកដូចជាថង់ ដប និងប្រដាប់ដាក់វត្ថុនានា បច្ចុប្បន្ននេះ មានវត្តមាននៅគ្រប់ទិសទី ក្នុងផ្ទះ ក្នុងសាលារៀន និងក្នុងកន្លែងធ្វើការរបស់យើង។ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ឥតសំចៃបែបនេះ បានបង្កនូវផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក Masahiro ដោយបានសង្កត់ធ្ងន់ថា សំណល់ប្លាស្ទិកក្នុងសមុទ្របានបង្កឲ្យថនិកសត្វ ត្រី និងបក្សីជាង១លានក្បាល ដែលរងគ្រោះថ្នាក់ ដោយសារការលេបប្លាស្ទិកចូលទៅក្នុងពោះ ឬត្រូវរុំជាប់ជាមួយនឹងវត្ថុដែលធ្វើពីប្លាស្ទិក។ ដើម្បីបន្តប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការបំពុលដោយសារប្លាស្ទិក គម្រោងថ្មីនេះនឹងរៀបចំលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត បង្កើនការយល់ដឹង និងកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិកនៅតាមតំបន់គោលដៅ ព្រមទាំងជំរុញឱ្យមានការកែច្នៃសំណល់ និងការប្រើប្រាស់សម្ភារផ្សេងក្រៅតែពីប្លាស្ទិក។ តំបន់គោលដៅ រួមមានក្រុងធំៗ និងខេត្តដែលនៅតាមតំបន់ឆ្នេរ ដូចជា សៀមរាប ព្រះសីហនុ ភ្នំពេញ កែប កំពត និងកោះកុង ដើម្បីកាត់បន្ថយការបំពុលប្លាស្ទិកនៅតាមសមុទ្រឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព នៅតាមតំបន់ប្រភពសំណល់តែម្ដង។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់បន្ថែមរបស់ លោក Masahiro។ ចំណែក លោក Nick Beresford បានលើកឡើងថា ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការបំពុលប្លាស្ទិក គឺជាការកិច្ចការដ៏សែនពិបាកមួយ។ ប៉ុន្តែគម្រោងនេះនឹងនាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរ និងបង្ហាញឱ្យឃើញពីអនុភាពនៃការងាកទៅរកសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំបែបបៃតង។ សូមជម្រាបថា បរិមាណប្លាស្ទិកសរុបក្នុងសកលលោកទាំងមូលបានកើនឡើងដល់ ៨,៣ពាន់លានតោន។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ មានប្លាស្ទិក១៣លានតោន ហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រ ដែលស្មើនឹងការចាក់សំរាមមួយឡានដឹកសំរាមពេញរៀងរាល់មួយនាទីម្ដង។ សំណល់ប្លាស្ទិកប្រមាណ ៩០% ដែលហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រមានប្រភពពីទន្លេធំៗចំនួន១០ ដែលក្នុងនោះមានទន្លេមេគង្គមួយផងដែរ។ បញ្ហាធំជាងគេនោះគឺ ថង់ប្លាស្ទិកមិនងាយនឹងរលាយក្នុងដីនោះឡើយ ហើយបន្តវត្តមាននៅលើភពផែនដីរាប់រយឆ្នាំទៅមុខទៀត។ ដោយឡែកនៅក្នុងសមុទ្រវិញ មានថនិកសត្វ ត្រី និងបក្សីជាង ១លានក្បាលដែលរងគ្រោះថ្នាក់ ដោយសារការលេបប្លាស្ទិកចូលទៅក្នុងពោះ ឬត្រូវរុំជាប់ជាមួយនឹងវត្ថុដែលធ្វើពីប្លាស្ទិក។ បក្សីនិងត្រីជាង ៩០ភាគរយ មានកម្ទេចប្លាស្ទិកនៅក្នុងពោះរបស់វា។ សារធាតុគីមីពុលទាំងនេះបន្តការកើនឡើង ហើយហូរចូលទៅក្នុងរបបអាហារ និងក្នុងរាងការយរបស់មនុស្សយើង៕	ភ្នំពេញ៖ ជប៉ុនផ្ដល់ជំនួយឥតសំណង៣លានដុល្លារ សម្រាប់គម្រោងទប់ស្កាត់សំណល់ប្លាស្ទិក្នុងសមុទ្រដល់ក្រសួងបរិស្ថានដើម្បីចូលរួមក្នុងការជួយការពារការ កាត់បន្ថយ និងទប់ស្កាត់សំណល់ក្នុងសមុទ្រ។
ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ លោក ចូ បៃឌិន បានប្រកាសថា លោកតែងតាំងលោក Pete Buttigieg សម្រាប់តំណែងជារដ្ឋមន្ត្រីដឹកជញ្ជូន ក៏ព្រោះតែលោកពោរពេញដោយសមត្ថភាពដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមដែលប្រទាក់ក្រឡាគ្នាខ្លាំងក្នុងវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការងារ អាកាសធាតុ និងសមធម៌។ ការតែងតាំងលោក Buttigieg ដែលមានវ័យ ៣៨ឆ្នាំ ជួយលើកស្ទួយប្រជាប្រិយភាពមួយកម្រិតទៀតក្នុងឆាកនយោបាយរបស់អតីតអភិបាលក្រុង South Bend នៃរដ្ឋ Indiana នេះ។ Buttigeg បានបង្ហាញឥទ្ធិពលគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល កាលធ្វើបេក្ខជនប្រធានាធិបតីរបស់បក្សប្រជាធិបតេយ្យ។ ប្រសិនបើអនុម័តដោយព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក លោកក៏នឹងក្លាយជារដ្ឋមន្ត្រីដែលជាអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា ដោយបើកចំហទីមួយផងដែរក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក។ នៅក្រសួងដឹកជញ្ជូនអាមេរិក កិច្ចការស្នូលលោក Buttigieg គឺទទួលខុសត្រូវលើផែនការជាច្រើនរបស់លោក បៃឌិន ដែលមានគោលដៅជំរុញការចំណាយក្នុងវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ រួមមាន ការបង្កើតស្ថានីយ៍សាកថ្មសម្រាប់រថយន្តអគ្គិសនី ៥៥ម៉ឺនទីតាំង និងបង្កើនការចំណាយលើផ្លូវដែកល្បឿនលឿន និងគម្រោងបៃតងផ្សេងទៀត ក៏ដូចជាបញ្ចុះបញ្ចូលសភាអាមេរិកឲ្យស្វែងរកវិធីសម្រាប់ការចំណាយថ្មីជាដើម។ ជាមួយតំណែងនេះ លោក Buttigieg ក៏នឹងជួបប្រទះបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនក្នុងវិស័យអាកាសចរណ៍ ជាអាទិ៍ ផែនការរបស់សភាក្នុងការចូលរួមវិនិច្ឆយរបៀបដែលរដ្ឋបាលអាកាសចរណ៍សហព័ន្ធអាមេរិកទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការយន្តហោះថ្មី។ ផែនការរឹតបន្តឹងនេះ ធ្វើឡើងក្រោយហេតុការណ៍ធ្លាក់យន្តហោះ Boeing 737 Max ២គ្រឿង ដែលបង្ខំឲ្យបញ្ឈរជើងយន្តហោះធុននេះ២០ខែ។ លោក Buttigieg ជាគូប្រជែងដ៏ខ្លាំងក្លាមួយ មួយអំឡុងការប្រជែងដណ្ដើមកៅអីបេក្ខភាពប្រធានាធិបតីក្នុងជួរបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ដោយលោកបានឈ្នះការបោះឆ្នោតរបស់អ្នកគាំទ្រក្នុងរដ្ឋ Iowa ហើយលោកក៏មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងលើបណ្ដាញសង្គម។ យ៉ាងណាមិញ ក្រោយលោក បៃឌិន ក្លាយជាបេក្ខជននាំមុខក្នុងជួរបក្សប្រជាធិបតេយ្យ លោក Buttigieg ភ្លាមៗនោះ បានបោះបង់ចោលការប្រណាំងប្រជែងនេះ ហើយប្រកាសគាំទ្រលោក បៃឌិន ជាសាធារណៈ។ សូមបញ្ជាក់ថា លោក Buttigieg ជាអតីតកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក ដែលធ្លាប់ចូលធ្វើសង្គ្រាមក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ហើយលោកក៏ត្រូវបានពិចារណាឲ្យដឹកនាំក្រសួងកិច្ចការអតីតយុទ្ធជនអាមេរិកផងដែរ ប៉ុន្តែតំណែងនេះ បានធ្លាក់ទៅដល់ដៃអតីតទីប្រឹក្សាសេតវិមានអាមេរិកអាណត្តិប្រធានាធិបតី អូបាម៉ា លោក Denis McDonough វិញ។ ដោយម្យ៉ាងការតែងតាំងលោក Buttigieg ក៏ស្របគ្នានឹងការតាំងចិត្តលោក បៃឌិន ដើម្បីមានគណៈរដ្ឋមន្ត្រីចម្រុះផងដែរ ៕	ប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោត ចូ បៃឌិន បានប្រកាសតែងតាំងអតីតគូប្រជែងចាស់ លោក Pete Buttigieg ធ្វើជាបេក្ខភាពរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងដឹកជញ្ជូនអាមេរិក ។ ការតែងតាំងនេះ ធ្វើឲ្យលោក Buttigieg ក្លាយជាគូប្រជែងក្នុងជួរបក្សប្រជាធិបតេយ្យសម្រាប់បេក្ខភាពប្រធានាធិបតីរបស់លោក បៃឌិន ដំបូងគេ ដែលទទួលបានតំណែងក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថ្មី។
ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ (USAID) បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ដោយបង្ហាញការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រេចបិទវិទ្យាស្ថានជាតិប្រជាធិបតេយ្យ (NDI) ។ លោក ក្លេតុន ម៉ាកក្លេស្គី (Clayton M. McCleskey) អ្នកនាំពាក្យស្តីទីផ្នែកការដោះលែងបន្ទាន់ នៃអង្គការ USAID បានចេញសេក្តីថ្លែងការណ៍នេះ។ តាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អ្នកនាំពាក្យខាងលើ USAID បានលើកថា NDI មានវត្តមានលើទឹកដី កម្ពុជារយៈពេល២៥ឆ្នាំហើយ ដោយបានធ្វើកិច្ចការជាច្រើនជាមួយគណបក្សកាន់អំណាច និងគណបក្សផ្សេងទៀត រួមទាំងប្រជាពលរដ្ឋ និងក្រុមសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីគាំទ្រឲ្យមានអភិបាលកិច្ចល្អ។ នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ USAID ស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ផ្លាស់ប្តូរសេចក្តីសម្រេចឡើងវិញ ក្នុងការបិទ NDI។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍នោះ បានសរសេរយ៉ាងដូច្នេះថា៖«យើង សូមអំពាវនាវឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាច្រានចោលការម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួន ហើយឱ្យ NDI បន្តសកម្មភាពឡើងវិញ ដើម្បីធានាការបោះឆ្នោតជាតិ ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ដោយផ្តល់សំឡេងស្មើគ្នា ដល់ប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់រូប»។ លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យនៃទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានឆ្លើយតបថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនអាចធ្វើបាននោះទេ ចំពោះសំណើរបស់ USAID ខាងលើ។ លោក សង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងដូច្នេះថា៖«រដ្ឋាភិបាលសម្រេចហើយ ត្រូវតែអនុវត្ត។ ទៅមិនរួចទេ ដែលឲ្យយើងធ្វើតាមសំណើនេះ។ អ្នកនាំពាក្យរូបនេះ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗថា កម្ពុជា មានអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងការសម្រេចលើអ្វីមួយ។ ដូច្នេះ លោក ក៏ស្នើឡើងថា អង្គការអន្តរជាតិនានា គួរតែគោរពអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាដែរ ។ សូមរម្លឹកថា កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ស្តីពីការបិទNDI។ ការធ្វើខុសច្បាប់ស្តីពីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងច្បាប់ស្តីពីសារពើពន្ធ គឺជាហេតុផលដែលរដ្ឋាភិបាល សម្រេចបិទ NDI៕	ភ្នំពេញ៖ USAID ចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលប្តូរការសម្រេច បើកផ្លូវឲ្យ NDI បន្តសកម្មភាពនៅកម្ពុជាទៀត។ អ្នកនាំពាក្យ ឆ្លើយយ៉ាងខ្លីថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនអាចធ្វើតាមសំណើនេះទេ។
សង្រ្គាមនៅហ្កាហ្សាអូសបន្លាយជាង៧ខែ ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ នៅក្នុងអាមេរិក នៅតែមិនអាចជួយអន្តរាគម បញ្ចុះបញ្ចូលអ៊ីស្រាអែលឲ្យឈប់ធ្វើសង្រ្គាមមនុស្សនៅហ្កាហ្សា។ នៅចំពោះមុខភាពទាល់ច្រក ដោយសារភាគីជម្លោះ អ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីននៅតែចរចាមិនត្រូវគ្នារឿងដោះលែងចំណាប់ខ្មាំង អាមេរិក តាមរយៈរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស លោកអង់តូនី ប្លីងកិនចាប់ផ្តើមងាកទៅអន្ទងចិត្តសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់វិញ ដែលនៅក្នុងនោះមាន អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតជាប្រទេសមានទម្ងន់នយោបាយខ្លាំងជាងគេ នៅក្នុងតំបន់។ អាមេរិកចង់ខ្ចីដៃអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតដើម្បីដាក់សម្ពាធដោយប្រយោលទៅលើរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីនេតាន់យ៉ាហ៊ូ ឲ្យយល់ព្រមទទួលស្គាល់ការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ តើប្រទេសអារ៉ាប់ ដូចជាអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតមានអ្វីនៅក្នុងដៃ ដើម្បីទាក់ចិត្តអ៊ីស្រាអែលឲ្យស្តាប់ ធ្វើតាមខ្លួន? គិតចាប់តាំងពីផ្ទុះសង្រ្គាមហ្កាហ្សាជាង ៧ខែមកនេះ ប្រមុខការបរទេសអាមេរិកធ្វើដំណើរទៅតំបន់ដើមបូព៌ាដល់ទៅ៧ដង ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាស ប៉ុន្តែ មិនបានសម្រេចជោគជ័យ។ អ៊ីស្រាអែលនៅតែប្តេជ្ញាចិត្តគាស់រំលើងចលនាហាម៉ាសនៅហ្កាហ្សា ដោយមិនខ្វល់ពីការបាត់បង់ ស្លាប់ជីវិតប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ឬការថ្កោលទោសរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ។ ដើម្បីអាចឈានទៅបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមហ្កាហ្សា អាមេរិកទំនងរិះរកមធ្យោបាយ វិធីសាស្រ្តការទូតថ្មី។ ធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងរីយ៉ាដលើកនេះ ដើម្បីទៅចូលរួមនៅក្នុងវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសឆ្លៀតជួបប្រជុំជាមួយអ្នកតំណាងរបស់បណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ មុននឹងចូលជួបរាជបុត្រស្នងរាជ្យរបស់អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត មូហាម៉េដ បិនសាល់ម៉ាន។ នៅទីក្រុងរីយ៉ាដ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាមេរិក លោកអង់តូនី ប្លីងកិនបានពន្លយប្រាប់សម្ព័ន្ធមិត្តអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតថា អាមេរិកត្រៀមខ្លួនដើម្បីចុះកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការធានាសន្តិសុខជាមួយ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត បើសិនអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតយល់ព្រមចងស្ពានមេត្រីជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ តាំងពីឆ្នាំ ២០២០ នៅក្រោមគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់អាមេរិក មានប្រទេសអារ៉ាប់ចំនួន៤ដូចជា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមស៊ូដង់ បារ៉ែន និងអូម៉ង់ កិច្ចព្រមព្រៀងឈ្មោះ អាប្រាហាម ដើម្បីភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងប្រក្រតីជាមួយរដ្ឋជ្វីហ្វ អ៊ីស្រាអែល។អាមេរិកអះអាងថា ការប្រមូលផ្តុំប្រទេសអារ៉ាប់នៅឈូងសមុទ្រពែរ្សឲ្យចងមេត្រីភាពជាមួយអ៊ីស្រាអែលនឹងនាំមកនូវស្ថិរភាព សន្តិភាពក្នុងតំបន់។ ប៉ុន្តែ ហេតុផលមួយដែលគេដឹងច្បាស់ គឺអាមេរិកចង់អូសទាញប្រទេសអារ៉ាប់ ដូចជាអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតឲ្យឃ្លាតចេញឆ្ងាយពីអ៊ីរ៉ង់ និងពីក្រោមឥទ្ធិពលរបស់ចិន ព្រោះ អ៊ីរ៉ង់ទើបធ្វើឲ្យគេភ្ញាក់ផ្អើល នៅឆ្នាំមុន នៅពេលអ៊ីរ៉ង់យល់ព្រមស្តារទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតឡើងវិញ ក្រោយពីអាក់ខានអស់៧ឆ្នាំ ដោយសារបាតុកម្មប្រឆាំងស្ថានទូតអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតនៅតេហេរ៉ង់។ ចំណែកចិនវិញកំពុងបង្កើនវត្តមានខ្លួននៅអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតដែលជាប្រទេសផលិតប្រេងច្រើនជាងគេ ហើយដែលអាចចាប់អារម្មណ៍ទិញសព្វាវុធពីចិន ដើម្បីជំនួសសព្វាវុធអាមេរិក។ ហេតុផលមួយទៀតដែលធ្វើឲ្យរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសនិយាយពីការផ្តល់សម្បទានយោធាដល់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ជាថ្នូរនឹងការផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងប្រក្រតីអ៊ីស្រាអែល នៅពេលនេះ គឺមានជាប់ទាក់ទងនឹងសង្រ្គាមហ្កាហ្សា។ អាមេរិកធ្លាប់បានជំរុញឲ្យអ៊ីស្រាអែល និងអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតចងមេត្រីភាពនឹងគ្នា ប៉ុន្តែ មិនសូវផ្តល់លទ្ធផលអ្វីធំដុំ ដោយសារ អាមេរិករារែក មិនឆ្លើយតបទៅនឹងការទាមទារចង់បានរបស់អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត ហើយម្យ៉ាងទៀត ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងប្រក្រតីជាមួយអ៊ីស្រាអែល ដែលជាសត្រូវរបស់ប្រជាជនអ៊ីស្លាម ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន មិនស្ថិតក្នុងក្រសែភ្នែកគាំទ្ររបស់ប្រជាជនក្នុងស្រុកអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតនោះទេ។ នៅថ្ងៃចន្ទ នៅក្នុងជំនួបជាមួយសមភាគីអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតនៅទីក្រុងរីយ៉ាដ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាមេរិក មិនបានលម្អិតថាតើ ការធ្វើសម្បទានយោធា ឬកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសុខដែលអាមេរិកស្នើទៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត មាននិយាយពីអ្វីខ្លះនោះទេ។ ប៉ុន្តែ អ្នកជំនាញវាយតម្លៃថា អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតអាចដាក់លក្ខខណ្ឌទាមទារមួយចំនួនដូចជា ការចាត់ទុកសន្តិសុខប្រទេសអារ៉ាប់នៅឈូងសមុទ្រជាផ្នែកមួយនៃផលប្រយោជន៍អាមេរិក ការចាត់ទុកអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតនិងប្រទេសអារ៉ាប់ផ្សេងទៀតជាសម្ព័ន្ធមិត្តធំរបស់អូតង់។ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតទំនងចង់ឲ្យអាមេរិកចុះសន្ធិសញ្ញាយោគយល់ ស្រដៀងគ្នានឹងសន្ធិសញ្ញាដែលអាមេរិកធ្វើជាមួយជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង ដែលនៅក្នុងនោះ អាមេរិកសន្យាការពារប្រទេសទាំង២ពីការវាយប្រហារពីខាងក្រៅ។ ក្រៅពីនោះ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតអាចទាមទារឲ្យលោកចូ បៃដិនលុបចោលបម្រាមលក់អាវុធឲ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលរដ្ឋបាលរបស់លោកប្រកាសកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន ដោយសារបញ្ហាឃាតកម្មសម្លាប់អ្នកកាសែតអាមេរិកដើមកំណើតអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត។ គេជឿដែរថា អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតអាចទាមទារពីអាមេរិក គឺសិទ្ធិទទួលបានការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិល។ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតទាមទារច្រើន ប៉ុន្តែ មិនប្រាកដថា អាមេរិកសម្រេចតាមបំណងរបស់អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតនោះទេ ជាពិសេសកម្មវិធីផលិតនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិលដែលអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតចង់បាន ក្នុងហេតុផលថា វាអាចជំរុញឲ្យមានមហិច្ឆតាផលិតនុយក្លេអ៊ែរយោធា រហូតឈានទៅមានការប្រកួតប្រជែងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងតំបន់។ នៅក្រោយជំនួបជាមួយសមភាគីអាមេរិក រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតបញ្ជាក់ដែរថា ប្រទេសទាំងពីរចរចាជិតបានសម្រេច ប៉ុន្តែ យ៉ាងណាក៏ដោយ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតនៅតែបញ្ជាក់ជំហរដដែលថា បុព្វហេតុប៉ាឡេស្ទីន ពោលគឺការបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន នៅក្បែរអ៊ីស្រាអែល នៅតែជាលក្ខខណ្ឌចំបងតែមួយគត់ ដើម្បីអាចភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងផ្លូវទូតជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ ប្រមុខការបរទេសអាមេរិក លោកអង់តូនី ប្លីងកិនយល់ស្របដែលថា មុននឹងឈានទៅមានទំនាក់ទំនងធម្មតារវាងអ៊ីស្រាអែល និងអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត មានចំណុចពីរដែលត្រូវមានចាំបាច់ នោះគឺ ភាពស្ងប់ស្ងាត់នៅហ្កាហ្សា ហើយនិងឆន្ទៈក្នុងការជំរុញឲ្យមានការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ ចង់ ឬមិនចង់ អាមេរិកលើកនេះកំពុងចង់ខ្ចីដៃរបស់អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតដើម្បីដាក់សម្ពាធលើអ៊ីស្រាអែល ព្រោះអាមេរិកដឹងថា អ៊ីស្រាអែលក៏ចង់ចូលស្និទ្ធស្នាលជាមួយអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត ដែលជាមហាសេដ្ឋីប្រេងដ៏ធំ និងមានទម្ងន់នយោបាយនៅក្នុងតំបន់។ ដើម្បីផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងប្រក្រតីជាមួយ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត អ៊ីស្រាអែលគ្មានជម្រើសអ្វី ក្រៅតែពីត្រូវទទួលស្គាល់ការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ ប៉ុន្តែ គេជឿថា នៅក្នុងកាលៈទេសៈ ដែលអ៊ីស្រាអែលនៅតែដឹកនាំដោយលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី បេនចាមីន នេតាន់យ៉ាហ៊ូ នោះទំនងជាគ្មានទេ ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងអ៊ីស្រាអែល អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត ព្រោះថា លោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូប្រឆាំងខ្លាំងនឹងការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន នៅក្រោយភេរវកម្ម ៧តុលា។	ដោយ៖ឈាង បុប្ផា /RFI ខេមរភាសា
«នេះជាអនុស្សាវរីយ៍ដក់ជាប់ខ្ញុំជារៀងរហូត វាជាមេរៀនដ៏ធំសម្រាប់ខ្ញុំ»។ កីឡាការិនី Nguyn Hoàng Yn Nhi បានសរសេរយ៉ាងដូច្នេះនៅទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្ទាល់ការរបស់ខ្លួន ដោយបញ្ជាក់ថា ខ្លួនបានប្រឹងប្រែងអស់ហើយសម្រាប់ជាតិ ទោះមិនទទួលបានមេដាយមាសក៏ដោយ។ កីឡាការិនីវៀតណាមរូបនេះ អរគុណ ឪពុកម្តាយ និងមនុស្សគ្រប់រូបដែលបានលើកទឹកចិត្ត និងគាំទ្រខ្លួន ក្នុងបេសកកម្មប្រកួតស៊ីហ្គេមលើកទី៣២នៅកម្ពុជា ហើយក៏បានសាទរ ស្រួង ភាវី ផងដែរ។ «អបអរសាទរ ស្រួង ភាវី!»។ Nguyn Hoàng Yn Nhi សរសេរដោយភ្ជាប់ជាមួយ Emoji ទង់ជាតិវៀតណាម និងកម្ពុជា អមរូបបេះដូង។ សម្រាប់កីឡាការិនី ស្រួង ភាវី បើទោះបីជាធ្លាប់ឈ្នះពានរង្វាន់ និងមេដាយលំដាប់ពិភពលោកជាច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែឈ្នះមេដាយមាសជូនជាតិពីព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម គឺជាក្តីសុបិនដ៏ធំ។ ក្នុងការប្រកួតវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនៅផ្សារទំនើបអ៊ីអន២ កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា កីឡាការិនីដែលរស់នៅកូរ៉េខាងត្បូងរូបនេះ បានសម្រេចក្តីសុបិនខ្លួន ដោយទទួលបានជ័យជម្នះ ២៥-២០ លើគូប្រជែងវៀតណាម៕	កីឡាការិនីវៀតណាម Nguyn Hoàng Yn Nhi បានអះអាងថា ខ្លួនបានប្រឹងប្រែងអស់ពីសមត្ថភាពហើយក្នុងការប្រកួតកីឡាប៊ីយ៉ាស្នូកឃ័រ រហូតដល់ទទួលបានមេដាយប្រាក់ជូនជាតិខ្លួនលើវិញ្ញាសាប៊ីយ៉ាការ៉ុម៣បាំង។ គូប្រជែងរូបនេះ ក៏បានសាទរកីឡាការិនីកម្ពុជា ស្រួង ភាវី ផងដែរ ចំពោះមេដាយមាស ក្រោយជ័យជម្នះ ២៥-២០ នៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ។
លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចាត់ទុកការទាមទារនេះ ថាគ្រាន់តែជាមតិរបស់បុគ្គលប៉ុណ្ណោះ តែមិនមែនតំណាងឲ្យជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលីនោះទេ។ តាមរយៈការផ្តល់បទសម្ភាស់ដល់សារព័ត៌មានថ្មីៗ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកាន់អំណាចរូបនេះ បាននិយាយយ៉ាងដូច្នេះថា៖«ការទាមទារឲ្យដាក់ទណ្ឌកម្មហ្នឹង មានយូរមកហើយ មិនមែនទើបតែពេលនេះទេ តែដូចជាមិនទាន់ឃើញចេញជាលទ្ធផលអីសោះ»។ មូលហេតុដែលលោក Julian Hill ទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី ដាក់ទណ្ឌកម្មមកលើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គឺដោយសារតែលោក មិនពេញចិត្តនឹងការបោះឆ្នោត។ មិនពេញចិត្តនៅត្រង់ថា ការបោះឆ្នោតលើកនេះ គឺមិនមានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលជាដៃគូប្រកួតពិតប្រាកដរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ហើយលោក កឹម សុខា ក៏នៅតែបន្តជាប់ឃុំ។ សមាជិករដ្ឋសភាអូស្ត្រាលីរូបនេះ បានចំអកការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាថា ឆាកកំប្លែង។ លើសពីនេះ លោក ថែមទាំងហៅជ័យជម្នះរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលមានសម្តេច ហ៊ុន សែន ជាប្រធាន ថាជាជ័យជម្នះដ៏គួរឲ្យអៀនខ្មាស។ លោក ថ្លែងបែបនេះថា៖«វាមិនមែនជាការបំផ្លើសឡើយ ដែលថា នេះ ជាការសម្លាប់ប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា»។ លោក សុខ ឥសាន មិនអាចទទួលយកបាននោះទេ ចំពោះការលើកឡើងរបស់លោក Julian Hill ត្រង់ចំណុចនេះ។ លោក ឆ្លើយតបទៅវិញថា ទង្វើរបស់លោក Julian Hill គឺជាការជ្រៀតជ្រែកចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា ដែលផ្ទុយនឹងធម្មនុញ្ញនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់របស់គណបក្សកាន់អំណាច បានសង្កត់ធ្ងន់បែបនេះថា៖«គាត់ លើកឡើងអ៊ីចឹង គឺជាការប្រមាថឆន្ទៈប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ហើយគាត់ កំពុងរំលោភអធិបតេយ្យភាព និងឯករាជ្យភាពរបស់កម្ពុជាហើយ។ សូមឲ្យគាត់ គិតឡើងវិញ»។ មិនត្រឹមតែចង់ឲ្យដាក់ទណ្ឌកម្មលើមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ លោក Julian Hill ថែមទាំងទាមឲ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ផ្តាច់ជំនួយផងដែរ។ ប៉ុន្តែ លោក បញ្ជាក់ថា ជំនួសផ្នែកមនុស្សធម៌ និងសង្គម គួរតែបន្តផ្តល់ឲ្យ។ លើសពីនេះ លោក Julian Hill បានជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ធ្វើការជាមួយប្រទេសដទៃ ជាពិសេសប្រទេសជាម្ចាស់ហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។ លោក អះអាងបែបនេះថា៖«យើង អាចប្រមូលផ្តុំប្រទេសជាម្ចាស់ហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស មកជួបជុំគ្នា [ដើម្បីពិភាក្សាគ្នាពីបញ្ហាកម្ពុជា]»។ លោក Julian Hill ចេញមុខមកនិយាយពីបញ្ហាកម្ពុជានាពេលនេះ បន្ទាប់ពីកញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា កូនស្រីច្បងរបស់លោក កឹម សុខា បានជួបសមាជិករដ្ឋសភាអូស្ត្រាលីមួយរូប គឺលោក Luke Foley។ អ្នកទាំងពីរ បានធ្វើសន្និសីទកាសែតរួមគ្នា ក្នុងទីក្រុងស៊ីដនី កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៨ ស្តីពី «វិធានការរបស់អូស្ត្រាលី ដើម្បីជំរុញកម្ពុជាឲ្យដើរលើគន្លងប្រជាធិបតេយ្យវិញ» ដោយមានការចូលរួមពីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន ដែលគាំទ្រអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ ក្រៅពីអូស្ត្រាលី នៅមានប្រទេសផ្សេងទៀត ជាពិសេស សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប បានរិះគន់ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ ទន្ទឹមគ្នានេះ ក៏មានបណ្តាប្រទេសក្នុងទ្វីបអាស៊ី ដូចជា ចិន វៀតណាម ឡាវ និងថៃ ជាដើម បានផ្ញើលិខិតមកចូលរួមអបអរសាទរ។ មិនថាមានការអបអរសាទរ ឬក៏ការរិះគន់នោះទេ គឺមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រជុំលើកដំបូងរបស់រដ្ឋសភា និងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីឡើយ។ តាមការគ្រោងទុក រដ្ឋសភានីតិកាលទី៦ នឹងត្រូវប្រជុំលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៨ ហើយមួយថ្ងៃក្រោយមក រដ្ឋាភិបាលថ្មី នឹងត្រូវបង្កើតឡើង៕	«អូស្ត្រាលី ត្រូវតែយកចិត្តទុកចំពោះបញ្ហាកម្ពុជា។ វាដល់ពេលហើយ ដែលរដ្ឋាភិបាលអូស្ត្រាលី ត្រូវពិនិត្យពីការដាក់ទណ្ឌកម្ម ដោយរឹតបន្តឹងទិដ្ឋាការ និងបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មន្ត្រីមួយចំនួន ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា»។ នេះគឺជាការទាមទាររបស់លោក Julian Hill សមាជិករដ្ឋសភាអូស្ត្រាលី ដែលលើកឡើងក្នុងកិច្ចប្រជុំមួយនាពេលថ្មីៗនេះ។
យោងតាមទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា ភាគីទាំងពីរបានពិភាក្សាគ្នាលើបញ្ហាជាច្រើន ក្នុងនោះ មានដូចជា ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាមេរិក និងកម្ពុជា អាទិភាពនៃការអភិវឌ្ឍន៍ សិទ្ធិមនុស្ស និងបញ្ហាដទៃទៀត ដែលមានសារសំខាន់សម្រាប់ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា អាមេរិក។ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក បានសរសើរសម្តេច ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ចំពោះជោគជ័យនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា កន្លងមក៕	សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នារសៀលថ្ងៃចន្ទ ទី២៦ ខែមិថុនា នេះ បានទទួលជួបលោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក លោក William A. Heidt នៅភូមិគ្រឹះរបស់ខ្លួន។
ក្រសួងនឹងជូនដំណឹងជាថ្មី អំពីការជ្រើសរើសនេះ។ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក្រសួងមុខងារសាធារណៈ ក៏បាននិរាករណ៍លើសេចក្ដីសម្រេច ស្ដីពីការជ្រើសរើសមន្ត្រីថ្មីក្នុងឆ្នាំ២០២០នេះដែរ ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពនៃវិធានការគ្រប់គ្រងចំនួនបុគ្គលិកមន្ត្រីរាជការស៊ីវិល និងចំណាយបន្ទុកបុគ្គលិកឆ្នាំ២០២០ ក៏ដូចជាឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិកូវីដ-១៩ នាពេលបច្ចុប្បន្ន៕	ភ្នំពេញ៖ ក្រសួងមុខងារសាធារណៈ បានប្រកាសផ្អាកការជ្រើសរើសមន្ត្រីក្របខណ្ឌថ្មី ឲ្យចូលបម្រើការងារនៅតាមក្រសួង ស្ថាប័ន និងអង្គភាពថ្នាក់ជាតិ និងក្រោមជាតិសម្រាប់ឆ្នាំ២០២០ ជាបណ្ដោះអាសន្ន។ ការផ្អាកនេះ គឺដើម្បីចូលរួមជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលទប់ស្កាត់ការរាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩។
ទោះស្ថិតនៅក្នុងបរិបទកូវីដ-១៩ ប៉ុន្តែ កម្ពុជា បាននាំចេញស្រូវទៅវៀតណាម ២ ៦៥៩ ៩៩០តោន ក្នុងរយៈពេល១០ខែឆ្នាំ២០២១ ដែលមានទំហំទឹកប្រាក់ ជាង៤០០លានដុល្លារអាមេរិក។ ទិន្និន័យនេះមានការកើនឡើង ១ ២៣២ ៧៦៤ តោន ដែលស្មើនឹង ៨៦,៣៧% ខណៈកាលពីឆ្នាំ២០២០ កម្ពុជានាំស្រូវទៅវៀតណាម បានត្រឹម ១ ៤២៧ ២២៦តោន ប៉ុណ្ណោះ។ នេះបើតាមរបាយការណ៍ពីលោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ។ បើតាមលោក វេង សាខុន ក្រៅពីស្រូវ ប្រទេសវៀមណាម ក៏ជាទីផ្សារសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា នាំចេញកសិផលផ្សេងទៀត ក្នុងរយៈពេល១០ខែកន្លងទៅនេះ។ ជាក់ស្ដែង កម្ពុជាបាននាំចេញ គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ទៅវៀមណាមជាង ៩០ម៉ឺនតោន, គ្រាប់ពោតជាង ១១ម៉ឺនតោន, គ្រាប់សណ្ដែកបាយជាង ២ម៉ឺនតោន និងសណ្ដែកសៀង ជាង៣ម៉ឺនតោន។ ជាមួយគ្នានោះកម្ពុជា ក៏បាននាំចេញម្រេច ទៅកាន់ទីផ្សារវៀតណាម ជាង ២ម៉ឺនតោនផងដែរ។ សូមជម្រាបដែរថា ក្នុងរយៈពេល ១០ខែក្នុងឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជាបាននាំចេញ កសិផល ជាង ៦លានតោន ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ជាង ៤ពាន់លានដុល្លារ ទៅប្រទេសចំនួន ៦៨ប្រទេស ។ ក្នុងទីផ្សារធំៗ មានប្រទេសវៀតណាម និងប្រទេសចិន៕	ភ្នំពេញ៖ វៀតណាមនៅជាទីផ្សារ សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការនាំចេញស្រូវ និងកសិផលផ្សេងទៀត ។ រយៈពេល១០ខែ នៃឆ្នាំ២០២១ កម្ពុជា បាននាំចេញស្រូវទៅទីផ្សារវៀតណាម រហូតដល់ជាង ២លានតោន កើនឡើងជាង ៨០ភាគរយបើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០២០។
ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបានលុបចោលការអញ្ជើញកងទ័ពជើងទឹកចិនឲ្យចូលរួមសមយុទ្ធ RIMPAC ឆ្នាំ២០១៨ ដែលគ្រោងធ្វើនៅកោះហាវ៉ៃ។ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបានយកករណីចិនបង្កើនសកម្មភាពយោធានៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងជាមូលហេតុនៃការលុបចោលការអញ្ជើញនេះ។ យោធូបនីយកម្មរបស់ចិននៅក្នុងតំបន់សមុទ្រនេះបានក្លាយជាគូប្រជែងឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិកក្នុងតំបន់ដែលមានយូរមកហើយ។ ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យមន្ទីរបញ្ចកោណ Christopher Logan និយាយថា ការលុបចោលការអញ្ជើញនេះ ជាការឆ្លើយតបបឋមរបស់អាមេរិកចំពោះសកម្មភាពយោធាចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងដែលបន្តកើតឡើង។ លោកពន្យល់ទៀតថា សកម្មភាពយោធារបស់ចិននៅតំបន់ជម្លោះធ្វើឲ្យតំបន់មានអស្ថិរភាព និងកើនកម្ដៅទៅវិញទេ ហើយវាក៏មិនសមស្របតាមគោលការណ៍របស់សមយុទ្ធ RIMPAC ដែរ។ ឆ្លើយការសម្រេចចិត្តរបស់យោធាអាមេរិក រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន វ៉ាង យី ដែលស្ថិតនៅរដ្ឋធានីវ៉ាស៊ីនតោន ក៏បានស្ដីបន្ទោសតបវិញដែរ។ ក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានជាមួយសមភាគីអាមេរិក Mike Pompeo នៅថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា លោក វ៉ាង យី និយាយថា ការសម្រេចចិត្តលុបចោលការអញ្ជើញពីសំណាក់មន្ទីរបញ្ចកោណជាជំហានមិនមានប្រយោជន៍ឡើយ និងធ្វើឡើងដោយមិនយកចិត្តទុកដាក់។ លោកបន្តថា វាមិនបានជួយអ្វីដល់ទំនាក់ទំនងអាមេរិក និងចិនឡើយ។ តាមពិតទៅ យោធាចិនបានចូលរួមក្នុងសមយុទ្ធនេះពីរដងរួចមកហើយក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ម្ដងនិងក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ម្ដងទៀត ឯក្នុងឆ្នាំ២០១៨ វិញយោធាអាមេរិកបានអញ្ជើញយោធាចិនតាំងពីឆ្នាំ២០១៧ ម្ល៉េះ។ ការលុបចោលនេះធ្វើឡើយបន្ទាប់ពីមានរបាយការណ៍ជាច្រើនជុំវិញសកម្មភាពយោធាចិននៅតំបន់ប្រទាញប្រទង់សមុទ្រចិនខាងត្បូង។ កាលពីសប្ដាហ៍មុន យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកចិន H-6K និងងយន្តហោះចម្បាំងមួយចំនួនទៀតបានធ្វើលំហាត់យោធានៅម្ដុំកោះប៉ារ៉ាសែលទៀតផង។ អាមេរិកមិនសប្បាយចិត្តពេលមានគូប្រជែងអានុភាពខ្លួននៅតំបន់ដែលស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនរាប់សិបឆ្នាំមកហើយនោះ។ ជានិច្ចកាល ក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនតែងរិះគន់ក្រុងប៉េកាំងជុំវិញវត្តមាននាវាចិន ឬយន្តហោះចម្បាំងនៅតំបន់សមុទ្រដែលសម្បូរធនធាន និងជាផ្លូវនាវាចរណ៍ដ៏សំខាន់បំផុតមួយលើពិភពលោក។ ការលុបចោលជំនួបនេះ ក៏ជាសញ្ញាបង្ហាញពីការប្រឈមមុខរវាងមហាអំណាចទាំងពីរ ដែលកំពុងប្រទាំងប្រទើសលើរឿងពាណិជ្ជកម្ម៕	រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន វ៉ាង យី នៅថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា បានប្រតិកម្មតបទៅនឹងការសម្រេចចិត្តរបស់មន្ទីរបញ្ចកោណអាមេរិកដែលលុបចោលការអញ្ជើញយោធាចិនឲ្យចូលរួមសមយុទ្ធជើងទឹក RIMPAC ឆ្នាំ២០១៨ ។ លោក វ៉ាង យី បានហៅការសម្រេចចិត្តនេះជារឿងមិនមានប្រយោជន៍អ្វីសោះក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។ ការលុបចោលការអញ្ជើញនេះ ធ្វើឡើងខណៈដែលអាមេរិក និងចិនកំពុងមិនត្រូវគ្នាលើរឿងពាណិជ្ជកម្មស្រាប់ផង។
ថ្លែងក្នុងពិធីបើកកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលសម្រាប់លេខាធិការដ្ឋានជាតិ និងអង្គភាពសម្របសម្រួលនៃប្រទេសសមាជិកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ-ឡានឆាង (LMC) អគ្គនាយករងកិច្ចការអាស៊ីក្រសួងការបរទេសចិន លោក ជាំង តៃចុង បានស្វាគមន៍មន្ត្រីមកពីប្រទេសទាំង៥ ដែលចូលរួមក្នុងកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលនេះ។ លោកនិយាយថា តាំងពីលេចជារូបរាងរយៈពេលជាងពីរឆ្នាំមកនេះ យន្តការកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ LMC បានក្លាយជាវេទិកាអនុតំបន់ដ៏សំខាន់ និងពោរពេញដោយសក្តានុពល។ មន្ត្រីក្រសួងការបរទេសចិនដដែលនេះបន្តថា ប្រទេសទាំង៥ មានកម្ពុជា វៀតណាម ថៃ ឡាវ និងមីយ៉ាន់ម៉ា គឺជាអ្នកជិតខាងជិតស្និទ្ធរបស់ចិន ដែលចែករំលែកទន្លេ និងអនាគតគ្នា។ ក្នុងន័យនេះ លោក ជាំង បញ្ជាក់ថា ការជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ LMC គឺចិនមានឆន្ទៈជំរុញការអភិវឌ្ឍប្រទេសក្បែរខាងជាមួយការអភិវឌ្ឍរបស់ខ្លួន និងជំរុញការអភិវឌ្ឍអនុតំបន់ផង។ វាក៏ស្របតាមគំនិតសាងសង់សហគមន៍ចែករំលែកអនាគតរួមសម្រាប់មនុស្សជាតិដែលលើកឡើងដោយប្រធានាធិបតី ស៊ី ជិនភីង។ សូមបញ្ជាក់ថា កម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលនេះរៀបចំដោយសាកលវិទ្យាល័យសិក្សាបរទេសប៉េកាំង និងទីក្រុងសិនជិន។ អគ្គនាយករងកិច្ចការអាស៊ីរបស់ចិនក្រសួងការបរទេសចិនអះអាងថា សាកលវិទ្យាល័យ និងទីក្រុងស៊ិនជិន មានបំណងរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍរបស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ-ឡានឆាង តាមរយៈវគ្គដ៏សំខាន់នេះ។ ក្នុងនាមជាសហប្រធានយន្តការ LMC ជាមួយចិនសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៨ ឡាវបានអរគុណចិនដែលរៀបចំវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលនេះឡើង។ ដោយចាត់ទុកកម្មវិធីនេះជាសកម្មភាពសំខាន់ក្នុងការជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ-ឡានឆាង អគ្គរដ្ឋទូតឡាវប្រចាំចិន លោកស្រី Vandy Bouthasavon ជឿថា សមត្ថភាពមន្ត្រីលេខាធិការដ្ឋានជាតិ និងអង្គភាពសម្របសម្រួលនៃប្រទេសនីមួយៗផង។ លោកស្រីក៏ហៅការរៀបចំវគ្គនេះ ជាសកម្មភាពជាក់ស្ដែងរបស់ចិននៅក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអនុតំបន់មួយនេះ។ ជាមួយគ្នានេះ លោក ហេង សុភា នាយករងនាយកដ្ឋានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ ដែលជាអ្នកចូលរួមក្នុងកម្មវិធីខាងលើ បានថ្លែងដែរថា លោករីករាយដែលចូលរួមកម្មវិធីនេះ និងអរគុណភាគីចិនចំពោះបដិសណ្ឋារកិច្ច និងការរៀបចំវគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលនេះ។ លោកបញ្ជាក់ដែរថា កម្ពុជាផ្ដល់សារសំខាន់ដល់យន្តការ LMC នេះ ព្រោះជាយន្តការបំពេញបន្ថែមសម្រាប់កម្ពុជាធ្វើសមាហរណកម្មតំបន់ ក៏ដូចជាជំរុញសន្តិសុខ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផង៕	ប៉េកាំង៖ មន្ត្រីនៃលេខាធិការដ្ឋានជាតិ និងអង្គភាពសម្របសម្រួលនៃប្រទេសសមាជិកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការមេគង្គ-ឡានឆាង (LMC) ចំនួន៥ បានចូលរួមកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលមួយនៅទីក្រុងប៉េកាំង។ កម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលនេះ ដែលចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី២៧ ខែមិថុនា មានរយៈពេលជិតពីរសប្ដាហ៍ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងមន្ត្រីនៃប្រទេសតាមបណ្ដោយទន្លេមេគង្គទាំងអស់។
ចិន វ៉ាដាច់ ជប៉ុន ក្លាយជាប្រទេសអ្នកនាំចេញរថយន្តច្រើនជាងគេលំដាប់ទី១ទៅកាន់ពិភពលោក ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ នេះបើតាម សមាគមអ្នកផលិតរថយន្តជប៉ុន ដែលបានចេញផ្សាយទិន្នន័យ នៅថ្ងៃពុធ ទី៣១ ខែមករា។ គួររំឭកថា ជប៉ុន ជាប្រទេសអ្នកផលិតរថយន្តសម្រាប់នាំចេញ លំដាប់លេខ១ និងឈរឈ្មោះជាជើងឯក ច្រើនឆ្នាំជាប់គ្នា តាំងតែពីឆ្នាំ២០១៧ រហូតមក។ ទើបតែនៅឆ្នាំ២០២៣ ដំណែងជើងឯកផលិត រថយន្តនាំចេញ ត្រូវធ្លាក់ទៅលើ ប្រទេសចិន វិញម្តង។ សមាគមអ្នកផលិតរថយន្តចិន និង គយចិន បានប្រកាសអំពីដំណឹងនេះ មួយរយៈមកហើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ ទើបតែ នៅថ្ងៃដាច់ខែមករានេះ ទើប សមាគមអ្នកផលិតរថយន្តជប៉ុន ប្រកាសទទួលស្គាល់ការពិត ដោយបង្ហាញទិន្នន័យប្រៀបធៀបផង។ បើតាមទិន្នន័យផ្សាយដោយសមាគមអ្នកផលិតរថយន្តទាំងពីរប្រទេស ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ គឺ ជប៉ុន បាននាំចេញរថយន្តចំនួន ៤,៤២ លានគ្រឿង។ ចំណែក ចិន បាននាំចេញរថយន្ត ចំនួន ៤,៩១ លានគ្រឿង។ តែបើតាមគយចិន ចិននាំចេញរថយន្ត ច្រើនជាងនេះ រហូតដល់ ៥,២២ លានគ្រឿងឯណោះ។ នេះជាទិន្នន័យដែល គយចិន ប្រកាសក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៤។ អ្នកជំនាញពន្យល់ថា ទិន្នន័យនេះ សមហេតុផល។ សមហេតុផល ពីព្រោះថា ជប៉ុនបានកែប្រែនយោបាយផលិត ដោយផលិតបន្ថែមគុណនឹងពីរក្នុងបណ្តារោងចក្រជប៉ុននៅបរទេស។ ចំណែកចិនវិញ ចិនផលិតរថយន្តច្រើនតែនៅក្នុងរោងចក្រក្នុងស្រុក ហើយរោងចក្ររថយន្តចិននៅបរទេស គឺមិនសូវមានទេ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី លោក ទុយ លី នាយកសិក្សានៃស្ថាប័នទីប្រឹក្សាផ្នែករថយន្ត Sino Auto Insights បានពញ្ញាក់ស្មារតីប្រាប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានបារាំងអាអេហ្វប៉ថា មិនមែនរាល់តែរថយន្តផលិតនៅស្រុកចិនសម្រាប់នាំចេញ ជារបស់ក្រុមហ៊ុនចិនទាំងអស់នោះទេ។ ដ្បិតថាមានក្រុមហ៊ុនបរទេសច្រើនណាស់ ដែលផលិតរថយន្តនៅចិន។ នេះក៏ព្រោះតែ គុណភាពល្អ តម្លៃថោក ថោកទាំងតម្លៃលក់និងតម្លៃផលិតកម្ម។ ម្យ៉ាងទៀត តាំងតែពីផ្ទុះសង្គ្រាមរុស្ស៊ីឈ្លានពានអ៊ុយក្រែននៅឆ្នាំ២០២២មក ជប៉ុនបានបោះបង់ទីផ្សារនាំចេញរថយន្តទៅរុស្ស៊ី ដើម្បីសម្តែងសមានចិត្តគាំទ្រអ៊ុយក្រែន។ ផ្ទុយទៅវិញ ចិនបានសង្វាតឱកាសនេះ ហើយនិងសម្រុកនាំចេញរថយន្តកាន់តែច្រើនឡើងៗទៅកាន់ទីផ្សាររុស្ស៊ី និងម៉ិចស៊ិក។ ដោយឡែក ម៉ាក់រថយន្តនាំមុខគេរបស់ចិន គឺ BYD ដែលល្បីខាងផលិតរថយន្តអគ្គិសនី។ ថ្នាក់ដឹកនាំ BYD បានប្រកាសកាលពីចុងខែធ្នូកន្លងទៅ ថានឹងពង្រីកបង្កើតរោងចក្រថែមនៅបរទេស។ គឺរោងចក្រមួយថែម នៅ ហុងគ្រី ដើម្បីតម្រង់គោលដៅទីផ្សារអឺរ៉ុប ហើយចិនក៏មានគម្រោងបង្កើនរោងចក្របន្ថែម នៅបណ្តាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងនៅប្រេស៊ីល។ ជាការកត់សម្គាល់ ចំពោះរថយន្តដើរដោយថាមពលអគ្គិសនី ចិនផលិតបានច្រើនជាងជប៉ុននិងច្រើនជាងប្រទេសនៅអឺរ៉ុបទៅទៀត។ ការណ៍នេះ ធ្វើឲ្យ អឺរ៉ុបមិនសប្បាយចិត្ត ហើយនិងរិះគន់ចិនខ្លាំង។ អឺរ៉ុបរិះគន់ចិន ក៏ព្រោះតែ រដ្ឋអំណាចចិនបានជួយឧបត្ថម្ភធនដល់វិស័យផលិតរថយន្តអគ្គិសនី ដែលនាំឲ្យមានការប្រកួតប្រជែង មិនស្មោះត្រង់៕	ដោយ៖ហេង ឧត្តម/RFI
តាមរយៈ ការប្រជុំមហាសន្និបាតនេះ លោក គៀត ចាន់ថារិទ្ធ អគ្គស្នងការរងនគរបាលជាតិ ត្រូវបានគាំទ្រ ឲ្យបន្ដដឹកនាំនៅក្នុងអាណត្តិថ្មី ។ ប្រធានសហព័ន្ធអាណត្តិថ្មីនេះ បានប្ដេជ្ញាចិត្តយ៉ាងខ្ពស់ ក្នុងការបន្ដបេសកកម្មក្នុងអាណត្តិទី៧នេះ ជាពិសេស នឹងប្រឹងឲ្យអស់ពីសមត្ថភាព ក្នុងការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ស៊ីហ្គេមលើកទី៣១ នៅប្រទេសវៀតណាម និង ស៊ីហ្គេមលើកទី៣២ នៅប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៣ ។ រូបពី Camsoc លោក បានបន្ថែមថា អាណត្តិនេះ គឺត្រូវមានយុទ្ធសាស្រខ្លាំង ដោយសារតែត្រូវត្រៀម ក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះស៊ីហ្គេម ។ ដើម្បីជាការឆ្លើយតបទៅនឹងទំនុកចិត្តនេះ ឯកឧត្តមបានប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ ដើម្បីជំរុញឲ្យទទួលបានលទ្ធផលល្អប្រសើរ ជាពិសេសឲ្យទទួលបានជោគជ័យក្នុងការប្រកួតកីឡា SEA GAMES លើកទី៣២ ឆ្នាំ២០២៣ ។ ថ្នាក់ដឹកនាំសហព័ន្ធ បានអះអាងពីដំណើរការដ៏វិជ្ជមានកាលពីអាណត្តិទី៦កន្លងមកដោយ មាន ក្លិប សមាគម ក្រុមហ៊ុន និងសាលារៀនសរុប២៤ កីឡាករ និងកីឡាការិនី ១៧០នាក់ រួមទាំងមន្ត្រីអាជ្ញាកណ្ដាល ចំនួន២៥នាក់ ។ ទន្ទឹមគ្នានេះ សហព័ន្ធ កីឡាវាយកូនឃ្លីលើតុគ្រោងនឹងបង្កើតឲ្យមានគណៈកម្មាធិការបច្ចេកទេស ក្នុងគោលបំណង ដើម្បីបណ្ដុះបណ្ដាលបច្ចេកទេស ក្នុងការត្រៀមធ្វើព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតជាតិ និងអន្តរជាតិនានា ៕	សហព័ន្ធកីឡាវាយកូនឃ្លីលើតុកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ បានរៀបចំសន្និបាតប្រចាំឆ្នាំរបស់ខ្លួននៅទីស្នាក់ការគណៈកម្មាធិការជាតិអូឡាំពិកកម្ពុជា (NOCC) ។ នាឱកាសនោះ លោក គៀត ចាន់ថារិទ្ធ ទទួលបានការគាំទ្រ ឲ្យបន្ដធ្វើជាប្រធានសហព័ន្ធ ក្នុងអាណត្តិទី៧ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៥។
ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ ក្នុងថ្ងៃបើកម្មវិធី មួយម៉ឺនអាល័យ លើកទី៥នៅមជ្ឈមណ្ឌលសហប្រតិបត្តិការកម្ពុជាកូរ៉េ កាលពីថ្ងៃទី២២ខែតុលា លោក យាង វណ្ឌី កត់សម្គាល់ឃើញថា មនុស្សភាគច្រើនតែងគិតថា សិល្បៈមិនមានតម្លៃ មិនមានប្រយោជន៍ គេមិនថែរក្សា តែពេលដែលមនុស្សពិបាកចិត្តគ្រប់គ្នាបែរជាត្រូវការសិល្បៈ។ ចាយប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងដំណើរការស្រាវជ្រាវភាពយន្តទសវត្សរ៍ទី៦០ ស្ថាបនិកក្រុមព្រះសុរិយារូបនេះ ថាក្រុមរបស់ខ្លួនសប្បាយចិត្តនឹងធ្វើកិច្ចការនេះ។ លោក យាង វណ្ឌី ស្ថាបនិកក្រុមព្រះសុរិយាឈរថ្លែងសុន្ទរកថាក្នុងថ្ងៃបើកកម្មវិធីមួយម៉ឺនអាល័យលើកទី៥នៅCKCC «គេអាចគិតថាពួកយើងធ្វើរឿងដែលគ្មានប្រយោជន៍ ប៉ុន្តែសម្រាប់យើងវាពិតជាមានតម្លៃណាស់។ ទោះបីយើងមានប្រាក់រាប់លានដុល្លារ យកមកថតរឿងទាំងនោះឡើងវិញ ក៏យើងមិនអាចទៅគាស់សិល្បករ ដូចជាលោក គង់ សំអឿន លោក ណុប ណែម អ្នកស្រី វិជ្ជរា ដានី ជាដើម ដែលបានស្លាប់ក្នុងសម័យសង្គ្រាម ឱ្យមកសម្ដែងឡើងវិញបានដែរ។ ១០០ឆ្នាំក្រោយភាពយន្តទាំងនោះនឹងមានតម្លៃ ដូចជាប្រាសាទអង្គវត្ត ឬសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិផ្សេងៗទៀតដែរ»។ នេះជាការបញ្ជាក់បន្ថែមរបស់លោក យាង វណ្ឌី។ តាំងពីឆ្នាំ២០១០មក ក្រុមព្រះសុរិយាបានស្រាវជ្រាវឃើញចំណងជើងភាពយន្ត កាលពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ចំនួនប្រមាណ៥០០រឿង។ ភាពយន្តជាហ្វាលឌីជីថលមានចំនួន៤០រឿង។ ក្រៅពីនោះនៅមានហ្វីល១៨ដុំ គិតជាភាពយន្តមានចំនួន១២រឿង។ ភាពយន្តភាគច្រើនត្រូវបានរកឃើញនៅប្រទេសថៃ។ សម្រាប់គុណភាពរឿង ក្នុងចំណោមភាពយន្តដែលក្រុមព្រះសុរិយាមានក្នុងដៃសរុប ភាពយន្តដែលមានគុណភាពច្បាស់មានប្រមាណតែ២ទៅ៣ភាគរយតែប៉ុណ្ណោះ៕	ភ្នំពេញ៖ ជនជាតិខ្មែរមួយចំនួន តែងគិតថាសិល្បៈមិនមានសារសំខាន់ បានត្រឹមតែសប្បាយឬគ្រាន់តែជាគ្រឿងកំដរអារម្មណ៍។ ប៉ុន្តែជាការពិតដែលមិនអាចប្រកែកបាន នៅពេលមនុស្សពិបាកចិត្តឬជួបវិបត្តិអ្វីមួយ ពួកគេតែងតែស្វែងរកសិល្បៈដើម្បីព្យាបាល។ ត្រូវចំណាយប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីស្រាវជ្រាវភាពយន្តទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ ស្ថាបនិកក្រុមព្រះសុរិយាលោក យាង វណ្ឌី ថាកិច្ចការទាំងនោះមានតម្លៃសម្រាប់ជាតិ។
វចនានុក្រម មិនបានបញ្ជាក់ថា «ខ្យូស» ជាពាក្យកម្ចីពីភាសាបរទេសណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែបើតាមការយល់ដឹងរបស់ក្រុមការងារសារព័ត៌មានឌីជីថលថ្មីៗ ពាក្យនេះ អាចចេញពីភាសាបារាំង «Kiosque» ដែលមានការពន្យល់ដូចគ្នា។ រីឯភាសាអង់គ្លេស គឺ «Kiosk» និង «Kyochk» ជាភាសាតួកគី។ សព្វថ្ងៃគេនិយមហៅថា «កញ្ចុះ» ផងដែរ ប៉ុន្តែវចនានុក្រមខ្មែរ២០២២ ផ្តល់និយមន័យដាច់ដោយឡែកមួយទៀត អំពីពាក្យ «កញ្ចុះ»។ កញ្ចុះ គឺឈ្មោះត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទ មានធ្មុងដុះនៅក្រោយត្រចៀកទាំងពីរខាង ធ្មុងមួយដុះនៅលើខ្នង រូបស្រដៀងគ្នានឹងត្រីឆ្លាំង តែតូចជាងត្រីឆ្លាំង។ កញ្ចុះមានបីប្រភេទគឺ កញ្ចុះក្ដោង, កញ្ចុះថ្ម, កញ្ចុះឆ្នូត៕	វចនានុក្រមខ្មែរ២០២២របស់ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លើកយកពាក្យ «ខ្យូស» មកពន្យល់ថា តូបសម្រាប់លក់ឬសម្រាកលម្ហែកាយ និងបរិភោគអាហារជាដើម។ ឧទាហរណ៍ដូចជា : ខ្យូសលម្ហែកាយមាត់ទឹក, ខ្យូសប្រក់ស្បូវ។
Regarding three key seafood items, prawns and shrimps, and tuna, prawn and shrimp exports surged 20 percent to over 3.8 billion U.S. dollars, with exports to major markets, excluding the United States, growing considerably. Vietnamese prawn and shrimp exports to China, Europe and South Korea grew 60 percent, 42 percent, and 33 percent respectively, the ministry said, adding that Vietnam exported bigger amounts of processed seafood last year. The bigger proportion of processed seafood plus potential removal of a yellow card on illegal, unreported and unregulated (IUU) fishing issued in 2017 by the European Commission will be an important base for Vietnam to make seafood export turnovers of 9 billion U.S. dollars in 2018, according to the Vietnam Association of Seafood Exporters and Producers. Vietnam hopes that the European Commission will remove the yellow card, and give it a green card on IUU fishing in April 2018. Vietnam will put the fight against IUU fishing into its revised Fisheries Law and build a national action plan to prevent, minimize and eliminate IUU fishing by 2025, said the ministry. According to the association, 62 firms in Vietnam have committed to purchasing and importing seafood from legal fishing vessels with clear origin. The country gained a total seafood output of more than 7.2 million tons in 2017, up 5.2 percent against 2016, the ministry said, noting that roughly 3.4 million tons came from catching, up 5.3 percent, and over 3.8 million tons came from aquaculture, up 5.2 percent.	HANOI, Vietnam gained seafood export turnovers of nearly 8.4 billion U.S. dollars in 2017, up 18.5 percent against 2016, the country's Ministry of Agriculture and Rural Development said on Tuesday.
ដង្ហើមការទូតរបស់តៃវ៉ាន់លើឆាកអន្តរជាតិ កាន់តែខ្សត់ខ្សោយទៅៗ ក្រោយសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនបានងាកទៅរកចិនដីគោកជាបន្តបន្ទាប់។ គ្រាន់តែឆ្នាំ២០១៨ នេះ ប្រទេសបីដែលជាកល្យាណមិត្តរបស់តៃវ៉ាន់រាប់សិបឆ្នាំមកហើយនោះ បានប្រកាសផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងជាមួយតៃវ៉ាន់ ហើយបង្កើតចំណងការទូតជាមួយចិនវិញ។ មកទល់ពេលនេះ មានតែប្រទេសចំនួន១៨ប៉ុណ្ណោះនៅជុំវិញពិភពលោក ដែលទទួលស្គាល់តៃវ៉ាន់ជារដ្ឋឯករាជ្យ។ ដើម្បីការពារតៃវ៉ាន់ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកក៏ស្នើច្បាប់មួយដើម្បីជួយឲ្យសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួនអាចបន្តឈរជើងលើឆាកអន្តរជាតិ។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកបួននាក់មាន Cory Gardner និង Marco Rubio នៃបក្សសាធារណរដ្ឋ ជាមួយនឹងលោក Ed Markey និង Bob Menendez នៃបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានស្នើច្បាប់ «គំនិតផ្ដួចផ្ដើមការពារនិងជំរុញសម្ព័ន្ធមិត្តអន្តរជាតិតៃវ៉ាន់ (TAIPEI)» នៅដើមសប្ដាហ៍នេះ។ នេះបើតាមការប្រកាសព័ត៌មានរបស់លោក Gardner នៅថ្ងៃទី៥ ខែកញ្ញា។ សេចក្ដីស្នើច្បាប់នេះ មានគោលដៅឆ្លើយតបនឹងការផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងការទូតរវាងតៃវ៉ាន់ពីសំណាក់ប្រទេសមួយចំនួន ដែលចុងក្រោយនេះ គឺអែលសាល់វ៉ាឌ័រនៅអាមេរិកខាងត្បូង។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកខាងលើចោទចិនថា បានដាក់សម្ពាធ និងអនុវត្តនយោបាយសម្លុតប្រទេសផ្សេង។ ខណៈអាមេរិកគ្មានចំណងការទូតផ្លូវការជាមួយតៃវ៉ាន់នោះ សេចក្ដីស្នើច្បាប់ដដែលនេះ នឹងបង្ខំឲ្យរដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីជួយក្រុងតៃប៉ិ។ គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍នោះ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកក៏ផ្ដើមគំនិតដាក់ពិន័យប្រទេសដែលងាកចេញពីតៃវ៉ាន់ដែរ។ ត្រង់ចំណុចនេះ ពេលចូលជាធរមាន ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកអាចទម្លាក់កម្រិតការទូតជាមួយប្រទេសដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិក ហើយបោះបង់តៃវ៉ាន់ រួចចាប់ដៃចិនវិញ។ លើសពីនោះ អាមេរិកក៏អាចចាត់វិធានការផ្សេងទៀតដូចជា ផ្អាក ឬកាត់បន្ថយជំនួយទៅកាន់ប្រទេសដែលទើបបង្កើតចំណងការទូតជាមួយចិនដែរ។ កន្លងមក អាមេរិកតែងតែងបង្ហាញការខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការសម្រេចចិត្តរបស់ប្រទេសនានាដែលបោះបង់តៃវ៉ាន់។ ចុងក្រោយគេ អាមេរិកបានគំរាមកាត់ជំនួយអែលសាល់វ៉ាឌ័រដែលទើបមានទំនាក់ទំនងការទូតចិនដីគោក។ ឯក្រុងតៃប៉ិវិញក៏បានចោទប្រកាន់ជារឿយៗថា ក្រុងប៉េកាំងកំពុងប្រើប្រាស់គោលនយោបាយការទូតដុល្លារដើម្បីអូសទាញសម្ព័ន្ធមិត្តខ្លួន ខណៈតៃវ៉ាន់ប្រកាសថាខ្លួនមិនធ្វើទង្វើបែបនេះឡើយ៕	សមាជិកព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកមួយក្រុម នៅថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា បានស្នើឲ្យបង្កើតច្បាប់មួយ ដែលសំដៅលើកទឹកចិត្តប្រទេសដែលមានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយតៃវ៉ាន់ កុំឲ្យបោះបង់ដែនកោះនេះ ហើយស្រវាចាប់ចិនវិញ។ បើតាមសេចក្ដីស្នើច្បាប់ដែលស្នើដោយសមាជិកព្រឹទ្ធសភាបួននាក់មកពីបក្សធំទាំងពីរ ប្រទេសណាដែលផ្ដាច់ចំណងការទូតជាមួយតៃវ៉ាន់ នឹងប្រឈមមុខការដាក់ពិន័យ ការផ្ដាច់ជំនួយ ឬការទម្លាក់កម្រិតការទូតជាមួយអាមេរិក។
ដើម្បីបានជ្រាបច្បាស់សូមរីករាយស្ដាប់បទយកការណ៍ដែលរៀបរៀងដោយកញ្ញា ប៉ូ សាគុន ដូចតទៅ៖ គ្រាន់តែតួសម្ដែងឡើងឆាកភ្លាម សំណើចក៏ចាប់ផ្ទុះឡើង។ ទាំងកាយវិកា ចម្រៀង និងសម្ដី សុទ្ធតែមានលក្ខណៈកំប្លុកកំប្លែង ធ្វើឱ្យអ្នកទស្សនា ទប់សំណើចមិនបាន។ នេះគឺជាការសម្ដែងល្ខោនអាប៉េ នៅសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា កាលពីពេលកន្លងទៅ។ ក្រោយពីបែកសម័យសង្គ្រាម ល្ខោនអាប៉េធ្លាប់បានសម្ដែងម្ដងដែរ ក្នុងមហោស្រពសិល្បៈឆ្នាំ១៩៩១ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អ្នកគ្រូម៉ែម៉ឺន។ ហើយរឿង អាសព្វជាតិ និងនាងពៅ នេះ គឺជាការសម្ដែងលើកទីពីរ ក្រោយពីអវត្តមានសម្ដែងអស់រយៈពេល ២៨ឆ្នាំ។ អ្នកស្រី រស់ វាស្នា វ័យ៧០ឆ្នាំ ដែលធ្លាប់បានសម្ដែងល្ខោនអាប៉េ នៅសម័យក្រោយសង្គ្រាម ថា សិល្បៈបុរាណមួយទម្រង់នេះខកខានការសម្ដែងអស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ ក៏ព្រោះតែការបាត់បង់តួសម្ដែងចាស់ៗ រួមទាំងបាត់បង់ទ្រឹស្ដីនៃការសម្ដែងផង។ «ក្រុមខ្ញុំនៅនាយកដ្ឋានទស្សនីយភាពនៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។ ការបាត់បង់តួចាស់ៗផង ហើយការបាត់បង់ទ្រឹស្ដី នៃការសម្ដែងរបស់អាប៉េ ដូច្នេះទើបមិនបានសម្ដែង»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់អ្នកស្រី រស់ វាស្នា។ ល្ខោនអាប៉េមានលក្ខណៈស្រដៀងទៅនឹង ល្ខោននិយាយបន្តិច ល្ខោនយីកេបន្តិច ត្រង់តួសម្ដែងនិយាយផង និងច្រៀងផង តែខុសត្រង់ ទម្រង់ល្ខោនអាប៉េផ្ដោតសំខាន់លើភាពកំប្លុកកំប្លែង ហើយចម្រៀងនោះទៀតសោត ក៏មានលក្ខណៈប្លែកពីទម្រង់សិល្បៈផ្សេងៗដែរ។ អ្នកគ្រូ រស់ វាស្នា ពន្យល់ពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងដូច្នេះ ៖«ល្ខោននិយាយគេមិនមានភ្លេងទេ គេបញ្ចូលជាភ្លេងសម័យ។ តែល្ខោនអាប៉េ មានស្គរយីកេ មានទ្រប៉ោត ទ្រអ៊ូ ហើយនិងទ្រសោ»។ ថ្វីដ្បិតមនុស្សភាគច្រើនមិនស្គាល់ថាអ្វីជាល្ខោនអាប៉េ តែការសម្ដែងកាលពីថ្ងៃទី១៦ខែកុម្ភៈ កន្លងទៅនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រ មានអ្នកទស្សនាជាច្រើន ធ្វើឱ្យអ្នកស្រី វាស្នា ដែលជាអ្នកច្រៀងមួយរូបក្នុងរឿង អាសព្វជាតិ និងនាងពៅ រំភើបចិត្តរហូតស្រក់ទឹកភ្នែក។ អ្នកស្រីបញ្ជាក់យ៉ាងដូច្នេះ ៖« អ្នកចូលរួមច្រើនណាស់ ខ្ញុំរំភើប ព្រោះបានកូនចៅមកមើលច្រើន។ ខ្ញុំសប្បាយចិត្តនឹងចែករំលែកអ្វីដែលជាវប្បធម៌ខ្មែរ។ យុវជនជំនាន់ក្រោយគេមានប្រាជ្ញាណាស់ គេចង់លើកតម្កើងអ្វីដែលជាវប្បធម៌ខ្មែរ។ ខ្ញុំសុំឱ្យមានបែបនេះទាំងអស់គ្នា។ ខ្ញុំរំភើបដល់ចង់ស្រក់ទឹកភ្នែក»។ សម្ដែងជាតួនាងពៅ លោក អ៊ុក ផល្លី ថាការសម្ដែងនេះពិតជាពិបាក លោកបានត្អូញត្អែរយ៉ាងដូច្នេះ ៖« ខ្ញុំសម្ដែងជាលើកដំបូង។ រឿងនេះពិបាកមែនទែន។ តួខ្ញុំជាតួឯក ហើយច្រៀងច្រើនជាងគេ។ បទចម្រៀងអាប៉េនេះ គឺសុទ្ធតែជាបទប្លែក មិនដូចអាយ៉ៃ មិនដូចមហោរី មិនដូចសម័យ ។ ខ្នាតមិនច្បាស់ជាយីកេ មិនច្បាស់ល្ខោនបាសាក់ មិនច្បាស់ល្ខោននិយាយ ហើយក៏មិនចំរបាំបុរាណដែរ ក្បាច់បំបែកទាំងអស់។ ក្បាច់នេះគេមិនឱ្យលើកផុតចុងចិញ្ចើម ក៏មិនឱ្យលើកក្រោមត្រគាកដែរ ហើយរាំលក្ខណៈត្លុក»។ ក្រោយពីសម្ដែងចប់ អ្នកចម្រៀងមហោរីរូបនេះ ញាប់ដៃញាប់ជើងរៀបសម្លៀកបំពាក់ដើម្បីទៅច្រៀងភ្លេងការនៅខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក ផល្លី ថាការចូលរួមទស្សនារបស់យុវជន គឺជាកិត្តិយសសម្រាប់សិល្បៈបុរាណខ្មែរ។ «សម្ដែងនេះមានអ្នកមកមើលច្រើន។ អារម្មណ៍ខ្ញុំសប្បាយ ធ្វើឱ្យខ្ញុំមានទឹកចិត្តលេង។ ខ្ញុំចង់ឱ្យមានបែបនេះទៀត។ នេះជាកិត្តិយសសម្រាប់សិល្បៈ ហើយនឹងយុវជន។ មានយុវជនខ្លះគាត់មិនគាំទ្រទេ សិល្បៈបុរាណ តែគាត់គាំទ្រសិល្បៈសម័យ»។ លោក ផល្លី បន្ថែម។ ជាអ្នកគាំទ្រទម្រង់សិល្បៈបុរាណមួយរូបកញ្ញា ឆាំ ម៉េងកូវ អាយុ១៩ឆ្នាំ។ ក្រោយមើលការសម្ដែងចប់ និស្សិតរូបនេះចាប់អារម្ភខ្លាំងត្រង់ឈុតចុងក្រោយ ដែលនាងថា នេះជាតម្លៃអប់រំនៅក្នុងសាច់រឿង។ កញ្ញាបង្ហាញអារម្មណ៍ដូច្នេះ ៖«ខ្ញុំស្រឡាញ់នៅឈុតចុងបញ្ចប់។ គេបានរកគំនិតចែកទ្រព្យសម្បត្តិ ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ ឱ្យពួកគាត់បានរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតខ្លួនឯង។ គាត់ក៏មានចិត្តល្អ ទោះបងប្អូនគាត់ធ្លាប់ធ្វើអាក្រក់ដាក់គាត់ តែគាត់នៅតែចែកទ្រព្យសម្បត្តិ ឱ្យបងប្អូនគាត់ទៀត»។ នារីមកពីខេត្តកំពង់ធំរូបនេះ ថាខ្លួនចូលចិត្តមើលការសម្ដែងសិល្បៈបុរាណតាំងពីតូច ហើយនាងក៏ចង់ឱ្យយុវជនដទៃទៀត គាំទ្រដូចជាខ្លួនដែរ។ កញ្ញាបញ្ជាក់ ៖«បើមានសម្ដែងបែបនេះទៀតខ្ញុំមកមើលទៀត។ ខ្ញុំចូលចិត្តល្ខោនបែបបុរាណ មានល្ខោនយីកេ ល្ខោនបាសាក់។ ខ្ញុំចាំពេលខ្ញុំនៅក្មេង គេលេងល្ខោនតាមវត្តនៅស្រុកស្រែ។ យើងត្រូវតែលើកតម្កើងល្ខោនបុរាណរបស់យើង ដើម្បីឱ្យយល់ដឹងពីសារប្រយោជន៍ និងមានការរីកចម្រើនទៅមុខទៀត»។ កញ្ញា កែវ ពេជមុន្នី គឺជាអ្នកផ្ដួចផ្ដើមឱ្យមានការសម្ដែងនេះ បានពន្យល់ពីការធ្វើឱ្យល្ខោនអាប៉េរស់ឡើងវិញយ៉ាងដូច្នេះ ៖«មូលហតុដែលខ្ញុំផ្ដើមឱ្យមានកម្មវិធីនេះ គឺដោយមានមូលហេតុ២។ ទី១ដើម្បីលើកកម្ពស់ និងផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ខ្មែរ ហើយទី២ ចង់ឱ្យល្ខោនអាប៉េរស់ឡើងវិញ។ ខ្ញុំរៀនខាងទំនាក់ទំនងផ្នែកជំនួញទេ វាមិនទាក់ទងអ្វីជាមួយកម្មវិធីមួយនេះទេ អាចនិយាយបានថា ការចូលរួមជាមូយវប្បធម៌ វាជាតួនាទីរបស់កូនខ្មែរ»។ ត្រូវដឹកនាំនិស្សិតស្ម័គ្រចិត្តប្រមាណជាង៦០នាក់ និស្សិតរៀនឆ្នាំទី៤ ក្នុងវ័យ២២ឆ្នាំរូបនេះ ថាសមិទ្ធផលដែលបានក្រោយការសម្ដែងនេះ ក៏មានបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនដែរ តែការណ៍នេះនៅតែរលូនទៅមុខ ដែលនាងថាមកពីពាក្យថារួបរួម និងសាមគ្គីភាព។ នេះជាលើកទីមួយក្នុងការរៀបចំការសម្ដែងដោយខ្លួនឯង សមាជិកនៃក្រុមសភានិស្សិតកញ្ញា ពេជមុន្នី ថានេះជាជោគជ័យមួយក្នុងជីវិតរបស់ខ្លួន ព្រោះមានអ្នកមកទស្សនាប្រមាណ៥០០នាក់។ កញ្ញាបន្ថែម ៖«មានការលំបាកខ្លះៗដែរ ព្រោះខ្ញុំត្រូវការដឹកនាំមនុស្សជាច្រើន ហើយត្រូវធ្វើយ៉ាងណាឱ្យពួកគាត់ចុះសម្រុងនឹងគ្នា។ យើងមានការប្រឈមខ្លះៗដែរ ប៉ុន្តែដោយសារតែពាក្យរួបរួម ពាក្យសាមគ្គី ពាក្យទុកចិត្តគ្នា ធ្វើឱ្យពួកយើងដើរដល់ថ្ងៃសម្ដែងចុងក្រោយនេះ ដោយជោគជ័យនិងរលូន។ នាងខ្ញុំមានតែការលើកទឹកចិត្ត និងសំណូមពរ ដល់កូនខ្មែរទាំងអស់ ចូលរួមលើកស្ទួយសិល្បៈខ្មែរយើងទាំងអស់គ្នា និងអភិរក្ស រួមទាំងចូលរួមគាំទ្រ តាមរយៈការមកទស្សនា»។ ក្រោយបែកសង្គ្រាមខ្មែរក្រហម មានការសម្ដែងល្ខោនអាប៉េលើកទីមួយ ក្នុងមហោស្រពសិល្បៈឆ្នាំ១៩៩១ ដែលបង្កើតជាថ្មីដោយអ្នកគ្រូ ម៉ែម៉ឺន។ ក្រោយនោះ២៨ឆ្នាំល្ខោនអាប៉េបង្ហាញវត្តមានជាថ្មីក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ក្រោមការផ្ដួចផ្ដើមគំនិតពីនិស្សិត កែវ ពេជមុន្នី។ ការសម្ដែងលើកទីពីរនេះមានសិល្បករចាស់ៗ ៥រូប ដែលធ្លាប់សម្ដែងកាលពីលើកទីមួយ បានចូលរួមសម្ដែងជាមួយសិល្បករជំនាន់ក្រោយផងដែរ។ ល្ខោនអាប៉េមានសម្ដែងនៅក្នុងវាំង និងសម្ដែងសម្រាប់មហាជនទូទៅ ដែលមានភាពខុសគ្នាតែត្រង់ការប្រើភាសា។ អាប៉េ ជាទម្រង់សិល្បៈសាមញ្ញ ដែលយកការកំប្លុកកំប្លែងជាធំ។ ទម្រង់ល្ខោននេះពង្រីកខ្លួនជាវង់ធំឬតូចបានទៅតាមកម្មវិធីតម្រូវ ដែលយករឿងបែបបុរាណ បែបប្រវត្តិសាស្ត្រ បែបបច្ចុប្បន្នភាព បែបដំណើរកថាប្រជាប្រិយ បែបទេវកថា បែបព្រេងកថា យកទៅសម្ដែងក៏បាន ឱ្យអ្នកមើលបានសប្បាយ។ អាប៉េ បំរើដល់ទស្សនិកជនគ្រប់ស្រទាប់។ អ្នកលេងល្ខោនអាប៉េសុទ្ធតែជាបុរស បើទោះជាមាននារីសម្ដែងក៏ត្រូវតែតែងជាបុរសដែរ។ បុរសត្រូវតែងខ្លួនជានារី នៅពេលដែលសម្ដែងក្នុងតួស្រី។ អេប៉េមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងទម្រង់ប្រពៃណី ដែលមានឥទ្ធិពលពីល្ខោនយីកេ ពីក្បាច់រាំវង់ប្រជាប្រិយខ្មែរ ហើយល្ខោននេះគេច្រើនលេងក្នុងពេលចូលឆ្នាំប្រពីណៃខ្មែរ៕	ភ្នំពេញ៖ ល្ខោនអាប៉េដែលបានខកខានសម្ដែងជិត៣០ឆ្នាំក្រោយពីបែបសង្ក្រាម បានបង្ហាញវត្តមានជាថ្មីនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា។ ការផ្ដើមឱ្យមានការសម្ដែងជាលើកទី២នេះក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់វប្បធម៌ខ្មែរ និងចង់ឱ្យល្ខោនអាប៉េរស់ឡើងវិញ។ ការសម្ដែងនេះ បានទាក់ទាញអ្នកទស្សនាច្រើន។ សិល្បករបានហៅការចូលរួមរបស់យុវជន ថាជាកិត្តិយសសម្រាប់សិល្បៈបុរាណខ្មែរ។
លោកស្រី ចក់ សុភាព នាយិកាអង្គការមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាអះអាងថា អង្គការសង្គមស៊ីវិលទទួលយកតាមការស្នើសុំរបស់សាលាក្រុងភ្នំពេញ ប៉ុន្តែបើសិនស្ថានភាពកូវីដ-១៩ ប្រសើរឡើងវិញ ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលនឹងអាចស្នើសុំរៀបចំពិធីនេះឡើងវិញ។ លោកស្រី ចក់ សុភាព ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរស័ព្ទថា ដើមឡើយអង្គការសង្គមស៊ីវិល គ្រោងនឹងប្រារព្វពិធីនេះក្នុងថ្ងៃទី៦ធ្នូ នៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ ដែលបានដាក់លិខិតស្នើទៅសាលាក្រុងភ្នំពេញមុខព្រឹត្តិការណ៍២៨វិធ្ឆិកាទៅទៀត។ ប៉ុន្តែជាក់ស្ដែង ការរីករាលដាលកូវីដ-១៩ បានចូលដល់សហគមន៍ ហើយសាលាក្រុងភ្នំពេញក៏ចេញលិខិតស្នើសុំឲ្យពន្យារពេល ដោយសារបញ្ហាកូវីដ-១៩។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកស្រីបញ្ជាក់ថាគោលបំណងរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលចង់ឲ្យមានការប្រារព្ធពិធីនេះឡើង ខណៈឆ្នាំនេះ គឺឆ្នាំទី១ ដែលរដ្ឋាភិបាលសម្រេចលុបចោទទិវាសិទ្ធិមនុស្ស១០ធ្នូ ចេញពីប្រតិទនឈប់សម្រាក។ «អង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅតែមានបំណងប្រារព្ធពិធីនេះដដែល គ្រាន់តែយើងពិនិត្យមើលស្ថានភាពការកូវីដ-១៩ ថានឹងមានការថមថយឬយ៉ាងណា ដែលអាចអញ្ញាតឲ្យមានការជួបជុំ យើងនឹងរៀបចំផ្ដួចផ្ដើមធ្វើវិញ។ ខាងអង្គការសង្គមស៊ីវិលយើងចង់ឲ្យមានការប្រារព្ធ ដោយសារឆ្នាំនេះ គឺជាឆ្នាំទី១ដែលសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាយើង ដែលបានលុបចោលនូវថ្ងៃឈប់សម្រាក់១០ធ្នូ ហើយនេះ ជារឿងចាំបាច់ចង់ឲ្យមានការចូលរួមទាំងអស់គ្នាក្នុងស្មារតីគោរពនិងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស»។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់នាយិកាអង្គការមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា បន្ថែមថា បើសិនស្ថានភាពកូវីដ-១៩ មិនល្អប្រសើរ ហើយមិនបានរៀបចំកម្មវិធីនេះ គឺពិតជារឿងដែលគួរឲ្យសោកស្ដាយ រួមទាំងសង្គមទាំងមូលដែលរងនូវវិបត្តិកូវីដ-១៩។ លោកម៉េត មាសភក្ដី អ្នកនាំពាក្យសាលាក្រុងភ្នំពេញប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗតាមទូរស័ព្ទថា ការមិនអនុញ្ញាតឲ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិលប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិមនុស្សនេះ គឺដោយសារការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលកូវីដ-១៩។ លោកអះអាងថា ប្រសិនបើស្ថានការកូវីដ-១៩ថមថយទៅវិញ អង្គការសង្គមស៊ីវិលត្រូវដាក់លិខិតស្នើសសុំប្រារព្ធពិធីជួបជុំជាថ្មី ក្នុងករណីរៀបចំទិវានេះឡើងវិញ។ «ដោយបញ្ហាកូវីដ-១៩ ទើបមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានការជួបជុំ ហើយសង្គមស៊ីវិលកាលដែលស្នើសុំគឺមានការជួបជុំគ្នា១៥០០នាក់។ បើស្ថានភាពកូវីដ-១៩ថយវិញ ហើយក្រុមសង្គមស៊ីវិលនៅតែចង់រៀបចំ គឺត្រូវដាក់លិខិតស្នើសុំម្ដងទៀត...» នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់លោក ម៉េត មាសភក្ដី៕	ភ្នំពេញ៖ អង្គការសង្គមស៊ីវិលសម្រេចពន្យារពេលប្រារព្ធទិវាសិទ្ធិមនុស្ស១០ធ្នូ ដោយសារបញ្ហាកូវីដ-១៩ កំពុងរាតត្បាតក្នុងសហគមន៍ ហើយក៏ជាការស្នើសុំពីការសាលាក្រុងភ្នំពេញដែរ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលការឆ្លងជំងឺនេះ។
«ខ្ញុំត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយ»។ នេះជាសម្តីរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី លី សៀនឡុង ពេលអ្នកសារព័ត៌មានសាកសួរលោកពីការចុះចេញពីតំណែងជាមេដឹកនាំរដ្ឋសិង្ហបុរីមុនឈានដល់វ័យ ៧០នោះ ក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយសារព័ត៌មាន CNBC នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី ១៩ ខែតុលាមុនលោកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅអាមេរិក។ លោក លី បានបន្តដូច្នេះថា៖ អ្វីដែលខ្ញុំត្រូវធានាមុនចាកចេញនោះគឺ អ្នកដែលបន្តវេនដឹកនាំបន្ទាប់ខ្ញុំត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ដើម្បីកាន់កាប់ការងារនេះ»។ -អ្នកបន្តវេនពី លោក លី សៀនឡុង មានវត្តមានក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរួចហើយ ជាច្រើនដងមកហើយ លោក លី សៀនឡុង បានបង្ហាញពីភាពចាំបាច់ក្នុងការរៀបចំផ្លូវសម្រាប់ដាក់បេក្ខជនថ្មីសម្រាប់បន្តដឹកនាំប្រទេសទៅមុខក្នុងគណបក្សសកម្មភាពប្រជាជនដែលជាបក្សកាន់អំណាចនោះ។ ការគិតគូររឿងរើសអ្នកបន្តវេននេះកាន់តែកើនឡើង នៅពេលដែលលោក លី ដួលនៅពេលដែលលោកកំពុងថ្លែងសុន្ទរកថាក្នុងពិធីបុណ្យជាតិកាលពីឆ្នាំមុននោះ។ រូបភាព៖ AFP លោក លី ខ្លួនឯងធ្លាប់ព្រលយថា ការរៀបចំឲ្យមានថ្នាក់ដឹកនាំថ្មីនេះនឹងត្រូវធ្វើឡើងយ៉ាងយូរត្រឹមបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតលើកក្រោយ(២០២១) ពោលគឺមុនពេលដែលលោកឈានដល់វ័យ ៧០ឆ្នាំ។ ក្នុងបទសម្ភាសន៍ដដែល អ្នកសារព័ត៌មានបានសាកសួរលោក លី សៀនឡុង ពីការជ្រើសរើសអ្នកបន្តវេនដែរ។ លោកបានឆ្លើយតបវិញថា មនុស្សដែលមានសមត្ថភាពអាចបន្តវេននោះមានវត្តមានក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរួចទៅហើយ ប៉ុន្តែបក្សមិនទាន់សម្រេចចិត្តនៅឡើយទេ។ «ដូចខ្ញុំបាននិយាយខាងដើម វាមានមនុស្សនៅក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរួចហើយ។ សំណួរនៅពេលនេះគឺថា តើគេនោះជាអ្នកណា ហើយវាចាំបាច់ត្រូវមានការសម្រេចចិត្តទៀត»។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរីវ័យ ៦៥ឆ្នាំរូបនេះ។ -រៀបចំក្រុមខ្លាំង ការផ្ទេរអំណាចនឹងកើតឡើងដោយរលូន ទាក់ទិននឹងការជ្រើសរើសនិងរៀបចំអ្នកបន្តវេន លោក លី ពន្យល់បន្ថែមផងដែរថា ការផ្ទេរអំណាចនិងការដឹកនាំនេះអាចធ្វើទៅបានដោយរលូន ដរាបណាវាមានការបង្កើតក្រុមដែលខ្លាំង និងអាចសហការគ្នាបានជិតស្និទ្ធ រួមទាំងអាចទទួលខុសត្រូវលើគោលនយោបាយសំខាន់ៗ និងដឹកនាំក្រសួងស្ថាប័នធំៗបាន។ លោក លី សៀនឡុងបានលើកឡើងដូច្នេះ៖«វាអាចសម្រេចបានដោយកសាងក្រុមមួយ។ នៅពេលខ្ញុំចាកចេញ អ្នកដទៃក្នុងក្រុមនឹងអាចធ្វើការរួមគ្នា និងដឹកនាំប្រទេសទៅមុខទៀត។ ពួកគេធ្វើការងារនេះដោយប្រឹងប្រែង មានទំនួលខុសត្រូវចំពោះរាល់គោលនយោបាយធំៗរបស់ជាតិ និងដឹកនាំគ្រប់គ្រងក្រសួងធំៗដែលស្មុគស្មាញផងនោះ»៕	នាយករដ្ឋមន្ត្រីសិង្ហបុរី លី សៀនឡុង បានបញ្ជាក់ថា លោកត្រៀមខ្លួនចុះចេញពីតំណែងរួចរាល់ហើយក្រោយការបោះឆ្នោតសភាខាងមុខ។ លោកបន្ថែមថា អ្នកបន្តតំណែងពីលោកមានវត្តមានក្នុងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីរួចហើយ ប៉ុន្តែលោកត្រូវធានាថា អ្នកបន្តដឹកនាំនោះត្រៀមខ្លួនរួចរាល់។
តាមនគរបាលអន្តោប្រវេសន៍ ជនជាតិចិនទាំង១១៦នាក់ ក្នុងនោះស្រី២៩នាក់ ត្រូវបាននាយកដ្ឋានប្រឆាំងបទល្មើសបច្ចេកវិទ្យានៃអគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាលជាតិ រួមសហការជាមួយ សមត្ថកិច្ចរបស់ក្រសួងសន្តិសុខសាធារណៈនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន បង្ក្រាបបានកាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា មកម្ល៉េះ។ អ្នកទាំងនោះ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រទេសចិនវិញ តាមយន្តហោះ២គ្រឿង ដើម្បីឲ្យពួកគេប្រឈមមុខនៅតុលាការចិនពាក់ព័ន្ធនឹងបទក្លែងបន្លំ និងឆបោកតាមប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍ (VOIP)៕	ភ្នំពេញ៖ ជនជាតិចិន១១៦នាក់ ដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសក្លែងបន្លំ និងឆបោកតាមប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍នៅកម្ពុជា ត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រទេសរបស់ពួកគេវិញ ដើម្បីអនុវត្តទោសទៅតាមច្បាប់ចិន។ នេះបើយោងតាមការផ្សាយរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា។
បើតាមលោក សំ ច័ន្ទគា សមាគមអាដហុក បានដាក់សំណើទៅកាន់ចៅក្រមស៊ើបសួរនៃសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ តាំងពីដើមខែឧសភា ឆ្នាំ២0១៧មកម្ល៉េះ ដើម្បីសុំចូលទៅសួរសុខទុក្ខមន្ត្រីរបស់ខ្លួនទាំង៤រូប និងមន្ត្រីគ.ជ.ប ១រូបទៀត ដែលកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ។ ប៉ុន្តែ លោក អះអាងថា រហូតមកដល់ពេលនេះ ចៅក្រមស៊ើបសួរ នៅមិនទាន់ផ្តល់ដំណឹងអ្វី ទៅឲ្យសមាគមអាដហុក នោះទេ។ អ្នកនាំពាក្យនៃសមាគមអាដហុករូបនេះ បានប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗដូច្នេះថា៖«បើនៅតែមិនមានចម្លើយទៀត យើងនឹងទៅសួរ នៅថ្ងៃស្អែក។ យើងមិនយល់ ថាហេតុអ្វីបានជាចៅក្រមស៊ើបសួរ មិនឲ្យយើងចូលសួរសុខទុក្ខ។ ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងពន្ធនាគារ រួមទាំងសទ្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិផ្សេងៗ គឺបានចែង អំពីសិទ្ធិរបស់ពិរុទ្ធជន ឬជនត្រូវចោទ ដែលអាចជួបសាច់ញាតិ ឬក៏មិត្តភក្តិរបស់ខ្លួន។ ហើយបើកាលណាមិនឲ្យជួបអ៊ីចឹង គឺបំពានសិទ្ធិរបស់ពួកគាត់ហើយ»។ ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក លី សុផាណា អ្នកនាំពាក្យនៃអយ្យការអមសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ មិនទាន់អាចឆ្លើយតបនឹងអ្នកសារព័ត៌មានយ៉ាងណានោះទេ ដោយលោក គ្រាន់តែបញ្ជាក់ថា កំពុងស្ថិតនៅឯក្រៅប្រទេស។ មន្ត្រីសមាគមអាដហុក៤រូប រួមមាន លោក នី សុខា លោក ណៃ វង់ដា លោក យី សុខសាន្ត និង លោកស្រី លឹម មុន្នី ព្រមទាំងអគ្គលេខាធិការរងនៃគ.ជ.ប លោក នី ចរិយា បានជាប់ពន្ធនាគារអស់រយៈពេលជាង១ឆ្នាំហើយ។ នៅក្នុងរឿងអាស្រូវរបស់ស្រីមុំ មន្ត្រីសមាគមអាដហុកទាំង៤រូប បានរងពីបទចោទ «សូកប៉ាន់សាក្សី» ហើយមន្ត្រីគ.ជ.ប បានរងពីបទចោទ «សមគំនិតក្នុងអំពើសូកប៉ាន់សាក្សី»៕	ភ្នំពេញ៖ មន្ត្រីសមាគមអាដហុក នឹងទៅជួបចៅក្រមស៊ើបសួរនៃសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២0១៧ ដើម្បីសួររកមូលហេតុ ជុំវិញការមិនឆ្លើយតបនឹងសំណើសុំចូលជួបមន្ត្រីសមាគមអាដហុក៤រូប និងមន្ត្រីគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ១រូប ដែលកំពុងជាប់ឃុំនៅក្នុងពន្ធនាគារ ដោយសារតែរឿងអាស្រូវរបស់ស្រីមុំ។ នេះបើតាមលោក សំ ច័ន្ទគា អ្នកនាំពាក្យនៃសមាគមអាដហុក។
លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ដែលជាទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានផងនោះ បានលើកឡើងថា ក្នុងអំឡុងពេល៤៥ឆ្នាំកន្លងទៅ គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល និងអង្គការអន្តរជាតិមួយចំនួន តែងតែអនុវត្តគោលនយោបាយស្ដង់ដា២ មកលើប្រទេសកម្ពុជា។ បុរសដែលទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែររូបនេះ បានកត់សម្គាល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលនិងអង្គការបរទេសខ្លះ ព្យាយាមថ្កោលទោស ប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាបិទភ្នែក ធ្វើមើលមិនឃើញ ពីអ្វីដែលកើតមាននៅលើប្រទេសដទៃផ្សេងទៀត។ លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ទីប្រឹក្សារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រ «យើងមិនអាចគាំទ្រការដាក់ទណ្ឌកម្ម ដែលបំពានគោលការជាសកលបានទេ។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មមកលើប្រទេសមួយ ប៉ុន្តែបែរជាមិនដាក់ដូចគ្នា ទៅលើប្រទេសផ្សេង»។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក រ៉ាអ៊ូល ។ អ្វីដែលលោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ចង់សំដៅគឺអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ (Amnesty International) ដែលបានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៣ ចំពោះការរៀបចំទីលំនៅថ្មី សម្រាប់ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់អង្គរ ដោយអង្គការនេះ បានលើកឡើងថា វាគឺជាការបណ្ដេញចេញដោយបង្ខំ។ សម្រាប់លោក រ៉ាអ៊ូល អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មិនពិត។ លោក រ៉ាអ៊ូល ថា Amnesty International គឺជាអង្គការ ដែលការពារសិទ្ធិមនុស្ស ទៅតាមកាលៈទេសៈ ពុំមានអព្យាក្រិត ដូច្នេះពុំសមទទួលបានការសរសើរណាមួយឡើយ។ អ្នកស្រាវជ្រាវរូបនេះ ក៏លើកឡើងថា អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ បានបង្ហាញភាពលម្អៀងរបស់ខ្លួន ដោយរិះគន់លើរដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរកម្ពុជា ចំពោះវិបត្តិកូវិដ-១៩ ខណៈដែលអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិជាច្រើន ជាពិសេសអង្គការសុខភាពពិភពលោក បានគូសបញ្ជាក់អំពី ភាពជាគំរូនៃការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ចំពោះជំងឺរាតត្បាតនេះ។ ប៉ុន្តែអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិមួយនេះ បែជារក្សាភាពស្ងាត់ស្ងៀមទៅវិញ នៅពេលដែលប្រទេសនានា ដែលដៃគូយ៉ាងស្អិតល្មួតជាមួយខ្លួន ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថា ការពារឬ គ្រប់គ្រងវិបត្តិសុខភាពកូវីដ -១៩ មិនបានល្អ ។ ទីតាំងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក (រូបផ្ដល់ឱ្យ) ផ្ដោតលើការរៀបចំលំនៅដ្ឋានឡើងវិញ សម្រាប់ពលរដ្ឋដែលមានសំណង់ខុសច្បាប់ ក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ថាអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ បានសរសេរចោទប្រកាន់ទាំងបំពាន លើរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈការប្រើពាក្យ ការបណ្ដេញចេញដោយបង្ខំ ដែលមានលក្ខណៈជាទ្រង់ទ្រាយធំ និងដោយកាត់ផ្ដាច់សិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋ ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់អង្គរជាច្រើនជំនាន់យ៉ាងព្រៃផ្សៃ។ លោក រ៉ាអ៊ូល បន្ថែម៖«ក្នុងប្រទេសមួយ ដែលទើបនឹងបានឆ្លងផុត សម័យសង្គ្រាមប្រល័យពូជសាសន៍ មិនទាន់បាន៥០ឆ្នាំស្រួលបួលផង ការលើកឡើងរបស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ ពោរពេញដោយភាពមិនស្មោះត្រង់ និងមានចេតនា ប្រៀបប្រដូចរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទៅនឹងរបបប៉ុលពត ដែលបានជម្លៀសប្រជាជនដោយបង្ខំ និងឃោរឃៅបំផុត។ នេះជាចេតនានយោបាយ របស់អង្គការនេះ»។ ទីតាំងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក (រូបផ្ដល់ឱ្យ) បណ្ឌិតផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយរូបនេះ បន្ថែមទៀតថា អង្គការខាងលើ មិនអើពើនឹងលក្ខខណ្ឌតម្រូវ របស់អង្គការយូណេស្ដូ ដែលទាមទារឱ្យអនុវត្តវិធានការនានា នៅពេលដែលទីតាំងមួយ មានលក្ខណៈប្រសើរដូចជាឧទ្យានអង្គរ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង បញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក របស់មនុស្សជាតិ។ លោក រ៉ាអ៊ូល បានយោងសេចក្ដីណែនាំ របស់អង្គការយូណេស្កូ ពីការចុះបញ្ជីតំបន់អង្គរ ជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងរួមបញ្ចូលនូវតម្រូវការ សម្រាប់ផ្លូវច្បាប់មួយចំនួន ហើយក៏តម្រូវឱ្យមានការបង្កើតទីភ្នាក់ងារឯកទេស និងការបង្កើតនូវព្រំប្រទល់១ច្បាស់លាស់ ដែលកំណត់នូវបរិវេណរមណីយដ្ឋានអង្គរ ហើយនឹងកម្រិតពីការការពារ នៅក្នុងតំបន់នីមួយៗផងដែរ។ លោកថាក្នុងព្រះរាជក្រឹត្រ ដែលចុះនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ បានបែងចែកនូវរមណីយដ្ឋានអង្គរ ជា៥តំបន់ផ្សេងគ្នា ដែលក្នុងនោះតំបន់១និងតំបន់២ គ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីជាង ៤០០ហិកតា។ ហើយតំបន់អភិរក្សអង្គរ ដែលស្ថិតនៅក្រោមបទបញ្ញត្តិនានា គឺស្ថិតក្នុងតំបន់១និងតំបន់២នេះឯង។ អ្នកស្រុកនៅក្នុងតំបន់ទាំង២នេះ គឺគាត់អាចរស់នៅធម្មតា ប៉ុន្តែពួកគាត់មិនអាចបង្កើនចំនួនផ្ទះបានឡើយ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ នៅពេលនោះ ប្រទេសកម្ពុជា ពុំទាន់មានសុខសន្តិភាព ពេញលេញនៅឡើយទេ ហើយកងទ័ពខ្មែរក្រហម ក៏កំពុងធ្វើប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់ក្បែរនោះផងដែរ។ ទីតាំងផ្ទះរបស់អ្នកភូមិ ក្នុងតំបន់អង្គរ (រូបផ្ដល់ឱ្យ) «យើងត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ប្រទេសកម្ពុជា ទទួលបានសុខសន្តិភាពពេញបរិបូណ៍ នៅចុងឆ្នាំ១៩៩៨ មុនពេលយើងអាចអនុវត្តពេញលេញ នូវព្រះរាជក្រឹត្រ ដែលលើកឡើងអំពីតំបន់អភិរក្សអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤។ ទន្ទឹមនោះ មានមនុស្ស ជាង៣ម៉ឺននាក់បន្ថែមទៀត បានចូលមករស់នៅក្នុងភូមិទាំង១១២ ក្នុងតំបន់អង្គរនេះ»។ នេះជាការអះអាងបន្ថែម នៃលោក រ៉ាអ៊ូល។ យ៉ាងណាក៏ដោយ លោក រ៉ាអ៊ូល បានបង្ហាញភស្ដុតាងថា នៅពេលនោះ អង្គការយូណេស្កូ បានចាប់ផ្ដើម បន្លឺនូវសញ្ញាអាសន្នមួយ ដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ។ យូណេស្កូ បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាល ការធានាឱ្យបាន នូវតុល្យភាព រវាងការការពារសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌ និងការគ្រប់គ្រងការអភិវឌ្ឍបេតិកភណ្ឌមនុស្សជាតិ។ បើមិនដូច្នេះតំបន់រមណីយដ្ឋាន នឹងត្រូវដកចេញពីបញ្ជីយូណេស្កូវិញ។ ដោយសារសញ្ញាព្រមាននេះ ទើបធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មានការព្រួយបារម្ភជាខ្លាំង។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ រដ្ឋាភិបាល បានធ្វើជំរឿនមួយ ដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណ អ្នកភូមិក្នុងតំបន់១ និងតំបន់២ នៅក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ។ សម្រាប់គ្រួសារ ដែលផ្ដល់កំណើតដល់មនុស្សជំនាន់ថ្មី ត្រូវបានផ្ដល់លទ្ធភាពឱ្យពួកគេ ទៅរស់នៅក្នុងទីតាំងថ្មី គឺតំបន់រុនតាឯក ដែលមានផ្ទៃដី៥០០ហិកតា ដែលបម្រុងទុក ដើម្បីបង្កើតជាភូមិធម្មជាតិមួយ។ ភូមិនេះចាប់ផ្ដើមអភិវឌ្ឍ នៅឆ្នាំ២០១០។ លោក រ៉ាអ៊ូល បន្តថា រដ្ឋាភិបាល ចាប់ផ្ដើមយកឆ្នាំ២០០៤ ជាឆ្នាំគោល គឺមានន័យថា អ្នកដែលបានចុះឈ្មោះក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ មុនឆ្នាំ២០០៤ គឺអាចបន្តរស់នៅ តែមិនមានសិទ្ធិអនុវត្តការសាងសង់លំនៅដ្ឋានថ្មី លើកលែងតែការជំនួសសំណង់ដែលមានស្រាប់។ អគាររដ្ឋ ក្នុងទីតាំងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក (រូបផ្ដល់ឱ្យ) លោក រ៉ាអ៊ូល បន្ថែមទៀតថា ចំពោះអ្នកដទៃទៀត ដែលមិនបានចុះឈ្មោះ ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាអ្នកដែលបានរស់នៅពុំស្របច្បាប់ ហើយនេះជាអ្វីដែលអង្គការយូណេស្កូ បានចាត់ថ្នាក់ពួកគាត់។ អ្នកស្រាវជ្រាវរូបនេះ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ចំណុចនេះ វាជារឿងរ៉ាវពិតមួយ ដែលអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ បានដឹងឮហើយ តែពុំបានលើកឡើងមកនិយាយទាល់តែសោះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ បុរសដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សា ផ្នែកសារព័ត៌មានរូបនេះ បានបន្ថែមថា អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានអនុវត្តការងារសំខាន់ៗរបស់ខ្លួន ដើម្បីកំណត់តំបន់ និងជូនដំណឹងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ទាំងនោះ។ បើតាមលោក រ៉ាអ៊ូល ការងារដ៏សំខាន់នេះ ត្រូវបានអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ មិនអើពើទាល់តែសោះ។ លោក បានគូសបញ្ជាក់ថា Amnesty International ក៏មិនអើពើ ចំពោះអ្នកដែលរស់នៅ មិនស្របច្បាប់មួយចំនួន ដែលបដិសេធសហការ ជាមួយអាជ្ញាធរ ក្នុងការគ្រប់គ្រងទីតាំងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរនេះ។ លោក រ៉ាអ៊ូល អះអាងថា ផ្លាកសញ្ញាដែលបង្ហាញពីព្រំប្រទល់ នៃតំបន់នានា ត្រូវបានអ្នករស់នៅខុសច្បាប់បំផ្លាញចោល ហើយសំណង់ខុសច្បាប់ ត្រូវបានគេសាងសង់ឡើង ក្នុងរយៈពេលតែ១យប់។ លោកបន្ថែមទៀតថា អ្នកកាន់កាប់ដីដោយខុសច្បាប់ នៅតំបន់ការពារ អាចធ្វើសកម្មភាពប៉ះពាល់ ដល់លក្ខណៈពិសេស នៃតំបន់អង្គរ។ «គ្មានពាក្យណាមួយ ដែលត្រូវបានលើកឡើង អំពីចំណុចទាំងអស់នេះ នៅក្នុងរបាយការណ៍ របស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ អំពីសកម្មភាពខុសច្បាប់ ទាំងនេះទាល់តែសោះ។ អ្វីដែលអង្គការមួយនេះព្រងើយកន្តើយមួយទៀតនោះគឺ ពួកគាត់ធ្វើពុតជាមិនអើពើ ទៅលើសម្ពាធដែលមានឥតឈប់ឈរ ពីអង្គការយូណេស្កូ មកលើរាជរដ្ឋាភិបាល ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ហើយអាជ្ញាធរ ត្រូវតែបញ្ចប់ការចូលកាន់កាប់ខុសច្បាប់ នៅក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ»។ នេះជាការត្អូញត្អែររបស់ទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ទីប្រឹក្សារដ្ឋមន្រ្តីព័ត៌មានរូបនេះ បានបន្ថែមថា គណៈកម្មការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បានកត់សម្ភាល់នូវសមិទ្ធផល ដែលបានសម្រេចដោយកម្ពុជា ក្នុងការគ្រប់គ្រងសកម្មភាពខុសច្បាប់ មកលើទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ ។ គណៈកម្មការមួយនេះ ក៏បានស្នើឱ្យកម្ពុជា បន្តការខិតខំប្រឹងប្រែងបន្ថែមទៀត។ វត្តក្នុងទីតាំងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក (រូបផ្ដល់ឱ្យ) លោកអះអាង៖«គណៈកម្មការអន្តរជាតិ សម្របសម្រួលកិច្ចគាំពារ និងអភិវឌ្ឍន៍ ក៏បានអបអរសាទរ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ដែលបានអនុវត្តកម្មវិធី រុះរើសំណង់ខុសច្បាប់ថ្មីៗដែរ។ ហើយក៏បានណែនាំឱ្យ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ពិចារណាលើការអនុវត្តិកម្មវិធីរុះរើ សំណង់ចាស់ៗ ដែលបានសាងសង់ខុសច្បាប់ នៅក្នុងតំបន់រសើបដែរ»។ អតីតអ្នកពិគ្រោះយោបល់ ឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិ រូបនេះ ថា វាចាំបាច់ក្នុងការលើកឡើងចំណុចខាងលើ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការចោទប្រកាន់មិនពិត របស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ។ លោកថា Amnesty International ពឹងផ្អែកតែលើសក្ខីកម្មមនុស្ស១០០នាក់ ស្មើនឹង០.២៥ភាគរយ នៃអ្នកផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅទាំងអស់។ អតីតអ្នកពិគ្រោះយោបល់ ឱ្យអង្គការយូណេស្កូរូបនេះ ថារមណីយដ្ឋានអង្គរ ពុំមែនជាទិសដៅទេសចរណ៍ម្ហូបអាហារឡើយ ហើយប្រាង្គប្រាសាទក៏មិនមែនជាកន្លែង សម្រាប់ការទទួលទានអាហារ និងគ្រឿងស្រវឹង ឬកន្លែងដើរទិញអីវ៉ាន់នោះទេ។ ងាកទៅការចោទប្រកាន់លើរដ្ឋាភិបាលថា បានបណ្ដេញពលរដ្ឋដោយបង្ខំវិញ លោក រ៉ាអ៊ូល អះអាងថា អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ គឺផ្អែកតែទៅលើសក្ខីកម្ម របស់ពលរដ្ឋដែលតាំងទីលំនៅ ពុំស្របច្បាប់នៅទីនោះតែប៉ុណ្ណោះ។ ការពិតសកម្មភាពរស់នៅខុសច្បាប់ របស់ពួកគាត់ ត្រូវបានអាជ្ញាធរ ជូនដំណឹងរួចមកហើយ។ បើតាមលោក រ៉ាអ៊ូល អាជ្ញាធរបានចុះទៅជួបប្រជាពលរដ្ឋ ដែលបន្តរស់នៅដោយខុសច្បាប់ នៅទីនោះជាច្រើនលើកច្រើនសារ ដើម្បីជូនដំណឹង និងរំលឹកអំពីស្ថានភាពខុសច្បាប់ របស់ពួកគាត់។ លោក រ៉ាអ៊ូល ថា ចំណុចនេះ ពុំអាចប្រៀបធៀបថា វាជាការគំរាមកំហែងនោះទេ។ សាលាក្នុងទីតាំងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក (រូបផ្ដល់ឱ្យ) «តាមការពិតទៅអាជ្ញាធរ បានលើកឡើងអំពីអត្ថប្រយោជន៍ នៃការផ្លាស់ប្ដូរលំនៅដ្ឋាន ហើយប្រៀបធៀបនឹងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន របស់ពួកគាត់។ ភាគច្រើនគឺជាការលើកទឹកចិត្ត ពុំមែនជាការគំរាមកំហែងអ្វីឡើយ។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១០ ភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក ប្រជាពលរដ្ឋបានផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅទៅទីនោះ ដោយពួកគាត់សព្វថ្ងៃ បានក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ទៅលើដីទាំងនោះហើយ»។ លោក រ៉ាអ៊ូល អះអាង។ អង្គការ Amnesty International បានចោទប្រកាន់ថា អ្នកទៅរស់នៅតំបន់រុនតាឯក បានសង់ផ្ទះឡើងវិញដោយខ្លួនឯង ស្ថិតនៅក្រោមអាកាសធាតុមិនល្អ។ ឆ្លើយតបចំណុចនេះ លោក រ៉ាអ៊ូល បានអះអាងថា អាជ្ញាធរបានផ្ដល់ទីតាំងថ្មី ដី ប្រាក់ និងសម្ភារមូលដ្ឋាន សម្រាប់សាងសង់លំនៅដ្ឋានមួយចំនួន ដល់ពលរដ្ឋតាំងលំនៅដ្ឋានថ្មីទាំងនោះ។ លោកថា នេះពុំមែនជាការបណ្ដេញចេញទាល់តែសោះ វាគឺជាការផ្លាស់ប្ដូរលំនៅដ្ឋាន។ អតីតអ្នកពិគ្រោះយោបល់ឱ្យ សហភាពអ៊ឺរ៉ុបប្រចាំកម្ពុជារូបនេះ ថា ជាង៣០ឆ្នាំ នៃការកំណត់តំបន់ការពារ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង មានការជូនដំណឹងជាបន្តបន្ទាប់ ។ លោកស្រង់ខ្លឹមសារដូច្នេះ ៖«អ្នកដែលចូលដល់ទីតាំង មុនឆ្នាំ២០០៤ គឺជាអ្នករស់នៅស្របច្បាប់។ ដោយឡែក អ្នកដែលមកដល់ក្រោយពេលនោះ គឺជាអ្នករស់នៅខុសច្បាប់»។ មណ្ឌលសុខភាព នៅទីតាំងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក (រូបផ្ដល់ឱ្យ) ដោយមិនអស់ចិត្តលោក រ៉ាអ៊ូល នៅតែពោលពាក្យថា អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ បានកុហកចំពោះចំណុចខាងលើ។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យលោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា មិនអស់ចិត្ត គឺមានករណីជាញឹកញយ ដែលអង្គការមួយនេះ តែងតែដកស្រង់សម្ដីសាក្សី ដោយពុំមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ត្រឹមត្រូវ។ របាយការណ៍ Amnesty International បានលើកឡើងថា ការផ្ដល់លំនៅឋានឡើងវិញ នឹងត្រូវធ្វើឡើងដើម្បីផ្លាស់ទីប្រជាពលរដ្ឋ ទៅកន្លែងដែលខ្វះសេវាចាំបាច់សំខាន់ៗ។ លោករ៉ាអ៊ូល សង្កេតឃើញ ការលើកឡើងបែបចោទប្រកាន់អវិជ្ជមាននេះ គឺ Amnesty International មិនបានលើកឡើងពីបរិក្ខា ដែលត្រូវបានគិតគូរ ពិចារណា ដោយសម្ដេចហ៊ុនសែននោះទេ។ លោកបន្ថែមទៀតថា អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា បានប្រកាសនៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ ថា «ប្រសិនតំបន់ថ្មីដែលត្រូវបានកំណត់ មិនទាន់ត្រូវបានបញ្ចប់ ហើយប្រសិនពួកគាត់មិនទាន់មានការដឹកជញ្ជូនណាមួយនៅឡើយ ពួកគាត់អាចបន្តរស់នៅកន្លែងចាស់សិន»។ ចំណុចមួយទៀត Amnesty International មិនអើពើនឹងសមិទ្ធផលសំខាន់ៗ ដែលសម្រេចបាន មុនការបោះពុម្ពផ្សាយរបាយការណ៍របស់ខ្លួន កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ នោះទេ ។ លោក រ៉ាអ៊ូល អះអាងថា នៅដើមខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ខ្សែផ្លូវប្រវែង១៦៥គីឡូម៉ែត្រ ត្រូវបានបញ្ចប់ ហើយត្រៀមចាក់បេតុង ក្រាលកៅស៊ូ។ ចំណែកមន្ទីរពេទ្យ រួមទាំងសម្ភព និងសាលារៀន(បឋមសិក្សា វិទ្យាល័យ រួមទាំងបណ្ណាល័យ) មួយចំនួនផង បានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ។ សាលាក្នុងទីតាំងភូមិធម្មជាតិរុនតាឯក (រូបផ្ដល់ឱ្យ) បច្ចុប្បន្នសាលាបឋមសិក្សាមួយចំនួន កំពុងតែដំណើរការ ហើយបណ្ដាញចែកចាយទឹកស្អាត អគ្គិសនីក៏មាន ដោយ២៨ភាគរយនៃប្រជាជន បានតភ្ជាប់ទឹកស្អាតប្រើប្រាស់។ ប្រជាជន៩៧ភាគរយ ទទួលបានអគ្គិសនីប្រើប្រាស់។ ការសាងសង់មជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សម្រេចបាន៧០ភាគរយនៅពេលបច្ចុប្បន្ន ហើយការសាងសង់វត្តអារាម ក៏សម្រេចបាន៨៧ភាគរយផងដែរ។ វិលទៅការរៀបចំលំនៅដ្ឋានឡើងវិញ សម្រាប់ពលរដ្ឋដែលមានសំណង់ខុសច្បាប់ ក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ វិញ។ លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ថាឯកសារផ្លូវការទាំងអស់ បានបង្ហាញថា អង្គការយូណេស្កូ នៅតែព្រួយបារម្ភ អំពីការការពារនៅក្នុងតំបន់១និងតំបន់២។ លោកថា យូណេស្កូ តែងតែលើកទឹកចិត្ត ឱ្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បញ្ឈប់នូវសកម្មភាពពលរដ្ឋ ដែលតាំងទីលំនៅដ្ឋានខុសច្បាប់ នៅក្នុងតំបន់អង្គរនេះ។ ជាងនេះទៅទៀត អង្គការយូណេស្កូ ក៏បានលើកឡើងថា តម្លៃវិសេសវិសាល នៃតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ គឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងហានិភ័យ។ ទីតាំងភូមិក្នុងតំបន់អង្គរ គណៈកម្មការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក បានកត់សម្ភាលឃើញថា ប្រទេសកម្ពុជា បានកំពុងធ្វើសកម្មភាពពង្រឹងបទបញ្ញត្តិ កំណត់តំបន់ និងបានផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅ ស្របតាមការចង់បានរបស់យូណេស្កូ។ ក្នុងន័យនេះ លោក រ៉ាអ៊ូល បានចោទប្រកាន់របាយការណ៍អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិវិញថា អង្គការនេះ និយាយកុហកម្ដងហើយម្ដងទៀត។ លោកថា របាយការណ៍ Amnesty International បានជ្រើសរើសដោយចេតនា នូវរូបភាពមួយចំនួន ដែលមិនតំណាងអំពីការពិត នៃស្ថានភាពជាក់ស្ដែង ក្នុងតំបន់រុនតាឯក។ លោកថា Amnesty International មិនសមជាអង្គការ ដែលទទួលបានការជឿទុកចិត្ត ពីសាធារណជននោះឡើយ៕ តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ	ភ្នំពេញ៖ លោក រ៉ាអ៊ូល ម៉ាក ជេណា ដែលជាអ្នកស្រាវជ្រាវ និងជាទីប្រឹក្សារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា មិនគាំទ្រចំពោះលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ ទាក់ទងនឹងលិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្ស ដែលត្រូវបានប្រើ ដោយរដ្ឋ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិឡើយ។ បើតាមលោក រ៉ាអ៊ូល តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មក ប្រទេសកម្ពុជា ក្លាយជាជនរងគ្រោះ នៃនយោបាយស្ដង់ដាទ្វេ ឬហៅថាស្ដង់ដា២ របស់ស្ថាប័នអន្តរជាតិទាំងនោះ។
ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ នៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ លោក Steffen Siebert គូសបញ្ជាក់ថា ការធ្វើតេស្តរបស់កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់លើលោក Navalny ដែលកំពុងសម្រាកព្យាបាលមន្ទីរពេទ្យមួយនៅរដ្ឋធានី បែរឡាំង បានផ្ដល់នូវភស្តុតាងច្បាស់នៃថ្នាំពុលប្រភេទ Novichok ។ ថ្នាំពុលត្រកូល Novichok គឺជាថ្នាំពុលកម្រិតថ្នាក់យោធា ដែលត្រូវបានអភិវឌ្ឍដោយរដ្ឋាភិបាលសហភាពសូវៀតក្នុងចន្លោះទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ និងឆ្នាំ១៩៨០ ហើយអាចប្រើក្នុងទម្រង់ជាម្សៅ រាវ ឬចំហាយ។ ទាក់ទិននឹងលទ្ធផលនេះ អធិបការបតីអាល្លឺម៉ង់ អ្នកស្រី Angela Merkel និយាយថា ឥឡូវនេះវាជាសំណួរដែលមានតែរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីអាច និងត្រូវឆ្លើយហើយ។ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន BBC អ្នកស្រី អះអាងថា៖«មានអ្នកព្យាយាមបំបិទមាត់ [លោក Navalny] ហើយតាងនាមឲ្យរដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ទាំងមូល ខ្ញុំថ្កោលទោសធ្ងន់ធ្ងរចំពោះរឿងនេះ»។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាល្លឺម៉ង់ លោក Heiko Maas លើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលលោកបានកោះហៅអគ្គរដ្ឋទូតរុស្ស៊ីឲ្យផ្ដល់ចម្លើយក្នុងសំណុំរឿងនេះ។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន AFP ។ ជាមួយគ្នានេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេស បូរីស ចនសុន តាមរយៈបណ្ដាញសង្គម Twitter ក៏បានចេញថ្កោលទោសចំពោះការវាយប្រហារដោយប្រើថ្នាំពុល Novichok ដោយទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីពន្យល់អ្វីដែលបានកើតឡើងលើលោក Navalny ។ ដោយឡែក សហភាពអឺរ៉ុប (EU) បានទាមទារឲ្យមានការស៊ើបអង្កេតដោយតម្លាភាពមួយពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ី។ ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ នៅថ្ងៃទី ២ ខែកញ្ញា EU សង្កត់ធ្ងន់ថា បុគ្គលដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការវាយប្រហារលើលោក Navalny ត្រូវតែនាំខ្លួនមកកាត់ទោស។ លោក Navalny អាយុ៤៤ឆ្នាំ បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺ ក្រោយឡើងជិះយន្តហោះមួយក្នុងតំបន់ Siberia ក្នុងប្រទេសរុស្ស៊ី កាលពីខែមុន។ អ្នកគាំទ្រលោកសង្ស័យថា ទឹកតែដែលលោកផឹកនៅមុនពេលឡើងយន្តហោះមានថ្នាំពុល។ ដំបូងឡើយ លោកត្រូវបានសម្រាកព្យាបាលក្នុងមន្ទីរពេទ្យក្នុងតំបន់នោះ មុនពេលដឹកទៅព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ Charite ក្នុងទីក្រុងបែរឡាំងវិញ។ មន្ទីរពេទ្យអាល្លឺម៉ង់នេះ បានបញ្ជាក់ថាកាលពីសប្ដាហ៍មុនថា សុខភាពលោក Navalny បានធូរស្រាលខ្លះ តែមិនទាន់ដឹងខ្លួននៅឡើយ ហើយត្រូវបន្តបំពាក់ប្រដាប់ជំនួយការដកដង្ហើមដដែល។ លោក Navalny គឺជាសកម្មជនប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដែលធ្លាប់បានដឹកនាំបាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលលោកប្រធានាធិបតី វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន។ លោកថែមទាំងហៅបក្សកាន់អំណាចរុស្ស៊ីបច្ចុប្បន្នថាជាចោរដែលកំពុងជញ្ជក់ឈាមរុស្ស៊ី។ មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងរូបនេះ ក៏ត្រូវបានហាមឃាត់ពីការឈរឈ្មោះប្រឆាំងលោក ពូទីន ក្នុងការបោះឆ្នោតផងដែរ។ ក្រៅពីករណីលោក Navalny ក៏ធ្លាប់មានករណីបំពុលដែលសង្ស័យជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរុស្ស៊ីដូចគ្នាកើតឡើងក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស។ តួយ៉ាង ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ វិមានក្រេមឡាំង ក៏ធ្លាប់ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថានៅពីក្រោយការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតកម្មលើអតីតចារកម្មរុស្ស៊ីធ្វើការឲ្យអង់គ្លេស Sergei Skripal ដោយប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលប្រភេទ Novichok ៕	រដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ បានបញ្ជាក់ថា មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងរុស្ស៊ី លោក Alexei Navalny ត្រូវថ្នាំពុលប្រភេទ Novichok ។ នេះ គឺជាថ្នាំពុលប្រភេទដូចគ្នាដែលត្រូវបានប្រើលើអតីតចារកម្មរុស្ស៊ីធ្វើការឲ្យអង់គ្លេស Sergei Skripal។ ភ្លាមៗ ទីក្រុង បែរឡាំង ទាមទារចម្លើយពីរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីពាក់ព័ន្ធរឿងនេះ។
លោក Imran Khan អតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីប៉ាគីស្ថាន ត្រូវបានសភាដកសេចក្តីទុកចិត្ត និងបណ្តេញចេញពីតំណែង ក្រោយមានវិបត្តិនយោបាយ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២២។ ក្រោយដើរចេញពីតួនាទីប្រមុខរដ្ឋាភិបាល លោក Khan ត្រូវបានតុលាការកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៣ឆ្នាំ ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយ។ ជាថ្មីម្តងទៀត តុលាការប៉ាគីស្ថាន នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមករា បានកាត់ទោសអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីរូបនេះឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ១០ឆ្នាំបន្ថែម ពាក់ព័ន្ធនឹងព័ត៌មានសម្ងាត់រដ្ឋ។ តាមការបញ្ជាក់របស់បក្ស Tehreek-e-Insaf (PTI) ដែលជាបក្សរបស់លោក Khan តុលាការពិសេសបាន រកឃើញថាលោក Khan មានពិរុទ្ធពីបទបង្ហាញជាសាធារណៈនូវព័ត៌មានសម្ងាត់ដែល ផ្ញើដោយអគ្គរដ្ឋទូតប៉ាគីស្ថានប្រចាំនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនទៅកាន់រដ្ឋាភិបាលក្នុងទីក្រុងអ៊ីស្លាម៉ាបាដ។ ទន្ទឹមនេះ អតីតរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសលោក Shah Mehmood Qureshi ក៏ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ១០ ឆ្នាំក្នុងករណីដូចគ្នានេះផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ លោក Khan បានច្រានចោលការចោទប្រកាន់ និងចាត់ទុកជាការកាត់ក្តីក្លែងបន្លំ។ ក្រុមមេធាវីរបស់លោក នឹងដាក់ពាក្យ បណ្ដឹងតវ៉ាចំពោះការកាត់ទោសនេះនៅចំពោះមុខតុលាការជាន់ខ្ពស់ នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ដើម្បីជំទាស់ការសម្រេចនេះ។ «យើងមិនទទួលយកការសម្រេចចិត្តខុសច្បាប់នេះទេ»។ មេធាវីរបស់លោក Khan លោក Naeem Panjutha បានបង្ហោះសារនៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ សង្គម X បែបនេះ។ ការចោទប្រកាន់ផ្សេងទៀតប្រឆាំងនឹងលោក Khan មានចាប់ពីការមើលងាយតុលាការ រហូតដល់អំពើភេរវកម្ម និងការញុះញង់ឱ្យមានអំពើហិង្សាពីអ្នកគាំទ្ររបស់លោកបន្ទាប់ពីការចាប់ខ្លួនកាលពីខែឧសភាឆ្នាំ ២០២៣។ សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការនេះ ធ្វើឡើងប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ មុនការបោះឆ្នោតសភានៅថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈ។ យ៉ាងណាមិញ អ្នកនយោបាយដ៏មានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងសង្គមប៉ាគីស្ថានរូបនេះ គ្មានឈ្មោះក្នុងការបោះឆ្នោតឡើយ។ ចំណែកបក្សរបស់លោក Nawaz Sharif ដែលជានាយករដ្ឋមន្រ្តីប៉ាគីស្ថាន ៣លើក និងជាដៃគូប្រជែងដ៏សំខាន់សម្រាប់លោក Khan បានចាត់ទុកសាលក្រមរបស់តុលាការខាងលើ មិនទាន់ធ្ងន់ធ្ងរគ្រប់គ្រាន់ឡើយ។ សូមបញ្ជាក់ថា នៅប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយតុលាការកាត់ទោសលោក Khan ករណីផ្ទុះគ្រាប់បែកមួយបានកើតឡើង នៅក្នុងតំបន់ Balochistan ដោយសម្លាប់សមាជិកបក្ស PTI ចំនួន ៣រូបផងដែរ៕	តុលាការប៉ាគីស្ថាន នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមករា បានសម្រេចកាត់ទោសអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលមានប្រជាប្រិយភាព លោក Imran Khan ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារបន្ថែមរយៈពេល ១០ឆ្នាំពីបទលាតត្រដាងព័ត៌មានសម្ងាត់រដ្ឋជាសាធារណៈ។ លោក Khan ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងពន្ធនាគារស្រាប់នោះ កំពុងប្រឈមនឹងបទចោទជាច្រើនករណីផ្សេងទៀតផងដែរ។
លោក Felix Dalmas គ្រូបង្វឹកក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា លើកឡើងថា ការខ្លាចរបួតគ្រាប់បាល់ច្រើន ហើយប្រើប្រព័ន្ធលេងបែបការពារមិនបានរួមចំណែកជួយអភិវឌ្ឍកីឡាបាល់ទាត់ឲ្យមានភាពរីកចម្រើននោះទេ។ លើសពីនេះ វាអាចធ្វើឲ្យក្រុមជម្រើសជាតិរងបរាជ័យទ្វេដងទៅថ្ងៃអនាគត។ ការហ៊ានលេងប្រឈមជាមួយក្រុមមានសមត្ថភាពខ្លាំងជាងខ្លួន គឺជាការវាស់ស្ទង់កម្រិតសមត្ថភាពរបស់កីឡាករ ដើម្បីដឹងថាពួកគេស្ថិតនៅចំណុចណា និងស្វែងរកចំណុចខ្សោយមកកែលម្អផងដែរ។ គ្រូបង្វឹកសញ្ជាតិអាហ្សង់ទីនរូបនេះ ជឿជាក់ថា ការប្រើទម្រង់លេងបែបប្រយុទ្ធតទល់ជាមួយក្រុមមានសមត្ថភាពខ្លាំង ដោយមិនខ្លាចរបូតគ្រាប់បាល់ ជាវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អក្នុងការរួមចំណែកជួយអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកីឡាបាល់ទាត់នៅកម្ពុជា ឲ្យកាន់តែរីកចម្រើន នាថ្ងៃអនាគត។ ជាក់ស្តែងក្នុងជំនួបកម្ពុជាចាញ់អ៊ីរ៉ង់ ១៤-០ កាលពីថ្ងៃទី១០ តុលា អ្នកចាត់ការទូទៅក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា Keisuke Honda និងគ្រូបង្វឹក Felix Dalmas បានបន្តរៀបចំប្រព័ន្ធលេងបែបប្រយុទ្ធ ទោះបីដឹងថា ការលេងបែបការពារអាចររាំងមិនឲ្យរបូតគ្រាប់បាល់ច្រើនក៏ដោយ។ នាសន្និសីទសារព័ត៌មានមុនជំនួបជាមួយអ៊ីរ៉ាក់លោក Felix Dalmas បានលើកឡើងដូច្នេះថា៖«យើងនឹងព្យាយាមបន្តដំណើរទៅមុខទៀត នេះជាឱកាសសម្រាប់ពួកយើង ដើម្បីបង្ហាញពីការក្រោកឡើង និងប្រកួតប្រជែងបន្ត។ បើសិនយើងអង្គុយចាំតែការពារ យើងនឹងបរាជ័យទ្វេដងនៅថ្ងៃអនាគត ព្រោះវាមិនមែនជាវិធីសាស្ត្រល្អក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជា ដើម្បីត្រៀមប្រកួតប្រជែងលើឆាកអន្តរជាតិនាពេលអនាគត»។ គ្រូបង្វឹករូបនេះបានបន្តថា ទោះបីកម្ពស់ ល្បឿន និងកម្លាំងមិនមែនជាសក្តានុពលរបស់ក្រុមកីឡាករជម្រើសជាតិកម្ពុជា តែពួកគេមានសក្តានុពល និងទេពកោសល្យ ដែលក្រុមដទៃគ្មាន។ តែយ៉ាងណា ក្រុមកីឡាករកម្ពុជាមិនទាន់អាចប្រើសក្តានុពល និងទេពកោសល្យរបស់ខ្លួន ឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយទេ។ ដូច្នេះ វគ្គជម្រុះ World Cup ជាឱកាសសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការបង្ហាញពីសក្តានុពលរបស់ខ្លួនទៅកាន់ពិភពលោក។ ក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជានឹងបើកទ្វារពហុកីឡដ្ឋានជាតិស្វាគមន៍អ៊ីរ៉ាក់ សម្រាប់ជំនួបវគ្គជម្រុះ World Cup ជុំទី២ប្រចាំពូល C នាវេលាម៉ោង៦:៣០នាទីល្ងាចថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៩។ កម្ពុជា នឹងប្រើទម្រង់លេងដូចប៉ះអ៊ីរ៉ងក្នុងការតទល់ជាមួយអ៊ីរ៉ាក់ ដែលជាក្រុមខ្លាំងមួយនៅតំបន់អាស៊ី នាជំនួបដែលរំពឹងថា នឹងក្លាយជាការប្រកួតមួយដ៏តានតឹង និងជក់ចិត្តមួយនេះ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក Felix Dalmas។ លោក Srecko Katanec គ្រូបង្វឹកក្រុមជម្រើសជាតិអ៊ីរ៉ាក់បាននិយាយថា បេសកកម្មរបស់អ៊ីរ៉ាក់មកកម្ពុជា គឺជ័យជម្នះ ព្រោះពួកគេត្រូវការឈ្នះកម្ពុជា ដើម្បីឈានទៅសម្រេចគោលបំណងក្នុងការឡើងទៅវគ្គបន្តនៃព្រឹត្តិការណ៍ FIFA World Cup ដែលរៀបចំនៅប្រទេសការតា នាឆ្នាំ២០២២។ គ្រូបង្វឹកវ័យ៥៦ឆ្នាំរូបនេះ បានបន្តថា៖«ខ្ញុំតែងតែរំលឹកដល់កីឡាករខ្ញុំរាល់ការប្រកួតម្តងៗ សម្រាប់ការប្រកួតជាមួយកម្ពុជាខ្ញុំមិនត្រឹមតែជំរុញឲ្យកីឡាករប្រមូលអារម្មណ៍ និងយកចិត្តទុកដាក់១០០ភាគរយនោះទេ គឺត្រៀមរហូត១២០ភាគរយ។ ព្រោះក្នុងបាល់ទាត់អ្វីៗក៏អាចកើតឡើង។ ខ្ញុំមិនមែនបំភ័យកីឡាករខ្ញុំទេ តែធ្វើឲ្យកីឡាករម្នាក់ៗកាន់តែយកចិត្តទុកដាក់ថែមទៀត»។ បើមើលពីចំណាត់ថ្នាក់ FIFA Ranking ប្រទេសទាំងពីរមានចន្លោះខុសគ្នារហូត៩០ ដោយកម្ពុជាឈរលេខរៀងទី១៦៩ ខណៈអ៊ីរ៉ាក់ស្ថិតនៅលេខរៀងទី៧៩៕	គ្រូបង្វឹកក្រុមជម្រើសជាតិកម្ពុជានឹងប្រើទម្រង់លេងបែបប្រយុទ្ធ ដើម្បីតទល់ជាមួយក្រុមអ៊ីរ៉ាក់ ទោះបីក្រុមនេះមានសមត្ថភាព និងចំណាត់ថ្នាក់ FIFA Ranking ខ្ពស់ជាងកម្ពុជាក៏ដោយ។ ការប្រើប្រព័ន្ធលេងបែបនេះ គឺដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យកីឡាបាល់ទាត់នៅកម្ពុជា។ គ្រូបង្វឹកក្រុមជម្រើសជាតិអ៊ីរ៉ាក់បាននិយាយថា ក្រុមអ៊ីរ៉ាក់ត្រូវការឈ្នះកម្ពុជា ដើម្បីសម្រេចគោលដៅឈានទៅវគ្គបន្តនៃព្រឹត្តិការណ៍ FIFA World Cup។ ដូច្នេះគោលដៅរបស់ពួកគេមកកម្ពុជា គឺជ័យជម្នះ។
អត្ថបទទាក់ទង សោកស្តាយ! Reyes អតីតកីឡាករ Arsenal ស្លាប់ដោយគ្រោះចរាចរណ៍ក្នុងអាយុ៣៥ឆ្នាំ Reyes រួមជាមួយបងប្អូនជីដូនមួយរបស់គេម្នាក់ទៀតឈ្មោះ Jonathan បានស្លាប់នៅត្រឹមវ័យ៣៥ឆ្នាំក្នុងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយនៅប្រទេសកំណើត កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមិថុនាកន្លងទៅ។ អតីតខ្សែបម្រើស្លាបរបស់ក្រុមជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ កាំភ្លើងធំ Arsenal, Atletico Madrid និង Real Madrid រូបនេះមានកូនប្រុសឈ្មោះ Jose Antonio Reyes Lopez អាយុ១១ឆ្នាំ ដែលបច្ចុប្បនកំពុងលេងឲ្យក្លិបយុវជន Leganes។ បើតាមការផ្សាយរបស់ព័ត៌មាននៅអេស្ប៉ាញ Reyes Lopez ត្រូវបានគេជឿជាក់ថានឹងផ្លាស់ទៅរួមក្រុមយុវជនរបស់ Real Madrid សម្រាប់រដូវកាលថ្មីខាងមុខ។ នៅឯការប្រកួតយុវជន LaLiga Promises នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា Reyes Lopez បានទទួលកាដូជាឯកសណ្ឋានក្រុមរបស់ Sevilla ពីក្លិបរបស់កីឡាបាល់ទាត់កំពូលរបស់អេស្ប៉ាញនេះ ដើម្បីជាការចងចាំឪពុករបស់គេ។ លោក Jose Castro ប្រធានក្លិប Sevilla ជាអ្នកចាត់ឲ្យក្រុមការងារលោកយកអាវទៅឲ្យកូនរបស់ Reyes ផ្ទាល់តែម្តង។ Reyes ធ្លាប់លេងឲ្យក្រុមជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញចន្លោះពីឆ្នាំ២០០៣ដល់ឆ្នាំ២០០៦។ ខ្សែបម្រើស្លាបរូបនេះ បានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងចាប់ពីប្រឡូកក្នុងបាល់ទាត់អាជីពពីឆ្នាំ១៩៩៩មក ដោយធ្លាប់លើកពាន Europa League ៣លើកជាមួយ Sevilla និង២លើកជាមួយ Atletico Madrid។ នៅរដូវកាលឆ្នាំ២០០៣-២០០៤ Reyes ជាសមាជិកម្នាក់ដែលបានជួយឲ្យ Arsenal លើកពាន Premier League ដោយរក្សាកំណត់ត្រាមិនស្គាល់ចាញ់ (The Invincibles)។ ក្រៅពីពានដ៏ច្រើនទៀត Reyes ក៏ធ្លាប់លើកពាន La Liga ជាមួយ Real Madrid កាលពីរដូវកាល ២០០៦-២០០៧ និងពាន Taca da Liga ជាមួយ Benfica រដូវកាល២០០៨-២០០៩ ផងដែរ។ កាលពីរដូវកាលមុន Reyes លេងឲ្យក្លិប Xinjiang Tianshan Leopard របស់ចិន មុននឹងផ្ទេរទៅលេងនៅក្លិប Extremadura នៃក្របខណ្ឌ Segunda División របស់អេស្ប៉ាញ នាឆ្នាំ២០១៩ នេះ។ Reyes មានភរិយាឈ្មោះ Noelia Lopez ដែលបានរៀបការកាលពីឆ្នាំ២០១៧ ដោយមានកូន៣នាក់៕	Sevilla បានធ្វើរឿងគួរឲ្យរំភើបមួយសម្រាប់សពលោក Jose Antonio Reyes ដែលជាអតីតសមាជិកកីឡាករខ្លួនដោយប្រគល់ឯកសណ្ឋានក្រុមទៅឲ្យកូនប្រុសរបស់ Reyes នាអំឡុងពេលការប្រកួតក្របខណ្ឌយុវជនមួយក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។
ការហ្វឹកហាត់របស់ក្រុមជម្រើសជាតិបារាំង ត្រូវជំនួសដោយគ្រូជំនួយលោក Guy Stephan ខណៈគេហទំព័រផ្លូវការរបស់ក្រុមបានបង្ហោះរូបក្រុមកីឡាករឈរជួបជុំដោយស្ងប់ស្ងាត់លើទីលានហ្វឹកហាត់។ មាន់គកបារាំងកំពុងតែត្រៀមខ្លួន សម្រាប់ការប្រកួតពានរង្វាន់ Nations League ចំនួន៤ប្រកួត ក្នុងខែមិថុនានេះ ដោយត្រូវទទួលដាណឺម៉ាក នៅថ្ងៃទី៣ មិថុនា បន្ទាប់មកប៉ះក្រុមក្រូអាស៊ី ថ្ងៃទី៧ មិថុនា។ បារាំង ក៏ត្រូវប៉ះអូទ្រីស ថ្ងៃទី ១១ មិថុនា មុននឹងវិលទទួលក្រូអាស៊ីម្តងទៀត នៅ៣ថ្ងៃបន្ទាប់។ «នេះជាការសោកស្តាយបំផុតមួយដែលយើងបានឮ ដែលថាឪពុករបស់លោក Didier បានចែកឋានទៅ។ Didier ក៏បានធ្វើដំណើរទៅចូលរួមកម្មវិធីជាមួយក្រុមគ្រួសារ ខ្ញុំក៏បានធានាដល់គាត់ចំពោះការគាំទ្រគាត់គ្រប់យ៉ាងក្នុងពេលនេះ ហើយយើងសូមចូលរួមរំលែកទុក្ខជាមួយ Didier។»។ នេះបើតាមលោក Le Graet បាននិយាយបែបនេះ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះគ្រូបង្វឹកក្រុមក្រូអាស៊ីលោក Zlatko Dalic ក៏បានចាកចេញពីជំរំហ្វឹកហាត់ក្រុមដូចគ្នា បន្ទាប់ពីទទួលដំណឹងនៃការស្លាប់របស់ឪពុកលោក ដូចនឹងលោក Didier Deschamps ដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែមុនចេញពីហ្វឹកហាត់លោក Dalic ក៏បានដឹកនាំក្រុមហ្វឹកហាត់រួចរាល់ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែឧសភា។ «យើងទទួលបានព័ត៌មានហើយក៏ចូលរួមរំលែកទុក្ខជាមួយលោក Zlakto Dalic ចំពោះការស្លាប់របស់ឪពុកលោក ហើយយើងក៏បានផ្តាំទៅលោកនិងក្រុមគ្រួសារ ដែលថាក្រុមគ្រួសារជម្រើសជាតិក្រូអាស៊ីទាំងអស់គាំទ្រដល់លោក។»។ នេះបើតាមប្រធានសហព័ន្ធបាល់ទាត់ក្រូអាស៊ីលោក Marijan Kustic បាននិយាយ៕	លោក Didier Deschamps គ្រូបង្វឹកក្រុមជម្រើសជាតិបារាំង ថ្ងៃទី១ ខែមិថុនា បានចាកចេញពីជំរំហ្វឹកហាត់របស់ក្រុមភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីទទួលដំណឹងស្លាប់របស់ឪពុកលោក។ នេះបើតាមការប្រកាសរបស់ប្រធានសហព័ន្ធបាល់ទាត់បារាំងលោក Noel Le Graet។
អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ បញ្ជាក់ថា មិនត្រឹមតែបណ្តេញចេញទេ កម្ពុជា នៅដាក់បម្រាមមិនឲ្យជនជាតិវៀតណាមទាំង៤៨នាក់នោះ ចូលមកកម្ពុជារយៈពេល៣ឆ្នាំថែមទៀត។ បើតាមអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ ពួកគេទាំង៤៨នាក់ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ច ចុះបង្រាបនិងឃាត់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ នៅស្រុកស្រែអំបិល ខេត្តកោះកុង ពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើស លួចឆ្លងដែន ស្នាក់នៅ និង ធ្វើការងារដោយខុសច្បាប់។ អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ អះអាងថា ការបណ្តេញចេញនិងការហាមឃាត់ជនជាតិវៀតណាមទាំង៤៨នាក់នោះ មិនឲ្យចូលមកកម្ពុជារយៈពេល៣ឆ្នាំ គឺធ្វើឡើងតាមប្រកាសរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ។ លោក កែវ វណ្ណថន អ្នកនាំពាក្យអគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍ ប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ តាមទូរស័ព្ទថា ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៤ ដល់ ឆ្នាំ២០២០ កម្ពុជា បានបណ្ដេញជនបរទេសជាង១ម៉ឺន៧ពាន់នាក់ ដោយក្នុងនោះ ជនជាតិវៀតណាម និងជនជាតិចិន មានច្រើនជាងគេ។ លទ្ធផលនៃការធ្វើជំរឿន ដែលផ្សព្វផ្សាយកាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០១៩ បង្ហាញថា ជនអន្តោប្រវេសន៍នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា មានជិត៩ម៉ឺននាក់ (៨៩៧៨៦នាក់) មាន១១ជនជាតិ ដោយក្នុងនោះ ស្ទើរតែទាំងអស់ ជាជនជាតិវៀតណាម គឺមានដល់ទៅ៨៩៤៧១នាក់។ ចំណែក ៣១៥នាក់ទៀត ជាជនជាតិថៃ ឡាវ ចិន ភូមា ឥណ្ឌូណេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ណេប៉ាល់ បង់ក្លាដេស តង់ហ្សានី និង អាល្លឺម៉ង់។ តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសមួយ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ ក្រសួងមហាផ្ទៃ បង្ហាញការប្តេជ្ញាដូច្នេះថា៖«ជាទិសដៅទៅខាងមុខទៀត ក្រសួងមហាផ្ទៃ នឹងបន្តយកចិត្តទុកដាក់ដឹកនាំអគ្គនាយកដ្ឋានជំនាញក្រោមឱវាទ ខិតខំគ្រប់គ្រងជនបរទេសអន្តោប្រវេសន៍ឲ្យបានម៉ត់ចត់ និងមានវិធានការបង្ការ ទប់ស្កាត់ និង បណ្តេញចេញទាន់ពេលវេលាចំពោះជនបរទេស ដែលជ្រៀតចូល [កម្ពុជា] ដោយខុសច្បាប់ស្តីពីអន្តោប្រវេសន៍»៕ អត្ថបទទាក់ទង ក្រសួងមហាផ្ទៃ ដាក់ទិសដៅបណ្តេញជនអន្តោប្រវេសន៍ ដែលចូលកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់	សមត្ថកិច្ចផ្នែកអន្តោប្រវេសន៍កម្ពុជា បានបណ្តេញជនជាតិវៀតណាម៤៨នាក់ (ស្ត្រី៣នាក់) ចេញពីកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០ តាមច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិបាវិត ខេត្តស្វាយរៀង។ នេះបើតាមព័ត៌មានដែលបង្ហោះលើទំព័រហ្វេសប៊ុករបស់អគ្គនាយកដ្ឋានអន្តោប្រវេសន៍។
ស្រុកក្រគរ, ពោធិ៍សាត់ ៖ ពលរដ្ឋឃុំអន្សាចំបក់ ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យបញ្ចេញមតិ និងរិះគន់ ដើម្បីស្ថាបនា ក្នុងការភិវឌ្ឍរបស់សហគមន៍ខ្លួន។ កន្លងទៅ ពលរដ្ឋដែលភាគច្រើនជាស្រ្តី បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងផ្សព្វផ្សាយនិងអប់រំ ពលរដ្ឋដទៃទៀតពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើហិង្សា និងសុខភាពជាដើម។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ពួកគេក៏បានលើកឡើង ពីការកែលម្អ និងបញ្ហាប្រឈមនានា ភូមិ-ឃុំ ទៅកាន់ថ្នាក់ដឹកនាំឃុំដែរ។ លោក ផាន់ សំបូរ មេឃុំអន្សាចំបក់ បានលើកឡើងថា ពលរដ្ឋគឺជាសរសៃឈាមដ៏សំខាន់ ក្នុងការលើកមុខមាត់សហគមន៍។ ពួកគេមានកម្លាំង ស្មារតី និងការពិចារណាខ្ពស់ ក្នុងការចូលរួមកែលម្អចំណុចខ្វះខាតរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំឃុំ។ ហេតុនេះ លោកបានជំរុញឱ្យពួកគេ ក្លាហាន ក្នុងការបញ្ចេញមតិ ដើម្បីជាការបំពេញបន្ថែមនូវចំណុចខ្វះខាត ដែលអាជ្ញាធរមិនបានគិតដល់។ លោក បានកោតសសើរចំពោះពលរដ្ឋក្នុងឃុំខ្លួន ជាពិសេសស្រ្តី ដែលកន្លងមកពួកគេបានចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ វិធីបង្កាជំងឺមហារីក និងរិះគន់បែបស្ថាបនាទៅកាន់ឃុំ នៅពេលបើកឱ្យមានវេទិកាសារធារណៈម្ដងៗ។ នៅឆ្នាំ ២០២៣នេះ លោក ផាន់ សំបូរ គ្រោង បង្កើតវេទិកាសាធារណៈ ឱ្យបានយ៉ាងហោចម្ដង ក្នុងមួយខែ ដើម្បីទទួលគិតថ្មីៗ ដែលបានពីពលរដ្ឋ។ លោក ផាន់ សំបូរ ប្រាប់ដូច្នេះថា៖« យើងតែងតែទទួលនូវមតិរិះគន់ និងកែលម្អ ដើម្បីភាពរីកចម្រើនជានិច្ច។ ប៉ុន្តែ រិះគន់ដើម្បីស្ថាបនា មិនមែនបែបជាន់ពន្លិចនោះទេ។ ការរិះគន់របស់គាត់ ពេលខ្លះត្រូវ ហើយយើងធ្វើតាម។ អ៊ីចឹងវាជាផ្នែកមួយជួយឱ្យយើងរីកចម្រើនទាំងអស់គ្នា»។ លោក ផាន់ សំបូរ បន្ថែមថា ពលរដ្ឋដែលចូលរួមក្នុងការងារអភិវឌ្ឍឃុំកន្លងទៅ សុទ្ធតែមនុស្សមានចំណេះដឹង។ ជាប្រយោជន៍ពួកគេអាចចែករំលែកព័ត៌មាន ដែលទទួលបានពីឃុំ ទៅកាន់បុគ្គលដទៃ។ ពិសេសការចូលរួមដោះស្រាយទំនាស់ ឬបញ្ហា នៅក្នុងសហគមន៍ ដោយពុំពឹងផ្អែកលើអាជ្ញាធរ។ លោក ប្រាប់ដូច្នេះថា៖ «ឥឡូវ ខ្ញុំលើករឿងមួយ ប្រសិនបើ ករណី ប្ដីប្រពន្ធ គេឈ្លោះគ្នា។ អ៊ីចឹង មិនចាំបាច់មកឃុំនោះទេ គឺពលរដ្ឋហ្នឹងហើយ ជាអ្នកជួយដោះស្រាយ នៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់តែម្ដង។ ដូច្នេះខ្ញុំសប្បាយចិត្ត ព្រោះគាត់អាចដោះស្រាយទំនាស់បាន នោះប្រាកដជាគាត់មានចំណេះដឹងហើយ។ នេះការចូលសំខាន់បំផុតរបស់ពលរដ្ឋ ក្នុងការងារឃុំ»៕ អានអត្ថបទពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត៖ យុវជនសកម្ម សេវាល្អ (អត្ថបទនេះគឺជាស្នាដៃរបស់ក្រុមយុវជន និងត្រូវបានរៀបរៀងឡើងក្រោមជំនួយហិរញ្ញវត្ថុរបស់សហភាពអឺរ៉ុបនិងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែតតាមរយៈអង្គការតម្លាភាពកម្ពុជា និងអង្គការអាក់សិនអេតកម្ពុជា។រាល់ខ្លឹមសារនៅក្នុងអត្ថបទ និងវីដេអូនេះ គឺជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ស្មេរ ឬផលិតករហើយមិនឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីទស្សនៈរបស់សហភាពអឺរ៉ុប និងទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអន្តរជាតិស៊ុយអ៊ែតនោះទេ)	ដោយ៖ ឃឿន លីហួរ (យុវជនឃុំអន្សាចំបក់)
តាមការអះអាងរបស់ទីភ្នាក់ងារទប់ស្កាត់ និងគ្រប់គ្រងជំងឺឆ្លង (KDCA) កូរ៉េខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ បានរកឃើញទម្រង់ថ្មីវីរុសលើអ្នកជំងឺកូវីដ-១៩ ចំនួន ៣នាក់ ដែលត្រលប់មកពីអង់គ្លេស។ អ្នកទាំងបីនេះ ត្រូវបានដាក់ចត្តាឡីស័កតាំងពីត្រលប់មកដល់កូរ៉េខាងត្បូង។ ក្នុងថ្ងៃដដែលនេះ កូរ៉េខាងត្បូង បានប្រកាសថាមានករណីឆ្លងថ្មីចំនួន ៨០៨ករណី។ ការធ្លាក់ចុះករណីឆ្លងប្រចាំថ្ងៃនេះ ត្រូវបានអាជ្ញាធរកូរ៉េខាងត្បូង អះអាងថា អាចបណ្តាលមកពីការធ្វើតេស្តរកកូវីដ-១៩ តិចតួចនៅថ្ងៃចុងសប្តាហ៍ និងថ្ងៃឈប់សម្រាកបុណ្យណូអែល។ តួលេខសរុបរបស់កូរ៉េខាងត្បូង មានចំនួន ៥៧៦៨០ករណី និងអ្នកស្លាប់មានចំនួន ៨១៩នាក់។ ចំណែកអ្នកជាសះស្បើយកើនដល់ចំនួន ៣៩២៦៨ នាក់។ ជុំវិញករណីឆ្លងហក់ឡើង រួមទាំងការយឺតយ៉ាវនៃកម្មវិធីផ្ដល់វ៉ាក់សាំងប្រឆាំងកូវីដ-១៩ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង បានរងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង។ បើធៀបនឹងអាមេរិក និងអង់គ្លេសដែលចាប់ផ្ដើមចាក់វ៉ាក់សាំងឲ្យប្រជាជនរួចហើយនោះ កម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងរបស់កូរ៉េខាងត្បូង អាចយឺតជាងរហូតដល់ទៅ ២ ឬ៣ខែឯណោះ។ ចំណែកអត្រានៃការមិនពេញចិត្តប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លោក មូន ចេអ៊ីន ក៏កើនខ្ពស់ផងដែរ។ ការស្ទង់របស់ស្ថាប័ន Realmeter ពីប្រជាជនច ២០០៨នាក់ ដែលមានអាយុចាប់ពី១៨ឆ្នាំ ក្នុងរយៈពេល ៤ថ្ងៃ បានបង្ហាញថា ៣៦,៧ភាគរយប៉ុណ្ណោះពេញចិត្តការដឹកនាំរបស់លោក មូន។ ចំនួននេះ បានធ្លាក់ចុះចំនួន ២,៨ភាគរយ បើធៀបនឹងសប្តាហ៍មុន។ អត្រានេះ ជាចំនួនគាំទ្រដែលទាបបំផុតសម្រាប់លោក មូន ចាប់ពីឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី នៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៧។ នេះបើតាមការចុះផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Yonhap។ ដើម្បីអាចឲ្យប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូងទទួលវ៉ាក់សាំងបានកាន់តែឆាប់ ក្រសួងសុវត្ថិភាពអាហារ និងឱសថ នឹងពន្លឿនការងារអនុញ្ញាតឲ្យប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំង។ នីតិវិធី នឹងបង្រួមមកត្រឹមតែ៤០ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ខណៈនីតិវិធីម្មតាមានរហូតដល់ទៅ១៨០ថ្ងៃ។ ចំណែកនីតិវិធីចែកចាយវ៉ាក់សាំង ដែលត្រូវប្រើរយៈពេលជាច្រើនខែ នឹងត្រូវកាត់បន្ថយត្រឹមរយៈពេល ២០ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ សូមបញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃទី៣ ខែមករាខាងមុខ អាជ្ញាធរសុខាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង នឹងសម្រេច ថាតើត្រូវដំឡើងវិធានរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាពទៅកម្រិត៣ឬអត់ ខណៈពេលបច្ចុប្បន្ន តំបន់ដែលមានករណីឆ្លងខ្ពស់ ដូចជានៅក្នុងទីក្រុងសេអ៊ូល អនុវត្តវិធានទប់ស្កាត់កម្រិត២,៥ និងតំបន់ផ្សេងទៀតអនុវត្តកម្រិត២។ វិធានរក្សាគម្លាតសុវត្ថិភាពនេះ មានចំនួន ៥កម្រិត៕	រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ បានសន្យាពន្លឿននីតិវិធីមួយចំនួនលើការអនុញ្ញាតឲ្យប្រើប្រាស់វ៉ាក់សាំងកូវីដ-១៩ ស្របពេលរកឃើញអ្នកជំងឺកូវីដ-១៩ ទម្រង់ថ្មីដែលឆ្លងមកពីអង់គ្លេស។
នេះជាជំនួបដំបូងរវាងរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិស៊ីរី និងតួកគី តាំងពីសង្រ្គាមនៅស៊ីរីចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០១១។ ទាំងរុស្ស៊ី និងតួកគីសុទ្ធតែជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងសង្រ្គាមនេះ ដោយក្រុងមូស្គូគាំទ្ររបបក្រុងដាម៉ាសប្រឆាំងពួកបះបោរ ហើយក្រុងអង់ការ៉ាគាំទ្រក្រុមឧទ្ទាមប្រឆាំង។ តាមសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងការពារជាតិតួកគី រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិតួកគី Hulusi Akar និងប្រធានអង្គការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ជាតិ Hakan Fidan ជួបជាមួយរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិស៊ីរី Ali Mahmoud Abbas និងប្រធានចារកម្មស៊ីរី Ali Mamlouk រួមជាមួយរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិរុស្ស៊ី លោក Sergei Shoigu នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ នាក្រុងមូស្គូ។ «វិបត្តិស៊ីរី បញ្ហាជនភៀសខ្លួន និងកិច្ចប្រឹងប្រែងរួមគ្នាប្រឆាំងអង្គការភេរវករទាំងអស់លើទឹកដីស៊ីរីត្រូវបានពិភាក្សាក្នុងកិច្ចប្រជុំប្រកបដោយស្ថាបនា»។ ក្រសួងការពារជាតិតួកគីបញ្ជាក់បែបនេះក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍។ បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដដែល ភាគីតួកគី រុស្ស៊ី និងស៊ីរី ក៏បានព្រមព្រៀងបន្តកិច្ចប្រជុំត្រីភាគីនៅថ្ងៃខាងមុខទៀតដែរដើម្បីធានាស្ថិរភាពនៅស៊ីរី និងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាទាំងមូល។ កិច្ចប្រជុំនេះធ្វើឡើង ក្រោយពេលប្រធានាធិបតីតួកគី តៃយីប អ៊ែរដូហ្កាន់ ព្រមានម្តងហើយម្តងទៀតថានឹងបើកប្រតិបត្តិការយោធានៅភាគខាងជើងស៊ីរីដើម្បីវាយប្រហារក្រុមឃើដដែលខ្លួនចាត់ទុកជាភេរវករ។ តាំងពីមានការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុលដែលសម្លាប់មនុស្ស៦នាក់នៅថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា មក តួកគីបានបង្កើនការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅភាគខាងជើងស៊ីរីដើម្បីសងសឹកក្រុមបក្សពលករឃើដដែលត្រូវបានចោទថានៅពីក្រោយការបំផ្ទុះនោះ។ កាលពីខែវិច្ឆិកា លោក អ៊ែរដូហ្កាន់ លើកឡើងថា កិច្ចប្រជុំជាមួយមេដឹកនាំស៊ីរី លោក Bashar al-Assad អាចនឹងកើតមានឡើង បន្ទាប់ពីកាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយក្រុងដាម៉ាសពេញ១១ឆ្នាំនៃជម្លោះ។ នៅពាក់កណ្តាលខែធ្នូ លោកបញ្ជាក់ថា លោកអាចនឹងជួបលោក Assad ក្រោយជំនួបរវាងរដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិ និងការបរទេសរបស់ប្រទេសទាំងពីរ៕	រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិតួកគី ស៊ីរី និងរុស្ស៊ី នៅថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ជួបពិភាក្សាជាត្រីភាគីនៅក្រុងមូស្គូ។ នេះជាសញ្ញាវិជ្ជមាននៃទំនាក់ទំនងរវាងក្រុងអង់ការ៉ា និងក្រុងដាម៉ាសដែលអាចវិលទៅរកធម្មតាវិញ ក្រោយរកាំរកូសក្នុងសង្រ្គាមស៊ីរីប្រហែលមួយទសវត្សរ៍មកនេះ។
នាជំនួបវគ្គកណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រនៅថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ ទាំងកីឡាករ ពេជ្រ ប៊ុនសិទ្ធ និង ភួន ឡាំងកូស៊ីន នៅទឹកទី១ហាក់ខ្លាចគ្នាទៅវិញទៅមក។ ប៉ុន្តែពួកគេបានព្យាយាមប្តូរកណ្តាប់ដៃ និងជើងដាក់គ្នាទៅមកផងដែរ។ យើងសង្កេតកីឡាករ ប៊ុនសិទ្ធ បានប្រើកណ្តាប់ដៃច្រើនជាងជើង រីឯ ឡាំងកូស៊ីន ប្រើជើងនិងជង្គង់ច្រើនជាងដៃ។ ឈានដល់ទឹកទីពីរកីឡាករ ពេជ្រ ប៊ុនសិទ្ធ ដែលមានប្រៀបផ្នែកកម្លាំងបានព្យាយាមដើរចូល ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើកីឡាករ ភួន ឡាំងកូស៊ីន ដែលព្យាយាមប្រើជើងធាក់ទប់ពីការសម្រុករបស់គូប្រកួត។ ប៊ុនសិទ្ធ បានប្រើកណ្តាប់ដៃ និងជើងធ្ងន់ៗជាច្រើនទៅលើ ឡាំងកូស៊ីន ដែលប្រើជើងទាត់មកលើគូប្រកួត។ នៅទឹកទី៣កីឡាករបង្គោលក្រហម ពេជ្រ ប៊ុនសិទ្ធ នៅតែបន្តដើរចូល និងប្រើកណ្តាប់ដៃ និងជើង ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើដៃគូដដែល។ ប៉ុន្តែការដើរចូលលើកនេះ ត្រូវបានកីឡាករ ភួន ឡាំងកូស៊ីន ប្រើជើងទាត់ និងជង្គង់ជាច្រើនមកលើកីឡាករបង្គោលក្រហម ដែលធ្វើឲ្យគេរាងថមថយកម្លាំងបន្តិចនៅក្នុងទឹកនេះ។ ឈានដល់ទឹកទី៤កីឡាករ ភួន ឡាំងកូស៊ីន នៅតែបន្តចាំត្រងពីការដើរចូលរបស់ ប៊ុនសិទ្ធ ហើយរូបគេបានប្រើជើងជាច្រើនទាត់ទៅលើគូប្រកួត ដែលព្យាយាមប្រើកណ្តាប់ដៃធ្ងន់ៗមកលើរូបគេ។ នៅទឹកទី៥កីឡាករ ពេជ្រ ប៊ុនសិទ្ធ នៅតែបន្តដើរចូលទៅរក ឡាំងកូស៊ីន តែមិនសូវទទួលបានលទ្ធផលនោះទេ ដោយត្រូវបានគូប្រកួតប្រើជើងទាត់ជាច្រើនមកលើខ្លួន។ ជាលទ្ធផលចប់ការប្រកួត៥ទឹកពេញអាជ្ញាកណ្តាលទាំង៥រូបបានសម្រេចឲ្យកីឡាករ ភួន ឡាំងកូស៊ីន ឈ្នះដោយពិន្ទុជាឯកច្ឆន្ទ ៥-០។ ជ័យជម្នះនេះជួយឲ្យ ភួន ឡាំងកូស៊ីន ឡើងទៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រពានរង្វាន់អធិរាជគុនខ្មែរ ISI PALM ISI PIPE នៅសង្វៀនភីអិនអិន។ កូនសិស្សលោកគ្រូ សាន់ សៅយ៉ាន់ រូបនេះ អាចជួយជាមួយកីឡាករ រិន ដេវីដ ឬកីឡាករ ខេម ចាន់ ដែលត្រូវប្រកួតនៅសប្តាហ៍ក្រោយ នៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ៕	កីឡាករ ភួន ឡាំងកូស៊ីន បានឡើងទៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រក្នុងការប្រកួតដណ្តើមពានរង្វាន់អធិរាជគុនខ្មែរ ISI PAlM ISI PIPE ក្រោយយកឈ្នះកីឡាករ ពេជ្រ ប៊ុនសិទ្ធ ដោយពិន្ទុនៅវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត នាសង្វៀនភីអិនអីននៅរសៀលថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ នេះ។ ឡាំងកូស៊ីន ត្រូវរង់ចាំការប្រកួតរវាងកីឡាករ រិន ដេវីដ ជាមួយកីឡាករ ខេម ចាន់ នៅសប្តាហ៍ក្រោយ។
អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ បានប្រកាសស្ដីពីការដាក់ពាក្យស្នើសុំចូលរួមសង្កេតការណ៍ ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ឆ្នាំសិក្សា ២០១៦-២០១៧ខាងមុខ។ ACU បានអនុញ្ញាតឲ្យអង្គការសង្គមស៊ីវិល បុគ្គលឯកជន សិស្សនិស្សិត ដែលមានបំណងស្ម័គ្រចិត្តចូលរួមធ្វើជាអ្នកសង្កេតការណ៍ការប្រឡងបាក់ឌុបនេះ។ បើតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ ACU លក្ខខណ្ឌនៃការជ្រើសរើស អ្នកសង្កេតការណ៍ត្រូវមានធនធាន និងមធ្យោបាយផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់បំពេញការងារ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ ត្រូវជៀសវាងទំនាស់ផលប្រយោជន៍ជាមួយបេក្ខជនប្រឡងក្នុងមណ្ឌល និងចូលរួមដោយមិនប៉ះពាល់ម៉ោងធ្វើការ រួមទាំងបំពេញការងារឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ជាពិសេស ត្រូវគោរពច្បាប់ បទប្បញ្ញត្តិ សេចក្ដីណែនាំ និងគោរពតាមការណែនាំរបស់មន្ត្រី អ.ប.ព ប្រចាំមណ្ឌល។ បេក្ខជន ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ អាចរកពាក្យស្នើសុំ តាមរយៈគេហទំព័រ អ.ព.ប (www.acu.gov.kh) ឬតាមហ្វេសប៊ុក (www.facebook.com/acu/khmer) ឬទៅអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយផ្ទាល់។ បេក្ខជន ត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយនូវរូបថត ២សន្លឹក និងអត្តសញ្ញាណបណ្ណ ឬកាតសិស្ស ចំណែកអ្នកដែលធ្លាប់ចូលរួមសង្កេតការណ៍ ត្រូវភ្ជាប់ជាមួយលិខិតសរសើរ ឬបណ្ណសម្គាល់ខ្លួនសង្កេតការណ៍មួយច្បាប់តែប៉ុណ្ណោះ។ ការដាក់ពាក្យចូលរួមសង្កេតការណ៍នេះ នឹងចាប់ផ្ដើមទទួលពីថ្ងៃទី ៣ កក្កដា តទៅរហូតដល់គ្រប់ចំនួន។ ព័ត៌មានបន្ថែម ០១២ ៨៤៦ ៣០៤ / ០៩២ ៦៦៩ ០៣៥/ ០៩២ ៦៦៦ ៧៩៧។ គួរបញ្ជាក់ថា ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានសហការជាមួយអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ បើកអោយមានអ្នកសង្កេតការណ៍សង្គមស៊ីវិល និងសិស្សនិស្សិត ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៤មក។ សម្រាប់សម័យប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ(បាក់ឌុប)ឆ្នាំសិក្សា២០១៦-២០១៧ នឹងចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ២១-២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧៕	ភ្នំពេញ៖ សម័យប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិឆ្នាំសិក្សា ២០១៦-២០១៧ នឹងប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី ២១ សីហាខាងមុខ។ អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) បានប្រកាសស្ដីពីការដាក់ពាក្យស្នើសុំចូលរួមសង្កេតការណ៍ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដើម្បីឃ្លាំមើលពីដំណើរការប្រឡង និងរាយការណ៍ ទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយក្នុងពេលប្រឡង។ ការដាក់ពាក្យចូលរួមសង្កេតការណ៍នេះ នឹងចាប់ផ្ដើមទទួលពីថ្ងៃទី ៣ កក្កដា តទៅ។
អ្នកស្នងគុនខ្មែរ កែវ រំចង់ បានធ្វើឲ្យទស្សនិកជន ពិសេសអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួនរងការខកចិត្ត បន្ទាប់ពីរូបគេចាញ់កីឡាករអ៊ុយក្រែន Oleksandr Moisa ក្នុងទឹកទី២ នាការប្រកួតវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រដណ្តើមខ្សែក្រវាត់ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Thai Fight កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ នៅខេត្តសារៈបុរី ប្រទេសថៃ។ ការបរាជ័យនេះធ្វើឲ្យ កែវ រំចង់ មិនអាចឡើងទៅជួបកីឡាករថៃ សែន ស្ថាន (Saensatharn) ដែលបានផ្តួលកីឡាកររុស្ស៊ី Oslan Ataev ក្នុងទឹកទី១ ដូចការរំពឹងទុករបស់អ្នកគាំទ្រកម្ពុជានោះទេ។ នេះជាបរាជ័យលើកទី៣របស់ រំចង់ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំប្រចាំប្រទេសថៃមួយនេះ។ ក្រោយបរាជ័យក្រោមថ្វីដៃកីឡាករអ៊ុយក្រែនកីឡាករ កែវ រំចង់ បានសរសេរសារលើទំព័រហ្វេសប៊ុកយ៉ាងដូច្នេះថា៖«សុំទោសពុកម៉ែ បងប្អូនទាំងអស់គ្នា គេខ្ពស់ពេកចូលវៃគេមិនកើតទេ»។ ទោះបីយ៉ាងនេះក្តី កែវ រំចង់ នៅតែទទួលបានការគាំទ្រ និងលើកទឹកចិត្តពីអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួន។ ដោយអ្នកខ្លះលើកឡើងថា រំចង់ ធ្វើបានល្អហើយ តែដោយសារគេខ្ពស់ពេក និងអ្នកខ្លះថា ការចាញ់ឈ្នះក្នុងកីឡាជារឿងធម្មតា និងជំរុញឲ្យគេបង្កើនការហ្វឹកហាត់ ដើម្បីត្រៀមការប្រកួតលើកក្រោយជាដើម៕	អ្នកលេងគុនខ្មែរ កែវ រំចង់ បានសរសេរសារលើបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក សុំទោសអ្នកគាំទ្រកម្ពុជា ក្រោយបរាជ័យក្រោមថ្វីដៃកីឡាករអ៊ុយក្រែន Oleksandr Moisa ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Thai Fight កាលពីយប់ថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨។ បញ្ហាកម្ពស់ត្រូវបានអ្នកស្នងគុនខ្មែរមកពីខេត្តបាត់ដំបងរូបនេះ ចាត់ទុកជាមូលហេតុចម្បងក្នុងបរាជ័យរបស់ខ្លួន។
សំដៅទៅលើតួនាទី និងកាតព្វកិច្ចដែលបានប្រគល់ឱ្យដោយច្បាប់ ឬលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្ត ទៅឱ្យបុគ្គល អង្គការចាត់តាំងនៃរដ្ឋបាលណាមួយ ឬរដ្ឋបាលនីមួយៗនៃរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។ https://salatraju.com/lexique/	Eng. Responsibility
គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត នឹងចាប់ផ្ដើមដំណើរការទទួលពាក្យគណបក្សនយោបាយ និងបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត នៅថ្ងៃទី២៩ មេសាខាងមុខនេះ ដើម្បីចូលរួមប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៩ កក្កដា។ អ្នកតាមដានស្ថានការណ៍នយោបាយ មើលឃើញថា បើការបោះឆ្នោតខាងមុខ គ្មានវត្តមានគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំ ចូលរួមប្រកួតប្រជែងទេនោះ ពលរដ្ឋដែលគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង នឹងអវត្តមានបោះឆ្នោតច្រើន ពោលគឺចំនួនអ្នកបោះឆ្នោតនឹងថយចុះ ហើយវាក៏បង្ហាញរូបភាពអាក្រក់ដល់អន្តរជាតិផងដែរ។ ផ្ទុយពីការលើកឡើងនេះ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត បាននិយាយថា ការថយចុះចំនួនអ្នកបោះឆ្នោតខាងមុខ មិនមែនជាបញ្ហាចោទ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រឡើយ។ អ្នកនាំពាក្យ គ.ជ.ប លោក ហង្ស ពុទ្ធា បានបញ្ជាក់ថា ច្បាប់បោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា មិនបានកំណត់ពីចំនួនអ្នកបោះឆ្នោតទេ ។ ត្រង់ន័យនេះលោក ហង្ស ពុទ្ធា បាននិយាយថា បើទោះជាចំនួនពលរដ្ឋ ទៅបោះឆ្នោតក្រោម៥០ភាគរយក្តី ក៏វាចាត់ទុកជាសំឡេងបានការ ក្នុងការជ្រើសតំណាងរាស្ត្រ ឈ្នះឆ្នោតដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។ ថ្លែងប្រាប់សារព័ត៌មានថ្មីៗ អ្នកនាំពាក្យ គ.ជ.ប រូបនេះ បានបញ្ជាក់ដូច្នេះថា៖«ច្បាប់បោះឆ្នោតនេះមិនមានចែងថា ទាល់តែពលរដ្ឋបោះឆ្នោតប៉ុន្មានភាគរយ នៃប្រជាពលរដ្ឋមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជី ទើបចាត់ទុកជាបានការនោះទេ។ និយាយរួមដំណើការប្រព្រឹត្តទៅដោយតម្លាភាព តាមច្បាប់ទាំងអស់។ ដូច្នេះបើពលរដ្ឋសម្រេចចិត្តចូលរួម ឬមិនចូលរួមជាសិទ្ធិរបស់ពួកគាត់។ ក្នុងករណីណាក៏ដោយទោះអ្នកបោះឆ្នោតក្រោម៥០ភាគរយ ឬលើ៥០ភាគរយ គឺចាត់ទុកជាបានការទាំងអស់»។ កន្លងមកប្រទេសផ្ដល់ជំនួយដល់ការគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំបោះឆ្នោត បានប្រកាសជាមុនថា ពួកគេមិនទទួលស្គាល់ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រនៅកម្ពុជាឡើយ បើ់សិនជាគ្មានវត្តមានអតីតគណបក្សប្រឆាំងចូលរួម។ បណ្ដាប្រទេសទាំងនោះ រិះគន់ថា ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា នឹងប្រព្រឹត្តទៅដោយគ្មានតម្លាភាព សេរី និងយុត្តិធម៌ឡើយ។ ជាការឆ្លើយតបលោក ហង្ស ពុទ្ធា បានបញ្ជាក់ថា គ.ជ.ប មិនខ្វល់ពីបរទេសដែលមិនទទួលស្គាល់លទ្ធផលបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្ត្រនេះឡើយ ព្រោះកម្ពុជា មានឯករាជ្យនិងអធិបតេយ្យត្រឹមត្រូវ។ លោក ហង្ស ពុទ្ធា ប្ដេជ្ញាថា គជប នឹងរៀបចំការបោះឆ្នោតឲ្យមានតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌ ស្របតាមច្បាប់បោះឆ្នោតកម្ពុជា។	ភ្នំពេញ៖ ទោះជាចំនួនពលរដ្ឋ ទៅបោះឆ្នោតក្រោម៥០ភាគរយក្តី ក៏ចាត់ទុកជាសំឡេងបានការ ក្នុងការជ្រើសតំណាងរាស្ត្រ ឈ្នះឆ្នោតដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប) ឆ្លើយតបទៅនឹងក្តីព្រួយបារម្ភរបស់មជ្ឈដ្ឋានទូទៅ ដែលប្រកាសមិនទទួលលទ្ធផលបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា។
សង្គ្រាមរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនធ្វើឱ្យតម្លៃគ្រាប់ធញ្ញជាតិ, ប្រេងឆា, ប្រេងឥន្ទនៈ និងជីកសិកម្មដោយសារតែផ្លូវសមុទ្រខ្មៅអ៊ុយក្រែនត្រូវបានបិទក្នុងវិបត្តិអ៊ុយក្រែន។ កប៉ាល់រាប់សិបគ្រឿងក៏បានជាប់គាំង ហើយគ្រាប់ធញ្ញជាតិប្រហែលជាង២០លានតោនជាប់នៅទីក្រុង Odesa របស់អ៊ុយក្រែន។ អ៊ុយក្រែន និងរុស្ស៊ីគឺជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ស្រូវសាលីដ៏សំខាន់នៅលើពិភពលោក ហើយរុស្ស៊ីក៏ជាអ្នកនាំចេញជីកសិកម្មដ៏ធំផងដែរ ខណៈដែលអ៊ុយក្រែនជាអ្នកនាំចេញពោត និងប្រេងផ្កាឈូករ័ត្នដ៏សំខាន់មួយ។ ដើម្បីបំបែកភាពជាប់គាំង តួកគី បានសម្របសម្រួលជំនួបជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ រុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែនកាលពីសប្ដាហ៍មុន ដោយភាគីទាំងអស់សុទ្ធតែបង្ហាញជំហរវិជ្ជមាន។ ជំនួបលើកទី២ អាចធ្វើនៅសប្ដាហ៍នេះ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិតួកគី Hulusi Akar ។ លោក Akar និយាយនៅថ្ងៃទី១៨ ថា ភាគីទាំងបួនប្រហែលជានឹងជួបគ្នាក្នុងសប្ដាហ៍នេះដើម្បីពិភាក្សាលម្អិតពីការបើកច្រករបៀងនាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិខាងលើឡើងវិញ បន្ទាប់ពីភាគីទាំងបួនបានព្រមព្រៀងគ្នាលើផែនការ និងគោលការណ៍ទូទៅរួចហើយ។ លោក Akar ក៏សង្កត់ធ្ងន់ថា បញ្ហាបច្ចេកទេសដូចជាការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលត្រួតពិនិត្យនៅអ៊ីស្តង់ប៊ុល ការកំណត់ផ្លូវសុវត្ថិភាព និងប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យនៅច្រកចេញចូល ស្ថិតនៅក្នុងរបៀបវារៈក្នុងការពិភាក្សាគ្នាលើកមុខ។ បើតាមរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិតួកគីរូបនេះ តួកគីនឹងជួយធានាសុវត្ថិភាពនៃផ្លូវនាំចេញសមុទ្រខ្មៅ ដោយនឹងជួយបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលសម្របសម្រួលជាមួយអ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ី និង UN សម្រាប់ការនាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិទៅទីផ្សារពិភពលោកឡើងវិញ៕	រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិតួកគីលោក Hulusi Akar នៅថ្ងៃទី១៨ ខែកក្កដា អះអាងថា តំណាងរុស្ស៊ី, អ៊ុយក្រែន, តួកគី និងអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) ទំនងជានឹងជួបប្រជុំគ្នានៅក្នុងសប្ដាហ៍នេះដើម្បីពិភាក្សាគ្នាពីការបើកផ្លូវសមុទ្រខ្មៅអ៊ុយក្រែនឡើងវិញសម្រាប់ការនាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។
លោក ព្រហ្ម ញាណវិចិត្រ កើតនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៤៤ នៅសង្កាត់លេខ៣ ក្រុងភ្នំពេញ។ លោកមានកម្រិតវប្បធម៌ បរិញ្ញាបត្រអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ បិរញ្ញាបត្រច្បាប់ផ្នែកតុលាការ និងស្រាវជ្រាវឧក្រិដ្ឋកម្មវិទ្យា និងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ សញ្ញាបត្រសារព័ត៌មា សញ្ញាបត្រផ្នែកចារកម្មវិទ្យា និងសញ្ញាបត្រផ្នែកសង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រវិភាគវាយតម្លៃយុទ្ធវិធី និងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ។ ពីឆ្នាំ១៩៦៤ ដល់ឆ្នាំ១៩៧០ លោកជាសាស្ត្រាចារ្យអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ និងអង់គ្លេសនៅពុទ្ធិករវិទ្យាល័យព្រះសីហនុរាជ្យ និងវិទ្យាល័យព្រះសុរាម្រិត ក្រុងភ្នំពេញ និងជាអ្នកកាសែតផងដែរ។ ពីឆ្នាំ១៩៧០ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកមានតួនាទីជាទីប្រឹក្សានយោបាយអមទីស្តីការនាយករដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកសារព័ត៌មាន ឃោសនា និងការផ្សាយ (PIP) មុននឹងត្រូវបានជម្លៀសទៅធ្វើកសិករនៅស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ។ ពីឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៨៨ លោកជាប្រធានគណៈលេខានិពន្ធកាសែតកម្ពុជា ហើយនៅឆ្នាំ១៩៨៩ លោកក្លាយជាប្រធានគណៈនិពន្ធ បន្ថែមលើតួនាទីជាអគ្គលេខាធិការរងសមាគមអ្នកកាសែតកម្ពុជា និងជាសមាជិកអង្គការអ្នកកាសែតអន្តរជាតិនៃអង្គការកាសែតអន្តរជាតិ (OIJ)។ ពីឆ្នាំ១៩៨៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១ លោកជាអគ្គនាយករងកាសែតកម្ពុជា។ ពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៣ ជាចាងហ្វាងនយោបាយ និងចាងហ្វាងការផ្សាយព្រឹត្តិប័ត្រ «សន្តិភាព»។ ពីឆ្នាំ១៩៩៣ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៧ លោកជាអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងព័ត៌មានទទួលបន្ទុកដឹកនាំការងារមជ្ឈមណ្ឌលព័ត៌មានអគ្គនាយកដ្ឋានទូរទស្សន៍ជាតិកម្ពុជា និង AKP។ លោកក៏ជាសាស្ត្រាចារ្យនៅសាលាភូមិន្ទរដ្ឋបាល និងជាសមាជិកក្រុមការងារពិសេសរបស់រដ្ឋាភិបាលផងដែរ។ ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៩៧ ដល់ឆ្នាំ២០០២ លោកជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ដែលមានឋានៈស្មើរដ្ឋលេខាធិការ។ បន្ទាប់មក លោកត្រូវបានតែងតាំងជាទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលឋានៈស្មើរដ្ឋមន្ត្រី ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០០៤ មុននឹងក្លាយជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញា ពីឆ្នាំ២០០៤ ដល់ឆ្នាំ២០១៦៕	លោក ព្រហ្ម ញាណវិចិត្រ អតីតសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ បានទទួលមរណភាព កាលពីវេលាម៉ោង ២ និង២៥នាទីទៀបភ្លឺ ឈានចូលថ្ងៃអង្គារ ទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ ក្នុងអាយុ៧៤ឆ្នាំ ដោយរោគាពាធ។ នេះបើតាមការអះអាងរបស់អគ្គលេខាធិការដ្ឋានក្រុមប្រឹក្សាធម្មនុញ្ញ ដោយសពត្រូវតម្កល់ធ្វើបុណ្យនៅគេហដ្ឋាន ផ្ទះលេខ១ ផ្លូវលេខ៣៥២ សង្កាត់បឹងកេងកង១ ខណ្ឌចំការមន រាជធានីភ្នំពេញ។

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.