bak stringlengths 1 511 | rus stringlengths 1 511 | static_sim float32 0.25 1 | source stringclasses 2 values | length_bak int64 1 511 | length_rus int64 1 511 |
|---|---|---|---|---|---|
Календарь циклы — 900 йылдан тора, уның барышында 218 кәбисә көнө тип ҡуйылған. | Цикл календаря составляет 900 лет, на протяжении которых вставляются 218 високосных дней. | 0.822173 | real | 79 | 89 |
Календарь йылының уртаса оҙонлоғо — 365,24222 тәүлек, был яҡынса 50 000 йыл эсендә 1 көн хата бирә. | Средняя продолжительность года календаря составляет 365,24222 суток, что даёт ошибку 1 день примерно в 50 000 лет. | 0.923064 | real | 99 | 114 |
Календарь Ғүмәр Хәйәм ҡатнашлығында эшләнә һәм шул ваҡыттан алып бер нисә тапҡыр аныҡлана. | Календарь был разработан при участии Омара Хайяма и с тех пор несколько раз уточнялся. | 0.67193 | real | 90 | 86 |
Һижрәт йыл иҫәбен алып бара (Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Мәккәнән Мәҙинәгә 622 йылда күсенеүе), әммә классик Мосолман календарынан айырмалы рәүештә ҡояшлы (тропик) йылына нигеҙләнә, шуға ла уның айҙары һәр ваҡыт бер миҙгелгә тура килә. | Он ведёт летосчисление от хиджры (переселение пророка Мухаммада из Мекки в Медину в 622 году), но основывается на солнечном (тропическом) годе, в отличие от классического исламского календаря, поэтому его месяцы всегда приходятся на одни и те же времена года. | 0.832441 | real | 229 | 259 |
Был календарҙың килеп сығышы тропик күк йөҙөнөң сағыу йондоҙо Сириус менән бәйле. | Происхождение этого календаря связано с Сириусом — яркой звездой тропического небосвода. | 0.694979 | real | 81 | 88 |
Боронғо мысырҙарҙың Ҡояш календары — бөтә Иҫке донъя һәм әлегәсә йыл иҫәбе нигеҙендә ята. | Солнечный календарь древних египтян лежит в основе летоисчисления всего Старого Света и доныне. | 0.789844 | real | 89 | 95 |
Сириустың (Сотис) ике гелиакик күтәрелеше араһындағы ваҡыт арауығы Боронғо Мысырҙа йәйге ҡояш торошо менән тап килә һәм Нилды һыу баҫҡанға тиклем — 365,25 тәүлек була. | Промежуток времени между двумя гелиакическими восхождениями Сириуса (Сотис), совпадающими в Древнем Египте с летним солнцестоянием и предшествавшими разливу Нила, составляет 365,25 суток. | 0.803413 | real | 167 | 187 |
Әммә йыл дауамында мысырҙар 365 көн тип ҡуя. | Однако в длину своего года египтянами было положено целое число дней — 365. | 0.677344 | real | 44 | 75 |
Шулай итеп, һәр 4 йыл һайын миҙгел күренештәре календарҙан 1 көнгә алда барған. | Таким образом, за каждые 4 года сезонные явления опережали календарь на 1 сутки. | 0.675577 | real | 79 | 80 |
Кәбисә йылдары булмаған осраҡта Яңы йыл бөтә миҙгелдәрҙә лә 1460 йыл (365×4) йыл дауамында үтә һәм башланғыс датаға әйләнеп ҡайта. | При отсутствии високосных лет Новый год проходил за 1460 (365×4) лет всеми сезонами и возвращался на начальное число. | 0.910522 | real | 130 | 117 |
1460 йылдағы осор саутик осор, цикл йәки Бөйөк Сотис йылы тип атала. | Период в 1460 назывался сотичним периодом, циклом, или Великим годом Сотиса. | 0.744351 | real | 68 | 76 |
Беҙҙең эраға тиклем 25 йылда Юлиан календары менән синхронлаштырылған Александрий календары булдырылған, әммә айҙарҙың шул уҡ исемдәрен һаҡлай, йыл аҙағында һәр дүртенсе йыл һайын бер көн өҫтәлә. | В 25 году до н. э. был установлен Александрийский календарь, синхронизированный с юлианским календарём, но сохранивший прежние названия месяцев, в котором каждый четвёртый год в конце года добавлялся один день. | 0.806122 | real | 195 | 210 |
Урындағы сиркәүҙәр ҡулланған копт һәм эфиоп календарҙары Боронғо Мысыр календарына ҡарай. | К древнеегипетскому календарю восходят коптский и эфиопский календари, до сих пор применяемые местными церквями. | 0.771868 | real | 89 | 112 |
Мысыр календарының структураһын француз революцион календары үҙләштергән. | Структура египетского календаря была заимствована французским революционным календарём. | 0.839348 | real | 73 | 87 |
Календарь Ҡояш-айлы календарына ҡарай. | Календарь относится к солнечно-лунным календарям. | 0.892359 | real | 38 | 49 |
Шуға күрә айҙар оҙайлығы — 29 йәки 30 көн. | Поэтому продолжительность месяцев 29 или 30 дней. | 0.823818 | real | 42 | 49 |
12 ай ҡояш йылынан 11 көн артта ҡалғанлыҡтан, һәр 2-се йәки 3-сө йыл һайын 13-сө ай өҫтәлә. | Так как 12 лунных месяцев отстают от солнечного года на 11 дней, каждый 2-й или 3-й год добавляется 13-й месяц. | 0.88184 | real | 91 | 111 |
Ҡояшлы-айлы циклик календары беҙҙең эраға тиклем өсөнсө мең йыллыҡ уртаһында төҙөлгән. | Солнечно-лунный циклический календарь был составлен в середине третьего тысячелетия до нашей эры. | 0.764265 | real | 86 | 97 |
Календарҙа алтмыш йыллыҡ цикл ҡулланыла. | Календарь использует шестидесятилетний цикл. | 0.852721 | real | 40 | 44 |
Ул — 10 йыл («күк төптәре») һәм 12 йыл («ер тармаҡтары») циклдарының берләшеүе. | Является комбинацией циклов по 10 лет («небесные стволы») и по 12 лет («земные ветви»). | 0.756579 | real | 79 | 87 |
Был тура килеүҙәрҙең яртыһы ҡулланылмай, шуға күрә календарь циклы 10×12/2 = 60 йылдан һуң ҡабатлана. | Половина сочетаний не используется, поэтому календарный цикл повторяется через 10·12 / 2 = 60 лет. | 0.817467 | real | 101 | 98 |
Циклдағы йылды ике иероглиф, «күк төбө», «ер тармағы» күрһәтә. | Год в цикле обозначается двумя иероглифами, «небесный ствол» «земная ветвь». | 0.68549 | real | 62 | 76 |
Календарҙа йыл башы Григориан календарындағы датаға түгел, ә астрономик күренешкә (яңы айға) бәйле. | Начало года в календаре зависит от астрономического явления (новолуния), а не от даты в григорианском календаре. | 0.79842 | real | 99 | 112 |
Календарь ҡулланылған территорияның оҙонлоғона бәйле, төрлө урындарҙа Яңы йылды Григориан календарының төрлө көндәрендә билдәләргә була. | Из-за протяжённости территории, на которой использовался календарь, в разных местах Новый год могли отмечать в разные дни григорианского календаря. | 0.828535 | real | 136 | 147 |
Календарь бер нисә мең йыл дауамында Вьетнамда, Камбоджала, Ҡытайҙа, Кореяла, Монголияла, Японияла һәм Азияның ҡайһы бер башҡа илдәрендә ҡулланыла. | Календарь используется несколько тысяч лет во Вьетнаме , Камбодже, Китае, Корее, Монголии, Японии и в некоторых других странах Азии. | 0.867506 | real | 147 | 132 |
Ҡояш календары (ауыл хужалығы календары) йылды 24 ауыл хужалығы миҙгеленә бүлеүҙе Ҡояштың эклиптикалағы торошо буйынса билдәләй. | Солнечный календарь (сельскохозяйственный календарь) определяет деление года на 24 сельскохозяйственных сезона по положению Солнца на эклиптике. | 0.804035 | real | 128 | 144 |
Хәҙерге тарихсылар был терминды римлеләргә ҡарағанда күпкә йышыраҡ ҡуллана. | Современные историки используют этот термин значительно чаще, чем сами римляне. | 0.713654 | real | 75 | 79 |
Рим йылына һылтаныуҙың өҫтөнлөклө ысулы шул йылда хакимлыҡ иткән ике консулдың исемдәрен күрһәтеү була. | Преобладающим способом обозначения римского года было указание имён двух консулов, правивших в этом году. | 0.688274 | real | 103 | 105 |
Римға нигеҙ һалынғандан алып йыл элек уны рим тарихсыларының әҫәрҙәренә бик күп мөхәррирҙәр өҫтәй, был термин ысынбарлыҡҡа ҡарағанда йышыраҡ ҡулланыла. | Ранее год от основания Рима неразборчиво добавлялся многими редакторами в работы римских историков, что создавало видимость более частого использования термина, чем это было в действительности. | 0.692765 | real | 151 | 193 |
Император идара итеү йылы шулай уҡ йылды билдәләү өсөн ҡулланыла, бигерәк тә Византия империяһында Юстиниан 537 йылда ошондай йыл иҫәбен талабын индергәндән һуң. | Для обозначения года также использовался год правления императора, особенно в Византийской империи после введения в 537 году Юстинианом требования такого летосчисления. | 0.877725 | real | 161 | 168 |
Термин башлыса немец авторҙары әҫәрҙәрендә, атап әйткәндә, Теодор Моммсендың Рим тарихында осрай. | Термин встречается преимущественно в трудах немецких авторов, в частности, в Римской истории Теодора Моммзена. | 0.872309 | real | 97 | 110 |
Япон календары — боронғо календарь системаһы, беҙҙең эраға тиклем 660 йылда, легенда буйынса, император Дзимму япон дәүләтенә нигеҙ һалған. | Японский календарь — древняя календарная система, с точкой отсчёта 660 год до н. э., когда, согласно легенде, император Дзимму основал Японское государство. | 0.886386 | real | 139 | 156 |
Япон календарының икенсе төрө, император идара иткән йылдарын иҫәпләп, беҙҙең көндәргә тиклем киң ҡулланылыуын дауам итә. | Второй тип японского календаря — счёт лет от года начала правления императора — продолжает и поныне широко использоваться. | 0.71639 | real | 121 | 122 |
2019 йылдың 1 майында, император Нарухито тәхеткә ултырғас, Рейв осоро башлана. | 1 мая 2019 года, после восшествия на престол императора Нарухито, начался период Рэйва. | 0.855578 | real | 79 | 87 |
2021 йылдың 1 майына тиклем — Рейв осороноң 2-се йылы, ә 2021 йылдың 1 майына тиклем — Рейв осороноң 3-сө йылы. | До 1 мая 2021 года — 2-й год периода Рэйва, с 1 мая 2021 года — 3-й год периода Рэйва. | 0.840093 | real | 111 | 86 |
Хәҙерге Һиндостан территорияһында боронғо заманда бик күп ҡәбиләләр һәм милләттәр барлыҡҡа килгән, улар оҙаҡ айырылғандар. | На территории современной Индии ещё в древние времена образовались многие племена и народности, которые долго были разъединены. | 0.655185 | real | 122 | 127 |
Һинд кенәзлектәренең бер-береһенән оҙаҡҡа һуҙылыуы уларҙың һәр береһенең тиерлек урындағы календарь системаһына эйә булыуына килтерә. | Длительная изоляция индийских княжеств друг от друга привела к тому, что почти в каждом из них была своя местная календарная система. | 0.652574 | real | 133 | 133 |
Һуңғы ваҡытҡа тиклем илдә бер нисә рәсми граждан календары һәм утыҙға яҡын урындағы календарь ҡулланылған, мәҫәлән, төрлө дини байрамдар һәм йолалар ваҡытын билдәләү өсөн ҡулланылғандар. | До недавнего времени в стране применялось несколько официальных гражданских календарей и около тридцати местных, таких, служившие для определения времени различных религиозных праздников и обрядов. | 0.673517 | real | 186 | 197 |
Улар араһында ҡояш, ай һәм айлы-ҡояшлы календарҙарын табырға мөмкин. | Среди них можно встретить солнечные, лунные и лунно-солнечные календари. | 0.732803 | real | 68 | 72 |
Был система тәүге тапҡыр майяларҙа, бәлки, эпиольмектарҙа яҡынса 2500 йыл элек барлыҡҡа килгәндер һәм артабан Үҙәк Мексика мәҙәниәттәре һәм халыҡтары, шул иҫәптән майялар, сапотектар һәм ацтектар араһында тарала. | Впервые эта система появилась у майя, а, возможно, ещё у эпиольмеков около 2500 лет назад и впоследствии распространилась среди культур и народов центральной Мексики, в том числе майя, сапотеков и ацтеков | 0.739887 | real | 212 | 204 |
Ацтектарҙың ике календары булған. | У ацтеков было два календаря. | 0.764138 | real | 33 | 29 |
Ҡояш ауыл хужалығы оҙонлоғо 365 көн — шиупоуалли майялар араһындағы хаабҡа тап килә. | Солнечный сельскохозяйственный длиной 365 дней — шиупоуалли соответствует хаабу у майя. | 0.855321 | real | 84 | 87 |
260 көнлөк тональпоуалли йолаһы майяларҙағы цолькинына тап килә. | Ритуальный 260-дневный тональпоуалли соответствует цолькину у майя. | 0.840973 | real | 64 | 67 |
Шиупоуалли һәм тональпоуалли 52 йылға бер тап килә һәм «быуат» тип атала. | Шиупоуалли и тональпоуалли совпадали каждые 52 года, образуя так называемый «век». | 0.874334 | real | 73 | 82 |
Йөҙ «быуат» үҙ сиратында «Ҡояш» тип аталған 5200 йыллыҡ дәүерҙе тәшкил итә. | Сто «веков» в свою очередь составляли 5200-летнюю эру, называвшуюся «Солнцем». | 0.846464 | real | 75 | 78 |
Айҙар 29 йәки 30 көндән тора. | Месяцы состоят из 29 или 30 дней. | 0.926497 | real | 29 | 33 |
Яңы айҙың беренсе көнө — астрономик яңы айҙан һуң беренсе көн, унда ҡояш байығандан һуң бер аҙҙан Айҙың урағын күрергә мөмкин була. | Первым днём нового месяца является первый день после астрономического новолуния, в который вскоре после захода солнца на небе можно было увидеть серп Луны. | 0.647 | real | 131 | 155 |
Ай йылын ун ике ай тәшкил итә, яҡынса баһалар буйынса ул 354 көнгә тиң. | Двенадцать лунных месяцев составляют лунный год, который, по приближённым подсчётам, равен 354 суткам. | 0.822693 | real | 71 | 102 |
Айҙың ысын оҙайлығы 29,5 көн түгел, ә бер ни тиклем оҙағыраҡ булғанлыҡтан, айҙың оҙайлығы 354 көн түгел, ә 354,367 көн тәшкил итә. | Поскольку истинная продолжительность лунного месяца не 29,5 дней, а несколько больше, то продолжительность лунного года равна не 354 дням, а 354,367. | 0.766887 | real | 130 | 149 |
Был бөтөн һан булмағанға күрә, кәбисә йылдары проблемаһы килеп тыуа, йәғни 354 көн, ә оҙаҡҡа һуҙылыу йылдарын үҙ эсенә алған ябай йылдарҙың алмашыныуы — һәр береһе 355 көн. | Так как это не целое число, то возникает проблема високосов, то есть чередования простых лет, содержащих 354 дня, и лет удлинённых — по 355 дней. | 0.681996 | real | 172 | 145 |
Мосолман дини байрамдары көндәре йыл һайын Григориан календарына ҡарата күсерелә. | Дни мусульманских религиозных праздников каждый год сдвигаются относительно григорианского календаря. | 0.91031 | real | 81 | 101 |
Бер йылда 354 көн була — өҫтәмә ай, яҡынса 3 йылға бер тапҡыр ҡуйыла. | В году было 354 дня — со вставкой, примерно раз в 3 года, дополнительного месяца. | 0.786305 | real | 69 | 81 |
Һәр ҡаланың үҙ календары булған, айҙарҙың үҙ исемдәре булған, һәм исемдәр йыш ҡына ошо айҙа үткән байрамдарҙан барлыҡҡа килгән. | В каждом городе был свой календарь, с собственными названиями месяцев, причём названия нередко образовывались от праздников, в этом месяце справлявшихся. | 0.584266 | real | 127 | 153 |
Йыл башы ла төрлө була: Афина календары буйынса йыл йәйге ҡояш торошонан һуң беренсе яңы айҙа башлана, беотий мәғлүмәттәре буйынса, ҡышҡы ҡояш торошонан һуң Фивала ҡулланыла. | Начало года тоже было различным: по афинскому календарю год начинался в первое новолуние после летнего солнцестояния, по беотийскому, использовавшемуся в Фивах — после зимнего солнцестояния. | 0.806367 | real | 174 | 190 |
Уға тиклем римлеләр йылды март айынан башлап ун айға бүлә һәм декабрҙә тамамлана. | До него римляне делили год на десять месяцев, начиная счёт с марта, и заканчивая декабрём. | 0.72491 | real | 81 | 90 |
Яңы календарға ярашлы, Янус һәм Феба аллалары хөрмәтенә ике яңы ай — ғинуар һәм февраль айҙары индерелә. | Согласно новому календарю, были введены два новых месяца — январь и февраль в честь богов Януса и Феба. | 0.840233 | real | 104 | 103 |
Һәр 4 йыл һайын кәбисә йылы иғлан ителә, унда бер көн өҫтәлә — 29 февраль. | Раз в 4 года объявляется високосный год, в который добавляется один день — 29 февраля. | 0.815662 | real | 74 | 86 |
1582 йылда Испания, Италия, Португалия, Речь Посполитая (Бөйөк Литва кенәзлеге һәм Польша), Франция, Лотарингия григориан календарына күсә. | В 1582 году на Григорианский календарь перешли Испания, Италия, Португалия, Речь Посполитая (Великое княжество Литовское и Польша), Франция, Лотарингия. | 0.983717 | real | 139 | 152 |
Кәбисәһеҙ йыл оҙайлығы — 365 тәүлек, кәбисә йылы — 366. | Длительность невисокосного года — 365 суток, високосного — 366. | 0.895856 | real | 55 | 63 |
Шулай итеп, 1600 һәм 2000 йылдар кәбисә йылдары була, ә 1700, 1800 һәм 1900 йылдар кәбисәһеҙ йылдар булмай. | Таким образом, 1600 и 2000 годы были високосными, а 1700, 1800 и 1900 годы високосными не были. | 0.94962 | real | 107 | 95 |
Был осорҙа 9 быуаттың кәбисә йылының 7-һе бөтөрөлә. | В течение этого периода упраздняются 7 из 9 вековых високосных годов. | 0.613774 | real | 51 | 69 |
900 йылға 682 ябай һәм 218 кәбисә йылы тура килә. | На 900 лет приходится 682 простых и 218 високосных годов. | 0.917005 | real | 49 | 57 |
Был тропик йылдың ысын оҙайлығынан (365,2421988 тәүлек) ни бары 0,000023 тәүлеккә, йәки 2 секундтан да кәм түгел. | Это больше истинной продолжительности тропического года (365,2421988 суток) всего на 0,000023 суток, или менее чем на 2 секунды. | 0.928091 | real | 113 | 128 |
Бер көнлөк айырмалыҡ яҡынса 43 500 йыл эсендә бара. | Расхождение в одни сутки набегает примерно за 43 500 лет. | 0.829321 | real | 51 | 57 |
Был календарь буйынса йылдар иҫәбе 1792 йылдың 22 сентябрендә Беренсе Француз Республикаһына нигеҙ һалыныуҙан башлана. | Отсчёт лет по этому календарю начинался с основания Первой французской республики 22 сентября 1792 года. | 0.85609 | real | 118 | 104 |
Был көн Республиканың 1-се вандемьеры була (календарь киләһе йылда ғына индерелһә лә). | Этот день стал 1 вандемьера 1 года Республики (хотя календарь был введён только в следующем году). | 0.78494 | real | 86 | 98 |
Һәр йыл 30 көнлөк ун ике айға бүленә. | Каждый год делился на двенадцать месяцев по 30 дней. | 0.820047 | real | 37 | 52 |
Ай ун көнлөк өс тиҫтә йылдан тора, декаданың һуңғы көнө — дәүләт хеҙмәткәрҙәре өсөн ял көнө була. | Месяц состоял из трёх декад по десять дней, последний день декады — выходной для государственных служащих. | 0.597985 | real | 97 | 106 |
Был көндәрҙең айырым исемдәре булған һәм байрам тип һаналған. | Эти дни имели особые названия и считались праздничными. | 0.724801 | real | 61 | 55 |
Бынан һуң Григориан календары яңынан индерелә. | После этого вновь был введён григорианский календарь. | 0.899957 | real | 46 | 53 |
Яңы йылды байрам итеү йолаһы Месопотамияла беҙҙең эраға тиклем өсөнсө мең йыллыҡта уҡ булған. | Обычай праздновать Новый год существовал уже в Месопотамии в третьем тысячелетии до нашей эры. | 0.722577 | real | 93 | 94 |
Ҡаҙағстанда, Рәсәйҙә, Белоруссияла, Украинала, Ҡырғыҙстанда, Сербияла, Швейцарияла һәм башҡа ҡайһы бер илдәрҙә билдәләнә. | Отмечается в Казахстане, России, Беларуси, Украине, Киргизии, Сербии, Швейцарии и некоторых других странах. | 0.886129 | real | 121 | 107 |
Ҡайһы бер илдәр Яңы йылды ай календары буйынса билдәләй. | Некоторые страны отмечают Новый год по лунному календарю. | 0.797376 | real | 56 | 57 |
Йәһүд календары буйынса йыл башы Песаханан һуң 163 көн үткәс (5 сентябрҙән дә иртәрәк һәм 5 октябрҙән дә һуңға ҡалмай) башлана. | Начало года по еврейскому календарю наступает спустя 163 дня после Песаха (не раньше 5 сентября и не позже 5 октября). | 0.788578 | real | 127 | 118 |
Ҡытай календары буйынса йыл башы ҡышҡы ай циклы аҙағындағы ҡышҡы яңы айға тап килтерелә, ул ҡышҡы ҡояш торошонан һуңғы ваҡытты ала (йәғни 21 декабрҙән һуң икенсе яңы айҙа). | Начало года по китайскому календарю приурочено к зимнему новолунию по завершении полного лунного цикла, состоявшемуся после зимнего солнцестояния (то есть на второе новолуние после 21 декабря). | 0.750625 | real | 172 | 193 |
Григориан календарында был 21 ғинуар менән 21 февраль араһындағы көндәрҙең береһенә тап килә. | В григорианском календаре это соответствует одному из дней между 21 января и 21 февраля. | 0.900543 | real | 93 | 88 |
Вьетнам Яңы йылы Ҡытайҙың Яңы йылына тап килә. | Вьетнамский Новый год по дате совпадает с китайским, за редкими исключениями. | 0.64635 | real | 46 | 77 |
Иран календары буйынса йыл башы (Науруз) — 21 йәки 22 март (төнөн 30 эсфандан алып 1 фарвардинаға тиклем), яҙғы көн менән төн тигеҙләнеше көнө. | По иранскому календарю начало года (Навруз) 21 или 22 марта (ночь с 30 эсфанда на 1 фарвардина), в день весеннего равноденствия. | 0.895368 | real | 143 | 128 |
Рәсәйҙең Григориан календарына күсеүенән һуң йыл башы Григориан календары буйынса 1 ғинуарға әйләнә. | После перехода России на григорианский календарь начало года стало 1 января по григорианскому календарю. | 0.95337 | real | 100 | 104 |
Был календарь Юлиан календары тип аталған. | Этот календарь был назван юлианским. | 0.834991 | real | 42 | 36 |
Алты сәғәтлек тайпылыштарҙы тигеҙләү маҡсатында кәбисә йылы индерелә. | Для того, чтобы выровнять шестичасовое смещение, был введён високосный год. | 0.676299 | real | 69 | 75 |
Өс йыл 365 көн тип иҫәпләнә, ә һәр йылда февраль айында бер өҫтәмә көн өҫтәлә. | Три года считалось по 365 суток, а в каждый год, кратный четырём, добавлялись одни дополнительные сутки в феврале. | 0.785528 | real | 78 | 114 |
Рим календарында артабанғы календаларға (айҙың беренсе көнөнә), ноналарға (5-се йәки 7-се көн), идаларға (айҙың 13-сө йәки 15-се көнөнә) ҡарата көндәр иҫәпләнә. | В римском календаре дни считались по отношению к последующим календам (первый день месяца), нонам (5-й или 7-й день) и идам (13-й или 15-й день месяца). | 0.727942 | real | 160 | 152 |
Шулай итеп, 24 февраль көнө ante diem sextum calendas martii («март календаларына тиклем алтынсы көн») тип билдәләнә. | Так, день 24 февраля обозначался как ante diem sextum calendas martii («шестой день перед мартовскими календами»). | 0.940075 | real | 117 | 114 |
Цезарь февралгә Март календалары алдынан, йәғни 24 февралдең икенсе көнөнә икенсе алтынсы (bis sextus) көнө өҫтәлеүе тураһында ҡарар сығара. | Цезарь постановил добавлять к февралю второй шестой (bis sextus) день перед мартовскими календами, то есть второй день 24 февраля. | 0.869372 | real | 140 | 130 |
Февраль Рим йылының һуңғы айы итеп һайланған. | Февраль был выбран как последний месяц римского года. | 0.845857 | real | 45 | 53 |
Беренсе кәбисә йылы беҙҙең эраға тиклем 45 йыл була. | Первым високосным годом стал 45 до н. э. | 0.780005 | real | 52 | 40 |
Быуаттар аҙағында сиркәү байрамдары менән бәйле яҙғы көн менән төн тигеҙләнеше көнөндә үҙгәреш һиҙелә. | По истечении столетий было замечено смещение дня весеннего равноденствия, с которым связаны церковные праздники. | 0.696463 | real | 102 | 112 |
XVI быуатҡа яҙғы көн менән төн тигеҙләнеше Пасха көнөн билдәләү өсөн ҡулланылған 21 мартҡа ҡарағанда яҡынса 10 көн алдараҡ була. | К XVI веку весеннее равноденствие наступало примерно на 10 суток раньше 21 марта, используемого для определения дня Пасхи. | 0.72339 | real | 128 | 122 |
Тупланған хатаны ҡаплау һәм киләсәктә бындай үҙгәрешкә юл ҡуймау өсөн 1582 йылда Рим папаһы Григорий XIII календарҙы реформалай. | Для компенсации накопившейся ошибки и чтобы избежать подобного смещения в будущем, в 1582 году римский папа Григорий XIII провёл реформу календаря. | 0.830201 | real | 128 | 147 |
Уртаса календарь йыл ҡояшҡа ярашлы яҡшыраҡ булһын өсөн кәбисә йылдарының ҡағиҙәһен үҙгәртергә ҡарар ителә. | Чтобы средний календарный год лучше соответствовал солнечному, было решено изменить правило високосных лет. | 0.708114 | real | 106 | 107 |
Кәбисә йылы элеккесә дүрткә бүленгән була, әммә 100-гә бүленгәндәр өсөн иҫкәрмә яһала. | По-прежнему високосным оставался год, номер которого кратен четырём, но исключение делалось для тех, которые были кратны 100. | 0.556858 | real | 86 | 125 |
Ошо ваҡыттан алып бындай йылдар кәбисә йылдары тик 400-гә бүленгәндә генә була. | Отныне такие годы были високосными только тогда, когда делились ещё и на 400. | 0.77643 | real | 79 | 77 |
Кәбисә йылында өҫтәмә көн индерелә — 29 февраль. | В високосные годы вводится дополнительный день — 29 февраля. | 0.791355 | real | 48 | 60 |
Йәһүд календарында кәбисә йылы — бер көн түгел, ә ай өҫтәлгән йыл була. | В еврейском календаре високосным годом называют год, к которому добавляют месяц, а не день. | 0.691393 | real | 71 | 91 |
Йәһүд календары ай айына нигеҙләнгән, шуға күрә астрономик Ҡояш йылынан ун ике айлыҡ йыл яҡынса 11 көнгә артта ҡала. | Еврейский календарь основывается на лунном месяце, и поэтому год из двенадцати месяцев отстаёт от астрономического солнечного года примерно на 11 дней. | 0.881783 | real | 116 | 151 |
Ай йылдарын Ҡояш йылы менән тиңләштереү өсөн ун өс айлыҡ кәбисә йылы индерелә. | Для приравнивания лунных лет к солнечному году введён високосный год из тринадцати месяцев. | 0.802666 | real | 78 | 91 |
19 йыллыҡ цикл 12 ябай һәм 7 кәбисә йылын үҙ эсенә ала. | В 19-летний цикл входят 12 простых и 7 високосных лет. | 0.857405 | real | 55 | 54 |
Мәҫәлән, беҙҙең дәүергә тиклемге барлыҡ даталарға һылтанып, беҙҙең эраға тиклем 1 ғинуарҙан ғына индерелгән Юлиан календары йышыраҡ ҡулланыла — шуға күрә алдағы даталар пролептик юлиан календары буйынса билдәләнә. | Например, для обозначения всех дат до нашей эры чаще всего используется юлианский календарь, введённый только с 1 января 45 года до н. э. — следовательно, более ранние даты обозначаются по пролептическому юлианскому календарю. | 0.823929 | real | 213 | 226 |
Юлиан календары ҡулланылмаған төбәктәрҙә ваҡиғалар пролептик Григориан календары буйынса билдәләнә, ул 1582 йылдың 15 октябрендә Григориан календары барлыҡҡа килгәнгә тиклем ваҡиғаларҙың Григориан календары ҡағиҙәләре буйынса даталаныуын билдәләй. | В регионах, где не использовался юлианский календарь, датировка событий производится по пролептическому григорианскому календарю, определяющему датировку событий по правилам григорианского календаря до появления григорианского календаря 15 октября 1582 года. | 0.941061 | real | 247 | 258 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.