Datasets:
BorisTM
/
bak-rus-parallel

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
Был һунар итеү өсөн ҡулайлы булыу менән аңлатыла.
Это объясняется удобством для охоты.
0.648035
real
49
36
Өйөрҙөң төп нигеҙен үрсем биреүсе парҙар тәшкил итә.
Основную основу семейства составляют пары, дающие приплод.
0.396631
real
52
58
Шулай итеп, алты — ун ике йәнлектән торған өйөр барлыҡҡа килә.
Таким образом, образуется шатер, состоящий из шести - двенадцати животных.
0.742617
real
62
74
Әгәр ҙә ул артыҡ ҙурайып китһә, ике һәм унан да күберәк өлөшкә бүленә.
Если он слишком увеличится, то делится на две и более части.
0.610852
real
70
60
Йәш төркөм иһә яңы ер эҙләп китә.
А молодая группа ищет новую землю.
0.58708
real
33
34
Һәр береһенең башында башлыҡ була.
Есть каждую главу начинать.
0.497251
real
34
27
Уны белгестәр «альфа» тип атай.
Ее специалисты называют "альфа".
0.854122
real
31
32
Ата «альфа» бөтә өйөргә лә хужа.
Отец владеет всем вихрем "альфа".
0.727707
real
32
33
Инә башлыҡ ҡайһы бер осраҡтарҙа бөтә өйөрҙөң иғтибар үҙәгендә була.
Самка в некоторых случаях находится в центре внимания всего отрывка.
0.544849
real
67
68
Мәҫәлән, ҡышын нәҡ ул дөйөм олоуҙы (башҡа өйөр менән аралашыуҙы, ҡурҡыныс янауын, табыш тураһында иҫкәртеүҙе һәм башҡаларҙы аңлата) башлап ебәрә.
Например, зимой именно он начинает общий обряд - общение с другими домочадцами, угрозу, предостережение о доходах и так далее.
0.515006
real
145
126
Өйөрҙә һәр ваҡыт социаль статус билдәләнеп тора: иерархияның түбәндәрәк баҫҡысында торғандар гелән өҫкәрәк үрләргә тырыша.
В монастыре всегда определяется социальный статус: Те, кто находится на более низкой ступени иерархии, стараются продвигаться вверх.
0.770981
real
122
132
Шуға башлыҡ һәр саҡ үҙ урынын иҫбатлай, әммә был өйөр эсендә талашҡа килтерә тигән һүҙ түгел.
Поэтому глава всегда доказывает свое место, но это не значит, что внутри дома происходят ссоры.
0.464643
real
93
95
Бөтә мөнәсәбәттәр айырым ымдар, ырылдауҙар һәм йәнлектәрҙең кәүҙәләренең тотошо аша алып барыла.
Все отношения ведутся через отдельные лица, рычаги и поведение тел животных.
0.59486
real
96
76
Өйөрҙәр бер-береһе менән бик һирәк осраша.
Односкатные очень редко встречаются.
0.791662
real
42
36
Аралашыуҙары ым һәм ырылдау менән сикләнә.
Общение ограничивается жестом и рычанием.
0.531792
real
42
41
Хатта һирәк кенә осраҡта өйөрҙәрҙең берләшеүе ихтимал.
Но даже боковые приседания могут стать повторяющимися.
0.640464
real
54
54
Әллә ҡайҙа китмәй, эттәргә иғтибар менән ҡараһаҡ та, бүреләрҙең үҙ-ара нисек аңлашыуын төҫмөрләргә мөмкин.
Никуда не уезжает, хотя мы внимательно относимся к собакам, можно представить, как волки понимают между собой.
0.461243
real
106
110
Мәҫәлән, шатлыҡтарын, сәләмләүҙәрен белдерһәләр, ҡойроҡтарын һелкәләр (ә былай бүреләрҙең ҡойроғо күпселек ваҡытта хәрәкәтһеҙ йөрөй), артҡы аяҡ араһына ҡыҫһалар — ҡурҡыуҙы һәм буйһоноуҙы, арҡаһы менән тигеҙ итеп һуҙылһа, көс һәм бойондороҡһоҙлоҡто аңлата.
Например, если они выражают радость и приветствия, они скребуют хвосты (а так у волков хвост в большинстве случаев неподвижен), а между задними ногами сжимают - означают страх и покорность, силу и независимость, если равномерно затягивают спиной.
0.624291
real
255
246
Был тауыштарының төрлөлөгөнән генә килмәй, өйөрҙә тотҡан социаль урындарына ла ҡарай.
Они не только следят, но и рассказывают о ходе голосования на своих страницах в соцсетях.
0.486489
real
85
89
Бүре көсөктәре инә һөтөн өс-дүрт ай имә.
Волчьи щенки по три-четыре месяца кормят самку.
0.615301
real
40
47
Көсөктәр ике-өс айлыҡ булғас, уларға әсәһе ярым эшкәртелгән итте ашата һәм сей иткә өйрәтә башлай.
Когда щенкам было от двух до трех месяцев, их мать стала кормить полупереработанным мясом и обучать сырому.
0.622806
real
98
107
Бүренең ғүмеренә килгәндә, тәбиғәт шарттарында һирәк кенә һигеҙ-ун йыл йәшәйҙәр, ә зоопарктарҙа егерме йәшкә еткәндәре лә осрай.
Что касается жизни волка, то в природных условиях редко живут восемь-десять лет, а в зоопарках встречаются и те, кто достиг двадцати лет.
0.745117
real
128
137
Уларҙы күҙ тейеүҙән, ауырыуҙан һаҡлаусы булараҡ сәңгелдәккә, балаларҙың кейеменә тағып ҡуйғандар.
Их надевали на колеса, на детскую одежду, как защитника от недомоганий, болезней.
0.318221
real
97
81
Бүре башын йорт нигеҙе аҫтына күмеү йолаһы ла бар.
Есть обычай закапывать волчью голову под фундамент дома.
0.574459
real
50
56
Бүре үтен күкрәк ауырыуы, йүткергәндә, ҡотороу менән ауырығанда дарыу итеп ҡулланғандар.
Волчью желчь использовали как лекарство при грудной болезни, кашле, бешенстве.
0.61245
real
88
78
Бүренән һаҡланыу өсөн төрлө им-том, уларҙың башлығы тип иҫәпләнгән изгеләргә һәм ендәргә мөрәжәғәттәр ҙә бар.
Для защиты от волка есть различные флаги, обращения к святым и половым, которые считаются их главами.
0.340721
real
109
101
Украиндар мифологияһына күҙ һалһаҡ, бүреләр йылына бер тапҡыр балалай.
Если взглянуть на мифологию украинцев, волки рождаются один раз в год.
0.571007
real
70
70
Ошо хаҡтағы легендаларҙа, шайтан бүрене балсыҡтан яһаған йәки ағастан юнған, тип әйтелә, әммә уға йән бирә алмай.
В легендах об этом говорится, что шайтан сделал волка из глины или из дерева, но не может дать ему жизни.
0.639247
real
113
105
Шулай уҡ сит ил баҫҡынсыларын да бүре өйөрөнә тиңләйҙәр.
Также к волчьему вихрю приравнивают и иностранных захватчиков.
0.65679
real
56
62
Ҡайһы бер милләт вәкилдәре ағас олонондағы ҡара бәшмәкте һәм ағастың ҡара үҙәген «бүре» тип атай.
Представители некоторых национальностей называют черный гриб и черный ствол дерева "волком".
0.603487
real
97
92
Кеше тәненә сыҡҡан шеште бүре һөйәге менән йәки бүре ите ашаған кеше ярҙамында дауалайҙар.
Опухоль, которая появляется на теле человека, лечат волчьей костью или с помощью человека, который съедает волчью мясо.
0.60114
real
90
119
Икенсенән, шайтан үҙе эргәһендә һәр ваҡыт берәй бүрене эйәртеп йөрөтә.
Во-вторых, дьявол всегда водит рядом с собой какого-нибудь волка.
0.593932
real
70
65
Ҡойроғон ауырыу кеше тағып йөрөр булған.
Хвост должен был носить больной.
0.488738
real
40
32
Бүре балаһын бүреккә һалһаң да урманға ҡарай.
Волка в шапку положишь, а он в лес смотрит.
0.264738
real
45
43
Азия менән бергә Евразия ҡитғаһын барлыҡҡа килтерә.
Вместе с Азией создает евразийский континент.
0.883064
real
51
45
VI быуат аҙағы), беренсе китабы Европаға бағышлана.
10.В XV в. В Европе появилась первая печатная книга.
0.387153
real
51
52
Хәҙер продукцияның күпселеге унан ситтә сығарыла.
Теперь от большей части обвинений стали отказываться.
0.370169
real
49
53
Европаға шулай уҡ яҡында ятҡан утрауҙар керә.
В Европу также входят все близлежащие острова.
0.493418
real
45
46
Сәнәғәт үҫеше (индустриализация) ауыл кешеләренең ҡалаға эш эҙләп күсенә башлауына килтерә.
Активная индустриализация заставляет крестьян ехать в города в поисках работы.
0.673967
real
91
78
Хәҙерге демократия Бөйөк француз революцияһы осоронда XVIII быуат аҙағына тыуған тип иҫәпләнә.
Считается, что современная демократия зародилась во время Великой французской революции конца 18 века.
0.800697
real
94
102
Йәмғиәттә буржуазия хакимлығы урынлаша башлай.
Началась сдача суверенитета.
0.394535
real
46
28
Икенсе донъя һуғышынан һуң донъяла яңы тәртип урынлаштырыла.
После второй мировой войны возник новый интернациональный строй.
0.505693
real
60
64
1990 йылдар башында Советтар Союзы һәм Көнсығыш блок тарҡала.
В начале 1990-х распались и Советский Союз, и Восточный блок.
0.837475
real
61
61
Германия Демократик Республикаһы менән Германия Федератив Республикаһы берләшә.
Германская Демократическая Республика объединилась с Федеративной Республикой Германии.
0.827297
real
79
87
2009 йылда Европала идара ителгән активтар донъялағы бар активтарҙың өстән бер өлөшөн тәшкил итә.
В 2009 году общие активы под управлением в Европе составляли треть мировых активов.
0.812982
real
97
83
Иң бай илдәр Көнбайыш һәм Төньяҡ Европала урынлашҡан, Көнсығыш Европа һәм Балкан илдәрендә социализм һәм Югославиялағы һуғыш эҙемтәләре әле булһа һиҙелә.
Самые богатые страны в основном расположены в Западной и Северной Европе, в то время как влияние социализма и Югославских войн, все ещё ощущается во многих странах Восточной Европы и на Балканах.
0.806123
real
153
195
Көнсығыш һәм Төньяҡ Европала ул тиклем тығыҙ түгел.
В то время как в Восточной и Южной Европе ситуация не столь радужная.
0.682199
real
51
69
Европа илдәренең яртыһынан күберәгендә ололар уртаса 80 йәшкә тиклем йәшәй.
Примерно в половине европейских стран она превышает 80 лет.
0.681502
real
75
59
Европалағы төп халыҡ-ара ойошмалар түбәндә килтерелә.
Ниже перечислены основные международные объединения в Европе.
0.501715
real
53
61
Әле 47 дәүләт- Европа Советы ағзаһы .
В настоящее время 47 государств являются членами Совета Европы.
0.888722
real
37
63
Европа союзы шулай уҡ унда ағза булған илдәрҙең сәйәси өлкәләге аҙымдарын координациялай.
Парламентарии также обсудили последние политические события в европейских регионах.
0.539599
real
89
83
НАТО АҠШ етәкселегендә Европа илдәрен Советтар Союзына һәм уның союздаштарына ҡаршы берләштереүҙе маҡсат иткән союз.
НАТО создавалась как фирма для сплочения западноевропейских стран под командованием США против союза Советских Социалистических Республик и его союзников.
0.813456
real
116
154
Ойошма коллектив оборона тураһында килешеү нигеҙендә төҙөлгән.
Общество создано на основании учредительного договора.
0.488882
real
62
54
Етәкселеге Копенгагенда урынлашҡан.
Крест водружён на своё место.
0.38465
real
35
29
Ассамблея был илдәрҙең эшмәкәрлеген координациялай, өс ил парламентына консультациялар бирә һәм резолюция, ҡарар һәм тәҡдимдәр аша берҙәм ҡарашын еткерә.
Ассамблея политическая карта европы доклад действия, консультирует парламенты трёх стран и декларирует согласованные позиции в виде резолюций, решений и рекомендаций.
0.70511
real
153
166
Уның даими ағзалары: Дания, Исландия, Норвегия, Рәсәй, Финляндия һәм Швеция, һәмм шулай уҡ Европа йәмғиәттәре комиссияһы (КЕС).
Его постоянными членами являются Норвегия, Исландия, Дания, Финляндия, Швеция, Россия и комиссия Европейских сообществ.
0.884899
real
127
119
Уға Европа илдәренең милли футбол ассоциациялары инә.
Она объединяет национальные футбольные ассоциации европейских стран.
0.869146
real
53
68
УЕФА Европалағы бөтә клубтар һәм йыйылма командалар ярыштарын ойоштороу менән шөғөлләнә, уға ингән клубтар һәм милли ассоциациялар араһында рекламанан ингән килемде һәм трансляцияларҙы бүлә.
УЕФА занимается организацией всех европейских соревнований клубов и сборных, распределяет доходы от рекламы и трансляций между клубами и национальными ассоциациями, входящими в её состав.
0.795067
real
190
187
Был илдәрҙән тыш, УЕФА-ға биләмәләре тотошлай Азияла урынлашҡан Израиль дә инә (Израиль футбол ассоциацияһы).
Помимо перечисленных выше стран, в УЕФА также входит Израиль Израильская футбольная ассоциация полностью расположенный в Азии.
0.800678
real
109
126
Башҡортостанда 5 төрө үҫә.
В Башкортостане произрастает 5 видов.
0.805782
real
26
37
Бейеклеге 20 метрға етә.
Высота достигает 20 метров.
0.849141
real
24
27
Апрель-май айҙарында сәскә ата, емеше август-сентябрҙә өлгөрә.
Цветут в апреле-мае, плоды созревают в августе-сентябре.
0.829062
real
62
56
Сәскәләре күркһеҙ, бер енесле, оҙон һырғаларҙа.
Цветки невзрачные, однополые, на длинных катках.
0.677006
real
47
48
Йәшел төҫтәге ҡыҫҡа емешлек (инә) һырғалары ҡыҫҡа үренделәрҙәге бөрөләрҙән барлыҡҡа килә.
Короткие плёнки (самки) зеленого цвета образуются из почков коротких побегов.
0.48311
real
89
77
Апрель-июндә япраҡ ярған ваҡытта сәскә ата.
На фотоснимках, полученных в апреле, Янгон предстает в зеленом цвете.
0.544812
real
43
69
Емеше — ярылы ҡырпыуы булған ваҡ, ялпаҡланған сәтләүек, йәй аҙағында, көҙөн өлгөрә.
Плод - мелкий, липкий орешник с перепончатым рубцом, созревает в конце лета, осенью.
0.588838
real
83
84
Япраҡтары, бөрөләре, дегете медицинала файҙаланыла, ҡайын һутын поливитаминлы эсемлек итеп ҡулланалар.
Листья, почки, дёготь применяются в медицине, пасоку, берёзовый сок используют как поливитаминный напитоколо
0.679986
real
102
108
Әзербайжан, үҙ сиратында, Әрмәнстандың Арцвашен эксклавын үҙ күҙәтеүе аҫтында тота.
Сам же Азербайджан контролирует некоторую территорию Армении.
0.492773
real
83
61
1918 йылда Гәнжә ҡалаһы бер нисә ай баш ҡалаһы була.
В 1918 в течение нескольких месяцев возглавлял правительство.
0.845627
real
52
61
Әзербайжан Демократик Республикаһының үҙаллылығы 1918 йылдың 28 майында иғлан ителә.
Азербайджанская Демократическая Республика была провозглашена 28 мая 1918 года.
0.870727
real
84
79
И. М. Дьяконов, В. Ф. Минорский билдәләүенсә, XX быуатҡа тиклем был термин Ирандың төньяҡ-көнбайыш төрөксә һөйләшкән төбәген билдәләгәндә ҡулланыла.
Как отмечали И.М.Дьяконов и В.Ф.Минорский, до XX века этот термин употреблялся только в отношении тюркоговорящего региона северо-западного Ирана.
0.853414
real
148
145
ӘДР-ҙың ҡолауынан һәм совет власының килеүенән һуң, 1920 йылдың 28 апрелендә был флаг кире ҡағыла.
После падения 28 апреля 1920 года АДР и установления Советской власти в Азербайджане этот флаг был отвергнут.
0.819728
real
98
109
1990 йылдың 17 ноябрендә өс төҫлө флаг Юғары Нахичеван Автономиялы Республикаһының Юғары Мәжлесе ҡарары менән кире ҡайтарыла һәм дәүләт флагы булып таныла.
17 ноября 1990 года трехцветный флаг был вторично восстановлен в па решением Верховного Меджлиса Дял Автономной Республики и принят в качестве государственного флага Автономной Республики.
0.680358
real
155
188
Шул уҡ ултырышында Юғары Мәжлес Әзербайжан ССР-ның Юғары Советына өс төҫлө флагтың Әзербайжандың дәүләт символы итеп ҡабул итеү тураһында мөрәжәғәт итә.
На той же сессии Верховный Меджлис НАР ходатайствовал перед Верховным Советом Азербайджанской ССР о признании трехцветного флага в качестве государственного символа Азербайджана.
0.633843
real
152
178
1991 йылдың 5 февралендә Әзербайжан Республикаһының Юғары Советы Нахичеван Республикаһы Юғары Мәжлесенең үтенесен ҡарай һәм өс төҫлө флагты Әзербайжандың дәүләт флагы тип таныуы тураһында ҡарар сығара.
5 февраля 1991 года Верховный Совет Азербайджанской Республики рассмотрел ходатайство Верховного Совета Нахичеванской Автономной Республики и принял решение о принятии трехцветного флага в качестве государственного флага Азербайджана.
0.721496
real
201
234
Ике һүрәт тә аҡ төҫтә.
Смазываются обе картины.
0.503984
real
22
24
Гимн рәсми рәүештә (1918 рәсмиләштереп, 1920 кире алыуҙан һуң) 1991 йылда, Әзербайжан үҙаллылығын яулағас, ҡайтарыла.
Гимн был официально принят (повторно после утверждения в 1918 и отмены в 1920) в 1991 году после восстановления независимости Азербайджана.
0.867023
real
117
139
Һигеҙ ҡырлы йондоҙ төрөк халыҡтарының һигеҙ тармағын күрһәтә.
восьмиконечная звезда означает восемь ветвей тюркских народов.
0.368988
real
61
62
Ул байлыҡ, уңыш билдәһе.
Он наслаждался богатством и славой.
0.359766
real
24
35
Президент халыҡ һайлауҙарында биш йылға һайлана, хөкүмәт ағзаларын тәғәйенләй.
Президент избирается всенародным голосованием на 5 лет и назначает всех правительственных чиновников.
0.644944
real
78
101
Milli Məclis) (125 депутат), бер мандатлы округтар буйынса халыҡ һайлауҙарында биш йылға һайлана.
Национальная ассамблея (122 члена) избирается всеобщим голосованием сроком на 5 лет.
0.579153
real
97
84
2019 йылдың 1 ғинуарына Әзербайжандың Дәүләт статистика комитеты халыҡ һанын 9 981 457 кеше тип баһалай.
По данным Государственного статистического комитета Азербайджана на 1 января 2019 года в стране проживает 9 миллионов 981 тысяча 457 человек.
0.867585
real
104
141
Президент Гейдар Алиев 2001 йылдың 9 авгусындағы указы менән Әзербайжан теле һәм алфавиты көнө билдәләнә .
День 9-го августа 2001 года указом президента Гейдаром Алиевым был официально утвержден днем азербайджанского языка и алфавита.
0.829782
real
106
127
Ғәмәлдәге Әзербайжан Республикаһы Конституцияһына ярашлы, Әзербайжан донъяуи дәүләт булып тора.
Согласно действующей Конституции Азербайджанской Республики, Азербайджан является светским государством.
0.487963
real
95
104
Әзербайжан Республикаһында дин дәүләттән айырылған, ул илдә йәшәгән төрлө этник төркөмдәрҙең төрлө дине, инаныстары менән билдәләнә.
В Азербайджанской Республике религия отделена от государства и представлена совокупностью различных религиозных течений и конфессий Религия в Азербайджане.
0.607792
real
132
155
Республикала правослау динлеләр аҙ, әлеге ваҡытта был илдә 6 правослау ҡорам эшләй, шуларҙың өсәүһе Баҡыла.
Православие слабо распространено в республике, на данный момент в стране функционируют 6 православных храмов, три из которых находятся в Баку.
0.77171
real
107
142
Хәҙерге Әзербайжан территорияһында католиклыҡ XIV быуат башында тарала башлаған.
Католичество в Азербайджане стало распространяться в начале 14 века.
0.745767
real
80
68
Илдә шулай уҡ адвентистар, лютерандар, инжил христиандары, Яңы апостол сиркәүе адепттары һәм башҡалар йәшәй.
В стране также имеются лютеране, евангельские христиане, последователи Новоапостольской церкви и др.
0.72649
real
108
100
Ил биләмәһендә күрше Иран, Урта Азия, Урта диңгеҙ буйында йәшәүсе ҡайһы бер йәнлектәр бар.
На территории страны обитают некоторые виды животных из соседних территорий Ирана, Средней Азии , стран Средиземного моря.
0.855814
real
90
122
Илдең бай флора һәм фаунаһына кеше бик ныҡ көслө йоғонто яһай.
Богатая флора и фауна страны подвергается сильному антропогенному воздействию.
0.629662
real
62
78
Әзербаййжан Республикаһының экологик проблемалары бөтә үҫешкән илдәрҙеке менән бер төрлө.
Экологические проблемы России типичны для стран догоняющего развития.
0.656904
real
89
69
2009 йылдан илдә Әзербайжандың альтернатив һәм яңыртылыусы энергия сығанаҡтары буйынса дәүләт агентлығы эшләй.
Азербайджан создал Государственное агентство по альтернативным и возобновляемым источникам энергии в 2009 году для развития возобновляемых источников энергии.
0.830167
real
110
158
Әзербайжанда шулай уҡ 800 яҡын батҡаҡ вулканы бар,улар һаны буйынса Әзербайжан донъяла беренсе урында тора.
Также на территории Азербайджана находится около 800 грязевых вулканов, что делает Азербайджан первым в мире по количеству грязевых вулканов.
0.628246
real
107
141
2011 йылда үткән халыҡ иҫәбе буйынса Әрмәнстан Республикаһында 2 млн.
В 2011 году в РФ было зарегистрировано 2 млн.
0.85773
real
69
45
Советтар Союзы тарҡалғандан һуң 1991 йылдың 23 сентябрендә үткәрелгән референдум нигеҙендә Әрмәнстан Республикаһы бойондороҡһоҙ илгә әйләнә.
После распада Советского Союза, начиная с 23 сентября 1991 года официальное название Армении стала Республика Армения.
0.700983
real
140
118
Әммә ул империяны Рим ҡырып ала.
Но империю покорил Рим.
0.833302
real
32
23
Ул территориялар борондан әрмән халҡының артында булһала, Рәсәйгә ҡушылыу ваҡытына әрмән халҡы иҫәбе 20 процент ҡына күрһәткән.
Эти территории издавна находились за пределами армянского народа, и к моменту присоединения к России численность армянского населения показала лишь 20 процентов.
0.688632
real
127
161
Шуға Әрмәнстанда 74 һыу һаҡсылығы төҙөлгән.
Чтобы решить проблему с дефицитом воды, в Армении создано 74 водохранилища.
0.722709
real
43
75
Эсәр һыуҙың 96 проценты ер аҫтынан алына.
96 процентов питьевой воды изымается из-под земли.
0.877901
real
41
50
Сәнәғәткә кәрәкле ҡара һәм төҫлө металлдар ятҡылыҡтары бар.
Имеются месторождения черных и цветных металлов, необходимые промышленности.
0.717525
real
59
76