bak stringlengths 1 511 | rus stringlengths 1 511 | static_sim float32 0.25 1 | source stringclasses 2 values | length_bak int64 1 511 | length_rus int64 1 511 |
|---|---|---|---|---|---|
Ибн Сина Әл-Фараби менән берлектә музыка ҡоралдары тураһындағы фәнде нигеҙләй, был фән артабан күпкә һуңыраҡ осорҙа Европала үҫеш ала. | Авиценна совместно с Аль-Фараби заложил основу науки о музыкальных инструментах, которая получила дальнейшее развитие в Европе в значительно более позднее время. | 0.666006 | real | 134 | 161 |
Тажикстанда уның исеме Тажик дәүләт медицина университетына һәм элек Ленин сусағы тигән атама менән билдәле булған сусаҡҡа бирелә. | В Таджикистане имя Авиценны носит Таджикский государственный медицинский университет и горная вершина, которая раньше называлась пиком Ленина. | 0.797921 | real | 130 | 142 |
Шул томшоҡтары менән мәрсендәр аҙыҡ эҙләп һыу төбөндә ҡаҙына, унда йәшеренгән һәр төрлө умыртҡаһыҙ хайуандарҙы табып ашай. | Этим рострумом они копаются на дне в поисках пищи, добывая спрятавшихся там различных беспозвоночных. | 0.541742 | real | 122 | 101 |
Бөтә мәрсендәрҙең дә ите бик юғары сифатлы һәм улар ныҡ ҡиммәтле ҡара төҫтәге ыуылдырыҡ бирә. | Все осетровые имеют мясо превосходного качества и очень ценную черного цвета икру. | 0.64304 | real | 93 | 82 |
Күберәк һыу төбөндәге хайуандар менән туҡлана. | Все больше островов покрывается водой. | 0.254196 | real | 46 | 38 |
Ғүмер оҙонлоҡтары 22-30 йыл тирәһе. | Это от 22 до 30 лет. | 0.889127 | real | 35 | 20 |
Ҡурсаулыҡ территорияһы ике ҙур өлөштән тора: Үҙән һәм Ағиҙел буйы биләмәләре. | Территория заповедника состоит из двух больших частей: Территории долины и набережной реки Белой. | 0.622191 | real | 77 | 97 |
100-ҙән ашыу төрлө баллы сәскә атҡан туғайҙары умартасылыҡ, ә урмандары солоҡсолоҡ өсөн бигерәк тә уңайлы. | Более 100 захватывающих уровней и десятки разнообразных предметов сделают геймплей весьма увлекательным. | 0.49788 | real | 106 | 104 |
Ҡоштар өсөн оялар эленә. | Губительный для птиц. | 0.374541 | real | 24 | 21 |
Бүрекле һабан турғайының бүрке бик бәләкәй була. | Красноглазая древесная лягушка весьма мала. | 0.437608 | real | 48 | 43 |
Яландарҙа, баҫыуҙарҙа йәшәй, тауышы бик тоноҡ була. | Живут на полях, полях, голос у них очень тусклый. | 0.572958 | real | 51 | 49 |
Яҙғыһын һәм йәйгеһен бөжәктәр, көҙгә табан иген орлоҡтары һәм иген бөртөктәре менән туҡлана. | Весной и летом питается насекомыми, осенью - семенами зерна и зерновыми зернами. | 0.785839 | real | 92 | 80 |
Киң таралған күсмә ҡош. | Широко распространена кочевая птица. | 0.478621 | real | 23 | 36 |
Уның башы һоро, ҡанаттары ҡара таплы. | Голова у него серая, крылья черные. | 0.460274 | real | 37 | 35 |
Кеше йәшәгән йорт-ҡура тирәһендә йәшәй. | Живет вокруг дома и постройки, где живет человек. | 0.733152 | real | 39 | 49 |
Сыйырсыҡ һәм ҡарлуғас ояларын баҫып алған осраҡтар була. | Бывают случаи, когда скворечники и ласточки зажигают. | 0.503891 | real | 56 | 53 |
XX быуаттан башлап төрлө илдәргә индерелә, унда киң тарала һәм әлеге ваҡытта, юғарыла әйтеп үтелгән урындарҙан тыш, Көньяҡ Африкала, Австралияла, Яңы Зеландияла, Төньяҡ һәм Көньяҡ Америка һәм башҡа утрауҙарҙа йәшәй. | Начиная с XX века был завезён в разные страны, широко там расселился и в настоящее время, кроме указанных выше мест, обитает также в Южной Африке, Австралии, Новой Зеландии, Северной и Южной Америке и на многих островах. | 0.807297 | real | 215 | 220 |
Бөтә ерҙә лә тиерлек ултыраҡ ҡош булып тора, тик ареалдың иң төньяҡ өлөштәренән ҡышлау өсөн көньяҡҡа күсеп килә (1000 км тиклем), ә Урта Азиянан Алғы Азияға һәм Һиндостанға осоп китә. | Практически везде является оседлой птицей, только из самых северных частей ареала на зиму откочевывает к югу (до 1000 км), а из Средней Азии улетает в Переднюю Азию и Индию. | 0.76686 | real | 183 | 173 |
Турғайҙы ауыл һәм ҡала ерҙәрендә лә, Алыҫ Төньяҡ һәм Урта Азия ауылдарында ла осратырға мөмкин осратырға мөмкин. | Воробья равно можно встретить в сельской и городской местности, в поселениях Крайнего Севера и Средней Азии. | 0.708526 | real | 112 | 108 |
Хәйер, Урта Азияла ул, ғәҙәттә, кешенән алыҫыраҡ йәшәй. | Впрочем, в Средней Азии он держится обычно вдали от человека. | 0.726975 | real | 55 | 61 |
Турғайҙың төньяҡҡа ла, көньяҡҡа ла киң таралыуы уның үрсеүсәнлеге булышлыҡ итә. | тивостоянием Юга и Севера в своих интересах. | 0.329839 | real | 79 | 44 |
Күҙәтеүҙәр буйынса, турғайҙар парҙы бөтә ғүмеренә төҙөй. | Считается, что лебеди образуют пары на всю жизнь. | 0.345337 | real | 56 | 49 |
Ғүмер оҙонлоғо уларҙың бик оҙон түгел: хәйер 9 һәм 11 йәшлек турғайҙар ҙа билдәле, уларҙың күпселеге 4 йәшкә тиклем дә йәшәмәй. | Жизнь у них не очень длинная: большинство не доживает и до 4 лет, но иногда живут до 9-10 лет. | 0.551793 | real | 127 | 94 |
Марттың икенсе яртыһында парҙарға бүленәләр һәм оя төҙөүгә тотоналар; апрелдә инә ҡош йомортҡа һала башлай. | Во второй половине марта птицы разбиваются на пары и приступают к постройке гнёзд; откладывание яиц происходит в апреле. | 0.566698 | real | 107 | 120 |
Турғайҙар йәй дауамында ике йәки өс тапҡыр бала сығара. | На протяжении жизни жужелицы размножаются два или три раза. | 0.531799 | real | 55 | 59 |
Евразияның ылыҫлы урмандарында киң таралған. | Широко распространена в хвойных лесах Евразии. | 0.556665 | real | 44 | 46 |
Ҡаурыйҙары ҡара таптар менән ҡапланған, һары-һорғолт төҫтә. | Перья покрыты чёрными пятнами, желто-серые. | 0.754533 | real | 59 | 43 |
Аҫты һары таптар менән ҡапланған. | Низ покрыт жёлтыми пятнами. | 0.769901 | real | 33 | 27 |
Ҡанаттары киң, ҡыҫҡа ҡойроғоноң осо түңәрәкләнеп тора. | Крылья широкие, короткий хвост с закругленным концом. | 0.600179 | real | 54 | 53 |
Тереклек итеүе Европаның урман зонаһында киң таралған. | Жизнь широко распространена в лесной зоне Европы. | 0.593828 | real | 54 | 49 |
Ҡайһы бер райондарҙа сиңерткә турғайы тип тә йөрөтәләр. | В некоторых районах даже называют саранчовыми. | 0.502628 | real | 55 | 46 |
Сентябрь аҙаҡтарына өйөргә тупланып осоп китәләр. | В сентябре их перемешивают с песком и помещают в прохладу. | 0.54174 | real | 49 | 58 |
Туңмай торған шишмә-йылғалар булғанда, ҡышҡылыҡҡа ҡалған осраҡтар ҙа бар. | Есть непромерзающие родники-реки, есть и такие, которые остаются на зиму. | 0.528233 | real | 73 | 73 |
Ҡарағай, йәки шыршы ағастарында оя ҡора. | Гнездятся на сосновых, или еловых деревьях. | 0.731657 | real | 40 | 43 |
Улар хаҡында мәғлүмәт быуындан-быуынға күсә килә. | Информация о них передается из поколения в поколение. | 0.716745 | real | 49 | 53 |
Хәҙерге феноменологик термодинамика бер нисә постулат нигеҙендә үҫешә торған ҡәтғи теория булып тора. | В условиях современного развития, феноменологическая термодинамика выступает в качестве строгой теории, развивающейся на базе нескольких постулатов. | 0.789911 | real | 101 | 148 |
19 быуаттың 40-сы йылдарында Майер һәм Джоуль механик эш һәм йылылыҡ миҡдары бәйләнешен билдәләй һәм энергияның һаҡланыу һәм әүерелеү универсаль законын асалар. | В 40-х годах 19 века Майер и Джоуль количественно определили связь между механической работой и теплотой и сформулировали универсальный закон сохранения и превращения энергии. | 0.777168 | real | 160 | 175 |
1906 йылда Нернст теоремаһы нәшер ителә, һуңынан термодинамиканың өсөнсө башланғысы исеме менән билдәле теоремаға уның исеме бирелә. | В 1906 году Нернст опубликовал работу, в которой была сформулирована теорема, впоследствии получившая его имя и известная как третье начало термодинамики. | 0.7118 | real | 132 | 154 |
Уларҙың барыһы термодинамик параметрҙар исемен йөрөтә (ҙурлығы). | Всем известно, как называется парафимоз. | 0.404368 | real | 64 | 40 |
Мәҫәлән, системаға тәьҫир итеүсе электромагнит һәм гравитация яланы. | Возьмём, например, магнетизм и электрические разряды. | 0.532788 | real | 68 | 53 |
Химик тигеҙләнеш һәм фаза күсештәре лә классик термодинамиканың өйрәнеү даирәһендә. | Химические реакции и фазовые переходы также являются частью классических исследований термодинамики. | 0.768073 | real | 83 | 100 |
Термодинамика бик күп киҫәксәләрҙән торған системаны өйрәнә. | Астрология изучает системы с большим количеством параметров. | 0.571921 | real | 60 | 60 |
Бындай системаны классик механика ысулдары менән һүрәтләү мөмкин түгел. | Методами классической механики этого сделать нельзя. | 0.785172 | real | 71 | 52 |
Был системалар термодинамик система тип атала. | Такие системы называются термодинамическими системами. | 0.8953 | real | 46 | 54 |
Тышҡы шарттар үҙгәрмәһә, йомоҡ термодинамик система ваҡыт үтеү менән, барлыҡ макроскопик процестар туҡтаған, термодинамик тигеҙләнеш хәленә күсә, тип раҫлана. | верждается, что любая замкнутая термодинамическая система, для которой внешние условия остаются неизменными, с течением времени переходит в равновесное состояние, в котором прекращаются все макроскопические процессы. | 0.734885 | real | 158 | 216 |
Термодинамик тигеҙләнеш күсеш хәлен өйрәнмәй. | Он же не знаком с технологией термопереноса. | 0.438578 | real | 45 | 44 |
Әҙәбиәттә йыш ҡына йылылыҡ тигеҙләнеше турыһында яҙалар. | Орхидеи нередко изображаются на почтовых марках. | 0.48256 | real | 56 | 48 |
Термодинамиканың икенсе башланғысы постулаты нигеҙендә энтропия тигән төшөнсә керетелә. | Поэтому второе начало термодинамики также называют принципом возрастания энтропии. | 0.525667 | real | 87 | 82 |
Нерст теоремаһының ике положениеһы бар. | Постоянный магнит имеет два полюса. | 0.424668 | real | 39 | 35 |
Әҙәбиәттә температура нулгә 0 К яҡынлашһа энтропия нулгә тигеҙ тип ҡабул ителгән. | Даже при полной нагрузке в 900 Ватт, форма сигнала оставалась приближена к синусоиде. | 0.260863 | real | 81 | 85 |
Ул тәбиғәт өс элементан (ут, ер, һыу) тора тигән бәхәстәр йөрөтә. | Суть - это взаимодействие трёх стихий (огонь, вода, земля). | 0.550039 | real | 65 | 59 |
Ул вакуум насосы ярҙамында шахталағы һыуҙы 30 футҡа тиклем генә күтәрергә мөмкин икәнен күҙәтә. | Он наблюдает, что с помощью вакуумного насоса воду в шахте можно поднять только до 30 футов. | 0.718089 | real | 95 | 92 |
Был ҡыҙыҡлы факты тикшерергә үҙенең уҡыусыһы Торричеллиға ҡуша. | разобраться в этом своему ученику Торричелли. | 0.35723 | real | 63 | 45 |
Был яһалма юл менән алынған беренсе вакуум була. | Это будет первый вакуум, полученный искусственным путем. | 0.819494 | real | 48 | 56 |
Ул ваҡытта пушкаларҙы, эсендә көбәген ҡалдырмайса, металдан ҡойоп эшләгәндәр. | Тогда они покинули лабораторию, но забыли выключить робота, после чего он вышел из пещеры. | 0.331204 | real | 77 | 90 |
Ул механик эш башҡарғанда йылылыҡ бүленеп сыға тип иҫәпләй. | Он считает, что при выполнении механических работ выделяется тепло. | 0.688454 | real | 59 | 67 |
Үҙенең фаразын тикшереп ҡарау өсөн пушка көбәген бер мискә һыу әсенә ҡуя. | Чтобы разобраться в своих прогнозах, пушечный бак поставил в бочку с водой. | 0.612538 | real | 73 | 75 |
Ышҡылыу көсө ярҙамында калориметр эсендәге һыу йылына. | С помощью силы трения течет вода внутри калориметра. | 0.621652 | real | 54 | 52 |
Уның тәжрибәләре Магдебург ярымшарҙары исеме менән билдәле. | Его опыт известен под названием Магдебургское полушарие. | 0.788412 | real | 59 | 56 |
Ул шахталағы һыуҙы пар двигателенән эшләй торған насос ярҙамында һурып алыу ҡоролмаһына патент ала. | Он получает патент на устройство для откачки воды из шахты с помощью насоса, работающего с паровым двигателем. | 0.704179 | real | 99 | 110 |
Был фәнни хеҙмәт хәҙерге заман термодинамикаһына нигеҙ һала. | Этот научный труд закладывает основу современной термодинамики. | 0.649073 | real | 60 | 63 |
Сфера эсенән һауаны һурып алғас, 16 ат (8-әр ат тике яҡтан) ярымшарҙарҙы айырып ала алмай. | После выкачивания из сферы воздуха 16 лошадей (по 8 с каждой стороны) не смогли разорвать полушария. | 0.718373 | real | 90 | 100 |
1656 йылда Герике экспериментын Магдебургта, 1663 йылда Берлинда 24 ат менән күрһәтә. | В 1656 г. Герике повторял эксперимент в Магдебурге, а 1663 г. - в Берлине с 24 лошадьми. | 0.889638 | real | 85 | 88 |
Был термин XVIII быуатта Иоганн Бехер һәм Герг Штал тарафынан яныу процесын аңлатыу өсөн индерелә. | Термин введён в начале XVIII века Иоганном Бехером и Георгом Шталем для объяснения процессов горения. | 0.745385 | real | 98 | 101 |
Был тәғлимәт XIX быуат урталарында тәбиғәтте өйрәнеүселәр тарафынан кире ҡағыла. | Хотя эта теория, популярная в XIX веке, уже была опровергнута учёными. | 0.63256 | real | 80 | 70 |
Ғалимдар оҙаҡ ваҡыт был феноменды аңлата алманы. | Долгое время ученые не могли объяснить этот феномен. | 0.787245 | real | 48 | 52 |
Һинд-иран халҡында «башҡорт халҡы» тураһындағы асыш башҡорт тарихына яңыса ҡарарға мөмкинлек бирә. | Открытие "башкирского народа" в индийско-иранском народе позволяет по-новому взглянуть на башкирскую историю. | 0.780761 | real | 98 | 109 |
Әммә ҡайһы бер ғалимдар был фекер менән риза түгел (ҡарағыҙ Башҡорттар. | Однако некоторые ученые не согласны с этим мнением. | 0.758487 | real | 71 | 51 |
Ғәлләмов, махсус дауаханала 4 ай булғандан һуң, иреккә сығарала. | Галлямов, отсидев в больнице 4 месяца, был отпущен. | 0.668349 | real | 64 | 51 |
Икенсе тапҡыр 1980 йылда Мәскәүҙәге Олимпия уйындары алдынан ҡулға алына. | Впервые он был арестован в Москве в 1919 г. еще до отъезда на свою кафедру. | 0.255914 | real | 73 | 75 |
Властар уның сит ил журналистары менән осрашыуынан хәүефләнәләр. | Источники уверены в его связях с иностранными разведками. | 0.486191 | real | 64 | 57 |
Ғәлләмовты университеттан сығарырға тырышалар, 1984 йылда һуңғы экзаменға рөхсәт ала алмай. | Галлямова пытались исключить из университета, в 1984 году он не смог получить допуск к последнему экзамену. | 0.791845 | real | 91 | 107 |
1990 йылда Англияға барып курдтар менән таныша. | В 1990 г. выехал в Англию, общался с курдами. | 0.699437 | real | 47 | 45 |
11 йәшендә уны әҙәбиәт, логика һәм диалектиканы өйрәнергә Неаполгә алып киләләр. | Когда ему исполнилось 11 лет его отправили в Неаполь изучать логику, литературу и диалектику. | 0.72777 | real | 80 | 93 |
1563 йылда 15 йәшендә ул Изге Доминака монастырына уҡырға килә. | В 15 лет в 1563 он пошел в местный монастырь Святого Доминика. | 0.881099 | real | 63 | 62 |
Тикшереү һөҙөмтәләрен көтөп тормайса, ул Римға ҡаса, хәүефһеҙерәк тип Италияның төньяғына күсенә. | Не дожидаясь результатов, Бруно сбежал в Рим, но, посчитав это место недостаточно безопасным, двинулся на север Италии. | 0.333518 | real | 97 | 119 |
Бында ул дәрес биреп эшләй башлай, бер урында ярты йылдан артыҡ булмай. | Не прекращается поисково-исследовательская работа, которая началась в школе более полувека назад. | 0.340387 | real | 71 | 97 |
Бер нисә хеҙмәтен яҙа, улар араһында иң мөһиме — «Ғаләмдең һәм донъяның сикһеҙ булыуы тураһында» (1584 йыл). | Написал несколько трудов, главное из которых - "О безграничности Вселенной и мира" (1584 год). | 0.747718 | real | 108 | 94 |
Уны Англия хөкүмәте ҡурсалауға ҡарамаҫтан, ул ике йылдан Францияға ҡасырға мәжбүр була. | Несмотря на то, что его защищало английское правительство, он был вынужден бежать во Францию через два года. | 0.725388 | real | 87 | 108 |
Һуңынан Германияла уға лекциялар уҡыу тыйыла. | Затем в Германии ему было запрещено читать лекции. | 0.772772 | real | 45 | 50 |
Бруно үҙенә дошмандар таба торған иҫ киткес һәләткә эйә була. | Бруно обрел удивительную способность находить себе врагов. | 0.774958 | real | 61 | 58 |
Үҙен донъя гражданины, Ҡояш һәм Ер улы, академияһыҙ академик тип иҫәпләй. | Себя считает гражданином мира, сыном Солнца и Земли, академиком без академии. | 0.848684 | real | 73 | 77 |
Тиҙҙән Джованни Мочениго менән мөнәсәбәттәре боҙола. | Вскоре она потеряла связь с Кевином. | 0.37839 | real | 52 | 36 |
Урындағы инквизиторҙар уны, фекеренән баш тартырға күндерә алмай, Римдағы коллегаларына тапшыра. | Местные инквизиторы не смогли убедить его отказаться от своего мнения и передали его римским коллегам. | 0.597979 | real | 96 | 102 |
7 йыл буйы төрмәлә ултырып сыҡҡас, 1600 йылдың 17 февралендә Джордано Бруно хөр фекерлелек өсөн католик сиркәү тарафынан еретик булараҡ инквизиция усағында яндырыла. | Просидев в тюрьме 7 лет, 17 февраля 1600 года Джордано Бруно был сожжен католической церковью в очаге инквизиции за суеверие как еретик. | 0.822224 | real | 165 | 136 |
Өс йөҙ йыл үткәс, 1889 йылда Джодано Бруно яндырылған урында уға һәйкәл ҡуйыла. | Спустя триста лет, в 1889 году, на месте сожжения Джодано Бруно был установлен памятник. | 0.88587 | real | 79 | 88 |
Әммә дүрт йөҙ йыл үткәс тә Рим католик сиркәүенең башлығы уңы аҡлау мәсьәләһе менән килешмәй. | Однако, даже спустя 400 лет, глава Римско-Католической Церкви отказался рассмотреть вопрос о его реабилитации. | 0.620653 | real | 93 | 110 |
Биографияһы, хеҙмәттәре, библиография, тикшереүҙәр. | Биография, труды, библиография, исследования. | 0.819276 | real | 51 | 45 |
I мең йыллығында барлыҡҡа килгән христианлыҡ тармағы. | Тысячелетнего юбилея принятия христианства. | 0.259942 | real | 53 | 43 |
Уға ла, Христос кеүек үк, әхлаки сафлыҡ хас. | Духа точно так же, как и праведностью Христа. | 0.444396 | real | 44 | 45 |
Дин ғилеме сығанаҡтары — Библия һәм Изге Риүәйәт. | Источники вероучения — Библия и Священное Предание. | 0.867895 | real | 49 | 51 |
Католиктарҙың дин ғилеменә ярашлы, Изге Рух Алла‑Атанан ғына түгел, Алла‑Улдан да тарала. | Согласно католическому богословию, святой дух распространяется не только от Бога, но и от Бога. | 0.740442 | real | 89 | 95 |
Католик руханиҙары (иерархияның бөтә 3 баҫҡысы) целибат тота. | Католич. духовенство (все 3 ступени иерархии) соблюдает целибат. | 0.821049 | real | 61 | 64 |
Католиктарҙың бөтә донъя үҙәге — Ватикан, башлығы — Рим папаһы. | Всемирный центр католиков - Ватикан, глава - папа Римский. | 0.699089 | real | 63 | 58 |
Ҡорамдарҙа иконалар юҡ, тәре йөрөштәре статуялар тотоп үткәрелә. | В храмах нет икон, крестные ходы проводятся со статуями. | 0.641512 | real | 64 | 56 |
Уныңса, өс алла: Алла-Ата, Алла-Ул һәм Улды тыуҙырыусы Алла-Әсә. | "3" - это одновременно Бог-Сын и Бог-Творец. | 0.556569 | real | 64 | 44 |
Католик сиркәүҙә ғибәҙәт ҡылыу ғәйәт зиннәтле атмосферала уҙа. | Католическая церковь реально подстраивается под окружающий мир. | 0.506826 | real | 62 | 63 |
Католицизм идеологияһы Көнбайыш Европала быуаттар дауамында хакимлек итә. | Аристотелевский тип философствования господствовал в Европе в течение многих веков. | 0.601056 | real | 73 | 83 |
Урта быуаттарҙа Папа бөтә донъяны үҙенә буйһындырыуҙы маҡсат итеп ҡуя. | В средние века эта зараза пыталась уничтожить весь мир. | 0.511763 | real | 70 | 55 |
19 быуаттың уртаһында Өфөлә яҡынса 150 католик йәшәй. | В середине 19 века насчитывалось 150 дворов. | 0.71832 | real | 53 | 44 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.