Datasets:
BorisTM
/
bak-rus-parallel

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
395 йыл: Вифлеемда тәүге ҡатын-ҡыҙҙар монастырына нигеҙ һалына.
395 г. - в Вифлееме основан первый женский монастырь
0.750962
real
63
52
Советтар Союзы Геройы (1941).
Герой Советского Союза (1941).
0.958975
real
29
30
1945: Алексей Николаевич Толстой, яҙыусы.
1945 - Алексей Николаевич ТОЛСТОЙ, писатель и граф.
0.892575
real
41
51
1848: Францияла Икенсе республика иғлан ителә.
1848 г. - Во Франции провозглашена Вторая республика.
0.866711
real
46
53
1658 йыл: Швеция һәм Дания араһында Роскилле солох килешеүе төҙөлә.
1658 - Между Швецией и Данией заключен Роксилльский мирный договор.
0.737241
real
67
67
380 йыл: Рим империяһы башлығы Бөйөк Феодосий I христианлыҡты Никей инаныуы формаһында дәүләт дине итеп раҫлай.
380 г. - Провозглашение эдикта императора Феодосия I Великого, объявляющего христианство государственной религией.
0.739812
real
111
114
1720: Пётр I ҡарары буйынса Рәсәй империяһының бөтә учреждениеларында эш башҡарыуҙы тәртипкә һалыу өсөн дәүләт коллегиялары ойошторола.
1720 - по указу Петра I были учреждены государственные коллегии для упорядочения делопроизводства во всех учреждениях Российской империи .
0.830075
real
135
138
Йыл аҙағына тиклем 306 көн ҡала.
До конца года остается 306 дней.
0.901586
real
32
32
1504 йыл: Христофор Колумб Ай тотолоу күренешен Ямайка индеецтарын ҡурҡытыу өсөн файҙалана.
1504 год - Христофор Колумб использует лунное затмение для запугивания враждебных ямайских индейцев.
0.877791
real
91
100
1880: Альп тауҙары аша Италия менән Швейцарияны тоташтырған Готард тимер юл тоннелен төҙөү тамамлана.
В этот день: 1880 Завершено строительство железнодорожного туннеля Gotthard через Альпы, связывающего Италию с Швейцарией.
0.792781
real
101
122
Ҡала парктарында ла, болондарҙа ла, юл ситтәрендә лә осратырға мөмкин.
Можно встретиться и в городских парках, и на лугах, и на обочинах.
0.644454
real
70
66
Үҙенсәлекле япрағы ла, һабағы ла ҡаҡыны башҡа үҫемлектәрҙән айырырға ярҙам итә.
И своеобразные листья, и стебли помогают отличать побеги от других растений.
0.35793
real
79
76
Ҡаҡы бик тиҙ үҫә һәм ҡата, шуға уны йәш сағында ашарға кәрәк.
Черешня быстро растет и обильно плодоносит, потому ей необходимо питание.
0.285496
real
61
73
Бешерергә лә була, тоҙлағанда керәнде лә алмаштыра.
Подножку также можно отрегулировать, а бампер снимается.
0.295182
real
51
56
Тәме редисты хәтерләтә, шунлыҡтан турамаларға ошо йәшелсә урынына ла һалалар.
На работе образуется дым, поэтому крышка должна быть установлена в этой части мастерской.
0.301766
real
77
91
Өфөлә урта мәктәптә уҡытыусы булып эшләй.
Главная героиня работает учительницей в средней школе.
0.699106
real
41
54
Әҙәбиәткә 1924 йылда балалар өсөн шиғырҙар һәм әкиәттәр менән килеп инә.
В литературу пришел в 1924 году со стихами и сказками для детей.
0.909203
real
72
64
1930 йылдан СССР Яҙыусылар союзында тарих секцияһы рәйесе булып эшләй.
С 1930 года работал председателем исторической секции в Союзе писателей СССР.
0.89162
real
70
77
Һуғыш башланғас, хәрби корреспондент була.
Когда началась война, стал военным корреспондентом.
0.45442
real
42
51
Вязьма янында немец пленына эләгә, 1945 йылда азат ителә.
Был освобождён из немецкого лагеря в 1945 году.
0.771657
real
57
47
Уның «Хәбәрһеҙ юғалғандар» романы пленда булған совет һалдаттарын аҡлауҙа ҙур роль уйнай.
Его роман "Потерянные без вести" сыграл большую роль в оправдании советских солдат, бывших в плене.
0.775669
real
89
99
1905 йылғы революция тураһындағы «Быуат иртәһе» романы яҙылып бөтмәй ҡала.
Не дописан роман о революции 1905 года "Утро века".
0.830098
real
74
51
Бер күҙәнәклеләргә бактериялар инә.
перемещаются некоторые бактерии.
0.824477
real
35
32
инглиз ғалимы Роберт Гук күҙәнәкте иң беренсе күргән кеше һанала (ул шулай уҡ Гук законын асыусы булараҡ та билдәле).
Первым человеком, увидевшим клетки, был английский ученый Роберт Гук (известный нам благодаря закону гука).
0.809044
real
117
107
1665 йылда, бөкө имәненең һыуҙа батмайынса йөҙөп йөрөү сәбәбен аңларға тырышып, Гук бөкө ағасы олононың йоҡа ғына итеп ҡырҡып алынған киҫемен үҙе камиллаштырған микроскоп ярҙамында ҡарай башлай.
В 1665 году, пытаясь понять, почему пробковое дерево хорошо плавает, Гук стал рассматривать тонкие срезы пробки с помощью усовершенствованного им микроскопа.
0.767206
real
194
157
Үҫемлектәрҙең дә күҙәнәктәрҙән тороуын 1675 йылда итальян табибы Марчелло Мальпигираҫлаһа, 1681 йылда инглиз ботанигы Неемия Грю шулай уҡ быны иҫбатлай.
В 1675 году итальянский врач Марчелло Мальпиги, а в 1681 году - английский ботаник Неемия Грю.
0.842691
real
152
94
Шулай итеп, XVIII быуат башына ғалимдар, үҫемлектәрҙе ҙурайтып тикшергәндән һуң, уларҙың күҙәнәктәрҙән торғанлығын асыҡлай һәм артабан бер күҙәнәкле тигән исем алған ҡайһы бер организмдарҙы ла күрә.
Таким образом, уже к XVIII веку ученые знали, что под большим увеличением растения имеют ячеистое строение, и видели некоторые организмы, которые позже получили название одноклеточных.
0.629349
real
198
184
1858 йылда Рудольф Вирхов был теорияны тағы бер фекер менән тулыландыра, әммә ул бында хаталарға ла юл ҡуя: мәҫәлән, уның фаразлауынса күҙәнәктәр үҙ-ара ныҡлы бәйләнмәгән, һәм уларҙың һәр ҡайһыһы үҙ аллы йәшәйеш кисерә.
В 1858 году Рудольф Вирхов дополнил её ещё одним положением, однако в его идеях присутствовал ряд ошибок: так, он предполагал, что клетки слабо связаны друг с другом и существуют каждая "сама по себе."
0.702943
real
219
201
Ядрола уларҙың хромосомалары урынлаша.
В Ядро располагаются их хромосомы.
0.879898
real
38
34
Прокариот күҙәнәктәрҙә мембранаһыҙ структуралар ғына була.
Исключение составляют лишь мусороуборочные машины.
0.399899
real
58
50
Мембрана күҙәнәкте тышҡы мөхиттән һаҡлай.
Мембрана защищает клетку от внешней среды.
0.739286
real
41
42
Улар ҡайһы бер молекулаларҙы күҙәнәк эсенә индерә, ә ҡайһыларын унан сығара.
Они разлагают биомассу на отдельные молекулы, выталкивают её наружу.
0.355897
real
76
68
Кеше күҙәнәгендә генетик материал, ядрола (ядро геномы формаларында) һәм митохондрияла (митохондриаль геном формаларында) туплана.
Клетке человека содержали генетический материал в ядре клетки (ядерный геном) и в митохондриях (митохондриальный геном).
0.911569
real
130
120
Митохондриаль ДНК бик бәләкәс булыуына ҡарамаҫтан (ядро хромосомаһы менән сағыштырғанда), митохондрия энергия эшләп сығарыуҙа ҡатнашҡан 13 аҡһым кодын һәм тРНК кодын һаҡлай.
Хотя митохондриальная ДНК очень маленькая по сравнению с ядерными хромосомами, она кодирует для 13 белков, вовлеченных в митохондриальную выработку энергии и определенные тРНК.
0.888036
real
173
176
Сит генетик материал (күбеһенсә ДНК) трансфекция тип аталған процеста яһалма рәүештә күҙәнәккә индерелә ала.
Иностранный генетический материал (обычно ДНК) может также быть искусственно введен в клетку процессом, названным трансфекцией.
0.893677
real
108
127
Ҡайһы бер вирустар үҙенең генетик материалын күҙәнәк геномына индерә ала.
Некоторые вирусы могут вводить свой генетический материал в геном клетки.
0.925771
real
73
73
Ядро түңәрәк формаһында һәм цитоплазманан ике ҡатлы ядро мембранаһы менән солғап алынған.
Ядро имеет круглую форму и окружено двухслойной ядерной мембраной из цитоплазмы.
0.790219
real
89
80
Ядро эсендә бәләкәй ядро бар, ошонда рибосома синтезлана.
Внутри ядра есть небольшое ядро, здесь синтезируется рибосома.
0.88017
real
57
62
Эукариот күҙәнәктәрҙә митохондриялар һаны төрлө була.
Такие органеллы как митохондрии делятся по-иному.
0.560605
real
53
49
Эукариот күҙәнәктәрҙә митохондрия энергия эшләп сығарыуҙа мөһим роль уйнай.
Важнейшая функция митохондрий производить энергию.
0.725603
real
75
50
Ҡайһы бер вакуоль өҫтәмә һыу һаҡлағыс булып тора.
Некоторые вакуоли являются дополнительным водохранилищем.
0.71132
real
49
57
Күбеһенсә уны күҙәнәк эсендәге шыйыҡса тип атайҙар (күҙәнәк һуты).
В основном ее называют внутриклеточной жидкостью (клеточный сок).
0.652492
real
66
65
Амёба кеүек күҙәнәктәр вакуолдәге артыҡ һыуҙы ҡыҫып сығара ала.
Такие клетки, как амёба, могут выжимать избыточную воду в вакуале.
0.660165
real
63
66
Капсула, организмдың лайлалы урындарҙа йәбешеп тороуында роль уйнай.
Капсула играет роль в слипании организма в слизистых местах.
0.78479
real
68
60
Улар оҙон епкә оҡшаш аҡһымдар.
Это длинные нитевидные белки.
0.272279
real
30
29
Беренсе юл, гликолиз, кислородһыҙ бара һәм анаэроб метаболизм тип тә атала.
Первый путь называется гликолиз, без кислорода и анаэроб - метаболизм.
0.851552
real
75
70
Икенсе юл, Кребс циклы (йәки лимон кислотаһы циклы) тип атала.
Второй строчкой называется цикл Кребса (или цикл лимонной кислоты).
0.894051
real
62
67
1953 йылда Өфө музыка училищеһының халыҡ инструменттары бүлеген тамамлай.
В 1953 году окончил отделение народных инструментов Уфимского музыкального училища.
0.897149
real
73
83
Театрҙа эшләгән ваҡытта ул спектаклдәргә көйҙәр, йырҙар яҙа.
Он играл в театре, исполнял песни.
0.334365
real
60
34
Система, 1869 йылда урыҫ химигы Д. И. Менеделеев асҡан периодик закондың, график һүрәтләмәһе булып тора.
Система является графическим выражением периодического закона, открытого Д. И. Менделеевым в 1869 году.
0.81103
real
104
103
Асыу тарихы XIX быуат уртаһына 63 химик элемент булыуы билдәле була.
К середине столетия было известно о существовании 63 химических элементов.
0.74072
real
68
74
Ике модельда ғилми йәмғиәттең иғтибарын йәлеп итмәй.
Две модели не привлекают внимания научного общества.
0.682313
real
52
52
Тикшереү нәтижәһе булып 1869 йылда Рәсәй һәм сит ил фәнни учреждениеларына ебәргән 19 горизонталь рәттән (хәҙерге группалар), һәм 6 вертикаль бағананан торған (хәҙерге периодтар) таблица булып тора.
Результатом исследования стала таблица, состоящая из 19 горизонтальных столбов (современных групп), и 6 вертикальных столбов (современных периодов), отправленных в 1869 году в российские и зарубежные научные учреждения.
0.844565
real
198
219
Һәр период ике рәткә бүленә, группа бәләкәй группаға бүленә.
Каждый период делится на два ряда, группа делится на небольшую группу.
0.71461
real
60
70
Менделеев таблицаһының әһәмиәте элементтың атом массаһы үҫеү менән үҙенсәлеге периодик рәүештә ҡабатлана.
Значимость таблицы Менделеева периодически повторяется особенностью элемента с ростом атомной массы.
0.661199
real
105
100
Мәҫәлән, натрий калийға оҡшаған, фтор хлорға оҡшаған, алтын көмөш менән баҡырға оҡшаған.
Например, натрий похож на калий, фтор похож на хлор, золотое серебро и медь.
0.758414
real
88
76
Әлбиттә, үҙенсәлектәре теүәл ҡабатланмай, үҙгәрә бара.
Конечно, их особенности не только не повторяются, но и меняются.
0.426055
real
54
64
Менделеев, башҡа тикшереүселәрҙән айырмалы булараҡ, элементтарҙы атом ауырлығы буйынса һәм химик оҡшашлығы буйынса классификациялай.
Менделеев, в отличие от других исследователей, классифицирует элементы по атомному весу и по химическому сходству.
0.856535
real
132
114
Таблицала асылмаған элементтар өсөн бер нисә буш оя ҡалдыра.
Оставляет несколько пустых гнезд для нераскрытых элементов в таблице.
0.804913
real
60
69
Элементың үҙенсәлеген тышҡы орбиталағы электрондар билдәләй.
Уникальность элемента определяют электроны на внешней орбите.
0.555066
real
60
61
Бөгөнгө көндә ғалимдар периодик системаның яңынан-яңы төрөн тәҡдим итә.
На сегодняшний день ученые предлагают совершенно новый вид периодической системы.
0.690954
real
71
81
Йыл аҙағына тиклем 305 көн ҡала.
До конца года остается 305 дней.
0.893627
real
32
32
1555 йыл: Нострадамус үҙенең фал китабын баҫтыра.
1555 год - Нострадамус опубликовал свою книгу предсказаний.
0.882547
real
49
59
Йыл аҙағына тиклем 304 көн ҡала.
До конца года остается 304 дня.
0.885177
real
32
31
1931: Михаил Сергеевич Горбачёв, СССР-ҙың беренсе һәм һуңғы президенты.
1931 - Михаил Сергеевич Горбачёв, первый и последний Президент СССР.
0.963092
real
71
68
Йыл аҙағына тиклем 303 көн ҡала.
До конца года остается 303 дня.
0.904616
real
32
31
Йыл аҙағына тиклем 302 көн ҡала.
До конца года остается 302 дня.
0.905702
real
32
31
1152 йыл: Фридрих I Барбаросса Германия короле була.
1152 - Фридрих I Барбаросса стал королём Германии.
0.928815
real
52
50
Йыл аҙағына тиклем 301 көн ҡала.
До конца года остается 301 день.
0.904102
real
32
32
1910: Момофуку Андо, Тайвань һәм Япония эшҡыуары, тиҙ әҙерләнеүсе лапшаны уйлап сығарыусы.
1910 год - Момофуку Андо, тайваньско-японский бизнесмен, изобретатель лапши быстрого приготовления.
0.782806
real
90
99
Йыл аҙағына тиклем 300 көн ҡала.
До конца года остается 300 дней.
0.902407
real
32
32
1617 йыл: Француз Луи Эбер беренсе булып Квебекта (Яңы Франция) фермер хужалығы алып барыу хоҡуғын ала.
1617 Француз Луи ЭБЕР первым получает право на ведение фермерского хозяйства в Новой Франции (Квебеке).
0.909086
real
103
103
1937: Валентина Терешкова, беренсе ҡатын-ҡыҙ-космонавт, Советтар Союзы Геройы.
1937 год - Валентина Терешкова, первая женщина-космонавт, Герой Советского Союза.
0.926203
real
78
81
321: Рим императоры Бөйөк Константин I йәкшәмбене ял көнө тип иғлан итә.
321 - римский император Константин Великий повелевает праздновать воскресный день.
0.707512
real
72
82
Йыл аҙағына тиклем 298 көн ҡала.
До конца года остается 298 дней.
0.89303
real
32
32
Йыл аҙағына тиклем 297 көн ҡала.
До конца года остается 297 дней.
0.872818
real
32
32
1497: Николай Коперник тәүге астрономик күҙәтеүҙәр үткәрә.
1497 - Николай Коперник проводит первые астрономические наблюдения.
0.907025
real
58
67
1972: Нижневартовск эшселәр ҡасабаһына ҡала статусы бирелә.
1972 - рабочему посёлку Нижневартовскому присвоен статус города.
0.793189
real
59
64
1934: Юрий Гагарин, Ерҙең беренсе космонавы.
1934 - Юрий Гагарин, первый космонавт Земли.
0.880622
real
44
44
1992: Менахем Бегин, Израилдең сәйәси эшмәкәре, Нобель премияһы лауреаты.
1992 год - Менахем Бегин, израильский политический деятель, лауреат Нобелевской премии мира.
0.777736
real
73
92
Йыл аҙағына тиклем 296 көн ҡала.
До конца года остается 296 дней.
0.850013
real
32
32
1806: император Александр I указы менән Мәскәү Кремлы музейы ойошторола.
1806 г.: По указу императора Александра I создан музей Московского Кремля.
0.892547
real
72
74
1862: АҠШ-тың федераль хөкүмәте беренсе ҡағыҙ аҡсалар сығара.
1862 - Правительство США выпустило первые бумажные деньги.
0.68457
real
61
58
Йыл аҙағына тиклем 295 көн ҡала.
До конца года остается 295 дней.
0.87632
real
32
32
1955: Нина Хаген, Германияның рок-йырсыһы.
1955 год - Нина Хаген, немецкая рок-исполнительница.
0.756304
real
42
52
Йыл аҙағына тиклем 294 көн ҡала.
До конца года остается 294 дня.
0.87182
real
32
31
Йыл аҙағына тиклем 293 көн ҡала.
До конца года остается 293 дня.
0.87439
real
32
31
1781: Бөйөк Британия астрономы Уильям Гершель Ҡояш системаһының етенсе планетаһы Уранды аса.
1781 год - британским астрономом Вильямом Гершелем открыта 7-я планета Солнечной системы - Уран.
0.723087
real
92
96
1938: СССР-ҙың бөтә мәктәптәрендә рус теле мәжбүри предмет булараҡ уҡытыла башлай.
1938 - русский язык стал обязательным для изучения во всех школах СССР.
0.849417
real
82
71
Социалистик Хеҙмәт Геройы (1990).
Герой Социалистического Труда (1990).
0.961646
real
33
37
1719: Иоганн Фридрих Бёттгер, Германия алхимигы, фарфор эшләү серен асыусы.
1719 год - Иоганн Фридрих Бёттгер, немецкий алхимик, открывший тайну фарфора.
0.883256
real
75
77
Йыл аҙағына тиклем 292 көн ҡала.
До конца года остается 292 дня.
0.866495
real
32
31
Йыл аҙағына тиклем 291 көн ҡала.
До конца года остается 291 день.
0.86663
real
32
32
Тағун (чума) һәм ваба (холера) ауырыуҙарына ҡаршы беренсе вакциналар сығарыусы.
Он был создателем первых вакцин против чумы и холеры.
0.705353
real
79
53
Был законда әйтелгәнсә, билдәле бер ҡушылма нисек кенә алынмаһын, ул һәр ваҡыт бер үк химик элементтарҙан тора, һәм был элементтарҙың масса нисбәте ваҡ һандарҙа сағыла.
Этот закон утверждает, что независимо от того, каким образом было получено определённое соединение, оно всегда состоит из одних и тех же химических элементов, причём отношение масс этих элементов выражается малыми целыми числами.
0.675832
real
168
229
Был закон матдәнең атом төҙөлөшөн аңларға юл аса.
Эти два утверждения подготовили путь к пониманию атомного строения вещества.
0.558272
real
49
76
Ҡушылманың составын системалы атамаһы ла күрһәтә.
Систематическое название (номенклатура ИЮПАК) также указывает состав соединения.
0.540446
real
49
80
Был ысулдарҙы аналитик химия фәне өйрәнә.
Эти методы являются предметом изучения аналитической химии.
0.772407
real
41
59
Киреһенсә, ҡатнашмалар химик реакция ҡулланмайынса барлыҡҡа килә ала, әммә ҡушылмалар химик реакция ярҙамында барлыҡҡа килә.
И наоборот, смеси могут быть созданы без использования химической реакции, а соединения — нет.
0.722542
real
124
94
Ҡайһы бер ҡатнашмалар шул тиклем тығыҙ бәйләнгән, уларҙың ҡайһы бер үҙенсәлектәре химик ҡушылмаларға оҡшаш, һәм уларҙы бутарға мөмкин.
Некоторые смеси так тесно связаны, что некоторые их свойства сходны со свойствами химических соединений, и их легко спутать.
0.645876
real
134
124