id
stringlengths
12
40
periodico
stringclasses
60 values
lugar
stringclasses
8 values
dominio
stringclasses
11 values
texto
stringlengths
50
1.96M
licencia
stringclasses
10 values
zientziaeus_0013121
zientziaeus
General
articulos cientificos
Aurtengo udako sargoriak ez ditu oraindik bere ondorio guztiak erakutsi. Ikertzaileek uste dutenez, urtea amaitu baino lehen granjetako animaliek eragindako pozoidura-kasu asko gertatuko da Erresuma Batuan, ia denak eguraldi beroarekin lotuta. Erresuma Batuan ez da giro azken bolada honetan. Behi eroen gaitzaren ondore...
cc-by-sa
zientziaeus_0013122
zientziaeus
General
articulos cientificos
Beren behiak susara dauden jakin nahi duten EEBBetako baserritarrek nahikoa izango dute partxe berezi bat behien isatsan itsastea. Behi batek bestengandiko arreta berezia duenean, sentsore piezoelektrikoak detektatzen du eta irrati-seinale bat igortzen du. Behiak 10-12 ordu hilean baino ez dira susara egoten. Partxea o...
cc-by-sa
zientziaeus_0013123
zientziaeus
General
articulos cientificos
Bibliak ipuinetik eta historiatik zer duen erabakitzea ez da batere erraza, baina arkeologia hasi da galdera batzuei erantzun zehatzak ematen. Bibliako beste pasarte batzuen egiaztapenik, ordea, inola ere ez dago. Gaur egun, zientziaren arlo askotako adituek egin dituzte ikerketak Bibliak dioenaz eta arkeologia, paleog...
cc-by-sa
zientziaeus_0013124
zientziaeus
General
articulos cientificos
lunch batean zaude eta eskutan jatorri ezezaguneko baso bat ardo duzu. Edataro sotila duzu eta zure mihia frantsesek autoa garbitzeko erabiliko ez zuketen zerbaitez ez duzu ikuzi nahi. Konponbidea? Diskrezio osoz atera ezazu zure sudur elektronikoa eta basoaren gainean batean edo bitan jarri usnatzen. Segundo batzuk ge...
cc-by-sa
zientziaeus_0013125
zientziaeus
General
articulos cientificos
Nekazaritza eta ingurugiroa. Bi hitz, bi arlo, bi esparru, hauen esanahiak ongi definiturik dauzkagu eta elkarrekin, ezer gutxi esaten digute. Izatez, lagun zaharrak badira ere, bereizita ibili izan dira azkenaldi honetan. Neolitoaz geroztik, gizakia, abeltzain eta nekazari bihurtu zenetik, bere ingurunea eraldatzen jo...
cc-by-sa
zientziaeus_0013126
zientziaeus
General
articulos cientificos
Behar bezala ezagutuz eta errespetatuz gero, atsegin handia eta gozatzeko anitz aukera ematen dizkigu naturak. Hauekin tartekatuz, ordea, arriskuak ere nonahi daude; perretxikoak dira esandakoaren lekuko. 1997/10/01 Ibarguren Olalde, Karlos Mintegi, Imanol Murgialdai, A. Txoperena, Gabriel Iturria: Elhuyar aldizkaria K...
cc-by-sa
zientziaeus_0013127
zientziaeus
General
articulos cientificos
Stockholmeko Unibertsitateko ikertzaileek berriki esan digutenez, hasieran zabaldu zen baino zaharxeagoa omen da Otzi. Otzi, betiereko izotzetik etorritako gizona. Uste baino zaharxeagoa ei da izotzetako gizona, Alpeetan aurkitu zuten Otzi. Ikertzaileek baieztatu dutenez, ia 50 urte zituen zendu zenean eta, gainera, ar...
cc-by-sa
zientziaeus_0013128
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kotoi-landareak eta ziape-landareak, plastikoa produzitzen dute Kotoian eta ziapean poliesterra - Zientzia.eus Kotoian eta ziapean poliesterra Kotoi-landareak eta ziape-landareak, plastikoa produzitzen dute Alcaligenes eutrophus bakterioari esker. Bakterioak emandako azukrea eta azido propionikoa hartu eta landareak na...
cc-by-sa
zientziaeus_0013129
zientziaeus
General
articulos cientificos
Duela gutxi jakin dugunez, Ozeano Pazifikoaren plaka tektonikoak uste baino bizkorrago higitu ziren iraganean. Gaur egun, ordea, plaka tektonikoak mantsoago higitzen dira; plaken abiadurarik handiena Paskuako irlaren hegoaldean ematen dira eta betiere urtean 15 zentimetro baino gutxiago.
cc-by-sa
zientziaeus_0013130
zientziaeus
General
articulos cientificos
Botikak oso tresna garrantzitsuak dira gaixotasunak tratatzeko. Eta horiek modu arrazionalean erabiltzea ezinbestekoa da onurarik handiena lortzeko eta baita eskura dauzkagun baliabideak modurik hoberenean aprobetxatzeko ere. Kontsumoko Institutu Nazionalak foileto bat argitaratu du "Medikamentuen Abezedarioa" izenburu...
cc-by-sa
zientziaeus_0013131
zientziaeus
General
articulos cientificos
Bi urte barru, urtea adierazteko azkeneko 2 digituak bakarrik erabiltzen dituzten software programek arazo larriak sortuko dituzte nonahi. Munduko erloju guztiek 2000. urterantz garamatzate erremediorik gabe, segundoz segundo, atsedenik hartu gabe. Munduko erloju guztiek 2000. urterantz garamatzate erremediorik gabe, s...
cc-by-sa
zientziaeus_0013132
zientziaeus
General
articulos cientificos
1993ko udaberrian aurkeztu zen Euskal Autonomi Elkarteko Hondakin Berezien Kudeaketa Plana. Giza iharduerek eta industriak inguruan duten eragin kaltegarria saihestea zen planaren helburua, hondakin-ekoizpena 2000. urteari begira % 25 gutxiagotzea, alegia. Horretarako bi ildo nagusi jorratu beharra ikusi zen. Hondakin ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013133
zientziaeus
General
articulos cientificos
" " Bihar elurra Bihar elurra ". Hauxe izan zen artzaiak antzara-saldo handi hari begira esan zigun lehenengo gauza. Biharamunean elur izpirik bota ez bazuen ere, eguraldi hotza eta euritsua egin zuen. ". Hauxe izan zen artzaiak antzara-saldo handi hari begira esan zigun lehenengo gauza. Biharamunean elur izpirik bota ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013134
zientziaeus
General
articulos cientificos
Denboraren makina erabiltzeko aukera izango bagenu eta duela 200 bat urteko Donostiara itzuliko bagina, bertan aurkituko genukeen paisajeak ez luke gaur egunekoarekin inongo antzik izango; izan ere, gaur egungo hiriko kaleek betetzen duten lekuan hareatza zabalak eta padura zoragarriak aurkituko genituzke. Amaieran iba...
cc-by-sa
zientziaeus_0013135
zientziaeus
General
articulos cientificos
Fisikari eta injineru italiar hau familia aberats batean jaio zen 1874-an Bolagna-n. Formazio akademikoa bikaina jaso zuen Italiako irakaslerik famatuenen eskutik eta Livornon burutu zituen fisika eta teknologiako ikasketak. 1894an Hertz-ek uhin elektromagnetikoei buruz egindako ikerketen berri izan zuen. Uhin horiek z...
cc-by-sa
zientziaeus_0013136
zientziaeus
General
articulos cientificos
Frantziako ikertzaile-talde batek diabetea agertzearekin zerikusia omen duten geneak isolatu badituzte ere, EEBBetan eta Mexikon egin berri den beste ikerketa batek besterik erakutsi digu. Genetikak ez du erabat baldintzatzen diabetearen garapena. Frantziako ikertzaile-talde batek diabetea agertzearekin zerikusia omen ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013137
zientziaeus
General
articulos cientificos
Berrogeitahamarreko eta 60ko hamarkaden artean, tiroideko minbizia izugarri ugaritu da EEBBetako Nevada inguruetan. Orain baino lehen ere, sarritan hitz egin izan da tiroideko minbiziaren eta energia nuklearraren artean ustez dagoen harremanari buruz. Jakina den bezala, tiroideak hazkunde-fasean zeregin zuzena du eta, ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013138
zientziaeus
General
articulos cientificos
Milan inguruko Abbazia di Mirasole herrian erabilpen medikoa soilik izango duen Europako lehen partikula-azeleragailua zabalduko dute bost urte barru. Lehen aldiz munduan posible izango da kirurgiaren irispidetik kanpo dauden tokiak protoiz zein karbono-ioiez zuzenki tratatzea, begiko edo garuneko zenbait gune, esatera...
cc-by-sa
zientziaeus_0013139
zientziaeus
General
articulos cientificos
Galesko Newport hiriko Royal Gwent Hospitalean diharduen Mark Allman botikariak umeei txupete bereziak ematen dizkie. Horrela ebakuntza aurreko estres guztia saihestu ahal izaten du. Goxoki bakoitzak duen dosia oso zehatz kalkulatuta egoten da umearen pisuaren arabera. Sistema hau arrakastatsua izan da, bai medikuentza...
cc-by-sa
zientziaeus_0013140
zientziaeus
General
articulos cientificos
Produktu kimiko berri eta itxaropentsuen bila, esploratzaileak itsasoak arakatzen ari dira. Zenbat eta hobea izan ateratako substantzia, gero eta handiagoa da berau ekoizten duten landare eta animaliei ezartzen zaien mehatxua. Brian Bingham, doktoregai gazte iparramerikarra, hilero maletak prestatu eta Florida Keys ald...
cc-by-sa
zientziaeus_0013141
zientziaeus
General
articulos cientificos
Aktibitate handiko hondakin erradioaktiboak behin-betirako lurrazpian biltegiratu ahal izatea ametsa da oraindik. Europako Elkarteko FEBEX programan, ordea, lanean dihardute aukera desberdinak aztertzen. FEBEX programa arlo horretan lanean ari diren talde desberdinen ahaleginak koordinatzeko sortu zen eta 1.200 milioi ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013142
zientziaeus
General
articulos cientificos
Orain arte elikagaien osagaiak aztertu ditugu, batzuk sakonki eta beste batzuk, berriz, azaletik. Osagaien arabera elikagaiak lau multzo edo taldetan sailkatzen dira. Bigarren taldea elikagai plastikoek osatzen dute. Hauen ezaugarri nagusia proteinak edukitzea da. Egituratze-funtzioa betetzen dute. Talde honetan daude ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013143
zientziaeus
General
articulos cientificos
Udazken honetan merkaturatzekoa da "auto bizkorra". Garapena oso ezkutuan egin bada ere, gero eta gauza gehiago ari dira auto-kontzeptu berri honi buruz kaleratzen. Aurki ikusiko omen dugu gure kaleetan zehar moduluka egindako automobila. Kit bereziei esker, automobila ia egunero estrenatzeko aukera ere izango omen da....
cc-by-sa
zientziaeus_0013144
zientziaeus
General
articulos cientificos
Antzinean zenbait medikuk elikadura-ohitura desegoki batzuk hainbat gaixotasunekin zuten harreman zuzenaz ohartu ziren. Hori dela eta, VII. mendean beriberia saihestea lortu zen eta XII.ean, berriz, eskorbutua. Fruta da bitamina eskuratzeko iturrietako bat. Jakin behar da bestalde, urtaro bakoitzak eskaintzen dizkiguna...
cc-by-sa
zientziaeus_0013145
zientziaeus
General
articulos cientificos
Historia luzea, emankorra eta, dudarik gabe, interesgarria du Bergarako Erret Mintegiak. Duela urte batzuk bertan balio handiko ehundaka pieza abandonaturik zeudela konturatu ziren. Azkeneko lau urteotan piezak berreskuratzen, garbitzen eta sailkatzen aritu dira eta orain museoa eraikitzeko egitasmoa martxan dago. Berg...
cc-by-sa
zientziaeus_0013146
zientziaeus
General
articulos cientificos
Drogazaletasuna gure gizarteak sufritzen duen arazo nagusietako bat da. Drogazaletasuna gure gizarteak sufritzen duen arazo nagusietako bat da. Inmunologia kokainaren aurkako borrokan - Zientzia.eus Inmunologia kokainaren aurkako borrokan Honen aurrean zientzilariek badute zer eginik, eta hortantxe ari dira aspaldidani...
cc-by-sa
zientziaeus_0013147
zientziaeus
General
articulos cientificos
1901ean estatubatuar batek Ingalaterrara egindako bidaian alfonbren hautsa kentzeko makina probatu zuen. Makinaren eginkizuna honako hau zen: lurreko hautsari putz egin eta hauts hori kaxa batean sartu. Herbert Cecil Booth asmatzaile ingelesak ikusi zuen makina hauts-jale hori eta ez zen batere harritu makinaren eragin...
cc-by-sa
zientziaeus_0013148
zientziaeus
General
articulos cientificos
Egia esan, txiki-txikitatik harritu eta liluratu ninduen gauean argitxo hura pizten zuen animaliak. Sentimendu hau ordea, duela bost bat urte Iratin bizitutako gertakizunaren ondorioz nabarmenki areagotu zitzaidan. Ugalkidea erakartzeko animaliek dituzten sistema ezberdinen artean ipurtargiena bitxienetakoa dugu, izan ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013149
zientziaeus
General
articulos cientificos
Paleontologiaren helburuetako bat bizitzaren eboluzioa, hau da, espezieak nola sortu eta desagertu diren ikertzea da eta lortutako informazioa Eboluzioaren Teorian biltzen da. Teoria horren arabera, bizidun guztion jatorria izaki bakar batean dago eta gaur egungo bizidunak arbasoen eraldaketaz sortu dira. Espezie desbe...
cc-by-sa
zientziaeus_0013150
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kaliforniako San Diego-ko Unibertsitateko Richar Barnes-ek ADNa analizatuta bi elefante-barietateak erabat espezie desberdinak izan daitezkeela iradoki du. Sabanako elefantea (Loxodonta africana izenekoa) ez da Afrikan bizi den bakarra. Izan ere, oihaneko elefantea ere kontinente berean bizi da. Azken hau txikiagoa, me...
cc-by-sa
zientziaeus_0013151
zientziaeus
General
articulos cientificos
Marrazoen kontrako POD (Protective Oceanic Device) izeneko sistema elektrikoa prestatu du Hego Afrikako Durban hirian marrazoak ikertzeko dagoen Natal Sharks Board erakundeko Graham Charter-ek. Marrazoek nekez erasotzen diete hondartzetan dabiltzan igerilariei eta gure kostaldean horrelakorik gertatzen denik ez dugu eg...
cc-by-sa
zientziaeus_0013152
zientziaeus
General
articulos cientificos
Australia, EEBB eta Suitzako ikertzaileek, polimeroak konbinatuz lentila berri batzuk egitea lortu dute. Gero eta jende gehiagok erabiltzen ditu lentilak, nahiz eta askotan oso erosoak ez izan. Australia, EEBB eta Suitzako ikertzaileek, polimeroak konbinatuz lentila berri batzuk egitea lortu dute. Erosoagoak omen dira ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013153
zientziaeus
General
articulos cientificos
Osasunerako Mundu Erakundeak eta Estatu Batuetako Harvard-eko Unibertsitateak egindako ikerlan baten arabera, Txinan eta Asiako beste estatu batzuetan beren buruaz beste egindakoen kopurua mendebaldeko herrietan baino hiru aldiz handiagoa da. Oasunerako Mundu Erakundeak eta Estatu Batuetako Harvard-eko Unibertsitateak ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013154
zientziaeus
General
articulos cientificos
Britainia Handiko Jersey irlak industriarik ez du eta ingurugiroa zaintzeaz arduratzen dira. Automobilek eragiten duten poluzioa ere murriztu egin nahi dute. Britainia Handiko Jersey irlakoak ingurugiroa zaindu gura dute eta horretarako automobil elektrikoak dituzte bertako bost hoteletan turistei alokatzeko. RAV4 mode...
cc-by-sa
zientziaeus_0013155
zientziaeus
General
articulos cientificos
Bihotzeko zenbait gaixotasunetan parte hartzen du zelulen programatutako nekrosiak eta minbizian aditu diren zientzilariak erakarri egin ditu fenomeno horrek. Horretarako nekrosia bultzatzen da TNF alfa zitokinaren bidez (tumoreen nekrosia eragiten du) edo tumoreko zeluletan programatutako heriotza oztopotzen duen NF-k...
cc-by-sa
zientziaeus_0013156
zientziaeus
General
articulos cientificos
Duela gutxi oso bakana bazen ere, azkenaldian Europan gero eta ugariago dira akainek transmitituriko entzefalitisaren kasuak. TBE ( Europan gero eta ugariago dira akainek transmitituriko entzefalitisaren kasuak.
cc-by-sa
zientziaeus_0013157
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gizakia betidanik bere errendimendua handitzen saiatu da, lanean, gerran, kirolean. Bizitza arruntean erneago egoteko edo lan gehiago egiteko kafea hartzea ontzat hartzen badugu ere, kirolean horrelako praktikak guztiz baztertu eta legez kanpokotzat hartzen dira. Doping-a detektatzeko metodoak edo tresnak garatu diren ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013158
zientziaeus
General
articulos cientificos
Udazkenarekin batera, udaberrian gertatzen zen bezalatsu, depresio-kasuak ugariagoak izaten dira eta gaixoberritze gehiago gertatzen dira lehendik ere gaixotasun honek jota egon diren pertsonengan. Baina, zer da depresioa? Zerk eragiten du? Nola egin aurre?... Gaitz ziklikoa izateaz gainera (alegia urte-sasoiaren arabe...
cc-by-sa
zientziaeus_0013159
zientziaeus
General
articulos cientificos
Europako hegazti-espezien % 38 desagertzeko arriskuan dago gaur egun; guztira, 195. Itxura guztien arabera, nekazaritzako praktika batzuek eragin zuzena dute horretan, baina nekez aurki daiteke erantzule bakarra anitz faktoreren menpe dagoen arazo honetan. 1992. urteaz geroztik, hitz berria dabilkigu hitzetik hortzera:...
cc-by-sa
zientziaeus_0013160
zientziaeus
General
articulos cientificos
"Koka" hitza "hauts zuri" kontzeptuarekin dago loturik. Nerbio-sistemaren kitzikagarri da. Koka-kontsumoa galarazita dago hainbat estatutan; salmenta eta trafikoa, berriz, are gehiagotan. Hala ere, Andeen mendikateako biztanleek mendeak daramatzate landare hau erabiltzen, osasun-xedeekin batez ere. 1997/09/01 Laguéns C...
cc-by-sa
zientziaeus_0013161
zientziaeus
General
articulos cientificos
Aurten eta hil honetan, CFCen erabilera murrizteko hitzarmena sinatu zeneko 10. urteurrena da. 10 urte igaro dira eta egoerak kezkagarria izaten segitzen du. Une egokia iruditu zaigu atzera begiratzeko eta azken hamarkada honen garapena erabat baldintzatu duen gertakariari buruz hitz egiteko. 1997/09/01 Aizpurua Saraso...
cc-by-sa
zientziaeus_0013162
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estratosferako ozonoaren arazoa politikoki ia amaituta dagoen gaia dela esan badaiteke ere, ez da horrela gertatzen maila zientifikoan. Batzuontzat argi dago interes desberdinak direla medio gertakarien neurria eta arriskua areagotu egin direla eta hainbat aspektutan azaleko ikuspegia emateaz gainera, askotan, faltsutu...
cc-by-sa
zientziaeus_0013163
zientziaeus
General
articulos cientificos
Koka-hostoa mendetan zehar erabili izan da Andeetako herrietan, elikagai zein sendagai bezala. Baina ketxua eta aimara herrietan izan duen arrakastak eta berauen kulturan hain errotuta egoteak galdu dute, hain zuzen, koka-hostoa. Esandakoa argi erakusten duen datu bat emango dut: koka-hostoaren erabilera galarazteko le...
cc-by-sa
zientziaeus_0013164
zientziaeus
General
articulos cientificos
Koka-hostoa mastekatzearen ohituraren jatorria ezezaguna eta oso zaharra da. Andeetako herrietan chaccheo du izena. Hori da fonetikoki gaztelaniari legokiokeen soinua3. Baina kontua ez da koka-hostoak besterik gabe mastekatzea Kokaina ateratzeko moduan egin behar da! Peruarrek landare-hostoak besterik gabe mastekatzeak...
cc-by-sa
zientziaeus_0013165
zientziaeus
General
articulos cientificos
CFC izenaz ezagutzen ditugun substantziak batez ere aerosoletan (propelente edo langargailu gisa), hozkailuetan hozkarri moduan edota aparra sortzeko erabiltzen diren konposatu kimiko antropogenikoak dira. Beraz, CFC hauek dira (beste zenbait produktu halogenaturekin batera) ozono-geruza estratosferikoa pairatzen ari d...
cc-by-sa
zientziaeus_0013166
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kolonbia, Brasilen ondoren, munduko bigarren kafe-ekoizlea da eta landare horren merkataritzak legezko diru-sarreren ia erdia sortzen du. Baina kokainaren "merkataritza" estraofizialak ere diru-kopuru izugarriak mugiarazten ditu bertan. Ez dago kartel kolonbiarren etekinak zehatz-mehatz zenbatekoak diren jakiterik. Ike...
cc-by-sa
zientziaeus_0013167
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kokaina koka-hostoetatik erauzitako alkaloidea da. Anestesiko lokal bezala erabiltzen da eta drogamenpekotasuna eta ondorio toxiko larriak sortzen ditu. Kimikaren ikuspuntutik, kokaina bentzilmetil-ekgonina da (C17 H21NO4) eta egitura aldetik, atropinarekin erlazionaturik dago. Gaedake-k aurreko mendean kaltzio karbona...
cc-by-sa
zientziaeus_0013168
zientziaeus
General
articulos cientificos
Pteridofito (iratzeak dira oro har) izenaren azpian, morfologia eta dibertsitate handiko, (baina bizi-ziklo berdineko) landare-multzoa biltzen da. Landare basodun zaharrenak dira, hau da, beren baitan eratu ziren lehenengo aldiz benetako ehunak; ehun izerdi-eroalea bereziki. Kormofitoak dira, beraz, landare loredunak b...
cc-by-sa
zientziaeus_0013169
zientziaeus
General
articulos cientificos
Fisikari nederlandarra Arnhem herrian sortu zen 1853an. Leidengo Unibertsitatean fisikan doktoratu zen eta bertara itzuli zen 1878an fisika teorikoa irakastera. Fisikari nederlandarra Arnhem herrian sortu zen 1853an. Gaztetatik ikerketarako eta zientzietarako etorria erakutsi zuen. Leidengo Unibertsitatean fisikan dokt...
cc-by-sa
zientziaeus_0013170
zientziaeus
General
articulos cientificos
Enstein-ek zioenez, Lurraren eremu magnetikoaren sorrera da gaur egun Fisikak ebatzi gabe dauzkan bost arazo nagusietako bat. Kontrako norantzan biratzen duten diskoen artean fluidoa aztertzen dute Lyon-go ENS goi mailako eskolan. Honekin, gure eremu magnetikoaren iturritzat jotzen den "efektu dinamozinematikoa" frogat...
cc-by-sa
zientziaeus_0013171
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ozeano Atlantikoaren iparraldean jaio eta garatzen dira zurrunbilo antzeko depresioak. Horiek gehienetan euria ekartzen dute Europara eta batzuetan ekaitz suntsigarriak ere bai. Ekaitza iragartzea zaila den arren, zientzilariek ez dute etsitzen. Egoera atmosferikoan aldaketa txikiak izanda, oso fenomeno meteorologiko d...
cc-by-sa
zientziaeus_0013172
zientziaeus
General
articulos cientificos
Kaliforniako Unibertsitatean egindako ikerketa baten arabera, matematiketan erraztasuna izateko pianoa jotzen ikastea mesedegarria da. Matematiketan erraztasuna izateko pianoa jotzen ikastea mesedegarria da. Ondorio horretara iritsi dira Gordon Show eta Frances Rauscher zientzilariak. Testak egin baino lehen, lau talde...
cc-by-sa
zientziaeus_0013173
zientziaeus
General
articulos cientificos
René Rochon asmatzaile frantsesak gerrikoa automatikoki askatzeko sistema prestatu du. Automobilean istripua denean segurtasun-gerrikoa jantzita izatea abantaila handia da eta horrela bizitza ugari salbatu dela ez dago ukatzerik. Lehenengo talkan pertsona babestu ondoren ordea, gerrikoak preso edukitzen du eta korderik...
cc-by-sa
zientziaeus_0013174
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ricoh DC-2 argazki-kamera digital berriak lehiakideak hautsiko dituela dirudi. Ricoh DC-2 argazki-kamera digital berriak lehiakideak hautsiko dituela dirudi. Argazki-kamera digital berriak - Zientzia.eus Patenteak/Asmakizunak Ricoh etxearen DC-2 argazki-kamera digital berriak (goikoa) eta Sony-ren DSF-FI kamera txikiak...
cc-by-sa
zientziaeus_0013175
zientziaeus
General
articulos cientificos
Frantziako Mosa lurraldeko EMC 2 kooperatiba lau urtez aritu da ikertzen zerealen lastotik paper-orea atera asmoz. Frantziako Mosa lurraldeko EMC 2 kooperatiban zerealen lastotik paper-orea aterako dute. Mosa lurraldean erabiliko duten prozeduran, oso presio handiko lurrinezko labea erabiliko dute. Lastoa horrela zuntz...
cc-by-sa
zientziaeus_0013176
zientziaeus
General
articulos cientificos
Euskal Herriko Adiskideen Elkarteak gonbidatuta, Donostian eta Bilbon izan dugu hizlari Archie Howie Cavendish Laboratory-ko burua. Hitzaldia aitzaki, berarekin solastatzeko aukera paregabea izan dugu. Howie irakasleak, elektroiaren aurkikuntza aitzaki hartuta eta horren inguruko hainba zehaztasun emateaz landa, aurkik...
cc-by-sa
zientziaeus_0013177
zientziaeus
General
articulos cientificos
Eusko Jaurlaritzako Industria, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren ekimenez, hainbat ikerketa eta egitasmo bultzatu dira azken urte hauetan. Arkauteko NIHI/CIMA eta Derioko NIHZ/SIMA-ren funtzionamendua eta ikerketa-lerroen berri eman digu. Ikerketak Industria, Nekazaritza eta Arrantza Sailaren barruan dauden hiru zentro...
cc-by-sa
zientziaeus_0013178
zientziaeus
General
articulos cientificos
Hego-haize goxoa dabil eta galburuak, berde-berdeak oraindik, uhinen modura dantzan ari dira. Muino koxkor honetatik, gari-soroak baino, itsas berde bat ikusten ari garela dirudi eta, haizearen eraginez, olatuen joan-etorria etengabea da. Ibilera dotoreena hartuta, burua tente-tente eta buztana ere gorantz altxatuta, b...
cc-by-sa
zientziaeus_0013179
zientziaeus
General
articulos cientificos
Azken hilabeteotan gure inguruan meningitis-kasuek gora egin dutela eta argi gorria piztu zela zirudien eta gaia puri-purian egon da. Horregatik nahiago izan dut arazoa "hozten" utzi eta orain, egoera apur bat normalizatu denean, gaiari sakonetik heltzea, gauzak bere puntuan uzteko eta gaitza zertan den jakitera ematek...
cc-by-sa
zientziaeus_0013180
zientziaeus
General
articulos cientificos
Baratzezaintza eta landare-produkzioa. Basogintza eta Ikerketa-lerroak - Zientzia.eus SIMA Bertako barietateen tipifikazioa egin ondoren, ezaugarri horiek betetzen dituzten barietateak aukeratu eta hobetzen saiatzen dira. Lan honetan ari dira, esate baterako, Gernikako piperra, Tolosako babarruna edo Ibarrako pipermine...
cc-by-sa
zientziaeus_0013181
zientziaeus
General
articulos cientificos
Azken bolada honetan, azken hilabeteotan hobeto esan, orain arte ezezaguna zitzaigun gai bat azaldu digute komunikabideek. Otsailean Madrilgo Komunitateko Osasun agintariek hartutako erabakiaren ondorioz milaka eta milaka pertsona jarri ziren errenkadan meningitisaren kontrako txertoa hartzeko. Meningitisa ez da soilik...
cc-by-sa
zientziaeus_0013182
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gaur egun CIMA izenaz ezagutzen ditugun Arkauteko eraikuntzak eta laborategiak ia mende eta erdiko historia dute. Urte hauetan guztietan hainbat gora-behera izan da, noski, eta etapa desberdinetatik igaro dira. XIX. mendearen erdialdera -estatuko trenbide-sarea eraikitzen ari zen une horretan- Araba, Bizkaia eta Gipuzk...
cc-by-sa
zientziaeus_0013183
zientziaeus
General
articulos cientificos
Wombat izena ezezaguna egingo zaizue gehienei, Andrew Woolnough eta bere taldea martsupialio honen portaerak ikertzen ari dira espeziea salbatzeko itxaropenaz. Wombat izena ezezaguna egingo zaizue gehienei. Ozeanian, aldiz, nahikoa animalia ezaguna dela esan dezakegu. Gaur egun, Australiako iparraldean bizi den ugaztun...
cc-by-sa
zientziaeus_0013184
zientziaeus
General
articulos cientificos
EEBB eta Kanadako ikertzaileek bi tximeleta-mota aztertu dituzte. Mota batekoek Bt toxinen eragin handia jasan zuten eta beste motakoek ez zuten eraginik jaso azkeneko 100 belaunaldietan. Gaur egun erabiltzen diren biopestizidak onak izan arren, hauenganako erresistentzia nekazariek uste baino bizkorrago gara daiteke. ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013185
zientziaeus
General
articulos cientificos
Getxo eta Armintza arteko kostalde bizkaitarrak aberastasun geologiko eta paleontologiko handiak gordetzen ditu bere arroketan. Ondasun honek eskualde honi garrantzia handia ematen dio bai ikerketarako, bai irakaskuntzarako, eta bai Lur-Zientzien dibulgaziorako ere. Higadura azkarrak azaldutako arrokak zein estratuak z...
cc-by-sa
zientziaeus_0013186
zientziaeus
General
articulos cientificos
Donostiako Informatika Fakultateko informatikari batzuek eta Osakidetzako hainbat medikuk bizpahiru urteko elkarlanaz moldatu duten "Diabetes-1" izeneko sistema aditua izan da eragilea. Dosierrarekin, guztiz interesgarria den proiektuaren berri emateaz gain, ikuspegi zabala eskaini nahi izan dizugu. Ea lortu dugun. 199...
cc-by-sa
zientziaeus_0013187
zientziaeus
General
articulos cientificos
Euskal Autonomia Elkarteko eta Nafarroako Hondakin Berezien Kudeaketa Planen helburu nagusiak 2000. urteari begira industriak ekoizten dituen hondakin bereziak minimizatzea eta birziklatzea eta oraindik ekoiztuko diren hondakin berezi guztiak era kontrolatuan kudeatzea da. Estatuko Hondakin Arriskutsuen Plana 1995ean o...
cc-by-sa
zientziaeus_0013188
zientziaeus
General
articulos cientificos
Duela hiru urte informatikari- eta mediku-talde bat sistema aditu bat sortzeko proiektuan hasi zen lanean. Gaixoei eta medikuei datuak biltzeko eta erabiltzeko erraztasun guztiak eman nahi zaizkie lan honekin. Luis Aldamiz-Etxeberria pediatra da etahonekin izan gara ume diabetikoei buruz eta sistema honek ekar dezakeen...
cc-by-sa
zientziaeus_0013189
zientziaeus
General
articulos cientificos
Diabetea duten haurren bizimoduari erreparatzen badiogu, berehala ohartuko gara etengabe kontuan izan beharreko anitz faktore dagoela. Besteak beste, jateko ohitura egokiekin batera, kcal eta karbohidratoak erabat kontrolatu behar dituzte eguneko otordu guztietan, beti ere, medikuak ezarri dien intsulina-dosiaren eta e...
cc-by-sa
zientziaeus_0013190
zientziaeus
General
articulos cientificos
Familia honen barruko espezie guztiak zuhaiskak edo zuhaitz txikiak izaten dira. Oro har, hosto bakunak eta oso lore txikiak izaten dituzte. Bestalde Buxus generoko zuhaiska edo zuhaitz txikiek hosto osoak, aurkakoak eta larrukarak dituzte eta monoikoak direla esan behar da. Genero honen barruan, Euskal Herrian espezie...
cc-by-sa
zientziaeus_0013191
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estatu Batuetako Maryland-en Hood College-n ari den Randall Morrison herpetologoak aztertu ditu. Azaleko kolorea bertako pigmentu-zelulek beroarekiko duten erreakzioagatik aldatzen da. Ipar Amerikako Arizonako basamortuan Urosaurus ornatus izeneko musker-espeziea bizi da, baina ez da musker arrunta. Tenperaturak gora e...
cc-by-sa
zientziaeus_0013192
zientziaeus
General
articulos cientificos
Suitzako Zurich-en Eskola Politekniko Federaleko Gabor Székely-ren taldeak irudi digitalizatuak tratatzeko teknika berria prestatu du. Gizakiaren garuna eskanerrez hartua, "eskeletizazio" izeneko metodoaz hartutako datuak erabili baino lehen (goian) eta ondoren (behehan). Neurologian aurrerapenak izan diren arren, garu...
cc-by-sa
zientziaeus_0013193
zientziaeus
General
articulos cientificos
CNRSko laborategi batek prestatu eta Montpellier-ko DMS (Diagnostic Medical Systems) etxeak komertzializatzen du Ubis 3.000 aparatua. CNRSko laborategi batek prestatu eta Montpellier-ko DMS etxeak komertzializatu duen osteodentsimetro bat erabiliko dute MIR estazioan hurrengo misioetan. Osteodentsimetro frantses bat er...
cc-by-sa
zientziaeus_0013194
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gutxien espero duzunean, orduantxe etorri ohi dira gainera. Ondotik pasatzen den automobilak, errepidetako lanek... batek daki zerk saltarazten dituen errepideko harri txikiak, baina matxura handiak eragiten dituztela gauza jakina da. Oraingoz ezer ulertzen ez baduzu ere, lasai; segi irakurtzen, artikulu hau uste baino...
cc-by-sa
zientziaeus_0013195
zientziaeus
General
articulos cientificos
Paleontologoek eta neontologoek ederki dakiten bezala, espezie berri bat aurkitzea ez da kontu erraza. Horregatik, intsektu-espezie berri bat aurkitzea, primate berri bat aurkitzea baino errazagoa da. Behin espezie berri bat definituta, espezie horren eta espezie-ahaideen arteko harremana zehaztu ohi da, espezie berria...
cc-by-sa
zientziaeus_0013196
zientziaeus
General
articulos cientificos
Basilea-ko unibertsitateko Gradimir Misevic-ek dioenez, galbahe fina hartu eta bertan itsas belakia estutuz gero, zelulak banandu egin daitezke. Galbahe fina hartu eta bertan itsas belakia estutuz gero, zelulak banandu egin daitezke, baina zatitxo horiek itsasoko uretan berriz ipiniz gero, hamabost minutu baino lehen d...
cc-by-sa
zientziaeus_0013197
zientziaeus
General
articulos cientificos
1995eko abenduan jaurtiki zen SOHO (Solar and Heliospheric Obserbatory) izeneko zunda Eguzkia eta heliosfera aztertzeko asmoz. Lasco izeneko koronografoa du zundak. Eguzkia kometa bat irensten ari da. Irudi hau Soho zundaren Lasco koronografoak hartua da. Gure izarraren erradiazioak mozorrotu egin dira koroak igorritak...
cc-by-sa
zientziaeus_0013198
zientziaeus
General
articulos cientificos
Estatu Batuetako Cleveland-en, Case Western Reserve unibertsitatean John Harrington eta bere taldeak lehen giza kromosoma artifiziala sintetizatu dute. Legamiaren eta arratoien ondoren, gizakiari heldu zaio txanda. Estatu Batuetako Cleveland-en, Case Western Reserve unibertsitatean John Harrington eta bere taldeak lehe...
cc-by-sa
zientziaeus_0013199
zientziaeus
General
articulos cientificos
Luma baino arinagoa izatea; airea baino sotilagoa; grabitatearen katea Luma baino arinagoa izatea; airea baino sotilagoa; grabitatearen katea Pisurik gabeko gizakia - Zientzia.eus Pisurik gabeko gizakia astunetatik askatu eta lurraren gainetik altxatu ahal izatea, nahi duzun tokira hegan joan ahal izateko. Hauxe da, du...
cc-by-sa
zientziaeus_0013200
zientziaeus
General
articulos cientificos
Aurten izan dugun udaberri beroak eta ondorengo euriek gure baratzetako uzta benetan ugaria izatea lortu dute. Lehenengo beroaldiekin babak, ilarrak, baratxuri freskoak, tipulina eta piper berdeak etorri ziren eta horien ondoren, urte osoko uztarik oparoena. Lehenik agertu ziren barazkiak babak eta ilarrak izan ziren, ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013201
zientziaeus
General
articulos cientificos
Miarritzeko Itsasoaren museora joango gara oraingoan bisitatxoa egitera, Lapurdiko kostalde ederrean dagoen museo hau baita, gainera, Euskal Herrian urtean zehar bisitari gehien jasotzen duena. Bere helburu nagusia bertako fauna aurkeztea badu ere, arrantzaz eta itsasuntziez ere arduratzen da. Gizakiak, animaliek eta i...
cc-by-sa
zientziaeus_0013202
zientziaeus
General
articulos cientificos
Automobilgileak hasi dira hiri handietarako ibilgailu elektrikoak prestatzen. Oraindik serie handiak ez dituzte fabrikatzen, baina automobil ekologikoagoak direlako poluzioaren arazoari amaiera emango zaiola pentsatzen du zenbaitek. Automobil elektrikoak, ordea, beste era batera bada ere, poluitu egiten du. Elhuyar. Zi...
cc-by-sa
zientziaeus_0013203
zientziaeus
General
articulos cientificos
Uda heldu zaigu eta ortzia argiz eta kolorez jantziko da hemendik iraila bitartean. Euskal Herriko jaietako ekitaldien artean bereziki garrantzitsuak dira su artifizialak. Suziriek ortzira jaurtitako izar koloretsuek, erre-usainak eta zaratak gau-giro berezia sortzen dute uda heltzean. Pirotekniako langileek elkarren s...
cc-by-sa
zientziaeus_0013204
zientziaeus
General
articulos cientificos
Gaur egun zeruan ehundaka hegazkin dabiltza etengabe batera eta bestera, jendea eta merkantziak garraiatuz. Lurreko berotegi-efektuari laguntzen diote, ordea, eta batzuek horren konponbidea zein den argi eta garbi ikusi dute: hidrogenoa erretzen duen hegazkina edo hegazkin "berdea" erabiltzea. Gaur egungo hegazkinek mu...
cc-by-sa
zientziaeus_0013205
zientziaeus
General
articulos cientificos
Etorkizuneko automobiletan ez dira hankak erabili beharko. Mercedes konpainiak aurkeztu berri duen prototipo "futuristak", behintzat, ez du pedalik. Mercedes konpainiak aurkeztu berri duen prototipo "futuristak" pedalik ez izatea da dituen berezitasunetako bat. Automobila gidatzeko biradera ezkerrera edo eskuinera mugi...
cc-by-sa
zientziaeus_0013206
zientziaeus
General
articulos cientificos
Joan den otsailean konpondu ondoren, espazioan dabilen Hubble teleskopioak bere begi berriak Martitz aldera bihurtu ditu eta sekulako arrakasta izan du. Joan den otsailean konpondu zuten Hubble teleskopioa eta berehala igarri da hobekuntza ondoren Martitzi atera dizkion argazkietan. Baina, badu oraindik zer konpondua e...
cc-by-sa
zientziaeus_0013207
zientziaeus
General
articulos cientificos
Duela gutxi egin diren aurkikuntza batzuei esker, kimikak eta teknologiak bide berriak jorratzeko aukera izango dute. Fulereno-transistoreek nanokonputagailuen etorkizuna erraztuko dutela diote zientzilari batzuek. Prozesuaren lehen pausoa isolatutako fulerenoa etengabe estutzea litzateke, 10 milivolteko tentsio altern...
cc-by-sa
zientziaeus_0013208
zientziaeus
General
articulos cientificos
Automobilean gero eta aparatu gehiago ari dira ipintzen. "Visionauta" izenekoa da Frantzian erabiltzen hasi diren horietako bat. Horretarako zerbitzu pribatu batek zerbitzu publikoetatik errepideei buruzko informazio guztia jasotzen du eta uhinen bidez "Visionauta" duen automobileraino bidaltzen du. Automobil-gidaria, ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013209
zientziaeus
General
articulos cientificos
Toshiba etxeak miniaturako robota prestatu du. Tutu-barneko robota - Zientzia.eus Robotika Miniaturako robot honek 11 zentimetroko luzera besterik ez du eta tutuen barnea ikuskatzeko eta garbitzeko erabiltzen ari da. Toshiba etxeak miniaturako robota prestatu du, munduan lehen aldiz, tutuen barnea ikuskatzeko. 11 zenti...
cc-by-sa
zientziaeus_0013210
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ingurugiro-faktoreak enpresaren estrategian lehenbailehen txertatzen hasi beharra dago eta horretarako bide egokiena modu garbian, hots, airea, ura eta atmosfera poluitu gabe, ekoiztea da. Ingurugiroa zaindu beharreko kezka gero eta handiagoa da mundu osoan. Halaber, ingurugiroaren erabilera arautzen duen legeria gero ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013211
zientziaeus
General
articulos cientificos
Nekea, ahuldade fisikoa eta tristura dira udaberriko lehen berotasunekin hasi eta uda bitartean agertzen den egoera honen ezaugarri nagusiak. Medikuok udaberriko astenia izenarekin ezagutzen dugun aldaketa honek populazioaren % 60ari erasaten dio. Zenbait pertsonari udazkenak depresioa eragiten dio (mintzatuko gara hor...
cc-by-sa
zientziaeus_0013212
zientziaeus
General
articulos cientificos
Panpinaren izena duen arditxoak zeresan ugari eman du azkenaldian, berau baita, guk dakigula behintzat, bizirik jaio den lehen ugaztun klonikoa. Hori lortzeko, urteetan ikertzen aritu ondoren, zientzilari-talde batek ardi baten zelula batetik nukleoa hartu, beste zelula baten obulu anukleatuan sartu eta, azkenik, hirug...
cc-by-sa
zientziaeus_0013213
zientziaeus
General
articulos cientificos
Familia honen barruan zuhaitzak eta zuhaiskak azaltzen dira gehien bat eta batez ere Ipar Hemisferioko lurralde epeletan banatzen dira. Bere baitan 11 genero eta 100 espezie inguru ditu. Cornus generoaren barruan aztertzen ari garen landarea 4 metrorainoko zuhaiska da eta bere adarrak gorri ilunak eta oso bereziak dira...
cc-by-sa
zientziaeus_0013214
zientziaeus
General
articulos cientificos
Orain dela ehundaka milioi urte jandako gai batzuk medio, Parasitoak eta eboluzioa - Zientzia.eus Parasitoak eta eboluzioa Orain dela ehundaka milioi urte jandako gai batzuk medio, Apicomplexa familiako zenbait kide desagertu egin daitezke. Aipatutako familia horretakoak dira, besteak beste, paludismoaren eta toxoplasm...
cc-by-sa
zientziaeus_0013215
zientziaeus
General
articulos cientificos
Ingurugiro-ikerketa batzuen datuen arabera, Erresuma Batuko uretan metal astunen, PCBen eta beste substantzia toxikoen kontzentraziorik handiena Holy lakuko uretan ematen da. EEBBetako armadak hondakin ugari bota ditu mende honetan (batez ere Gerra Hotzaren garaian) Eskoziako Clyde estuarioko Holy lakuaren uretara. Ond...
cc-by-sa
zientziaeus_0013216
zientziaeus
General
articulos cientificos
Adituek diotenez, odol-transfusioen erruz agertu diren hepatitis-kasuak gutxi dira. Hala ere, B eta C hepatitis-mota larriak detektatu dira . Iaz, 10.000 pertsona inguru egon ziren Delhin dengue gaixotasunak jota. Hauetatik 400 baino gehiago hil ziren, ustez sukarren ondorioz. Izurri hark bere kalte guztia egina zuela ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013217
zientziaeus
General
articulos cientificos
Negu gogorrak eta elikadura faltak eraginda, Ipar Amerikan bisonteek Yellowstone-ko parke nazionaleko mugetatik kanpora emigratu dute. Goseak eraginda paseora irten ziren Yellowstone-ko 750 bisonteek azken ibilbidea egin zuten, Brucella bakterioa aitzaki hil egin baitzituzten. Estatu Batuetako osasun-zerbitzuetakoek em...
cc-by-sa
zientziaeus_0013218
zientziaeus
General
articulos cientificos
Delhiko biztanleek badute kezkatzeko motiborik. Indiako Poluzio Kontseiluaren ikerketa baten arabera, nazioarteko osasun-erakundeek gomendatzen dutena baino zazpi aldiz poluzio handiagoa dago hiri horretako atmosferan. Poluzio Kontseiluaren ikerketa baten arabera, nazioarteko osasun-erakundeek gomendatzen dutena baino ...
cc-by-sa
zientziaeus_0013219
zientziaeus
General
articulos cientificos
Web, hau da, WWW informazioa zabaltzeko eta atzitzeko aplikazio bat da, azken bost urte hauetan Internetek lortu duen arrakastaren eta zabalpen handiaren errudun nagusia. Izan ere, erabiltzaile askok nahasten ditu oraindik Internet bera eta web, hau da, azpiegitura nagusia den sarea eta bere aplikazio bat. nahasten dit...
cc-by-sa
zientziaeus_0013220
zientziaeus
General
articulos cientificos
Euskal Autonomi Elkartean ingurugiroaren ardura du, ofizialki, Patxi Ormazabalek, Lurraldearen Antolamendu, Etxebizitza eta Ingurugiro Sailburuak. Egun handiaren arrimura etorri zaigu hitz batzuk egitera. 1997/06/01 Kaltzada, Pili - Elhuyar Zientziaren Komunikazioa Iturria: Elhuyar aldizkaria Ingurugiroa hizpidera ekar...
cc-by-sa