Datasets:
BorisTM
/
bak-rus-parallel

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
Сағыштырмалыҡ физик күренештәрҙә гравитация ҙур роль уйнаған күләмле структураларҙы өйрәнеү өсөн мөһим.
Теория относительности важна для изучения крупномасштабных структур, для которых гравитация играет значительную роль в физических явлениях.
0.77171
real
103
139
Был ҡара упҡындарҙы һәм гравитацион тулҡындарҙы өйрәнеү өсөн нигеҙ булып тора.
Это основа исследований чёрных дыр и гравитационных волн.
0.622404
real
78
57
Астрономияла киң ҡабул ителгән һәм өйрәнелгән теорияларҙың һәм моделдәрҙең ҡайһы берҙәре хәҙер Lambda-CDM моделенә индерелгән ҙур шартлау, космос экспансияһы, ҡараңғы материя, фундаменталь физик теориялар булып тора.
Некоторые широко принятые и изучены теории и модели в астрономии, теперь включённые в модель Лямбда-CDM, — Большой Взрыв, расширение космоса, тёмная материя и фундаментальные физические теории.
0.802079
real
216
193
Ниһайәт, ғалимдарҙың күбеһе ошо мөхиттән сыҡҡан.
Наконец большинство учёных вышли именно из этой среды.
0.511555
real
48
54
Һәүәҫкәр астрономдарҙы күҙәтеүҙең төп объекттары булып Ай, планеталар, йондоҙҙар, кометалар, метеор ҡойма ямғырҙар һәм тәрән арауыҡтың төрлө объекттары тора, улар: йондоҙҙар тупланмаһы, галактикалар һәм томанлыҡтар.
Главные объекты наблюдений астрономов-любителей — Луна, планеты, звезды, кометы, метеорные потоки и различные объекты глубокого космоса, а именно: звёздные скопления, галактики и туманности.
0.841545
real
215
190
Һәүәҫкәр астрономия, һәүәҫкәр астрофотография тармаҡтарының береһе — төнгө күк йөҙө участкаларының фотоһүрәте.
Одна из ветвей любительской астрономии, любительская астрофотография, представляет собой фотографирование участков ночного неба.
0.76747
real
110
128
Һәүәҫкәрҙәр күбеһе күҙгә күренгән спектрҙа эшләй, әммә ҙур булмаған өлөшө башҡа тулҡын оҙонлоғонда тәжрибә үткәрә.
Большинство любителей работает в видимом спектре, но небольшая часть экспериментирует с другими длинами волн.
0.392629
real
114
109
Был ябай телескоптарҙа инфраҡыҙыл фильтрҙар ҡулланыуҙы, шулай уҡ радио телескоптар ҡулланыуҙы үҙ эсенә ала.
Это включает использование инфракрасных фильтров на обычных телескопах, а также использование радиотелескопов.
0.699505
real
107
110
Һәүәҫкәр радиоастрономия пионеры — Карл Янский, ул 1930 йылдарҙа радиотапшырыуҙарҙа күк йөҙөн күҙәтә башлай.
Пионер любительской радиоастрономии — Карл Янский, который начал наблюдать небо в радиодиапазоне в 1930-х годах.
0.867014
real
108
112
Был уларҙың өлөшө һиҙелерлек булырға мөмкин булған бик аҙ дисциплиналарҙың береһе.
Это одна из немногих дисциплин, где их вклад может быть значительным.
0.427016
real
82
69
Йыш ҡына улар йондоҙҙарҙың астероидтар менән ҡапланыуын күҙәтә, һәм был мәғлүмәттәр астероидтарҙың орбиталарын аныҡлау өсөн ҡулланыла.
Довольно часто они наблюдают покрытия астероидами звёзд, и эти данные используются для уточнения орбит астероидов.
0.814461
real
134
114
Ҡайһы саҡта һәүәҫкәрҙәр кометалар таба, һәм уларҙың күбеһе үҙгәреүсән йондоҙҙарҙы даими күҙәтә.
Иногда любители находят кометы, а многие из них регулярно наблюдают переменные звёзды.
0.702669
real
95
86
Төп баҫым йәмғиәттең астрономияға ҡыҙыҡһыныуын арттырыуға һәм уны аңлауға яһала.
Основной упор делается на повышении общественной заинтересованности астрономией и её понимания.
0.395979
real
80
95
Ошо уҡ маҡсатта йыл һайын астрономия көнө үткәрелә.
С этой же целью каждый год проводится день астрономии.
0.809833
real
51
54
Айырым предмет булараҡ СССР мәктәптәрендә астрономия 1932 йылда индерелә (7-се һәм 9-сы кластарҙа), 1935 йылда 10-сы класҡа күсерелә.
Как отдельный предмет астрономию ввели в школах СССР в 1932 году (в седьмом и девятом классах), в 1935 году её перенесли в десятый класс.
0.787601
real
133
137
1993 йылдан астрономия мәктәп программаһында факультатив булып ҡала, һәм ул уҡыу программаһынан юҡҡа сыға тиерлек.
С 1993 году астрономию перевели в факультативы, и она фактически исчезла из учебных программ.
0.758555
real
114
93
ВЦИОМ-дың һорауламаһы буйынса, 2007 йылда рәсәйлеләрҙең 29 проценты Ер Ҡояш тирәләй әйләнеп йөрөмәй, киреһенсә — Ҡояш Ер тирәләй әйләнә, ә 2011 йылда рәсәйлеләрҙең 33 проценты шундай ҡарашта булған, тип иҫәпләгән.
Согласно опросам ВЦИОМ, в 2007 году 29 % россиян считали, что не Земля вращается вокруг Солнца, а наоборот — Солнце вращается вокруг Земли, а в 2011 году уже 33 % россиян придерживались этой точки зрения[28].
0.779377
real
213
208
Метеорҙары күкһел төҫтә, уларҙың уртаса йондоҙ ҙурлығы - 2.8.
Метеоры синеватые, их средняя звёздная величина - 2.8.
0.807627
real
61
54
Коллинеар векторҙарҙың йүнәлеше ыңғай йә кире була ала.
Направление векторов коллинеарных векторов может быть положительным или отрицательным.
0.657227
real
55
86
Үҙ сиратында 9-сы мәктәп 1937 йылда эш башлаған була.
Школа No97 начала работать в 1953 году.
0.429944
real
53
39
2005 йылда яңы бинаһы төҙөлдө.
В 2005 построено новое здание.
0.758425
real
30
30
Учалы районы — Башҡортостандың көнсығыш (Урал тауы аръяғы) өлөшөндә урынлашҡан район.
Учалинский район - район, расположенный в восточной (зауральской) части Башкортостана.
0.835513
real
85
86
Үҙәге — Учалы ҡалаһы.
Центр - город Учалы.
0.855188
real
21
20
Ландшафты күбеһенсә таулы-урманлы.
Большая часть - горные массивы.
0.490523
real
34
31
Егерменән ашыу күл бар.
Имеется более двадцати озер.
0.663378
real
23
28
1970 йылдан район үҙәге Учалы ҡалаһына күсерелә.
С 1970 года был переведен в райцентр - город Учалы.
0.884159
real
48
51
2012 йылдан был йүнәлештә пассажирҙар йөрөтөү туҡтатылды.
Но еще в 2012 году организаторы эти поездки прекратили.
0.725215
real
57
55
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
Участник Великой Отечественной войны.
0.862657
real
33
37
Журналистар союзы ағзаһы (1998).
Член Союза журналистов Республике Башкортостан (1998).
0.90961
real
32
54
Техник фәндәр кандидаты (1972).
Кандидат технических наук (1972).
0.961436
real
31
33
Филология фәндәре кандидаты.
Кандидат филологических наук.
0.921983
real
28
29
Христиан дине ҡағиҙәләре тамыры йәһүҙи Тәүрат менән бәйләнгән.
Христианская религия берет свои корни в иудаизме.
0.769108
real
62
49
Хәҙерге заманда христианлыҡтың Европанан ситтә таралыуы колониаль экспансия һәм миссионерҙар эшмәкәрлеге менән бәйле.
В настоящее время христианство распространилось за пределы Европы благодаря колониальной экспансии и работе миссионеров.
0.789449
real
117
120
Ләкин эҙәрлекләүҙәр христианлыҡтың нығыныуына һәм таралыуына ғына килтерә.
Однако гонение только способствовало утверждению и распространению христианства.
0.589891
real
74
80
Ләкин изге ҡыҙҙарҙы әрмән батшаһы Трдат III бойороғо буйынса (ул саҡта мәжүси була) язалап үлтерәләр.
Однако святые девы были замучены армянским царём Тиридатом III (тогда ещё язычником).
0.561346
real
101
85
Уның уҡыусыһы преподобный Бөйөк Макарий Скит сүллегендә монахтар эшмәкәрлегенә нигеҙ һала, ә преподобный Бөйөк Пахомий 330 йыл тирәһендә Тавениссиҙа тәүге Мысыр монастыренә нигеҙ һала.
Его ученик - преподобный Макарий Египетский положил начало подвижничеству в Скитской пустыне, а преподобный Пахомий Великий основал около 330 года первый египетский монастырь в Тавенисси.
0.851274
real
184
187
711 йылда ғәрәптәр Гибралтар боғаҙы аша сығып, бик тиҙ Испанияны һәм хәҙерге Францияны яулап ала.
В 711 г. арабы переправились через Гибралтарский пролив, быстро захватили Испанию и двинулись вглубь современной Франции.
0.787792
real
97
121
Унда грек сиркәү йолалары ҡыҫырыҡлап сығарыла һәм онотола икәнен белеп ҡалғас, Константинополь патриархы Михаил Керуларий Константинополдәге бөтә латин йолалары үтәлгән ҡорамдарҙы ла ябырға ҡушҡан.
Узнав, что греческий обряд там вытесняется и забывается, К-Пльский патриарх Михаил Керуларий закрыл все храмы латинского обряда в К-Пле.
0.790745
real
197
136
Бер үк ваҡытта ул Римдан үҙен Бөтә донъя партиархы итеп таныуҙы талап итә.
В ней Рим изображается как центр всемирной истории.
0.568342
real
74
51
Шул ваҡыттараҡ Константинополгә кардинал Гумберт етәкселегендәге папа илселәре килә.
В Константинополь прибыли папские послы во главе с кардиналом Гумбертом.
0.672407
real
84
72
Хәтере ҡалған патриарх уларҙы ҡабул итмәй, тик латин йолаларын фашлаған яҙмалар ғына бирә.
Обиженный патриарх не принимал их, а лишь предъявлял письменные обличения латинских обрядов.
0.689711
real
90
92
Гумберт, үҙ сиратында, патриархты бер нисә мөртәтлектә (ересь) ғәйепләй, ә 1054 йылдың 16 июлендә үҙ белдеге менән патриархҡа һәм уның артынан барыусыларға ләғнәт (анафема) уҡый.
Гумберт, в свою очередь, обвинил патриарха в нескольких ересях, а 16 июля 1054 г. объявил анафему патриарху и его последователям.
0.685557
real
178
129
Михаил Керуларий Собор ҡарары менән яуап бирә (867 йылда Константинополь патриархы Фотий ташлаған ғәйепте ҡабатлай) һәм бөтә илселәргә лә ләғнәт уҡый.
Михаил Керуларий ответил Соборным постановлением (воспроизводящим все обвинения Фотия в 867 году) и анафемой на всё посольство.
0.754398
real
150
127
Шулай итеп, был сираттағы схизма була, уны Көнсығыш менән Көнбайыш араһындағы бүленеш, айырылышыу тип шунда уҡ танымағандар .
По жанру это была схизма, далеко не сразу осознанная как окончательный разрыв между Востоком и Западом.
0.454978
real
125
103
Сиркәү айырымланғансы (1054) исемлеккә ингән изгеләр католиктар һәм православтар тарафынан таныла.
В результате разделения Церквей (схизмы) в 1054 году, христианство разделилось на католичество и православие.
0.756489
real
98
109
Улар өсөн христиандар доғалар уҡырға, ҡорбан килтерергә, бүләктәр бирергә тейеш).
(Ответы детей: люди приходят в него для того, чтобы молиться богу, получить помощь, защиту.)
0.285127
real
81
92
Иҫке Ғәһед бер нисә өлөштән тора.
Но это несколько замечательных частей.
0.448501
real
33
38
Яңы Ғәһед тексты грек телендә яҙылған.
Новый завет написан на греческом языке.
0.707652
real
38
39
1822 йылда Яңы Ғәһедтең урыҫ телендәге тексы тәүге тапҡыр тулыһынса баҫылып сыға.
В 1822 г. впервые был полностью напечатан Новый Завет.
0.662353
real
81
54
Башҡорт телендәге хеҙмәт баҫмаға Рәсәйҙең Библияны тәржемә итеү институты тарафынан әҙерләнгән.
Современный перевод Библии представлен институтом перевода Библии под редакцией.
0.784785
real
95
80
Башҡортостандың Ейәнсура, Күгәрсен, Бөрйән, Баймаҡ, Хәйбулла райондары менән сиктәш.
Граничит с Зианчуринским, Кугарчинским, Бурзянским, Баймакским, Хайбуллинским районами Башкортостана.
0.694066
real
84
101
Юлаҡ кварц (Новотроицкта), марганец (Йылайыр ауылы эргәһендә) ятҡылыҡтары һәм ваҡ һибелмә алтын ятҡылыҡтарының барлығы билдәле.
Известно наличие небольших кварцевых (в Новотроицке), марганцевых (около села Зилаир) месторождений и мелких россыпных золотых месторождений.
0.764099
real
127
141
Районда 2 профессиональ училище, 48 дөйөм белем биреү мәктәбе, шуның иҫәбендә 13 урта мәктәп; 20 китапхана, 43 мәҙәниәт йорто, район үҙәк һәм 2 тармаҡ хәстәханаһы бар.
В районе 2 профессиональных училища, 48 общеобразовательных школ, в том числе 13 средних школ; 20 библиотек, 43 дома культуры, районный центр и 2 отраслевые библиотеки.
0.923229
real
167
168
Милләте буйынса башҡорт.
По национальности башкир.
0.743854
real
24
25
Стәрлетамаҡ мәҙрәсәһен тамамлай.
Письмо заканчивается постскриптумом.
0.437847
real
32
36
Көҙән ауылының 2-се йәмиғ мәсетенең имам-хатибы була.
Дорога приведет к поселку 2-й Еманча.
0.32653
real
53
37
Оп.
Оп.
1
real
3
3
Башҡорт мəркəз шураһының беренсе фармандарын төҙөүҙə һәм уларға ҡул ҡуйыуҙа ҡатнаша.
Альбом занимал и занимает первые строчки хит-парадов.
0.351249
real
84
53
1920 йылдың июнендə тәүҙә Баҡыға, ә артабан Урта Азияға юл тота.
До конца марта 1920 года он держал фронт, но потом ему пришлось уйти в Китай.
0.491699
real
64
77
Әммә хәрби-кассацион суд был хөкөмдө үҙгәртә, һәм 17 айҙан һуң Вәлиди төрмәнән азат ителә.
Верховный суд подтвердил этот приговор, однако уже через несколько месяцев Ржезник вышел на свободу по амнистии.
0.462406
real
90
112
1951 йылдың июлендә Истанбулда уҙғарылған XXII халыҡ-ара шәрҡиәтселәр конгресында рәйеслек итә.
В июле 1956-го принимал участие в ХХVІІІ конгрессе Международного ПЕН-клуба в Лондоне.
0.467978
real
95
86
1953 йылда Әхмәтзәки Вәлиди Истанбул университетында Ислам тикшеренеүҙәре институтын ойоштороуға ирешә һәм ғүмеренең аҙағына тиклем уның етәксеһе була.
В 1953 году Валиди основал Институт исламских исследований, который возглавлял до самой смерти.
0.78312
real
151
95
1954 йылда Бөйөк Британияның Манчестер университетының арҙаҡлы профессоры итеп һайлана.
- В 1954 году в Англии избирается выдающимся профессором Манчестерского университета.
0.827062
real
87
85
1958 йылда Иран, Һиндостан һәм Пакистанға сәйәхәт ҡыла.
В 1957 году был направлен на стажировку в Индию и Пакистан.
0.45697
real
55
59
28 июлдә Ҡаражаәхмәт зыяратында ерләнә.
28 июл Это блюдо готовится на сковороде.
0.584992
real
39
40
Ҡәбер ташында шундай яҙма.
Запишите его на такой кружок.
0.525205
real
26
29
Төркиә.
Турция.
0.529617
real
7
7
Ҡариҙел һәм Дим йылғаларының Ағиҙел йылғаһына ҡушылған ерендә урынлашҡан.
Реки Уфа и Дема расположены на примыкании к реке Белой.
0.64076
real
73
55
XX быуат башы.
Начало XX века.
0.949647
real
14
15
Ул тулыһынса хәҙерге Дуҫлыҡ монументы урынлашҡан Беренсе май майҙанына һыйған.
Полностью она разместилась на площади Первого мая, где расположен современный Монумент Дружбы.
0.749444
real
78
94
1586 йылдан башлап Өфө ҡәлғәһе ҡала тип атала башлай.
Городом начала называться Уфимская крепость с 1586 года.
0.873448
real
53
56
Беренсе воеводаның исем-шәрифтәрен Михаил Ноғай тип тә аңлаталар.
Имена и фамилии первого воеводы объясняют и Михаилом Ногаем.
0.683172
real
65
60
Был фамилияның сығышы шунан.
Отсюда и происхождение этой фамилии.
0.589651
real
28
36
Ҡаҙыныу урынында саман кирбесенән төҙөлгән стена, биҙәнеү әйберҙәре, һауыт-һаба табыла.
На месте раскопок были обнаружены стена из саманного кирпича, украшения, посуда.
0.787156
real
87
80
Электрлаштырылған.
Электрифицирована.
0.559898
real
18
18
Тәбиғи фәндәр термины шулай уҡ тәбиғәтте өйрәнеүсе өлкәне кеше һәм йәмғиәтте өйрәнеүсе йәмғиәт фәндәренән айырыу өсөн ҡулланыла.
Термин "естественные науки" также используется для отличия области естествознания от обществознания и человека.
0.693901
real
128
111
Платон йәмғиәттең һау-сәләмәт һәм бәхетле йәшәүе өсөн кәрәкле дәүләт моделен аңлата.
Платон означает государственную модель, необходимую для здоровой и счастливой жизни общества.
0.629518
real
84
93
Шул уҡ ваҡытта бәхет фәлсәфәһе тураһында ла яҙылған.
В то же время написано о философии счастья.
0.467774
real
52
43
Ул шулай ук ике варианттан торорға мөмкин: законлы һәм законһыҙ (һуңғыһы көсләү ысулы менән).
Разводка может быть двух видов: законная и незаконная (т.е. юридически наказуемая).
0.568575
real
93
83
Аҙаҡтан аспирантурала уҡый.
Позже он научился читать.
0.341918
real
27
25
Филология фәндәре докторы.
Доктор филологических наук.
0.933778
real
26
27
Шунан бирле ул ике тиҫтәгә яҡын китап сығарҙы, хәҙерге башҡорт поэзияһының кимәлен билдәләрлек күренекле шағир булып танылды.
С тех пор он выпустил около двух десятков книг, стал выдающимся поэтом, способным определить уровень современной башкирской поэзии.
0.65484
real
125
131
Ул филология фәндәре докторы, профессор.
Он доктор филологических наук, профессор.
0.936663
real
40
41
Хәҙерге башҡорт шиғриәтенең үҫеш проблемаларына арналған күп ғилми хеҙмәттәр авторы.
В настоящее время существует большое количество публикаций посвященных проблеме педагогических конфликтов.
0.496995
real
84
106
Ҡош юлы.
Млечный Путь.
0.699183
real
8
13
Поэма.
Поэма.
1
real
6
6
Икенсе китап.
второй книгой.
0.90399
real
13
14
Өсөнсө китап.
Книга третья.
0.771863
real
13
13
Рәми Ғарипов.
Рами Гарипов.
0.510018
real
13
13
Шағир тураһында китап.
КНИГА О ПОЭТЕ
0.743087
real
22
13
Өфө, 1995.
Эфэ, 1995.
0.823913
real
10
10
9 ғинуар.
9 января.
0.859421
real
9
9
18 май.
18 мая.
0.969516
real
7
7
Бер үк ваҡытта шул һан күрһәткестәрҙе статистика тип атайҙар.
Упомянем также, что эти оценки называют также и статистиками.
0.572631
real
61
61
Быны мәмерйә һүрәттәре дәлилләй.
Об этом свидетельствуют рисунки пещеры.
0.629712
real
32
39
Ул ваҡыттағы тормош күренештәрен (ҡырағай йәнлектәргә һунар) генә һүрәтләү түгел, ә уның һан күрһәткестәре булған таяҡсалар һыҙып ҡалдырғандар.
В те времена явления жизни (охота на диких животных) не только описывали, но и вычеркивали палочки с показателями ее численности.
0.542819
real
143
129
Рәсәй дәүләте кимәлендә рәсми рәүештә ғәмәли эшмәкәрлек булараҡ статистика 1802 йылдың 20 (яңыса) сентябрендә барлыҡҡа килгән тип фаразларға була.
Можно предположить, что статистика как официальная практическая деятельность на уровне российского государства появилась 20 (по новому) сентября 1802 года.
0.827497
real
146
155
Һәр йылдың 20 сентябре, рәсми рәүештә иҫтәлекле көндәр исемлегенә индерелмәүгә ҡарамаҫтан, Рәсәйҙең статистика тармағында эшләүсе хеҙмәткәрҙәр тарафынан байрам итеп билдәләнә.
20 сентября каждого года, несмотря на то, что официально оно не включено в перечень памятных дней, празднуется работниками отрасли статистики России.
0.679625
real
175
149
Тәүҙә статистика дәүләттең йәки уның бер өлөшөнөң иҡтисади һәм сәйәси торошон тасуирлау тип аңлана.
В такой системе некоторая часть факторов производства принадлежит государству, а правительство принимает некоторую часть экономических решений.
0.274846
real
99
143
Шулай итеп, статистик ысулдар административ идаралыҡ өсөн генә түгел, шәхси предприятие кимәлендә ҡулланыу өсөн дә файҙалы тип табыла.
Таким образом статистические методы были признаны полезными не только для административного управления, но и для использования на уровне отдельного предприятия.
0.663318
real
134
160