bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
Зиннәтле һарайҙар, емешле баҡсалар менән тулы.
Полон роскошных дворцов, плодовых садов.
0.743455
real
46
40
Һәр ерендә шәрбәтле һыулы шишмәләр ағып торалыр.
Всюду текут родники с ароматными водами.
0.367074
real
48
40
Унда кешеләр һис үләсәк түгел.
Там люди не умрут.
0.682389
real
30
18
Ожмахҡа кергән кешеләр бар заманда Аллаһы тәғәләнең нурын күрәсәктәр.
1.Тот народ, который хoдит во тьме, Увидит свет Божий.
0.306909
real
69
54
Кеше үлгәс, уның йәне йәшәй торған урындарҙың береһе.
Когда человек умирает, это одно из мест, где он живет.
0.427019
real
53
54
Административ үҙәге – Бәләбәй ҡалаһы.
Административный центр - город Белебей.
0.707714
real
37
39
Район үҙәге — Бәләбәй ҡалаһы (57,2 мең кеше, 1995).
Райцентр - город Белебей (57,2 тысячи человек, 1995).
0.900232
real
51
53
Районда 15 ауыл биләмәһе, 2 ҡала биләмәһе бар.
В районе 15 сельских поселений, 2 городских поселения.
0.867355
real
46
54
Район територияһында Аксаково ҡасабаһы (2,9 мең кеше) урынлашҡан.
На территории района находится посёлок городского типа Аксаково (2,9 тыс. человек).
0.88843
real
65
83
Парафеевка ауылынан.
От парагриппа.
0.578367
real
20
14
Сәнәғәт предприятиелары һәм уҡыу йорттары район үҙәгендә урынлашҡан.
Промышленные предприятия и учебные заведения находятся в райцентре.
0.836809
real
68
67
Район ауылдарында 36 дөйөм белем биреү мәктәбе, шул иҫәптән 15 урта мәктәп; 24 дөйөм китапхана, 42 клуб учреждениеһы, 3 дауахана бар.
В селах района действуют 36 общеобразовательных школ, в том числе 15 средних школ; 24 общедоступные библиотеки, 42 клубных учреждения, 3 больницы.
0.912979
real
133
146
Районда барлығы 46 ауыл.
Всего в районе 46 сел.
0.893988
real
24
22
Һоро һәм ҡарағусҡыл һоро урман тупрағы, ә көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә һоро һәм ҡарағусҡыл һоро тау-урман тупрағы өҫтөнлөк итә.
Преобладают серые и лиственничные серые лесные почвы, а в юго-восточной части - серые и лиственничные серые горно-лесные почвы.
0.72089
real
123
127
Ауыл хужалығы малсылыҡ һәм игенселек буйынса махсуслашҡан, сусҡасылыҡ үҫешкән, Балаҡатай май-сыр комбинатыты — Районда ауыл хужалығы сеймалын эшкәртеүсе берҙән-бер предприятие.
Единственное предприятие в районе, специализирующееся на сельском животноводстве и земледелии, развито свиноводство, Белокатайский маслосыркомбинат - переработка сельскохозяйственного сырья.
0.73556
real
176
190
Урман ресурстары Ҡарлыхан леспромхозы, Урғалы һәм Ҡаҙыр ағас әҙерләү участкалары тарафынан файҙаланыла.
Лесные ресурсы используются Карлыхановским леспромхозом, участками лесозаготовок Ургалы и Кадыра.
0.868839
real
103
97
Үңкерҙенән Яңы Балаҡатай ауылынана автомобиль юлы бара.
Новая автобусная станция находится на автодороге перед новым рынком Читтагонга.
0.457735
real
55
79
Яңы Балаҡатайҙа аэропорт эшләй.
Ребёнок осваивает новый транспорт!
0.310239
real
31
34
Районда 41809 кеше йәшәй.
В районе проживает 41809 человек.
0.961701
real
25
33
Майҙаны буйынса (11501 квадрат километр) республикала иң ҙур район.
По площади (11501 км2) является самым крупным районом республики.
0.797416
real
67
65
Иҙел башы республикала урманға иң бай төбәктәрҙең береһе, урман уның территорияһының 80 процентын биләй.
Начало года в республике - один из самых богатых лесом регионов, лес занимает 80 процентов его территории.
0.827818
real
104
106
Райондың ҙур өлөшөн Көньяҡ Урал тәбиғәт ҡурсаулығы тәшкил итә, ул Башҡортостанда, хата Көньяҡ Уралда иң ҙур ҡурсаулыҡтарҙан һанала.
Большую часть района составляет Южно-Уральский природный заповедник, который является одним из крупнейших заповедников в Башкортостане, ошибка - на Южном Урале.
0.580143
real
131
160
Төбәктә 110 мең кеше йәшәй, уларҙың 68 меңе Белорет ҡалаһында.
В регионе проживают 110 тысяч человек, из них 68 тысяч - в городе Белорецке.
0.892917
real
62
76
Был республикала иң бәләкәй күрһәткес.
Это самый маленький показатель в республике.
0.768809
real
38
44
Ауыл ерендә күпселек башҡорттар һәм урыҫтар йәшәй.
В сельской местности проживает большинство башкир и русских.
0.660027
real
50
60
Районда 84 ауыл бар.
В нём насчитывается 84 улицы.
0.673257
real
20
29
Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989).
Заслуженный деятель науки Башкирской АССР (1989).
0.941215
real
49
49
Һыуыҡ булмаған мәл 60—70 көнгә тиклем кәмей.
Нехолодное время сокращается с 60 до 70 дней.
0.889173
real
44
45
Көнбайыштан уларға түбәндәрәк ятҡан киң япраҡлы урмандар, ә көнсығыштан ҡарағай, ҡайын, ҡарағас ҡатыш урмандар бүлкәте килеп терәлә.
С запада на них упираются широколиственные леса, лежащие ниже, а с востока - полоса лесов с примесью сосны, березы, лиственницы.
0.719277
real
132
128
Хлорид-натрий-кальций тибындағы Ассы минераль һыу сығанаҡтары барлығы билдәле.
Известно, что имеются Ассинские минеральные источники хлоридно-натриево-кальциевого типа.
0.771533
real
78
89
Әүәлдән тороп ҡалған предприятиелар ныҡ ҡына яңыртылған һәм Белорет, Тирлән, Туҡан сәнәғәтенең нигеҙе булып тора.
Оставшиеся ранее предприятия сильно модернизированы и являются основой Белорецкой, Тирлянской, Туканской промышленности.
0.676883
real
113
120
Тар тимер юлдың айырым өлөштәре — Белорет—Туҡан, Белорет—Тирлән аралыҡтары әлегәсә һаҡланған.
До сих пор сохранились отдельные участки узкой железной дороги - Белорецк - Тукан, Белорецк - Тирлян.
0.733889
real
93
101
Административ үҙәге — Бишбүләк ауылы.
Административный центр - село Бижбуляк.
0.773338
real
37
39
Башҡортостандың көньяҡ-көнбайышда урынлашҡан, Ырымбур өлкәһе менән сиктәш.
Находится на юго-западе Башкортостана, граничит с Оренбургской областью.
0.741753
real
74
72
Районда 91 ауыл.
В районе 91 село.
0.940144
real
16
17
Иң ҙурҙары — Бишбүләк (5,2 мең кеше, 1989), Дим ауылы (1,4 мең), Ҡыңғыр-Мәнәүез (1,3 мең), Айыт ауылы (1,2 мең).
Самые крупные - Бижбуляк (5,2 тысячи человек, 1989), Дема (1,4 тысячи), Кынгир-Менеуз (1,3 тысячи), Аитово (1,2 тысячи).
0.90275
real
112
120
Яҙ һәм йәй көндәре йыш ҡоролоҡ, ҡыш ҡар бурандары була.
Весной и летом часто бывает сухая, зимой снежные метели.
0.74005
real
55
56
Ере һелтеле һәм карбонатлы ҡара тупраҡлы, урыны-урыны менән ҡара-һоро урман тупрағы осрай.
Встречаются почвы с черноземами и карбонатными чернозёмами, местами черно-серые.
0.695534
real
90
80
Бишбүләк районы Урал алды дала зонаһы сиктәрендә урынлашҡан.
Бижбулякский район расположен в пределах предуральской степной зоны.
0.836427
real
60
68
Йүкә, саған, имән, ҡайын урмандары райондың 11% майҙанын алып тора.
Поверьте, выбрать есть из чего: ледники занимают 11,1% всей территории острова.
0.618847
real
67
79
Умартасылыҡ ҙур ғына урын тота.
Большое место занимает пчеловодство.
0.649799
real
31
36
Автомобиль юлдары районды Бәләбәй, Туймазы, Өфө ҡалалары менән тоташтыра.
Автомобильные дороги соединят район с городами Белебей, Туймазы, Уфа.
0.790336
real
73
69
Башҡорт АССР-ының III һәм IV саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Избирался в III и IV Государственную Думу Российской империи.
0.736531
real
61
61
Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).
Герой Советского Союза (1944, посмертно).
0.939471
real
43
41
Административ үҙәге – Бөрө ҡалаһы.
Административный центр - город Бирск.
0.76594
real
34
37
Районда 61496 кеше йәшәй.
В районе проживает 61496 человек.
0.970281
real
25
33
Ағиҙел йылғаһының түбәнге ағымында, республиканың электән үк үҙләштерелгән өлөшөндә урынлашҡан.
Находится в нижнем течении реки Белой, в давно освоенной части республики.
0.308197
real
95
74
Үҙәндең уң яҡ яры текә һәм бейек, тәрән йырынлы һул яры — һөҙәк.
Правый берег долины крутой и высокий, левый с глубоким оврагом - пологий.
0.77928
real
64
73
Туғайын киң болондар, ҡыуаҡлыҡтар, ҡалҡыуыраҡ өлөшөн урман биләй.
Тугайные широкие луга, кустарники, более возвышенная часть занята лесом.
0.70256
real
65
72
Туғайҙың өҫкө яғы баҫыуҙарҙан тора: улар күбеһенсә баҡса, йәшелсә үҫтереү өсөн файҙаланыла.
Верхняя сторона луга состоит из полей: Они используются преимущественно для выращивания овощей, садоводства.
0.565092
real
91
108
Ул хлорид- натрий-кальцийлы минераль һыу төркөмөнә ҡарай.
Она относится к группе хлоридно-натрий-кальциевой минеральной воды.
0.93544
real
57
67
Бөрө — республиканың әһәмиәтле индустриаль үҙәге.
Бирск - значимый индустриальный центр республики.
0.730331
real
49
49
Бөрө һәм Өфө предприятиеларының ярҙамсы хужалығы, 24 фермер(крәҫтиән) хужалығынан ғибәрәт.
Подсобное хозяйство предприятий Бирска и Уфы, 24 фермерских (крестьянских) хозяйства.
0.825544
real
90
85
Ауыл хужалығы ере 107,6 мең га (бөтөн район еренең 63,2%), шул иҫәптән һөрөнтө ер — 69,7 мең га, сабынлыҡ — 17,3 мең, көтөүлек 20,2 мең га.
Сельскохозяйственные угодья занимают 107,6 тыс. га (63,2% от всей площади района), в том числе пашня - 69,7 тыс. га, сенокос - 17,3 тыс. га, пастбища - 20,2 тыс. га.
0.855081
real
139
165
Район игенселек, һөт-ит малсылығы, сусҡасылыҡ, йәшелсә, картуф үҫтереү буйынса махсуслашҡан.
Район специализируется на земледелии, молочно-мясном животноводстве, свиноводстве, выращивании овощей, картофеля.
0.778615
real
92
113
Был юлдан Баженово— Мишкә—Ҡариҙел яҡтарына автомобиль юлы айырылып китә.
По этой дороге выделяется автодорога в сторону Баженово - Мишкино - Караидель.
0.743364
real
72
78
Социалистик Хеҙмәт Геройы (1948).
Герой Социалистического Труда (1948).
0.965864
real
33
37
Социалистик Хеҙмәт Геройы (1980).
Герой Социалистического Труда (1980).
0.966345
real
33
37
Районда 26009 кеше йәшәй.
В районе проживает 26009 человек.
0.959497
real
25
33
СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
Почётный член МСП.
0.424023
real
28
18
Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған элемтәсеһе (1974).
Заслуженный связист Башкирской АССР (1974).
0.935174
real
47
43
СССР-ҙың элемтә мастеры (1969).
Мастер связи СССР (1969).
0.97318
real
31
25
Дворян Йәнекәевтәр нәҫеленән.
Из рода дворян Еникеевых.
0.77679
real
29
25
Техник фәндәр докторы (1955), профессор (1955).
Доктор технических наук (1955), профессор (1955).
0.983948
real
47
49
Районда 15322 кеше йәшәй.
В районе проживает 15322 человека.
0.959281
real
25
34
Халыҡ һаны (мең кеше): 1979 йыл — 33,9; 1989 йыл — 30,5; 1995 йыл— 31,0; 2010 йыл—29,9.
Численность населения (тысяча человек): 1979 год - 33,9; 1989 год - 30,5; 1995 год - 31,0; 2010 год - 29,9.
0.922064
real
87
107
Төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай һуҙылып, Урал алды далаһына инә.
Простираясь с севера на юг, входит в предуральскую степь.
0.661546
real
57
57
Ере — нигеҙҙә ғәҙәти ҡара тупраҡ, көньяҡ-та урыны менән һоро урман тупрағы.
Земля - в основном обычная чернозема, по югу местами серая лесная почва.
0.662392
real
75
72
Ер аҫты ресурстары Һынны, Петропавловка, Ташлыкүл нефть ятҡылыҡтарынан, Сергеевка һәм Таулар төҙөлөш материалдары өсөн сеймал, балсыҡ һәм Ҡыҙылъяр, Урал, Вознесенка ҡом-ҡырсынташ ҡатнашмаһы ятҡылыҡтарынан тора.
Подземные ресурсы представлены нефтяными месторождениями Кындинское, Петропавловское, Ташлыкульское, Сергеевское и Горное месторождения строительного сырья, глины и красноярского, Уральского, Вознесенского месторождений песчано-гравийной смеси.
0.778718
real
210
244
Район ауыл хужалығы районы.
Район сельскохозяйственный.
0.820327
real
27
27
Колхоз һәм совхоздар иген культуралары, шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш үҫтереү, һөт-ит малсылығы һәм сусҡасылыҡ буйынса махсуслашҡан.
Колхозы и совхозы специализируются на выращивании зерновых культур, сахарной свеклы, подсолнечника, молочно-мясном животноводстве и свиноводстве.
0.804413
real
128
145
Биология фәндәре докторы (1999), профессор (1999).
Доктор биологических наук (1999), профессор (1999).
0.97474
real
50
51
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1998).
Заслуженный врач Республики Башкортостан (1998).
0.909625
real
54
48
Башҡорт дәүләт университетының беренсе ректоры.
МГУ - первый университет страны.
0.392595
real
47
32
Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1976).
Заслуженный деятель науки Башкирской АССР (1976).
0.940103
real
49
49
Районда 25982 кеше йәшәй.
В районе проживают 25982 человека.
0.945597
real
25
34
Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан.
Расположена на С.-З. Башкортостана.
0.456975
real
47
35
Район үҙәге — Борай ауылы.
Районный центр - село Бураево.
0.779473
real
26
30
Ере көлһыу ҡара, һоро урман һәм туғай тупраҡлы.
Почва смешанная, с серым лесом и тугайной почвой.
0.601109
real
47
49
Ағиҙел йылғаһындағы Вострецово пристане республика йылға транспорты системаһына инә.
Вострецовская пристань на реке Белой входит в систему речного транспорта республики.
0.740721
real
84
84
Техник фәндәр докторы (2003).
Доктор технических наук (2003).
0.95684
real
29
31
Климаты бер аҙ ҡоро.
Климат немного засушливый.
0.890427
real
20
26
йәнлектәрҙе ҡурсалау өсөн Аҡкүл дәүләт заказнигы ойошторолған.
Для организации деятельности Совета была создана Государственная канцелярия.
0.266194
real
62
76
БАССР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980).
Заслуженный работник культуры БАССР (1980).
0.952553
real
48
43
Һөйләш нигеҙҙә лексик үҙенсәлектәре буйынса өс һөйләшсәгә бүленә.
Глава подразделяется на три беседы.
0.31544
real
65
35
Һөйләшсәләрҙең һүҙлек составы диалекталь синонимдарҙың ғәйәт күп булыуы менән айырылып тора.
Словарный состав собеседников отличается колоссальным количеством диалектальных синонимов.
0.78378
real
92
90
Яҙыусы үҙенең әҫәрҙәрендә башҡорт теленең һүҙ байлығын, уның фразеологик берәмектәре һәм мәҡәлдәрен уңышлы файҙалана, туған телебеҙҙең һүрәтләү, тасуирлау саралары менән оҫта эш итә.
В своих произведениях писатель успешно использует словесное богатство башкирского языка, его фразеологические единицы и статьи, умело владеет средствами описания, описания родного языка.
0.636961
real
182
186
Ысынлап та, трилогия менән танышҡан саҡта урта һөйләштә (бигерәк тә еҙем һөйләшсәһенә ҡағылышлы) актив ҡулланылған бик күп диалект һүҙҙәрҙе осратырға мөмкин өс төркөмгә бүлергә мөмкин: вариант диалектизмдар, лексик диалектизмдар, семантик диалектизмдар.
Действительно, при знакомстве с трилогией можно встретить три группы диалектных слов, которые активно используются в средних разговорах (особенно касающихся моего разговора): Варианты диалектизмов, лексических диалектизмов, семантических диалектизмов.
0.943459
real
253
251
Исемде көтөйгә үҙе ҡушҡайны, күҙенең төҫө сылт һары булғанға.
Названо было найти овец, потому он взглянув в плохую смекалку.
0.298982
real
61
62
Шул кәүҙәң менән.
Тем же телом.
0.614874
real
17
13
Административ үҙәге — Мәсәғүт ауылы.
Административный центр — село Месягутово.
0.837748
real
36
41
Дыуан районында газ, нефть, балсыҡ, ваҡ таш кеүек файҙалы ҡаҙылмалар сығарыла.
В Дуванском районе добываются такие полезные ископаемые, как газ, нефть, глина, щебень.
0.792749
real
78
87
Ауыл хужалығы, урман эшкәртеү сәнәғәте ныҡлы үҫешкән.
Прочно развиты сельское хозяйство, лесоперерабатывающая промышленность.
0.701394
real
53
71
Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы.
Участник Первой мировой войны.
0.860279
real
35
30
Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1994).
Заслуженный деятель науки Российской Федерации (1994).
0.869122
real
52
54
СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Член Союза писателей СССР.
0.948886
real
28
26
Районда 33164 кеше йәшәй.
В районе проживает 33164 человека.
0.962236
real
25
34
Башҡортостандың төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан.
Находится в северо-западной части Башкортостана.
0.581765
real
52
48
Улар араһында иң ҙурҙары Исмаилда — 2,0 мең, Әңгәсәктә 1,9 мең кеше йәшәй.
Самые крупные из них - 2,0 тысячи человек проживают в Исмаиле, 1,9 тысячи - в Анкасе.
0.8091
real
74
85
Район территорияһы аша Ағиҙел йылғаһы аға.
Через территорию района протекает река Белая.
0.75673
real
42
45