id stringlengths 12 40 | periodico stringclasses 60
values | lugar stringclasses 8
values | dominio stringclasses 11
values | texto stringlengths 50 1.96M | licencia stringclasses 10
values |
|---|---|---|---|---|---|
zientziaeus_0013221 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Euskal Herrian funtzio didaktikoa duten museoak gutxi direla esan izan dugu behin baino gehiagotan. Salbuespenen artean, ordea, Urretxuko mineral eta fosilen museo txikia aipatu nahi dugu.
Aizpurua Eneako Kultur Etxea 1987ko urtarrilean inauguratu zuen Urretxuko Udalak. XVIII. mendean eraiki zen etxe hau eta historia m... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013222 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Matematikari errusiarra Nijni Novgorod-en munduratu zen 1792an. Bost urteko umea zelarik, aitak familia utzi egin zuen eta ama aiton-amonen etxera itzuli zen seme-alabekin. Azkarra zen oso eta lan asko argitaratu zituen. Edonola ere, Lobatxevskiren fama matematikaren heresiatzat lortu zuela dudarik ez dago.
Matematikar... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013223 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gizakiaren garunaren eboluzioak bere gailurra jo du. Ipswich-eko ikertzaile batzuen arabera, behintzat, oso zaila izango da gizakiak lortu duen adimen-maila gizakiak berak gainditzea.
BT laborategietako zientzilariek diotenez garunaren informazio-prozesamendurako ahalmena asko hobetzea ezinezkoa da; neuronen eta odol-b... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013224 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ganimede ia planetatzat hartzen da. 5.260 kilometroko diametroa du Jupiterren ilargi handiena den honek. Eguzki-sistemako planeta-satelite garrantzitsuena da.
Ganimede-k erdian gune metalikoa du, gainean haitzezko geruza eta denen gainean izotzezko estalkia.
Barne-egituran hiru geruza egongo lirateke elkarren gainean. ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013225 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Espazioko Hubble teleskopioak gugandik 5.000 argi-urtera detektatu du Saggitarius konstelazioaren norabidean.
1995eko irailean Hubble teleskopiotik Hondartza nebulosari hartutako irudia.
Lakua nebulosaren inguruan hodei-tornado erraldoiak daude. Espazioko Hubble teleskopioak gugandik 5.000 argi-urtera detektatu du Sagg... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013226 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ikus dezagun azken milaka urtetako gizartearen eraldaketak nola eragin duen Euskal Herriko paisajean eta, ondorioz, ibaietan, beti ere kontuan hartuz gure lurraldeko dibertsitate fisiko eta politiko handiak oso ondorio desberdinak ekarri dituela lekutik lekura.
1997/06/01 Elosegi, Arturo - Landare-biologia eta Ekologia... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013227 | zientziaeus | General | articulos cientificos | "Zein zapi ederra! Oso dotore gelditzen zaizu. Zetazkoa ezta?" sartzen zaizu lagun berritsu bat. "Garesti pagatuko zenduen!" "Ez pentsa" esaten diozu "erosten jakin behar". Irribarre egiten duzu bitartean zure golkorako, jakin baitakizu, zapiaren "zeta" ez dela harrek egina, makina batek baizik.
Zuntz naturalen mundu-m... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013228 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gutxi dira sugea ondoan ikusita lasai egon daitezkeen pertsonak; are gutxiago suge hori sugegorria dela jakinda. Izan ere, pozoirik gabeko suge asko baino lasaiagoak diren arren, sugegorriak pozoitsuak dira
Banaketa-mapan, Euskal Herrian dauden hiru sugegorri-espezieen banaketa ikus daiteke.
Gure lurraldean hiru sugego... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013229 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Sugegorriari buruz idatzi behar nuela esan nien lagun guztietatik bakar batek ere ez zidan galdetu zer jaten duten, nola ugaltzen diren edota Euskal Herrian zein espezie dauden. Ez horixe! Kontu hauek gustuko ditugun piztizale xelebre batzuk kenduta, gehiengoak gauza bakarra jakin nahi zuela konturatu nintzen: "zer egi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013230 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Arropak garbigailuan garbitzen ditugu; non bestela? pentsatuko du norbaitek. Tira, ez da beti horren erraza izan kontua! Gaur egun, garbitu ezezik, urik gehienak ere aparatuak berak kentzen dizkio eta batzuek arropa zeharo lehortu ere egiten dute. Erraza da beraz, arropa garbitzea! Ala ez?
Duela urte gutxira arte garbi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013231 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Mendietako maldetan gora eta behera, belardiak zeharkatuz eta bakar batzuk, ausartenak, eskalada eginez. Mugimendu horiek guztiek onura baino ez dizkiote ekarriko gure gorputzari. Baina ez da ahaztu behar ariketa fisikoa egitean elikadura ere kontuan hartu behar dela.
Iritsi da udaberria, aurten aurreraturik, gainera; ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013232 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Uretan sartu eta elektrokutatzeko arriskurik ez duen lanpara, energia gutxiago gastatzen duena eta sistema klasikoek baino gehiago irauten duena aurkeztu du duela gutxi Frantzian Lyon-go Sogexi enpresak.
Induzitutako deskargazko lanpara da atera berri duten hau eta bi oinarri ditu funtzionatzeko: indukzioa eta maiztasu... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013233 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Informatikaren munduan aurrerapenak sekulako abiadan gertatzen direla badakigu. Oraingoan CD-RW berriaz hitz egin behar dugu; berridatz edo berriro graba daitekeen CD-ROMaz, hain zuzen.
Duela gutxi Alemaniako Hannover hirian aurkeztu zen CD berrian, CD-RWan, berridatz edo berriro graba daiteke.
CD-RW diskoetan datuak i... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013234 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Japoniako Toshiba etxeak prestatu duen robot esperimental berriak boleibolean jokatzen daki.
Senning eta Elmquistek 1959. urtean lehen taupada-markagailua ezarri zutenetik, sekulako bilakaera gertatu da bihotza elektroestimulatzen duten aparatu hauetan. Gaur egun elektroestimulazioa garunera eta beste organo batzuetara... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013235 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Obesitatearen inguruan eginiko azkeneko ikerketek jangura erregulatzen duten hormonen bidetik jotzen zuten, baina aurkikuntza berri hau guztiz bestelakoa dela esan daiteke.
Arratoiekin eginiko esperimentu batzuen ondoren, ikertzaileek UCP2 proteina gizentzearen arduradun garrantzitsua dela jakin dute. Konponbiderako le... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013236 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Jar gaitezen 1970eko hamarkadan. Hegoaldean euskararen aldeko mugimendua -ikastolen mundua, alfabetatze-euskalduntzea, etab.- pil-pilean dago eta diktaduraren aurkako borroka politikoarekin batera doa. Francoren erregimenak bere azken urteak bizi ditu eta etengabe goraka doan euskal kulturaren bultzadari aurre ezin egi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013237 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Etorkizuneko Euskal Herrian euskaraz bizi nahi dugunok proiektu oso zabal baten partaide eta burutzaile garelakoan nago: herri- edo nazio-proiektu baten partaide garela esango nuke. Eta analogia egitea zilegi bazait, antzinako katedralen proiektuaren irudia hartuko dut.
Dakigunez, duela zenbait mende eginiko katedralak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013238 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Inaki Irazabalbeitia UEUko zuzendari ohia. Hogeita bost urte, sei silaba edo hamabost letra. Alabaina, matematikak, kontatzeko sistemak egia esan, tranpa txiki bat jarri digu. Urteak egiatan hogeita lau dira eta edizioak hogeita bost. Donibane-Lohizune 73, Euskal Herria 97. Inporta al dio, hala ere?
1997/05/01 Mujika, ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013239 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lan militantean oinarrituta, 1995an burututako Kongresuaz geroztik, bazkideak eta hauek osatutako sailak dira UEUko zutabe nagusiak. Formalki Udako Euskal Unibertsitatearen izaera legala UEU
Sailak lan- edo jakintza-arloen inguruko talde gisa ulertzen dira. Beraiek dira UEUko ikastaroak antolatzen dituztenak eta baita ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013240 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Duela ia 25 urte, Einsteinen ideiak aztertuz eta eskainiz UEUren lehen urrats haietan esku hartu zuen ni bezalako batentzat benetan pozgarria da, hain xume baina aldi berean hain idartsu hasi ziren saio horiek 25. udara, hurrenez hurren, iritsi direla ikustea.
Hasiera hartan, eta geroago ere bai, izan da iritzi-desberd... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013241 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Landare polit honekin, familia berri bat ezagutzeari ekingo diogu, gramineoena, hain zuzen ere. Bere baitan 500 bat genero eta 8.000 espezie inguru daude. Hauetako asko oinarrizkoak dira giza elikaduran beste batzuk animalientzat oso baliagarriak edo erabilpen desberdinetarakoak.
Oro har belarkiak dira, hostoak distiko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013242 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Stuart Leiderman adituak esan duenez, "babes ekologikoak dira ingurugiro-kalitatearen adierazle biologikoak"; EEBBetan egin berri den ikerketa batek gainera, egiaztatu egin du baieztapen hori.
Gizakiak ingurugiroan egiten dituen aldaketen eraginez milioika pertsonak emigratu behar izan du, "errefuxiatu ekologiko" bilak... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013243 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Tropikoetako kostan bizi den mozorrodun eroa hegazti handia da, baina badu berezitasun bat. Arrautza hautsi eta txitoa jaio orduko, txito zaharrenak habiatik bota egiten du.
Argazkiko hegaztiak, mozorrodun eroak, txito bat hazten du kumaldiko. Txito nagusiak gainerako txitoak habiatik botatzen ditu gurasoen laguntzarek... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013244 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Beti lanean ari diren mikroorganismoek oraingoan aireko poluzioari aurre egin beharko diote. EEBBtan Energy Biosystems Corporation enpresako Kevin Gray jaunak egindako ikerketen arabera.
Ordenadoreen munduan Internet dugu azkenaurreko iraultza, Munduko Armiarma Sarea. Alabaina, beharrezkoa al zaigu benetan horrelako sa... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013245 | zientziaeus | General | articulos cientificos | - "Hi, Miel Mari! zein izan zitekeen arestian hor goiko otadi horretan ikusi dudan txoria? Ederki asko ikusi diat. Ttikie huen, txantxangorriaren tamañekoa eta ikaragarri politta, buru beltzekoa, eta lotsagabea. Ote baten puntatik behin eta berriz pui-txak-txak, pui-txak-txak egiten zian".
-"Motel, deskribapen borobill... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013246 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Dislexia irakurketaren eta idazketaren ikaste-prozesuari erasaten dioen transtorno bezala definitzen da gaur egun, umearengan inolako eskasia emozional, sentsorial nahiz intelektualik atzeman gabe.
Hainbat teoria aipatu dira dislexiaren sorrera esplikatzeko. Horietako batzuen ustez, umearen garunean egiturazko desberdi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013247 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Europako txerri-sukarra agertzearen ondorioz, milaka txerri hil dituzte Alemanian eta Herbehereetan. Zientzilari alemaniar batzuek, ostera, txerto bat garatu dute triskantza hauei amaiera eman ahal izateko. Datorren urtean hasiko omen dira txertoa erabiltzen.
Orain arte txerri-sukarra animaliak hiltzen saihestu omen da... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013248 | zientziaeus | General | articulos cientificos | EEBBetan gobernuak gibel-transplanteak arautzen ditu. Medikuek gidatu behar duten autorregulazio baten bitartez, hil zorian dauden gaixoak hain gaixo ez dauden beste batzuk baino lehenago operatu behar dira.
Gibel-transplanteak nork arautuko dituen erabaki bitartean, zalaparta handia dabil EEBBetako ospitaleetan. Zentr... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013249 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ikatza olio edo gas bihurtzeko Alemanian eraiki ziren planta kimiko zaharrak plastikoa birziklatzeko erabiltzen ari dira gaur egun. Baina ekologistek diotenez, neurri horrek adierazten duena honakoa da: gobernuak garrantzitsuagotzat dituela interes ekonomikoak ingurugiroa baino.
Alemaniako ekologistek diotenez, birzikl... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013250 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Errepide eta trenbideetako tuneletan suteen kontrako segurtasuna guztiz garrantzitsua da. Horretarako Cerberus-Guinard enpresak detektore berria prestatu du: Fibrolaser II izenekoa.
Cerberus Guinard enpresak prestaturiko laserrak tuneletako suteak berehala detektatzen ditu.
Errepide eta trenbideetako tuneletan suteen k... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013251 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Iazko abenduan Tokion, automobilgintzan diharduen Honda etxeak giza itxurako lehen robota prest zuela iragarri zuen. Robota autonomoa da bere ibilaldietan eta oinarrizko eskulan batzuk egiteko gauza da.
Argazkian ikusten den giza itxurako robota autonomoa da bere ibilaldietan eta oinarrizko eskulan batzuk egiteko gauza... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013252 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Londresko Western Ontario Unibertsitateko Frank Prato zientzilariak eremu magnetikoaren ezaugarri interesgarri bat aurkitu du.
Morfina injektatu zaien marraskiloek mina hobeto jasaten dute eremu magnetikoan badaude.
Gero ikertzaileak hiru elektroimanen bidez eremu magnetikoa sortu du marraskilo drogatuen ingurunean eta... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013253 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Fluoreszentziaren bidez lortutako irudiak zelula biziaren prozesu ezkutuen adierazle liluragarri bihurtu dira. Etorkizunean gero eta gauza gehiago aztertuko dira bizi-bizian, zelularen egitura eta funtzio konplexuek nekarazi gabe.
Azken belaunaldian egin diren aurkikuntzek munduari buelta eta erdi eman diote. Alde bate... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013254 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Likidoek berezko formarik ez dutela eta beren ontziarena hartzen dutela behin baino gehiagotan entzun izan dugu; baita sinetsi ere. Ez da, ordea, egi biribila. Edozein likidoren (fluidoren) berezko forma esferikoa da. Gehienetan, grabitatearen eragina dela medio.
Oliba-olioa uraren gainean flotatzen gelditzen da, baina... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013255 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Efemeride gisa aipatu ohi diren urtemugara iritsi zaigu UEU ere: hogeita bost urte. Gutxi al dira ala asko? Hainbat, Bizkaia aldean esaten dugunez. Hogeita bosgarren urtearen muñotik begiratuta, zerbait esan behar dugu hastapenetan ezagutu genuen UEUz.
Euskararen normalizazioan eta euskal kulturaren gune erreferentzial... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013256 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Zientziaren munduko pertsona adoretsu batzuei esker, azken urteetan Arabako Natur Zientzien museoak Historia Naturaleko bilduma zabal eta dokumentatuak jaso ditu. Hain dira zabalak bilduma hauek zein erakusketa aretoetan soilik ale adierazgarri batzuk dauden. Gure ondare naturalaz gozatzeko aukera du, beraz, Gasteizko ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013257 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Hegoaldera etorriz geroztik, bosgarren zuzendaria da, Martin Orbe, Baleren Bakaikoa, Inaki Irazabalbeitia eta Kepa Altonagaren ondoren. Mikel Aizpururi egokitu zaio, beraz, 25. urteurreneko jauzian buruan izatea, Udako Euskal Unibertsitatea etorkizunerako prestatzen laguntzea.
1997/05/01 Kaltzada, Pili - Elhuyar Zientz... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013258 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Erradiografiak ez dira soilik gure hezurrak eta barneko organoen itzalak ikusteko baliatzen. Medikuntzan ezezik, industrian eta pinturan ere oso lagungarriak dira X izpien bidez egiten dire erradiografiak.
X izpia argi ikustezina da eta argi ikuskorrak baino hamar mila aldiz uhin-luzera motzagoa du. X izpiak izenaz eza... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013259 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ez da erraza ez, 1973ko euskal giroak bizi zuen egoera gaur egun azaltzea. Euskararekin zerikusia zuen guztia debekatuta ez zegoenean, mesprezatuta, baztertuta eta zapalduta zegoen, erakundeen aldetik, bereziki. Laguntzak edo subentzioak jasotea ametsetan ere ezin zitekeen pentsatu.
Gutariko gutxi batzuk, 60.eko hamark... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013260 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Urte sasoi honetan ez dira salbuespen izaten; aitzitik, pertsona asko dira, bikiniaren sindromeak jota edo, neguan berokiek ezkutatzen dituzten kilo horiei aurre egin nahian, argaltzeko nahia, kezka eta irrika sentitzen dutenak.
1997/05/01 Lorenzo, Arantza Uranga, Ane Miren Iturria: Elhuyar aldizkaria
Aukera ez da, gai... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013261 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Duela zortzi urtetik hona Tolosako Ekinbide Etxeak antolatzen dituen Naturaren ihardunaldiak ere horretan sar genitzake. Zumardi ihardunaldien helburu nagusia herritarrei hainbat gaien berri ematea da. Antolatzaileek aitortzen dutenez, hala ere, Tolosatik kanpoko jende asko gerturatzen da urtero bertara. Aurten, ura et... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013262 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Martxoak 26 geologiarako efemeride nagusia da, egun horretan hil baitzen 1797. urtean James Hutton jauna. Hil zenetik bi mende pasa badira ere, utzi zizkigun ideia asko Lurra ulertzeko erabiltzen ditugu oraindik.
1997/05/01 Murelaga, Xabier Nuñez-Betelu, Koldo Iturria: Elhuyar aldizkaria
James Hutton hiri berean, Edinb... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013263 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1982. urteaz gero, Kaliforniako San Frantziskoko unibertsitatean diharduen Stanley Prusiner zientzilariak bere teoria gero eta gehiago landu du. Teoria horren arabera, belaki-erako entzefalopatia transmitigarrien infekzio-agenteak ez dira birusak eta azido nukleikorik ez dute.
ESBz infektaturiko sagu batzuek proteina p... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013264 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Intsektuek aerodinamikaren legeak hautsi egiten dituztela dirudi eta Britainia Handian Cambridge-ko zoologoek airean zergatik mantentzen diren jakin ahal izan dute.
Intsektuek aerodinamikaren legeak hautsi egiten dituztela dirudi. Airean dabilen edozein hegazkin gobernatzen duten printzipio fisikoak onartzen baditugu, ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013265 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Astronomoek, espazioko Hubble teleskopioa erabili dute supernoba aztertzeko. Teleskopioak bidalitako irudiek erakusten dutenez, supernoba argi-urtearen seireneko luzeran zabaltzen erakusten dute.
SN1987A supernobaren eraztunaren eztanda hiru aldiz aztertu da: 94, 95 eta 96an.
Orain dela hamar urte, 1987ko otsailaren 23... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013266 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Europako Espazio Agentziak (ESAk) 2000. urtean agian zunda bat bidaliko du Ilargira. Europak aspalditik ditu Ilargia konkistatzeko programak, baina finantzazio ezagatik horietako bat bera ere ez da gauzatu.
NASAk Ilargian basea muntatzeko proiektua berpiztu badu ere, Europako ESA agentziak agian aurrea hartuko dio. Mar... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013267 | zientziaeus | General | articulos cientificos | APS (Advanced Photo System) formaturako lehen eskanerra hedatzen ari da Europan. Japoniako Fujifilm etxeak egina da eta AS-1 du aparatuak izena.
Adituek diotenez, Fujifilm-en eskaner honek beste formatuek erabilitako eskaner lauek baino askoz bereizmen handiagoa du. Gero eta profesional gehiago dira APS sistema erabilt... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013268 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Txipak lehen txikiak baziren hemendik aurrera are txikiagoak izango dira. Orain izaten dituzten baino askoz ere osagai elektroniko gehiago ezarriko dizkiete txipei.
Orain arte egindako txipik txikiena 0,18 mikrakoa da. Txip horiek egiteko sistema arrunta ondokoa da: argi izpi batek pantaila itxurako maskara bat zeharka... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013269 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Olivier Lapidus jaunak Durkopf alemanaren laguntzaz ehunak itsasteko makina prestatu du. Josteko makinaren antzekoa da, baina hariaren ordez azken belaunaldiko kola malguak erabiltzen ditu.
Josteko makina arrunta dirudien arren, itsasteko makina da. Ehunak "soldaduraz" josiko ditu, ohizko prozesuetan sortzen diren araz... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013270 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Dolly-ren berria zabaldu zenez geroztik gaiari eta eztabaidari hozteko denbora eman eta gero, bagatoz geu ere Pandoraren kutxatik ihes egin duten demonio berriak konjuratzera.
Errealitateak fikzioa gainditzen duenean, zilegi da zalantzak izatea. Eta horixe da Dolly-ren berria zabaldu zenez geroztik gertatu dena. Manipu... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013271 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gaur egun medikuntzaren alderdi prebentiboa nahikoa onartuta dago eta gero eta gehiago dira diagnostiko goiztiarra dela medio, garaiz detektatu eta sendatzeko bidean jartzen diren patologiak. Gaia oso zabala denez, eta aholku xume eta erraz batzuk emateko asmoarekin, oraingoan emakumeen kasura mugatuko naiz.
Aldizkako ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013272 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Etxerako bidean kontu bakarra dabilkigu buruan. Eguerdian Eguzkiak kiskalitako eta zartatutako lur lehor hark ez zuen, bada, anfibioentzat leku egokia izateko inolako itxurarik. Nondik atera ote da, beraz, euri-zaparradarekin batera halako apo-saila? Gida-liburu on bat hartu eta
Eguzki esperantzan Nafarroako Erriberara... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013273 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Mineralak oso garrantzitsuak dira giza gorputzak behar bezala funtziona dezan. Mineral-ezak edo behar baino gutxiago izateak gaixotasun batzuk eragin ditzakete.
1997/04/01 Lorenzo, Arantza Uranga, Ane Miren Iturria: Elhuyar aldizkaria
22. orrian aipatu dugun bezala, mineralak oso garrantzitsuak dira giza gorputzak beha... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013274 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Eskoziako, Islandiako eta Kanadako ikertzaile batzuek eginiko azterketa baten arabera Ipar Itsasoko bakailao-kalak agortzear egon daitezke eta lehen Kanadakoei eta Islandiakoei gertatutakoa jazo dakieke aurki.
Ikertzaileek diotenez, bakailao-populazioaren berezko joerak kontuan hartu gabe egiten da arrantza Ipar Itsaso... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013275 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Southamptongo Unibertsitateko David Barker epidemiologoak bihotzekoari buruzko teoria polemikoa eman du argitara.
Bihotzeko gaixotasunaren jatorria aztertzerakoan, lan-baldintza kaskarrak, estresa, tabakoa eta beste zenbait faktore hartzen da kontuan. Berriki jakin dugunez, ordea, arrisku-faktore garrantzitsuenetakoa j... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013276 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Washington DC-ko Medikuntza Institutuak kaleratu duen txosten baten arabera, EEBBetako tropek egokiak ez diren zenbait inokulazio eta droga hartu zituzten Golkoko gerran.
Iraken aurkako gerran parte hartu zuten milaka soldaduk oinazeak eta osasun-kalte larriak izan dituzte.
Pertsiar Golkoko gerra amaituta, EEBBetako so... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013277 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Motozaleek erabiltzen dituzten kaskoen helburua burua babestea da, noski, eta duela gutxi Estatu Batuetan 3.400 moto-istriputan neurtu egin dute.
Motozaleen kaskoak ez du ezpainetako edo beheko barailako zauri edo traumatismoetik babesten.
Aurpegian erditik gorakoa kaltetu edo hausteko, larruazal iletsua zauritzeko edo... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013278 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Taxan etxe japoniarrak ordenadorearentzako pantaila bereziak saltzen ditu. Lauak, koloretakoak eta kristal likidozkoak dira.
Garesti samarrak dira oraindik, baina kalitatezko rudiak eskaintzen dituzte. "Crystalvision" izena dute ordenadorearentzako pantaila berriek.
Beren funtzionamendu-oinarria dela eta, hodi katodiko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013279 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Klima aldatzen ari da. Batzuei kosta izan zaie hori onartzea, baina urtearen bukaeran Tokion bilduko den Klimari Buruzko Nazioarteko Gailurrean grado askotako eztabaidak emango dira.
Klima aldatzen ari da. Batzuei kosta izan zaie hori onartzea, baina Greenpeacek Antartidan burutu berri duen ikerketa-bidaiatik bueltan, ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013280 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gorputzeko ehunen % 4 soilik badira ere, gure egituren ezinbesteko osagaiak dira. Batzuk ehun gogorretan eta besteak likido eta ehun bigunetan daude. Gatz mineralen kontzentrazio-aldaketak bizia jokoan jar dezake. Beraz, gatz mineralen oreka doiari eustea oso garrantzizkoa da bizia izan dadin.
Organismoan gatz minerala... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013281 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Estatu Batuetako Massachusetts Institute of Technology (MIT) erakundeko Wolfgang Ketterle eta bere taldeak laborategian laser iraultzailea prestatu dute.
1997. urtea laser atomikoarena izango dela esan daiteke. Orain arteko laser klasikoek argi-izpia igortzen dute, baina laser atomikoek ilea baino finagoak diren materi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013282 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gogoratuko duzunez, irakurle, elorri beltza aztertzean gerizondoaren generoa eta familia ezagutzeko aukera izan genuen. Bere baitan hartzen dituen zuhaiska eta zuhaitzek udaberri aldean eskaintzen diguten loraldia benetan ikusgarria izaten da.
Oraingoan aztertuko dugun zuhaitz polit honek 30 metroko altuera izan dezake... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013283 | zientziaeus | General | articulos cientificos | EEBBetako Itsas Armadaren erakundeak talde ekologista batek jarritako auziari aurre egin beharko dio hurrengo hilabeteetan. Pilotu-praktikak desagertzear dagoen antilope mota arraro bat bizi den desertuan egiten ari dira .
Arizonako Sonora basamortuan egiten dituen pilotu-praktikak direla eta, EEBBetako Armadak arrisku... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013284 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Txinako laborari batek sekulako ezustekoa hartu zuen dragoia zirudien fosila aurkitu zuenean. Paleontologoak ere harrituta gelditu ziren.
Txinako Beijing-eko Geologia museoko zuzendariak, Ji Qiang jaunak, Sinosaurupteryx prima izena jarri dio animaliari. Metro erdiko luzera duen dinosauru lumadun txiki hau aurkitzeak e... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013285 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Landare-espezie guztiak ez dira poluzioaz kaltetuta ateratzen. Frantzian esate baterako Inra erakundeko hiru laborategik ikusi dutenez, lurralde epeletako zuhaitzen enborra asko loditu da.
Askok uste dutenaren kontra, poluzioak ez die landare-espezie guztiei berdin eragiten. Basogintzarako oso baliogarriak izango dira ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013286 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Suitzako Institutuan minbizia ikertzen duten zientzilariek legamian zatiketa proteina izenekoaz kodetutako gene bat aurkitu dute.
Suitzako ikertzaile-talde batek legamietan aztertzen ari dira minbizi-zelulen portaera berezia.
Minbizi-zelula batzuek kromosoma-kopuru handiegia izaten dute. Fenomenoaren jatorria gaizki bu... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013287 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Izpi infragorriz funtzionatzen duen Thermoscan izeneko termometro berezia asmatu dute. Belarrira sartu eta segundo batean ematen du tinpanoko tenperatura.
Thermoscan termometroari esker, errazagoa izango da umeei tenperatura hartzea. Termometroa belarrian sartu eta kitto!
Ipi infragorriz funtzionatzen duen Thermoscan i... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013288 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 90. hamarkadaren hasiera ez da ona izan estatuko hainbat industri sektorerentzat. Dudarik gabe, gizartea eta munduko ekonomiaren garapenak eragin zuzena izan du aipaturiko egoera larri horretan, baina benetako arazoa industrian dago. Artikulu honek enpresako biziraupenerako aukerak sendotzeko produktuaren garrantzia az... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013289 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Oihan-galtzearen arrazoiak eta azken urteetako datuak emango ditugu artikulu honetan. Amazoniako oihanaren suntsiketa jaitsi egin zela baieztatzen dute azken datuek. Dena den, azken urteotan, ekonomiak hobera egin du eta galtzen ari diren oihan zatien kopuruak ere gora egin du.
Amazoniako basoen suntsiketa ohizko eztab... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013290 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Azken hamarkadetan trena baztertua izan da garraio publikorako azpiegiturak diseinatu direnean eta errepidea nagusitu zaio. Gure artean, makina bat trenbide itxi da azken 40 urteotan. Nolanahi ere, trenaren berpizkundearen atarian gaude aditu askoren iritziz.
Txirritak halako zehaztasunez deskribatu zuen hori "Norteko ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013291 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Argazki-kamera digitalak udazkenean onddoak bezala ugaldu dira, Alemaniako Kolonian bi urtetik behin egiten den nazioarteko Photokina erakusketa dela eta. Badirudi argazki-kamera hauek urte gutxi barru, prezioari dagokionez, denon eskueran izango direla eta argazkiaren kalitatea ere onargarria izango dela.
Gai honetaz ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013292 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1984. urtean iritsi zen Euskal Herrira lehen lurrin-makina. Baionan egin zuen gure arteko lehen agerraldia eta geroztik, gora-behera batzuk tarteko, trena edo errei gaineko garraiobidea garapenaren ardatza izan da. Trenbiderik gabe, izan ere, nekez ulertuko genuke gaur egungo Euskal Herria.
Txirritak halako zehaztasune... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013293 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Itxura guztien arabera, aurten bazterrak harrotuko dituzten proiektuen artean, Euskal Autonomi Elkartea zeharkatuko omen duen abiadura handiko trenarena berriro agertuko da. Asmo horren nondik norakoak bildu nahi izan ditugu ondorengo artikuluan. Jaso ahal izan ditugun informazio-apurrak dira, beraz, ondoren eskainiko ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013294 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Iritsi da museo berri bat bisitatzeko ordua. Eta oraingoan Azpeitiko Umeentzako Museora joango gara. Hamar urte aurten betetzen dituen museo honetara helduak ere gertura daitezke asteburuetan. Loiolako errepide zaharreko Egibar baserrian bada zer ikusirik.
Mota honetako museo gutxi zeuden duela urte batzuk. Azken hamar... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013295 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Abiadura Handiko Trenak errei gaineko bidaiari-garraioa arnas berritu zuen 1981ean Paris-Lyon lotu zituenean. Trenak 500 km inguruko distantzietan hegazkina baino azkarragoa eta erosoagoa izan daitekeela frogatu zuen.
Txirritak halako zehaztasunez deskribatu zuen hori "Norteko Ferrokarrila" zen; zeharo harriturik gerat... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013296 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Asmakuntza sinplea dirudi boligrafoak, ezta? Tapa kendu, puntaz behera eskuan hartu eta idatzi, besterik gabe. Ez lukete hori esango boligrafoaren asmatzaileek gaur egun gure artean baleude. Ia mende bat behar izan zuten papera tinta-orbanez zikinduko ez zuen boligrafoa egiteko. Zeinek esango!
Guk esku artean darabiltz... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013297 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Filosofo, matematekari, idazle eta politikari alemaniarrak Leipzig-en ikusi zuen argia 1646an. 12 urte zituela, latinez hitz egiten zekien, grekoa ulertzeko gauza zen eta Aristoteleren filosofia ezagutzen zuen.
1661ean Zuzenbidea ikasi zuen bere jaioterriko Unibertsitatean eta matematikaz arduratzen hasi zen. 1663an be... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013298 | zientziaeus | General | articulos cientificos | XX. menderarte plastikorik gabe bizi izan da gizakia, baina mende honetako erdialdeaz geroztik gauzak asko aldatu dira. Gaur egun, gizakiak erabiltzen dituen gauzakietatik heren bat gutxienez plastikoz eginak daude. Eta plastikoen artean PVCaren industriak indar handia hartu du azkeneko urteetan. Plastiko hau ekoizteko... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013299 | zientziaeus | General | articulos cientificos | -Nora zoaz, Txanogorritxu? -Amonarenera, ihauterietarako mila durokoa eskatzera... Otsoaren arazoa eta kontserbazioa (eta 2) - Zientzia.eus Otsoaren arazoa eta kontserbazioa (eta 2)
Gero gertatuko dena asmatzea, noski, ez da zaila. Otso aluak amona jango du eta Txanogorritxu gizarajoa bera ere larri ibiliko da. Txanogo... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013300 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Lur-zientzilarioi sarritan arrokak eta beren edukiak zergatik ikertzen ditugun galdetzen digute eta, itaunarekin batera, gure ikerketen aplikazio zuzenak azaltzeko eskatzen digute. Egia esan, petrolio eta mineralen ustiapena kenduta, jende gehiena ez da Lur-zientzien garrantziaz ohartzen.
"Oraina iraganaren giltza da" ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013301 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Nekazaritzak elikadurarako landare-biodibertsitatea murriztu egiten du, ONUko FAOren (Elikadura eta Nekazaritzarako Erakundearen) arabera.
Milioika espezie eta espezie bakoitzetik barietate asko badago ere, gutxi batzuk baino ez dira nekazaritzan erabiltzen.
Landutako espezieak emankorragoak eta birusen kontrako erresi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013302 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ikertzaile japoniar batzuek aurkitu berria dute itsasoaren hondoan sakonera handietan dauden iturri hidrotermaletan batetik bestera bizia nola transmititzen den.
Itsasoaren hondoan sakonera handietan bizia nola transmititzen den aurkitu dute ikertzaile japoniar batzuek.
Ekosistema edo oasi txiki horien berezitasuna Egu... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013303 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Indiako Delhi hiriburutik 150 kilometrotara dagoen Vindravan erromes hirian mila rhesus makako baino gehiago bizi dira.
Leku-aldaketa hau bizitza basatian egin den handienetako bat bezala aurkeztu dute. Hinduismoaren mitologian tximinoak gurtuak diren arren, Vindravango hiritarrek eta basa bizitzan adituak diren batzue... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013304 | zientziaeus | General | articulos cientificos | 1993an igel-mota berria aurkitu zuten Kubako zientzilariek; igel txiki-txikia. Kubako Iberia Mendian topatu zituzten hiru ar eta eme bat 600 metroko altueran.
Kubako Iberia Mendian aurkitu dute zientzilariek argazkiko igeltxoa. Zentimetro bat besterik ez du neurtzen eta Ipar Hemisferioko tetrapodorik txikiena da. Txanp... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013305 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Estatu Batuetako Nekazaritza Saileko injineruak intsektiziden ordez mikrouhinak erabili nahi dituzte zerealetako parasitoak suntsitzeko.
Berotuta oso denbora gutxi egoten denez gero, alea bera ez da kaltetzen eta bere ugalkortasuna lehen bezalaxe mantentzen du. Mikrouhinak aleetara gidatzen dira, zerealak silora sartze... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013306 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Greziako Pindos mendietan bizi diren azken ehun hartz arreak arriskutan dira Egnatia izeneko autobide berria egin nahi dutelako.
Pindos mendiak hartz arrearen Europako bizileku hegoaldekoena direlako garrantzi berezia dute. | cc-by-sa |
zientziaeus_0013307 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Urtarrilaren bukaeraz geroztik, Eusko Jaurlaritzak bultzatuta, indarrean da Zientzia eta Teknologia Indartzeko Egitasmoa 1997-2000. Agintarien esanetan, zientzi politika berriaren emaitzak berehala ikusiko ditugu. Hasteko, ikus dezagun zer berri duen egitasmo berriak.
berehala ikusiko ditugu. Hasteko, ikus dezagun zer ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013308 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Astronomo, matematikari eta fisikari frantsesa Beaumont-en-Auge herrian sortu zen 1749an. Familia apalekoa zen, baina auzokoen laguntzaz eskolara joan eta matematikan trebatzeko aukera izan zuen.
d Alembert matematikariaren laguntza eskatu zuen, baina horrek uko egin zion. Laplacek ez zuen amore eman eta mekanikari bur... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013309 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Gure lo sakona hainbat oroitzapenek eteten dutela esatea ez da ezer berria. Loaldian gure garuna aktibo mantenarazteko eguneko gertaera esanguratsuenak gogoratu eta behin eta berriz errepikatzen ditugu.
Begi-mugimendu azkarrei eta eguneko gertaeren errepasoari, ametsa deitzen diegu, baina ez dira gauza bera. Hori bai, ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013310 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Martin Haspelmath hizkuntzalari alemanak adierazi duenez, munduan gaur egun mintzatzen diren 7.000 hizkuntzetatik % 90 galdu egingo dira XXI. mendean zehar.
Europako erdialdean eta ekialdean zortzi milioi juduk hitz egiten zuten jidish hizkuntza Bigarren Mundu Gerra baino lehen, baina orain bi milioik baino ez dute ule... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013311 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ipar Amerikako mendikatea luze eta ospetsuenaren jatorria misterio bat izan da urte askotan. Minnesotako Unibertsitateko bi ikertzailek galdera honen erantzuna aurkitu dutela uste da.
Mendi Harritsuak mendikatearen sorrerari buruz teoria berria plazaratu bada ere, badaude puntu ilunak oraindik.
Geologo hauek diotenez, ... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013312 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Esloveniako "xirula", gutxienez duela 43.000 urtekoa da eta Esloveniako Divje Babe kobazuloan topatu dute, Neanderthalgo gizakiaren tresnekin batera.
Esloveniako Divje Babe kobazuloan topatu duten "xirulak" 43.000 urte ditu gutxienez eta ezagutzen den Neanderthalgo gizakiaren arte-adierazpen bakarra da.
Esloveniako "xi... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013313 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ingalaterrako drogazaleek ez dute jakingo Neolitoan ere drogazaleak bazirela. Cambridgeko Unibertsitateko Jeremy Dronfield ikertzailea ondorio horretara heldu da Irlanda eta Ingalaterrako Neolitoko erlijio-aztarnategietako irudiak aztertuta.
Agian gaur egun Ingalaterrako drogazaleek ez dute jakingo Neolitoan ere han dr... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013314 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Errealitatean edo postalen batean, nork ez du sekula Segoviako akueduktua ikusi? Nork ez daki antzina erromatarrek eraikitako akueduktuaren zati batzuk erabiltzen direla gaur egun Erroman ur-hornidura segurtatzeko? Eta nor ez da sekula harritu akueduktu horiek eraikitzeko behar zen "jakinduriaren" aurrean?
Bada, guk ar... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013315 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Denbora doitasun handiz neurtzeak gero eta garrantzitsuagoa da hainbat arlotan: espazioaren ikerketan, telekomunikazioetan, informatikan eta abarretan. Horretarako segundoaren milioirenaren milioirenak neurtzeko gai diren erloju atomikoak erabiltzen dituzte.
Iaz Parisko behatokian Denbora eta Maiztasunaren Oinarrizko L... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013316 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Egunero eskuartean ditugu. Kafea hartu nahi badugu, ogia erosteko edota autobusez ibiltzeko; badaezpada ere beti poltsikoan.
Ez da zaila txanponek zertarako balio duten azaltzea. Ondo baino hobeto dakigu. Txanponei esker erosten dugu eta baita saldu ere. Gizakia historian zehar beti aritu da nolabaiteko salerosketan, b... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013317 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Guk esan gabe ere, ongi jakingo duzu, irakurle, jadanik martxan dela sagardotegi-denboraldia,
Aurtengo txotx-denboraldia, gainera, oso ona izango omen da; iazko udazkeneko eguraldia arrunt aproposa izan zen sagarra behar bezala ontzeko: irailean eguzkiak ez zuen asko berotu eta hezetasun-maila handia izan genuen. Horre... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013318 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Ondoren eskainiko dizuegun euskarazko softwarearen katalogoa iaz UEUko Informatika Sailak antolatu zituen Informatikari Euskaldunen I. Topaketen barruan kokatu behar da; horretarako prestatu genuen, gaur egun euskaraz erabil daitekeen softwarea ezagutarazteko asmoz.
Bilketa-lan hau egitea funtsezkoa iruditu zitzaigun e... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013319 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Mario Adan de Yarza Markesari ez zitzaion batere gustatu 1877ko goiz hartan entzun zuena: Foru Aldundia disolbatzeko agindua emana zen Madrildik. Egun horretatik aurrera, nekazaritzan eta basogintzan murgildu zen erabat, Europan eta Ameriketan zehar hainbat leku ezagutuz eta herrialde bakoitzean erabiltzen zituzten nek... | cc-by-sa |
zientziaeus_0013320 | zientziaeus | General | articulos cientificos | Askotan, oinarrizko fisikari buruz hitz egiten dugunean, gai hori oso teorikoa dela eta eguneroko bizitzatik kanpo dagoela ematen du. Lan honetan aurreko hori ez dela egia ikusiko dugu.
1997/03/01 Campillo, Jose Miguel - Energia Metatzeko Sistemen ikerketa-taldea, Mondragon Goi Eskola Politeknikoa, Mondragon Unibertsit... | cc-by-sa |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.