bak stringlengths 1 511 | rus stringlengths 1 511 | static_sim float32 0.25 1 | source stringclasses 2 values | length_bak int64 1 511 | length_rus int64 1 511 |
|---|---|---|---|---|---|
Тауыш йышлығы биреү төрлө алымдар менән башҡарыла. | Сбор информации производится многими способами. | 0.486142 | real | 50 | 47 |
Европа музыкаһында ете баҫҡыслы диатоник көйҙөң өҫтөнлөк алыуы, эволюция процессында музыканың ете нотаға бүленеүенә сәбәпсе була. | Преобладание семиступенных диатонических ладов в европейской музыке стало причиной того, что в процессе эволюции было выделено семь нот, названия которых происходят из латинского гимна. | 0.699436 | real | 130 | 185 |
Был ноталар ете баҫҡыслы диатоник тауыш рәте барлыҡҡа килтерә. | состоящие из семи диатонических ступеней. | 0.748983 | real | 62 | 41 |
Нота исемдәре тауыш рәтенең бөтә октаваларына ла тарала. | Имя Нелли в различном фонетическом оформлении распространено в разных странах. | 0.284824 | real | 56 | 78 |
Йәғни, әҫәрҙең тыңлаусы тарафынан ҡабул ителеүе, унда ниндәй тәьҫир ҡалдырыуы менән. | Выступление делают люди, они влияют на то, как она будет воспринята. | 0.289245 | real | 84 | 68 |
Ошоға бәйле, ниндәйҙер стилгә бүлгәндә музыкаль әҫәрҙе тотош ҡарау талап ителә. | Это требует от музыкального произведения определенной структуры. | 0.703187 | real | 79 | 64 |
Музыкаль тауыш сығарыусы музыка ҡоралының физик нигеҙе (цифрлы электр ҡоролмаһы инмәй) булып резонатор тора. | Физическая основа музыкального инструмента, производящего музыкальные звуки (за исключением цифровых электрических устройств), - это резонатор. | 0.894206 | real | 108 | 143 |
Ул ҡыл да, ниндәйҙер күләмдәге һауа бағанаһы йәки килтерелгән энергияны тирбәлдерә алған башҡа берәй объект та була. | Им может служить камень либо иной материал, способный аккумулировать энергию. | 0.55528 | real | 116 | 77 |
Күпме резонаторы булыуына ҡарап, музыка ҡоралы шунса акорд сығара ала. | Он рассказывает о том, как коллекционеры дают забытой музыке шанс быть услышанной. | 0.441428 | real | 70 | 82 |
Уның матди булмаған һөҙөмтәһе иң беренсе, кешенең һәм йәмғиәтең рухи тормошонда күренә. | не имеет выраженной материальной ценности, поскольку нематериальные её результаты проявляются прежде всего в духовной жизни человека и общества. | 0.784575 | real | 87 | 144 |
Сәнғәт кешенең эске донъяһына тәьҫир итеп, рухи-әхлаҡи ҡиммәтәрҙе булдырырға йәки үҙгәртергә һәләтле. | Искусство может активно воздействовать на общественное сознание, изменяя, формируя и преобразуя духовный мир человека. | 0.59156 | real | 101 | 118 |
Мәҙәниәттең мөһим ваҡиғалары, тәү сиратта, музыкаль белем сиситемаһы менән бәйләнгән. | Важнейшие события культуры на первой стадии связаны, прежде всего, с системой музыкального образования. | 0.632407 | real | 85 | 103 |
1920 йылда музыка мәктәбе (1971 йылдан Н.Сабитов исемендәге Беренсе балалар музыка мәктәбе), ә 1921 йылда сәнғәт училищеһы (хәҙерге Өфө сәнғәт училищеһы), һуңғараҡ (1926 йылда) сәнғәт техникумы һәм музыка училищеһы итеп үҙгәртелгән (1932 йылда) учреждение асылыуы профессиональ музыкаль белем биреүгә нигеҙ һала. | Открытие в 1920 году музыкальной школы (с 1971 года - Первая детская музыкальная школа имени Н. Сабитова), а в 1921 - музыкального училища (ныне Уфимское училище искусств), позднее трансформированного в Техникум искусств (1926) и в Музыкальное училище с театральным и художественным отделениями (1932), заложило основы профессионального музыкального обучения. | 0.899097 | real | 312 | 359 |
2009 йылда Айрат Ғайсин яңы рәйес итеп һайлана. | В 2010 году Эванс был назван новичком года. | 0.446645 | real | 47 | 43 |
Эстрада музыкаһы жанрының яңы үҫеш этабы электрон-акустик эффект менән байытылған заманса интонацияларҙы, ритм һәм тембрҙы үҙләштереүгә бәйле. | Новый этап развития жанра эстрадной музыки связан с освоением современных интонаций, ритмики и тембров, обогащенных электронно-акустическими эффектами. | 0.76536 | real | 142 | 151 |
Күп кенә иртә мәҙәниәттәрҙә планеталар илаһилыҡты, йәки, кәм тигәндә, илаһи эмиссар статусын йөрөтөүсе булараҡ ҡарала. | Во многих ранних культурах планеты рассматривались как носители божественного начала или, по крайней мере, статуса божественных эмиссаров. | 0.61897 | real | 118 | 138 |
Фән үҫешкән һайын планеталар тураһындағы фекерҙәр, яңы объекттар асыу һәм улар араһындағы айырмаларҙы асыу арҡаһында, ҙур булмаған өлөштә үҙгәрә. | По мере развития науки представления о планетах менялись в немалой степени и благодаря открытию новых объектов и обнаружению различий между ними. | 0.685606 | real | 145 | 145 |
Птолемей дәүере ғалимдарын аңлатҡаса планеталар Ер тирәләй түңәрәк орбиталарҙа әйләнә. | В понимании учёных птолемеевской эпохи планеты вращались вокруг Земли по идеально круглым орбитам. | 0.715636 | real | 86 | 98 |
Ер, башҡа планеталар кеүек үк, Ҡояш тирәләй әйләнә тигән киреһенсә фекер бер нисә тапҡыр тәҡдим ителә, тик XVIII быуатта ғына Галилей Галилей эшләгән тәүге телескоптар барлыҡҡа килгәнгә тиклем үк Тихо Браге күҙәтеүҙәре һөҙөмтәһендә нигеҙләнә. | Идея обратного — что на самом деле Земля подобно другим планетам вращается вокруг Солнца — выдвигалась не раз, но лишь в XVII столетии она была обоснована по результатам наблюдений Тихо Браге, полученных ещё до появления первых телескопов, сделанных Галилео Галилеем. | 0.697509 | real | 242 | 267 |
Мәғлүмәттәрҙе ентекле анализлау юлы менән Иоганн Кеплер планеталарҙың орбиталары түңәрәк түгел, ә эллиптик булыуын асыҡлай. | Благодаря тщательному анализу данных Иоганн Кеплер обнаружил, что орбиты планет не круглые, а эллиптические. | 0.806722 | real | 123 | 108 |
Күҙәтеү ҡоралдары яҡшырған һайын астрономдар, Ер кеүек үк, планеталарҙың да үҙ орбитаһы яҫылығына ауышҡан күсәр тирәләй әйләнеүен һәм миҙгелдәр алмашыныуы кеүек Ергә хас һыҙаттар булыуын асыҡлаған. | Поскольку инструменты наблюдений улучшались, астрономы установили, что, как и Земля, планеты вращаются вокруг наклонённой к плоскости своей орбиты оси и обладают такими особенностями, свойственными Земле, как смена сезонов. | 0.688487 | real | 197 | 223 |
Йыһан дәүере башланыу менән яҡындан күҙәтеүҙәр вулкан әүҙемлеген, тектоник процестарҙы, дауылдарҙы һәм хатта Ҡояш системаһының башҡа планеталарында һыу барлығын асыҡларға мөмкинлек бирә. | С рассветом космической эры близкие наблюдения позволили обнаружить и на других планетах Солнечной системы вулканическую деятельность, тектонические процессы, ураганы и даже присутствие воды. | 0.748734 | real | 186 | 191 |
Планеталарҙы ике төп класҡа бүлергә мөмкин: ҙур, тығыҙлығы түбән гигант планеталар һәм ҡаты ер өҫтө булған Ергә оҡшаш бәләкәй планеталар. | Планеты можно поделить на два основных класса: большие, имеющие невысокую плотность планеты-гиганты, и менее крупные землеподобные планеты, имеющие твёрдую поверхность. | 0.797053 | real | 137 | 168 |
Халыҡ-ара астрономия союзы билдәләмәһе буйынса Ҡояш системаһында 8 планета бар. | Согласно определению Международного астрономического союза, в Солнечной системе 8 планет. | 0.859761 | real | 79 | 89 |
Ҡояштан алыҫлашыу тәртибендә Меркурий, Венера, Ер, Марс, артабан дүрт гигант планета: Юпитер, Сатурн, Уран һәм Нептун. | В порядке удаления от Солнца — четыре землеподобных: Меркурий, Венера, Земля, Марс, затем четыре планеты-гиганта: Юпитер, Сатурн, Уран и Нептун. | 0.899207 | real | 118 | 144 |
Шулай уҡ Ҡояш системаһында кәм тигәндә 5 кәрлә планета бар: Плутон (2006 йылға тиклем туғыҙынсы планета тип һанала), Макемак, Хаумея, Эрис һәм Церера. | В Солнечной системе также есть по крайней мере 5 карликовых планет: Плутон (до 2006 года считавшийся девятой планетой), Макемаке, Хаумеа, Эрида и Церера. | 0.869795 | real | 150 | 153 |
Меркурий һәм Венеранан тыш, бөтә планеталарҙың һәр береһе тирәләй кәм тигәндә бер Ай әйләнә. | За исключением Меркурия и Венеры, вокруг всех планет обращается хотя бы по одному спутнику. | 0.694698 | real | 92 | 91 |
1992 йылдан экзопланета тип аталған башҡа йондоҙҙар тирәләй йөҙләгән планеталар табылғас, галактикала планеталарҙы бөтә ерҙә лә осратырға мөмкин икәнлеге асыҡлана, һәм уларҙың Ҡояш системаһы планеталары менән уртаҡлығы күп. | Начиная с 1992 года, с открытием сотен планет вокруг других звёзд, названных экзопланетами, стало понятным, что планеты можно обнаружить в Галактике везде, и они имеют много общего с планетами Солнечной системы. | 0.8537 | real | 223 | 211 |
2006 йылда Халыҡ-ара астрономия союзы планетаның яңы билдәләмәһен бирә, был фәнни берләшмәнең хуплауына ла, тәнҡитенә лә сәбәпсе була, быны ҡайһы бер ғалимдар беҙҙең көндәргә тиклем дауам итә. | В 2006 году Международный астрономический союз дал новое определение планеты, что вызвало как одобрение, так и критику со стороны учёного сообщества, продолжаемую некоторыми учёными до сих пор. | 0.787922 | real | 192 | 193 |
2020 йылдың 16 ноябренә 3234 планета системаһында 4374 экзопланета булыуы иҫбат ителгән, шуларҙың 715-ендә берҙән ашыу планета бар. | На 16 ноября 2020 года достоверно подтверждено существование 4374 экзопланет в 3234 планетных системах, из которых в 715 имеется более одной планеты. | 0.91177 | real | 131 | 149 |
Ерҙең 10-дан алып 20-гә тиклем массаһы, мәҫәлән, Му Алтар, 55 Cancri һәм GJ 436 тирәләй әйләнгән экзопланета булыуы билдәле. | Известна по крайней мере дюжина экзопланет между 10 и 20 земными массами[4], как, например, те, что вращаются вокруг Мю Жертвенника, 55 Рака и GJ 436[6]. | 0.655633 | real | 124 | 153 |
Экзопланеталарҙың икенсе категорияһы «супер-Ер» тип атала — бәлки, Ерҙән ҙурыраҡ, әммә Урандан йәки Нептундан бәләкәйерәк Ергә оҡшаш донъялар. | Другая категория экзопланет называется «сверхземлями» — возможно, это землеподобные миры, более крупные, чем Земля, но меньшие, чем Уран или Нептун. | 0.702763 | real | 142 | 148 |
Әммә ентеклерәк күҙәтеүҙәр планетаның йондоҙға бик яҡын һәм тереклек итеү өсөн яраҡлы түгел икәнлеген асыҡлырға мөмкинлек бирә. | Однако более детальные наблюдения позволили установить, что планета слишком близка к звезде, чтобы быть пригодной для жизни. | 0.46686 | real | 127 | 124 |
Атап әйткәндә, эҫе Юпитер булараҡ билдәле күп кенә яңы асылған экзопланеталар йондоҙҙарына бик яҡын, түңәрәк орбиталарҙа әйләнә. | В частности, множество недавно открытых экзопланет, известных как горячие юпитеры, обращаются экстремально близко к материнским звёздам, по почти круговым орбитам. | 0.642284 | real | 128 | 163 |
Шуға күрә улар Ҡояш системаһындағы газ гиганттарына ҡарағанда күпкә күберәк йондоҙ нурланышы ала, был уларҙың бер төргә ҡарау-ҡарамауын шик аҫтына ала. | Поэтому они получают значительно больше звёздной радиации, чем газовые гиганты в Солнечной системе, что ставит под вопрос принадлежность их к тому же типу. | 0.571804 | real | 151 | 155 |
Шулай уҡ хтон планеталар тип аталған эҫе Юпитерҙарҙың субклассаһы бар, улар үҙ йондоҙҙары тирәләй шул тиклем яҡын әйләнгән, хатта йондоҙ нурланышы уларҙың атмосфераһын осороп бөткән. | Существует также подкласс горячих юпитеров, называемый хтонические планеты, обращавшиеся на орбите вокруг материнских звёзд так близко, что звёздная радиация сдула их атмосферу. | 0.645491 | real | 182 | 177 |
Әлеге ваҡытта COROT экзопланеталар транзиты арҡаһында йондоҙҙар яҡтылығының үҙгәреүен күҙәтеү нигеҙендә экзопланеталар эҙләй. | В настоящее время COROT ищет экзопланеты на основании наблюдений за изменениями яркости звёзд, вызванными прохождениями экзопланет. | 0.7406 | real | 125 | 131 |
Әммә был проекттарҙың күбеһен финанслау программаһы әлегә раҫланмаған. | Однако программа финансирования многих из этих проектов пока не утверждена. | 0.704451 | real | 70 | 75 |
2007 йылда экзопланеталарға (HD 209458 b һәм HD 189733 b) беренсе спектраль анализ алына. | В 2007 году был получен первый спектральный анализ экзопланет (HD 209458 b и HD 189733 b)[16][17]. | 0.833366 | real | 89 | 98 |
Планета-масса объекттары төшөнсәһе планета төшөнсәһенә ҡарағанда киңерәк ҡулланыла. | Понятие ОПМ более широкое, чем понятие планеты. | 0.481092 | real | 83 | 47 |
Ул планеталарҙы ғына түгел, башҡа объекттарҙы ла үҙ эсенә ала — мәҫәлән, йондоҙҙар тирәләй әйләнмәгән «ирекле йөҙлөктәге» планеталар, улар үҙ системаһын ҡалдырған «етем планеталар» йәки газ болото емерелгәндә барлыҡҡа килгән объекттар — протопланета дискыһынан күпселек планеталарға хас аккреция урынына (ғәҙәттә улар көрән кәрлә тип атала). | Оно охватывает не только планеты, но и другие объекты — например, планеты в «свободном плавании», не обращающиеся вокруг звёзд, которые могут быть «планетами-сиротами», покинувшими свою систему, или объекты, появившиеся в ходе коллапса газового облака — вместо типичной для большинства планет аккреции из протопланетного диска (их обычно называют субкоричневыми карликами). | 0.816038 | real | 341 | 373 |
Бер нисә йөҙ йыл буйы шоколадты эсемлек урынына файҙаланғандар. | Несколько столетий шоколад использовали вместо напитка. | 0.751047 | real | 63 | 55 |
XVI быуатта ғалим-монах Бенцони Испания короленә шыйыҡ шоколадтың файҙаһы тураһында белдерә. | В середине XVI века монах Бенцони рассказал королю Испании о полезных свойствах жидкого шоколада. | 0.81748 | real | 92 | 97 |
Докладты шунда уҡ йәшерен итәләр, ә шоколадты дәүләт сере тип иғлан итәләр. | Доклад тут же скрывают, а шоколад объявляют государственной тайной. | 0.781301 | real | 75 | 67 |
Был серлелекте боҙған өсөн бер нисә кеше яза ала. | За нарушение этой тайны могут наказать несколько человек. | 0.805256 | real | 49 | 57 |
Оҙаҡ ваҡыт шоколад байҙар файҙаланырлыҡ ҡына, етештереүе ҡатмарлы, ингредиенттары ҡыйбатлы аҙыҡ булып ҡала. | Долгое время шоколад оставался только пригодным для богатых, сложным производством, а ингредиенты - дорогостоящими продуктами. | 0.738553 | real | 107 | 126 |
Тик XIX быуат аҙағында ғына кондитерҙар хәҙерге заман шоколадын етештерә ала. | Только в самом конце XIX века тексты удалось расшифровать. | 0.580944 | real | 77 | 58 |
Какао ағасы Ер шарының тропик киңлектәрендә үҫә. | Дерево какао культивируется в тропической зоне по всему свету. | 0.743853 | real | 48 | 62 |
Какао борсағының тауар сорты етештереүсе ил йәки сығарыусы порт исеменә тура килә (Гана, Баия, Камерун, Тринидад һәм башҡалар. | Так сложилось, что наименования товарных сортов какао-бобов соответствуют названию района их производства, страны или порта их вывоза (Гана, Кот-д'Ивуар, Камерун, Тринидад и др.) | 0.578528 | real | 126 | 178 |
Владимир өлкәһе Покров ҡалаһында донъяла берҙән бер шоколад музейы бар. | В городе Покрове, во Владимирской области, существует единственный во всем мире памятник шоколаду. | 0.812739 | real | 71 | 98 |
Монумент ҡулына шоколад тотҡан әкиәт феяһы образында эшләнгән. | Как водится за творчеством Софии Копполы, картина была представлена в Каннах. | 0.292132 | real | 62 | 77 |
Шоколад төрлө байрамдарҙа бүләк урынына ҡулланыла, шулай уҡ Пасха байрамына шоколад йомортҡалар әҙерләнә. | Шоколад часто используется в качестве подарка на различные праздники, а шоколадные яйца используются во время Пасхи. | 0.805876 | real | 105 | 116 |
шоколад составында йөрәк һәм ҡан тамырҙары өсөн файҙалы флавонид матдәлере бар. | Шоколад содержит вещества из группы флавоноидов, которые крайне полезны для сердца и сосудов. | 0.821925 | real | 79 | 93 |
Ат һәм попугайҙар ҙа был матдәге бик һиҙгер. | Лошади и попугаи тоже очень чувствительны к этому веществу. | 0.57552 | real | 44 | 59 |
АҠШ-та шоколад йомортҡаһын һатып алыу мөмкин түгел. | - В США нельзя купить шоколадное яйцо. | 0.794229 | real | 51 | 38 |
Был илдә аҙыҡ эсенә ашарға яраҡһыҙ әйбер һалыу тыйыла. | В этой стране запрещается вносить в пищу непригодные для пищи предметы. | 0.646454 | real | 54 | 71 |
Бындай составтағы ҡатышма күптән уҡ яндырыу һәм емереү сараһы итеп файҙаланылған, тигән фекер йәшәй. | Существует мнение, что смесь в таком составе давно использовалась как средство сжигания и разрушения. | 0.595094 | real | 100 | 101 |
Шулай ҙа матди һәм яҙма иҫбатлауҙар табылмаған. | Однако материальных и письменных доказательств не обнаружено. | 0.672335 | real | 47 | 61 |
Тәбиғәттә селитра йыш осрай, ә дары өсөн кәрәкле калий селитраһы бөтөнләй осрамай. | В природе часто встречается селитра, а нужная для пороха калийная селитра вообще не встречается. | 0.861384 | real | 82 | 96 |
Ҡытайҙа дары эшләү рецепты 1044 йылда барлыҡҡа килә. | Рецепт на изготовление пороха в Китае появился в 1044 году. | 0.905777 | real | 52 | 59 |
Сағыштырмаса өҫтө юғары булған углерод материалдарын алыу ҙа, тимер металлургияһы үҫеш алғас мөмкин булған. | Даже получение сравнительно высоких углеродных материалов стало возможным после развития металлургии железа. | 0.793192 | real | 107 | 108 |
Дарыны беренсе уйлап табыусы монах Бертольд Шварц булған, тип иҫәпләнә. | Считается, что первым изобретателем пороха был монах Бертольд Шварц. | 0.874153 | real | 71 | 68 |
Төтөнлө дарының атыу үҙенсәлеге һуңыраҡ билдәле була һәм ут атыу ҡоралы үҫешенә сәбәпсе була. | Особенности стрельбы журавлей стали известны позже и способствовали развитию огнестрельного оружия. | 0.654683 | real | 93 | 99 |
Кордит дарыһы XIX быуат аҙағында Бөйөк Британияла эшләнә. | Хард-рок зародился в Великобритании в конце 1960-х. | 0.400429 | real | 57 | 51 |
Серегән ваҡытты барлыҡҡа килән аммиак нитрифлана һәм тәүҙә азотлы кислотаға, ә һуңынан азот кислотаһына әүерелә. | Образовавшийся при гниении аммиак подвергался нитрификации и превращался вначале в азотистую, а затем в азотную кислоту. | 0.853328 | real | 112 | 120 |
Каналдың төп йүнәлеше: музыка, күңел асыу. | Основная сфера интересов - музыкальная форма, музыка и слово. | 0.553445 | real | 42 | 61 |
Ҡаплау зонаһы: Калинингдартан Көньяҡ Сахалинға тиклем. | Василий: От южных морей до полярного края. | 0.544036 | real | 54 | 42 |
Вулканология — вулкандарҙы өйрәнеүсе фән. | Вулканология — наука, изучающая вулканы. | 0.943957 | real | 41 | 40 |
Вулканолог — вулкандарҙы өйрәнеүсе ғалим. | Вулканолог — учёный, изучающий вулканы. | 0.92335 | real | 41 | 39 |
Ҡоро ерҙә 900-гә яҡын әүҙем вулкан бар (түбәндә иң ҙур вулкандар исемлеген ҡарағыҙ), диңгеҙҙәрҙә һәм океандарҙа уларҙың һаны күрһәтелгән. | На суше насчитывается около 900 активных вулканов (см. Список крупнейших вулканов ниже), в морях и океанах их число уточняется. | 0.747483 | real | 137 | 127 |
Вулкан атылыу осоро бер нисә көндән алып бер нисә миллион йылға тиклем дауам итеүе мөмкин. | Период извержения вулкана может продолжаться от нескольких дней до нескольких миллионов лет. | 0.841466 | real | 90 | 92 |
Атап әйткәндә, нәҡ вулкандар ер атмосфераһының һәм гидросфераның барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә, байтаҡ күләмдә углекислый газ һәм һыу пары бүлеп сығара. | В частности, именно вулканы внесли вклад в формирование земной атмосферы и гидросферы , выбросив значительное количество углекислого газа и водяного пара. | 0.697992 | real | 153 | 154 |
Мәҫәлән, 1963 йылда Исландияның көньяғында һыу аҫты вулканы атылыуы һөҙөмтәһендә Сурцей утрауы барлыҡҡа килә, әлеге ваҡытта ул тереклектең килеп сығышын күҙәтеү өсөн фәнни тикшеренеүҙәр үткәреү өсөн майҙансыҡ булып тора. | Так, например, в 1963 году в результате извержения подводного вулкана у юга Исландии возник остров Сюртсей, который в настоящее время является площадкой для научных исследований по наблюдению зарождения жизни. | 0.743261 | real | 220 | 209 |
Ғалимдар билдәләүенсә, артыҡ әүҙем вулканизм, мәҫәлән, Юпитер айындағы Ио планетаның өҫкө йөҙөн кеше йәшәмәҫлек итә. | Учёные отмечают, что слишком активный вулканизм, как например, на спутнике Юпитера Ио, может сделать поверхность планеты непригодной для жизни. | 0.718493 | real | 116 | 143 |
Тарҡау типтағы һыҙыҡлы вулкандар ҡабыҡтың тәрән ярылыуынан барлыҡҡа килә. | Линейные вулканы трещинного типа, обладают протяжёнными подводящими каналами, связанными с глубоким расколом коры. | 0.546597 | real | 73 | 114 |
Бындай ярыҡтарҙан базальт шыйыҡ магма ағып сыҡҡан һәм ҙур лава япмаларын барлыҡҡа килтереп ағып сыға. | Для них характерны трещинные извержения, при которых из таких трещин изливается базальтовая жидкая магма, которая растекаясь в стороны, образует крупные лавовые покровы. | 0.645464 | real | 101 | 169 |
Үҙәк типтағы вулкандарҙың үҙәк т каналы, йәки ауҙа (жерло) бар. | Вдоль трещин возникают пологие валы разбрызгивания, крупные шлаковые конусы, лавовые поля. | 0.410359 | real | 63 | 90 |
Ауҙы (жерло) вулкан төҙөлөшө үҫкән һайын өҫкә табан хәрәкәт итеп киң ауыҙ менән тамамлана. | Если магма имеет более кислый состав (более высокое содержание диоксида кремния в расплаве), образуются линейные экструзивные валы и массивы. | 0.363781 | real | 90 | 141 |
Үҙәк типтағы вулкандарҙың ҡабырға яҡҡа, йәки паразит, кратерҙары булыуы мөмкин, был ваҡытта лава тау битлә-енән сыға. | Когда происходят взрывные извержения, то могут возникать эксплозивные рвы протяжённостью в десятки километров. | 0.388409 | real | 117 | 110 |
Кратерҙарҙа йыш ҡына шыйыҡ лава күлдәре була. | Вулканы центрального типа имеют центральный подводящий канал, или жерло, ведущее к поверхности от магматического очага. Жерло оканчивается расширением, кратером, который по мере роста вулканической постройки перемещается вверх. У вулканов центрального типа могут быть побочные, или паразитические, кратеры, которые располагаются на его склонах и приурочены к кольцевым или радиальным трещинам. | 0.48288 | real | 45 | 393 |
Әгәр магма йәбешкәк булһа, ҡаты көмбәҙҙәр барлыҡҡа килә, улар өҙәкте «тығын» кеүек ҡаплай, вулкан атылғанда был «тығын» атылып шартларға мөмкин. | Нередко в кратерах существуют озёра жидкой лавы. Если магма вязкая, то образуются купола выжимания, которые закупоривают жерло, подобно «пробке», что приводит к сильнейшим взрывным извержениям с разрушением лавовой «пробки». | 0.5771 | real | 144 | 224 |
Үҙәк типтағы вулкандарҙың формаһы магманың составы һәм йәбешкәклегенә бәйле. | У вулканов центрального типа зависят от состава и вязкости магмы. | 0.594086 | real | 76 | 65 |
Эҫе һәм еңел хәрәкәтсән базальт магмалары киң һәм яҫы ҡалҡанлы вулкандар (Mauna Loa, Mauna Kea, Килауэа) барлыҡҡа килтерә. | Горячие и легкоподвижные базальтовые магмы создают обширные и плоские щитовые вулканы (Мауна-Лоа, Мауна-Кеа, Килауэа). | 0.596321 | real | 122 | 118 |
Әгәр вулкан ваҡыты-ваҡыты менән лаваны, һуңынан пирокластик материалдар сығарһа, конус формаһындағы ҡатлам барлыҡҡа килә. | Если вулкан периодически извергает то лаву, то пирокластический материал, возникает конусовидная слоистая постройка, стратовулкан. | 0.701623 | real | 121 | 130 |
Бындай вулкан битләүҙәре, ғәҙәттә, тәрән радиаль йырындар — барранкос менән ҡапланған була. | Склоны такого вулкана обычно покрыты глубокими радиальными оврагами — барранкосами. | 0.786638 | real | 91 | 83 |
Шулай уҡ моноген һәм полиген вулкандар бар. | Также существуют болотные и лесные кикиморы. | 0.336407 | real | 43 | 44 |
Беренсеһе бер атылыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән, икенсеһе — бер нисә тапҡыр атылыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән. | Первые возникли в результате однократного извержения, вторые — многократных извержений. Вязкая, кислая по составу, низкотемпературная магма, выдавливаясь из жерла, образует экструзивные купола (игла Монтань-Пеле, 1902 год). | 0.317321 | real | 114 | 223 |
Был форма түбән йәбешкәкле базальт лаваһы булған вулкандарға хас: ул оҙаҡ ваҡыт үҙәк ауыҙҙан да, вулкандың ҡабырға кратерҙарынан да аға. | Эта форма характерна для вулканов, извергающих базальтовую лаву низкой вязкости: она длительное время вытекает как из центрального жерла, так и из боковых кратеров вулкана. | 0.539497 | real | 136 | 172 |
Лава күп километрға тигеҙ тарала; яйлап ошо ҡатламдарҙан нәҙек кенә ситтәре менән киң «ҡалҡан» барлыҡҡа килә. | Лава равномерно растекается на многие километры; постепенно из этих наслоений формируется широкий «щит» с пологими краями. | 0.697851 | real | 109 | 122 |
Бындай вулкандар атылыу ваҡытында кратер тирәләй конус формаһындағы ҙур фрагменттар йыйыла, ә ваҡ фрагменттар аҫта ауыш битләүҙәр барлыҡҡа килтерә; һәр атылыу менән вулкан юғарыраҡ була бара. | При извержении таких вулканов крупные фрагменты пористых шлаков нагромождаются вокруг кратера слоями в форме конуса, а мелкие фрагменты формируют у подножия покатые склоны; с каждым извержением вулкан становится всё выше. | 0.769242 | real | 191 | 221 |
Был ҡоро ерҙә иң таралған вулкан төрө. | Это самый распространённый тип вулканов на суше. | 0.64711 | real | 38 | 48 |
Бейеклеге бер нисә йөҙ метрҙан да артыҡ түгел. | В высоту они не больше нескольких сотен метров. | 0.5667 | real | 46 | 47 |
Йыш ҡына шлак конустары ҙур вулкандың ҡабырға конустары булараҡ йәки тарҡау атылыуҙарҙа атылыу әүҙемлегенең айырым үҙәктәре булараҡ барлыҡҡа килә. | Часто шлаковые конусы формируются как побочные конусы крупного вулкана, либо в качестве отдельных центров эруптивной активности при трещинных извержениях. | 0.763922 | real | 146 | 154 |
Миҫал — 1975-76 һәм 2012-2013 йылдарҙа Камчаткала Плоский Талбачик вулканының һуңғы атылыуы ваҡытында силаг конустарының бер нисә төркөмө барлыҡҡа килә. | Пример — несколько групп шлаковых конусов появились при последних извержениях вулкана Плоский Толбачик на Камчатке в 1975-76 и в 2012-2013 гг. Стратовулканы, или «слоистые вулканы». | 0.7679 | real | 152 | 181 |
Бындай вулкандарҙың лаваһы шулай уҡ ярыҡтарҙан ағып сыға, битләүҙәрҙә таҫма коридор рәүешендә ҡатып ҡала. | Лава таких вулканов вытекает также из трещин, застывая на склонах в виде ребристых коридоров, которые служат опорой вулкана. | 0.325905 | real | 105 | 124 |
Миҫал өсөн; Этна, Везувий, Фудзияма вулкандары. | Примеры — Этна, Везувий, Фудзияма. | 0.775012 | real | 47 | 34 |
Көмбәҙ вулкандар. | Купольные вулканы. | 0.79198 | real | 17 | 18 |
Вулкандың эсәгенән күтәрелгән йәбешкәк гранит магма битләүҙәрҙән ағып төшмәй һәм өҫкө өлөшөндә туңып, көмбәҙ барлыҡҡа килтергәндә барлыҡҡа киләләр. | Образуются, когда вязкая гранитная магма, поднимаясь из недр вулкана, не может стечь по склонам и застывает вверху, образуя купол. | 0.637787 | real | 147 | 130 |
Тығылған вулкан ауыҙын ваҡыт үтеү менән көмбәҙ аҫтында йыйылған газдар ҡыҫырыҡлап сығара. | Она закупоривает его жерло, как пробка, которую со временем вышибают накопившиеся под куполом газы. | 0.533678 | real | 89 | 99 |
Әлеге ваҡытта бындай көмбәҙле вулкан АҠШ-тың төньяҡ-көнбайышындағы Изге Хеленс тауы кратеры өҫтөндә барлыҡҡа килә, ул 1980 йылдағы атылыу ваҡытында барлыҡҡа килә. | Такой купол формируется сейчас над кратером вулкана Сент-Хеленс на северо-западе США , образовавшегося при извержении 1980 г. | 0.763779 | real | 162 | 125 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.