Datasets:
BorisTM
/
bak-rus-parallel

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
2006 йыл барышында Гавайи университетынан Дэвид Джуитт етәкселегендәге ғалимдар командаһы, Гавайи штатында япон телескобы Субарула эшләп, Сатурндың тағы ла 9 юлдашын асыуҙары тураһында иғлан итә.
За 2006 год команда ученых под руководством Дэвида Джуитта из Гавайского университета, работающих на японском телескопе Субару на Гавайях, объявляла об открытии 9-ти спутников Сатурна.
0.821448
real
195
184
Был юлдаштарҙың бөтәһе лә — даими булмаған юлдаштар, улар ретроград орбиталары менән башҡаларҙан айрылып тора.
Все они относятся к так называемым нерегулярным спутникам, которые отличаются ретроградной орбитой.
0.78002
real
110
99
Улар планета тирәләй 1300 көндән 862 көнгә тиклем әйләнә.
Период их обращения вокруг планеты составляет от 862 до 1300 дней.
0.89681
real
57
66
Улар барыһы бергә, Сатурн дискыһына ҡарағанда, күберәк яҡтылыҡ сағылдыра.
Они дают больше света при той же мощности.
0.397495
real
73
42
Төп өс ҡулсан латин алфавитының беренсе хәрефе менән билдәләнә.
Три основных кольца принято обозначать первыми буквами латинского алфавита.
0.710509
real
63
75
А ҡулсаһы эсендә айырыусы Энке һыҙаты тип аталған бик йоҡа ярыҡ бар.
Внутри кольца А есть тонкая щель, которая называется разделительной полосой Энке.
0.648186
real
68
81
Беренсе булып үҫемлектәр тураһында мәғлүмәт Боронғо Көнсығыш яҙмаларында иҫкәртелә.
Первыми информация о растениях оговаривается в записях Древнего Востока.
0.556057
real
83
72
Физиология морфология һәм биохимия менән тығыҙ бәйләнештә тора.
Физиология тесно связана с морфологией и биохимией.
0.928258
real
63
51
Ул XIV быуат аҙағында- XV быуат башында йәшәгән.
Он жил в конце XIV- начале XV века.
0.921576
real
48
35
Алтын Урҙа тарҡала башлай.
Золотая Орда начала распадаться.
0.84546
real
26
32
Уның эшен Ҡатай Ғәли бей дауам итә.
Его дело продолжил Катай Гали-бей.
0.749452
real
35
34
Ул Инйәр йылғаһы буйҙарында үҙ дәүләтен төҙөргә керешә.
Он приступил к строительству своего государства на берегах реки Инзер.
0.394362
real
55
70
Был берләшмәнең үҙәге Аҡташта була (Аҡташтағы Ғәли бей-Сура батыр эпосы).
Центром этого объединения был Акташ (Акташский эпос Гали бей-Сура батыра).
0.794636
real
73
74
Нимәне аңлата һуң был атама?
Что же означает это название?
0.598343
real
28
29
Башҡорт теленә таянып был һүҙҙең мәғәнәһен аңлатып булмай.
Опираясь на башкирский язык, невозможно объяснить значение этого слова.
0.623933
real
58
71
Рәүәт һүҙе ике ижектән тора- Рә һәм үәт.
Слово Рауат состоит из двух сокровищ - Рама и уат.
0.534867
real
40
50
Башҡорт телендә күп осраҡта А өнө йомшартылып Ә тип әйтелә.
На башкирском языке в большинстве случаев гласит "А", смягчаясь.
0.528219
real
59
64
Шулай итеп Рә Ра-гә, үәт уат-ҡа әйләнә.
Так же резьба - трапеция и круглая.
0.290529
real
39
35
Хәҙер инде Ра һәм Ват һүҙҙәрен башҡортсаға тәржемә итәйек.
Теперь переведем на башкирский язык слова Ра и Ват.
0.661027
real
58
51
Һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә ҡояш йылғаһы килеп сыға.
При словесном переводе получается солнечная река.
0.488246
real
50
49
Ра һүҙенең икенсе мәғәнәһе лә бар.
Слово РА имеет и другой смысл.
0.788782
real
34
30
Дин яралыуының беренсе баҫҡысында кешеләр ҡояшҡа табынғандар.
На первой ступени сотворения религии люди поклонялись солнцу.
0.645356
real
61
61
Уны аллалаштырғандар- Ра ҡояш Аллаһы.
Те, кто осудил его, - Бог солнца Ра.
0.530041
real
37
36
1850 йылдың 1 февраленән 30 июнгә тиклем төрмәлә ултырған.
Открыт 26 августа 1850 г. В начале 1930-х гг. был снесен.
0.593582
real
58
57
Ошо көндән Аҡмулла мосафир тормошона күсә.
сегодня складывается ее жизнь.
0.544163
real
42
30
Һәләтле шағир-импровизатор булараҡ танылыу яулай.
Прославился как талантливый поэт-импровизатор.
0.728958
real
49
46
Был шиғырҙа сәсән үҙ халҡын мәғрифәткә, ғилемгә саҡыра.
При этом он обращается к своему народу.
0.329305
real
55
39
Өфө, 1965.
Уфа, 1965.
0.946761
real
10
10
Ул саҡта ауыл яңынан тергеҙелә.
Деревни тогда отстроили заново.
0.636096
real
31
31
Хатта мәсеттәрен дә күсерергә мөмкин булмай.
Однако они не могли даже двинуть своими телами.
0.674598
real
44
47
Ауылдарҙы ошо Ҡолмандың улдары нигеҙләгән.
и их потомки составили народ этой страны.
0.55418
real
42
41
Әлеге көндә ауылда бер генә кеше йәшәй.
Сегодня в деревне живет всего один человек.
0.796616
real
39
43
Уҡып бөткәс, уҡытыусы, мәктәп директоры булып эшләй.
С позволения детей, воспитатель берёт на себя роль продавца.
0.270724
real
52
60
Шағирҙың шиғриәте Бөйөк Ватан һуғышына тиклем үк формалаша һәм нығына.
Поэзия поэта формируется и укрепляется еще до Великой Отечественной войны.
0.809953
real
70
74
Драматург булараҡ та танылыу яуланы Ҡадир Даян.
Как подношение, драматизирование получают смелые.
0.557905
real
47
49
1348 йылғы Мәскәү Соборы Яңы йылды 1 сентябрҙән башларға ҡарар сығара.
Собором 1348 года, который состоялся в Москве, было постановлено отсчитывать дни Нового года с 1 сентября.
0.803909
real
70
106
Был ваҡытта халыҡтан яһаҡ, пошлина, оброктар йыйыу тамамлана.
В это время завершается сбор народных изделий, пошлин, оброков.
0.832852
real
61
63
Пётр I-нең махсус Указы менән, Юлиан календары буйынса башҡа Европа илдәрендәге кеүек үк, Яңы йыл Рәсәйҙә 1700 йылдың 1 ғинуарынан башлана.
И только при Петре I, в 1700 году, Новый год начали отмечать 1 января, как во всех странах Европы.
0.716792
real
139
98
Ер аҫтында нефть, ҡом, эзбизташ, доломит запастары табылған.
Под землей обнаружены запасы нефти, песка, известняка, доломита.
0.878298
real
60
64
Климаты континенталь һәм етерлек булмаған дымлы.
Климат континентальный и недостаточно влажный.
0.910874
real
48
46
Үҫемлектәр донъяһы урман-дала яғына оҡшаш.
Растительный мир похож на лесостепную сторону.
0.737776
real
42
46
Бер ҡарағанда, хөрмәтле Булат ағай хаҡлы ла кеүек.
Казалось бы, уважаемый Булат-агай прав.
0.421242
real
50
39
Ләкин уның ейән ћүҙе менән исемдәр яһалыу мөмкинлеген инҡар итеүе менән бер ҙә килешеп булмай.
Дядьку твоего, однако, уговорить взять нашу фамилию ей не удалось.
0.253725
real
94
66
Башҡортта уның Йәнсураһы ла, Ейәнсураһы ла, Йәнбайы ла, Ейәнбайы ла булған тип раҫлай алам.
Могу утверждать, что в башкире у него были и Янсура, и Зианчурин, и Янбай, и Зианбай.
0.384017
real
91
85
Шуның өсөн Ейәнбай тип ҡушҡандар исемде.
Поэтому назвали Зианбаем.
0.614985
real
40
25
Уның фамилияһын да мин башҡортса Ейәнбирҙин булырға тейеш тип иҫәпләйем.
Его фамилию я тоже считаю, что должен быть Зианбердин на башкирском языке.
0.645049
real
72
74
Медицина фәндәре докторы (1991), профессор (1993).
Доктор медицинских наук (1991), профессор (1993).
0.982321
real
50
49
Техник фәндәре кандидаты (1967).
Кандидат технических наук (1967).
0.957496
real
32
33
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2004).
Заслуженный деятель искусств РБ (2004)
0.840124
real
63
38
Иген һәм мал аҙығы культуралары, көнбағыш үҫтерелә.
Возделываются зерновые и кормовые культуры, подсолнечник.
0.849129
real
51
57
Сиреғол — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл, Байдәүләт ауыл советына ҡарай.
Сирегул - деревня в Зианчуринском районе Башкортостана, относится к Байдавлетовскому сельскому совету.
0.766994
real
83
102
1980 йылда мәҙәниәт йорто, магазин, гараж төҙөлә, һыу үткәрелә, урамға асфальт һалына.
В 1980 году построили дом культуры, магазин, гараж, провели воду, заасфальтировали улицу.
0.890784
real
86
89
Ғәҙәттә төнөн күҙәтелә.
Миграции совершаются всегда под покровом ночи.
0.275234
real
23
46
Юпитер менән Сатурндың магнит ҡырҙары Ерҙекенән күпкә көслөрәк (Юпитерҙың магнит ҡыры 4.3 гаусс, ә Ерҙеке 0.3 гаусс ҡына тәшкил итә); шулай уҡ, ике планетаның да киң радиация бүлкәттәре бар.
и Юпитера и Сатурна есть магнитные поля, намного более сильные, чем Земля (экваториальная полевая сила Юпитера - 4.3 gauss, по сравнению с 0.3 gauss для Земли), и у обоих есть обширные радиационные пояса.
0.643013
real
190
204
Ерҙә кеүек, газ гиганттарында ла һаҙағай ҡояш еленә бәйле, тип иҫәпләнә.
Считается, что в газовых гигантах, как и на земле, болото зависит от солнечного ветра.
0.584798
real
72
86
Шулай уҡ, Юпитерҙың ҡайһы бер юлдаштары, бигерәк тә Ио, электр ағымын барлыҡҡа килтереп, һаҙағай тыуҙыра ала.
Также некоторые спутники Юпитера, особенно Ио, могут вызвать болото, создавая электрический поток.
0.733706
real
109
98
III меңйыллыҡта уҡ Месопотамияла барлыҡҡа килгән.
орнаментом, во второй половине III тысячелетия достигали Месопотамии.
0.753825
real
49
69
46 йылда Рим императоры Юлий Цезарь Яңы йылды ҡаршы алыу датаһын 1 ғинуарға күсерә.
В 46 году до н.э. римский император Юлий Цезарь перенес празднование Нового Года на 1 января.
0.84646
real
83
93
Римлеләр был айҙы бөтә башланғыстарҙың аллаһы Янусҡа бағышлай.
Древние римляне этот день посвящали богу Янусу.
0.346478
real
62
47
Айҙың исеме шунан килеп сыға.
Отсюда и название месяца.
0.626944
real
29
25
Был көндө уйланыуҙар һәм тәүбә ҡылыу ун көнлөгө башлана.
Он является завершающим днем десятидневного периода раскаяния.
0.598633
real
56
62
Байрам итеүселәр аҡ кейемгә кейенә.
Празднующие одеваются в чёрную одежду.
0.516285
real
35
38
Ләкин был көн байрам ителмәй, Яңы йыл бөтә донъялағы кеүек 1 ғинуарҙа байрам ителә.
Но этот день не празднуется, Новый год, как и во всем мире, отмечается 1 января.
0.652448
real
83
80
Һәр йыл 12 хайуан исеме менән атала.
Каждый год носит название одного из 12 животных.
0.803152
real
36
48
Яңы йылды шыршы менән ҡаршылаусы европалыларҙан айырмалы, ҡытайҙар мандаринға һәм әфлисунға өҫтөнлөк бирә.
В отличие от европейцев, встречающих Новый год с ёлкой, китайцы предпочитают мандарины и апельсины.
0.473011
real
106
99
Ул ярты төн етәрәк, юрған аҫтынан, көсһөҙ генә зыңлай башлай.
Около полуночи он слабо зазвенел из-под одеяла.
0.543486
real
61
47
Ошо минуттарҙа киләһе йылда бергә булыу өсөн ғашиҡтарға сихри көскә эйә омела ботағы аҫтында үбешергә кәңәш итәләр.
В эти минуты влюбленным советуют целоваться под черепами, которые обладают магической силой, чтобы быть вместе в следующем году.
0.612877
real
115
128
Яңы йыл иртәһе Яңы йыл төнөнә ҡарағанда ла мөһимерәк тип иҫәпләнә: ошо көндә йортҡа кем тәү башлап инә, хужаларҙың именлеге шуға бәйле.
Новый год в Шотландии Утро нового года считается еще более важным, чем сама новогодняя ночь: от того, кто первым войдет в дом в этот день, зависит благополучие хозяев.
0.678409
real
135
167
Бүләк тотҡан ҡара сәсле ир-егет бәхет алып килә, тип иҫәпләйҙәр.
Считают, что черноволосый мужчина, который держит подарок, приносит счастье.
0.618208
real
64
76
Тоҡандырылған шәмдәрҙе Раштыуа алдынан кис көнө тәҙрә тупһаһына ҡуялар.
Зажженные свечи ставят на подоконник вечером перед Рождеством.
0.756167
real
71
62
Изге Сильвестр көнө Польшала 31 декабрь шулай тип атала.
Так называется День святого Сильвестра в Польше 31 декабря.
0.915207
real
56
59
Польшала Яңы йылға изге Сильвестр исеме юҡҡа ғына бирелмәгән.
Не случайно в Польше к Новому году было присвоено имя святого Сильвестра.
0.747895
real
61
73
Оҙаҡ ваҡыт, алты быуаттан ашыу, Яңы йыл менән изге Сильвестр көнө йәнәш, ләкин һәр ҡайһыһы үҙ аллы байрам булараҡ йәшәй.
Долгое время, более шести столетий, Новый год и День святого Сильвестра рядом, но каждый живет как самостоятельный праздник.
0.844645
real
120
124
Люция балаларға бүләктәр һәм йорт хайуандарына һый-ниғмәт: бесәйгә — һөт өҫтө, эткә — татлы һөйәк, ишәккә кишер килтерә.
Люция приносит детям подарки и угощение домашним животным: Кошке - молоко, собаке - сладкие кости, осле - морковь.
0.708154
real
120
114
Байрам төнөндә йорттарҙа ут һүнмәй.
Во время праздника не горюют.
0.68358
real
35
29
Уны 25 декабрҙә билдәләйҙәр.
Он был назначен на 25 декабря.
0.761458
real
28
30
Санта Клаус Лапландиянан оҙон юл үтеп, Раштыуа төнөндә, бала-сағаға ҙур кәрзин менән бүләктәр өләшә.
Санта Клаус, пройдя долгий путь от Лапландии, в рождественскую ночь раздает детям подарки с большой корзиной.
0.75918
real
100
109
Яңы йыл төнөндә финдар үҙҙәренең киләсәген белергә ынтыла һәм, балауыҙҙы иретеп, уға һалҡын һыу ҡойоп күрәҙәлек итә.
Для того чтобы узнать будущее в новогоднюю ночь садятся за стол, зажигают свечу, ставят неподалеку чашу с водой.
0.297244
real
116
112
Лапландия — Санта-Клаустың тыуған иле.
Лапландия - родина Санта-Клауса.
0.813635
real
38
32
Ә балаларға төн уртаһында шәрбәт перәник ҡурсаҡтар тараталар.
А детям в полночь раздают куклы сладкого пряника.
0.554559
real
61
49
Был иҫке йыл китә, уға һыу кеүек яҡты юл теләйбеҙ тигәнде аңлата.
Это означает, что уходит старый год, мы желаем ему светлого пути, как воде.
0.51997
real
65
75
Ә сәғәт 12 тапҡыр һуҡҡансы 12 виноград ашарға кәрәк.
А до 12-часового удара нужно есть 12 виноградников.
0.855158
real
52
51
Ул халыҡ араһында оҙон ағас аяҡта йөрөй һәм балаларға көлкөлө хәбәрҙәр һөйләй.
Он ходит на высоких ходулях и рассказывает истории для детей.
0.287496
real
78
61
Төндә, Ай тулғанда, непалдар, ғәйәт ҙур усаҡ яғып, кәрәкмәгән әйберҙәрен утҡа яға.
Ночью, когда наступает Луна, непалы разжигают огромный костер и сжигают ненужные вещи.
0.577653
real
82
86
Иртәгәһенә Буяуҙар байрамы башлана.
На следующий день начнется праздник красок.
0.720762
real
35
43
Кескәйҙәр бер-береһенән рим ювелир биҙәүестәр.
Заключенные устраивают бои по образцу римского Колизея.
0.558708
real
46
55
Ул Өфө РСДРП комитеты менән бәйләнеш булдыра.
Он поддерживает связь с Уфимским комитетом РСДРП.
0.851048
real
45
49
Өфөлә полиция күҙәтеүе көслө булғанлыҡтан ғәзитте Ырымбурҙа баҫтырырға ҡарар итәләр.
Из-за того, что на улицах было слишком много полицейских, они решили пройти здесь, чтобы избежать лишнего внимания.
0.399802
real
84
115
Барлығы 31 һан баҫыла.
Всего печатается 31 цифра.
0.837011
real
22
26
Рәшит Шәкүр бөйөк башҡорт шағиры һәм мәғрифәтсеһе Аҡмулланың ижадын һәм тормошон өйрәнеп «Шиғриәт йондоҙо: Мифтахетдин Аҡмулла» (1981) тигән монография яҙҙы.
Рашит Шакур, изучив творчество и жизнь великого башкирского поэта и просветителя Акмуллы, написал монографию "Звезда поэзии: Мифтахетдин Акмулла" (1981).
0.847012
real
157
153
Тәүге белемен үҙҙәренең йортонда һәм ауыл мәҙрәсәһендә ала.
Они остаются в своей собственной общине и лагере.
0.303984
real
59
49
Бик йәшләй ул рус телен өйрәнә.
Она учит русский.
0.656199
real
31
17
Арғаяш кантонында комсомол секретары булып эшләй.
Работал секретарем комсомола Аргаяшского кантона.
0.866221
real
49
49
Ленинград Тарих, филология һәм лингвистика институтында уҡый.
Учился в Ленинградском институте истории, филологии и лингвистики.
0.895987
real
61
66
Яҙыусылар союзының эшендә актив ҡатнаша.
Писатели активно участвуют в общественной работе.
0.633928
real
40
49
Шунан һуң уның шиғырҙары матбуғат биттәрендә йыш ҡына күренә башлай.
Его стихи часто появлялись в печати.
0.449945
real
68
36
Ҡыҫҡа ғына ижади ғүмерендә Ғабдулла Амантай поэзия, балалар әҙәбиәте, әҙәби тәнҡит, фольклористика өлкәһендә файҙалы мираҫ ҡалдыра.
За короткий период своей жизни Габдулла Амантай оставил ценное наследие в детской литературе, литературной критике и фольклористике.
0.72144
real
131
132
Башкортса һүҙлек, дәреслектәр төҙөй.
Ведущий оглашает правила и инструкции.
0.514074
real
36
38
Бәләкәй дуҫтарға.
маленьких друзей.
0.426105
real
17
17
Ғибәҙәт бүлмәһендә стеналарҙа рәсем юҡ, ҡөрьән сүрәләренән өҙөктәр булыуы мөмкин.
В мечети нет культовых изображений, но на стенах могут быть начертаны строки из Корана.
0.344512
real
81
87