bak stringlengths 1 511 | rus stringlengths 1 511 | static_sim float32 0.25 1 | source stringclasses 2 values | length_bak int64 1 511 | length_rus int64 1 511 |
|---|---|---|---|---|---|
Диңгеҙҙәрҙең төрлө классификацияһы бар. | Существуют различные классификации морей. | 0.561338 | real | 39 | 41 |
Эске диңгеҙҙәр — башлыса океан менән бәйләнештә булмаған диңгеҙҙәр, уларға океандар менән сикләнгән (сикке диңгеҙҙәр менән сағыштырып) һыу алмашыу хас. | Внутренние моря — моря, большей частью закрытые от сообщения с океаном, которым присущ ограниченный (по сравнению с окраинными морями) водообмен с Мировым океаном. | 0.794369 | real | 151 | 163 |
Бындай диңгеҙҙәрҙә боғаҙ тәрәнлеге ҙур түгел, шуғк күрә һыу алмашыныу кимәле бик түбән. | В таких морях глубина пролива, соединяющего их с океаном, небольшая, что ограничивает глубоководные течения, которые приводят к смешению глубинных вод. | 0.430213 | real | 87 | 151 |
Урта диңгеҙ һәм Балтик диңгеҙҙәре бындай диңгеҙҙәргә миҫал булып тора. | Примерами таких морей является Средиземное и Балтийское моря. | 0.882715 | real | 70 | 61 |
Диңгеҙ ярҙары йыуылған ҡитғалар һанына ҡарап, эске диңгеҙҙәр континент-ара (Урта диңгеҙ һәм Ҡыҙыл диңгеҙҙәр) һәм эске континенталь (Һары һәм Ҡара диңгеҙҙәр) диңгеҙҙәргә бүленә. | В зависимости от количества континентов, чьи берега моря омывают, внутренние моря делятся на межконтинентальные (Средиземное и Красное моря) и внутриконтинентальные (Жёлтое и Чёрное моря). | 0.707561 | real | 176 | 188 |
Башҡа диңгеҙҙәр йәки Бөтә донъя океаны менән бәйләнеш булыуға ҡарап, эске диңгеҙҙәр айырым (ябыҡ) (Үле, Арал диңгеҙҙәре) һәм ярым ярым ябыҡ (Балтик, Азов диңгеҙҙәре) диңгеҙҙәргә бүленә. | В зависимости от наличия связи с другими морями или Мировым океаном внутренние моря разделяют на изолированные (замкнутые) (Мертвое, Аральское моря) и полуизолированные (полузамкнутые) (Балтийское, Азовское моря). | 0.869766 | real | 185 | 213 |
Сикке диңгеҙҙәр — океан менән ирекле бәйләнеш һәм айырым осраҡтарҙа уларҙан утрауҙар йәки ярымутрауҙар сылбыры менән айырылған диңгеҙҙәр. | Окраинные моря — это моря, которые характеризуются свободным сообщением с океаном и, в ряде случаев, отделённые от них цепью островов или полуостровами. | 0.679274 | real | 137 | 152 |
Сикке диңгеҙҙәр шельфта ятһа ла, аҫҡы ултырмаларҙың тәбиғәте, климат һәм гидрологик режимдарына, флора һәм фаунаһына материк ҡына түгел, океан да көслө йоғонто яһай. | Хотя окраинные моря лежат на шельфе, на характер донных отложений, климатический и гидрологический режимы, фауну и флору этих морей сильное влияние оказывает не только материк, но и океан. | 0.855231 | real | 165 | 188 |
Сикке диңгеҙҙәргә океан ағымдары хас, улар океан елдәре арҡаһында барлыҡҡа килә. | Окраинным морям присущи океанские течения, которые возникают благодаря океаническим ветрам. | 0.80154 | real | 80 | 91 |
Бындай типтағы диңгеҙҙәргә, мәҫәлән, Беринг, Охот, Япония, Көнсығыш Ҡытай, Көньяҡ Ҡытай, Кариб диңгеҙҙәре инә. | К морям такого типа относятся, например, Берингово, Охотское, Японское, Восточно-Китайское, Южно-Китайское, Карибское моря. | 0.7998 | real | 110 | 123 |
Континент-ара диңгеҙҙәр (ҡайһы берҙә урта ер диңгеҙҙәре тип тә атайҙар) — һәр яҡтан ҡоро ер менән уратып алынған һәм бер йәки бер нисә боғаҙ менән океан менән тоташҡан диңгеҙҙәр. | Межконтинентальные моря (иногда называемые средиземными морями) — это моря, которые окружены со всех сторон сушей и соединяются с океаном одним или несколькими проливами. | 0.749147 | real | 178 | 170 |
Бындай диңгеҙҙәргә Урта диңгеҙ, Ҡыҙыл, Кариб диңгеҙҙәре инә. | К таким морям относятся Средиземное, Красное, Карибское. | 0.762229 | real | 60 | 56 |
Утрау-ара диңгеҙҙәр — утрауҙарҙың тығыҙыраҡ ҡулсаһы менән уратып алынған диңгеҙҙәр, был диңгеҙҙәрҙең океандың асыҡ өлөшө менән ирекле һыу алмашыныуына рельефтың бейеклеге ҡамасаулай. | Межостровные моря — моря, окружённые более или менее плотным кольцом островов, поднятия рельефа между которыми препятствуют свободному водообмену этих морей с открытой частью океана. | 0.641582 | real | 182 | 182 |
Утрау-ара диңгеҙҙәрҙең күп өлөшө Малай архипелагы утрауҙары араһында урынлашҡан. | Большинство межостровных морей находятся среди островов Малайского архипелага. | 0.818997 | real | 80 | 78 |
Иң эреләре: Ява, Банда, Сулавеси диңгеҙҙәре. | Крупнейшие из них: Яванское, Банда, Сулавеси. | 0.85902 | real | 44 | 45 |
Юғары тоҙло диңгеҙҙәр — әүҙем парға әйләнеү арҡаһында океанға ҡарағанда тоҙлораҡ булған диңгеҙҙәр, ә уларҙың һыу алмашыныуы түбәнге ҡатламдарға тоҙлораҡ диңгеҙ һыуҙары ағып төшөүҙән, ә өҫкө ҡатламдарына океан боғаҙҙары аша сөсө һыу ағып төшөүҙән тора. | Сильносолёные моря — моря, имеющие большую, чем в океане, солёность благодаря активному испарению, и их водообмен заключается в оттоке более солёной морской воды в нижние слои, и притоке более пресной воды в поверхностные слои через проливы из океана. | 0.682392 | real | 251 | 251 |
Ҡыҙыл диңгеҙ шундай диңгеҙгә миҫал булып тора. | Пример такого моря — Красное море. | 0.445866 | real | 46 | 34 |
Бер аҙ тоҙло диңгеҙҙәр — йылға ағымы һәм яуым-төшөм менән килгән сөсө һыу ағымы парға әйләнеүгә ҡарағанда күберәк булған һәм океанға ҡарағанда тоҙлолоғо кәмерәк булған диңгеҙҙәр. | Слабосолёные моря — моря, имеющие меньшую, чем океан солёность благодаря тому, что приток пресной воды со стоком рек и осадками не компенсируется испарением. | 0.509817 | real | 178 | 157 |
Был осраҡта һыу алмашыу аҙ тоҙло һыу өҫкө ҡатламдарға һәм боғаҙҙар аша аҫҡы ҡатламдарға тоҙлораҡ һыу ағымынан тора. | В этом случае водообмен заключается в оттоке менее солёной морской воды в поверхностные слои и притоке более солёной воды в придонные слои через проливы. | 0.515832 | real | 115 | 153 |
Бындай бассейндарҙа һыуҙың аҫҡы ҡатламдары менән алмашыу йыш ҡына күпселек биологик төрҙәр өсөн кәрәкле кислород миҡдарын һаҡлау өсөн етерлек түгел. | В таких бассейнах часто водообмен с придонными слоями недостаточен для поддержания необходимого для существования большинства биологических видов содержания кислорода. | 0.804201 | real | 148 | 167 |
Ҡара диңгеҙ шундай диңгеҙгә миҫал булып тора. | Пример такого моря — Чёрное море. | 0.454344 | real | 45 | 33 |
Ҡултыҡ диңгеҙҙең ҡоро ерҙең тәрәнлегенә үтеп ингән өлөшө булып тора, әммә диңгеҙҙең төп өлөшө менән ирекле һыу алмашыуға эйә. | Залив — это часть моря, глубоко вдающаяся в сушу, но имеющая свободный водообмен с основной частью моря. | 0.47209 | real | 125 | 104 |
Ҡултыҡтың гидрологик һәм гидрохимик шарттары диңгеҙҙекенә оҡшаш, улар бер бөтөн булып тора. | Гидрологические и гидрохимические условия залива тождественны с условиями моря, частью которого они являются. | 0.829197 | real | 91 | 109 |
Ҡайһы бер осраҡтарҙа климаттың һәм континенталь ағымдың локаль үҙенсәлектәре ҡултыҡтарҙың өҫкө ҡатламының гидрологик характеристикаларына ҡайһы бер үҙенсәлекле һыҙаттар бирә ала. | В отдельных случаях местные особенности климата и материковый сток могут придавать гидрологическим характеристикам поверхностного слоя заливов некоторые специфические черты. | 0.622811 | real | 178 | 173 |
Ваҡ бухталарҙың күбеһе йомшаҡ ташлы тупраҡта йәки тулҡындар менән йыуылған балсыҡтарҙа барлыҡҡа килә. | Большинство небольших бухт образуются в мягких скальных грунтах или глинах, вымытых волнами. | 0.522291 | real | 101 | 92 |
Ҡара диңгеҙҙәге Севастополь һәм Балаклава бухталары, Япония диңгеҙендәге Алтын Мөгөҙ бухталары миҫал булып тора. | Примерами бухт могут Севастопольская и Балаклавская бухты в Чёрном море, бухта Золотой Рог в Японском море. | 0.819845 | real | 112 | 107 |
Ҙур булмаған ҡултыҡ Севастополь бухтаһы составындағы Көньяҡ бухта кеүек ҙур ҡбухтаның бер өлөшө булыуы мөмкин. | Небольшая бухта может быть в составе большей бухты, как, например, Южная бухта в составе Севастопольской бухты. | 0.610276 | real | 110 | 111 |
Асыҡ типтағы (эстуарий тибындағы) — диңгеҙ менән даими һыу алмашыу, ә ябыҡ типтағы (лагуна тибы) — диңгеҙҙән ҡом мороно, һыу ағыҙғыс менән айырылған лимандар бар. | Различают лиманы открытого типа (эстуарного типа) — обладающие постоянным водообменом с морем, и закрытого типа (лагунного типа) — отделённые от моря песчаной косой, пересыпью. | 0.732483 | real | 162 | 176 |
Лимандарҙың гидрологик режимына күп осраҡта уға ҡойған йылға йоғонто яһай. | На гидрологический режим лимана в значительной степени оказывает влияние река, которая в него впадает. | 0.726701 | real | 74 | 102 |
Лагуна диңгеҙҙең һай өлөшө булып тора, унан бар, ҡомайыл (коса), мәрйен рифы менән айырыла һәм йыш ҡына уға тар боғаҙ менән тоташа. | Лагуна — мелководная часть моря, отделённая от него баром, косой, коралловым рифом и часто соединена с ним узким проливом. | 0.682286 | real | 131 | 122 |
Башҡа ҡултыҡтарҙан лагуналар диңгеҙҙән ҙурыраҡ дәрәжәлә изоляцияланыуы менән айырыла. | От других заливов лагуны отличаются большей степенью изолированности от моря. | 0.687521 | real | 85 | 77 |
Атолл эсендә йыш осрай (мәҫәлән, Киритимати, Кваджалейн атолдары). | Часто встречаются внутри атолла (например, атоллы Киритимати, Кваджалейн). | 0.923984 | real | 66 | 74 |
Эстуарий— диңгеҙгә ҡойған йылғаның воронка формаһындағы тамағы. | Эстуарий — однорукавное, воронкообразное устье реки, которая впадает в море. | 0.634505 | real | 63 | 76 |
Эстуарий йылға тамағын һыу баҫҡанда барлыҡҡа килә, ә һыу баҫыу күренештәре ултырма тау тоҡомдарын диңгеҙгә ташый һәм эстуарийҙы тултырып, дельтаға әйләндереүгә юл ҡуймай. | Эстуарий образуется когда море затапливает устье реки, а приливно-отливные явления выносят осадочные породы в море и не дают эстуарию заполниться и превратиться в дельту. | 0.659355 | real | 170 | 170 |
Был диңгеҙҙең эстуарийға йәнәш торған өлөшө ҙур тәрәнлеккә эйә булғанда була. | Это происходит когда прилегающая к эстуарию часть моря имеет большу́ю глубину. | 0.516927 | real | 77 | 78 |
Эстуарий Амазонка (Атлантик океан), Темза (Төньяҡ диңгеҙ) йылғалары тамағында барлыҡҡа килә. | Эстуарий образуют такие реки, как Амазонка (Атлантический океан), Темза (Северное море). | 0.929832 | real | 92 | 88 |
Фьорд — оҙон, тар диңгеҙ ҡултығы, йыш ҡына яр буйынан алыҫҡа һуҙыла. | Фьорд — длинный, узкий морской залив, часто простирается далеко внутрь побережья. | 0.771876 | real | 68 | 81 |
Фьорд элекке боҙлоҡ үҙәнендә һыу баҫыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. | Фьорд образуется в результате затопления морем долины бывшего ледника. | 0.814708 | real | 66 | 70 |
Фьордтарҙың күбеһе бик тәрән — боҙлоҡтар үҙ ауырлыҡтары менән үҙәндәрҙе ватҡанда барлыҡҡа килә, ә һуңынан үҙәндәрҙе диңгеҙ баҫа. | Многие фьорды очень глубокие — они формировались, когда ледники своим весом раздавливали долины, а затем долины затапливались морем. | 0.387124 | real | 128 | 132 |
Ғәҙәттә фьордтың оҙонлоғо киңлегенән бер нисә тапҡырға ҙурыраҡ була. | Обычно длина фьорда в несколько раз больше его ширины. | 0.417445 | real | 68 | 54 |
Норвегия диңгеҙенең фьордтары типик фьордтарға миҫал булып тора. | Примерами типичных фьордов могут быть фьорды Норвежского моря. | 0.840164 | real | 64 | 62 |
Боғаҙ — сағыштырмаса тар ғына һыу һыҙаты, ҡоро ер биләмәләрен айырып тора һәм уның эргәһендәге һыу бассейндарын йәки уның өлөштәрен тоташтыра (мәҫәлән, Ла-Манш, Магеллан, Беринг боғаҙы). | Пролив — сравнительно узкая полоса воды, разделяющая участки суши и соединяющая смежные водные бассейны или их части (например, проливы Ла-Манш, Магелланов, Берингов). | 0.778957 | real | 186 | 167 |
Утрау — ҡоро ер киҫәге (йыш ҡына тәбиғи сығышлы), һәр яҡтан һыу менән уратып алынған һәм хатта иң бейек һыу баҫыу ваҡытында ла (мәҫәлән, Гренландия, Мадагаскар) даими рәүештә һыу өҫтөндә ҡалҡып тора. | Остров — участок суши (зачастую естественного происхождения), окружённый со всех сторон водой и постоянно возвышающийся над водой даже во время наибольшего прилива (например, Гренландия, Мадагаскар). | 0.856765 | real | 199 | 199 |
Континенттарҙан ҙур булмаған ҙурлыҡта айырыла, мәҫәлән, Гренландия Австралияның (материктағы утрауҙарҙың) иң бәләкәй ҡитғаһынан өс тапҡырға бәләкәйерәк. | Отличаются от материков небольшими размерами, например Гренландия в три раза меньше самого маленького материка Австралии (острова-материка). | 0.652003 | real | 152 | 140 |
Килеп сығышы, формаһы һәм төрө буйынса (йәғни мәрйен утрауы) айырыла. | Различаются по происхождению, форме и типу (например, коралловый остров). | 0.750455 | real | 69 | 73 |
Атолл — океан төбөндәге ҡалҡыулыҡ, ғәҙәттә, һүнгән вулкандан барлыҡҡа килгән, мәрйен өҫлөгө менән ҡапланған, рифтар (моту) төркөмө менән риф барлыҡҡа килтергән. | Если проливов нет, то суша замыкается в сплошное кольцо, а вода в лагуне может отличаться по составу от окружающего океана. Архипелаг — группа кучно расположенных островов, имеющих сходное геологическое строение. Шхеры — (от норв. sker — скала в море) — архипелаг, состоящий из мелких скалистых островов, разделённых узкими проливами и покрывающих значительную часть прибрежной морской полосы, окаймляя берега фьордового типа[9]. | 0.436643 | real | 160 | 429 |
Боғаҙҙар булмаһа, ер өҫтө ҡулса формаһында ҡалҡып сыға, ә лагуналағы һыу составы буйынса тирә-яҡ океандан айырылыуы ихтимал. | Как правило, шхеры пригодны для судоходства, однако прохождение в них кораблей требует определённых навыков и таит в себе множество опасностей. В годы Великой Отечественной войны торпедные катера Балтийского флота успешно сражались с оккупантами, используя шхеры для прикрытия. Искусственный остров — отдельная группа островов, созданных человеком (например, аэропорт Кансай посреди Осакского залива в Японии и элитный пляж Пальма Джумейра, созданный у берегов Дубая в Объединённых Арабских Эмиратах). | 0.39839 | real | 124 | 501 |
Ҡомаяҡ (коса) — диңгеҙ йәки күл ярындағы йыуыла торған ҡоро ер һыҙаты, бер осонда яр менән тоташҡан. | Коса́ — низкая намывная полоса суши на берегу моря или озера, соединяющаяся одним концом с берегом. | 0.627387 | real | 100 | 99 |
Ваҡланған тау тоҡомдарының яр буйлап хәрәкәте һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. | Образуется в результате перемещения волнами обломочного материала вдоль берега. | 0.5495 | real | 73 | 79 |
Ҡом, ҡырсынташ, ҡабырсаҡ кеүек ағымдар менән күсерелгән күләмле материалдарҙан (ултырмаларҙан) тора. | Сложена отложением (наносами) сыпучих материалов, перемещаемых течениями: песком, галькой, гравием, ракушей. | 0.520199 | real | 100 | 108 |
Ике яҡтан бер үк ваҡытта ултырмалар ағымы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән ҡомаяҡ асыҡ диңгеҙгә ярға перпендикуляр тиерлек сығарыла һәм уҡ (стрелка) тип атала. | Коса, образованная в результате одновременного поступления наносов с двух сторон выдаётся в открытое море практически перпендикулярно берегу и носит название стрелка. | 0.657241 | real | 155 | 166 |
Морон (мыс) — ерҙең диңгеҙгә ингән өлөшө. | Мыс — часть суши, врезающаяся в море. | 0.709884 | real | 41 | 37 |
Нигеҙе менән дә, ултырмалары менән дә барлыҡҡа килә ала. | Может быть образован как коренными породами, так и наносами. | 0.39558 | real | 56 | 60 |
Ғәҙәттә морондар абразия процестары иҫәбенә барлыҡҡа килә. | Своим существованием мысы, как правило, обязаны процессам абразии. | 0.627105 | real | 58 | 66 |
Йомшаҡ һәм ҡаты ҡаяларҙың яр буйында булыуы морон барлыҡҡа килеүгә мотлаҡ шарт булып тора. | Предпосылкой для появления мыса является наличие на береговой линии одновременно мягких и твердых пород. | 0.630862 | real | 90 | 104 |
Йомшаҡ тау тоҡомдары, мәҫәлән, ҡом, тулҡындар менән ҡаты тау тоҡомдарына ҡарағанда күпкә тиҙерәк емерелә. | Мягкие породы, такие как песок, разрушаются под действием волн существенно быстрее, чем твердые. | 0.376834 | real | 105 | 96 |
Һөҙөмтәлә морон барлыҡҡа килә (мәҫәлән, Горн мороно). | В результате образуется мыс (например, Горн, Доброй Надежды). | 0.580061 | real | 53 | 61 |
Материк — ҙур ҡоро ер, йыш ҡына диңгеҙҙәр йәки океандар менән йыуыла (мәҫәлән, Евразия Африканан Суэц каналы менән айырыла, ә ике Американы Панама каналы айыра). | Материк — крупный участок суши, зачастую омываемый со всех сторон морями или океанами (например, Евразия отделена от Африки Суэцким каналом, а две Америки разделены Панамским). | 0.870616 | real | 161 | 176 |
Диңгеҙҙәрҙә умыртҡаһыҙҙарҙың иң күп төрө, шул иҫәптән яҡынса 80 мең төр моллюскылар һәм 25 мең төр ҡыҫалалар. | В морях наиболее многочисленны виды беспозвоночных, в том числе около 80 тыс. видов моллюсков и 25 тыс. видов ракообразных. | 0.765393 | real | 109 | 123 |
Диңгеҙ һыуында йәшәүсе организмдар өс төп комплексҡа бүленә: һыу ҡатламында ирекле дрейфланған планктон, диңгеҙ төбөндә урынлашҡан бентос һәм әүҙем йөҙөүсе нектон. | Обитающие в морской воде организмы разделены на три основных комплекса: свободно дрейфующий в толще воды планктон, находящийся на морском дне бентос и активно плавающий нектон. | 0.792738 | real | 163 | 176 |
Нектон биомассаһының күп өлөшөн балыҡ тәшкил итә, бынан тыш уға цефалоподтар һәм һөтимәрҙәр инә. | Бо́льшую часть биомассы нектона составляют рыбы, кроме того, к нему относятся головоногие моллюски и млекопитающие. | 0.517914 | real | 96 | 115 |
Диңгеҙ биомассаһының өстән ике өлөшө 500 метрға тиклем тәрәнлектә тупланған. | Две трети биомассы морей сосредоточены на глубине до 500 м. С увеличением глубины биоразнообразие резко падает. | 0.629163 | real | 76 | 111 |
Океан атмосфера һәм ер ҡабығы менән өҙлөкһөҙ үҙ-ара тәьҫир итешә. | Океан находится в непрерывном взаимодействии с атмосферой и земной корой. | 0.821776 | real | 65 | 73 |
Дөйөм алғанда, Ер океандары төбөнөң рельефы ҡатмарлы һәм күп төрлө. | Рельеф дна океанов Земли в целом сложен и разнообразен. | 0.838827 | real | 67 | 55 |
Шулай уҡ океандар тураһында башҡа планеталарға һәм уларҙың юлдаштарына, мәҫәлән, Европа океанына ҡарата ла әйтелә. | Также об океанах говорят применительно к другим планетам и их спутникам, например, об океане Европы. | 0.765513 | real | 114 | 100 |
Океандарҙы өйрәнеүсе фән океанология тип атала; океан фаунаһын һәм флораһын биологияның океан биологияһы тип аталған тармағы өйрәнә. | Наука, изучающая океаны, называется океанологией; фауну и флору океана изучает раздел биологии, называемый биология океана. | 0.85082 | real | 132 | 123 |
Был ваҡытта Oceanus Germanicus («Герман океаны») йәки Oceanus Septentrionalis («Төньяҡ океан») тигән һүҙбәйләнеш Төньяҡ диңгеҙҙе, ә Oceanus Britannicus («Британ океаны») — Ла-Манш боғаҙын аңлатҡан. | При этом выражения Oceanus Germanicus («Германский Океан») или Oceanus Septentrionalis («Северный Океан») обозначали Северное море, а Oceanus Britannicus («Британский Океан») — пролив Ла-Манш. | 0.983648 | real | 197 | 192 |
Континенттар һәм эре архипелагтар донъя океанын өлөштәргә (океандарға) бүлә. | Континенты и большие архипелаги разделяют мировой океан на части (океаны). | 0.894032 | real | 76 | 74 |
Халыҡ-ара гидрографик ойошма баҫмаларында Көньяҡ океан 1937 йылда Атлантика, Һинд һәм Тымыҡ океандар составынан бүленә. | В публикациях Международной гидрографической организации Южный океан из состава Атлантического, Индийского и Тихого был выделен в 1937 году. | 0.84961 | real | 119 | 140 |
Көнбайышта Евразия һәм Австралия ҡитғалары, көнсығышта Төньяҡ һәм Көньяҡ Америка, көньяҡта Антарктида континенттары араһында урынлашҡан. | Расположен между материками Евразией и Австралией на западе, Северной и Южной Америкой на востоке, Антарктидой на юге. | 0.86396 | real | 136 | 118 |
Төньяҡта Беринг боғаҙы аша Арктика һыуҙары, ә көньяҡта — Атлантик һәм Һинд океандары менән аралаша. | На севере через Берингов пролив сообщается с водами Северного Ледовитого, а на юге — Атлантического и Индийского океанов. | 0.697737 | real | 99 | 121 |
Бөтә донъя океанының 49,5 % өлөшөн биләй һәм Бөтә донъя океаны һыу күләменең 53 процентын алып тора, Тымыҡ океан төньяҡтан көньяҡҡа яҡынса 15,8 мең км һәм көнсығыштан көнбайышҡа табан 19,5 мең км һуҙыла. | Занимающий 49,5 % поверхности Мирового океана и вмещающий 53 % объёма воды Мирового океана, Тихий океан простирается приблизительно на 15,8 тысячи км с севера на юг и на 19,5 тысяч км с востока на запад. | 0.923275 | real | 203 | 203 |
Тымыҡ океан аша яҡынса 180-се меридиан датаны үҙгәртеү һыҙығы үтә. | Через Тихий океан примерно по 180-му меридиану проходит линия перемены даты. | 0.855685 | real | 66 | 76 |
Тымыҡ океанды өйрәнеү һәм үҙләштереү кешелектең яҙма тарихы барлыҡҡа килгәнгә тиклем үк башлана. | Изучение и освоение Тихого океана начались задолго до появления письменной истории человечества. | 0.722706 | real | 96 | 96 |
Хәҙерге ваҡытта Тымыҡ океандың яр буйы һәм утрауҙары үҙләштерлгән һәм халыҡ тигеҙ урынлашмаған. | В настоящее время побережье и острова Тихого океана освоены и заселены крайне неравномерно. | 0.526516 | real | 95 | 91 |
Сәнәғәт үҫешенең иң эре үҙәктәре — АҠШ ярҙары (Лос-Анджелес районынан алып Сан-Франциско районына тиклем), Япония һәм Көньяҡ Корея ярҙары. | Наиболее крупными центрами промышленного освоения являются побережье США (от района Лос-Анджелеса до района Сан-Франциско), побережье Японии и Южной Кореи. | 0.824772 | real | 138 | 155 |
Субарктик киңлектәрҙән Антарктидаға тиклем һуҙылған. | Он простирается от субарктических широт до самой Антарктиды[9]. | 0.692853 | real | 52 | 63 |
Тымыҡ океан менән сик Мөгөҙ морононан 68°04' (көнбайыш оҙонлоҡ) меридианы буйлап йәки Көньяҡ Американан Антарктида ярымутрауына тиклем Дрейк боғаҙы аша, Осте утрауынан Штернек моронона тиклем һуҙыла. | Границу с Тихим океаном проводят от мыса Горн по меридиану 68°04’ з. д. или по кратчайшему расстоянию от Южной Америки до Антарктического полуострова через пролив Дрейка, от острова Осте до мыса Штернек. | 0.849319 | real | 199 | 203 |
Атлантик океан диңгеҙҙәренең, ҡултыҡтарының һәм боғаҙҙарының майҙаны — 14,69 млн км² (океандың дөйөм майҙанының 16 %), күләме 29,47 млн км² (8,9 %). | Площадь морей, заливов и проливов Атлантического океана составляет 14,69 млн км² (16 % от общей площади океана), объём 29,47 млн км³ (8,9 %). | 0.963469 | real | 148 | 141 |
Майҙаны 91,6 млн км² тәшкил итә, шуның яҡынса дүрттән бер өлөшө интринконтиненталь диңгеҙҙәрҙә урынлашҡан. | Площадь 91,6 млн км², из которых около четверти приходится на внутриконтинентальные моря. | 0.699123 | real | 106 | 89 |
Яр буйы диңгеҙҙәренең майҙаны ҙур түгел һәм һыу майҙанының дөйөм майҙанының 1 процентынан ашмай. | Площадь прибрежных морей невелика и не превышает 1 % от общей площади акватории. | 0.767414 | real | 96 | 80 |
Һыу күләме — 329,7 млн км², был Бөтә донъя океаны күләменең 25 процентына тиң. | Объём вод составляет 329,7 млн км³, что равно 25 % объёма Мирового океана. | 0.880421 | real | 78 | 74 |
Уртаса тәрәнлеге — 3736 м, иң ҙуры — 8742 м (Пуэрто-Рико улағы). | Средняя глубина — 3736 м, наибольшая — 8742 м (жёлоб Пуэрто-Рико). | 0.959015 | real | 64 | 66 |
Төньяҡта Азияны, көнбайышта — Ғәрәбстан ярымутрауын һәм Африканы, көнсығышта — Майҙаны — 76,17 млн км², күләме — 282,65 млн км². | Его площадь составляет 76,17 млн км², объём — 282,65 млн км³. | 0.855558 | real | 128 | 61 |
Төньяҡта Азияны, көнбайышта — Ғәрәбстан ярымутрауын һәм Африканы, көнсығышта — Һинд-Ҡытай, Сунда утрауҙары һәм Австралияны йыуа; көньяҡҡа табан Көньяҡ океан менән сиктәш. | На севере омывает Азию, на западе — Аравийский полуостров и Африку, на востоке — Индокитай, Зондские острова и Австралию; на юге граничит с Южным океаном. | 0.82016 | real | 170 | 154 |
Атлантик океан менән сик 20° меридиан көнсығышы буйлап үтә; Тымыҡ — 147° меридиан көнсығыш оҙонлоғо менән. | Граница с Атлантическим океаном проходит по 20° меридиану восточной долготы; с Тихим — по 147° меридиану восточной долготы. | 0.910612 | real | 106 | 123 |
Һинд океанының иң төньяҡ нөктәһе — Фарсы ҡултығындағы яҡынса 30° төньяҡ киңлек. | Самая северная точка Индийского океана находится примерно на 30° северной широты в Персидском заливе. | 0.77433 | real | 79 | 101 |
Һинд океанының киңлеге Австралия менән Африканың көньяҡ нөктәләре араһында яҡынса 10 000 км тәшкил итә. | Ширина Индийского океана составляет приблизительно 10 000 км между южными точками Австралии и Африки. | 0.798145 | real | 103 | 101 |
Майҙаны 14,75 млн км², йәғни Бөтә донъя океанының дөйөм майҙанының 4 процентынан саҡ ҡына күберәк, һыу күләме 18,07 млн км² тәшкил итә. | Площадь 14,75 млн км², то есть чуть больше 4 % от всей площади Мирового океана, объём воды 18,07 млн км³. | 0.925485 | real | 135 | 105 |
Антарктиданы уратып алған, майҙаны 20,327 млн км², уртаса тәрәнлеге 3270 м, һыу күләме 72,37 млн км². | Окружает Антарктиду, площадь 20,327 млн км², средняя глубина 3270 м, объём воды 72,37 млн км³. | 0.956957 | real | 101 | 94 |
Беҙҙең замандың океан бассейндарының күп өлөшө һуңғы 250 миллион йылда боронғо суперконтиненттың бүленеүе һәм литосфера плиталарының ян-яҡҡа бүленеүе (таралыуы) һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. | Большинство океанских бассейнов современности возникло в последние 250 млн лет в результате раскола древнего суперконтинента и расхождения в стороны (так называемого спрединга) литосферных плит. | 0.679188 | real | 188 | 194 |
Был мөхиттәрҙең үҙенсәлектәре организмдарҙың йәшәү мөхитен билдәләй. | Свойства этих сред определяют среду обитания организмов. | 0.360959 | real | 68 | 56 |
Атмосфералағы ағымдар океандарҙағы һыуҙың дөйөм әйләнешенә йоғонто яһай, ә һауа составы һәм температураһы океан һыуҙары үҙенсәлектәренә бәйле. | Потоки в атмосфере влияют на общую циркуляцию воды в океанах, а от состава и температуры воздуха зависят свойства океанических вод. | 0.750521 | real | 142 | 131 |
Үҙ сиратында, океан атмосфераның төп үҙенсәлектәрен билдәләй һәм атмосферала барған күп процестар өсөн энергия сығанағы булып тора. | В свою очередь, океан определяет основные свойства атмосферы и является источником энергии для многих протекающих в атмосфере процессов. | 0.886906 | real | 131 | 136 |
Океанда һыу әйләнешенә елдәр, Ерҙең әйләнеүе, шулай уҡ ҡоро ер кәртәләре йоғонто яһай. | На циркуляцию воды в океане влияют ветры, вращение Земли, а также барьеры суши. | 0.682867 | real | 86 | 79 |
Ул океанға йәнәш ҡоро ерҙәге температураның тирбәлеүен йомшартырға мөмкинлек бирә. | Это позволяет сглаживать колебания температур на прилегающей к океану суше. | 0.39943 | real | 82 | 75 |
Атмосфера океандан килгән йылылыҡтың байтаҡ өлөшөн һәм бөтә һыу парын тиерлек ала. | Атмосфера получает от океана значительную часть поступающего к ней тепла и почти весь водяной пар. | 0.800305 | real | 82 | 98 |
Пар күтәрелә, болоттар барлыҡҡа килтереп бер урынға туплана, болоттарҙы елдәр йөрөтә һәм ҡоро ерҙә ямғыр йәки ҡар рәүешендә яуа. | Пар поднимается, конденсируется, образуя облака, которые переносятся ветрами и проливаются в виде дождя или снега на сушу. | 0.71607 | real | 128 | 122 |
Йылылыҡ һәм дым алмашыуҙа океандың тик өҫтө һыуҙары ғына ҡатнаша. | В тепло- и влагообмене участвуют только поверхностные воды океана. | 0.502329 | real | 65 | 66 |
Ер ҡабығынан төрлө ултырмалар һәм иретмәләр, океан төбөнә төшөп, файҙалы ҡаҙылмалар ятҡылыҡтары даими яңыра. | Идёт постоянное возобновление залежей полезных ископаемых, путём выпадения или привноса на дно различных осадков и растворов из земной коры. | 0.502134 | real | 108 | 140 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.