bak stringlengths 1 511 | rus stringlengths 1 511 | static_sim float32 0.25 1 | source stringclasses 2 values | length_bak int64 1 511 | length_rus int64 1 511 |
|---|---|---|---|---|---|
Шулай уҡ латиницаға таянмаған телдәр өсөн дә латиница менән яҙыу системалары (романизация) — хатта сит ил кешеһе дөрөҫ уҡый белмәһә лә, уға «ҡытай грамотаһы» менән эш иткәнсе, таныш латин хәрефтәрен уҡыуы еңелерәк. | Для всех языков с нелатинской письменностью существуют также системы записи латиницей (романизации) — даже если иностранец и не знает правильного чтения, ему гораздо легче иметь дело со знакомыми латинскими буквами, чем с «китайской грамотой». | 0.837626 | real | 214 | 243 |
Күп кенә илдәрҙә латиница менән ярҙамсы яҙыу стандартлаштырылған һәм мәктәп балалары уны (Япония, Ҡытай) өйрәнә. | В ряде стран вспомогательное письмо латиницей стандартизировано и дети изучают его в школе (в Японии, Китае). | 0.770095 | real | 112 | 109 |
Икенсе яҡтан, латин алфавитына нигеҙләнмәгән текстарҙа ҡабул ителгән системалары танымаған осраҡта йыш ҡына сит ил атамаларын латиница яҙылышлы ҡалдыралар. | С другой стороны, в текстах на нелатинском алфавите иностранные названия нередко оставляют латиницей из-за отсутствия общепринятого и легко узнаваемого написания в своей системе. | 0.802217 | real | 155 | 178 |
Мәҫәлән, ҡайһы берҙә япон атамаларын урыҫ телендәге текста латиница менән бирәләр. | В японской литературе, например, есть звуки, которые призваны передавать гробовую тишину. | 0.439923 | real | 82 | 89 |
Бөтә телдәрҙе лә латин яҙмаһына күсереү идеяһы күп тапҡырҙар тәҡдим ителде. | Он выдвинул идею перевода Библии с латинского на все другие языки. | 0.572282 | real | 75 | 66 |
Мәҫәлән, билдәле Дания тел белгесе Отто Есперсенглобаль латинлаштырыу яҡлы булған. | Так, к примеру, тепло одного из французских дата-центров было использовано для обогрева дендрариев. | 0.371438 | real | 82 | 99 |
Латин булмаған алфавитлы телдәрҙең күпселеге латиница нигеҙендә транслитерация рәсми ҡағиҙәләренә эйә. | Большинство языков с нелатинскими алфавитами имеет официальные правила транслитерации на базе латиницы. | 0.799499 | real | 102 | 103 |
Ҡайһы берҙә бындай системалар транслитерация системаларын романлаштырылған тип атайҙар. | Иногда такие системы транслитерации называют романизированными, то есть, производными от романских, а следовательно, латинского языков. | 0.458898 | real | 87 | 135 |
Пётр I хакимлыҡ иткән йылдарҙа традицион кириллик ярымустав яҡлылар менән көнбайыш мәҙәниәтен максималь рәүештә үҙләштереү мөмкинлегенә ынтылыусылар араһындағы бәхәстә граждандар шрифты компромисс булып торған. | В годы правления Петра I компромиссом между сторонниками традиционного кириллического полуустава и теми, кто стремился максимально полно заимствовать западную культуру, стал гражданский шрифт . | 0.849745 | real | 210 | 193 |
Урыҫ телен латин алфавитына күсереү буйынса айырым проекттар XIX быуатта ла барлыҡҡа килгән. | Отдельные проекты перевода русского языка на латинский алфавит появлялись в XIX веке. | 0.86248 | real | 92 | 85 |
Һуңыраҡ был проблема 1920 йылдарҙа СССР-ҙа ла (ҡара: латинлаштырыу) күтәрелгән. | Позднее эта проблема поднималась в СССР в 1920-х годах. | 0.702073 | real | 79 | 55 |
100 миллион тирәһе кеше өсөн немец теле- туған тел. | 100 млн людей немецкий язык - это родной язык. | 0.908319 | real | 51 | 46 |
Һөйләмдәрҙең төп тибы — ҡылымлы. | Осн. тип предложения — глагольный. | 0.391167 | real | 32 | 34 |
Яҙыу латин алфавиты нигеҙендә башҡарыла. | Письменность функционирует на основе латинского алфавита. | 0.836765 | real | 40 | 57 |
Хәҙерге немец алфавиты 26 хәрефтән тора. | Совр. нем. алфавит состоит из 26 букв. | 0.7719 | real | 40 | 38 |
Ерле һөйләштәрҙе диалекттарҙан айырып ҡарамайҙар. | Диалоги не отрыгивают покрышки. | 0.336236 | real | 49 | 31 |
Карл империяһына хәҙерге Франция, Италия, Германия ерҙәре инә. | империи нынешние Францию, Италию и Германию. | 0.82067 | real | 62 | 44 |
Урта үрге немец теленең ерле һөйләштә ҡулланыш үҙенсәлектәре мәҙәни берлекте нығытыуға ҡамасаулай һәм XIII быуат башынан алып, шағирҙар диалект һүҙҙәрен ҡулланмаҫҡа тырыша башлай-улар үҙ әҫәрҙәрен уҡыусылар һанын арттырырға тырыша, был дөйөм немец телен булдырыуға табан яһалған тәүге аҙым тип ҡарала. | Весомые региональные особенности употребления языка усложняли процесс создания культурной целостности и побудили поэтов начала 13-го века избегать диалектные формы с целью расширить круг потенциальных читателей, что рассматривается первой попыткой создания общенемецкого языка. | 0.438776 | real | 301 | 277 |
Ганза ҡалалары сәскә атҡан осорҙа Германияның бөтә төньяғында түбәнге немец диалекттары һәм нидерланд теле өҫтөнлөк итә. | В эпоху Ганзейского союза север Германии говорил на нижненемецких диалектах и нидерландском языке. | 0.773803 | real | 120 | 98 |
Һүҙлектәрҙә немец һүҙҙәре умлаутты иҫәпкә алмай ғына ҡуйыла . | В словарях немецкие слова располагаются без учёта. | 0.577291 | real | 61 | 50 |
Айырым гот ҡулъяҙмаһы һәм фрактура булған (1941 йылға тиклем мәктәптә өйрәтелгәндәр). | Существовали также особый готический рукописный шрифт и фрактура (преподавались в школах до 1941 года). | 0.779763 | real | 85 | 103 |
Антиква XIX быуаттан башлап башта рәсми ҡулланышта булмай , 1918 йылғы ноябрь революцияһынан һуң рәсми рәүештә индерелә. | Антиква используется сначала неофициально с XIX века , а после ноябрьской революции 1918 года вводится официально. | 0.828219 | real | 120 | 114 |
Рәсәйҙә әле лә немец телен мәктәптәрҙә өйрәнеү дауам итә. | Немецкий язык изучают сейчас в школах. | 0.765906 | real | 57 | 38 |
Шулай уҡ немец телен тәрән өйрәнгән мәктәптәр ҙә бар. | Есть также группа, изучающая немецкий язык. | 0.849078 | real | 53 | 43 |
Бишауыл-Уңғар ауылы Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районында урынлашҡан. | Село Бишаул-Унгарово расположено в Кармаскалинском районе Башкортостана. | 0.73701 | real | 68 | 72 |
Һәүәләй ауыл советына ҡарай. | Относится к Савалеевскому сельскому совету. | 0.670212 | real | 28 | 43 |
Район үҙәге Ҡырмыҫҡалы ауылынан 15 саҡрым, Һәүәләй ауылынан 4 саҡрым алыҫлыҡта. | Райцентр находится в 15 км от села Кармаскалы, в 4 км от села Савалеево. | 0.705458 | real | 79 | 72 |
Ҡарламан тимер юл станцияһы 2 саҡрым алыҫлыҡта. | Железнодорожная станция Карламан находится на расстоянии 2 км. | 0.600955 | real | 47 | 62 |
Ауыл тураһында билдәле тәүге яҙма мәғлүмәттәр 1648 йыл менән билдәләнә. | Первые известные письменные данные о селе отмечаются 1648 годом. | 0.787265 | real | 71 | 64 |
Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы. | Заслуженный учитель Башкортостана. | 0.44523 | real | 38 | 34 |
Башҡортостан. | Башкортостан. | 0.619473 | real | 13 | 13 |
Төрки нигеҙҙә уртаҡ әҙәби тел барлыҡҡа килә. | На тюркской основе появляется общий литературный язык. | 0.762722 | real | 44 | 54 |
Был төркөмдө туплау фекерен әле ике йыл элек үк институттың фольклор бүлегендә уҡыған Вилдан Яруллин, Артур Туҡтағоловтар күтәреп сыға. | Идея собрать эту группу принадлежит Вильдану Яруллину, Артуру Туктагулову, которые еще два года назад учились на фольклорном отделении института. | 0.837584 | real | 135 | 145 |
Шул уҡ йылда ул Грозный ҡалаһында Бөтә Рәсәй йәштәр эстрада төркөмдәре конкурсында лауреат исеменә лайыҡ була. | В том же году он стал лауреатом Всероссийского конкурса молодежных эстрадных групп в Грозном. | 0.822018 | real | 110 | 93 |
1992 йыл Алматыла «Азия тауышы» фестивалендә төркөм дипломант була. | В 1992 году группа стала дипломантом фестиваля "Голос Азии" в Алматы. | 0.864263 | real | 67 | 69 |
1994 йылда төркөм Төркиәлә үткән Бөтә донъя йәштәр фестивалендә ҡатнаша. | В 1994 году группа участвовала во Всемирном фестивале молодежи в Турции. | 0.797204 | real | 72 | 72 |
Боронғо ҡыпсаҡ ҡәбиләләре теленә барып тоташа. | Восходит к языку древних кипчакских племен. | 0.648103 | real | 46 | 43 |
Синтаксиста сифат ҡылым, хәл ҡылым менән төҙөлгән конструкциялар киң ҡулланыла. | В синтаксисе широко представлены конструкции, образуемые причастиями и деепричастиями. | 0.76106 | real | 79 | 86 |
Хәҙерге ҡаҙаҡ алфавиты 42 хәрефтән тора. | Современный казахский алфавит состоит из 42 букв. | 0.879864 | real | 40 | 49 |
Ҡырмыҫҡалы — Ҡырмыҫҡалы районының үҙәге (1930). | Кармаскалы - центр Кармаскалинского района (1930). | 0.808564 | real | 47 | 50 |
Билдәле яҙма мәғлүмәттәр буйынса ауылды мишәрҙәр 1758 йылда ойошторған. | По известным письменным данным, деревню мишари организовали в 1758 году. | 0.73796 | real | 71 | 72 |
Ғәҙәттә 6 ай һайын яңы өлгөһө сыға. | Обычно каждые 6 месяцев выходит новый образец. | 0.768791 | real | 35 | 46 |
Был йыйынтыҡта мосолмандар өсөн бик күп программалар бар. | В этом сборнике много программ для мусульман. | 0.808584 | real | 57 | 45 |
Ҡаланың почётлы гражданы (1987). | Девочка из города (1986). | 0.556215 | real | 32 | 25 |
Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1996). | Выдающийся спортсмен Республики Башкортостан (1996). | 0.811801 | real | 56 | 52 |
Сығышы менән ошо ҡаланан. | отсюда, из этого города. | 0.502076 | real | 25 | 24 |
РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы. | Заслуженный архитектор РСФСР. | 0.912819 | real | 33 | 29 |
Нефть һәм газды сығарыу эштәрен «Октябрьскнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы башҡара. | Работы по добыче нефти и газа осуществляет НГДУ "Октябрьскнефть". | 0.785323 | real | 89 | 65 |
Нефть ташыу эшен Собханғол эшселәр ҡасабаһы белгестәре үтәй. | Транспортировку нефти выполняют специалисты из рабочего поселка Субханкулово. | 0.591428 | real | 60 | 77 |
Мәҙәниәт һарайы, 3 мәҙәниәт йорто, 17 китапхана, спорт комплексы бар. | Есть Дворец культуры, 3 дома культуры, 17 библиотек, спортивный комплекс. | 0.921048 | real | 69 | 73 |
Монгол тарих китабы буйынса, ул ҡулында ҡан төйөрө менән тыуа, был уның киләсәктә ҙур юлбашсы булыуына ишара була. | По книге монгольской истории, она рождается с оттенком крови в руках, что указывает на то, что она будет большим вождем в будущем. | 0.757938 | real | 114 | 130 |
Оэлун балалары менән далала бөтөнләй яҡлауһыҙ ҡала. | Валя остается с детьми, без всякой поддержки. | 0.331391 | real | 51 | 45 |
Был андаларҙың аралары боҙолоуына сәбәпсе була. | Это привело к нарушению дистанции между ними. | 0.601313 | real | 47 | 45 |
Артабан ул хандың иң тоғро нүкәрҙәренең береһенә әйләнә. | Но фигурирует как один из самых лояльных его подчиненных. | 0.596713 | real | 56 | 57 |
Шулай итеп, Тоорил еңелә, ә Джамуха ҡасып өлгөрә. | Майкл расстраивается, и Кимии начинает плакать. | 0.263633 | real | 49 | 47 |
Был һуғыштан һуң кирәй ҡәбиләһе тулыһынса тар-мар ителеп, юҡҡа сыға. | После этой войны племя Кирея было полностью разрушено и уничтожено. | 0.32379 | real | 68 | 67 |
Ысынлап та, танғуттар цзиндарҙан ярҙам һорай, ләкин уларҙың үтенестәре кире ҡағыла. | Гости просили охладить, но их просьбы проигнорировали . | 0.405697 | real | 83 | 55 |
1215 йылда Сыңғыҙ Цзинь династияһының баш ҡалаһы Чжундуны (хәҙерге Пекин) ҡамап, баҫып ала һәм талай. | В 1215 году Чингиз захватил и разграбил столицу Цзинь Чжунду (современный Пекин). | 0.916391 | real | 101 | 81 |
Был ваҡытҡа монгол ғәскәре унлап йылдар дауамында барған Көнбайыш Си Ся һәм Цзинь династияһына ҡаршы һуғыштан йонсоған була. | К этому времени монгольская армия была истощена с десяти лет непрерывного проведения кампании в Китае против Западного Ся и династии Цзинь. | 0.788456 | real | 124 | 139 |
Кучулук ғәскәре Ҡашҡарҙың көнбайышында монголдарҙан еңелә. | Люди бежали на юг, спасаясь от монгольских захватчиков. | 0.264538 | real | 58 | 55 |
Башҡорт иле Башҡорт иленең монгол ханлығына инеү үҙенсәлектәре төплө өйрәнелмәгән. | Особенности вхождения Башкирской страны в монгольское ханство изучены недостаточно подробно. | 0.701902 | real | 82 | 92 |
Сыңғыҙхан икенсе мәртәбә шаһтың үҙеңә илселәр ебәрә. | Чингисхан второй раз посылает послов к самому принцу. | 0.57555 | real | 52 | 53 |
Шаһ уларҙың береһен генә иҫән ҡалдыра, ҡалғандарының башын киҫтерә. | Шах только одного из них оставил в живых, остальным голову отрезал. | 0.540681 | real | 67 | 67 |
Сыңғыҙхан ғәскәрен өс өлөшкә бүлә. | Казахское ханство разделялось на три части. | 0.446377 | real | 34 | 43 |
Шаһ үҙенең ғәскәрен бер нисә кесе өлөшкә бүлеп, төрлө ҡалаларға ебәрә. | Шах разделил свое войско на несколько малых частей и отправил его в разные города. | 0.506956 | real | 70 | 82 |
Монголдарҙың был яуы уғата ҡырағай алып барыла. | Монголы его завоевывали. | 0.268181 | real | 47 | 24 |
Сыңғыҙхан шаһ биләмәләрен генә түгел, ҡалаларҙы, хатта яҡын-тирәләге ауылдарҙы тулыһынса юҡ итергә бойора. | Чингисхан приказал полностью уничтожить не только территории шаха, но и города, даже близлежащие деревни. | 0.553892 | real | 106 | 105 |
Әммә үҙ-ара килешә алмау сәбәпле, ғәскәр тағы бүленә һәм улар, тар-мар ителеп, Бохараға тағы ҡасырға мәжбүр була. | Но из-за того, что не удалось договориться, войска снова были разделены, и они были разбиты и вынуждены бежать в Бухару. | 0.501692 | real | 113 | 120 |
Артабан улар Ҡара диңгеҙ буйында ҡыш сыға һәм кире юлға борола. | Далее они выходят зимой на побережье Черного моря и поворачивают обратно. | 0.709436 | real | 63 | 73 |
Хәҙер рус кенәздәре солох тәҡдим итә. | Теперь русские князья предлагают солох. | 0.830609 | real | 37 | 39 |
Сүбәдәй кенәздәрҙе ғәфү итергә йыйынмай. | Конах не прощает измены. | 0.347033 | real | 40 | 24 |
Улар Хәрәзмгә иғтибарын йүнәлткән монголдар берләшкән ғәскәргә ҡаршы тора алмаҫына иҫәп тота. | Очевидно, что монголы не хотят быть вовлеченными в конфликт. | 0.563971 | real | 93 | 60 |
Үлеменең сәбәбе аныҡ билдәле түгел. | Причина смерти точно не известна. | 0.448967 | real | 35 | 33 |
Ҡайһы бер фараздар буйынса, атынан ҡолай, икенсе фараздар буйынса, ул үпкә ауырыуынан үлә. | По некоторым прогнозам, он упал с лошади, по другим прогнозам, умер от легочной болезни. | 0.741903 | real | 90 | 88 |
Сыңғыҙхан үҙен үҙ ҡәбиләһе ҡанундары буйынса, йәшерен ерләүҙәрен һорай. | Чингисхан просит его тайно похоронить по законам своего племени. | 0.453548 | real | 71 | 64 |
Үлеменән һуң уның кәүҙәһен Монголияға, фараздар буйынса, тыуған урынына ҡайтаралар. | После смерти его тело, предположительно, вернули на родину в Монголию. | 0.423422 | real | 83 | 70 |
Баҫып алыу яуҙары ваҡытында дини йорттарҙы таларға рөхсәт ителмәй, дин әһелдәре, уҡытыусылар яһаҡ түләүҙәрҙән азат ителә. | Во время захвата не разрешалось грабить религиозные дома, священнослужители, учителя были освобождены от уплаты платных услуг. | 0.692546 | real | 121 | 126 |
Быуаттар буйына Сыңғыҙхан исеме монгол, төрөк халҡы араһында бөйөк еңеүсе, монгол дәүләтен ойоштороусы булараҡ ололап телгә алына, ә монгол ғәскәре үткән рус ерҙәрендә һәм Ираҡ, Иран кеүек илдәрҙә ул ҡан ҡойоусы, ҡыйратыусы булараҡ хәтерҙә ҡалған. | На протяжении веков имя Чингисхана упоминалось как монгола, великий победитель среди турецкого народа, организатор монгольского государства, а на русских землях, где проходило монгольское войско, и в таких странах, как Ирак и Иран, он запомнился как переливающий, избивающий кровь. | 0.874142 | real | 247 | 281 |
Ҡояшта туҡтауһыҙ термоядро реакцияһы бара, һөҙөмтәлә ифрат ҙур энергия бүленеп сыға. | На Солнце идет непрерывная термоядерная реакция, в результате которой выделяется огромная энергия. | 0.762181 | real | 84 | 98 |
Шуның ике миллиардтан бер өлөшө генә Ергә килеп етә. | Из них лишь немногим более двух миллиардов доходит до Земли. | 0.724055 | real | 52 | 60 |
Ҡояштың массаһы үҙе тирәләй әйләнгән бөтә планеталар массаһынан 750 тапҡырға артығырак. | По своей массе Солнце превышает массу планет в 750 раз. | 0.790924 | real | 87 | 55 |
Бөтә йондоҙҙар кеүек үк Ҡояш та янар шар. | Все звёзды как будто летят. | 0.317419 | real | 41 | 27 |
Эсендә температура 15 миллион градусҡа етә. | Температура в ядре составляет около 15 миллионов Кельвинов. | 0.784722 | real | 43 | 59 |
Ҡояш Ерҙәге тереклекте тәьмин итә. | солнце поддерживает жизнь на земле. | 0.49293 | real | 34 | 35 |
Ҡояш яҡтылығында фотосинтез процесы башҡарыла. | Листовая пластина поглощает солнечный свет, происходит процесс фотосинтеза. | 0.707173 | real | 46 | 75 |
миллион йылдар элек Ҡояш энергияһын туплаған. | Десять миллиардов лет назад образовалось Солнце. | 0.567013 | real | 45 | 48 |
Төньяҡтан диңгеҙгә Ҡырым ярымутрауы уйылып кергән. | С севера в море врезался Крымский полуостров. | 0.672686 | real | 50 | 45 |
Ҡара диңгеҙ аша Европа менән Кесе Азия сиге үтә. | Через Черное море проходит граница Европы и Малой Азии. | 0.888022 | real | 48 | 55 |
Ҡара диңгеҙҙең һауа торошона Атлантик океан да йоғонто яһай. | Загрязняется и Мировой океан. | 0.501905 | real | 60 | 29 |
Йәй көнө диңгеҙ өҫтөндә Азор антициклоны һауа торошона тәьҫир итә. | В ближайшие дни территория Поморья будет находиться под влиянием арктического антициклона. | 0.659704 | real | 66 | 90 |
Балыҡтар тоҙло һәм сөсө һыуҙарҙа, тау шишмәләренән алып океан тәрәнлектәренә тиклем тереклек итә. | Рыбы обитают в соленых и пресных водах, от горных родников до глубин океана. | 0.73569 | real | 97 | 76 |
Балыҡтар һыу экосистемаһында аҙыҡ сылбыры булараҡ ҙур роль уйнай, шулай уҡ кеше өсөн аҙыҡ булып тора. | Рыбы играют большую роль в водной экосистеме как пищевая цепочка, а также являются кормом для человека. | 0.682085 | real | 101 | 103 |
Зоологияның балыҡтарҙы өйрәнә торған фәне ихтиология тип атала. | Наука зоологии, изучающая рыбу, называется ихтиологией. | 0.732951 | real | 63 | 55 |
Океандарҙа, диңгеҙҙәрҙә, йылғаларҙа, күлдәрҙә, даими һәм вакытлыса булған һыу ятҡылыҡтарында тереклек итәләр. | Обитают в морях, океанах, реках и озёрах, в постоянных и временных водоёмах. | 0.604567 | real | 109 | 76 |
Балыҡтар, береһе өҫтөнә береһе ятҡан, һөйәк пластинкалар (тәңкәләр) менән ҡапланған. | Рыба лежит одна на другой, покрыта костными пластинками (монетами). | 0.648945 | real | 84 | 67 |
Тәңкәләр тиренән (дермадан) барлыҡҡа килә. | Стельки производятся из кожи. | 0.452405 | real | 42 | 29 |
Тәңкә япманың өҫтө лайла менән ҡапланған. | Поверхность чешуи покрыта слизью. | 0.676539 | real | 41 | 33 |
Кесе мейе хәрәкәт координацияһы өсөн яуап бирә. | Устойчивые колеса отвечают за мобильность устройства. | 0.473189 | real | 47 | 53 |
Балыҡтарҙың үҙ-үҙҙәрен тотоуында шартһыҙ һәм шартлы рефлекстар күҙәтелә. | В поведении рыб проявляются условные и безусловные рефлексы. | 0.815844 | real | 72 | 60 |
Күҙҙәр баштың ике яғында урынлашҡан һәм яҡындағы предметтарҙы яҡшы күрергә яраҡлашҡан. | Глаза расположены по обеим сторонам головы для лучшего обзора окрестностей. | 0.53735 | real | 86 | 75 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.