bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
Айыу артына ҡолап киткән дә, урманға инеп ҡасҡан.
Медведь упал за спину и скрылся в лесу.
0.68224
real
49
39
Был кеше ҡайтып, булған хәлде ауылдаштарына һөйләгән.
Этот человек вернулся и рассказал о случившемся односельчанам.
0.72112
real
53
62
2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 205 кеше.
На 24 ноября - 205 человек.
0.677663
real
52
27
Х ревизия мәғлүмәттәре буйынса ауылдың 86 хужалығында 253 ир һәм 249 ҡатын йәшәгән.
X ревизию встретила 86 дворами, где проживало 253 мужчины и 249 женщин.
0.823466
real
83
71
Ул, бәлки, Ҡәһир эргәһендәге Гиза пирамидаларынан һуң Мысырҙа икенсе иң йыш йөрөлгән тарихи урындыр.
Считается вторым самым посещаемым историческим памятником в Египте после пирамид Гизы.
0.653877
real
100
86
Утыҙлап фирғәүен төҙөлөштәргә үҙ өлөшөн индереп, уны башҡа бер ҡайҙа ла осрамаған кимәлгә ҙурайтҡан, ҡатмарлаштырған, төрләндергән.
Около тридцати фараонов внесли свой вклад в строительство, увеличили, усложнили, разнообразили его до нигде не встречающегося уровня.
0.541284
real
131
133
Был династияның һәр фирғәүене лә тиерлек һарайға яңы һәйкәлдәр өҫтәй.
Почти каждый фараон этой династии добавляет дворцу новые памятники.
0.631117
real
69
67
Уларҙың береһе һаман урынында тора, ул әлеге көндәргә тиклем тере ҡалған боронғо обелискылар араһында Ер йөҙөндә иң бейеге.
Один из них все еще стоит на месте, он самый высокий на Земле среди древних обелисков, выживших до сих пор.
0.743009
real
123
107
Уны һалған ваҡытында ул ҡайһы бер элеккерәк һәйкәлдәрҙе һүтеп, алынған таштарҙы төҙөлөш материалдары булараҡ ҡуллана.
Во время его строительства он демонтировал некоторые старинные памятники и использовал изъятые камни как строительные материалы.
0.630034
real
117
128
Беренсе пилон тамамланмай ҡала.
первый тюбик все еще не кончился.
0.497533
real
31
33
Был ғибәҙәтхана Урта Батшалыҡ осоронда уҡ һалынған булырға тейеш.
Этот храм должен быть построен еще во времена Среднего Царства.
0.714575
real
65
63
Емерелгән һарайҙан алынған материалдар башҡа төҙөлөштәрҙә ҡулланыла.
Материалы, полученные из разрушенного сарая, используются на других стройках.
0.631709
real
68
77
Яралғының әсә организмында үҫешен тәьмин итеү өсөн махсус ағзаларҙың булыуы һәм тере бала тыуҙырыу (тәүге йәнлектәрҙән башҡаһы).
Детеныши развиваются внутри матери, затем она рождает живые существа (аналогично человеческому размножению).
0.549264
real
128
108
Умыртҡалыҡ асыҡ айырылып торған биш бүлеккә махсуслашҡан (дифференцация).
В результате сегментации было выявлено пять сегментов, которые имеют различные потребности.
0.625506
real
73
91
Тештәр махсуслашҡан (ҡыррҡыс, ҡаҙыҡ, аҙау тештәр).
Зубы в кривде (буквально, кривые зубы).
0.320261
real
50
39
Үҫеш дәүерендә һөт тештәре даими тештәргә алмашына.
Молочные зубы затем постепенно заменяются постоянными зубами.
0.52658
real
51
61
Һығылмалы муйыны башының бик хәрәкәтсән булыуына булышлыҡ итә.
Гибкая шея способствует большой подвижности головы.
0.648252
real
62
51
Күпселек йәнлектәрҙә тирелә төктәрҙең төбө урынлашҡан.
Кожа большинства из них покрыта редкими участками щетины.
0.341384
real
54
57
Ҡаты, ныҡ шырт мамыҡты һәм тирене зарарланыуҙан һаҡлай.
Грубая и прочная ость предохраняет подшерсток и кожу от повреждений.
0.550193
real
55
68
Имеҙеүселәрҙең төктәре, ҡоштарҙың ҡауырһындары һәм һөйрәлеүселәрҙең тәңкәләре кеүек, мөгөҙ матдәнән тора.
Волосы млекопитающих, подобно перьям птиц и чешуе пресмыкающихся, состоят из рогового вещества.
0.638079
real
105
95
Коштар төләгән кеүек, имеҙеүселәр йылына ике тапҡыр йөнөн (баҡтаһын) ҡоя: төктәренең бер өлөшө ҡойола һәм яңылары менән алмашына.
Дважды в год собака, как и многие млекопитающие, линяет - часть ее волос выпадает и заменяется новыми.
0.607156
real
129
102
Йәнәш урынлашҡан май биҙҙәренең көпшәләре ошо муҡсаға асылып тора.
Очень много моющих пылесосов продается именно под этим брендом.
0.316968
real
66
63
Күпселек йәнлектәрҙең тиреһендә тир биҙҙәре лә урынлашҡан.
В коже большинства зверей расположены и потовые железы.
0.65497
real
58
55
Тир, тән өҫлөгөнән парға әйләнеп, уны һыуытып тора.
Пот, испаряясь с поверхности тела, охлаждает его.
0.635774
real
51
49
Йәнлектәрҙең баш һөйәге мейе ҡумтаһының байтаҡ ҙурыраҡ булыуы менән айырыла.
Плюсы гостиницы в том, что она находится поодаль от массового скопления туристов.
0.315075
real
76
81
7 муйын умыртҡаһы булыу имеҙеүселәр өсөн бик хас үҙенсәлек.
Для млекопитающих очень характерно наличие шейных позвонков.
0.612514
real
59
60
Оҙон муйынлы жирафта ла, муйыны булмаған киттарҙа ла муйын умыртҡалары бер үк һанда.
И у длинношеего жирафа, и у китов число шейных позвонков одинаково.
0.628021
real
84
67
Бил бүлегенең ҙур умыртҡалары бер-береһе менән хәрәкәтсән тоташҡан.
Массивные позвонки поясничного отдела подвижно сочленены между собой.
0.478268
real
67
69
Был бүлектә кәүҙә бөгөлә һәм турая ала.
В этом отделе туловище может сгибаться и разгибаться.
0.527873
real
39
53
Ҡойроҡ бүлегенең умыртҡалары һаны (өстән алып бер нисә тиҫтәгә тиклем) ҡойроҡ оҙонлоғона бәйле.
Число позвонков хвостового отдела (от трех до нескольких десятков) зависит от длины хвоста.
0.687776
real
95
91
Имеҙеүселәрҙең алғы аяҡтары билбауы ике ҡалаҡ һөйәгенән, уларға ҡушылып үҫкән ике ҡарға һөйәгенән һәм ике умрау һөйәгенән тора.
Пояс передних конечностей млекопитающих состоит из двух лопаток с приросшими к ним вороньими костями и двух ключиц.
0.791841
real
127
115
Ә төрлө хайуандарҙың аяҡ төҙөлөшөндә булған айырма, уларҙың йәшәү шарттарына бәйле.
Различия в умственных способностях между разными видами птиц зависят от их биологических особенностей.
0.459182
real
83
102
Күп кенә имеҙеүселәр (мәҫәлән, кимереүселәр) ҡурҡыныс ауырыу (сума, туляремия) тыуҙырыусыларҙы таратыусы һәм йоҡтороусылар.
Многие млекопитающие (например, грызуны) являются переносчиками и носителями опасного заболевания (сума, туляремия).
0.806641
real
123
116
Хронология тәртибе буйынса — иң йәш тип.
По хронологическому порядку - самый молодой.
0.709044
real
40
44
Көпшә формаһындағы үҙәк нервы системаһының тәндең арҡа яғында, хорда өҫтөндә урынлашыуы.
центральная нервная система имеет вид трубки, расположенной на спинной стороне тела над хордой.
0.680079
real
88
95
Тәндәре ике яҡлы симметриялы.
Комплекс состоит из двух симметрично расположенных корпусов.
0.691635
real
29
60
Төрлө илдәрҙә сәскә бүләк иткәндә, уларҙың һанына бәйле йолалар бар.
В разных странах, даря цветы, есть традиции, связанные с их количеством.
0.668496
real
68
72
Нәҡшбәндиә тәриҡәте ағзаһы.
Член братства Накшбандия.
0.406727
real
27
25
Атаһы нигеҙләгән Рәсүлиә мәҙрәсәһендә белем ала.
Учился в основанном отцом медресе Расулия.
0.530405
real
48
42
Дини календарҙар, уҡыу әсбаптарын авторы.
Автор религиозных календарей, учебных пособий.
0.789702
real
41
46
Өфөнөң мосолман зыяратында ерләнгән.
Похоронен на мусульманском кладбище Уфы.
0.844429
real
36
40
Үҙәге — Өфө ҡалаһы.
Центр - город Уфа.
0.410026
real
19
18
Һәр губерна үҙ эсенә бер нисә өйәҙҙе алған.
Каждая губерния включала в себя несколько уездов.
0.645835
real
43
49
Бер нисә ауылды берләштергән иң бәләкәй территориаль берәмек булып волость һаналған, уларҙың һаны даими артып торған.
Низшей территориальной единицей, объединявшей несколько соседних селений, являлась волость, число которых постоянно возрастало.
0.705211
real
117
127
Ҡала кешеләре — 107 303 кеше, ауыл кешеләре — 2 089 339 кеше.
Горожане - 107 303 человека, сельчане - 2 089 339 человек.
0.92929
real
61
58
Ҡурғашлы — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл, Ташбүкән ауыл советына ҡарай.
Кургашлы - деревня в Гафурийском районе Башкортостана, относится к Ташбукановскому сельскому совету.
0.731214
real
81
100
Донъялағы иң ҙур башҡорт ауылы.
Самая большая башкирская деревня в мире.
0.534773
real
31
40
Башҡорттар йәшәй (2002).
Живут башкиры (2002).
0.964917
real
24
21
Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2005).
Доктор технических наук (2000), профессор (2005).
0.976215
real
47
49
II дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры.
Франко-прусская война разрушила вторую империю.
0.390072
real
39
47
Сатурн башлыса водородтан һәм «тау тоҡомдары», гелий, һыу, метан, аммиак ҡатнашмаларына тора.
Сатурн состоит в основном из водорода и "горных пород", смесей гелия, воды, метана, аммиака.
0.833359
real
93
92
Планетаның тау тоҡомдары һәм боҙҙан торған төшө металл хәлендәге водород һәм газ ҡатламы менән уратып алынған.
Поверхность планеты, состоящая из горных пород и льда, окружена металлическим слоем водорода и газа.
0.834491
real
110
100
Сатурндың боҙ киҫәктәренән, тау тоҡомдарына һәм туҙандан торған ҡулсаһы бар.
Сатурн имеет кольцо, состоящее из кусков льда, горных пород и соли.
0.544147
real
76
67
Планета тирәләй, бөгөнгө көндә билдәле булған, 63 юлдашы әйләнә.
Вокруг планеты кружатся 63 известных на сегодняшний день спутника.
0.77371
real
64
66
Титан Меркурий (планета)Меркурийҙан ҙурыраҡ һәм Ҡояш системаһында тығыҙ атмосфера менән ҡапланған берҙән-бер планета юлдашы.
Титан Меркурий (планета) больше Меркурия и единственный спутник планеты, покрытый плотной атмосферой в Солнечной системе.
0.91857
real
124
121
Сатурндан Ҡояшҡа тиклем яҡынса 1 433 531 000 километр (9,58 а.й).
Среднее расстояние между Сатурном и Солнцем составляет 1 433 531 000 километров (9,58 а.е).
0.902921
real
65
91
Шуға ла, Юпитер менән Сатурн массалары араһындағы айырма 3 тапҡырға артығыраҡ булһа ла, экватор диаметры буйынса айырма ни бары 19 процент ҡына.
Поэтому, хотя массы Юпитера и Сатурна различаются более чем в 3 раза, их экваториальный диаметр различается только на 19%.
0.879142
real
144
122
Ҡалған газ гиганттарының тығыҙлығы байтаҡҡа күберәк .
Пузырьков газа стало гораздо больше.
0.699916
real
53
36
Сатурн менән Юпитер теп-теүәл 2:5 резонансында тиерлек .
Юпитер и Сатурн находятся почти в точном резонансе 2:5.
0.93231
real
56
55
Сатурн атмосфераһының күҙәтеүҙәр ваҡытында күренгән объекттары киңлеккә бәйле төрлө тиҙлектә әйләнә.
Видимые при наблюдениях характерные объекты атмосферы Сатурна вращаются с разной скоростью в зависимости от широты.
0.584998
real
100
115
Юпитерҙағы кеүек бында ла ошондай объекттарҙың бер нисә төркөмө бар.
Как и в случае Юпитера, имеется несколько групп таких объектов.
0.519432
real
68
63
Ул көньяҡ экваториаль бүлкәттең төньяҡ сигенән төньяҡ экваториаль бүлкәттең көньяҡ сигенә тиклем һуҙыла.
Она простирается от северного края южного экваториального пояса до южного края северного экваториального пояса.
0.851971
real
104
111
Шуға ҡарамаҫтан, был фараз Ҡояш һәм Сатурн составындағы айырмалыҡтарҙы аңлата алмай.
Однако с помощью этой гипотезы невозможно объяснить причину различия в химическом составе Солнца и Сатурна.
0.525987
real
84
107
Балҡыш зәңгәр төҫкә буялған, ә аҫта ятҡан болоттар — ҡыҙыл төҫтә.
Сияния окрашены в голубой цвет, а лежащие внизу облака — в красный.
0.688685
real
65
67
Балҡыштар аҫтында элек табылған алты мөйөшлө болот урынлашыуы күренә.
Прямо под сияниями видно обнаруженное ранее шестиугольное облако
0.632408
real
69
64
Атмосфераһының өҫкө өлөшөндәге аммиак болоттары Юпитерҙыҡына ҡарағанда ҡеүәтлерәк .
Аммиачные облака в верхней части атмосферы более мощные, чем на Юпитере.
0.745531
real
83
72
Экваторҙан ҡаҡлығып кире йыһанға табан иҫә башлағас ҡына уларҙың көсө кәмей; экваторҙан ҡаҡлыҡҡан саҡта көнбайыш атмосфера ағымы ла барлыҡҡа килә.
Их сила ослабевает при удалении от экватора; при удалении от экватора появляются также и западные атмосферные течения.
0.646032
real
146
118
Ҡояш системаһының башҡа газ планеталарында ла шундай уҡ объекттарҙың булыуы күҙәтелә (ҡара: Юпитерҙағы Оло ҡыҙыл тап, Нептундағы Ҙур ҡара тап).
Аналогичные объекты наблюдаются и на других газовых планетах Солнечной системы (см. Большое красное пятно на Юпитере, Большое тёмное пятно на Нептуне).
0.671843
real
143
151
2008 йылдың 12 ноябрендә «Кассини» станцияһы камералары Сатурндың төньяҡ полюсының инфраҡыҙыл диапазондағы һүрәтен ала.
12 ноября 2008 года камеры станции «Кассини» получили изображения северного полюса Сатурна в инфракрасном диапазоне.
0.733239
real
119
116
Тикшеренеүселәр был юлы Ҡояш системаһында бер тапҡыр ҙа күҙәтелмәгән поляр балҡышты таба.
На них исследователи обнаружили полярные сияния, подобные которым не наблюдались ещё ни разу в Солнечной системе.
0.551486
real
89
113
Түңәрәктәр, ҡағиҙә булараҡ, 70-80° киңлектәрендә урынлаша.
Кольца располагаются на широте, как правило, в 70 - 80° .
0.94401
real
58
57
Ҡайһы берҙә оҙонса түңәрәк урынына спираль формаһындағы түңәрәктәр хасил була.
В последнем случае иногда дополнительно устанавливаются рёбра жёсткости с использованием монтажной пены вместо силикона.
0.463021
real
78
120
Юпитерҙан айырмалы рәүештә Сатурндың поляр балҡыштары планета магнитосфераһының тышҡы өлөштәрендәге плазма ҡатламының тигеҙһеҙ әйләнеше менән бәйле түгел.
В отличие от Юпитера полярные сияния Сатурна не связаны с неравномерностью вращения плазменного слоя во внешних частях магнитосферы планеты.
0.797697
real
154
140
Был балҡыштар ҡояш еле тәьҫире аҫтында магнит тоташыуына бәйле рәүештә барлыҡҡа килә тип фаразлана.
Предположительно такое явление объясняется магнитным присоединением под воздействием солнечного ветра.
0.679307
real
99
102
Көслө дауылдар һәм штормдар ваҡытында Сатурнда ҡеүәтле йәшен йәшнәүе күҙәтелә.
Во время бурь и штормов на Сатурне наблюдаются мощные разряды молнии.
0.705184
real
78
69
Сатурнда улар тыуҙырған электромагнит әүҙемлек йылдар буйына тулыһынса тынысланыуҙан бик ныҡ көслө электр дауылдары ҡупҡанға тиклем тирбәлә.
Электромагнитная активность Сатурна, вызванная ими, колеблется с годами от почти полного отсутствия до очень сильных электрических бурь.
0.815507
real
140
136
2011 йылдың 20 майында тағы ла бер бигерәк тә көслә шторм теркәлә.
20 мая 2001 года - еще одна знаковая дата.
0.624388
real
66
42
Был осор радионурланыш интенсивлығының үҙгәреү осоро менән тап килә.
Приводит к радиационному изменению температуры.
0.354175
real
68
47
Болоттарҙың сәйер структураһы инфраҡыҙыл һүрәттәрҙә күрһәтелә, уларҙы 2006 йылдың октябрь айында Сатурн тирәләй әйләнгән «Кассини» йыһан аппараты төшөрөп ала.
Странная структура облаков показана на инфракрасном изображении, полученном обращающимся вокруг Сатурна космическим аппаратом «Кассини» в октябре 2006 года.
0.729607
real
158
156
Ерҙәге айырым болоттар алтымөйөш формаһын алыуы ихтимал, әммә, уларҙан айырмалы рәүештә, Сатурндағы алтымөйөш төҙөк алтымөйөшкә бик яҡын.
Отдельные облака на Земле могут иметь форму шестиугольника, но в отличие от них у облачной системы на Сатурне есть шесть хорошо выраженных сторон почти равной длины.
0.585386
real
137
165
Гексагон районында болоттар бер төрлө генә түгел, тип фаразлана.
Предполагается, что в районе гексагона имеется значительная неравномерность облачности.
0.762236
real
64
87
Болоттар бөтөнләй булмаған өлкәләрҙең бейеклеге .
свойств некодирующих областей.
0.470493
real
49
30
Электр тогының циркуляцияһы металл водородта магнит ҡырын барлыҡҡа килтерә (Юпитерҙағынан күпкә ҡеүәтлерәк).
Циркуляция электротоков в металлическом водороде создаёт магнитное поле (гораздо менее мощное, чем у Юпитера).
0.786319
real
108
110
Планета үҙәгендә силикаттар, металдар һәм, фараз буйынса, боҙ кеүек ҡаты һәм ауыр материалдарҙан бик ауыр йәҙрә тора.
В центре планеты находится массивное ядро из твёрдых и тяжёлых материалов — силикатов, металлов и, предположительно, льда.
0.774063
real
117
122
Энергияның ҙур ғына өлөшө Кельвин — Гельмгольц механизмы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә (планетала температура түбәнәйгәндә уның баҫымы ла түбәнәйә, һөҙөмтәлә ул ҡыҫыла, ә матдәһенең потенциаль энергияһы йылылыҡҡа әйләнә).
Значительная часть этой энергии генерируется за счёт механизма Кельвина — Гельмгольца (когда температура планеты падает, то падает и давление в ней, в результате она сжимается, а потенциальная энергия её вещества переходит в тепло).
0.734977
real
218
232
Әммә был механизм планета энергияһының берҙән-бер генә сығанағы түгел.
Однако, это не единственный вариант энергетической установки.
0.391837
real
70
61
Һөҙөмтәлә тамсыларҙың потенциаль энергияһы йылылыҡ энергияһына әйләнә.
Результатом является переход потенциальной энергии этих капель в тепловую.
0.59328
real
70
74
Үлсәмдәре буйынса ул тик Юпитерҙың магнитосфераһынан ғына ҡалыша.
По размерам уступает только магнитосфере Юпитера.
0.554717
real
65
49
Магнитопауза, Сатурн үҙәгенән уның магнитосфераһы һәм ҡояш еле араһындағы сик, Сатурндың үҙәгенән уның 20 радиусы самаһы алыҫлыҡта урынлашҡан, ә магнитосфераның ҡойроғо йөҙҙәрсә радиусҡа һуҙыла.
Магнитопауза, граница между магнитосферой Сатурна и солнечным ветром, расположена на расстоянии порядка 20 радиусов Сатурна от его центра, а хвост магнитосферы протягивается на сотни радиусов.
0.839108
real
194
192
Сатурндың магнитосфераһы планета һәм уның юлдаштары етештергән плазма менән тулған.
Магнитосфера Сатурна наполнена плазмой, создаваемой планетой и её попутчиками.
0.65204
real
83
78
Сатурндың магнитосфераһы менән ҡояш еле араһындағы үҙ-ара бәйләнеш планетаның полюстары тирәләй поляр балҡыштың сағыу оҙонса түңәрәктәрен булдыра, уларҙы ябай күҙ менән дә, шулай уҡ ультрафиолет һәм инфраҡыҙыл нурҙар аҫтында ла күҙәтергә мөмкин.
Взаимодействие между магнитосферой Сатурна и солнечным ветром генерирует яркие овалы полярного сияния вокруг полюсов планеты, наблюдаемые в видимом, ультрафиолетовом и инфракрасном свете.
0.649055
real
245
187
1659 йылда Гюйгенс артыҡ көслө телескоп ярҙамында шуны асыҡлай: Галилейҙың «компаньондар» тигәне — планетаны уратып алған йоҡа яҫы, шул уҡ ваҡытта планетаға теймәгән ҡулса.
В 1659 году Гюйгенс с помощью более мощного телескопа выяснил, что «компаньоны» — это на самом деле тонкое плоское кольцо, опоясывающее планету и не касающееся её.
0.790322
real
172
163
Гюйгенс шулай уҡ Сатурндың иң эре юлдашы — Титанды аса.
Гюйгенс также открыл самый крупный спутник Сатурна — Титан.
0.864306
real
55
59
1675 йылдан был планетаны өйрәнеү менән Кассини шөғөлләнә башлай.
Начиная с 1675 года изучением планеты занимался Кассини.
0.855273
real
65
56
Артабан 1789 йылда Уилям Гершаль планетаның тағы ла ике юлдашын — Мимас һәм Энцеладты асҡанға тиклем күҙгә күренерлек асыштар булмай.
В дальнейшем значительных открытий не было до 1789 года, когда У. Гершель открыл ещё два спутника — Мимас и Энцелад. Затем группой британских астрономов был открыт спутник Гиперион, с формой, сильно отличающейся от сферической, находящийся в орбитальном резонансе с Титаном[54].
0.544091
real
133
278
Шунан һуң бер төркөм британ астрономдары Гиперион юлдашын аса.
В 1899 году Уильям Пикеринг открыл Фебу, которая относится к классу нерегулярных спутников и не вращается синхронно с Сатурном как большинство спутников.
0.423485
real
62
153
1944 йылда Джерард Койпер Титанда ҡеүәтле атмосфера булыуын аса.
В 1947 году Джерард Койпер показал, что резреженная атмосфера Марса содержит большой объём двуокиси углерода.
0.539258
real
64
109
Был күренеш Ҡояш системаһы өсөн уникаль.
это изображение Солнечной системы.
0.5288
real
40
34
Массалары буйынса бүленеш диаметр буйынса бүленешкә тап килә.
Распределение по массам соответствует распределению по диаметрам.
0.7842
real
61
65
Титан иң ҙур эксцентриситетҡа эйә, иң бәләкәй эксцентриситет — Диона менән Тефияла.
Наибольшим эксцентриситетом орбиты обладает Титан, наименьшим — Диона и Тефия.
0.898786
real
83
78