Split (1)

train · 162M rows

text stringlengths 254 13.2M	id stringlengths 36 47	dataset_source stringclasses 2 values	prediction float64 1.01 4.21	dump stringclasses 106 values	url stringlengths 13 2.36k	date stringlengths 19 25	file_path stringlengths 108 155	offset int64 -1 1.48B	page_average_lid_score float64 0.85 1 ⌀	full_doc_lid_score float64 0 1 ⌀	language_score float64 0 1	per_page_languages listlengths 1 14.5k	full_doc_lid stringclasses 14 values	top_langs stringclasses 1 value	is_truncated bool 2 classes	page_ends listlengths 1 14.5k	minhash_cluster_size int64 1 1.9M	duplicate_count int64 -1 319
Rozpoznanie cenowe o wartości poniżej kwoty określonej w art. 4 pkt 8 ustawy z dn. 29.01.2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2015 poz. 2164 ze zm.) 1. Prowadzący rozpoznanie: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku, ul. Dojlidy Fabryczne 23, 15-554 Białystok. 2. Określenie przedmiotu rozpoznania: sporządzanie ekspertyz dotyczących określenia wielkości szkód wyrządżonych przez bobry obejmujących zalanie łak, ewentualnie ubytki gruntu w powierzchni użytków zielonych spowodowanych zapadnięciem nor bobrowych we wskazanych lokalizacjach, zgodnie z wnioskami. CPV 90720000-0 Ochrona środowiska Szczegółowy opis przedmiotu rozpoznania zawiera załącznik nr 1 do ogłoszenia. Zamawiający nie dopuszcza podziału zamówienia na części. Wykonawca składa ofertę na całość zamówienia. 3. Wymagany termin realizacji przedmiotu rozpoznania: od dnia podpisania umowy do dnia 16.10.2017r. 4. Warunki udziału w postępowaniu: 1) do postępowania mogą przystąpić Wykonawcy, którzy posiadają doświadczenie w prowadzeniu określonej działalności zawodowej. Ocena tego warunku dokonywana będzie w oparciu o kryterium „Doświadczenie (D)”, według zasad opisanych w poniższym ust. 5. 5. Kryteria wyboru: \| Lp \| Kryterium \| Maksymalna liczba punktów \| Uwagi \| \|----\|----------------------------\|---------------------------\|----------------------------------------------------------------------\| \| 1 \| Cena brutto oferty (C) \| 60 \| cena brutto za realizację wskazaną przez Wykonawcę w formularzu oferty cenowej (w pozycji suma) \| \| 2 \| Doświadczenie (D) \| 40 \| doświadczenie wskazane w ust. 2 formularza oferty cenowej \| \| \| RAZEM \| 100 \| \| Zamawiający dokona oceny ofert w następujący sposób: ✓ 1 kryterium: cena z wagą 60 % = 60 pkt. Opis kryterium cena (C): Oferta z najniższą ceną brutto otrzyma max. 60 pkt (1 % = 1 pkt). Reszta ofert zgodnie z poniższym wzorem: \[ C_n \] \[ C = \frac{C_n}{C_b} \times 60\% \] Gdzie: Cn – najniższa cena spośród złożonych ofert Cb - cena oferty badanej 60 % - procentowe znaczenie kryterium cena (przy czym 1% = 1 pkt) ✓ 2 kryterium: doświadczenie w szacowaniu szkód wyrządżonych przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową lub zwierzęta lowne (D), z wagą: 40 % (gdzie 1 % = 1 pkt). Opis kryterium doświadczenie (D) – 40 % = 40 pkt Za wskazane poniżej doświadczenie oferta otrzyma określoną liczbę punktów (max 40 pkt): a) Wykonawca posiada udokumentowane doświadczenie w szacowaniu szkód wyrządzonych przez bobry w obrębie łąk na terenie województwa podlaskiego – sporządzenie 10 i więcej protokołów z szacowania – 40 pkt Wykonawca posiadający takie doświadczenie otrzyma 40 punktów. b) Wykonawca posiada udokumentowane doświadczenie w szacowaniu szkód wyrządzonych przez bobry w obrębie łąk na terenie województwa podlaskiego – sporządzenie przynajmniej 5 do 9 protokołów z szacowania – 30 pkt. Wykonawca posiadający takie doświadczenie otrzyma 30 punktów. c) Wykonawca posiada udokumentowane doświadczenie w szacowaniu szkód wyrządzonych przez bobry na terenie województwa podlaskiego – sporządzenie przynajmniej 5 protokołów z szacowania – 20 pkt. Wykonawca posiadający takie doświadczenie otrzyma 20 punktów. d) Wykonawca posiada udokumentowane doświadczenie w szacowaniu szkód wyrządzonych przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową na terenie województwa podlaskiego – sporządzenie przynajmniej 3 protokołów z szacowania – 10 pkt Wykonawca posiadający takie doświadczenie otrzyma 10 punktów. e) Wykonawca nie posiada udokumentowanego doświadczenia w szacowaniu szkód wyrządzonych przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową na terenie województwa podlaskiego – sporządzenie mniej niż 3 protokołów z szacowania – 0 pkt. Wykonawca posiadający takie doświadczenie otrzyma 0 punktów. Na potwierdzenie posiadania opisanego powyżej doświadczenia Wykonawca zobowiązany jest do złożenia wraz z ofertą cenową wykazu wykonanych usług (według załącznika nr 3 do ogłoszenia). Za ofertę najkorzystniejszą zostanie uznana oferta, która otrzyma najwyższą ilość punktów, wyliczonych według wzoru: \[ P = C + D \] gdzie: P – liczba punktów ogółem przyznanych ocenianej ofercie C - to liczba punktów w kryterium cena przyznanych ocenianej ofercie D - to liczba punktów w kryterium doświadczenie przyznanych ocenianej ofercie. Maksymalna liczba punktów do uzyskania za oba kryteria wynosi 100. Punkty będą zaokrąglane do dwóch miejsc po przecinku lub z większą dokładnością, jeżeli przy zastosowaniu wymienionego zaokrąglenia nie występuje różnica w ilości przyznanych punktów. 6. Wzór umowy stanowi załącznik nr 2 do ogłoszenia. 7. Zamawiający przewiduje możliwość unieważnienia postępowania na każdym jego etapie bez podania przyczyny. 8. Oferty, które wpłyną po terminie nie będą rozpatrywane. 9. Okres związania ofertą wynosi 30 dni. 10. Osoba upoważniona do kontaktu z wykonawcami: W kwestiach proceduralnych: Pani Halina Lawniczuk, tel. 85 74 06 981 wew. 38, e-mail: firstname.lastname@example.org. W kwestiach merytorycznych: Pani Agnieszka Gesinowska, tel. 857 406 981 wew. 51, e-mail: email@example.com. 11. Sposób przygotowania oferty: ofertę cenową należy złożyć w formie pisemnej, podpisana przez osobę upoważnioną do reprezentowania firmy, przekazać w formie: osobiście, poprzez złożenie w pok. nr 2, drogą poczty, faksem lub e-mail na adres: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku, ul. Dojlidy Fabryczne 23, 15-554 Białystok, nr faksu (085) 740 69 82, e-mail: firstname.lastname@example.org 12. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku posiada certyfikat Systemu Zarządzania Środowiskiem, zgodny z EMAS, nadany w oparciu o Politykę Środowiskową zatwierdzoną przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku. W związku z tym zaleca się, aby Wykonawcy biorący udział w postępowaniu zapoznali się z treścią Polityki Środowiskowej, zamieszczonej na stronie http://bialystok.rdos.gov.pl/ 13. Termin zgłoszenia oferty cenowej: ofertę cenową (formularz oferty stanowi załącznik nr 4 do ogłoszenia) należy złożyć do dnia 30 sierpnia 2017 r. do godz. 12.00. Niniejsze rozpoznanie cenowe jest prowadzone zgodnie z Zarządzeniem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie udzielania zamówień publicznych w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i w regionalnych dyrekcjach ochrony środowiska. Zał.: 1) Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia. 2) Wzór umowy. 3) Wzór wykazu wykonanych usług. 4) Formularz oferty cenowej. Niniejsze rozpoznanie cenowe nie stanowi zobowiązania Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku do zawarcia umowy.	<urn:uuid:331328e9-2ef1-4e3f-b21e-1529b23f0645>	finepdfs	1.072266	CC-MAIN-2019-18	http://bip.bialystok.rdos.gov.pl/files/obwieszczenia/85530/Rozpoznanie_RDOS_Bialystok_WOF_261_75_2017_HL_Ogloszenie_o_rozpoznaniu_cenowym.pdf	2019-04-21T18:13:10Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-18/segments/1555578532050.7/warc/CC-MAIN-20190421180010-20190421202010-00171.warc.gz	23,710,896	0.999972	0.999973	0.999973	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2555, 5585, 6890 ]	1	0
KRAJOWA DEKLARACJA WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH nr 01/2017 1. Nazwa i nazwa handlowa wyrobu budowlanego: - obejmy z wkładką tłumiącą - obejmy do rur chłodniczych - obejmy bez wkładki tłumiącej - elementy punktów stałych i podpór ślizgowych - obejmy i akcesoria do wentylacji - elementy mocowania instalacji tryskaczowych - profile montażowe - elementy montażowo-łączące - akcesoria instalacyjne 2. Oznaczenie typu wyrobu budowlanego: oznaczenie wyrobów składa się z: - nazwy i adresu Producenta, - nazwy handlowej i oznaczenie wyrobu, - liczby sztuk w opakowaniu, - numeru Aprobaty Technicznej ITB AT-15-8148/2015, - numeru i daty wystawienia, - znaku budowlanego. 3. Zamierzone zastosowanie lub zastosowania: Elementy systemu Niczuk Metall-Pl są przeznaczone do mocowania przewodów i urządzeń instalacyjnych. 4. Nazwa i adres siedziby producenta oraz miejsce produkcji wyrobu: Niczuk Metall-Pl Spółka Jawna Wilimowo 2 11-041 Olsztyn 5. Nazwa i adres siedziby upoważnionego przedstawiciela, o ile został ustanowiony: Brak. 6. Krajowy system zastosowany do oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych: Zastosowano system 3. 7. Krajowa specyfikacja techniczna: 7a. Polska Norma wyrobu: Brak Nazwa akredytowanej jednostki certyfikującej, numer akredytacji i numer krajowego certyfikatu lub nazwa akredytowanego laboratorium/laboratoriów i numer akredytacji: --- Niczuk Metall-PL Sp. j. Wilimowo 2 \| 11-041 Olsztyn tel. +48 89 521 19 60 fax +48 89 512 97 25 NIP: 739 000 05 59 REGON: 008024773 KRS: 0000029495 Sąd Rejonowy w Olsztynie VIII Wydział Gospodarczy KRS niczuk.pl 7b. Krajowa ocena techniczna: Jednostka oceny technicznej/Krajowa jednostka oceny technicznej: Instytut Techniki Budowlanej. Nazwa akredytowanej jednostki certyfikującej, numer akredytacji i numer certyfikatu$^2)$: Nie dotyczy. 8. Deklarowane właściwości użytkowe: \| Zasadnicze charakterystyki wyrobu budowlanego dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań. \| Deklarowane właściwości użytkowe. \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Pos. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \| 1 \| Obejmy pojedyncze UPGD UPGD-12 - UPGD-2" \| 0,9 \| DC01, EPDM / silikon \| 8 \| spełnia \| \| 2 \| Obejmy pojedyncze N-UPGD: Obejmy pojedyncze UPG UPG-3/8" - UPG-2" \| 2 \| OH18N9, EPDM/ silikon \| - \| spełnia \| \| 3 \| UPG-2 1/2" - UPG-5" UPG-13/8 - UPG-250 UPG-273 - UPG-500 \| 2,4 3,9 4,5 \| DX51D/DC01/DD1/J5235JR, EPDM / silikon \| 12 \| spełnia \| \| 4 \| Obejmy pojedyncze N-UPG: Obejmy pojedyncze HUPG HUPG-3/8" - HUPG-2" \| 1,5 \| OH18N9, EPDM / silikon \| - \| spełnia \| \| 5 \| HUPG-2 1/2" - HUPG-6" \| 2 \| DX51D / DC01, EPDM / PVC / silikon \| 12 \| spełnia \| \| 6 \| Obejmy pojedyncze N-HUPG: Obejmy pojedyncze UPGS UPGS-1/2" - UPGS-2" \| 1,2 \| OH18N9, EPDM / PVC / silikon \| - \| spełnia \| \| 7 \| Obejmy pojedyncze UDG UDG-3/8" - UDG-1" \| 0,3 \| DX51D / DC01, EPDM / silikon \| 12 \| spełnia \| \| 8 \| Obejmy pojedyncze N-UDG: Obejmy pojedyncze UPGM UPGM-12 - UPGM-22 \| 1 \| OH18N9, EPDM / silikon \| - \| spełnia \| \| 9 \| Obejmy pojedyncze UDG UDG-3/8" - UDG-1" \| 0,3 \| DC01, PE spieniony \| 12 \| spełnia \| \| 10 \| Obejmy pojedyncze N-UDG: Obejmy pojedyncze UPGM UPGM-12 - UPGM-22 \| 1 \| DC01, PE spieniony \| 12 \| spełnia \| \| 11 \| Obejmy pojedyncze UDG UDG-3/8" - UDG-1" \| 0,3 \| DC01, PE spieniony \| 12 \| spełnia \| \| 12 \| Obejmy L2 L2-10 - L2-42 L2-44 - L2-114 L2-125 - L2-168 \| 2 2,4 3,9 \| DX51D/DC01/DD1/J5235JR, kauczuk syntetyczny + PUR/PIR \| 12 \| spełnia \| $^2$ KRS: 0000029495 Sąd Rejonowy w Olsztynie VIII Wydział Gospodarczy KRS \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 14 \| Obejmy L4 \| \| \| \| \| \| \| L4-10 - L4-30 \| 2 \| DX51/D/DC01/DD1/SZ35JR, kauczuk syntetyczny + PUR/PIR \| 12 \| spełnia \| \| \| L4-33/35 - L4-89 \| 2,4 \| \| \| \| \| \| L4-101 - L4-204 \| 3,9 \| \| \| \| \| \| L4-216 - L4-273 \| 4,5 \| \| \| \| \| 15 \| Obejmy L6 \| \| \| \| \| \| \| L6-15 - L6-70 \| 2,4 \| DX51/D/DC01/DD1/SZ35JR, kauczuk syntetyczny + PUR/PIR \| 12 \| spełnia \| \| \| L6-76 - L6-168 \| 3,9 \| \| \| \| \| \| L4-204 - L4-219 \| 4,5 \| \| \| \| \| 16 \| Obejmy N-L2, N-L4, N-L6 \| - \| OH18N9, kauczuk syntetyczny + PUR/PIR \| - \| spełnia \| \| 17 \| Obejmy LX13 \| \| \| \| \| \| \| LX13-010 - LX13-042 \| 1,5 \| DX51D / DC01, kauczuk syntetyczny \| 12 \| spełnia \| \| \| LX13-048 - LX13-089 \| 2 \| \| \| \| \| 18 \| Obejmy LX19 \| \| \| \| \| \| \| LX19-010 - LX19-030 \| 1,5 \| DX51D / DC01, kauczuk syntetyczny \| 12 \| spełnia \| \| \| LX19-035 - LX19-089 \| 2 \| \| \| \| \| 19 \| Obejmy LX25 \| \| \| \| \| \| \| LX25-010 - LX25-018 \| 1,5 \| DX51D / DC01, kauczuk syntetyczny \| 12 \| spełnia \| \| \| LX25-022 - LX25-089 \| 2 \| \| \| \| \| 20 \| Obejmy NLX13, NLX19, NLX25 \| - \| OH18N9, kauczuk syntetyczny \| - \| spełnia \| \| 21 \| Obejmy PX13 \| \| \| \| \| \| \| PX13-015 - PX13-042 \| 2 \| DX51/D/DC01/DD1/SZ35JR, PUR/PIR \| 12 \| spełnia \| \| \| PX13-048 - PX13-114 \| 2,4 \| \| \| \| \| \| PX13-133 - PX13-139 \| 3,9 \| \| \| \| \| 22 \| Obejmy PX20 \| \| \| \| \| \| \| PX20-015 - PX20-026 \| 2 \| DX51/D/DC01/DD1/SZ35JR, PUR/PIR \| 12 \| spełnia \| \| \| PX20-033 - PX20-088 \| 2,4 \| \| \| \| \| \| PX20-108 - PX20-168 \| 3,9 \| \| \| \| \| 23 \| Obejmy PX30 \| \| \| \| \| \| \| PX30-015 - PX30-076 \| 2,4 \| DX51/D/DC01/DD1/SZ35JR, PUR/PIR \| 12 \| spełnia \| \| \| PX30-088 - PX30-168 \| 3,9 \| \| \| \| \| 24 \| Obejmy PX50 \| \| \| \| \| \| \| PX50-015 - PX50-042 \| 2,4 \| DX51/D/DC01/DD1/SZ35JR, PUR/PIR \| 12 \| spełnia \| \| \| PX50-048 - PX50-159 \| 3,9 \| \| \| \| \| \| PX50-168 \| 4,5 \| \| \| \| \| 25 \| Obejmy N-PX13, N-PX20, N-PX30, N-PX50 \| - \| OH18N9, PUR/PIR \| - \| spełnia \| \| 26 \| Obejmy pojedyncze UPZ \| \| \| \| \| \| \| UPZ-3/8" - UPZ-2" \| 2 \| DX51/D/DC01/DD1 \| 12 \| spełnia \| \| \| UPZ-2.1/2" - UPZ-5" \| 2,4 \| \| \| \| \| \| UPZ-139 - UPZ-250 \| 3,9 \| \| \| \| \| \| UPZ-273 - UPZ-500 \| 4,5 \| \| \| \| \| 27 \| Obejmy pojedyncze N-UPZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 28 \| Obejmy pojedyncze HUPZ \| \| \| \| \| \| \| HUPZ-2/2" - HUPZ-2" \| 1,5 \| DX51/D/DC01 \| 12 \| spełnia \| \| \| HUPZ-2.1/2" - HUPZ-6" \| 2 \| \| \| \| \| 29 \| Obejmy pojedyncze N-HUPZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 30 \| Obejmy podwójne UDZ \| \| \| \| \| \| \| UDZ-3/8" - UDZ-1" \| 0,3 \| DX51/D/DC01 \| 12 \| spełnia \| \| 31 \| Obejmy podwójne N-UDZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 32 \| Obejmy do instalacji elektrycznych E \| - \| DX51/D/DC01 \| 12 \| spełnia \| \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozyjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 33 \| Obęzmy punktu stałego PST (przepięczeniu z rurami stalowymi zgodnymi z DIN 2448) \| 6,0 \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 34 \| Obęzmy punktu stałego N-PST \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 35 \| Obęzmy punktu stałego PSF \| - \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 36 \| Obęzmy punktu stałego N-PSF \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 37 \| Płytki punktu stałego PSPM \| 6,0 \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 38 \| Płytki punktu stałego N-PSPM \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 39 \| Płytki punktu stałego PSST \| 12,0 \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 40 \| Płytki punktu stałego N-PSST \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 41 \| Rury dyżasnowe gońcowane RG \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 42 \| Rury dyżasnowe gońcowane N-RG \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 43 \| Nyskie N \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 44 \| Utwierdzenia punktu stałego PSFUS \| - \| S235JR \| 8 \| spełnia \| \| 45 \| Utwierdzenia punktu stałego N-PSFUS \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 46 \| Utwierdzenia punktu stałego PSFUC \| - \| S235JR \| 8 \| spełnia \| \| 47 \| Utwierdzenia punktu stałego N-PSFUC \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 48 \| Podpory ślizgowe z jednym przyłączaem PSAL \| - \| S235JR, poliamid \| 12 \| spełnia \| \| 49 \| Podpory ślizgowe z jednym przyłączaem N-PSAL \| - \| OH1BN9, poliamid \| - \| spełnia \| \| 50 \| Podpory ślizgowe z dwoma przyłączaami PSBZ \| - \| S235JR, poliamid \| 12 \| spełnia \| \| 51 \| Podpory ślizgowe z dwoma przyłączaami N-PSBZ \| - \| OH1BN9, poliamid \| - \| spełnia \| \| 52 \| Wkładka przesuwna ślizgowa WPST \| - \| poliamid \| - \| spełnia \| \| 53 \| Podpory ślizgowe z jednym przyłączaem PPB3-J \| - \| DD1L, poliamid \| 5 \| spełnia \| \| 54 \| Podpory ślizgowe z jednym przyłączaem PPB3-J \| - \| DD1L, poliamid \| 5 \| spełnia \| \| 55 \| Wieszaki wchodzące WW \| - \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| \| WW50-M8 \| 2,5 \| \| \| \| \| \| WW50-M10 \| 3,5 \| \| \| \| \| \| WW50-M12 \| 5 \| \| \| \| \| \| WW25-M8 \| 2,5 \| \| \| \| \| \| WW25-M10 \| 3,5 \| \| \| \| \| 56 \| Obęzmy UWG \| - \| DX51DD/DC01, EPDM/PVC \| 8 \| spełnia \| \| \| LWG-100 - UWG-355 \| 0,9 \| \| \| \| \| \| LWG-400 - UWG-1400 \| 1,8 \| \| \| \| \| 57 \| Obęzmy NJ/WG \| - \| OH1BN9, EPDM/PVC \| - \| spełnia \| \| 58 \| Zamocowania do przewodów wentylacyjnych UNL \| 0,3 \| DC01, EPDM \| 8 \| spełnia \| \| 59 \| Zamocowania do przewodów wentylacyjnych NJ/LWL \| - \| OH1BN9, EPDM \| - \| spełnia \| \| 60 \| Zamocowania do przewodów wentylacyjnych UNWZ \| 0,3 \| DC01, EPDM \| 8 \| spełnia \| \| 61 \| Zamocowania do przewodów wentylacyjnych NJ/WZ \| - \| OH1BN9, EPDM \| - \| spełnia \| \| 62 \| Zamocowania do przewodów wentylacyjnych UNVZ \| - \| DC01, EPDM \| 8 \| spełnia \| \| 63 \| Zamocowania do przewodów wentylacyjnych NJ/VV \| - \| OH1BN9, EPDM \| - \| spełnia \| \| 64 \| Wieszaki do blach trapezowych WT-BK \| - \| DX51DD/DC01 \| 8 \| spełnia \| \| \| WT-BK-FH11 \| 4 \| \| \| \| \| \| WT-BK-FH13 \| 4 \| \| \| \| \| 65 \| Wieszaki do blach trapezowych N-WT-BK \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| 66 \| Amortyzator AM \| - \| EPDM \| - \| spełnia \| \| 67 \| Taśmy tłumiące do pętli TT \| - \| EPDM \| - \| spełnia \| \| 68 \| Taśmy perforowane UWT \| - \| DC01 \| 8 \| spełnia \| \| 69 \| Scisk do obrzeży kanałów SW \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 70 \| Scisk do obrzeży kanałów N-SW \| - \| OH1BN9 \| - \| spełnia \| \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|--------------------------------------------------------\|--------------\|---------------------------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 71 \| Podpory universalne PDG \| - \| S235JR, EPDM \| 12 \| spełnia \| \| 72 \| Podpory universalne N-PDG \| - \| OH18N9, EPDM \| - \| spełnia \| \| 73 \| Podpory universalne PDZ \| - \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 74 \| Podpory universalne N-PDZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 75 \| Podpory regulowane PDRG \| - \| S235JR, EPDM \| 12 \| spełnia \| \| 76 \| Podpory regulowane N-PDRG \| - \| OH18N9, EPDM \| - \| spełnia \| \| 77 \| Podpory regulowane PDRZ \| - \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 78 \| Podpory regulowane N-PDRZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 79 \| Podpory PDPZ \| - \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 80 \| Podpory N-PDPZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 81 \| Obrazca do kanałów wentylacyjnych OW \| - \| DX51D/DC01 \| 8 \| spełnia \| \| 82 \| Obrazca do kanałów wentylacyjnych N-OW \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 83 \| Nierozszerzalni do kanałów wentylacyjnych NW \| - \| DX51D/DC01 \| 8 \| spełnia \| \| 84 \| Nierozszerzalni do kanałów wentylacyjnych N-NW \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 85 \| Uzbrojenie samoprzylepna do kanałów wentylacyjnych US \| - \| polipropylen \| - \| spełnia \| \| 86 \| Taktma aluminiowa gładka TAG \| - \| aluminium \| - \| spełnia \| \| 87 \| Taktma aluminiowa wzmocniona siatką TAS \| - \| aluminium \| - \| spełnia \| \| 88 \| Obęjmy masywne DN \| - \| DC01/S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 89 \| Obęjmy masywne N-DN \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 90 \| Petle do instalacji tryskaczowych ZP \| - \| DC01 \| 12 \| spełnia \| \| 91 \| Petle do instalacji tryskaczowych N-ZP \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 92 \| Kablaki KB-M \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 93 \| Kablaki N-KB-M \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 94 \| Wieszaki do blach trapezowych WT \| - \| DX51D/DC01 \| 8 \| spełnia \| \| \| WT-M8 \| 4 \| \| \| \| \| \| WT-M10 \| 4 \| \| \| \| \| 95 \| Wieszaki do blach trapezowych N-WT \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 96 \| Hak z gwintem metrycznym HT \| 1,0 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 97 \| Hak z gwintem metrycznym N-HT \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 98 \| Mocowania hakowe do blach trapezowych N-ZM \| 2,0 \| S250GD/S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 99 \| Mocowania hakowe do blach trapezowych N-SZM \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| Zasadnicze charakterystyki wyrobu budowlanego dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań. \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Profile montażowe SZ (N-SZ)<sup>1</sup> \| 250 \| 0,85 \| S250GD / S235JR (0H18N9)<sup>1</sup> \| 12 (-)<sup>1</sup> \| spełnia \| \| \| 500 \| 0,42 \| \| \| \| \| \| 750 \| 0,28 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 0,16 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 0,1 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 0,07 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 0,05 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 0,04 \| \| \| \| \| SZ-X1,25 (N-SZ-X1,25)<sup>1</sup> \| 250 \| 2,39 \| S250GD / S235JR (0H18N9)<sup>1</sup> \| 12 (-)<sup>1</sup> \| spełnia \| \| \| 500 \| 1,19 \| \| \| \| \| \| 750 \| 0,8 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 0,6 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 0,48 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 0,38 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 0,28 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 0,21 \| \| \| \| \| SZ-C1,5 (N-SZ-C1,5)<sup>1</sup> \| 250 \| 0,95 \| S250GD / S235JR (0H18N9)<sup>1</sup> \| 12 (-)<sup>1</sup> \| spełnia \| \| \| 500 \| 0,47 \| \| \| \| \| \| 750 \| 0,28 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 0,16 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 0,1 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 0,07 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 0,05 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 0,04 \| \| \| \| --- Notatki: - nośność [kN] - material - grubość powłoki antykorozyjnej - kształt i wymiary --- Niczuk Metall PL Sp. j. Wilnoewo 2 / 11-041 Olsztyn tel +48 59 521 19 65 fax +48 59 512 97 25 NIP 79 690 05 59 REGON: 008024771 KRS: 0000179195 Sąd Rejonowy w Olsztynie VIII Wydział Gospodarczy KRS niczuk.pl \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|----------------------------------\|------------------\| \| 100 \| Profile montażowe SZ (N-SZ)¹ \| \| \| \| \| \| \| SZ-A1,5 (N-SZ-A1,5)¹ \| 250: 2,46 (2,26)¹ 500: 1,39 (1,17)¹ 750: 0,82 (0,75)¹ 1000: 0,61 (0,57)¹ 1250: 0,48 (0,45)¹ 1500: 0,33 (0,31)¹ 1750: 0,24 (0,23)¹ 2000: 0,19 (0,18)¹ \| S250GD / S235JR (0H18N9) \| 12 (ɔ)¹ \| spełnia \| \| \| SZ-A2,0 (N-SZ-A2,0)¹ \| 250: 3,05 (2,31)¹ 500: 1,53 (1,40)¹ 750: 1,02 (0,94)¹ 1000: 0,76 (0,71)¹ 1250: 0,59 (0,56)¹ 1500: 0,41 (0,39)¹ 1750: 0,3 (0,29)¹ 2000: 0,23 (0,22)¹ \| S250GD / S235JR (0H18N9) \| 12 (ɔ)¹ \| spełnia \| \| \| SZ-MG1,5 (N-SZ-MG1,5)¹ \| 250: 2 (1,64)¹ 500: 1 (0,92)¹ 750: 0,67 (0,61)¹ 1000: 0,42 (0,40)¹ 1250: 0,27 (0,25)¹ 1500: 0,19 (0,18)¹ 1750: 0,14 (0,13)¹ 2000: 0,11 (0,10)¹ \| S250GD / S235JR (0H18N9) \| 12 (ɔ)¹ \| spełnia \| \| \| SZ-MG2,0 (N-SZ-MG2,0)¹ \| 250: 2,4 (2,20)¹ 500: 1,2 (1,10)¹ 750: 0,8 (0,73)¹ 1000: 0,55 (0,48)¹ 1250: 0,32 (0,31)¹ 1500: 0,23 (0,21)¹ 1750: 0,17 (0,16)¹ 2000: 0,13 (0,12)¹ \| S250GD / S235JR (0H18N9) \| 12 (ɔ)¹ \| spełnia \| - nośność [kN] - materiał - grubość powłoki antykorozjnej - kształt i wymiary \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozjnej (mm) \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| \| Profile montażowe SZ (N-SZ)* \| \| \| \| \| \| 250 \| 5,46 \| \| \| \| \| \| 500 \| 2,73 \| \| \| \| \| \| 750 \| 1,82 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 1,36 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 1,09 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 0,91 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 0,71 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 0,54 \| \| \| \| \| \| 2250 \| 0,43 \| \| \| \| \| \| 2500 \| 0,35 \| \| \| \| \| \| 2750 \| 0,29 \| \| \| \| \| \| 3000 \| 0,24 \| \| \| \| \| \| 250 \| 5,05 \| \| \| \| \| \| 500 \| 3,37 \| \| \| \| \| \| 750 \| 2,25 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 1,60 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 1,35 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 1,12 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 0,88 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 0,68 \| \| \| \| \| \| 2250 \| 0,53 \| \| \| \| \| \| 2500 \| 0,43 \| \| \| \| \| \| 2750 \| 0,36 \| \| \| \| \| \| 3000 \| 0,3 \| \| \| \| \| \| 250 \| 7,83 \| \| \| \| \| \| 500 \| 4,98 \| \| \| \| \| \| 750 \| 3,61 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 2,86 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 2,57 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 1,93 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 1,63 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 1,29 \| \| \| \| \| \| 2250 \| 1,02 \| \| \| \| \| \| 2500 \| 0,81 \| \| \| \| \| \| 2750 \| 0,62 \| \| \| \| \| \| 3000 \| 0,53 \| \| \| \| \| - nośność [kN] - materiał - grubość powłoki antykorozjnej - kształt i wymiary 100 SZ-MF1,5 (N-SZ-MF1,5)* S250GD / S235JR (0H18N9)* 12 (c)* spełnia SZ-MF2,0 (N-SZ-MF2,0)* S250GD / S235JR (0H18N9) 12 (c)* spełnia SZ-MF2,5 (W-SZ-MF2,5)* S250GD / S235JR (0H18N9)* 12 (c)* spełnia \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|----------------------------------\|------------------\| \| \| Profile montażowe SZ (N-SZ)¹ \| \| \| \| \| \| 250 \| 8,72 \| \| \| \| \| \| 500 \| 4,96 \| \| \| \| \| \| 750 \| 2,91 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 2,18 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 1,74 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 1,45 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 1,16 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 0,89 \| \| \| \| \| \| 2250 \| 0,7 \| \| \| \| \| \| 2500 \| 0,57 \| \| \| \| \| \| 2750 \| 0,47 \| \| \| \| \| \| 3000 \| 0,39 \| \| \| \| \| \| \| SZ-MF3,0 (N-SZ-MF3,0)¹ \| \| S250GD / S235JR (0H18N9) \| 12 (J)² \| spełnia \| \| 250 \| 19,21 \| \| \| \| \| \| 500 \| 7,61 \| \| \| \| \| \| 750 \| 5,07 \| \| \| \| \| \| 1000 \| 3,8 \| \| \| \| \| \| 1250 \| 3,04 \| \| \| \| \| \| 1500 \| 2,54 \| \| \| \| \| \| 1750 \| 2,17 \| \| \| \| \| \| 2000 \| 1,8 \| \| \| \| \| \| 2250 \| 1,69 \| \| \| \| \| \| 2500 \| 1,48 \| \| \| \| \| \| 2750 \| 1,22 \| \| \| \| \| \| 3000 \| 1,03 \| \| \| \| \| \| 3250 \| 0,87 \| \| \| \| \| \| 3500 \| 0,75 \| \| \| \| \| \| 3750 \| 0,68 \| \| \| \| \| \| 4000 \| 0,58 \| \| \| \| \| \| 4250 \| 0,51 \| \| \| \| \| \| 4500 \| 0,46 \| \| \| \| \| \| 4750 \| 0,41 \| \| \| \| \| \| 5000 \| 0,37 \| \| \| \| \| \| 5250 \| 0,34 \| \| \| \| \| \| 5500 \| 0,31 \| \| \| \| \| \| 5750 \| 0,28 \| \| \| \| \| \| 6000 \| 0,26 \| \| \| \| \| - nośność [kN] - materiał - grubość powłoki antykorozjnej - kształt i wymiary ¹ SZ-MH2,5 (N-SZ-MH2,5)² ² SZ-MF3,0 (N-SZ-MF3,0)² S250GD / S235JR (0H18N9) 12 (J)² spełnia \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozyjnej [sm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 100 \| Profile montażowe SZ (N-SZ)¹ \| \| \| \| \| \| \| \| 250 \| 9,93 \| \| \| \| \| \| \| (9,14)² \| \| \| \| \| \| 500 \| 4,97 \| \| \| \| \| \| \| (4,57)² \| \| \| \| \| \| 750 \| 3,31 \| \| \| \| \| \| \| (3,05)² \| \| \| \| \| \| 1000 \| 2,48 \| \| \| \| \| \| \| (2,28)² \| \| \| \| \| \| 1250 \| 1,99 \| \| \| \| \| \| \| (1,83)² \| \| \| \| \| \| 1500 \| 1,66 \| \| \| \| \| \| \| (1,52)² \| \| \| \| \| \| 1750 \| 1,33 \| \| \| \| \| \| \| (1,27)² \| \| \| \| \| \| 2000 \| 1,02 \| \| \| \| \| \| \| (0,97)² \| \| \| \| \| \| 2250 \| 0,8 \| \| \| \| \| \| \| (0,73)² \| \| \| \| \| \| 2500 \| 0,65 \| \| \| \| \| \| \| (0,62)² \| \| \| \| \| \| 2750 \| 0,54 \| \| \| \| \| \| \| (0,51)² \| \| \| \| \| \| 3000 \| 0,45 \| \| \| \| \| \| \| (0,43)² \| \| \| \| \| \| 3250 \| 0,39 \| \| \| \| \| \| \| (0,37)² \| \| \| \| \| \| 3500 \| 0,33 \| \| \| \| \| \| \| (0,32)² \| \| \| \| \| \| 3750 \| 0,29 \| \| \| \| \| \| \| (0,28)² \| \| \| \| \| \| 4000 \| 0,25 \| \| \| \| \| \| \| (0,24)² \| \| \| \| \| \| 4250 \| 0,23 \| \| \| \| \| \| \| (0,21)² \| \| \| \| \| \| 4500 \| 0,2 \| \| \| \| \| \| \| (0,19)² \| \| \| \| \| \| 4750 \| 0,18 \| \| \| \| \| \| \| (0,17)² \| \| \| \| \| \| 5000 \| 0,16 \| \| \| \| \| \| \| (0,16)² \| \| \| \| \| \| 5250 \| 0,15 \| \| \| \| \| \| \| (0,14)² \| \| \| \| \| \| 5500 \| 0,14 \| \| \| \| \| \| \| (0,13)² \| \| \| \| \| \| 5750 \| 0,12 \| \| \| \| \| \| \| (0,12)² \| \| \| \| \| \| 6000 \| 0,11 \| \| \| \| \| \| \| (0,11)² \| \| \| - nośność [kN] - materiał S250GD / S235JR - grubość powłoki antykorozyjnej (H18N9) - kształt i wymiary 12 (-)³ spelnia ¹ Profile montażowe SZ (N-SZ) ² ( ) - wartość minimalna ³ ( ) - wartość maksymalna \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 100 \| Profile montażowe SZ (N-SZ)* \| \| \| \| \| \| \| SZ-ME3,0 (N-SZ/ME3,0)* \| \| \| \| \| \| 250 \| 29,42 (27,69)* \| \| \| \| \| \| 500 \| 14,71 (13,54)* \| \| \| \| \| \| 750 \| 9,81 (9,02)* \| \| \| \| \| \| 1000 \| 7,36 (6,77)* \| \| \| \| \| \| 1250 \| 5,89 (5,41)* \| \| \| \| \| \| 1500 \| 4,9 (4,51)* \| \| \| \| \| \| 1750 \| 4,2 (3,87)* \| \| \| \| \| \| 2000 \| 3,68 (3,38)* \| \| \| \| \| \| 2250 \| 3,27 (3,01)* \| \| \| \| \| \| 2500 \| 2,94 (2,71)* \| \| \| \| \| \| 2750 \| 2,68 (2,46)* \| \| \| \| \| \| 3000 \| 2,45 (2,26)* \| \| \| \| \| \| 3250 \| 2,19 (2,08)* \| \| \| \| \| \| 3500 \| 1,89 (1,80)* \| \| \| \| \| \| 3750 \| 1,65 (1,57)* \| \| \| \| \| \| 4000 \| 1,45 (1,38)* \| \| \| \| \| \| 4250 \| 1,28 (1,22)* \| \| \| \| \| \| 4500 \| 1,14 (1,09)* \| \| \| \| \| \| 4750 \| 1,03 (0,98)* \| \| \| \| \| \| 5000 \| 0,93 (0,88)* \| \| \| \| \| \| 5250 \| 0,84 (0,80)* \| \| \| \| \| \| 5500 \| 0,77 (0,73)* \| \| \| \| \| \| 5750 \| 0,7 (0,67)* \| \| \| \| \| \| 6000 \| 0,64 (0,61)* \| \| \| \| \| Material: S250GD / S235JR (0H-18N9)* Grubość powłoki antykorozyjnej: 12 (5)* Kształt i wymiary: spełnia \| Zaznaczisz charakterystyki wyrobu budowlanego dla zamierzzonego zastosowania lub zastosowań. \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Profile montażowe SD (N-SD) \| 101 \| SD-MG2,0 (N-SD-MG2,0)' \| 1000 1,72 (1,59)' 1,38 (1,27)' 1,35 (1,06)' 0,92 (0,89)' 0,7 (0,67)' 0,54 (0,53)' 0,45 (0,43)' 0,37 (0,35)' 0,31 (0,30)' 5,03 (6,62)' 4,43 (3,70)' 3,35 (3,08)' 2,83 (2,64)' 2,51 (2,31)' 2,23 (2,05)' 2,03 (1,85)' 1,83 (1,68)' 1,68 (1,54)' 1,51 (1,42)' 1,31 (1,24)' 1,14 (1,08)' 1 (0,95)' 0,89 (0,84)' 0,79 (0,75)' 0,71 (0,67)' 0,61 (0,51)' 0,58 (0,55)' 0,53 (0,50)' 0,48 (0,46)' 0,44 (0,43)' \| S250GD / S235JR (0H18N9)' \| 12 (-)' \| spełnia \| \| SD-MF2,0 (N-SD-MF2,0)' \| 3500 1,31 (1,24)' 1,14 (1,08)' 1 (0,95)' 0,89 (0,84)' 0,79 (0,75)' 0,71 (0,67)' 0,61 (0,51)' 0,58 (0,55)' 0,53 (0,50)' 0,48 (0,46)' 0,44 (0,43)' \| S250GD / S235JR (0H18N9)' \| 12 (-)' \| spełnia \| - nośność [kN] - materiał - grubość powłoki antykorozyjnej - kształt i wymiary \| Zasadnicze charakterystyki wyrobu budowlanego dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań. \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 101 \| Profile montażowe SD (N-SD) \| 5D-MF2,5 (N-SD-MF2,5) \| 1000 \| 5,94 (5,66) \| S250GD / S235JR (0+11BN) \| 12 (Ø) \| \| \| \| \| 1250 \| 4,75 (4,71) \| \| \| \| \| \| \| 1500 \| 3,96 (3,64) \| \| \| \| \| \| \| 1750 \| 3,39 (3,24) \| \| \| \| \| \| \| 2000 \| 2,87 (2,73) \| \| \| \| \| \| \| 2250 \| 2,64 (2,43) \| \| \| \| \| \| \| 2500 \| 2,38 (2,25) \| \| \| \| \| \| \| 2750 \| 2,16 (1,99) \| \| \| \| \| \| \| 3000 \| 1,98 (1,82) \| \| \| \| \| \| \| 3250 \| 1,79 (1,68) \| \| \| \| \| \| \| 3500 \| 1,54 (1,47) \| \| \| \| \| \| \| 3750 \| 1,34 (1,23) \| \| \| \| \| \| \| 4000 \| 1,18 (1,12) \| \| \| \| \| \| \| 4250 \| 1,05 (1,00) \| \| \| \| \| \| \| 4500 \| 0,93 (0,89) \| \| \| \| \| \| \| 4750 \| 0,84 (0,80) \| \| \| \| \| \| \| 5000 \| 0,76 (0,72) \| \| \| \| \| \| \| 5250 \| 0,69 (0,65) \| \| \| \| \| \| \| 5500 \| 0,63 (0,59) \| \| \| \| \| \| \| 5750 \| 0,57 (0,54) \| \| \| \| \| \| \| 6000 \| 0,53 (0,50) \| \| \| Niczuk Metall-PL Sp. j. tel: +48 89 521 19 60 fax: +48 89 512 97 25 NIP: 739 066 05 59 REGON: 008024773 KRS: 0000029495 Sąd Rejonowy w Olsztynie VIII Wydział Gospodarczy KRS \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|----------------------------------\|------------------\| \| 101 \| SD-MF3,0 (N-SD-MF3,0)' \| \| \| \| \| Profile montażowe SD (N-SD) \| Nośność [kN] \| 1000 \| 1250 \| 1500 \| 1750 \| 2000 \| 2250 \| 2500 \| 2750 \| 3000 \| 3250 \| 3500 \| 3750 \| 4000 \| 4250 \| 4500 \| 4750 \| 5000 \| 5250 \| 5500 \| 5750 \| 6000 \| \|--------------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| Nośność [kN] \| 6,76 \| 5,41 \| 4,51 \| 3,86 \| 3,38 \| 3,01 \| 2,70 \| 2,46 \| 2,25 \| 2,04 \| 1,76 \| 1,63 \| 1,35 \| 1,19 \| 1,06 \| 0,95 \| 0,86 \| 0,78 \| 0,71 \| 0,68 \| 0,65 \| 0,6 \| \| [kN] \| (6,22)¹ \| (6,08)¹ \| (6,15)¹ \| (3,52)¹ \| (3,11)¹ \| (2,76) \| (2,49)¹ \| (2,26)¹ \| (2,07)¹ \| (1,91)¹ \| (1,67)¹ \| (1,62)¹ \| (1,28)¹ \| (1,13)¹ \| (1,01)¹ \| (0,91)¹ \| (0,92)¹ \| (0,74)¹ \| (0,68)¹ \| (0,62)¹ \| (0,57)¹ \| Materiał S250GD / S235JR (0H18N9) Grubość powłoki antykorozjnej 12 (μ)¹ Kształt i wymiary spełnia \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 101 \| SD-MH2,5 (N-SD-MH2,5) \| \| \| \| \| \| \| Profile montazowe SD (N-SD) \| \| \| \| \| \| \| \| 1000 \| 8,93 \| \| \| \| \| \| (7,00) \| \| \| \| \| \| \| 1250 \| 6,87 \| \| \| \| \| \| (6,32) \| \| \| \| \| \| \| 1500 \| 5,73 \| \| \| \| \| \| (5,27) \| \| \| \| \| \| \| 1750 \| 4,91 \| \| \| \| \| \| (4,57) \| \| \| \| \| \| \| 2000 \| 4,3 \| \| \| \| \| \| (3,95) \| \| \| \| \| \| \| 2250 \| 3,82 \| \| \| \| \| \| (3,51) \| \| \| \| \| \| \| 2500 \| 3,44 \| \| \| \| \| \| (3,16) \| \| \| \| \| \| \| 2750 \| 3,12 \| \| \| \| \| \| (2,87) \| \| \| \| \| \| \| 3000 \| 2,86 \| \| \| \| \| \| (2,63) \| \| \| \| \| \| \| 3250 \| 2,64 \| \| \| \| \| \| (2,43) \| \| \| \| \| \| \| 3500 \| 2,46 \| \| \| \| \| \| (2,26) \| \| \| \| \| \| \| 3750 \| 2,29 \| \| \| \| \| \| (2,11) \| \| \| \| \| \| \| 4000 \| 2,15 \| \| \| \| \| \| (1,98) \| \| \| \| \| \| \| 4250 \| 1,98 \| \| \| \| \| \| (1,80) \| \| \| \| \| \| \| 4500 \| 1,75 \| \| \| \| \| \| (1,66) \| \| \| \| \| \| \| 4750 \| 1,57 \| \| \| \| \| \| (1,49) \| \| \| \| \| \| \| 5000 \| 1,41 \| \| \| \| \| \| (1,35) \| \| \| \| \| \| \| 5250 \| 1,28 \| \| \| \| \| \| (1,22) \| \| \| \| \| \| \| 5500 \| 1,17 \| \| \| \| \| \| (1,11) \| \| \| \| \| \| \| 5750 \| 1,07 \| \| \| \| \| \| (1,02) \| \| \| \| \| \| \| 6000 \| 0,98 \| \| \| \| \| \| (0,93) \| \| \| \| S250GD / S235JR (OH18N) 12 (-) spelnia \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|----------------------------------\|------------------\| \| 101 \| Profile montażowe SD (N-SD) \| \| \| \| \| \| \| \| 1000 \| 11,98 \| \| \| \| \| \| \| (11,02)$^1$ \| \| \| \| \| \| 1250 \| 9,58 \| \| \| \| \| \| \| (8,92)$^1$ \| \| \| \| \| \| 1500 \| 7,69 \| \| \| \| \| \| \| (7,35)$^1$ \| \| \| \| \| \| 1750 \| 6,85 \| \| \| \| \| \| \| (6,30)$^1$ \| \| \| \| \| \| 2000 \| 5,99 \| \| \| \| \| \| \| (5,51)$^1$ \| \| \| \| \| \| 2250 \| 5,32 \| \| \| \| \| \| \| (4,90)$^1$ \| \| \| \| \| \| 2500 \| 4,79 \| \| \| \| \| \| \| (4,21)$^1$ \| \| \| \| \| \| 2750 \| 4,36 \| \| \| \| \| \| \| (4,01)$^1$ \| \| \| \| \| \| 3000 \| 3,99 \| \| \| \| \| \| \| (3,67)$^1$ \| \| \| \| \| \| 3250 \| 3,69 \| \| \| \| \| \| \| (3,35)$^1$ \| \| \| \| \| \| 3500 \| 3,42 \| \| \| \| \| \| \| (3,15)$^1$ \| \| \| \| \| \| 3750 \| 3,2 \| \| \| \| \| \| \| (2,96)$^1$ \| \| \| \| \| \| 4000 \| 3 \| \| \| \| \| \| \| (2,76)$^1$ \| \| \| \| \| \| 4250 \| 2,82 \| \| \| \| \| \| \| (2,59)$^1$ \| \| \| \| \| \| 4500 \| 2,68 \| \| \| \| \| \| \| (2,45)$^1$ \| \| \| \| \| \| 4750 \| 2,52 \| \| \| \| \| \| \| (2,32)$^1$ \| \| \| \| \| \| 5000 \| 2,31 \| \| \| \| \| \| \| (2,20)$^1$ \| \| \| \| \| \| 5250 \| 2,09 \| \| \| \| \| \| \| (1,99)$^1$ \| \| \| \| \| \| 5500 \| 1,91 \| \| \| \| \| \| \| (1,81)$^1$ \| \| \| \| \| \| 5750 \| 1,74 \| \| \| \| \| \| \| (1,66)$^1$ \| \| \| \| \| \| 6000 \| 1,6 \| \| \| \| \| \| \| (1,53)$^1$ \| \| \| - nośność [kN] - materiał S250GD / S235JR - grubość powłoki antykorozjnej (0H1BN9)$^1$ - kształt i wymiary 12 (J)$^1$ specjalna \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 101 \| SD-MB3,0 (N-SD-MB3,0)' \| \| \| \| \| ### Deklarowane właściwości użytkowe. \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 7,2 \| \| \| \| \| (6,42)¹ \| \| \| \| \| 5,36 \| \| \| \| \| (5,30)¹ \| \| \| \| \| 4,8 \| \| \| \| \| (4,42)¹ \| \| \| \| \| 4,11 \| \| \| \| \| (3,79)¹ \| \| \| \| \| 3,6 \| \| \| \| \| (3,31)¹ \| \| \| \| \| 3,2 \| \| \| \| \| (2,94)¹ \| \| \| \| \| 2,88 \| \| \| \| \| (2,65)¹ \| \| \| \| \| 2,62 \| \| \| \| \| (2,41)¹ \| \| \| \| \| 2,4 \| \| \| \| \| (2,21)¹ \| \| \| \| \| 2,12 \| \| \| \| \| (2,02)¹ \| \| \| \| \| 1,83 \| S250GD / S235JR \| 12 \| spłnia \| \| (1,74)¹ \| (0H18N)¹ \| ()¹ \| \| \| 1,59 \| \| \| \| \| (1,51)¹ \| \| \| \| \| 1,4 \| \| \| \| \| (1,33)¹ \| \| \| \| \| 1,24 \| \| \| \| \| (1,18)¹ \| \| \| \| \| 1,1 \| \| \| \| \| (1,05)¹ \| \| \| \| \| 0,99 \| \| \| \| \| (0,94)¹ \| \| \| \| \| 0,89 \| \| \| \| \| (0,83)¹ \| \| \| \| \| 0,81 \| \| \| \| \| (0,77)¹ \| \| \| \| \| 0,74 \| \| \| \| \| (0,70)¹ \| \| \| \| \| 0,68 \| \| \| \| \| (0,64)¹ \| \| \| \| \| 0,62 \| \| \| \| \| (0,59)¹ \| \| \| \| \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozyjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 101 \| Profile montażowe SD (N-SD) \| \| \| \| \| \| \| \| 1000 \| 23,2 \| \| \| \| \| \| \| (21,34)¹ \| \| \| \| \| \| 1250 \| 18,56 \| \| \| \| \| \| \| (17,00)¹ \| \| \| \| \| \| 1500 \| 15,67 \| \| \| \| \| \| \| (14,23)¹ \| \| \| \| \| \| 1750 \| 13,26 \| \| \| \| \| \| \| (12,20)¹ \| \| \| \| \| \| 2000 \| 11,6 \| \| \| \| \| \| \| (10,67)¹ \| \| \| \| \| \| 2250 \| 10,31 \| \| \| \| \| \| \| (9,39)¹ \| \| \| \| \| \| 2500 \| 9,28 \| \| \| \| \| \| \| (8,54)¹ \| \| \| \| \| \| 2750 \| 8,44 \| \| \| \| \| \| \| (7,76)¹ \| \| \| \| \| \| 3000 \| 7,73 \| \| \| \| \| \| \| (7,11)¹ \| \| \| \| \| \| 3250 \| 7,14 \| \| \| \| \| \| \| (6,57)¹ \| \| \| \| \| \| 3500 \| 6,63 \| \| \| \| \| \| \| (6,05)¹ \| \| \| \| \| \| 3750 \| 6,19 \| \| \| \| \| \| \| (5,69)¹ \| \| \| \| \| \| 4000 \| 5,8 \| \| \| \| \| \| \| (5,34)¹ \| \| \| \| \| \| 4250 \| 5,46 \| \| \| \| \| \| \| (5,02)¹ \| \| \| \| \| \| 4500 \| 5,16 \| \| \| \| \| \| \| (4,74)¹ \| \| \| \| \| \| 4750 \| 4,88 \| \| \| \| \| \| \| (4,49)¹ \| \| \| \| \| \| 5000 \| 4,64 \| \| \| \| \| \| \| (4,27)¹ \| \| \| \| \| \| 5250 \| 4,42 \| \| \| \| \| \| \| (4,07)¹ \| \| \| \| \| \| 5500 \| 4,23 \| \| \| \| \| \| \| (3,88)¹ \| \| \| \| \| \| 5750 \| 4,04 \| \| \| \| \| \| \| (3,71)¹ \| \| \| \| \| \| 6000 \| 3,87 \| \| \| \| \| \| \| (3,56)¹ \| \| \| - nośność [kN] - materiał S250GD / S235JR - grubość powłoki antykorozyjnej (OH18N)¹ - kształt i wymiary 12 (-)¹ spelnia 101 SD-ME3,0 (N-SD-ME3,0)¹ \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| \| Profil montażowy ze stopką SS (N-SS) \| \| \| \| \| \| 102 \| SS-C2,0 (N-SS-C2,0)¹ \| 200 0,6 \| S235JR (0H18N9)¹ \| 12 (-)¹ \| spełnia \| \| \| \| 250 0,5 \| \| \| \| \| \| \| 300 0,4 \| \| \| \| \| \| \| 400 0,3 \| \| \| \| \| \| \| 500 0,2 \| \| \| \| \| \| SS-A2,0 (N-SS-A2,0)¹ \| 150 0,3 \| S235JR (0H18N9)¹ \| 12 (-)¹ \| spełnia \| \| \| \| 250 1,4 \| \| \| \| \| \| \| 300 1,2 \| \| \| \| \| \| \| 350 1 \| \| \| \| \| \| \| 450 0,8 \| \| \| \| \| \| \| 500 0,7 \| \| \| \| \| \| \| 750 0,5 \| \| \| \| \| \| \| 1000 0,4 \| \| \| \| \| \| SS-MG2,0 \| 240 1,1 \| S235JR \| 12 (-)¹ \| spełnia \| \| \| \| 320 0,9 \| \| \| \| \| \| \| 400 0,7 \| \| \| \| \| \| \| 480 0,6 \| \| \| \| \| \| \| 560 0,5 \| \| \| \| \| \| \| 800 0,2 \| \| \| \| \| \| \| 1040 0,1 \| \| \| \| \| \| SS-MF2,5 (N-SS-MF2,5)¹ \| 240 3,8 \| S235JR (0H18N9)¹ \| 12 (-)¹ \| spełnia \| \| \| \| 320 2,8 \| \| \| \| \| \| \| 480 1,9 \| \| \| \| \| \| \| 560 1,6 \| \| \| \| \| \| \| 800 1 \| \| \| \| \| \| \| 1040 0,9 \| \| \| \| \| \| SS-MH2,5 \| 320 5,5 \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| \| \| 480 3,7 \| \| \| \| \| \| \| 560 2,1 \| \| \| \| \| \| \| 800 2,2 \| \| \| \| \| \| \| 1040 1,7 \| \| \| \| \| \| SS-MB3,0 \| 240 4,8 \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| \| \| 320 3,6 \| \| \| \| \| \| \| 480 2,4 \| \| \| \| \| \| \| 560 2,1 \| \| \| \| \| \| \| 800 1,8 \| \| \| \| \| \| \| 1040 1,12 \| \| \| \| ¹ - nośność [kN] ² - materiał ³ - grubość powłoki antykorozjnej ⁴ - kształt i wymiary \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozjnej [mm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 103 \| Profil montażowe ze stopką SS90, SSD \| - \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 104 \| Profil montażowe ze stopką N-SS90, N-SSD \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 105 \| Wspomnik kątowy WKZ \| - \| S235JR \| 12 \| spełnia \| \| 106 \| Wspomnik kątowy N-WKZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 107 \| Kątowiki ZS \| - \| podkładka \| - \| spełnia \| \| 108 \| Stopki montażowe śiodłowe ST-S \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| \| ST-SA + SZ-A2.0 \| 1.7 \| \| \| \| \| \| ST-MF + SZ-MF2.5 \| 3.6 \| \| \| \| \| \| ST-MB + SZ-MB3.0 \| 4.3 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z profilem montażowym, w osi X) \| \| \| \| \| \| 109 \| Stopki montażowe śiodłowe N-ST-S \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 110 \| Stopki montażowe śiodłowe obrócone o 90° ST-S...90 \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 111 \| Stopki montażowe śiodłowe obrócone o 90° N-ST-S...90 \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 112 \| Stopki montażowe śiodłowe do profili podwójnych ST-S...D \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| \| ST-SMF-D + SD-MF2.5 \| 5.8 \| \| \| \| \| \| ST-SMB-D + SD-MB3.0 \| 6.6 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z profilem montażowym, w osi X) \| \| \| \| \| \| 113 \| Stopki montażowe śiodłowe do profili podwójnych N-ST-S...D \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 114 \| Stopki montażowe N-ST \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 115 \| Stopki montażowe N-ST \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 116 \| Stopki konstrukcyjne ST-M \| 4.0 \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 117 \| Stopki konstrukcyjne N-ST-M \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 118 \| Łączniki zewnętrzne do profili montażowych LSE \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| \| LSE-A + SZ-A2.0 \| 4 \| \| \| \| \| \| LSE-MF + SZ-MH2.5 \| 2.5 \| \| \| \| \| \| LSE-MB + SZ-MB3.0 \| 3 \| \| \| \| \| \| 2 x LSE-MF + SD-MH2.5 \| 5 \| \| \| \| \| \| 2 x LSE-MB + SD-MB3.0 \| 6 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z profilem montażowym, w osi X) \| \| \| \| \| \| 119 \| Łączniki zewnętrzne do profili montażowych NLSE \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 120 \| Łączniki wewnętrzny do profili montażowych LSE-A \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| \| LSE-A + SZ-A2.0 \| 4.5 \| \| \| \| \| 121 \| Łączniki wewnętrzny do profili montażowych NLSE-A \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 122 \| Płytki gniotowane średnie PG \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 123 \| Płytki gniotowane średnie NPG \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 124 \| Płytki gniotowane duże PGL \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 125 \| Płytki gniotowane duże N-PGL \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 126 \| Kształtki montażowe X, XX, XR \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 127 \| Kształtki montażowe N-X, N-XX, N-XR \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 128 \| Wsporniki montażowe równoramienne KT \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 129 \| Wsporniki montażowe równoramiennie N-KT \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 130 \| Trójkaty montażowe TR \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 131 \| Trójkaty montażowe N-TR \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Material \| Grubość powłoki antykorozyjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|-----------------------------------\|------------------\| \| 132 \| Nakrętki skośne NSS \| \| \| \| \| \| \| NSS-A-M6 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| NSS-A-M8 \| 2 \| \| \| \| \| \| NSS-A-M10 \| 2 \| \| \| \| \| \| (w kierunku osi Z) \| \| \| \| \| \| 133 \| Nakrętki skośne N-NSP\| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| \| Nakrętki prostokątne NSP \| \| \| \| \| \| \| NSP-A-M6 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| NSP-A-M8 \| 2 \| \| \| \| \| \| NSP-A-M10 \| 1,8 \| \| \| \| \| \| (w kierunku osi Z) \| \| \| \| \| \| 134 \| Nakrętki prostokątne N-NSP \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| \| Nakrętki zatkowane NSZ \| \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M6 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| NSZ-MF-M10 \| 2 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M12 \| 2 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M16 \| 2 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z profiliem o grubości 1,5mm, w osi Z) \| \| \| \| \| \| 135 \| NSZ-MF-M9 \| 4 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M10 \| 4 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M12 \| 4 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M16 \| 4 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z profiliem o grubości 2mm, w osi Z) \| \| \| \| \| \| 136 \| NSZ-MB-M6 \| 5 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M10 \| 5 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M12 \| 5 \| \| \| \| \| \| NSZ-MF-M16 \| 8 \| \| \| \| \| \| NSZ-MB-M9 \| 5 \| \| \| \| \| \| NSZ-MB-M10 \| 5 \| \| \| \| \| \| NSZ-MB-M12 \| 5 \| \| \| \| \| \| NSZ-MB-M16 \| 8 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z profiliem o grubości 2,5-3,0mm, w osi Z) \| \| \| \| \| \| 137 \| Nakrętki otworzane N-NSZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| \| Elementy skrętne z nakrętką prostokątną ES \| \| \| \| \| \| \| ESA-M6 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| ESA-M8 \| 2 \| \| \| \| \| \| ESA-M10 \| 1,8 \| \| \| \| \| \| (w osi Z) \| \| \| \| \| \| 138 \| Elementy skrętne z nakrętką prostokątną N-ES \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| \| Elementy skrętne z nakrętką skośną ESS \| \| \| \| \| \| \| ESS-A-M6 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| ESS-A-M8 \| 2 \| \| \| \| \| \| ESS-A-M10 \| 2 \| \| \| \| \| \| (w osi Z) \| \| \| \| \| \| Zasadnicze charakterystyki wyrobu budowlanego dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań. \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozyjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 141 \| Elementy skrętne z nakrętką skośną N-ESZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 142 \| Elementy skrętne z nakrętką ząbkowaną ESZ \| ESZ-MF-M8 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| ESZ-MF-M10 \| 2 \| \| \| \| ESZ-MF-M12 \| 2 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 1,5mm, w osi Z) \| \| \| \| \| ESZ-MF-M8 \| 4 \| \| \| \| ESZ-MF-M10 \| 4 \| \| \| \| ESZ-MF-M12 \| 4 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 2mm, w osi Z) \| \| \| \| \| ESZ-MF-M8 \| 5 \| \| \| \| ESZ-MF-M10 \| 5 \| \| \| \| ESZ-MF-M12 \| 5 \| \| \| \| ESZ-MB-M8 \| 5 \| \| \| \| ESZ-MB-M10 \| 5 \| \| \| \| ESZ-MB-M12 \| 5 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 2,5-3,0mm, w osi Z) \| \| \| \| 143 \| Elementy skrętne z nakrętką ząbkowaną N-ESZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 144 \| Elementy załączaskowe EZP \| EZP-MF-M8 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| EZP-MF-M10 \| 2 \| \| \| \| EZP-MF-M12 \| 2 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 1,5mm, w osi Z) \| \| \| \| \| EZP-MF-M8 \| 4 \| \| \| \| EZP-MF-M10 \| 4 \| \| \| \| EZP-MF-M12 \| 4 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 2mm, w osi Z) \| \| \| \| \| EZP-MF-M8 \| 5 \| \| \| \| EZP-MF-M10 \| 5 \| \| \| \| EZP-MF-M12 \| 8 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 2,5-3,0mm, w osi Z) \| \| \| \| 145 \| Elementy załączaskowe N-EZP \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 146 \| Elementy załączaskowe ze śrękinią i podkładką stalową EZ \| EZ-MF-M8 \| 2 \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| \| EZ-MF-M10 \| 2 \| \| \| \| EZ-MF-M12 \| 2 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 1,5mm, w osi Z) \| \| \| \| \| EZ-MF-M8 \| 4 \| \| \| \| EZ-MF-M10 \| 4 \| \| \| \| EZ-MF-M12 \| 4 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 2mm, w osi Z) \| \| \| \| \| EZ-MF-M8 \| 7 \| \| \| \| EZ-MF-M10 \| 7 \| \| \| \| EZ-MF-M12 \| 7 \| \| \| \| (w połączeniu z profilem o grubości 2,5-3,0mm, w osi Z) \| \| \| \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kn] \| Material \| Grubość powłoki antykorozjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|----------------------------------\|------------------\| \| 147 \| Elementy załączaskowe ze sprężyną i podkładką stalową N-EZ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 148 \| Podkładki do profili PDC \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 149 \| Podkładki do profili N-PDC \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 150 \| Węspomik przegubowy WP \| 8,0 \| S235JR \| 8 \| spełnia \| \| 151 \| Węspomik przegubowy NWP \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 152 \| Nakrętki oczkowe żelazne NO \| 4 \| żelivo \| 8 \| spełnia \| \| \| NO-M10 \| 4 \| \| \| \| \| 153 \| Nakrętki oczkowe stalowe NO-ST \| 6 \| S235JR \| 8 \| spełnia \| \| \| NO-ST-M10 \| 8 \| \| \| \| \| 154 \| Nakrętki oczkowe stalowe N-NO-ST \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 155 \| Pręty gnisiotowane M \| - \| 4,8 \| 5 \| spełnia \| \| 156 \| Pręty gnisiotowane NM \| - \| A270 \| - \| spełnia \| \| 157 \| Podkładki okrągłe PD, PD-...,M, PD-...,P \| - \| DC01/S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 158 \| Podkładki okrągłe N-PD, N-PD-...,M, N-PD-...,P \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 159 \| Złącza gnisiotowane ZL \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 160 \| Złącza gnisiotowane N-ZL \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 161 \| Złącza redukcyjne z gwintem wewnętrznym RWW \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 162 \| Złącza redukcyjne z gwintem wewnętrznym N-RWW \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 163 \| Złącza redukcyjne z gwintem wewnętrznym i zewnętrznym RZW \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 164 \| Złącza redukcyjne z gwintem wewnętrznym i zewnętrznym N-RZW \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 165 \| Klamry stalowe do profili hutniczych KLM \| 6 \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| \| KLM-M10 + SZMF2,5 \| \| \| \| \| \| \| KLM-MF + SZMF2,5 \| 8 \| \| \| \| \| \| KLM-MB + SZMB3,0 \| 8 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z problemem montażowym) \| \| \| \| \| \| 166 \| Klamry stalowe do profili hutniczych N-KLM \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 167 \| Klamry żelazne do profili hutniczych KLM M \| 7,5 \| żelivo \| 10 \| spełnia \| \| \| KLM-M10 + SZMF2,5 \| 7,5 \| \| \| \| \| \| KLM-M12 + SZMF2,5 \| 8,5 \| \| \| \| \| \| (w połączeniu z problemem montażowym) \| \| \| \| \| \| 168 \| Zaciśki nośne żelazne z gwintem metrycznym o oznaczeniu KLZ \| 2 \| żelivo \| 10 \| spełnia \| \| \| KLZ-M10 \| 2 \| \| \| \| \| \| KLZ-M12 \| 2,5 \| \| \| \| \| \| KLZ-M12 \| 5 \| \| \| \| \| \| KLZ-MR \| 7,5 \| \| \| \| \| 169 \| Zaciśki nośne żelazne z otworem przelotowym KLP \| 2 \| żelivo \| 10 \| spełnia \| \| \| KLP-M10 \| 2 \| \| \| \| \| \| KLP-M10 \| 2,5 \| \| \| \| \| \| KLP-M12 \| 5 \| \| \| \| \| 170 \| Zaciśki nośne stalowe z gwintem metrycznym WKH \| 1,5 \| DC01 \| 10 \| spełnia \| \| \| WKH-M10 \| 1,5 \| \| \| \| \| \| WKH-M10-P \| 1,5 \| \| \| \| \| \| WKH-M10-P \| 1,5 \| \| \| \| \| Poz. \| Oznaczenie elementu \| Nośność [kN] \| Materiał \| Grubość powłoki antykorozjnej [μm] \| Kształt i wymiary \| \|------\|---------------------\|--------------\|----------\|----------------------------------\|-----------------\| \| 171 \| Zaciśki nośne stalowe z gwintem metalicznym N-WKH \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 172 \| Zaciśki nośne stalowe z otworem przełotowym ZNP \| ZNP-M8 \| 3 \| DX51D/DC01 \| 10 \| spełnia \| \| \| \| ZNP-M10 \| 5,6 \| \| \| \| \| \| \| ZNP-M12 \| 5 \| \| \| \| \| \| \| ZNP-M16 \| 10 \| \| \| \| \| 173 \| Zaciśki nośne stalowe z otworem przełotowym N-ZNP \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 174 \| Nakładki zabezpieczające NŽ \| - \| DC01 \| 10 \| spełnia \| \| 175 \| Nakładki zabezpieczające o oznaczeniu N-NŽ \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 176 \| Łęczniki uchylne o oznaczeniu TRP \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 177 \| Łęczniki uchylne o oznaczeniu N-TRP \| - \| OH18N9 \| - \| spełnia \| \| 178 \| Wkręty dwugniotowe WK \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 179 \| Wkręty dwugniotowe N-WK \| - \| A2-70 \| - \| spełnia \| \| 180 \| Wkręty dwugniotowe z kolnierzem WK-...-KL \| - \| S235JR \| 5 \| spełnia \| \| 181 \| Wkręty dwugniotowe z kolnierzem N-WK-...-KL \| - \| A2-70 \| - \| spełnia \| \| 182 \| Wiązomiki do grzejników aluminiowych WK \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 183 \| Wiązomik do grzejników WG-S \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| \| 184 \| Konsola do grzejników UP-WG \| - \| S235JR \| 10 \| spełnia \| 1 dotyczy wyrobów wykonanych z materiału nierdzewnego. \| Zasadnicze charakterystyki wyrobu budowlanego dla zamierzonego zastosowania lub zastosowań \| Deklarowane właściwości użytkowe \| \|------------------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------\| \| \| material \| zakres temperatur [°C] \| \| \| EPDM \| -40 do + 120 \| \| \| PVC \| -30 do + 90 \| \| \| silikon \| -60 do + 250 \| \| \| PE (spieniony) \| -30 do + 110 \| \| \| kauczuk (syntetyczny) \| -50 do + 105 \| \| \| PUR/PIR \| -50 do + 120 \| 9. Właściwości użytkowe określonego powyżej wyrobu są zgodne z wszystkimi wymienionymi w pkt 8 deklarowanymi właściwościami użytkowymi. Niniejsza krajowa deklaracja właściwości użytkowych wydana zostaje zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych, na wyłączną odpowiedzialność producenta. Deklaracja została wydana na podstawie AT-15-8148/2015. W imieniu producenta podpisał(a): Tomasz Wardowski, Kierownik ds. Technicznych, Z-ca Kierownika Produkcji (imię i nazwisko oraz stanowisko) Wilimowo, 08.03.2017 (miejsce i data wydania) Tomasz Wardowski (podpis) 1) Zgodnie z krajowymi systemami oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych określonymi w § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. poz. 1966) producent określa typ wyrobu budowlanego, dla którego sporządza on krajową deklarację właściwości użytkowych. Sposób oznaczenia tak określonego typu wyrobu budowlanego w krajowej deklaracji właściwości użytkowych ustala producent. Oznaczenie to należy powiązać z typem wyrobu, a więc z zestawem poziomów lub klas właściwości użytkowych oraz zamierzonym zastosowaniem wyrobu, określonymi w krajowej deklaracji. Oznaczenie powinno być niepowtarzalne w odniesieniu do typów wyrobów budowlanych produkowanych przez danego producenta. 2) Wypełnić, jeżeli jednostka certyfikująca lub laboratorium/laboratoria brały udział w zastosowanym krajowym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego. 3) W przypadku zastosowania przepisu § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 niniejszego rozporządzenia, w kolumnie trzeciej należy wskazać, który z wyżej wymienionych przepisów w odniesieniu do zasadniczej charakterystyki wyrobu został zastosowany.	791d95bd-01ba-4d7f-96a7-242baca69a43	finepdfs	1.140625	CC-MAIN-2021-31	https://novoterm-poznan.pl/wp-content/uploads/2021/05/20180202124107-01_2017_itb.pdf	2021-07-30T09:58:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-31/segments/1627046153966.52/warc/CC-MAIN-20210730091645-20210730121645-00610.warc.gz	431,527,907	0.958938	0.999763	0.999763	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "un...	pol_Latn	{}	true	[ 1681, 3638, 9501, 15267, 20656, 22098, 23493, 28163, 32773, 38653, 41910, 42957, 44151, 45373, 50621, 55847, 59819, 65020, 69671, 73187, 78141, 80082, 84318, 88150, 90028 ]	3	0
II SZKOŁA EDUKACJI MIĘDZYKULTUROWEJ „Wzmacnianie potencjału osobowego dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji" Tykocin, 2022 rok Szanowni Państwo, Na przestrzeni ostatnich lat obserwujemy intensyfikację migracji do Polski, co dotyczy to również województwa podlaskiego. W związku z tym w szkołach znacznie wzrosła liczba uczniów z doświadczeniem migracji, pochodzących głównie ze Wschodu (Białoruś, Ukraina). Są to osoby zarówno z rodzin migrantów ekonomicznych, jak i przymusowych. Bez względu na typ migracji, często zdarza się, że ich przyjazd do Polski jest/był przemyślany oraz poprzedzony wcześniejszym przygotowaniem (m.in. językowym). W ostatnim czasie, w związku z agresją Rosji na Ukrainę, znacznie poszerzyła się grupa osób uciekających przed wojną. Zmiana specyfiki migracji stawia przed polską szkołą nowe wyzwania. Wyniki badań partycypacyjnych zrealizowanych wśród uczniów m.in. z Białorusi i Ukrainy uczęszczających do białostockich szkół podstawowych pokazują, że dysponują oni ogromnym potencjałem osobowym (Młynarczuk-Sokołowska, 2021). Ta grupa uczniów jest w dużej mierze zmotywowana do podejmowania różnego rodzaju działań na rzecz własnego rozwoju, szkoły do której uczęszczają, rówieśników oraz społeczności lokalnej (w tym środowiska migracyjnego). Optymalizacja procesów edukacji i integracji dzieci i młodzieży ze środowiska migracyjnego wymaga jednak systematycznych i przemyślanych działań. Z jednej strony potrzebują oni wsparcia w zakresie nauki języka polskiego jako obcego oraz wyrównywania różnic programowych z niektórych przedmiotów. Z drugiej strony natomiast, zagadnienia realizowane w polskich szkołach, w ramach części przedmiotów zostały już przez nich opanowane w krajach pochodzenia, co wiąże się z koniecznością ich powtarzania „od nowa". Jeszcze inaczej może wyglądać sytuacja osób, które rozpoczynają realizację obowiązku szkolnego w Polsce z bagażem trudnych doświadczeń związanych z wojną, prześladowaniami, dyskryminacją, itd. W kontekście powyższego z inicjatywy Fundacji Otwartej Edukacji, Katedry Edukacji Międzykulturowej i Elementarnej Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku oraz Szkoły Podstawowej nr 20 w Białymstoku, w interdyscyplinarnym gronie teoretyków i praktyków, zostanie podjęta refleksja nad rozpoznawaniem potrzeb dzieci i młodzieży ze środowiska migracyjnego oraz projektowaniem efektywnych działań edukacyjnych. Edukacja powinna stanowić płaszczyznę budowania podmiotowości i autonomii wszystkich uczniów oraz wzmacniania ich potencjału osobowego, tak, aby mogli oni z twórczym zaangażowaniem partycypować w szeroko rozumianym życiu społecznym. Udział w Szkole umożliwi: * nabycie wiedzy na temat zasobów i trudności uczniów z doświadczeniem migracji oraz możliwości optymalizacji procesów edukacji i integracji w środowisku zróżnicowanym kulturowo; * nabycie wiedzy na temat sytuacji w krajach pochodzenia dzieci i młodzieży ze środowiska migracyjnego oraz powodów migracji do Polski; * rozwój umiejętności diagnozowania potrzeb uczniów ze środowiska migracyjnego oraz projektowania procesu edukacyjno-wychowawczego w szkole zróżnicowanej kulturowo; * rozwój umiejętności wzmacniania cech liderskich wśród dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji (w kontekście pracy na rzecz własnego środowiska i społeczności lokalnej). Serdecznie zapraszamy do udziału w Szkole, Mentor II Szkoły Edukacji Międzykulturowej, dr Anna Młynarczuk-Sokołowska INFORMACJE ORGANIZACYJNE * Termin Program Szkoły będzie realizowany podczas dwóch zjazdów. Pierwszy odbędzie się w dniach 8 – 10 kwietnia 2022 r., drugi w terminie 6 – 7 maja 2022 r. * Organizator Fundacja Otwartej Edukacji, Katedra Edukacji Międzykulturowej i Elementarnej Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku, Szkoła Podstawowa nr 20 w Białymstoku. * Miejsce Tykocin, Alumnat Restauracja i Noclegi, ul. Poświętna 1, http://alumnat.eu/ * Adresaci Szkoły Osoby związane z edukacją: nauczyciele, pedagodzy, edukatorzy, wolontariusze, itd. * Rekrutacja uczestników Osoby zainteresowane udziałem w Szkole proszone są o przesłanie karty zgłoszenia (zob. załącznik 1) wraz z załącznikiem 2 (dostępne na stronach: http://www.otwartaedukacja.org.pl/, https://noe.uwb.edu.pl/) do dnia 29 marca 2022 r. na adres email: email@example.com. W temacie prosimy wpisać: „II Szkoła EM". O zakwalifikowaniu do udziału w działaniu będą decydować informacje zawarte w karcie zgłoszenia. Prosimy o dostarczenie oryginału załączników 1 i 2 na pierwszy zjazd. * Warunki uczestnictwa − Każdy z uczestników Szkoły będzie zobowiązany do opracowania (pod opieką mentora i trenerów II SEM) autorskiego scenariusza dotyczącego tematyki międzykulturowej i/lub praw człowieka, który umożliwi realizację inicjatywy edukacyjnej wspierającej proces edukacji i/lub integracji dzieci/młodzieży z doświadczeniem migracji w swoim miejscu pracy. − Uczestnicy otrzymają dyplom potwierdzający udział w II SEM. Warunkiem zaliczenia kursu będzie przedstawienie krótkiego sprawozdana z przeprowadzonego działania edukacyjnego oraz udział w dwóch zjazdach. * Kontakt dr Anna Młynarczuk-Sokołowska (mentor II SEM), email: firstname.lastname@example.org Udział w II SEM jest bezpłatny. Organizatorzy pokrywają koszt zakwaterowania, wyżywania oraz materiałów szkoleniowych. Nie pokrywają kosztów dojazdu. Inicjatywa została objęta honorowym patronatem Jego Magnificencji Rektora Uniwersytetu w Białymstoku WYKŁADOWCY I TRENERZY II SZKOŁY EDUKACJI MIĘDZYKULTUROWEJ: Zajęcia będą prowadzić teoretycy i praktycy, którzy zajmują się różnymi aspektami integracji uczniów z doświadczaniem migracji oraz edukacją międzykulturową: prof. zw. dr hab. Jerzy Nikitorowicz – pedagog, kierownik Katedry Edukacji Międzykulturowej i Elementarnej Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku, wieloletni dziekan Wydziału Pedagogiki i Psychologii, rektor Uniwersytetu w Białymstoku (w latach 2005 – 2012), przewodniczący Zespołu Pedagogiki Kultury i Edukacji Międzykulturowej KNP PAN, członek prezydium KNP PAN. Od lat zaangażowany w działania Stowarzyszenia Wspierania Edukacji Międzykulturowej. Członek Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, International Academy of National Minorites Research, ciał redakcyjnych i programowych periodyków naukowych, np. „The Educational Review", „Pogranicze. Studia Społeczne". Autor wielu monografii i artykułów z zakresu edukacji regionalnej, wielo- i międzykulturowej („Etnopedagogika w kontekście wielokulturowości i ustawicznie kształtującej się tożsamości" (2017), Kraków; „Kreowanie tożsamości dziecka. Wyzwania edukacji międzykulturowej", 2005, Gdańsk; „Pogranicze – Tożsamość – Edukacja Międzykulturowa" 1999, Białystok), organizator cyklicznych konferencji z zakresu edukacji międzykulturowej. Za pracę w obszarze edukacji międzykulturowej został m.in. laureatem nagrody „Zasłużony dla Tolerancji" (2012) przyznawanej przez Fundację Ekumeniczną „Tolerancja", otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2015), itd. prof. UwB dr hab. Wioleta Teresa Danilewicz – pedagog społeczny. Zainteresowania badawcze skupia wokół doświadczeń współczesnej rodziny, jej przemian., postaw wobec nich. Szczególną uwagę zwraca na społeczne (w tym rodzinne) konsekwencje migracji międzynarodowych. Jest autorką kilkudziesięciu publikacji (monografii, artykułów) dotyczących tej problematyki oraz z zakresu innych zagadnień pedagogiki społecznej., np. postaw wobec aktualnych zjawisk społecznych m.in.: „Sytuacja życiowa dziecka w rodzinie migracyjnej" (2006), „Oblicza współczesności w perspektywie pedagogiki społecznej" (2009), „Rodzina ponad granicami. Transnarodowe doświadczenia wspólnoty rodzinnej" (2010), za którą otrzymała nagrodę im. Ireny Lepalczyk; W. Danilewicz, W. Theiss (red.), „Pedagogika społeczna wobec zagrożeń człowieka i idei sprawiedliwości społecznej" (2014); „Dorosłe dzieci migrantów o praktykach rodzinnej codzienności" (2021). Od 2018 roku jest redaktorem naczelnym czasopisma naukowego „Polish Journal of Educational Studies". Pełniła funkcję zastępcy Przewodniczącej Zespołu Pedagogiki Społecznej przy Komitecie Nauk Społecznych PAN (2016 – 2020). Od 2020 roku jest specjalistą przy KNP PAN. Jest kierownikiem Zakładu Pedagogiki Społecznej na Wydziale Nauk o Edukacji UwB. W latach 2012-2020 pełniła funkcję Prodziekan ds. Nauki na Wydziale Nauk o Edukacji UwB. Jest Senatorem UwB (lata 2020 – 2024). dr Anna Młynarczuk-Sokołowska – pedagog-kulturoznawca, adiunkt w Katedrze Edukacji Międzykulturowej i Elementarnej Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku, wiceprezes Zarządu Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku (2010– 2019), doradca międzykulturowy w Fundacji Dialog (2012–2015). Jako teoretyk i praktyk zajmuje się edukacją międzykulturową. Jest autorką publikacji naukowych i metodycznych z tego zakresu (m.in. „Od Obcości do Inności…" (2015), „Kulturowe konteksty dzieciństwa…" 2018 (współautor: A. Kożyczkowska), realizatorką/kierownikiem projektów naukowych i społecznych (np. „Międzykulturowa edukacja nieformalna w Polsce…" NCN). Zainicjowała i współtworzyła dwie innowacje pedagogiczne (Przygody Innego: innowacja metodyczna i programowa (1), metoda międzykulturowego portfolio: innowacja metodyczna (2)), itd. Od 14 lat pracuje z osobami z doświadczeniem migracji (z Czeczenii, Ukrainy, itd.). W związku z zaangażowaniem na rzecz edukacji międzykulturowej została m.in. laureatką pierwszego miejsca w World Organization for Early Childhood Education OMEP oraz otrzymała stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dla Wybitnych Młodych Naukowców na lata 2018–2020. dr Katarzyna Sztop-Rutkowska – wykładowczyni w Instytucie Socjologii UwB, od lat zajmującej się tematem wielokulturowości, pamięci społecznej oraz relacji polsko-żydowskich. Oprócz pracy badawczej, aktywistka społeczna, obecnie wiceprezeska Fundacji SocLab i stowarzyszenia Egala. W październiku 2021 utworzyła i koordynuje białostocką Grupę Granica, od początku zaangażowana również w program badawczy Badaczki i Badacze na Granicy, który skupia naukowców z całej Polski wokół tematu kryzysu humanitarnego na granicy polsko-białoruskiej. Prowadzi podcast socjologiczny „Z pewnością". dr Katarzyna Szostak-Król – językoznawca, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 26 im. S. Staszica w Białymstoku, lektorka Szkoły Języka i Kultury Polskiej „Pollando" na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Od kilku lat pracuje w charakterze lektora języka polskiego jako obcego z dziećmi i dorosłymi z doświadczeniem migracyjnym. Jest autorką, współautorką i redaktorką publikacji z zakresu edukacji międzykulturowej (m.in. „Przygody Innego. Bajki w edukacji międzykulturowej", 2011) oraz metodyki nauczania języka polskiego jako obcego (m.in. „Zrozumieć Innego. Międzykulturowa kompetencja komunikacyjna w procesie uczenia się języka polskiego jako obcego", 2015; „Polski na dzień dobry. Program nauczania języka polskiego jako drugiego wspomagający nauczycieli w pracy z uczniami z doświadczeniem migracyjnym w oddziałach przygotowawczych w szkole podstawowej", 2020). mgr Mariusz Maciej Sokołowski – socjolog, historyk, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 20 im. gen. Władysława Sikorskiego w Białymstoku, prezes Fundacji Otwartej Edukacji. Uczestnik i koordynator projektów poświęconych edukacji o wielokulturowości i lokalnej historii. Inicjator i koordynator wymian międzynarodowych (m.in. z Ukrainą, Gruzją) oraz projektów obywatelskich. Autor, współautor oraz redaktor publikacji naukowych i metodycznych poświęconych pamięci społecznej i wielokulturowości. Wyróżniony w 2020 r. nagrodą Ośrodka „Karta" im. Katarzyny Miernickiej za działania na rzecz pamięci historycznej służące wspólnocie obywatelskiej. mgr Marta Piegat-Kaczmarczyk – jest psycholożką międzykulturową, członkinią zarządu fundacji Polskie Forum Migracyjne, terapeutką TSR w trakcie certyfikacji oraz Ambasadorką metody Kids Skills w Helsinki Brief Therapy Institute. Pracuje z dziećmi i rodzinami uchodźczymi, wielokulturowymi od ponad 20 lat. Prowadzi grupy wsparcia i warsztaty dla rodziców, wspiera dzieci i młodzież po doświadczeniach traumy, przemocy, dyskryminacji. Realizuje szkolenia dla profesjonalistów pracujących z dziećmi. mgr Anna Huminiak – trenerka w projektach dialogu polskoniemieckiego, polsko-izraelskiego, polsko-białoruskiego oraz szkoleniach międzykulturowych i międzyreligijnych dla osób pracujących z młodzieżą, jak również szkoleń dla nauczycieli w działaniach przeciwdziałających wykluczeniu i przemocy w szkole. Prowadzi zajęcia dla studentów i studentek kierunków pedagogicznych z edukacji międzykulturowej w projekcie PolskoNiemieckiej Współpracy Młodzieży (PNWM) i Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (FRSE) „Między Innymi". Szkoli wolontariuszy zagranicznych oraz koordynatorów programu Europejski Korpus Solidarności. Jest współautorką programów „Edukacja globalna dzieci zmienia nasz świat" (szkolenia dla kadry przedszkoli), „Wielopoziomowe działania edukacyjne na rzecz społeczności romskiej z terenu Dolnego Śląska" oraz „Wrocław – Mikrokosmos" – programu budowania wrażliwości kulturowej wśród młodzieży szkolnej. Jest absolwentką Szkoły Trenerów Organizacji Pozarządowych STOP oraz studiów podyplomowych Pedagogiki Teatru IKP UW i IT. mgr Alina Tkaczyk – z wykształcenia nauczyciel historii i prawoznawstwa, absolwentka Uniwersytetu Pedagogicznego w Kamieńcu Podolskim (Ukraina). Od 2018 roku, z ramienia Fundacji Dialog, pracuje jako asystentka międzykulturowa na teranie białostockich szkół (SP 45, SP4, SP 44). Wspiera dzieci i młodzież z doświadczeniem migracji w procesie adaptacji społecznokulturowej towarzysząc im na co dzień w szkole. Współpracuje z kadrą pedagogiczną w zakresie tłumaczenia zadań, poleceń szkolnych itd., z języka ukraińskiego i rosyjskiego na język polski. Jest mediatorką pomiędzy społecznością szkoły a środowiskiem migracyjnym. Uczestniczyła w wielu szkoleniach dotyczących pracy w środowisku zróżnicowanym kulturowo. Ukończyła Szkołę Liderów (2021, Fundacja Otwarta Edukacja), w ramach której zrealizowała autorski projekt „Szczęśliwe dzieci". Wspierała organizację badań partycypacyjnych rozpoznających sytuację szkolną dzieci i młodzieży z doświadczaniem migracji (Fundacja Otwarta Edukacja, Uniwersytet w Białymstoku 2021), współtworzyła inicjatywę "Справочник Белоруса в Польше" zrealizowaną w ramach projektu „Solidarni z Białorusią" (Fundacja „Okno na Wschód" 2020). Aleh Yurchyk – absolwent Białoruskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego (2009) oraz Białoruskiego Państwowego Uniwersytetu Ekonomicznego (2015). Autor kilku artykułów o historii Zachodniej Białorusi w pierwszej połowie XX wieku. Pracował jako nauczyciel języka angielskiego i historii. Ze względu na niestabilną sytuację polityczną na Białorusi przeniósł się wraz z rodziną do Polski. W obliczu problemów, jakie dwoje własnych dzieci miało z adaptacją w polskiej szkole podstawowej, zaczął pracować nad ich rozwiązaniem. Od 2021 roku, z ramienia Fundacji Polza, pracuje na terenie białostockich szkół jako asystent uczniów z doświadczeniem migracji, ułatwiając im przejście przez proces adaptacyjny. mgr Dorota Paszyńska – absolwentka Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Na UW ukończyła też studia podyplomowe z zakresu glottodydaktyki (moduł programowy – dydaktyka języka polskiego jako obcego). Zdobytą wiedzę teoretyczną postanowiła zweryfikować w praktyce, założyła więc własną szkołę językową (www.polishpolish.pl). Prowadzi ją do dziś, ucząc polskiego pracujących w Warszawie cudzoziemców z różnych obszarów kulturowych, także pozaeuropejskich. Równolegle prowadzi zajęcia w Polskim Instytucie Językowym w Warszawie. Pracuje też jako egzaminatorka na państwowym egzaminie certyfikatowym z języka polskiego jako obcego. Jednak zajęciem dającym jej najwięcej satysfakcji jest praca w szkole podstawowej (przedtem gimnazjum) przy ul. Raszyńskiej. Szkoła to szczególna – powstała w latach dziewięćdziesiątych jako kolejna inicjatywa zespołu nauczycieli, którzy stworzyli w 1989 roku legendarną już dziś „Bednarską" – pierwsze w kraju społeczne liceum z autorskim programem nauczania i wychowania. „Szczególność" tej szkoły przejawia się przede wszystkim w troskliwym stosunku do dzieciaków, zwłaszcza tych, którym los nie poskąpił różnorakich nieszczęść. Wśród uczniów spotkamy tam dzieci uchodźców, wychowanków placówek opiekuńczych. Praca z nimi to niekiedy wyzwanie dla nauczyciela, ale i ogromna satysfakcja, gdy pojawiają się jej efekty i nadzieja na lepszą przyszłość wychowanków. Dlatego tak duże znaczenie mają autorskie rozwiązania programowe i metodyczne – bez nich w tym naprawdę trudnym, często dalekim kulturowo środowisku – szanse na przyszły sukces dziecka byłyby zdecydowanie mniejsze. mgr inż. Alicja Dybowska – nauczycielka matematyki w Zespole Szkół „Bednarska" w Warszawie, aktualnie w Szkole Podstawowej „Bednarska" (terytorium Raszyńska). Po kilku latach od ukończenia Politechniki Warszawskiej, rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Pedagogicznej, w zakresie „Niekonwencjonalnych Metod Nauczania". Ze Szkołą „Bednarska" jest związana zawodowo od 1999 roku. Od 2002 roku pracuje z dziećmi z doświadczeniem uchodźstwa. Angażuje się również w działania wspierające środowisko rodziców. Uczyła m.in. czeczeńskie kobiety języka polskiego w ramach „świetlicy dla uchodźców" z ośrodków pobytowych z okolic Warszawy. mgr Katarzyna Potoniec – z wykształcenia jest politologiem (Collegium Civitas, specjalność: zarządzenie integracją międzykulturową) oraz pedagogiem (UwB, specjalność: pedagogika opiekuńczo-wychowawcza). Aktualnie kontynuuje swoją edukację w ramach Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu w Białymstoku. Od 2007 roku związana jest z tematyką migracji i integracji cudzoziemców oraz edukacji dzieci z doświadczeniem migracji i edukacji międzykulturowej. Tworzy, realizuje i koordynuje projekty społeczne z tych obszarów, adresowane zarówno do uchodźców i migrantów, jak i społeczności przyjmującej. Jest autorką, współautorką i realizatorką projektów edukacyjnych, np. Przygody Innego. Autorka badań, raportów i artykułów naukowych dotyczących edukacji dzieci cudzoziemskich, edukacji międzykulturowej i integracji cudzoziemców. Prezeska Stowarzyszenia Egala, zajmującego się tematyką migracji. Członkini zespołu koordynującego projekt Badacze i Badaczki na Granicy, podejmującego tematykę kryzysu humanitarnego na granicy polsko-białoruskiej. W latach 2017 – 2020 współpracowała z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako ekspertka w obszarze integracji cudzoziemców. Uczestniczka wielu wizyt studyjnych poświęconych integracji cudzoziemców (m.in. w Portugalii, Czechach, Finlandii, Kanadzie). Załącznik 1. KARTA ZGŁOSZENIA II SZKOŁA EDUKACJI MIĘDZYKULTUROWEJ „Wzmacnianie potencjału osobowego dzieci i młodzieży z doświadczeniem migracji" Tykocin, 2022 r. Imię: Nazwisko: Reprezentowana instytucja: Adres do korespondencji: E-mail: Telefon: Prosimy krótko scharakteryzować Pani/Pana doświadczenie w zakresie pracy z dziećmi i młodzieżą ze środowiska migracyjnego i/lub edukacji międzykulturowej Proszę wyjaśnić krótko dlaczego zdecydowała się Pani/zdecydował się Pan na udział w Szkole Jakie są Pani/Pana oczekiwania zawiązane z udziałem w Szkole? Proszę napisać krótko jak zamierza Pani/Pan wykorzystać wiedzę i umiejętności nabyte w trakcie udziału w Szkole Uwagi dotyczące specjalnych potrzeb (w tym żywieniowych) Kartę zgłoszenia należy wysłać emailem na adres: email@example.com do dnia 29 marca 2022 r. W temacie prosimy wpisać: „II Szkoła EM". W przypadku zaakceptowania mojego zgłoszenia wyrażam zgodę na udział w II SEM, zobowiązuję się do uczestnictwa w całym działaniu, przygotowania scenariusza działania edukacyjnego oraz krótkiego sprawozdania z jego realizacji. Data i miejsce:........................................................ Podpis:.................................................................... Załącznik 2. Obowiązek informacyjny w związku z przetwarzaniem danych osobowych dla uczestników projektu „Siła społeczności tkwi w różnorodności – wsparcie liderów lokalnych", działanie: II Szkoła Edukacji Międzykulturowej (dalej: II SEM) 1. Administratorem danych osobowych jest Fundacja Otwarta Edukacja (dalej: „Administrator"), z siedzibą: ul. 1000-lecia Państwa Polskiego 56/6, 15-111 Białystok. Z Administratorem można się kontaktować pisemnie, za pomocą poczty tradycyjnej na adres: ul. 1000-lecia Państwa Polskiego 56/6, 15 – 111 Białystok lub drogą emailową pod adresem: firstname.lastname@example.org. 2. Dane osobowe są przetwarzane na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych). 3. Przetwarzanie odbywa się w związku z: a) promowaniem realizacji II SEM oraz działalności Administratora poprzez utrwalenie i rozpowszechnienie wizerunku w postaci nagrań video oraz zdjęć, nagrań głosowych na stronach internetowych, w mediach społecznościowych Administratora – art. 6 ust. 1 lit. a RODO, b) wysyłaniem informacji o II SEM oraz działalności Administratora – art. 6 ust. 1 lit. a RODO, c) rekrutacją i udziałem we wsparciu w ramach II SEM – art. 6 ust. 1 lit. b RODO, d) sprawozdawczością i rozliczeniem projektu – art. 6 ust. 1 lit. C. 4. Dane osobowe nie pochodzą od stron trzecich. 5. Administrator nie zamierza przekazywać danych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej. 6. Administrator będzie przekazywał dane osobowe innym podmiotom, tylko na podstawie przepisów prawa, w tym organom kontrolnym lub umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych. Dane osobowe ponadto zostaną przekazane do dostawców usług teleinformatycznych: Google, Microsoft Teams, Zoom, Facebook, Instagram oraz dostawców usług księgowych. Wizerunek będzie przetwarzany do czasu wycofania zgody oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. 7. Dane osobowe będą przetwarzane przez Administratora do 5 lat od zakończenia realizacji II SEM. 8. Osoba, której dane dotyczą ma prawo do żądania od Administratora dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania oraz o prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych. 9. Skargę na działania Administratora można wnieść do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. 10. Podanie danych osobowych jest wymogiem w celu wzięcia udziału w II SEM. Zgoda na wykorzystanie wizerunku jest dobrowolna. 11. Administrator nie przewiduje zautomatyzowanego podejmowania decyzji. Zapoznałam/em się z informacją o przetwarzaniu danych osobowych. Wyrażam zgodę na: - przetwarzanie moich danych osobowych w celu rekrutacji i udziału w II SEM, upowszechniania jej rezultatów (scenariusze zajęć edukacyjnych i sprawozdania z ich realizacji), opracowania sprawozdań z projektu; - utrwalanie i rozpowszechnienie mojego wizerunku w postaci nagrań video, zdjęć oraz imienia i nazwiska na stronie internetowej i w mediach społecznościowych Administratora: TAK NIE …………………………………… ……………………………………………….. /data/ /podpis/	<urn:uuid:5b32a99d-c433-4f29-9f30-f8c64300172a>	finepdfs	1.864258	CC-MAIN-2024-51	http://www.otwartaedukacja.org.pl/wp-content/uploads/2022/03/II-Szkola-Edukacji-Miedzykulturowej-zaproszenie.pdf	2024-12-03T23:41:41+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066140386.82/warc/CC-MAIN-20241203224435-20241204014435-00777.warc.gz	53,076,480	0.999911	0.999926	0.999926	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3439, 5443, 8397, 11057, 13233, 16389, 18681, 19942, 23218 ]	1	0
KARTA KURSU rok akademicki 2021/2022 Kierunek: Psychologia Forma prowadzenia zajęć: stacjonarne Stopień: jednolite magisterskie Rok: V Semestr: X (letni) \| \| dr hab. Ireneusz Świtała, prof. UP \| Zespół dydaktyczny \| \|---\|---\|---\| \| Koordynator \| \| \| \| Punktacja ECTS* \| 5 \| \| Opis kursu (cele uczenia się) Celem kursu jest zaznajomienie studentów z najważniejszymi problemami etyki rodzinnej, z jakimi mogą mierzyć się w swojej pracy, zarówno w ich teoretycznym, jak i w praktycznym kontekście. Etyka rodzinna analizuje uniwersalne dylematy moralne związane z funkcjonowaniem rodziny, miłością w związku czy pomiędzy rodzicami a dziećmi, odnośnie granic wzajemnych zobowiązań, ewolucji ról w rodzinie oraz różnych aspektów relacji rodzinnych, rozpatrując te kwestie na gruncie najważniejszych stanowisk etycznych: deontologizmu, utylitaryzmu, emotywizmu, moralnego absolutyzmu i innych. W ramach kursu przybliżone zostaną wybrane problemy etyki rodziny, m.in. zagadnienie etycznych aspektów wychowania w ujęciu filozofów starożytnych i nowożytnych, problem granic wolności reprodukcyjnej tj. autonomii rodziców a ciążącym na nich obowiązku niewyrządzania genetycznej szkody swoim dzieciom oraz temat sprawiedliwego dostępu do dóbr i podziału majątku w rodzinie (czy według zasług, czy każdemu po równo, a może najwięcej dla najuboższego?) Omówione zostaną ponadto wybrane wątki etyki seksualnej, problem opieki nad chorymi, niepełnosprawnymi i będącymi w podeszłym wieku członkami rodziny oraz problem przemocy w rodzinie. Warunki wstępne \| \| Ogólna wiedza humanistyczna oraz biologiczna na poziomie szkoły średniej \| \|---\|---\| \| Wiedza \| \| \| \| Czytanie tekstów naukowych ze zrozumieniem \| \| Umiejętności \| \| \| \| - \| \| Kursy \| \| Efekty uczenia się \| Wiedza \| Efekt uczenia się dla kursu \| \|---\|---\| \| \| W01 Student dysponuje wiedza ̨ odnośnie różnych stanowisk etycznych, zna terminologię etyczna.̨ W02 Posiada uporządkowana ̨wiedzę dotyczącą głównych nurtów etyki. Potrafi je powiązać z wartościami i normami etyki rodzinnej. W03 Student ma wiedzę odnośnie różnych sposobów argumentacji w zakresie dylematów etycznych związanych z funkcjonowaniem rodziny. W04 Student poznaje i analizuje wybrane modele wychowania w ich aspekcie etycznym. \| \| Umiejętności \| Efekt uczenia się dla kursu \| \|---\|---\| \| \| U01 Potrafi dokonać krytycznej analizy etycznych argumentów pojawiających się we współczesnych sporach dotyczących rodziny. U02 Umie rozpoznać i nazwać etyczne dylematy dotyczące różnych problemów etyki rodzinnej. U03 Potrafi uzasadnić swoje stanowisko w dyskusji odwołując się do racji stricte etycznych, z wykorzystaniem terminologii etycznej. U04 Potrafi dokonać analizy porównawczej dyskursu etycznego i psychologicznego. Potrafi łączyć zdobytą wiedzę z zakresu etyki z dziedzinami pokrewnymi. U05 Potrafi samodzielnie wyszukiwać, analizować, selekcjonować informacje dotyczące życia rodzinnego i związanych z nim reguł i wartości. Potrafi korzystać z literatury naukowej w omawianej dziedzinie oraz czytać teksty ze zrozumieniem. \| \| Organizacja \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| Wykład (W) \| Ćwiczenia w grupach \| \| \| \| \| \| \| Forma zajęć \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A \| K \| L \| S \| P \| E \| \| \| 30 \| \| 15 \| \| \| \| \| \| Liczba godzin \| \| \| \| \| \| \| \| \| 45 \| \| \| \| \| \| \| \| Opis metod prowadzenia zajęć Kurs odbywa się w trybie mieszanym. Wykłady odbywają się zdalnie w trybie synchronicznym za pomocą platformy MS Teams, natomiast ćwiczenia odbywają się stacjonarnie oraz zdalnie. Wykład: Autorski wykład interaktywny z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej. Ćwiczenia: Na ćwiczeniach odbywa się dyskusja wokół wybranego tekstu dotyczącego problematyki etyki rodziny. Główne tezy wyłożone w tekście na początku zajęć są przedstawiane w formie referatu lub prezentacji przygotowanej przez studentów. Następnie są one analizowane i komentowane przez wszystkich uczestników zajęć. Formy sprawdzania efektów uczenia się \| W01 \| X \| X \| X \| \|---\|---\|---\|---\| \| W02 \| X \| X \| X \| \| W03 \| X \| X \| X \| \| W04 \| X \| X \| X \| \| U01 \| X \| X \| X \| \| U02 \| X \| X \| X \| \| U03 \| X \| X \| X \| \| U04 \| X \| X \| X \| \| U05 \| X \| X \| X \| \| K01 \| X \| X \| \| \| K02 \| X \| X \| \| \| K03 \| X \| X \| \| \| K04 \| X \| X \| \| \| K05 \| X \| X \| \| \| K06 \| X \| X \| \| \| K07 \| X \| X \| \| \| \| Przedmiot kierunkowy na studiach stacjonarnych, jednolitych magisterskich, kierunek: Psychologia \| \|---\|---\| \| Uwagi \| \| Treści merytoryczne (wykaz tematów) Wykład (30h): 1. Etyka jako nauka. Problematyka etyki rodzinnej i sposoby jej uprawiania. Natura dylematów moralnych. Psychologia moralności. 2. Etyka zawodu psychologa. 3. Prawa i obowiązki rodziców i opiekunów. Czy słuszny jest pogląd, który zakłada, że zobowiązania dotyczą w pierwszej mierze własnych dzieci? Kto powinien decydować o wychowaniu dzieci: rodzice czy państwo? 4. Etyczne aspekty wychowania w ujęciu Arystotelesa i wybranych filozofów nowożytnych. 5. Spór o zapłodnienie pozaustrojowe i wykorzystywanie zarodków nadliczbowych. Macierzyństwo surogacyjne. 6. Zaprojektowane dzieci, projektujący rodzice. Autonomia rodziców a obowiązek niewyrządzania genetycznej szkody swoim dzieciom – spór o granice wolności reprodukcyjnej. 7. Przyszłe dziecko jako dawca narządu dla potrzebującego rodzeństwa lub rodzica. Transplantacje. 8. Moralne i prawne aspekty sporu o przerywanie ciąży. 9. Etyka kresu życia. Opieka nad osobami chorymi, starymi i umierającymi. Eutanazja i wspomagane samobójstwo (także nieletnich). 10. Dylematy związane z wrongful life w kontekście wcześniactwa. 11. Wybrane koncepcje miłości (Platon, Fromm, Wojtyła, Badiou, Lacan). 12. Etyka sfery seksualnej. 13. Sprawiedliwość w rodzinie czyli o podziale majątku i równości w małżeństwie. 14. Przemoc w rodzinie. Założenia czarnej pedagogiki i jej konsekwencje. 15. Wybitna jednostka w rodzinie. Granice poświęcenia. Ćwiczenia (15 h): 1. Więzy rodzinne a treść moralności. 2. Miłość między rodzicami a dzieckiem, rodzaje miłości i jej zaburzenia w ujęciu Ericha Fromma. 3. Etyka w czasach inżynierii genetycznej. Granice autonomii rodziców w decydowaniu o psychofizycznych zasobach swoich dzieci. 4. Transplantacje. System pobierania narządów do przeszczepu w kontekście zasad etycznych. Przeprowadzenie rozmowy z rodziną zmarłego przed pobraniem narządów. 5. Moralna problematyka początków ludzkiego życia: spór o aborcję. 6. Problem starości i przemijania w kontekście etycznym. Opieka nad osobami chorymi, starymi i umierającymi. 7. Etyczne i psychologiczne konteksty udziału dzieci w polowaniach. Wykaz literatury podstawowej 1. James Rachels, Więzy rodzinne a treść moralności [w:] Jan Hartman, Jan Woleński (red.), Wiedza o etyce, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa 2009, s.261-266 . 2. Erich Fromm, Miłość między rodzicami a dzieckiem, Przedmioty miłości oraz Miłość i jej rozbicie we współczesnym społeczeństwie zachodnim [w:] tenże, O sztuce miłości, wyd. Rebis, Poznań 2019, s. 48-70 oraz s. 87-107. 3. Beata Kulisiewicz, Prawne, psychologiczne i etyczne konteksty udziału dzieci w polowaniach [w:] Dorota Probucka (red.), Etyczne potępienie myślistwa, Universitas, Kraków 2020, s. 163-177. 4. Michael Sandel, R. 1 Etyka udoskonalania, R.3 Zaprojektowane dzieci, projektujący rodzice oraz R. 4 Eugenika stara i nowa, [w:] tenże, Przeciwko udoskonalaniu człowieka. Etyka w czasach inżynierii genetycznej, Kurhaus, Warszawa 2014, s. 47-77. 5. Peter Vardy, Paul Grosch, Aborcja i problem osoby, [w:] idem, Etyka, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2010, s. 142-153. 6. Mary Anne Warren, Przerywanie ciąży [w:] Peter Singer (red.), Przewodnik po etyce, Książka i Wiedza, Warszawa 2000, s. 347-359. 7. Małgorzata Toeplitz-Winiewska, Opieka nad osobami chorymi, starymi i umierającymi [w:] Jerzy Brzeziński, Barbara Chyrowicz i in. (red.), Etyka zawodu psychologa, PWN, Warszawa 2019, s. 417-426. 8. Julian Savulescu, „New Breeds of Humans: The Moral Obligation to Ehance" [w;] Ethics, Law and Moral Philosophy of Reproductive Biomedicine, nr 1/2005. 9. Michael Sandel, The Case against Perfection: Ethics in the Age of Genetic Engineering, Cambrige: Harvard University Press, 2007. 10. Stephen F. Smith, "Response to Michael Sandel", Journal of Law, Philosophy and Culture, Vol. III, No. 1 (2009), s. 159-162. 11. Wykład online Paula Knoepflera, University of California, Designing offspring - an ethical problem: https://www.youtube.com/watch?v=nOHbn8Q1fBM Wykaz literatury uzupełniającej 1. Arystoteles, Etyka Nikomachejska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012. 2. David Edmonds, Philosophers Take On the World: Exploring Moral Issues Behind the News Oxford University Press 2016. , 3. Włodzimierz Galewicz, Początki ludzkiego życia, Universitas, Kraków 2010. 4. Włodzimierz Galewicz, Status ludzkiego zarodka a etyka badań biomedycznych, Kraków 2013. 5. Włodzimierz Galewicz, Wokół śmierci i umierania, Universitas, Kraków 2009. 6. Jurgen Habermas, Przyszłość natury ludzkiej: czy zmierzamy do eugeniki liberalnej?, tłum. M. Łukasiewicz, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2003. 7. Jacek Hołówka, Etyka w działaniu, Prószyński i S-ka, Warszawa 2001. 8. Grzegorz Hołub, Piotr Duchliński (red.), Ulepszanie człowieka. Perspektywa filozoficzna, Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum, Kraków 2018. 9. Immanuel Kant, Uzasadnienie metafizyki moralności, Antyk, Kęty 2001. 10. John Stuart Mill, Utylitaryzm. O wolności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005. 11. Siddhartha Mukherjee, The Gene: An Intimate History. Large Print Press, 2017. 12. Friedrich Nietzsche, Tako rzecze Zaratustra, Wydawnictwo vis-à-vis/Etiuda, Kraków 2014. 13. Robert Nozick, Anarchia, państwo, utopia, Wydaw. "Aletheia", Warszawa 2010. 14. John Rawls, Teoria sprawiedliwości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009. 15. Jan Philipp Reemtsma, Zaufanie i przemoc, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011. 16. Jean Jacques Rousseau, Emil czyli o wychowaniu, Zakład im. Ossolińskich, Wrocław 1955. 17. Michael J. Sandel, Przeciwko udoskonalaniu człowieka. Etyka w czasach inżynierii genetycznej, przeł. O. Siara, Kurhaus, Warszawa 2014; 18. Julian Savulescu, „New Breeds of Humans: The Moral Obligation to Ehance" [w:] Ethics, Law and Moral Philosophy of Reproductive Biomedicine nr 1/2005. 19. Peter Singer (red), Przewodnik po etyce, Książka i wiedza, Warszawa 2000. 20. Robert Sinsheimer, The Prospect of Designed Genetic Change, [w:] Ruth F. Chadwick (red.), Ethics, Reproduction and Genetic Control, Routledge, London 1994. 21. Anna Szklarska, Problem przemocy w filozofii człowieka i filozofii polityki, Wydawnictwo LIBRON, Kraków 2021. 22. Anna Szklarska, Sprawiedliwość w czasach kryzysu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2015. 23. Anna Szklarska, Życie i upływ czasu w ujęciu Jeana Amery, [w:] „Hybryda" nr 28/2016. s.23-25. 24. Peter Vardy, Paul Grosch, Etyka, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2010. 25. Mary Anne Warren, Status moralny, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, przeł. Sergiusz Tokariew, Łódź 2019. 26. Maciej Zaremba Bielawski, Higieniści. Z dziejów eugeniki, Wołowiec 2011. 27. Jeremy Holmes, Ethical Aspects of Psychotherapies, [w:] S. Bloch, P. Chodoff, S.A. Green (red.), Psychiatric ethics, Oxford University Press, Oxford 1999, s. 225-243. Bilans godzinowy zgodny z CNPS (Całkowity Nakład Pracy Studenta) \| Ilość godzin w kontakcie z prowadzącymi \| \| Wykład \| 30 \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| Konwersatorium (ćwiczenia, laboratorium itd.) \| 15 \| \| \| \| Pozostałe godziny kontaktu studenta z prowadzącym \| 1 \| \| Ilość godzin pracy studenta bez kontaktu z prowadzącymi \| \| Lektura w ramach przygotowania do zajęć \| 40 \| \| \| \| Przygotowanie krótkiej pracy pisemnej lub referatu po zapoznaniu się z niezbędną literaturą przedmiotu \| 20 \| \| \| \| Przygotowanie projektu lub prezentacji na podany temat (praca w grupie) \| 10 \| \| \| \| Przygotowanie do egzaminu/kolokwium zaliczeniowego \| 9 \| \| \| Ogółem bilans czasu pracy \| \| 125 \|	<urn:uuid:efceec8c-adb8-40d1-89cd-496d2660af2a>	finepdfs	3.404297	CC-MAIN-2024-22	https://ipsych.uken.krakow.pl:443/wp-content/uploads/sites/6/2022/06/Etyka-rodzinna-ST.pdf	2024-05-25T21:25:05+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058834.56/warc/CC-MAIN-20240525192227-20240525222227-00055.warc.gz	273,469,331	0.987813	0.997084	0.997084	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1763, 3092, 4044, 5955, 9602, 12014 ]	1	0
GRUPA „CHMURKI" – „Chciałbym zostać sportowcem" Poniedziałek 29.03.2021 r. „Gimnastyka to zabawa" : * Karta pracy, cz. 3, nr 62 * Słuchanie wiersza Jadwigi Koczanowskiej "Gimnastyka". * Zabawy i ćwiczenia z literą "j" a. Dzielenie słowa jagody na głoski. b. Podawanie przykładów słów rozpoczynających się głoską j (jeleń, jajko, jogurt...), mających ją w środku (kajak, fajka, bajka...) oraz na końcu (kraj, maj, klej...). c. Budowanie schematu słowa jagody. * Podawanie imion rozpoczynających się głoską j (Jola, Janek, Justyna, Jowita) • Analiza i synteza słuchowa imienia Janek - Dzielenie imienia na sylaby, na głoski; budowanie jego schematu. * Pokaz litery j: małej i wielkiej, drukowanej i pisanej. * Odkrywam siebie. Litery i liczby, s. 76, 77 * Rozmowa na temat sportów letnich. * Karta pracy, cz. 3, nr 63. Wtorek 30.03.2021 r. „ Zabawy w ogrodzie przedszkolnym" : * Karta pracy, cz. 3, nr 64,65 * Słuchanie wiersza "Elementarz sportowy" - Edyta Pawlak Każde dziecko o tym wie: hokej, snowboard czy narciarstwo? Chcesz być zdrowy – ruszaj się! Sport to bardzo ważna sprawa. Sąreguły, jest zabawa. Jest dyscyplin co nie miara, część z nich nowa, a część stara. Od wędkarstwa, sztuk łowieckich, od antycznych igrzysk greckich, poprzez dzieje, poprzez lata ażdo współczesnegoświata. Każdy znajdzie cośdla siebie Sprawdź, co dobre jest dla ciebie. Może rolki, koszykówka, rower, piłka lub siatkówka, szachy, judo czy pływanie taniec, skoki, żeglowanie biegi, sanki i łyżwiarstwo, Może tenis lub karate? Namów mamę, siostrę, tatę. Równiez dla twojego brata dobrodziejstwa sportówświata: refleks, sprawność, orientacja, walka i rywalizacja. Ważna jest też ta zasada (to zaleta jest, nie wada): nie sąważne tu medale, lecz jak ćwiczysz – czy wytrwale, czy szanujesz przeciwnika. Jaki jesteś, stąd wynika! Sport nauczyć może wiele. Zdrowy duch jest w zdrowym ciele, a z wszystkiego jedna racja: górąsport i rekreacja! Rozmowa na temat wiersza: 1. Kto zachęcał dzieci do uprawiania sportu? 2. Dlaczego należy uprawiać sport? 3. Co ważne jest w uprawianiu sportu? 4. W jaki sposób powinniśmy traktować przeciwnika w sporcie? 5. Co to znaczy zasada ,,fair, play"? * Zabawa " Rzucanie do celu" R. napełnia kilka reklamówek (do połowy) pogniecionymi gazetami i nakłada na nie gumki aptekarskie, aby je zamknąć. Każdy uczestnik dostaje kilka takich reklamówek (np. pięć). Stara się trafić nimi do kosza lub tekturowego pudła, które zostaje ustawione kilka metrów przed nim. Zamiast reklamówek z gazetami można wykorzystać papierowe samoloty. * Zabawa rozwijająca spostrzegawczość – „Kto szuka, ten znajdzie". Dzieci rozglądają się po pokoju. Ich zadaniem jest wyszukiwanie i nazywanie przedmiotów, których cechy podaje R., np. występują podwójnie, są niebieskie, można je kupić w sklepie papierniczym. Środa 31.03.2021 r. „ Ćwiczenia sportowo-słuchowe": * Dowolny taniec przy nagraniu fragmentu utworu Antonia Vivaldiego „Wiosna" z cyklu „Cztery pory roku" * Odkrywam siebie. Litery i liczby, s. 83. * Układanie zdań na temat wybranej dyscypliny sportowej – liczenie słów w zdaniu. np. M ęż czy ź ni graj ą w piłk ę r ę czn ą (5 słów). Siatkarze s ą wysocy (3 słowa). Gimnastyk ć wiczy na dr ąż kach (4 słowa). * Czytanie wyrazów piłka, skakanka, rower, bramka, czepek, buty * Ćwiczenia orientacji na kartce papieru. Kartka (formatu A4), małe obrazki przedmiotów. R. umieszcza na tablicy kartkę (formatu A4) i przygotowuje małe obrazki przedmiotów. Prosi dzieci o wskazanie: – prawego górnego rogu, – lewego dolnego rogu, – prawego dolnego rogu, – lewego górnego rogu. Potem dzieci kolejno umieszczają obrazki w rogach kartki według poleceń R. * Karta pracy, cz. 3, nr 66 * Odkrywam siebie. Litery i liczby, s. 84 Czwartek 1.04.2021 r. „Jak lubię czynnie odpoczywać" : * Sportowe ćwiczenia ruchowo-słuchowo-graficzne: Co robicie z rodzicami w wolne dni? Czy wybieracie się gdzieś? * Czym się wtedy poruszacie? Jaki sposób odpoczynku podoba się wam najbardziej? Karta pracy, cz. 3, nr 68,69. * Zabawa „Dokończ zdanie" Najbardziej lubię poruszać się podczas... * Zabawa ruchowo-naśladowcza „Poruszamy się". Dzieci naśladują jazdę na hulajnodze, rowerze, skakanie na skakance, pływanie, grę w piłkę... na hasło, nazwę tej czynności podaną przez R. * Rozmowa na temat czynnego wypoczynku. − Jak lubicie odpoczywać? − Czy zdrowo jest siedzieć cały dzień przed komputerem, czy – bawić się na podwórku? − Jakie zabawy ruchowe lubicie? − Czy zdrowo jest się poruszać? Dlaczego? * „Moja ulubiona forma czynnego wypoczynku" – rysunek uzupełniony wycinanką. Dzieci starają się połączyć rysunek z wycinanką. Omawianie pracy przez dziecko. Dzieci opowiadają o swojej formie czynnego odpoczynku, przedstawionego w pracy. * Karta pracy, cz. 3, nr 67. * Poruszanie się według słów rymowanki. Zrób do przodu cztery kroki i wykonaj dwa podskoki. Zrób do tyłu kroki trzy, potem krzyknij: raz, dwa, trzy! Lewą ręką dotknij czoła, no i obróć się dokoła. W prawą stronę kroków pięć zrób – jeśli masz na to chęć. Potem kroki w lewą stronę: raz, dwa, trzy – no i zrobione.	<urn:uuid:839d5dc1-bdc7-4fa2-ad7d-a5b54e51000b>	finepdfs	2.556641	CC-MAIN-2021-21	https://zpokasinawielka.pl/portal/6---latki---edukacja-zdalna-29.pdf	2021-05-19T03:05:45+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-21/segments/1620243991562.85/warc/CC-MAIN-20210519012635-20210519042635-00415.warc.gz	1,134,152,187	0.999736	0.999754	0.999754	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1954, 3779, 5125 ]	1	0
SPŁAWIKOWE GRAND PRIX OKRĘGU PUCHAR PREZESA ZO PZW W BYDGOSZCZY Górny Kanał Notecki - ANTONIEWO, 15 WRZESIEŃ 2024 r. \| Zajęte Miejsce \| Imię i Nazwisko \| Koło PZW \| Stano wisko \| Waga ryb \| Punkty karne \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Maciej SABINIARZ \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 3 \| 2 285 \| - \| \| 2 \| Kamil DORNA \| KOŁO PZW NR 29 BYDGOSZCZ \| 11 \| 2 195 \| - \| \| 3 \| Maciej LEHNARTH \| KOŁO PZW NR 128 SZUBIN \| 10 \| 1 395 \| - \| \| 4 \| Arkadiusz ZABŁOCKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 7 \| 1 220 \| - \| \| 5 \| Mateusz JANKOWSKI \| KOŁO PZW NR 146 LUBOSTROŃ \| 9 \| 755 \| - \| \| 6 \| Dariusz PERCZYŃSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 4 \| 535 \| - \| \| 7 \| Krzysztof WOLNY \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| 6 \| 495 \| - \| \| 8 \| Piotr GRZELACZYK \| KOŁO PZW NR 128 SZUBIN \| 5 \| 465 \| - \| \| 9 \| Marcin BAUM \| KOŁO PZW NR 125 SOLEC KUJ. \| 8 \| 340 \| - \| \| 10 \| Maciej ZIELIŃSKI \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| 12 \| 240 \| - \| \| 11 \| Marek SZAŁKOWSKI \| KOŁO PZW NR 128 SZUBIN \| 13 \| 170 \| - \| Programy do obsługi zawodów wędkarskich. Właściciel licencji: ZO PZW Bydgoszcz 6/2017/BY SPŁAWIKOWE GRAND PRIX OKRĘGU PUCHAR PREZESA ZO PZW W BYDGOSZCZY Górny Kanał Notecki - ANTONIEWO, 15 WRZESIEŃ 2024 r. Seniorzy \| Zajęte Miejsce \| Imię i Nazwisko \| Koło PZW \| Stano wisko \| Waga ryb \| Punkty karne \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Sebastian BORKOWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 14 \| 4 865 \| - \| \| 2 \| Piotr WOLNY \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| 20 \| 4 620 \| - \| \| 3 \| Artur LEWANDROWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 17 \| 4 615 \| - \| \| 4 \| Andrzej FIDURA \| KOŁO PZW NR 57 BYDGOSZCZ \| 23 \| 3 190 \| - \| \| 5 \| Jarosław ORŁOWSKI \| KOŁO PZW NR 125 SOLEC KUJ. \| 22 \| 1 425 \| - \| \| 6 \| Maciej RYBACKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 18 \| 1 060 \| - \| \| 7 \| Mateusz WOLKO \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| 15 \| 950 \| - \| \| 8 \| Marcin CHOJNACKI \| KOŁO PZW NR 16 BYDGOSZCZ \| 24 \| 655 \| - \| \| 9 \| Grzegorz WIŚNIEWSKI \| KOŁO PZW NR 104 ŁABISZYN \| 19 \| 420 \| - \| \| 10 \| Jarosław SZAŁKOWSKI \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| 16 \| 410 \| - \| \| 11 \| Tomasz GUZEK \| KOŁO PZW NR 57 BYDGOSZCZ \| 21 \| 270 \| - \| Sektor B 16.09.2024, 18:22 Sędzia sekretarz Sędzia główny Paweł SZYMAŃSKI 2 / 3 Marian DAHMS Spławik ver. 220.127.116.11.0 firstname.lastname@example.org SPŁAWIKOWE GRAND PRIX OKRĘGU PUCHAR PREZESA ZO PZW W BYDGOSZCZY Górny Kanał Notecki - ANTONIEWO, 15 WRZESIEŃ 2024 r. Seniorzy \| Zajęte Miejsce \| Imię i Nazwisko \| Koło PZW \| Stano wisko \| Waga ryb \| Punkty karne \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Sebastian BORKOWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| B-14 \| 4 865 \| 0 \| \| 2 \| Maciej SABINIARZ \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| A-3 \| 2 285 \| 0 \| \| 3 \| Piotr WOLNY \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| B-20 \| 4 620 \| 0 \| \| 4 \| Kamil DORNA \| KOŁO PZW NR 29 BYDGOSZCZ \| A-11 \| 2 195 \| 0 \| \| 5 \| Artur LEWANDROWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| B-17 \| 4 615 \| 0 \| \| 6 \| Maciej LEHNARTH \| KOŁO PZW NR 128 SZUBIN \| A-10 \| 1 395 \| 0 \| \| 7 \| Andrzej FIDURA \| KOŁO PZW NR 57 BYDGOSZCZ \| B-23 \| 3 190 \| 0 \| \| 8 \| Arkadiusz ZABŁOCKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| A-7 \| 1 220 \| 0 \| \| 9 \| Jarosław ORŁOWSKI \| KOŁO PZW NR 125 SOLEC KUJ. \| B-22 \| 1 425 \| 0 \| \| 10 \| Mateusz JANKOWSKI \| KOŁO PZW NR 146 LUBOSTROŃ \| A-9 \| 755 \| 0 \| \| 11 \| Maciej RYBACKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| B-18 \| 1 060 \| 0 \| \| 12 \| Dariusz PERCZYŃSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| A-4 \| 535 \| 0 \| \| 13 \| Mateusz WOLKO \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| B-15 \| 950 \| 0 \| \| 14 \| Krzysztof WOLNY \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| A-6 \| 495 \| 0 \| \| 15 \| Marcin CHOJNACKI \| KOŁO PZW NR 16 BYDGOSZCZ \| B-24 \| 655 \| 0 \| \| 16 \| Piotr GRZELACZYK \| KOŁO PZW NR 128 SZUBIN \| A-5 \| 465 \| 0 \| \| 17 \| Grzegorz WIŚNIEWSKI \| KOŁO PZW NR 104 ŁABISZYN \| B-19 \| 420 \| 0 \| \| 18 \| Marcin BAUM \| KOŁO PZW NR 125 SOLEC KUJ. \| A-8 \| 340 \| 0 \| \| 19 \| Jarosław SZAŁKOWSKI \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| B-16 \| 410 \| 0 \| \| 20 \| Maciej ZIELIŃSKI \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| A-12 \| 240 \| 0 \| \| 21 \| Tomasz GUZEK \| KOŁO PZW NR 57 BYDGOSZCZ \| B-21 \| 270 \| 0 \| \| 22 \| Marek SZAŁKOWSKI \| KOŁO PZW NR 128 SZUBIN \| A-13 \| 170 \| 0 \| INDYWIDUALNIE Sędzia sekretarz Paweł SZYMAŃSKI 16.09.2024, 18:22 Marian DAHMS Sędzia główny Programy do obsługi zawodów wędkarskich. Właściciel licencji: ZO PZW Bydgoszcz 6/2017/BY 3 / 3 Spławik ver. 18.104.22.168.0 email@example.com SPŁAWIKOWE GRAND PRIX OKRĘGU PUCHAR PREZESA ZO PZW W BYDGOSZCZY Górny Kanał Notecki - ANTONIEWO, 15 WRZESIEŃ 2024 r. Kadeci \| Zajęte Miejsce \| Imię i Nazwisko \| Koło PZW \| Stano wisko \| Waga ryb \| Punkty karne \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Igor LELIWA \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 8 \| 720 \| - \| \| 2 \| Wojciech ADAMCZEWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 4 \| 620 \| - \| \| 3 \| Agata TESKE \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 6 \| 540 \| - \| \| 4 \| Franciszek SZCZUCKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 58 \| 3 \| 375 \| - \| \| 5 \| Anna SZUFRAJDA \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 5 \| 2 \| 260 \| - \| \| 6 \| Wojciech TRAFARSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 5 \| 245 \| - \| \| 7 \| Norman SZYSZKA \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 9 \| 70 \| - \| \| 8 \| Szymon GONERSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 7 \| 45 \| - \| \| NK \| Franciszek WILKOWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 1 \| 0 \| DSK \| SPŁAWIKOWE GRAND PRIX OKRĘGU PUCHAR PREZESA ZO PZW W BYDGOSZCZY Górny Kanał Notecki, 15 WRZESIEŃ 2024 r. Kobiety \| Zajęte Miejsce \| Imię i Nazwisko \| Koło PZW \| Stano wisko \| Waga ryb \| Punkty karne \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Dorota LEWANDOWSKA \| KOŁO PZW NR 118 PATEREK \| 1 \| 110 \| - \| \| 2 \| Oooooo OOOOOOO \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 0 \| 2 \| 0 \| - \| SPŁAWIKOWE GRAND PRIX OKRĘGU PUCHAR PREZESA ZO PZW W BYDGOSZCZY Górny Kanał Notecki - ANTONIEWO, 15 WRZESIEŃ 2024 r. Juniorzy \| Zajęte Miejsce \| Imię i Nazwisko \| Koło PZW \| Stano wisko \| Waga ryb \| Punkty karne \| Punkty \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Wojciech PACHOCKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 5 \| 2 \| 1 750 \| - \| 1 \| \| 2 \| Oliwier GOŁĘBIEWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 3 \| 1 395 \| - \| 2 \| \| 3 \| Jan LELIWA \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 3 \| 5 \| 785 \| - \| 3 \| \| 4 \| Szymon JASEWICZ \| KOŁO PZW 104 ŁABISZYN \| 4 \| 535 \| - \| 4 \| \| 5 \| Dawid SZUFRAJDA \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 5 \| 1 \| 175 \| - \| 5 \| SPŁAWIKOWE GRAND PRIX OKRĘGU PUCHAR PREZESA ZO PZW W BYDGOSZCZY Górny Kanał Notecki, 15 WRZESIEŃ 2024 r. Młodzież \| Imię i Nazwisko \| Koło PZW \| Stano wisko \| Waga ryb \| Punkty karne \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Patryk GOŁĘBIEWSKI \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 2 \| 6 335 \| - \| \| Mikołaj URBANIAK \| KOŁO PZW BYDGOSZCZ 4 \| 1 \| 1 370 \| - \|	<urn:uuid:9e987a83-5f97-4fb8-93d6-308303801b4e>	finepdfs	1.081055	CC-MAIN-2025-08	https://opzw.bydgoszcz.pl/index.php?option=com_phocadownload&view=category&download=608:wyniki-splawikowego-gp-okregu-puchar-prezesa-w-dniu-15-09-2024-r-antoniewo&id=20:rok-2024	2025-02-15T23:23:00+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951994.86/warc/CC-MAIN-20250215214935-20250216004935-00866.warc.gz	406,239,646	0.998819	0.998406	0.998406	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 948, 2177, 4178, 4976, 5333, 5921, 6255 ]	1	3
W społeczeństwie funkcjonują utarte przekonania dotyczące żywności i żywienia, które nie zawsze zgodne są z aktualnym stanem wiedzy. Mówi się o mitach i stereotypach żywieniowych. Wynikają one często ze stereotypowego podejścia do różnych zagadnień. Mogą one jednak powodować liczne zagrożenia dla zdrowia człowieka. Przeprowadzone badania wskazują, że opiekunowie małych dzieci w ich żywieniu często kierują się stereotypowymi i fałszywymi przekonaniami. Wykazano różnice w opiniach młodych i starszych osób na temat żywienia małego dziecka. Słowa kluczowe: mity żywieniowe, stereotypy, żywienie WSTĘP Przeprowadzane badania naukowe dotyczące żywienia różnych grup społecznych, preferencji i akceptacji produktów żywnościowych oraz opinii i zachowań konsumentów bardzo często kończą się wspólnym wnioskiem: należy edukować społeczeństwo w zakresie zasad prawidłowego żywienia. Bardziej zastanawiający jest jednak fakt, że badani bardzo często deklarują znajomość tych zasad i rzeczywiście je znają, ale nie stosują ich w swoim życiu, do czego również jawnie się przyznają. Postawy takie potwierdzają najnowsze teorie psychologii, w których wykazano, że wiedza nie zawsze przekłada się na działanie. Należy więc się zastanowić, jakie czynniki wpływają na zachowania żywieniowe współczesnego konsumenta. Na to pytanie udzielano rozmaitych odpowiedzi, oceniając wpływ różnych determinant zachowania konsumenta, związanych z nim samym (fizjologicznych i psychologicznych), ekonomicznych czy społecznych. Jednakże, jak się okazuje, współczesny konsument oprócz powyższych czynników kieruje się również innymi wyznacznikami. W dobie dużego dostępu do informacji, a co za tym idzie – także do wiedzy, coraz częściej wiedza ta jest poszerzana, ale nie zawsze na podstawie wiarygodnych i rzetelnych źródeł. Badani chętnie opierają się na doświadczeniach i często przestarzałych lub niezgodnych z aktualną wiedzą przekonaniach innych osób. We współczesnym, co należy podkreślić, społeczeństwie duży wpływ na zachowania żywieniowe mają mity i stereotypy w nim funkcjonujące. Pojęcie stereotypu, na potrzeby socjologii, zdefiniował na początku XX wieku Walter Lippmann. Według niego stereotyp to jednostkowy, cząstkowy obraz, powstający w głowie człowieka, przedstawiający obce grupy społeczne, ale powstający nie w wyniku własnego doświadczenia, lecz na podstawie opornego na zmiany przekazu społecznego [1]. W latach 70. XX wieku stereotypizacja znalazła swoje miejsce w naukach społecznych, w których uznano ją za automatyczny proces kategoryzacji, wpisany w sposób postrzegania świata. Powstało wiele nowych definicji stereotypizacji [8]. Główny nacisk kładziono na poznawczy aspekt, który łączy w sobie wiedzę, przekonania i oczekiwania w odniesieniu do pewnej grupy ludzi. Współcześnie w psychologii stereotyp określany jest jako irracjonalny obraz rzeczy, osób, instytucji, złożony z cech, które zostały wpojone w świadomość członków jakiejś grupy czy klasy [7]. Pojęcie to wykorzystywane jest w różnych dziedzinach nauki oraz w odniesieniu do wielu zjawisk. Pojawiła się również inna interpretacja tego pojęcia, która mówi, że stereotyp to funkcjonujące w społeczeństwie powszechnie utarte przekonania nie zawsze zgodne z najnowszą wiedzą. W świadomości społecznej stereotyp jest zawsze zjawiskiem negatywnym. Istnieją jednak także stereotypy pozytywne. Stereotypy występują we wszystkich kulturach świata. Najczęściej dotyczą płci (stereotypy kobiet i mężczyzn), ich ról społecznych i zawodowych, grup społecznych, narodowości (stereotyp Niemca, Żyda, Polaka itd.), ludzi starszych czy obyczajów (panna młoda w białej sukni). Postrzeganie kulturowe różnych narodów odnosi się również do sposobu żywienia i tradycyjnych dań [10, 11]. Pojęcie stereotypu używane jest w języku potocznym do określenia wielu zjawisk. Jednak w opinii psychologów należy je odnosić do człowieka i jego odczuć. Mówiąc o produkcie i jego stereotypowym postrzeganiu, należy przyjąć inną terminologię. Przypisywanie produktom cech, które mają szczególne znaczenie dla człowieka, a których dany produkt nie posiada, należałoby nazwać fałszywym przekonaniem. Jest to czynnik, którym często nieświadomi konsumenci kierują się w swoich zachowaniach żywieniowych. W społeczeństwie pojawiają się często teorie, które są kontrowersyjne – czasami są one zgodne z faktyczną wiedzą, a czasami całkowicie sprzeczne. Określa się je mianem mitów. W Słowniku języka polskiego jedna z definicji mitu określa go jako fałszywe mniemanie o kimś lub o czymś uznawane bez dowodu [12]. W związku z tym mitem żywieniowym można określić funkcjonujące w społeczeństwie obiegowe opinie dotyczące żywienia, które nie zawsze zgodne są z najnowszą wiedzą z tego zakresu, ale powtarzane wielokrotnie stają się obowiązującą prawdą. W społeczeństwie krąży wiele mitów żywieniowych, które są z łatwością przyswajane jako niepodważalna wiedza przez wiele osób zadowalających się łatwymi wyjaśnieniami. Jednocześnie wiele opinii, które przyjmuje się za prawdziwe, okazuje się tylko mitem. W ostatnich latach w mediach (Internecie, prasie kobiecej, telewizji czy radio) podejmuje się próbę weryfikacji różnego typu mitów uznawanych w społeczeństwie. Powstają też publikacje naukowe i popularnonaukowe poświęcone określonym mitom, np. Odchudzanie – fakty i mity [2], Mity o cholesterolu [4], Rak i niepłodność. Prawda i mity medycyny [6], Fakty i mity o naszym zdrowiu i świecie [9]. Szczególną grupę stanowią mity żywieniowe. Ich funkcjonowanie, podobnie jak stereotypowych przekonań o żywności i żywieniu, ale o zdecydowanie większym zasięgu, może powodować groźne skutki dla zdrowia człowieka. Mity żywieniowe dotyczą różnych aspektów żywienia: sposobu żywienia, żywienia w ciąży, karmienia piersią, żywienia w różnych jednostkach chorobowych (cukrzycy, miażdżycy, osteoporozie, chorobach nowotworowych), trawienia, GMO, żywienia w kosmetyce (tab. 1). Tabela 1. Mity żywieniowe [opracowanie własne] Table 1. Nutritional myths \| Aspekt żywieniowy \| Mit \| \|---\|---\| \| Apetyt \| apetyt na jakiś produkt spożywczy sygnalizuje niedobory w organizmie \| \| Ciąża \| kieliszek czerwonego wina nie zaszkodzi; należy całkowicie wyeliminować z diety sól \| \| Ćwiczenia fizyczne \| nie są skuteczne w kontrolowaniu masy ciała \| \| Czekolada \| czekolada uszczęśliwia, jest dobrym źródłem magnezu \| \| Diety \| diety wegetariańskie są zdrowsze od diet opartych na mięsie; najlepszą dietą jest … \| \| Fast food \| są niezdrowe \| \| Jajka \| jajka mają dużo cholesterolu, spożywane w dużych ilościach są szkodliwe dla zdrowia \| \| Kawa \| kawa pobudza \| \| Nabiał \| mleko jest zdrowe; jogurty uodparniają; w twarogu jest dużo wapnia, więc jest wskazany w profilaktyce osteoporozy \| \| Nawyki żywieniowe \| popijanie w trakcie jedzenia \| \| Szpinak \| jest niesmaczny; jest dobrym źródłem żelaza \| \| Żywność ekologiczna \| jest zdrowsza niż konwencjonalna; ma większą wartość odżywczą \| W świadomości konsumentów zakorzenione jest stereotypowe myślenie o produkcie (szpinak jest bardzo zdrowy; ziemniaki tuczą; masło jest niezdrowe; cukier powoduje nadpobudliwość u dzieci; parówki to świetny pomysł na śniadanie dziecka) i w kontekście żywienia także o ludziach (osoby otyłe to obżartuchy; osoby szczupłe mało jedzą; pulchne dziecko to zdrowe dziecko; dziecko szczupłe jest źle odżywione; blade dziecko jest na pewno chore). Społeczne przekonania dotyczące walorów szpinaku i twarogu zostały potwierdzone w badaniach Rybowskiej, w których wykazano, że konsumenci zdecydowanie zgadzają się z twierdzeniami: twarogi są dobrym źródłem wapnia (x = 3,45); szpinak jest dobrym źródłem żelaza (x = 4,07) [10]. Jeżewska-Zychowicz przeprowadziła badania dotyczące stereotypowego myślenia o żywności. W ich wyniku wykazano, że ocena wpływu produktu spożywczego na masę ciała powstawała na podstawie wiedzy na jego temat, ale także stereotypowych opinii, w których przypisuje się niektórym produktom żywnościowym większy niż rzeczywisty wpływ na przyrost masy ciała [5]. Funkcjonujące w przeświadczeniu człowieka mity i stereotypowe przekonania żywieniowe mogą prowadzić do błędnych zachowań żywieniowych, a to w konsekwencji może powodować: wpajanie złych nawyków żywieniowych; niedobory bądź przedawkowania substancji odżywczych; pojawianie się chorób dietozależnych lub złe odżywianie w przypadku ich wystąpienia; , powstawanie zaburzeń żywieniowych (nadwagę, otyłość, anoreksję, bulimię bigoreksję); odwrotne niż oczekiwane skutki diet. Stereotypy, rozumiane jako „umysłowa droga na skróty", umożliwiają szybkie i bezwysiłkowe przetwarzanie informacji i często są przekazywane z pokolenia na pokolenie [3]. W momencie kiedy kolejne pokolenie nabywa nową wiedzę i wdraża ją w swoim życiu, dochodzi do międzypokoleniowych konfliktów. Jednym z takich problemów jest wychowywanie dzieci. Istnieją rozbieżności w opiniach młodych i starszych osób odnośnie do żywienia, w tym także żywienia dzieci. 1. CEL BADAŃ Celem badania było zweryfikowanie wpływu stereotypów żywieniowych funkcjonujących wśród opiekunów małych dzieci (rodziców i dziadków) na ich wiedzę oraz sposób żywienia ich małych podopiecznych. 2. METODYKA BADAŃ Badania przeprowadzono metodą ankiety bezpośredniej, składającej się z pięciu pytań, w tym czterech zamkniętych pojedynczego lub wielokrotnego wyboru i jednego w postaci skali Likerta, które posłużyło do zweryfikowania wiedzy badanych na temat funkcjonujących w społeczeństwie stereotypowych przekonań dotyczących postrzegania i żywienia małych dzieci. Wyniki badań przedstawiono jako odsetek odpowiedzi. Respondentów poproszono o ocenę swojej wiedzy żywieniowej oraz zdeklarowanie, czy w ich opinii ich dzieci są zdrowo żywione. Następnie badanych zapytano o znajomość mitów i stereotypów żywieniowych, a na zakończenie badania – czy mity i stereotypy wpływają na żywienie dzieci. Skala Likerta posłużyła do zbadania opinii badanych na temat wybranych stereotypów. W badaniu uwzględniono stereotypowe opinie dotyczące odżywiania się wytypowane na podstawie studiów literatury przedmiotu i analizy opinii użytkowników różnych portali internetowych, a następnie poddanych wstępnym badaniom przeprowadzonym w wybranej grupie respondentów. Badane kobiety proszono o ustosunkowanie się do następujących opinii: * dziecko szczupłe to dziecko źle odżywione; * dziecko pulchne to dziecko zdrowe; * cukier sprawia, że dziecko staje się nadpobudliwe; * najzdrowsze mleko dla dzieci to mleko krowie; * czarna herbata jest dobra dla dzieci; * parówki to dobry i pożywny produkt na śniadanie dla dzieci; * po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko może jeść to co dorośli; * pięciomiesięczne niemowlę powinno pić soki. Dokonano celowego doboru próby. Badania wpływu stereotypów funkcjonujących w społeczeństwie na żywienie małych dzieci przeprowadzono w grupie 96 kobiet, które były ze sobą spokrewnione: były to matki (babcie) i córki (matki małych dzieci), a więc dwa następujące po sobie pokolenia, ale kształtujące swoje postawy w różnych warunkach wynikających ze zróżnicowania stylu życia, dostępu do informacji, rozwoju nauki i technologii oraz wielu innych. Do badania wybrano kobiety w określonym wieku: mamy w wieku do 30 lat i babcie po 50. roku życia, które zajmują się dziećmi. Dobór taki był podyktowany wynikami uzyskanymi w badaniach pilotażowych, w których brały udział respondentki w różnym wieku, w tym kobiety w wieku 40–45 lat, będące matkami małych dzieci albo już babciami. W celu wyeliminowania takich sytuacji uwzględniono powyższe ograniczenia wiekowe. 3. WYNIKI BADAŃ Na wstępie badania zapytano respondentki, jak oceniają swoją wiedzę żywieniową. Większość badanych (67%) oceniła ją jako dobrą i bardzo dobrą, a pozostałe osoby nie potrafiły tego ocenić. W grupie kobiet oceniających swoją wiedzę jako dobrą przeważały młode osoby, czyli matki (44% udzielonych odpowiedzi w całej populacji i 55% w grupie wiekowej). Babcie miały w odniesieniu do tego zagadnienia bardziej krytyczną samoocenę. Wiedzę i postawy badanych miały zweryfikować kontrowersyjne opinie popularne w społeczeństwie. Jedna z nich dotyczy postrzegania pulchnego małego dziecka jako zdrowego, a druga – analogicznie – dziecka szczupłego jako źle odżywionego. Z opinią, że dziecko szczupłe jest źle odżywione, zgodziło się 60% badanych kobiet (zdecydowanie się zgadzam – 45%, raczej się zgadzam – 15%). Ze stwierdzeniem nie zgadzało się 25% badanych, a pozostali nie mieli zdania. Prawie 65% badanych babć jest zdania, że przyczyną szczupłej sylwetki małych dzieci jest ich złe żywienie. Matki wykazały się większą wiedzą w tym zakresie i nie zgadzały się z tą opinią. Młode osoby, mające większy dostęp do wiedzy, często jeszcze w okresie ciąży poszukują informacji na temat opieki, żywienia i wychowywania dziecka. Również popularna w ostatnich latach moda na szczupłą sylwetkę i zdrowe ciało wpływa na poszerzanie wiedzy młodych w tym zakresie, co później wykorzystywane jest w dbaniu o zdrowie rodziny. Mimo to ciągle lubiane są pulchne maluchy z zarumienionymi policzkami. Z opinią, że pulchne dziecko to zdrowe dziecko, zgodziło się 30% badanych babć i 25% mam. Nie odpowiada to najnowszym teoriom o żywieniu dzieci, według których nie powinny one być przekarmiane, a ich dieta musi być odpowiednio zbilansowana. Nadwaga u małego dziecka stanowi zagrożenie zdrowia w jego dorosłym życiu, czego nie zawsze świadomi są ich opiekunowie. Powszechnie panuje przekonanie, że cukier w diecie dziecka negatywnie wpływa na stan uzębienia. Inna teoria mówi, że jego nadmiar powoduje u maluchów nadpobudliwość. Z opinią tą nie zgadza się 45% badanych osób, w tym 24% matek i 22% babć. 33% badanych jest przeciwnego zdania i zgadza się z tą opinią, a 22% nie ma zdania. Wskazuje to na kontrowersyjny charakter tego zagadnienia. Kolejny problem dotyczył podawanego dzieciom mleka. Powszechnie uznaje się, że dla dzieci najzdrowsze jest mleko krowie. Prawie 65% badanych zgadzało się bądź całkowicie się zgadzało z tą opinią. Zdecydowanie w grupie tej dominowały babcie (w sumie 42% badanych osób z tej grupy wiekowej). Młode osoby w niewielkim odsetku podzielały ich opinie. Większość mam (36%) raczej nie zgadzało się z tym przekonaniem, a 10% zdecydowanie się nie zgadzało. Jest to również potwierdzenie większej świadomości młodych matek, które coraz częściej korzystają z modyfikowanego mleka w proszku, przeznaczonego dla dziecka w określonym wieku. Babcie ciągle uważają, że dzieci muszą pić mleko, a mleko od krowy jest najlepsze. Żywienie dzieci zmienia się wraz z wiekiem. Już małemu kilkumiesięcznemu dziecku często podawane są do jedzenia parówki, jako danie, które łatwo przeżuje lub pogryzie. Parówki postrzegane są również jako dobre i pożywne śniadanie dla dzieci. Z tą opinią zgadza się 53% badanych, przy czym większość zdecydowanych opinii wyraziły babcie. Matki były bardziej ostrożne i ich odpowiedzi były podzielone pomiędzy wszystkie możliwe kategorie. Niezależnie od tego również w tym przypadku uwidacznia się podział w opiniach mam i babć. Jednocześnie wskazuje to na ciągle znikomą świadomość konsumentów. Kontynuacją takiego podejścia do żywienia małego dziecka jest stwierdzenie, że po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko może jeść to samo co pozostała część rodziny. Zdania były bardzo podzielone. Prawie 44% badanych zgadzało się z tą opinią, a 38% się nie zgadzało. Zgodność deklarowało 58% starszych badanych i 26% młodych, a w drugim przypadku było odwrotnie: nie zgadzało 48% młodszych i 26% starszych badanych. Inne przekonanie dotyczyło przepajania niemowląt. Starsze pokolenia szerzą przekonanie, że małemu dziecku należy podawać napoje: wodę, wodę z cukrem, herbatkę z rumianku lub koperku, a w późniejszym czasie soczki albo czarną herbatę. Respondenci zapytani, czy pięciomiesięczne niemowlę powinno pić soki naturalne, ponownie mieli podzielone zdania: 40% zgadzało się z tym zdaniem, a 45% nie. Zaobserwowano odwrotnie proporcjonalne zależności między młodymi i starszymi kobietami. Młode mamy nie podzielały tej opinii (40% młodych matek), natomiast babcie zdecydowanie tak (55%). Podobne opinie badane miały na temat podawania dzieciom czarnej herbaty. Starsze osoby (79%) uważały, że jest to napój odpowiedni dla dzieci (jedynie 12% z nich nie zgadzało się z tym zdaniem). Matki miały opinie podzielone: 46% nie zgadzało się z tym poglądem, 38% zgadzało, a pozostałe nie miały zdania. Omówione przykłady stanowią dowód na istnienie różnic między pokoleniami. Starsze osoby w swoim życiu często posiłkują się utartymi przekonaniami. Prawie 60% badanych spotkało się w swoim życiu ze stereotypami żywieniowymi. W grupie tej znalazło się 38% badanych babć i 72% mam. Badane najczęściej spotykają się z nimi w rodzinie (58%), w telewizji (18%), w Internecie (12%) i w czasopismach (rys. 1). Zdecydowanie stwierdziło, że stereotypy wpływają na sposób odżywiania dzieci, 50% badanych respondentów, zaś 33% nie miało zdania na ten temat. 14 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI, nr 86, grudzień2014 \| Zdecydowanie się nie zgadzam \| Babcie \| \| – \| \| 13 \| \| – \| \| 10 \| \| – \| \| 12 \| \| 11 \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| Matki \| \| 19 \| \| 9 \| \| 6 \| \| 36 \| \| 46 \| \| 23 \| \| 27 \| 11 \| \| Raczej się nie zgadzam \| Babcie \| \| 15 \| \| 42 \| \| 22 \| \| 27 \| \| 12 \| \| 29 \| \| 26 \| \| \| \| \| \| Matki \| \| 36 \| \| 48 \| \| 18 \| \| 25 \| \| 5 \| \| 37 \| \| 21 \| 29 \| \| Nie mam zdania \| Babcie \| \| 20 \| \| 15 \| \| 12 \| \| 21 \| \| – \| \| 2 \| \| 5 \| \| \| \| \| \| Matki \| \| 22 \| \| 18 \| \| 10 \| \| 13 \| \| – \| \| 5 \| \| – \| 8 \| \| Raczej się zgadzam \| Babcie \| \| 30 \| \| 10 \| \| 33 \| \| 15 \| \| 54 \| \| 19 \| \| 25 \| \| \| \| \| \| Matki \| \| 23 \| \| 13 \| \| 12 \| \| 16 \| \| 11 \| \| 13 \| \| 8 \| 27 \| \| Zdecydowanie się zgadzam \| Babcie \| \| 35 \| \| 20 \| \| 33 \| \| 27 \| \| 25 \| \| 38 \| \| 33 \| \| \| \| \| \| Matki \| \| – \| \| 12 \| \| – \| \| 10 \| \| 38 \| \| 22 \| \| 18 \| 25 \| \| Stereotyp \| \| \| Dziecko szczupłe to dziecko źle odżywione \| \| Dziecko pulchne to dziecko zdrowe \| \| Cukier sprawia, że dziecko staje się nadpobudliwe \| \| Najzdrowsze mleko dla dzieci to mleko krowie \| \| Czarna herbata jest dobra dla dzieci \| \| Parówki to dobry i pożywny produkt na śniadanie dla dzieci \| \| Po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko może jeść to co dorośli \| \| \| PODSUMOWANIE Prowadzone są liczne badania na temat wiedzy żywieniowej konsumentów. Jednak niewiele z nich poświęca się błędnym przekonaniom i ich świadomości wśród badanych. W społeczeństwach funkcjonują głęboko zakorzenione mity i stereotypy związane z żywnością i żywieniem. Są one wynikiem braku odpowiedniej wiedzy albo niewykorzystywania posiadanej. Przekazywane są w kontaktach międzyludzkich, za pomocą środków masowego przekazu, zaś ich kultywowanie może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych, a w konsekwencji i społecznych. Przeprowadzone badania wykazały różnice w opiniach młodych matek i babć na temat żywienia małego dziecka. Wykazano stereotypowe podejście starszych osób do żywienia dzieci. LITERATURA 1. Chlewiński Z., Kurcz I., Stereotypy i uprzedzenia, PAN, Warszawa 1992. 2. Gawryluk B., Odchudzanie – fakty i mity, zlotemysli.pl, 2008. 3. Głębocka A., Szarzyńska M., Stereotypy dotyczące osób otyłych a jakość życia ludzi w starszym wieku, Gerontologia Polska, 2005, t. 13, nr 4, s. 261. 4. Hartenbach W., Mity o cholesterolu, Oficyna Wydawnicza ABA, Warszawa 2010. 5. Jeżewska-Zychowicz M., Stereotypy w myśleniu o żywności w kontekście jej wpływu na masę ciała, Roczn. PZH 2007, t. 58, nr 2, s. 377–388. 6. Hodorowicz S., Jasiczek D., Klimek R., Tadeusiewicz R., Rak i niepłodność. Prawda i mity medycyny, Trio, Warszawa 2011. 7. Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych, Świat Książki, Warszawa 2000. 8. Nelson T., Psychologia uprzedzeń, GWP, Gdańsk 2003. 9. O'Connor A., Fakty i mity o naszym zdrowiu i świecie, BookMarket, 2008. 10. Rybowska A., Stereotype and tradition of dinner and preferences among young consumers, Joint Proceedings, Zeszyty Naukowe AM, Gdynia 2013, s. 59–65. 11. Rybowska A., Stereotypy żywieniowe i ich wpływ na zachowania konsumentów, Probl. Higieny i Epidemiologii, 2013, nr 94(3), s. 465–468. 12. Słownik języka polskiego, http://sjp.pwn.pl. NUTRITIONAL MYTHS AND STEREOTYPES In a society functioning beaten beliefs about food and nutrition, which do not always conform to the current state of knowledge. There is talk of myths and stereotypes habits. They arise often stereotyped approach to various issues. But it can cause numerous hazards to human health. The study shows that caregivers of young children in their nutrition often have stereotyped and false beliefs. It has been shown differences in the opinions of young and older people about feeding a small child. Keywords: nutritional myths, stereotypes, nutrition	<urn:uuid:91b639bd-19da-42ab-a62a-83b9d9393c88>	finepdfs	4.191406	CC-MAIN-2024-38	https://sj.umg.edu.pl/sites/default/files/ZN279.pdf	2024-09-20T09:26:20+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700652246.93/warc/CC-MAIN-20240920090502-20240920120502-00422.warc.gz	470,253,930	0.999714	0.999962	0.999962	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3355, 5898, 7974, 10242, 13367, 16360, 16907, 18298, 20782 ]	1	0
Ogł oszeni e nr 635310-N-2017 z dni a 2017-12-21 r. Zakład Usług Komunalnych w Sędziszowie Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji: Bezgotówkowy zakup paliw płynnych i gazu (ON, Pb 98, LPG) na lata 2018/2019. OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - Dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: Zami eszczani e obowi ązkowe Ogłoszenie dotyczy: Zamówi eni a publ i cznego Zamówienie dotyczy projektu lub programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej Ni e Nazwa projektu lub programu O zamówienie mogą ubiegać się wyłącznie zakłady pracy chronionej oraz wykonawcy, których działalność, lub działalność ich wyodrębnionych organizacyjnie jednostek, które będą realizowały zamówienie, obejmuje społeczną i zawodową integrację osób będących członkami grup społecznie marginalizowanych Ni e Nal eży podać mi ni mal ny procentowy wskaźni k zatrudni eni a osób nal eżących do jednej l ub wi ęcej kategori i , o których mowa w art. 22 ust. 2 ustawy Pzp, ni e mni ejszy ni ż 30%, osób zatrudni onych przez zakł ady pracy chroni onej l ub wykonawców al bo i ch jednostki (w %) SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY Postępowanie przeprowadza centralny zamawiający Tak Postępowanie przeprowadza podmiot, któremu zamawiający powierzył/powierzyli przeprowadzenie postępowania Ni e Informacje na temat podmiotu któremu zamawiający powierzył/powierzyli prowadzenie postępowania: Postępowanie jest przeprowadzane wspólnie przez zamawiających https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee Ni e Jeżel i tak, nal eży wymi eni ć zamawi ających, którzy wspól ni e przeprowadzają postępowani e oraz podać adresy i ch si edzi b, krajowe numery i dentyfi kacyjne oraz osoby do kontaktów wraz z danymi do kontaktów: Postępowanie jest przeprowadzane wspólnie z zamawiającymi z innych państw członkowskich Unii Europejskiej Ni e W przypadku przeprowadzania postępowania wspólnie z zamawiającymi z innych państw członkowskich Unii Europejskiej – mające zastosowanie krajowe prawo zamówień publicznych: Informacje dodatkowe: I. 1) NAZWA I ADRES: Zakł ad Usł ug Komunal nych w Sędzi szowi e Spół ka z ograni czoną odpowi edzi al ności ą w organi zacji , krajowy numer i dentyfi kacyjny 368906340, ul . Dworcowa 19 , 28340 Sędzi szów, woj. świ ętokrzyski e, państwo Pol ska, tel . 413 812 023, 413 811 580, e-mai l zuk@sedzi szow.pl , , faks 413 811 131. Adres strony i nternetowej (URL): www.zuk.sedzi szow.pl Adres profi l u nabywcy: Adres strony i nternetowej pod którym można uzyskać dostęp do narzędzi i urządzeń l ub formatów pl i ków, które ni e są ogól ni e dostępne I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Inny (proszę określ i ć): Spół ka z ograni czoną odpowi edzi al ności ą I.3) WSPÓLNE UDZIELANIE ZAMÓWIENIA (jeżeli dotyczy): Podzi ał obowi ązków mi ędzy zamawi ającymi w przypadku wspól nego przeprowadzani a postępowani a, w tym w przypadku wspól nego przeprowadzani a postępowani a z zamawi ającymi z i nnych państw czł onkowski ch Uni i Europejski ej (który z zamawi ających jest odpowi edzi al ny za przeprowadzeni e postępowani a, czy i w jaki m zakresi e za przeprowadzeni e postępowani a odpowi adają pozostal i zamawi ający, czy zamówi eni e będzi e udzi el ane przez każdego z zamawi ających i ndywi dual ni e, czy zamówi eni e zostani e udzi el one w i mi eni u i na rzecz pozostał ych zamawi ających): I.4) KOMUNIKACJA: Nieograniczony, pełny i bezpośredni dostęp do dokumentów z postępowania można uzyskać pod adresem (URL) https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee Tak www.bi p.sedzi szow.pl zakł adka Zakł ad Usł ug Komunal nych - Przetargi Adres strony internetowej, na której zamieszczona będzie specyfikacja istotnych warunków zamówienia Tak www.bi p.sedzi szow.pl zakł adka Zakł ad Usł ug Komunal nych - Przetargi Dostęp do dokumentów z postępowania jest ograniczony - więcej informacji można uzyskać pod adresem Ni e Oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu należy przesyłać: Elektronicznie Ni e adres Dopuszczone jest przesłanie ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w inny sposób: Tak Inny sposób: pi semni e Wymagane jest przesłanie ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w inny sposób: Tak Inny sposób: pi semni e Adres: Zakł ad Usł ug Komunal nych w Sędzi szowi e Sp. z o.o. w organi zacji Komunikacja elektroniczna wymaga korzystania z narzędzi i urządzeń lub formatów plików, które nie są ogólnie dostępne https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee Ni e Ni eograni czony, peł ny, bezpośredni i bezpł atny dostęp do tych narzędzi można uzyskać pod adresem: (URL) SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA II.1) Nazwa nadana zamówieniu przez zamawiającego: Bezgotówkowy zakup pal i w pł ynnych i gazu (ON, Pb 98, LPG) na l ata 2018/2019. Numer referencyjny: ZUK.26.1299.2017 Przed wszczęciem postępowania o udzielenie zamówienia przeprowadzono dialog techniczny Ni e II.2) Rodzaj zamówienia: Dostawy II.3) Informacja o możliwości składania ofert częściowych Zamówi eni e podzi el one jest na części : Ni e Oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu można składać w odniesieniu do: Zamawiający zastrzega sobie prawo do udzielenia łącznie następujących części lub grup części: Maksymalna liczba części zamówienia, na które może zostać udzielone zamówienie jednemu wykonawcy: II.4) Krótki opis przedmiotu zamówienia (wielkość, zakres, rodzaj i ilość dostaw, usług lub robót budowlanych lub określenie zapotrzebowania i wymagań ) a w przypadku partnerstwa innowacyjnego - określenie zapotrzebowania na innowacyjny produkt, usługę lub roboty budowlane: Przedmi otem zamówi eni a jest bezgotówkowy, sukcesywny zakup pal i w pł ynnych i gazu do samochodów sł użbowych, i sprzętu ekspl oatowanego w Zakł adzi e Usł ug Komunal nych w Sędzi szowi e Sp. z o.o. w organi zacji na l ata 2018/2019. Przedmi otem zamówi eni a jest bezgotówkowy, sukcesywny https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee zakup pal i w pł ynnych i gazu do pojazdów i sprzętu będących w posi adani u Zamawi ającego Szacunkowa wi el kość i asortyment zapotrzebowani a wynosi : Ol ej napędowy ON- okoł o 88000 l i trów, Benzyna PB-98 – okoł o 10000 l i trów, Gaz LPG – okoł o 8000 l i trów. Zakup pal i w będzi e si ę odbywał w l i trach rzeczywi stych, bez przel i czani a na temp. 150 C. Pal i wa muszą speł ni ać wymagani a jakości owe określ one w Rozporządzeni u Mi ni stra Gospodarki z dni a 9 paździ erni ka 2015 r. w sprawi e wymagań jakości owych dl a pal i w ci ekł ych (Dz. U. z 2015r, poz. 1680) oraz odpowi adać Pol ski m Normom: benzyna bezoł owi owa - (PN-EN 228); ol ej napędowy - (PN-EN 590) ; LPG – (PN-EN 589). Przez cał y okres real i zacji umowy Wykonawca gwarantuje dobrą jakość pal i w. W razi e stwi erdzeni a wad jakości owych Zamawi ający zgł osi ni ezwł oczni e rekl amację do Wykonawcy. Wykonawca zobowi ązany jest rozpatrzyć rekl amację i zawi adomi ć Zamawi ającego o jej uznani u l ub odrzuceni u. Ni eudzi el eni e odpowi edzi na zgł oszoną rekl amację uważane będzi e przez Zamawi ającego za uznani e rekl amacji przez Wykonawcę. Zał atwi eni e rekl amacji następować będzi e poprzez wymi anę wadl i wego produktu na nowy wol ny od wad, na koszt Wykonawcy. II.5) Główny kod CPV: 09100000-0 Dodatkowe kody CPV: Kod CPV 09134100-8 09132100-4 09120000-6 II.6) Całkowita wartość zamówienia (jeżeli zamawiający podaje informacje o wartości zamówienia): Wartość bez VAT: 404000,00 Wal uta: PLN (w przypadku umów ramowych lub dynamicznego systemu zakupów – szacunkowa całkowita maksymalna wartość w całym okresie obowiązywania umowy ramowej lub dynamicznego systemu zakupów) II.7) Czy przewiduje się udzielenie zamówień, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt 6 i 7 lub w art. https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee 134 ust. 6 pkt 3 ustawy Pzp: Ni e Określ eni e przedmi otu, wi el kości l ub zakresu oraz warunków na jaki ch zostaną udzi el one zamówi eni a, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt 6 l ub w art. 134 ust. 6 pkt 3 ustawy Pzp: II.8) Okres, w którym realizowane będzie zamówienie lub okres, na który została zawarta umowa ramowa lub okres, na który został ustanowiony dynamiczny system zakupów: mi esi ącach: lub dniach: lub data rozpoczęcia: lubzakończenia: 2019-12-31 a \| Okres w miesiącach \| Okres w dniach \| Data rozpoczęcia \| \|---\|---\|---\| II.9) Informacje dodatkowe: SEKCJA III: INFORMACJE O CHARAKTERZE PRAWNYM, EKONOMICZNYM, FINANSOWYM I TECHNICZNYM III.1) WARUNKI UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU III.1.1) Kompetencje lub uprawnienia do prowadzenia określonej działalności zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów Określ eni e warunków: warunek ten zostani e speł ni ony, jeżel i Wykonawca przedstawi koncesję na obrót pal i wami pł ynnymi wydaną przez Prezesa URE. Informacje dodatkowe III.1.2) Sytuacja finansowa lub ekonomiczna Określ eni e warunków: Zamawi ający ni e stawi a szczegół owych wymagań w danym zakresi e. Ocenę speł ni eni a tego warunku Zamawi ający przeprowadzi na podstawi e zał ączonego do oferty oświ adczeni a. Informacje dodatkowe III.1.3) Zdolność techniczna lub zawodowa Określ eni e warunków: Zamawi ający ni e stawi a szczegół owych wymagań w danym zakresi e. Ocenę speł ni eni a tego warunku ZAmawi ający przeprowadzi na podstawi e zał ączonego do oferty oświ adczeni a. Zamawi ający wymaga od wykonawców wskazani a w oferci e l ub we wni osku o dopuszczeni e do udzi ał u w postępowani u i mi on i nazwi sk osób wykonujących czynności przy real i zacji zamówi eni a https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee wraz z i nformacją o kwal i fi kacjach zawodowych l ub doświ adczeni u tych osób: Ni e Informacje dodatkowe: III.2) PODSTAWY WYKLUCZENIA III.2.1) Podstawy wykluczenia określone w art. 24 ust. 1 ustawy Pzp III.2.2) Zamawiający przewiduje wykluczenie wykonawcy na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy Pzp Tak Zamawi ający przewi duje następujące fakul tatywne podstawy wykl uczeni a: Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy Pzp) Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy Pzp) Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Pzp) Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 4 ustawy Pzp) Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 5 ustawy Pzp) Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 6 ustawy Pzp) Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 7 ustawy Pzp) Tak (podstawa wykl uczeni a określ ona w art. 24 ust. 5 pkt 8 ustawy Pzp) III.3) WYKAZ OŚWIADCZEŃ SKŁADANYCH PRZEZ WYKONAWCĘ W CELU WSTĘPNEGO POTWIERDZENIA, ŻE NIE PODLEGA ON WYKLUCZENIU ORAZ SPEŁNIA WARUNKI UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU ORAZ SPEŁNIA KRYTERIA SELEKCJI Oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu oraz spełnianiu warunków udziału w postępowaniu Tak Oświadczenie o spełnianiu kryteriów selekcji Ni e III.4) WYKAZ OŚWIADCZEŃ LUB DOKUMENTÓW , SKŁADANYCH PRZEZ WYKONAWCĘ W POSTĘPOWANIU NA WEZWANIE ZAMAWIAJACEGO W CELU POTWIERDZENIA OKOLICZNOŚCI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 25 UST. 1 PKT 3 USTAWY PZP: 1. Każdy z Wykonawców ma obowi ązek zł ożyć wraz z ofertą następujące oświ adczeni a i dokumenty potwi erdzające speł ni ani e warunków udzi ał u w postępowani u i braku podstaw do wykl uczeni a; 1.1. Oświ adczeni a Wykonawcy o speł ni eni u warunków udzi ał u w postępowani u sporządzone wedł ug wzoru stanowi ącego zał ączni k nr 2 do SIWZ, 1.2. Oświ adczeni e Wykonawcy o braku podstaw do wykl uczeni a sporządzone wedł ug wzoru stanowi ącego zał ączni k nr 3 do SIWZ. 2. W cel u potwi erdzeni a speł ni ani a warunków udzi ał u w postępowani u Wykonawca zobowi ązany jest na https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee wezwani e Zamawi ającego zł ożyć następujące dokumenty: 2.1. koncesje zezwol eni e, l i cencje l ub dokument potwi erdzający, że Wykonawca jest wpi sany do jednego z rejestrów zawodowych l ub handl owych, prowadzonych w państwi e czł onkowski m Uni i Europejski ej, w którym wykonawca ma si edzi bę l ub mi ejsce zami eszkani a. 3. W cel u wykazani a braku podstaw do wykl uczeni a z postępowani a o udzi el eni e zamówi eni a na okol i czności , o których mowa w art. 24 ust.1 ustawy Pzp, Wykonawca zobowi ązany jest na wezwani e Zamawi ającego zł ożyć następujące dokumenty: 3.1. Aktual ny odpi s z wł aści wego rejestru l ub central nej ewi dencji i i nformacji o dzi ał al ności gospodarczej, jeżel i odrębne przepi sy wymagają wpi su do rejestru l ub ewi dencji wystawi onego ni e wcześni ej ni ż 6 mi esi ęcy przed upł ywem termi nu skł adani a ofert 3.2. Oświ adczeni e wykonawcy o braku orzeczeni a wobec ni ego tytuł em środka zapobi egawczego zakazu ubi egani a si ę o zamówi eni a publ i czne. 4. Dokumenty dotyczące przynal eżności do tej samej grupy kapi tał owej: 4.1. Oświ adczeni e Wykonawcy o przynal eżności al bo braku przynal eżności do tej samej grupy kapi tał owej; w przypadku przynal eżności do tej samej grupy kapi tał owej wykonawca może zł ożyć wraz z oświ adczeni em dokumenty bądź i nformacje potwi erdzające, że powi ązani a z i nnym wykonawcą ni e prowadzą do zakł óceni a konkurencji w postępowani u. III.5) WYKAZ OŚWIADCZEŃ LUB DOKUMENTÓW SKŁADANYCH PRZEZ WYKONAWCĘ W POSTĘPOWANIU NA WEZWANIE ZAMAWIAJACEGO W CELU POTWIERDZENIA OKOLICZNOŚCI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 25 UST. 1 PKT 1 USTAWY PZP III.5.1) W ZAKRESIE SPEŁNIANIA WARUNKÓW UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU: koncesje zezwol eni e, l i cencje l ub dokument potwi erdzający, że Wykonawca jest wpi sany do jednego z rejestrów zawodowych l ub handl owych, prowadzonych w państwi e czł onkowski m Uni i Europejski ej, w którym wykonawca ma si edzi bę l ub mi ejsce zami eszkani a. III.5.2) W ZAKRESIE KRYTERIÓW SELEKCJI: III.6) WYKAZ OŚWIADCZEŃ LUB DOKUMENTÓW SKŁADANYCH PRZEZ WYKONAWCĘ W POSTĘPOWANIU NA WEZWANIE ZAMAWIAJACEGO W CELU POTWIERDZENIA OKOLICZNOŚCI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 25 UST. 1 PKT 2 USTAWY PZP III.7) INNE DOKUMENTY NIE WYMIENIONE W pkt III.3) - III.6) SEKCJA IV: PROCEDURA IV.1) OPIS https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee IV.1.1) Tryb udzielenia zamówienia: Przetarg ni eograni czony IV.1.2) Zamawiający żąda wniesienia wadium: Ni e Informacja na temat wadi um IV.1.3) Przewiduje się udzielenie zaliczek na poczet wykonania zamówienia: Ni e Nal eży podać i nformacje na temat udzi el ani a zal i czek: IV.1.4) Wymaga się złożenia ofert w postaci katalogów elektronicznych lub dołączenia do ofert katalogów elektronicznych: Ni e Dopuszcza si ę zł ożeni e ofert w postaci katal ogów el ektroni cznych l ub doł ączeni a do ofert katal ogów el ektroni cznych: Ni e Informacje dodatkowe: IV.1.5.) Wymaga się złożenia oferty wariantowej: Ni e Dopuszcza si ę zł ożeni e oferty wari antowej Ni e Zł ożeni e oferty wari antowej dopuszcza si ę tyl ko z jednoczesnym zł ożeni em oferty zasadni czej: Ni e IV.1.6) Przewidywana liczba wykonawców, którzy zostaną zaproszeni do udziału w postępowaniu (przetarg ograniczony, negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, partnerstwo innowacyjne) Li czba wykonawców Przewi dywana mi ni mal na l i czba wykonawców Maksymal na l i czba wykonawców Kryteri a sel ekcji wykonawców: IV.1.7) Informacje na temat umowy ramowej lub dynamicznego systemu zakupów: https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee Umowa ramowa będzi e zawarta: Czy przewi duje si ę ograni czeni e l i czby uczestni ków umowy ramowej: Przewi dzi ana maksymal na l i czba uczestni ków umowy ramowej: Informacje dodatkowe: Zamówi eni e obejmuje ustanowi eni e dynami cznego systemu zakupów: Ni e Adres strony i nternetowej, na której będą zami eszczone dodatkowe i nformacje dotyczące dynami cznego systemu zakupów: Informacje dodatkowe: W ramach umowy ramowej/dynami cznego systemu zakupów dopuszcza si ę zł ożeni e ofert w formi e katal ogów el ektroni cznych: Przewi duje si ę pobrani e ze zł ożonych katal ogów el ektroni cznych i nformacji potrzebnych do sporządzeni a ofert w ramach umowy ramowej/dynami cznego systemu zakupów: IV.1.8) Aukcja elektroniczna Przewidziane jest przeprowadzenie aukcji elektronicznej (przetarg nieograniczony, przetarg ograniczony, negocjacje z ogłoszeniem) Ni e Nal eży podać adres strony i nternetowej, na której aukcja będzi e prowadzona: Należy wskazać elementy, których wartości będą przedmiotem aukcji elektronicznej: Przewiduje się ograniczenia co do przedstawionych wartości, wynikające z opisu przedmiotu zamówienia: Ni e Nal eży podać, które i nformacje zostaną udostępni one wykonawcom w trakci e aukcji el ektroni cznej oraz jaki będzi e termi n i ch udostępni eni a: https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee 10/14 Informacje dotyczące przebi egu aukcji el ektroni cznej: Jaki jest przewi dzi any sposób postępowani a w toku aukcji el ektroni cznej i jaki e będą warunki , na jaki ch wykonawcy będą mogl i l i cytować (mi ni mal ne wysokości postąpi eń): Informacje dotyczące wykorzystywanego sprzętu el ektroni cznego, rozwi ązań i specyfi kacji techni cznych w zakresi e poł ączeń: Wymagani a dotyczące rejestracji i i dentyfi kacji wykonawców w aukcji el ektroni cznej: Informacje o l i czbi e etapów aukcji el ektroni cznej i czasi e i ch trwani a: Czas trwani a: Czy wykonawcy, którzy ni e zł ożyl i nowych postąpi eń, zostaną zakwal i fi kowani do następnego etapu: Warunki zamkni ęci a aukcji el ektroni cznej: IV.2) KRYTERIA OCENY OFERT IV.2.1) Kryteria oceny ofert: IV.2.2) Kryteria e \| Kryteria \| Znaczenie \| \|---\|---\| \| cena \| 60,00 \| \| termin płatnośc \| i20,00 \| \| rabat \| 20,00 \| IV.2.3) Zastosowanie procedury, o której mowa w art. 24aa ust. 1 ustawy Pzp (przetarg ni eograni czony) Ni e IV.3) Negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, partnerstwo innowacyjne IV.3.1) Informacje na temat negocjacji z ogłoszeniem Mi ni mal ne wymagani a, które muszą speł ni ać wszystki e oferty: Przewi dzi ane jest zastrzeżeni e prawa do udzi el eni a zamówi eni a na podstawi e ofert wstępnych bez przeprowadzeni a negocjacji Przewi dzi any jest podzi ał negocjacji na etapy w cel u ograni czeni a l i czby ofert: Nal eży podać i nformacje na temat etapów negocjacji (w tym l i czbę etapów): https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee 11/14 Informacje dodatkowe https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee 12/14 Sposób postępowani a w toku l i cytacji el ektroni cznej, w tym określ eni e mi ni mal nych wysokości postąpi eń: Informacje o l i czbi e etapów l i cytacji el ektroni cznej i czasi e i ch trwani a: Czas trwani a: Wykonawcy, którzy ni e zł ożyl i nowych postąpi eń, zostaną zakwal i fi kowani do następnego etapu: Termi n skł adani a wni osków o dopuszczeni e do udzi ał u w l i cytacji el ektroni cznej: Data: godzi na: Termi n otwarci a l i cytacji el ektroni cznej: Termi n i warunki zamkni ęci a l i cytacji el ektroni cznej: Istotne dl a stron postanowi eni a, które zostaną wprowadzone do treści zawi eranej umowy w sprawi e zamówi eni a publ i cznego, al bo ogól ne warunki umowy, al bo wzór umowy: Wymagani a dotyczące zabezpi eczeni a nal eżytego wykonani a umowy: Informacje dodatkowe: IV.5) ZMIANA UMOWY Przewiduje się istotne zmiany postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy: Tak Nal eży wskazać zakres, charakter zmi an oraz warunki wprowadzeni a zmi an: Określ a wzór umowy IV.6) INFORMACJE ADMINISTRACYJNE IV.6.1) Sposób udostępniania informacji o charakterze poufnym (jeżeli dotyczy): Środki służące ochronie informacji o charakterze poufnym IV.6.2) Termin składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu: Data: 2018-01-02, godzi na: 12: 30, Skróceni e termi nu skł adani a wni osków, ze wzgl ędu na pi l ną potrzebę udzi el eni a zamówi eni a (przetarg ni eograni czony, przetarg ograni czony, negocjacje z ogł oszeni em): Ni e https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee 13/14 Wskazać powody: Język l ub języki , w jaki ch mogą być sporządzane oferty l ub wni oski o dopuszczeni e do udzi ał u w postępowani u > PL IV.6.3) Termin związania ofertą: do: okres w dni ach: 30 (od ostatecznego termi nu skł adani a ofert) IV.6.4) Przewiduje się unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia, w przypadku nieprzyznania środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), które miały być przeznaczone na sfinansowanie całości lub części zamówienia: IV.6.5) Przewiduje się unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli środki służące sfinansowaniu zamówień na badania naukowe lub prace rozwojowe, które zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie całości lub części zamówienia, nie zostały mu przyznane IV.6.6) Informacje dodatkowe: ZAŁĄCZNIK I - INFORMACJE DOTYCZĄCE OFERT CZĘŚCIOWYCH https://bzp.uzp.gov.pl/ZP400PodgladOpublikowanego.aspx?id=7eeaa4b6-638a-4dcf-9d3b-2c04cd7ddcee 14/14	<urn:uuid:9378e8d2-bc85-483f-ba85-db1a28a4aaad>	finepdfs	1.05957	CC-MAIN-2018-17	http://bip.sedziszow.pl/?c=mdPliki-cmPobierz-11050-T2fFgm9zemVuaWUgbyB6YW3Ds3dpZW5pdSAtIGRvc3Rhd3kucGRm	2018-04-25T05:06:18Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-17/segments/1524125947693.49/warc/CC-MAIN-20180425041916-20180425061916-00601.warc.gz	43,264,163	0.981555	0.999967	0.999967	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1520, 3569, 4601, 6108, 7995, 9808, 11995, 14377, 15665, 17065, 18673, 18798, 20452, 21522 ]	1	0
REGULAMIN NABORU DO PROJEKTU „EDUKACJA FINANSOWA W BIBLIOTEKACH PUBLICZNYCH" (FINLIT) I. ORGANIZATOR Organizatorem naboru do projektu „Edukacja finansowa w bibliotekach publicznych" (Financial literacy through public libraries), zwanego dalej Projektem FINLIT, jest Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego z siedzibą w Warszawie, 00-359, ul. Kopernika 17, wpisana do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS: 0000303048, zwana dalej „FRSI" lub "Organizator". Projekt „Edukacja finansowa w bibliotekach publicznych" (ang: Financial Literacy through Public Libraries), finansowany w ramach programu Unii Europejskiej Erasmus+ Akcja 2: Partnerstwa strategiczne/Edukacja dorosłych, jest realizowany w partnerstwie, które tworzą: Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego (Polska – lider projektu), Global Libraries Bulgaria Foundation (Bułgaria), Narodna in Univerzitetna Knjižnica NUK (Słowenia), "Ovid Densusianu" Hunedoara-Deva County Library (Rumunia) oraz National Association of Public Librarians and Libraries in Romania (partner stowarzyszony). II. CELE PROJEKTU FINLIT a) podniesienie poziomu edukacji finansowej osób dorosłych w czterech krajach Europy Środkowej uczestniczących w Projekcie FINLIT poprzez wypracowanie i przetestowanie metodologii edukacji finansowej osób dorosłych z pomocą bibliotek publicznych, w których przeszkoleni bibliotekarze i bibliotekarki będą mogli spełniać rolę przewodników po wiedzy finansowej oferując kurs edukacji finansowej mieszkańcom swego regionu, b) zwiększenie poziomu wiedzy finansowej osób dorosłych poprzez wykorzystanie ogromnego potencjału bibliotek publicznych jako nieformalnych edukatorów i instytucji zajmujących się uczeniem przez całe życie. III. POJĘCIA I ICH ZNACZENIE 1. Kandydat do Projektu FINLIT– działająca na terenie Polski biblioteka, uprawniona do udziału w naborze do projektu „Edukacja finansowa w bibliotekach publicznych". 2. Komisja – zespół ekspertów dokonujących merytorycznej oceny wniosków. 3. Nabór – postępowanie mające na celu wyłonienie Uczestników Projektu FINLIT spośród Kandydatów do Projektu FINLIT. 4. Regulamin – niniejszy dokument wraz ze wszystkimi załącznikami i innymi dokumentami, które wyraźnie się do niego odwołują. 5. Uczestnik Projektu FINLIT – Kandydat do Projektu FINLIT, który został zakwalifikowany do udziału w projekcie. 6. Organizator lub FRSI – Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za organizację naboru i koordynację działań IV. KANDYDACI DO PROJEKTU FINLIT 1. Kandydatem do Projektu FINLIT może być każda działająca na terenie Polski biblioteka publiczna oraz biblioteka pedagogiczna pełniąca funkcję biblioteki publicznej, z gminy wiejskiej, wiejskomiejskiej lub miejskiej, biblioteka powiatowa lub wojewódzka. 2. Biblioteka może być Kandydatem do Projektu FINLIT niezależnie od swojej formy organizacyjnej, tzn. może stanowić samodzielną instytucję albo wchodzić w skład innej instytucji. Projekt może być realizowany w bibliotece głównej oraz w jej filiach. Jeżeli projekt będzie realizowany w więcej niż jednej placówce bibliotecznej wchodzącej w skład jednej instytucji, każda placówka (biblioteka główna lub filia) powinna przesłać osobne zgłoszenie. 3. Każda placówka biblioteczna (biblioteka główna lub filia) może przesłać tylko jedno poprawnie wypełnione zgłoszenie. Jeśli zgłoszenie jest przesyłane przez filię biblioteki, dyrektor instytucji (biblioteki) musi wyrazić na to zgodę. 4. Wnioski należy składać online za pomocą elektronicznego formularza zgłoszeniowego, dostępnego na stronie: www.bibioteki.org w terminie do 2 marca 2021 r. V. ZOBOWIĄZANIA BIBLIOTEKI 1. W celu udziału w Projekcie FINLIT, biblioteka zobowiązuje się spełnić następujące warunki: a) oddelegować do udziału w Projekcie FINLIT minimum 1 osobę na każdą zgłoszoną placówkę biblioteczną, b) po zakwalifikowaniu do udziału w Projekcie FINLIT wypełnić ankietę z danymi kontaktowymi zgłoszonych osób (zgody na przetwarzanie danych osobowych), c) zapewnić udział oddelegowanych osób w szkoleniach online oraz webinariach, które będą się odbywać w marcu, kwietniu i maju 2021 oraz w późniejszym badaniu ewaluacyjnym (w formie ankiety internetowej lub wywiadu pogłębionego), d) w przypadku zniesienia obostrzeń pandemicznych, umożliwić osobom oddelegowanym do organizacji spotkań edukacyjnych z mieszkańcami w przestrzeni biblioteki, e) zorganizować i przeprowadzić jeden cykl spotkań edukacyjnych – w bibliotece lub online – (min. 6 spotkań od 1 marca do 31 maja 2021 r.) poświęconych realizacji kursu elearningowego edukacji finansowej z pomocą przekazanych materiałów i narzędzi, f) zapewnić – na potrzeby projektu: 1) stanowisko komputerowe z dostępem do internetu, kamerą i mikrofonem dla każdej osoby oddelegowanej z biblioteki oraz, 2) w przypadku spotkań stacjonarnych – minimum 3 stanowiska komputerowe z dostępem do internetu, zaopatrzone w środki bezpieczeństwa, zgodnie z aktualnie obowiązującym reżimem sanitarnym, g) zamieścić na materiałach informacyjnych i promocyjnych dotyczących Projektu wymagany logotyp programu Erasmus+ oraz informację o finansowaniu w ramach programu w brzmieniu ustalonym przez Organizatora (FRSI), h) przesłać FRSI relacje z przeprowadzonych spotkań zawierające informacje o przebiegu spotkań edukacyjnych z edukacji finansowej (zdjęcia, ew. inne materiały) oraz przekazać relację z przebiegu projektu w bibliotece podczas 3 spotkań online z partnerami projektu marzec-maj 2021). VI. ZOBOWIĄZANIA FRSI 1. FRSI zobowiązuje się do: a) umożliwienia osobom oddelegowanym do udziału w Projekcie uczestnictwa w cyklu szkoleń online (lub – w przypadku zaistnienia takiej możliwości – szkoleń stacjonarnych) przygotowujących do organizowania i prowadzenia edukacji finansowej w bibliotekach, b) zapewnienia dostępu do bazy zasobów edukacyjnych online Projektu FINLIT (kursów e-learningowych na platformie edukacyjnej, scenariuszy zajęć i innych materiałów), c) zapewnienia możliwości udziału (online) w międzynarodowej społeczności bibliotekarzy i innych osób pracujących na rzecz nieformalnego podnoszenia kompetencji osób dorosłych z zakresu edukacji finansowej. VII. PROCEDURA SKŁADANIA I OCENY WNIOSKÓW 1. Kandydat do Projektu zgłasza się do naboru za pomocą elektronicznego formularza zgłoszeniowego dostępnego na stronie: www.biblioteki.org. 2. Kandydat do Projektu wypełnia formularz według wskazówek zawartych we wniosku oraz zgodnie z Regulaminem. 3. Zaakceptowane pod względem formalnym wnioski podlegają ocenie merytorycznej. Przy ocenie wniosków będą brane pod uwagę następujące kryteria: a) zaplecze logistyczne biblioteki (sprzęt, oprogramowanie, przestrzeń z przeznaczeniem do zorganizowania Projektu i przeprowadzenia spotkań z edukacji finansowej, b) doświadczenie biblioteki w prowadzeniu działań edukacyjnych z osobami dorosłymi, c) doświadczenie biblioteki w realizacji różnych działań dla mieszkańców w czasie pandemii (w tym działań online, hybrydowych lub stacjonarnych z zachowaniem rygorów sanitarnych), d) pomysł na prowadzenie edukacji finansowej (tematyka, grupa docelowa, sposób dotarcia do potencjalnych osób zainteresowanych edukacją finansową). 4. Po otrzymaniu decyzji Kandydat do Projektu składa oświadczenie – deklarację udziału w Projekcie (wg wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do Regulaminu). VIII. TERMINY 1. Dniem rozpoczęcia przyjmowania wniosków jest 22 lutego 2021 r. 2. Dniem zakończenia przyjmowania wniosków jest 2 marca 2021 r. o godz. 23:59:59. 3. Lista Uczestników Projektu zostanie ogłoszona na stronie: www.biblioteki.org do 5 marca 2021 r. 4. Do 9 marca 2021 r. biblioteki uczestniczące w projekcie prześlą skan deklaracji udziału w Projekcie. 5. Dwie pierwsze międzynarodowe sesje online odbędą się 22 i 29 marca 2021 r. 6. Do 8 kwietnia 2021 r. biblioteki uczestniczące w projekcie przeprowadzą pierwsze spotkanie edukacyjne z edukacji finansowej z osobami dorosłymi. 7. Do 31 maja 2021 r. biblioteki przeprowadzą cykl spotkań edukacyjnych z co najmniej 5 osobami dorosłymi każda. IX. OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH 1. Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dalej: RODO) (Dz. Urz. UE L119/1) informujemy, że: Administratorem danych osobowych jest Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego z siedzibą w Warszawie, 00-359, ul. Kopernika 17, wpisana do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS: 0000303048 (dalej „Administrator"). 2. Dane osobowe przetwarzane będą w celach związanych z Naborem do Projektu, wyłonieniem Uczestników Projektu, a także w związku z działaniami mającymi na celu ewaluację i promocję Projektu. 3. Podstawą przetwarzania danych osobowych jest zgoda – art. 6 ust. 1 lit. a RODO oraz uzasadniony interes Administratora art. 7 ust. 1 lit. f. 4. Dane osobowe będą przechowywane przez czas realizowania przez Administratora interesu prawnego w zakresie organizacji Projektu, co najmniej do czasu zakończenia Projektu. 5. Dostęp do danych osobowych mogą mieć pracownicy FRSI, zespół projektu „Edukacja finansowa w bibliotekach publicznych" oraz osoby oddelegowane przez Komisję Europejską do kontroli Projektu. 6. Każda osoba, której dane osobowe przetwarza Administrator, ma prawo dostępu do treści swoich danych i ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania. 7. Każdej osobie, której dane osobowe przetwarza Administrator, służy prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa) gdy uzna, że przetwarzanie jego danych osobowych narusza przepisy dotyczące przetwarzania danych osobowych. 8. Administrator danych zapewnia bezpieczeństwo danych osobowych, gdyż stosuje środki ochrony fizycznej, organizacyjnej oraz sprzętowej, niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa przetwarzanych danych osobowych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. 9. Wszelkie uwagi dotyczące przetwarzania danych osobowych należy zgłaszać na adres: FRSI, ul. Kopernika 17, 00-359 Warszawa. X. POSTANOWIENIA KOŃCOWE 1. FRSI poinformuje o każdej zmianie Regulaminu poprzez stronę: www.biblioteki.org. Zmiana Regulaminu nie będzie skutkować utratą praw nabytych na podstawie dotychczas obowiązującej treści. 2. Wszelkie materiały związane z Projektem przekazane FRSI przez Kandydatów do Projektu i Uczestników Projektu nie podlegają zwrotowi. 3. Kandydaci do Projektu podczas udziału w Naborze powinni postępować zgodnie ze wskazówkami zamieszczonymi w Regulaminie oraz informacjami publikowanymi na stronie: www.biblioteki.org. 4. Pytania i uwagi dotyczące naboru można kierować na adres e-mail: firstname.lastname@example.org, na adres siedziby FRSI: ul. Kopernika 17, 00-359 Warszawa. 5. Przystąpienie do Naboru jest równoznaczne z akceptacją treści Regulaminu. 6. FRSI ma prawo wykluczyć Uczestnika z udziału w Projekcie w przypadku naruszenia przez niego warunków Regulaminu. O decyzji FRSI Uczestnik Projektu zostanie powiadomiony wiadomość na adres e-mail podany w formularzu zgłoszeniowym online. 7. Decyzja FRSI o wykluczeniu Uczestnika Projektu z udziału w Projekcie jest ostateczna. Zał. 1 – Deklaracja udziału biblioteki w projekcie.	<urn:uuid:2dcd41cc-4f7c-43e4-8759-e50588dbf1fc>	finepdfs	1.785156	CC-MAIN-2021-43	http://www.biblioteki.org/dam/jcr:2f717201-4860-4d55-b04e-b601454b66a3/2021_02_22_Regulamin_naboru_bibliotek_Finlit.pdf	2021-10-28T17:37:43+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323588398.42/warc/CC-MAIN-20211028162638-20211028192638-00594.warc.gz	91,011,486	0.999948	0.99996	0.99996	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2700, 5988, 8975, 11899 ]	1	1
WYNIKI POREJESTROWYCH DOŚWIADCZEŃ ODMIANOWYCH Trawy pastewne 2012 (kostrzewa czerwona, kostrzewa łąkowa, kostrzewa trzcinowa, kupkówka pospolita życica trwała) Numer 100 SŁUPIA WIELKA, wrzesień 2013 Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych 63-022 Słupia Wielka tel.: 61 285 23 41 do 47 faks: 61 285 35 58 e-mail: firstname.lastname@example.org www.coboru.pl Dyrektor COBORU prof. dr hab. Edward S. Gacek Program Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO) Koordynatorzy prof. dr hab. Edward S. Gacek mgr inż. Marcin Behnke Pracownia WGO Roślin Motylkowatych i Traw Kierownik prof. dr hab. Piotr J. Domański Opracowanie dr inż. Elżbieta Stuczyńska inż. Maria Czeladzka Redakcja merytoryczna prof.dr hab. Piotr J. Domański Rozpowszechnianie danych zawartych w niniejszej publikacji wyłącznie z podaniem COBORU jako źródła informacji COBORU 65/2013 n.350 WSTĘP Wyniki porejestrowych doświadczeń odmianowych i rolniczych (PDOIR) obejmują zakończone cykle badań z gatunkami traw pastewnych: życica trwała, kostrzewa łakową i kostrzewa czerwona, a także niepełne, z pierwszego roku użytkowania (2012) wyniki doświadczeń z kostrzewą trzcinową i kupkówką pospolita. Publikowane wyniki dotyczą życicy trwalej, badanej przez cztery lata w uprawie na zielonkę (siew 2008), w uprawie na nasiona (siew 2009), trzyletnich badań nad zimotrwałością odmian (siew 2009) oraz jednorocznych badań dynamiki plonowania (siew 2008). Kostrzewę łakową badano w dwóch aspektach, tj. w uprawie na zielonkę przez trzy lata (siew 2009) i uprawie na nasiona (siew 2010). Opracowano też zakończone po siedmiu latach (siew 2005) badanie trwałości polskich odmian kostrzewy czerwonej. W publikacji znalazły się też wyniki badań zapoczątkowanych w 2011 r. w kierunku pozyskiwania paszy i nasion z gatunkami kostrzewy trzcinowej i kupkówki pospolitej. Celem badań w uprawie na zielonkę było rozpoznanie terminu kłoszenia się roślin oraz ocena możliwości produkcyjnych i poznanie rozkładu plonowania odmian. Badania w uprawie na nasiona prowadzono w celu określenia potencjału odmian i wskazania odmian najlepszych w kierunku szerszej reprodukcji. Ocenę wartości pokarmowej runi w zależności od terminu zbioru zielonki, w powiązaniu z oceną wielkości plonu, przeprowadzono w doświadczeniu z dynamiką plonowania. W obrębie każdego gatunku, dobór odmian do doświadczeń w różnych aspektach, stanowiły te same odmiany i tak: przebadano 32 odmiany życicy trwalej, 20 odmian kostrzewy łakowej, 13 odmian kupkówki pospolitej, 6 odmian kostrzewy trzcinowej i 4 odmiany kostrzewy czerwonej. Doświadczenia, których wyniki zamieszczono w niniejszym opracowaniu, prowadzono według ramowych metodyk.$^1$ Doświadczenia z kostrzewą łakową, kostrzewą trzcinową i kupkówką pospolita w uprawie na zielonkę i na nasiona, na trwałość z kostrzewą czerwoną zakładano w układzie losowanych bloków. W przypadku życicy trwalej zastosowano układ podbloków z rozlosowaniem trzech grup odmian. Doświadczenie w aspekcie zimotrwałości odmian zakładano w dwóch wariantach: poletkowym i rzędowym. W zależności od aspektu badawczego, powierzchnia pojedynczego poletka do zbioru wynosiła: w uprawie na zielonkę $10 \text{ m}^2$, na nasiona $12 \text{ m}^2$, z dynamiką plonowania $22.5 \text{ m}^2$. W badaniu zimotrwałości odmian poletka miały powierzchnię $6 \text{ m}^2$ (wariant poletkowy), a w wariancie rzędowym 10 roślin tzw. pojedynczych roślin każdej odmiany. Poza doświadczeniem z kostrzewą czerwoną na trwałość (4 powtórzenia) i doświadczeniem na zimotrwałość życicy trwalej (2 powtórzenia), pozostałe doświadczenia kontynuowano w trzech powtórzeniach. Ilość wysiewu poszczególnych odmian obliczono w oparciu o zalecaną dla gatunku i kierunku użytkowania normatywną ilość wysiewu oraz zdolność kiełkowania nasion. Analizy cech jakościowych odmian dotyczące poziomu białka, włókna, cukrów i strawności, przeprowadzono z doświadczeń w uprawie na zielonkę tylko w pierwszym roku trwania doświadczeń, tj. w roku 2009 (życica trwała), w roku 2010 (kostrzewa łakowa), w roku 2012 (kostrzewa trzcinowa i kupkówka pospolita). Wszystkie analizy określające wartość pokarmową odmian w każdym pokosie wykonano w Laboratorium Chemiczno-Technologicznym w Słupi Wielkiej. W niniejszym opracowaniu wskazano na szczególne zjawiska pogodowe, które miały wpływ na wzrost i rozwój roślin. Szczegółowe informacje dotyczące czynników meteorologicznych odmian są corocznie publikowane w opracowaniu COBORU – Przegląd warunków meteorologicznych. Lokalizację doświadczeń w obrębie poszczególnych gatunków ilustrują mapki. $^1$ Metodyka badania wartości gospodarczej odmian (WGO) roślin uprawnych. 1. Rośliny rolnicze. 1.4. Trawy pastewne, COBORU, Słupia Wielka 1998 oraz uzupełnienie dot. nawożenia mineralnego z roku 2007 Metodyka prowadzenia doświadczeń odmianowych na nasiona NR/S/6/2009, Słupia Wielka, sierpień 2009. Metodyka oceny zimotrwałości NR/S/7/2009, Słupia Wielka, sierpień 2009 Metodyka badania dynamiki plonowania odmian traw NR/S/1/2008, Słupia Wielka, sierpień 2008 Objaśnienia: skala 9-stopniowa: 9 – oznacza stan rolniczo najlepszy (najkorzystniejszy), 1 – oznacza stan rolniczo najgorszy (najmniej korzystny). KOSTRZEWIA CZERWONA Trwałość odmian Doświadczenie w użytkowaniu wielokośnym z czterema polskimi odmianami kostrzewy czerwonej założono w roku 2005 w Żabnicy (860 m n.p.m.) w ramach rejestrowych doświadczeń WGO i prowadzono do 2008 r. Po przetestowaniu odmian w trzyletnim użytkowaniu doświadczenie to kontynuowano w latach 2009-2012 w ramach programu PDOIR w celu zbadania trwałości zarejestrowanych odmian. Oceniano przezimowanie i dynamicę odrastania roślin wiosną, wielkość plonów świeżej i suchej masy w poszczególnych pokosach, a także gęstość runi. Miesięczne sumy opadów i średnie miesięczne temperatury powietrza w roku 2009 \| Wyszczególnienie \| III \| IV \| V \| VI \| VII \| VIII \| IX \| X \| \|------------------\|-----\|----\|----\|----\|-----\|------\|----\|---\| \| Suma opadów (mm) \| 118 \| 5 \| 92 \| 174\| 114 \| 77 \| 14 \| 125\| \| Średnia temperatura powietrza na wys. 2 m (°C) \| 0.3 \| 6.9\| 10.8\| 12.5\| 15.5\| 17.8\| 11.4\| 6.2\| Rys. 1. Lokalizacja doświadczenia PDOIR z kostrzewą czerwoną – trwałość odmian: siew 2005 Wystarczająca dla dobrego wzrostu i odrastania roślin po kolejnych pokosach. W sierpniu i we wrześniu brak deszczu osłabił ponownie przyrost zielonej masy odmian. Zebrano sześć pokosów, przy czym największy plon świeżej i suchej masy uzyskano w czwartym pokosie. Najslabiej plonującą we wszystkich pokosach (oprócz pokosu piątego) była odmiana Reda. Stan doświadczenia przed zimą był dobry. Rok 2010 Ruszenie wegetacji roślin odnotowano w trzeciej dekadzie marca. Rośliny na poletkach przezimowały dobrze. Nie zanotowano pozimowych uszkodzeń roślin. Występujące w kwietniu przygruntowe przymrozki, podobnie jak w roku 2009 wpłynęły niekorzystnie na wzrost i rozwój roślin. Miesięczne sumy opadów i średnie miesięczne temperatury powietrza w roku 2010 \| Wyszczególnienie \| III \| IV \| V \| VI \| VII \| VIII \| IX \| X \| \|------------------\|-----\|----\|----\|----\|-----\|------\|----\|---\| \| Suma opadów (mm) \| 86 \| 93 \| 341\| 181\| 172 \| 212 \| 98 \| 34\| \| Średnia temperatura powietrza na wys. 2 m (°C) \| 2,6 \| 8,1\| 12,4\| 16,6\| 20,1\| 18,8\| 11,6\| 4,5\| W maju bardzo duża ilość opadów i wyższe temperatury powietrza przyczyniły się do znacznego przyspieszenia wegetacji roślin. Zbiór pierwszego pokosu przeprowadzono w pierwszej dekadzie maja, ale uzyskany plon świeżej masy był znacznie niższy w porównaniu do roku 2009. Warunki pogodowe w okresie odrastania roślin po pierwszym pokosie były korzystne. W drugiej połowie lata, dużą ilość opadów oraz optymalne temperatury powietrza sprzyjały przyrostowi zielonej masy w kolejnych pokosach. Najwyższe plony świeżej i suchej masy rośliny uzyskały w piątym pokosie. We wszystkich pokosach najmniejszy plon świeżej i suchej masy uzyskała odmiana Reda. Stan doświadczeń przed zimą oceniono dobrze. Rok 2011 Ruszenie wegetacji roślin nastąpiło w trzeciej dekadzie marca. Rośliny przemyszały dobrze, zwłaszcza odmiana Anielka i Domena. Ocieplenie na przełomie marca i kwietnia przyspieszyło wzrost i rozwój roślin. W drugiej dekadzie kwietnia nastąpiło jednak zahamowanie wegetacji – znaczne ochłodzenie, a nawet z opadami śniegu. Po zbiorze pierwszego pokosu warunki pogodowe uległy poprawie – odnotowano obfitsze opady deszczu oraz wzrost temperatury powietrza. W drugiej dekadzie czerwca wystąpiła susza, która obniżyła plon świeżej i suchej masy w trzecim pokosie. Deszczowy i chłodny lipiec przyczynił się do opóźnionego zbioru czwartego pokosu. Zebrano sześć pokosów, przy czym najlepiej odmiany plonowały w pokosie drugim i piątym. Największy plon świeżej i suchej masy ze wszystkich pokosów uzyskały odmiany Anielka i Domena. Najsłabiej plonowała, podobnie jak w latach ubiegłych, odmiana Reda. Stan doświadczeń jesienią oceniono jako dobry. Rok 2012 W ostatnim roku badań wegetacja roślin ruszyła w pierwszej dekadzie kwietnia. Niskie temperatury powietrza oraz niewystarczająca ilość opadów wiosną zahamowały wzrost i rozwój roślin, co znacznie odbiło się na wielkości uzyskanego plonu świeżej i suchej masy w pierwszym pokosie. Pokos ten był najniższy ze wszystkich lat użytkowania. W pierwszej dekadzie czerwca wystąpiła susza, która także w znaczący sposób wpłynęła na obniżenie plonu trzeciego pokosu. Od lipca aż do października niewielka ilość opadów i wysokie temperatury powietrza w ciągu dnia przyczyniły się do spowolnienia wzrostu i słabego odrastania roślin w pokosach. Plony zielonki w każdym pokosie były niskie i nie przekraczały 5 kg z poletka. Przez długotrwałą suszę zwiększyła się także w roślinach zawartość suchej masy i od drugiego pokosu osiągała ponad 30%. W czwartym roku badań średni plon suchej masy odmian był o 48% mniejszy niż w roku 2009. We wszystkich latach użytkowania najbardziej stabilnie plonowała odmiana Domena. Miesięczne sumy opadów i średnie miesięczne temperatury powietrza w roku 2012 \| Wyszczególnienie \| Miesiąc \| \|------------------\|---------\| \| \| III \| IV \| V \| VI \| VII \| VIII \| IX \| X \| \| Miesięczna suma opadów … [mm] \| 33 \| 143 \| 96 \| 173 \| 211 \| 79 \| 13 \| 24 \| \| Średnia temperatura powietrza na wys. 2 m (°C) \| 0,0 \| 6,7 \| 11,0 \| 13,7 \| 13,0 \| 15,7 \| 12,1 \| 5,5 \| \| Miesiąc \| \|--------\| \| III \| 63 \| \| IV \| 77 \| \| V \| 93 \| \| VI \| 53 \| \| VII \| 60 \| \| VIII \| 32 \| \| IX \| 52 \| \| X \| 61 \| \| Średnia temperatura powietrza na wys. 2 m (°C) \| 1,5 \| 5,6 \| 10,3 \| 13,8 \| 15,7 \| 13,9 \| 11,0 \| 8,0 \| KOSTRZEWĄ CZERWONĄ. Trwałość odmian \| Lp. \| Odmiana \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kiełkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|-------------\|----------------------\|----------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| Reda \| 1987 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 81 \| 19 \| \| 2 \| Anielka \| 2003 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 83 \| 18 \| \| 3 \| AND 1404* \| \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 80 \| 19 \| \| 4 \| Domena \| 2009 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 98 \| 16 \| * nie wpisana do KR Tabela 2 KOSTRZEWĄ CZERWONĄ. Trwałość odmian. Warunki polowe doświadczenia \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. (m) \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ gleby \| rodzaj, gatunek \| pH w KCl \| \|-----\|-------------\|---------------------\|--------------------------------------\|---------------------------------\|-----------\|----------------\|---------\| \| 1 \| Żabnica \| 860 \| 18 \| 13 \| Bw \| gs \| 4,2 \| Kol. 4: 13 – owsiano-pastewny górski Kol. 5: Bw – brunatna wylugowana Kol. 6: gs – glina średnia Tabela 3 KOSTRZEWĄ CZERWONĄ. Trwałość odmian Niektóre elementy agrotechniki doświadczenia \| Wyszczególnienie \| Rok siewu i lata badań \| \|------------------\|------------------------\| \| Siew (data) \| 14.06 \| \| Okres od siewu do wschodów (dni) \| 34 \| \| Ruszenie wegetacji (data) \| 2009: 6.04 2010: 23.03 2011: 22.03 2012: 4.04 \| \| Przedplon: \| łąka kośna \| \| Wapnowanie: \| 2004 r. (30 dt/ha) \| \| Nawożenie mineralne: \| kg czystego składnika na 1 ha \| \| N – przedsiewnie \| 60 200-340 \| \| P₂O₅ – przedsiewnie \| 100 90-100 \| \| K₂O – przedsiewnie \| 140 140-150 \| \| Lp. \| Odmiana \| Plon świeżej masy (dt z ha) \| Plon suchej masy (dt z ha) \| \|-----\|----------\|----------------------------\|---------------------------\| \| \| \| \| pokosy \| \| \| \| wszystkie \| I \| II \| III \| IV \| V \| VI \| wszystkie \| \| 1 \| Wzorzec \| 305 \| 6,5\| 16,0\| 14,5\| 24,2\| 10,2\| 9,0\| 80,5 \| \| 2 \| Reda \| -16 \| -1,5\| -2,0\| 0,5\| -2,2\| 0,8\| 0,0\| -4,5 \| \| 3 \| Anielka \| -7 \| -0,5\| -1,0\| 0,5\| -1,2\| 0,8\| 0,0\| -1,5 \| \| 4 \| AND 1404 \| 13 \| 1,5\| 2,0\| -0,5\| 2,8\| -1,2\| 0,0\| 4,5 \| \| 5 \| Domena \| 11 \| 0,5\| 1,0\| -0,5\| 0,8\| -0,2\| 0,0\| 1,5 \| Rok 2009 \| \| \| \| pokosy \| \|-----\|----------\|----------------------------\|---------------------------\| \| \| \| wszystkie \| I \| II \| III \| IV \| V \| VI \| wszystkie \| \| 1 \| Wzorzec \| 273 \| 8,0\| 13,2\| 7,8\| 8,0\| 25,8\| 5,8\| 68,5 \| \| 2 \| Reda \| -16 \| -1,0\| -0,2\| 0,2\| -1,0\| -0,8\| -0,8\| -3,5 \| \| 3 \| Anielka \| -6 \| 0,0\| -0,2\| 0,2\| 0,0\| 0,2\| 0,2\| 0,5 \| \| 4 \| AND 1404 \| 14 \| 1,0\| 0,8\| -0,8\| 1,0\| 0,2\| 0,2\| 2,5 \| \| 5 \| Domena \| 7 \| 0,0\| -0,2\| 0,2\| 0,0\| 0,2\| 0,2\| 0,5 \| Rok 2010 \| \| \| \| pokosy \| \|-----\|----------\|----------------------------\|---------------------------\| \| \| \| wszystkie \| I \| II \| III \| IV \| V \| VI \| wszystkie \| \| 1 \| Wzorzec \| 268 \| 10,2\| 16,0\| 14,0\| 13,8\| 16,0\| 7,5\| 77,5 \| \| 2 \| Reda \| -20 \| -1,2\| -1,0\| 0,0\| -0,8\| -1,0\| -0,5\| -4,5 \| \| 3 \| Anielka \| 5 \| -0,2\| 0,0\| 2,0\| 0,2\| 0,0\| 0,5\| 2,5 \| \| 4 \| AND 1404 \| 2 \| 0,8\| 0,0\| -2,0\| 0,2\| 0,0\| 0,5\| -0,5 \| \| 5 \| Domena \| 11 \| 0,8\| 1,0\| 0,0\| 0,2\| 1,0\| -0,5\| 2,5 \| Rok 2011 \| \| \| \| pokosy \| \|-----\|----------\|----------------------------\|---------------------------\| \| \| \| wszystkie \| I \| II \| III \| IV \| V \| VI \| wszystkie \| \| 1 \| Wzorzec \| 126 \| 5,5\| 8,2\| 7,2\| 10,0\| 5,0\| 6,2\| 42,2 \| \| 2 \| Reda \| -22 \| -0,5\| -0,2\| -0,2\| -2,0\| -1,0\| -1,2\| -5,2 \| \| 3 \| Anielka \| -6 \| -0,5\| -0,2\| 0,8\| 0,0\| -1,0\| -0,2\| -1,2 \| \| 4 \| AND 1404 \| 20 \| 0,5\| 0,8\| -0,2\| 1,0\| 2,0\| 0,8\| 4,8 \| \| 5 \| Domena \| 10 \| 0,5\| -0,2\| -0,2\| 1,0\| 0,0\| 0,8\| 1,8 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian \| Lp. \| Odmiana \| Przezimowanie roślin \| Odrastanie roślin po pokosach \| Gęstość runi przed zimą \| Gęstość runi po zimie \| Wyso-kość roślin w I pokosie \| \|-----\|----------\|----------------------\|-------------------------------\|-------------------------\|-----------------------\|-----------------------------\| \| \| \| \| skala 9° \| \| \| \| \| \| \| \| I \| II \| III \| IV \| V \| \| \| \| \| 1 \| Wzorzec \| 8,2 \| 8,5 \| 8,0 \| 8,7 \| 8,0 \| 8,2 \| 8,4 \| 9,0 \| 9,0 \| 21 \| \| 1 \| Reda \| -0,2 \| 0,0 \| 0,3 \| 0,1 \| -0,5 \| 0,6 \| -0,1 \| 0,0 \| 0,0 \| 0 \| \| 2 \| Anielka \| -0,2 \| -0,3 \| 0,0 \| -0,2 \| 0,3 \| 0,8 \| 0,6 \| 0,0 \| 0,0 \| 0 \| \| 3 \| AND 1404 \| -0,5 \| 0,5 \| 0,5 \| 0,1 \| 0,5 \| -0,7 \| -0,4 \| 0,0 \| 0,0 \| 0 \| \| 4 \| Domena \| 0,0 \| -0,3 \| -0,7 \| 0,1 \| -0,5 \| -0,7 \| 0,1 \| 0,0 \| 0,0 \| 0 \| \| \| \| \| 8,0 \| 8,2 \| 8,6 \| 8,2 \| 8,0 \| 8,4 \| 8,6 \| 8,7 \| 8,1 \| 26 \| \| 1 \| Reda \| 0,0 \| -0,5 \| 0,4 \| 0,6 \| 0,3 \| -0,1 \| 0,2 \| -0,2 \| -0,1 \| 1 \| \| 2 \| Anielka \| 0,2 \| 0,3 \| 0,2 \| 0,3 \| 0,8 \| 0,4 \| 0,2 \| 0,3 \| 0,1 \| 1 \| \| 3 \| AND 1404 \| 0,2 \| -0,2 \| -0,3 \| -0,4 \| -0,2 \| 0,1 \| -0,3 \| 0,0 \| 0,1 \| 0 \| \| 4 \| Domena \| -0,3 \| 0,5 \| -0,3 \| -0,4 \| -0,7 \| -0,6 \| -0,1 \| 0,0 \| -0,1 \| 0 \| \| \| \| \| 8,8 \| 8,4 \| 8,6 \| 8,6 \| 8,6 \| 9,0 \| 8,5 \| 8,0 \| 7,9 \| 27 \| \| 1 \| Reda \| -0,1 \| -0,2 \| 0,2 \| 0,4 \| 0,2 \| 0,0 \| 0,3 \| -0,3 \| -0,2 \| 0 \| \| 2 \| Anielka \| 0,2 \| 0,1 \| -0,1 \| 0,4 \| -0,1 \| 0,0 \| 0,5 \| 0,2 \| -0,2 \| 0 \| \| 3 \| AND 1404 \| -0,3 \| 0,1 \| -0,1 \| -0,3 \| -0,3 \| 0,0 \| -0,2 \| -0,5 \| -0,4 \| 0 \| \| 4 \| Domena \| 0,2 \| 0,1 \| -0,1 \| -0,6 \| -0,2 \| 0,0 \| -0,5 \| 0,5 \| 0,8 \| -1 \| \| \| \| \| 8,1 \| 8,4 \| 8,2 \| 8,4 \| 8,2 \| 6,4 \| 7,6 \| 7,8 \| 7,5 \| 19 \| \| 1 \| Reda \| 0,1 \| -0,2 \| 0,1 \| 0,4 \| -0,4 \| -0,1 \| -0,3 \| -0,1 \| -0,3 \| -1 \| \| 2 \| Anielka \| -0,1 \| 0,1 \| -0,4 \| -0,1 \| 0,3 \| 0,4 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,5 \| 0 \| \| 3 \| AND 1404 \| -0,1 \| 0,1 \| -0,2 \| 0,4 \| 0,1 \| -0,4 \| 0,4 \| -0,3 \| -0,2 \| 0 \| \| 4 \| Domena \| 0,1 \| -0,2 \| 0,6 \| -0,6 \| -0,2 \| -0,1 \| -0,1 \| 0,2 \| 0,2 \| 2 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian KOSTRZEWŁĄKOWA w uprawie na zielonkę Doświadczenia w użytkowaniu kośnim polowym w roku 2009 założono w siedmiu miejscowościach (rys. 1). Oceniano 20 odmian (12 polskich i 8 zagranicznych), będących w Krajowym Rejestrze. Zasadniczym celem badań było rozpoznanie plenności i terminu kłoszenia się roślin poszczególnych odmian, a także ocena innych cech gospodarczych. Rys. 1. Lokalizacja doświadczeń PDOiR z kostrzewą łąkową w uprawie na zielonkę: siew 2009 Rok 2009 Większość doświadczeń założono w trzeciej dekadzie sierpnia. Najpóźniej, w pierwszej dekadzie września doświadczenie założono w Słupi. Ostatni tydzień sierpnia bez opadów przeciagający się do końca września znacznie osłabił wschody nasion. Najdłuższy okres wschodów roślin (20 dni) odnotowano w Pawłowicach. Wegetacja roślin ustala późno, dopiero w pierwszym tygodniu grudnia. Stan doświadczeń przed zimą oceniono jako dobry. Rok 2010 Trwałe ruszenie wegetacji nastąpiło w ostatnim tygodniu marca. Przezimowanie roślin było dobre. Najlepiej przezimowały oraz dobrze odrastały wiosną, i po pokosach rośliny odmian Limosa\textsubscript{DE}, Lifara\textsubscript{DE}, Damara\textsubscript{PL}. W większości miejscowości w kwietniu przygruntowe przymrożki przyhamowały wzrost i rozwój kostrzewy łąkowej. W maju duża ilość opadów i wyższe temperatury powietrza przyczyniły się do przyspieszenia wegetacji. Najwcześniej doświad- czenie skoszono w Bezku (koniec drugiej dekady maja), a najpóźniej w Lisewie (koniec pierwszej dekady czerwca). Plony zielonki zbierano indywidualnie dla odmian, zależnie od początku kłoszenia się roślin. Na północy kraju (Wyczechy), różnice w fazie kłoszenia się roślin sięgały 6 dni i pierwszy odrost zbierano w dwóch terminach. Warunki pogodowe w okresie odrastania roślin po pierwszym pokosie były korzystne. W drugiej połowie lata duża ilość opadów w większości miejscowości sprzyjała przyrostowi zielonej i suchej masy w drugim i trzecim pokosie. Warunki pogodowe pogorszyły się jednak po trzecim zbiorze (we wrześniu), dlatego też czwarty pokos zebrano tylko w czterech stacjach. Najpóźniej czwarty odrost zebrano w Pawłowicach (druga dekada października). W pierwszym roku użytkowania odmianą najlepiej plonującą była Limosa\textsubscript{DE}, a najslabiej Barvital\textsubscript{NL}. Stan wszystkich doświadczeń przed zimą oceniono dobrze. Rok 2011 Najwcześniej wegetacja ruszyła w Pawłowicach (druga dekada marca), a najpóźniej w Wyczechach (pierwsza dekada kwietnia). W kwietniu przygruntowe przymrożki i niewielka ilość opadów hamowały wzrost i rozwój roślin kostrzewy łąkowej. Różnice w początku kłoszenia się roślin były niewielkie, w większości doświadczeń i nie przekraczały trzech dni. Po zbiorze pierwszego pokosu warunki pogodowe nie uległy zmianie. Było sucho, tylko w niektórych miejscowościach odnotowano większą ilość opadów (Wróćkowo, Krzyżewo). W okresie letnim (lipiec-sierpień) warunki pogodowe popłoszyły się, obfite opady poprawiły warunki wilgotnościowe gleby we wszystkich miejscowoścach. Po zbiorze trzeciego odrostu warunki pogodowe ponownie uległy pogorszeniu – w drugiej połowie sierpnia i we wrześniu brak opadów i także niższe temperatury powietrza. W drugim roku zbiorów w czterech doświadczeniach zebrano trzy pokosy. Cztery pokosy zebrano tylko w jednej miejscowości na północy kraju (Wyczechy). Plon zielonki tego pokosu był niewielki. Najpóźniej skoszono doświadczenie w Wyczechach (pierwsza dekada października). Odmianami o największych plonach suchej masy ze wszystkich pokosów były Damara\textsubscript{PL} i Pradel\textsubscript{CH}. Podobnie jak w pierwszym roku użytkowania najmniejsze plony suchej masy uzyskała odmiana Barvital\textsubscript{NL}. Stan roślin wszystkich badanych odmian przed zimą był dobry. Rok 2012 Długa i mroźna zima (szczególnie w lutym), była powodem słabego przezimowania roślin we wszystkich miejscowościach. Najslabiej przezimowały odmiany Wanda\textsubscript{PL}, Pasja\textsubscript{PL} i Skra\textsubscript{PL}, a najlepiej Damara\textsubscript{PL}. Najwcześniej wegetację rozpoczęły rośliny w Lisewie (pierwsza dekada marca), natomiast miesiąc później w Słupi. W dwóch miejscowościach na południu Polski (Słupia, Pawłowice) rośliny rozpoczęły kłoszenie już w połowie maja i tam odnotowano największe różnice odmianowe w rozwoju. Odmiana, która najszybciej kłosiła się spośród ocenianych odmian była Damara\textsubscript{PL}. We wszystkich miejscowościach zebrano trzy pokosy (oprócz Bezka – tylko dwa pokosy), natomiast czwarty pokos zebrano tylko w dwóch miejscowościach (Wróćkowo, Wyczechy). Najwcześniej zebrano czwarty pokos we Wróćkowie (druga dekada sierpnia), a najpóźniej w Wyczechach (pierwsza dekada października). W ostatnim roku użytkowania odmianami, które uzyskały największy plon suchej masy we wszystkich pokosach były Pradel\textsubscript{CH} i Damara\textsubscript{PL}. Najslabiej plonowały Dagra\textsubscript{PL}, Wanda\textsubscript{PL} i Skra\textsubscript{PL}. Największy potencjał plonotwórczy kostrzewy łąkowej we wszystkich latach użytkowania ujawnił się w pierwszym pokosie. Plony suchej masy drugiego pokosu były średnio o 61% mniejsze niż w pierwszym oraz średnio o 37% mniejsze w pokosie trzecim. W czwartym pokosie plony suchej masy w całym okresie użytkowania były 3,5-krotnie mniejsze niż w pokosie pierwszym. Plonami suchej masy z trzech lat wyróżniały się odmiany Damara\textsubscript{PL} i Pradel\textsubscript{CH}. Najslabiej plonującą była odmiana Barvital\textsubscript{NL}. Rośliny kostrzewy łąkowej dobrze zimowały, przy czym najlepiej w pierwszym roku użytkowania. Wyraźnie słabszą gęstość runi przed zimą i wiosną, zwłaszcza w pierwszym roku użytkowania na tle innych odmian zaobserwowano u odmiany Barvital\textsubscript{NL} i Darimo\textsubscript{DK}. Wyniki analizy jakości plonu suchej masy (zawartość cukrów oraz strawność) wskazują na najlepszą wartość drugiego odrostu – wyróżniły się odmiany Laura\textsubscript{DK}, Pasja\textsubscript{PL} i Skiba\textsubscript{PL}. \| Lp. \| Odmiana \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kiełkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|----------\|---------------------\|------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| Ardenna \| 2004 \| Alicja Ramenda \| 90 \| 28 \| \| 2 \| Artema \| 1999 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 88 \| 28 \| \| 3 \| Barvital \| 2006 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 85 \| 33 \| \| 4 \| Cykada \| 1956 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 90 \| 28 \| \| 5 \| Dagra \| 2006 \| Alicja Ramenda \| 98 \| 26 \| \| 6 \| Damara \| 2006 \| Alicja Ramenda \| 97 \| 26 \| \| 7 \| Darimo \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 29 \| \| 8 \| Fantazja \| 2006 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 82 \| 31 \| \| 9 \| Gerda \| 2007 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 92 \| 27 \| \| 10 \| Justa \| 2002 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 81 \| 31 \| \| 11 \| Laura \| 2001 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 29 \| \| 12 \| Lifara** \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 95 \| 29 \| \| 13 \| Limosa* \| 2000 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 91 \| 31 \| \| 14 \| Pasja \| 2001 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 90 \| 28 \| \| 15 \| Pradel \| 2003 \| Station des Recherches Agronomiques Changins RAC and DSP Ltd. (CH) \| 85 \| 33 \| \| 16 \| Preval** \| 2003 \| Station Federale de Recherches Agronomiques de Changins (RAC) (CH) \| 97 \| 29 \| \| 17 \| Pronela \| 2007 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 90 \| 31 \| \| 18 \| Skiba \| 1997 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 85 \| 29 \| \| 19 \| Skra \| 1984 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 80 \| 31 \| \| 20 \| Wanda \| 1997 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 80 \| 31 \| Bilans doświadczeń: - założone: 7 - wcześniej zakończone: - - przyjęte do syntezy: 7 * skreślona z KR w roku 2010 ** skreślone z KR w roku 2012 KOSTRZEWA ŁĄKOWA w uprawie na zielonkę. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ \| gatunek \| pH w KCl \| \|-----\|---------------\|-----------------\|--------------------------------------\|---------------------------------\|-----\|---------\|---------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Lisewo \| 7 \| 94 \| 1 \| F \| plw \| 5,9 \| \| 2 \| Krzyżewo \| 130 \| 70 \| 4 \| A \| gl \| 6,4 \| \| 3 \| Wróćkowo \| 142 \| 80 \| 2 \| B \| gs \| 6,2 \| \| 4 \| Wyczechy \| 150 \| 30 \| 6 \| Bw \| pg \| 6,1 \| \| 5 \| Bezek \| 225 \| 61 \| 3 \| Rk \| • \| 7,5 \| \| 6 \| Pawłowice \| 235 \| 80 \| 2 \| A \| gl \| 6,3 \| \| 7 \| Słupia \| 290 \| 80 \| 2 \| Rb \| • \| 6,0 \| Kol. 4: 1 – pszenny bardzo dobry, 2 – pszenny dobry, 3 – pszenny wadliwy, 4 – żytni bardzo dobry, 6 – żytni słaby Kol. 5: A – bielicowa, B – brunatna, Bw – brunatna wyługowana, F – mada, Rb – rędzina brunatna, Rk – rędzina kredowa Kol. 6: gl – glina lekka, gs – glina średnia, pg – piasek gliniasty, plw – gleba pyłowa Tabela 3 KOSTRZEWA ŁĄKOWA w uprawie na zielonkę. Warunki polowe i agrotechniczne doświadczeń \| Wyszczególnienie \| Rok siewu 2009 i lata zbioru 2010, 2011, 2012 \| \|-----------------------------------\|---------------------------------------------\| \| \| liczba doświadczeń \| \| Przedplon: \| \| \| - strączkowe \| 1 \| \| - zboża \| 5 \| \| - czarny ugór \| 1 \| \| Wapnowanie: \| \| \| - pod przedplon \| 3 \| \| - pod przed-przedplon \| 2 \| \| - nie stosowano \| 2 \| \| Nawożenie mineralne: \| kg czystego składnika na 1 ha \| \| N \| \| \| - przedsiewnie \| 60-80 \| \| - w latach użytkowania \| 220-360 \| \| P₂O₅* \| \| \| - przedsiewnie \| 60-100 \| \| - w latach użytkowania \| 80-120 \| \| K₂O* \| \| \| - przedsiewnie \| 90-120 \| \| - w latach użytkowania \| 100-170 \| \| Liczba doświadczeń \| 7 \| * dawka zależna od zasobności gleby w miejscowościach ### Tabela 4 KOSTRZEWA ŁĄKOWA w uprawie na zielonkę. Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2009 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Data ruszenia wegetacji w latach użytkowania \| \|-----\|---------------\|-----------------\|----------------------------------------\|---------------------------------------------\| \| \| \| \| \| pierwszym 2010 \| drugim 2011 \| trzecim 2012 \| \| 1 \| Lisewo \| 21.08 \| 10 \| 23.03 \| 18.03 \| 10.03 \| \| 2 \| Krzyżewo \| 26.08 \| 17 \| 24.03 \| 2.04 \| 21.03 \| \| 3 \| Wróćkowo \| 28.08 \| 14 \| 29.03 \| 2.04 \| 25.03 \| \| 4 \| Wyczechy \| 26.08 \| 11 \| 4.04 \| 4.04 \| 5.04 \| \| 5 \| Bezek \| 29.08 \| 11 \| 31.03 \| 31.03 \| 30.03 \| \| 6 \| Pawłowice \| 19.08 \| 20 \| 26.03 \| 16.03 \| 27.03 \| \| 7 \| Słupia \| 3.09 \| 11 \| 25.03 \| 1.04 \| 6.04 \| \| \| Średnia \| \| \| 26.08 \| 13 \| 28.03 \| 27.03 \| cd. tabeli 4 \| Lp. \| Miejscowość \| Data zbioru pokosów w latach użytkowania \| \|-----\|---------------\|------------------------------------------\| \| \| \| pierwszym (2010) \| drugim (2011) \| trzecim (2012) \| \| \| \| I II III IV \| I II III IV \| I II III IV \| \| 1 \| Lisewo \| 10.06 17.07 8.09 - \| 26.05 - 18.08 - \| 29.05 16.07 10.09 - \| \| 2 \| Krzyżewo \| 23.05 2.07 17.08 4.10 \| 26.05 8.07 23.08 - \| 24.05 6.07 23.08 - \| \| 3 \| Wróćkowo \| 25.05 28.06 9.08 20.09 \| 25.05 - 12.08 23.09 \| 24.05 29.06 9.08 20.09 \| \| 4 \| Wyczechy \| 26.05/1.06 30.06 9.08 1.10 \| 25.05 8.07 26.08 10.10 \| 22.05 22.06 31.07 8.10 \| \| 5 \| Bezek \| 19.05 22.06 9.08 - \| 24.05 7.07 25.08 - \| 23.05 21.06 - \| \| 6 \| Pawłowice \| 28.05 8.07 16.08 13.10 \| 24.05 - 9.08 - \| 16.05 15.06 19.07 - \| \| 7 \| Słupia \| 27.05 5.07 18.08 - \| 25.05 - 9.08 - \| 18.05 22.06 3.08 - \| \| \| Średnia \| 27.05 3.07 17.08 2.10 \| 25.05 8.07 17.08 1.10 \| 22.05 27.06 11.08 29.09 \| \| Lp. \| Odmiana \| Plon suchej masy (dt z ha) \| Plon świeżej masy (dt z ha) \| \|-----\|----------\|---------------------------\|---------------------------\| \| \| \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| 2010-2011 \| 2010-2012 \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| 2010-2011 \| 2010-2012 \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| 2010-2011 \| 2010-2012 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Wzorzec \| 65,8 \| 60,0 \| 37,2 \| 125,8 \| 163,0 \| 162,4 \| 114,1 \| 83,7 \| 276,5 \| 360,2 \| 747 \| 464 \| 341 \| 1211 \| 1552 \| \| 1 \| Ardenna \| 2,0 \| 1,4 \| 0,8 \| 3,5 \| 4,3 \| -0,8 \| 2,2 \| 0,8 \| 1,4 \| 2,2 \| 24 \| 16 \| -8 \| 40 \| 48 \| \| 2 \| Artema \| 0,9 \| 0,8 \| -0,5 \| 1,7 \| 1,1 \| 2,9 \| -5,0 \| -3,2 \| -2,2 \| -5,3 \| 18 \| -26 \| -8 \| -23 \| -23 \| \| 3 \| Barvital \| -14,5\| -3,4 \| -1,0 \| -17,9 \| -18,9 \| -16,0 \| -5,6 \| -1,4 \| -21,7 \| -23,1 \| -83 \| 16 \| -12 \| -99 \| -111 \| \| 4 \| Cykada \| 1,8 \| 4,0 \| 0,8 \| 5,7 \| 6,5 \| -0,5 \| 3,8 \| 0,4 \| 3,3 \| 3,7 \| 9 \| 10 \| 0 \| 20 \| 20 \| \| 5 \| Dagra \| -0,3 \| -0,9 \| -3,8 \| -1,2 \| -4,9 \| 0,9 \| -6,0 \| -5,8 \| -10,9 \| -26 \| 3 \| -27 \| -23 \| -50 \| -50 \| \| 6 \| Damara \| 4,8 \| 3,7 \| 3,9 \| 8,4 \| 12,3 \| 7,1 \| 8,1 \| 3,8 \| 15,2 \| 19,0 \| 16 \| 33 \| 18 \| 50 \| 67 \| \| 7 \| Darimo \| 6,5 \| 5,7 \| 2,8 \| 0,8 \| 2,0 \| 7,3 \| 3,4 \| 0,2 \| -3,9 \| 3,7 \| 42 \| 13 \| 1 \| -29 \| -28 \| \| 8 \| Fantazja \| 0,9 \| -0,3 \| 1,0 \| 0,6 \| 1,6 \| 0,6 \| 0,6 \| 1,3 \| 1,2 \| 2,4 \| 7 \| 6 \| 8 \| 13 \| 21 \| \| 9 \| Gerda \| 2,1 \| 0,8 \| 1,6 \| 2,9 \| 4,5 \| -0,1 \| 2,3 \| 2,8 \| 2,2 \| 5,0 \| 2 \| 10 \| 12 \| 13 \| 25 \| \| 10 \| Justa \| 0,1 \| -4,3 \| -2,7 \| -4,2 \| -6,9 \| -1,4 \| -3,8 \| -0,1 \| -5,2 \| -21 \| -14 \| -5 \| -36 \| -41 \| -41 \| \| 11 \| Laura \| 0,8 \| 1,7 \| 1,0 \| 2,5 \| 3,5 \| 2,1 \| 2,2 \| 2,7 \| 4,2 \| 7,0 \| 2 \| 8 \| 12 \| 9 \| 22 \| \| 12 \| Lifara \| 1,2 \| -1,2 \| -0,2 \| 0,0 \| -0,2 \| 2,8 \| 1,4 \| -0,3 \| 4,2 \| 3,9 \| 12 \| -2 \| 2 \| 10 \| 12 \| \| 13 \| Limosa \| 5,2 \| -0,1 \| 2,5 \| 5,1 \| 7,7 \| 10,0 \| 1,3 \| 1,4 \| 11,3 \| 12,7 \| 41 \| 7 \| 7 \| 47 \| 54 \| \| 14 \| Pasja \| -1,5 \| -0,6 \| -0,8 \| 2,1 \| -2,9 \| -2,5 \| -1,9 \| -0,4 \| -4,3 \| -4,8 \| -38 \| -23 \| -10 \| -61 \| -70 \| \| 15 \| Pradel \| -1,2 \| 1,0 \| 2,7 \| -0,2 \| 2,5 \| 1,7 \| 5,9 \| 8,1 \| 7,6 \| 15,7 \| 8 \| 26 \| 34 \| 34 \| 68 \| \| 16 \| Preval \| 1,2 \| -0,7 \| 1,0 \| 0,4 \| 1,4 \| -0,2 \| 1,0 \| 1,2 \| 0,8 \| 2,1 \| 10 \| 2 \| 7 \| 13 \| 19 \| \| 17 \| Pronela \| 0,4 \| -1,0 \| -0,3 \| -0,6 \| -0,9 \| -0,9 \| -1,8 \| -1,3 \| -2,6 \| -3,9 \| -3 \| -3 \| -4 \| -6 \| -10 \| \| 18 \| Skiba \| 0,8 \| 0,0 \| -0,4 \| 0,8 \| 0,4 \| 0,8 \| -0,1 \| 1,6 \| 0,7 \| 2,4 \| 3 \| 6 \| 5 \| 9 \| 14 \| \| 19 \| Skra \| 1,8 \| -2,9 \| -4,2 \| -1,1 \| -5,3 \| 3,0 \| -3,3 \| -5,5 \| -0,3 \| -5,8 \| 17 \| -11 \| -25 \| 5 \| -19 \| \| 20 \| Wanda \| -0,6 \| -2,9 \| -3,9 \| -3,5 \| -7,4 \| -3,0 \| -4,0 \| -5,6 \| -7,0 \| -12,5 \| 10 \| -10 \| -16 \| 0 \| -16 \| Liczba doświadczeń: 7, 7, 7, 14, 21, 7, 7, 14, 21, 7, 7, 14, 21 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian \| Lp. \| Odmiana \| Przezimowanie roślin \| Odrastanie roślin \| Początek kłoszenia \| \|-----\|----------\|----------------------\|-------------------\|-------------------\| \| \| \| \| wiosną \| po pokosach \| data; liczba dni \| \| \| \| \| \| I \| II \| \| \| \| \| \| \| 1 2 3 \| 1 2 3 \| 1 2 3 \| \| \| \| \| \| 4 \| 5 \| 6 \| \| \| \| \| \| skal a 9° \| \| \| \| \| \| \| \| rok użytkowania \| \| \| \| \| \| \| \| 1 2 3 \| 1 2 3 \| 1 2 3 \| \| \| \| \| \| 7 8 9 \| 8,2 8,3 8,1 \| 23.05 22.05 20.05 \| \| 1 \| Ardenna \| -0,1 -0,3 0,1 \| -0,2 -0,1 0,3 \| -0,4 -0,7 -0,9 \| 0,1 -0,6 -0,2 \| 0 0 0 \| \| 2 \| Artema \| -0,4 0,0 -0,1 \| -0,2 0,3 -0,1 \| -0,2 -0,8 -0,9 \| 0,0 -0,6 -0,7 \| -1 0 -1 \| \| 3 \| Barvital \| -0,3 -0,4 0,0 \| -1,5 -0,3 -0,2 \| -0,5 0,0 0,5 \| 0,0 0,1 0,1 \| 0 1 1 \| \| 4 \| Cykada \| 0,1 -0,2 0,0 \| 0,3 -0,3 0,1 \| -0,1 -0,1 0,1 \| -0,1 0,2 0,0 \| -1 0 0 \| \| 5 \| Dagra \| 0,0 0,0 0,0 \| 0,3 0,0 -0,4 \| -0,1 -0,7 -0,8 \| -0,2 -0,6 -0,6 \| -1 0 -1 \| \| 6 \| Damara \| 0,3 -0,1 0,5 \| 0,4 0,3 0,5 \| 0,0 0,1 0,0 \| -0,2 0,0 0,1 \| -2 -1 -1 \| \| 7 \| Darimo \| 0,0 0,1 0,1 \| -0,4 0,6 0,6 \| 0,2 0,2 0,0 \| 0,3 0,2 0,1 \| -1 0 -1 \| \| 8 \| Fantazja \| 0,0 0,0 -0,1 \| 0,1 -0,4 -0,2 \| 0,1 0,1 0,3 \| -0,1 -0,2 0,1 \| 0 1 0 \| \| 9 \| Gerda \| 0,2 0,3 0,0 \| 0,1 0,1 0,0 \| 0,2 0,3 -0,2 \| 0,1 -0,1 -0,1 \| 0 1 1 \| \| 10 \| Justa \| 0,1 -0,3 0,0 \| 0,2 -0,1 -0,4 \| 0,3 0,3 0,6 \| 0,1 0,2 0,3 \| 0 1 1 \| \| 11 \| Laura \| -0,2 -0,2 0,0 \| -0,5 0,1 0,2 \| 0,2 0,3 0,2 \| 0,2 0,2 0,0 \| 0 1 0 \| \| 12 \| Lifara \| 0,3 0,1 0,2 \| 0,1 -0,1 0,1 \| 0,3 0,4 0,2 \| 0,1 0,2 0,2 \| -1 0 0 \| \| 13 \| Limosa \| 0,4 0,2 0,1 \| 0,7 -0,1 0,1 \| 0,2 -0,1 -0,1 \| 0,0 0,1 0,3 \| -1 0 -1 \| \| 14 \| Pasja \| 0,0 -0,3 -0,3 \| -0,2 0,4 0,0 \| 0,3 0,2 0,0 \| 0,0 0,1 0,1 \| 0 1 0 \| \| 15 \| Pradel \| 0,1 0,3 -0,1 \| 0,2 0,0 0,3 \| 0,2 0,3 0,5 \| 0,1 0,2 0,4 \| 0 1 0 \| \| 16 \| Preval \| 0,2 0,1 0,3 \| 0,5 0,3 0,4 \| 0,2 0,4 0,1 \| -0,2 0,1 0,2 \| -1 0 0 \| \| 17 \| Pronela \| 0,0 0,0 -0,1 \| 0,0 0,0 0,2 \| -0,1 -0,3 -0,3 \| 0,2 0,1 -0,1 \| -1 -1 -1 \| \| 18 \| Skiba \| -0,2 0,1 0,0 \| -0,2 0,0 0,1 \| 0,1 0,0 -0,1 \| 0,3 0,1 0,0 \| -1 0 0 \| \| 19 \| Skra \| 0,2 0,2 -0,2 \| 0,2 -0,3 -0,7 \| -0,1 0,0 0,0 \| 0,0 0,0 0,0 \| 0 1 0 \| \| 20 \| Wanda \| -0,1 -0,4 -0,5 \| -0,4 -0,7 -0,2 \| -0,1 -0,2 -0,3 \| -0,1 -0,1 -0,3 \| 0 0 0 \| Liczba doświadczeń: 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 \| Lp. \| Odmiana \| Wysokość roślin w I pokosie \| Wyleganie roślin pokos \| Gęstość runi \| \|-----\|----------\|-----------------------------\|------------------------\|--------------\| \| \| \| cm \| I \| II \| wiosna \| przed zimą \| \| \| \| \| \| \| skala 9° \| \| \| \| \| \| \| \| rok użytkowania \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 1 \| 2 \| 3 \| 1 \| 2 \| 3 \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 7 \| 8 \| 1 \| 9 \| 10 \| 1 \| 11 \| 1 \| \| \| Wzorzec \| 78 \| 67 \| 54 \| 6,8 \| 8,1 \| 7,0 \| 8,1 \| 7,8 \| 7,1 \| 7,9 \| 8,3 \| 8,2 \| \| 1 \| Ardenna \| -3 \| 2 \| 3 \| 0,1 \| -0,4\| 0,0 \| 0,3 \| -0,1\| 0,2 \| 0,2 \| 0,0 \| -0,2\| \| 2 \| Artema \| 0 \| 2 \| 2 \| -0,4\| -0,4\| 0,7 \| -0,4\| -0,3\| -0,8\| -0,3\| -0,1\| -0,5\| \| 3 \| Barvital \| -8 \| -2 \| -4 \| 1,8 \| -0,1\| 0,0 \| -1,8\| -0,7\| -0,2\| -1,9\| -0,7\| -0,2\| \| 4 \| Cykada \| 0 \| 0 \| 0 \| -0,1\| -0,1\| 0,0 \| 0,2 \| 0,1 \| 0,0 \| 0,3 \| 0,1 \| 0,3 \| \| 5 \| Dagra \| 3 \| 1 \| 0 \| -0,8\| -0,4\| 0,0 \| 0,3 \| 0,1 \| -0,7\| 0,5 \| 0,1 \| -0,4\| \| 6 \| Damara \| 0 \| 2 \| 1 \| -0,4\| 0,2 \| 0,0 \| 0,5 \| 0,3 \| 0,6 \| 0,4 \| 0,2 \| 0,3 \| \| 7 \| Darimo \| 2 \| 3 \| 2 \| 0,3 \| -0,4\| 0,0 \| -0,6\| 0,1 \| 0,3 \| -0,8\| 0,0 \| 0,1 \| \| 8 \| Fantazja \| -2 \| -2 \| -2 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,0 \| 0,1 \| 0,0 \| -0,1\| 0,4 \| -0,1\| 0,1 \| \| 9 \| Gerda \| 2 \| 0 \| -2 \| 0,7 \| 0,2 \| 0,0 \| 0,1 \| 0,3 \| 0,2 \| 0,1 \| 0,0 \| 0,1 \| \| 10 \| Justa \| 0 \| -2 \| -2 \| -0,6\| 0,2 \| 0,0 \| 0,5 \| 0,2 \| 0,3 \| 0,5 \| 0,2 \| 0,4 \| \| 11 \| Laura \| -1 \| 0 \| 0 \| -0,1\| -0,1\| 0,0 \| 0,0 \| 0,0 \| 0,2 \| -0,2\| -0,1\| -0,1\| \| 12 \| Lifara \| 1 \| 0 \| -1 \| -0,2\| 0,2 \| 0,0 \| 0,0 \| 0,1 \| 0,3 \| 0,0 \| 0,0 \| 0,1 \| \| 13 \| Limosa \| 1 \| 0 \| 0 \| -0,2\| 0,6 \| 0,0 \| 0,4 \| 0,4 \| 0,5 \| 0,6 \| 0,2 \| 0,1 \| \| 14 \| Pasja \| 0 \| 0 \| -1 \| -0,2\| -0,4\| 0,0 \| -0,3\| 0,0 \| 0,1 \| -0,4\| 0,1 \| 0,3 \| \| 15 \| Pradel \| 0 \| 0 \| 0 \| -0,2\| -0,1\| 0,0 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,0 \| 0,1 \| 0,1 \| 0,0 \| \| 16 \| Preval \| 0 \| 2 \| 1 \| -0,6\| -0,1\| 0,0 \| 0,1 \| 0,0 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,1 \| 0,1 \| \| 17 \| Pronela \| 1 \| 2 \| 1 \| 0,2 \| 0,6 \| 0,0 \| 0,0 \| -0,3\| -0,4\| -0,2\| 0,0 \| -0,3\| \| 18 \| Skiba \| 0 \| 0 \| -2 \| 0,2 \| -0,4\| 0,0 \| -0,3\| -0,1\| -0,2\| -0,2\| -0,1\| 0,0 \| \| 19 \| Skra \| 0 \| -4 \| -3 \| -0,4\| -0,4\| 0,0 \| 0,3 \| 0,0 \| -0,4\| 0,4 \| 0,1 \| 0,0 \| \| 20 \| Wanda \| -2 \| -3 \| -2 \| 0,6 \| 0,2 \| 0,0 \| -0,1\| -0,3\| -0,2\| -0,1\| -0,1\| -0,1\| Liczba doświadczeń: 7 7 7 4 1 1 6 7 7 5 7 7 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian Kol. 8 i 9: w roku 2012 zjawisko nie wystąpiło \| Lp. \| Odmiana \| Zawartość \| Strawność in vitro \| \|-----\|----------\|-----------\|-------------------\| \| \| \| włókna surowego \| białka ogólnego \| cukrów rozpuszczalnych \| pokos \| \| \| \| \| % s.m. \| \| \| \| \| \| \| \| I II III \| I II III \| I II III \| I II III \| 1 2 3 \| \| 1 \| Wzorzec \| 30,6 25,6 29,2 \| 12,8 14,8 14,2 \| 9,8 12,1 8,1 \| 43,4 52,7 38,3 \| \| 2 \| Ardenna \| -0,2 0,3 -0,1 \| 0,2 0,2 -0,1 \| 0,0 -1,2 0,3 \| 1,4 0,3 0,9 \| \| 3 \| Artema \| 0,8 0,5 -0,3 \| 0,1 -0,5 0,4 \| -1,3 -0,6 0,1 \| -2,0 -0,7 0,2 \| \| 4 \| Barvital \| -1,6 -0,2 -0,3 \| 1,6 0,1 0,6 \| 0,8 -0,7 0,4 \| 4,9 -0,9 1,6 \| \| 5 \| Cykada \| 0,1 -0,2 0,3 \| -0,4 0,0 -0,1 \| 0,6 -0,3 -0,6 \| -0,3 0,0 -0,8 \| \| 6 \| Dagra \| -0,1 -0,5 -0,4 \| 0,0 1,0 0,2 \| 0,0 -0,5 0,2 \| -1,2 0,3 0,6 \| \| 7 \| Damara \| -0,4 0,1 -0,0 \| 0,3 0,4 -0,1 \| -0,5 -0,4 -0,3 \| -1,4 -2,1 -1,3 \| \| 8 \| Darimo \| 0,1 -0,1 -0,3 \| -0,4 0,5 0,7 \| 0,3 0,1 -0,3 \| -0,6 -0,1 -0,4 \| \| 9 \| Fantazja \| 0,3 -0,3 0,2 \| 0,2 -0,1 -0,5 \| 0,0 0,6 -0,2 \| 0,0 1,3 0,2 \| \| 10 \| Gerda \| 0,6 0,2 0,4 \| -0,1 -0,8 -0,2 \| 0,4 1,3 -0,1 \| -0,4 -0,4 -1,3 \| \| 11 \| Justa \| -0,8 -0,5 -0,4 \| 0,9 0,9 0,0 \| -0,2 0,1 0,8 \| 1,5 0,4 1,4 \| \| 12 \| Laura \| 0,7 0,3 0,2 \| -0,5 -0,9 -0,1 \| -0,1 1,1 -0,2 \| 0,1 1,2 -0,9 \| \| 13 \| Lifara \| 0,6 0,3 0,1 \| -1,0 -0,0 -0,3 \| 0,1 -0,3 0,1 \| -0,3 -1,5 -0,5 \| \| 14 \| Limosa \| 0,2 0,0 0,3 \| 0,6 0,1 -0,1 \| -1,1 -0,6 0,3 \| -1,4 -0,4 0,2 \| \| 15 \| Pasja \| -0,6 -0,9 -0,4 \| -0,4 0,5 0,0 \| 0,3 0,7 0,4 \| -0,9 1,9 2,3 \| \| 16 \| Pradel \| -1,0 0,4 -0,1 \| 0,2 -0,6 -0,4 \| 0,7 0,4 0,3 \| 2,5 0,8 1,1 \| \| 17 \| Preval \| -0,3 0,3 0,2 \| -0,4 -0,7 -0,3 \| 0,0 -0,2 -0,6 \| 0,1 0,2 -0,8 \| \| 18 \| Pronela \| 0,4 0,1 -0,1 \| -0,6 0,3 0,1 \| 0,2 -0,4 0,1 \| -0,7 -1,7 -1,0 \| \| 19 \| Skiba \| 0,7 0,0 0,1 \| -0,2 -0,6 -0,1 \| 0,2 0,8 0,1 \| -0,4 1,6 -0,8 \| \| 20 \| Skra \| -0,2 0,2 0,2 \| -0,2 -0,2 0,1 \| 0,4 0,7 -0,2 \| 0,4 0,5 -1,2 \| \| 21 \| Wanda \| 0,7 0,2 0,3 \| 0,0 0,5 0,2 \| -0,8 -0,6 -0,5 \| -1,4 -0,8 0,6 \| Liczba doświadczeń: 7 7 7 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian KOSTRZEWĄ ŁĄKOWĄ w uprawie na nasiona Doświadczenia z kostrzewą łąkową założono w roku 2010 w pięciu miejscowościach (rys. 1). Badano i oceniano plon nasion 20 odmian kostrzewy łąkowej (12 krajowych i 8 zagranicznych) wpisanych do Krajowego Rejestru. Rys. 1. Lokalizacja doświadczeń PDOiR z kostrzewą łąkową w uprawie na nasiona: siew 2010 Rok 2010 Doświadczenia zakładano w terminie późnoletnim, najwcześniej we Wróćkowie (druga dekada sierpnia). W Chrząstowie i Masłowicach siew doświadczeń nieznacznie opóźniono (pierwsza dekada wrześnią) ze względu na zbyt duże uwilgotnienie gleby. Warunki pogodowe we wrześniu (chłodno) zahamowały wschody i wzrost roślin. Szczególnie nierównomiernie wschody roślin odnotowano w Chrząstowie. Najsłabiej po-wschodziły odmiany Ardenna\textsubscript{PL}, Artema\textsubscript{PL}, Barvital\textsubscript{NL}, Darimo\textsubscript{DK}, Laura\textsubscript{DK}, Wanda\textsubscript{PL}. Przygruntowe przymrozki, a także ujemne temperatury powietrza w październiku (Wróćkowo) spowolniły rozwój roślin. Poprawa warunków meteorologicznych nastąpiła w listopadzie (wyższe temperatury i brak przymrozków), co przyspieszyło rozwój roślin wszystkich odmian. Stan doświadczeń przed zimą oceniono jako średni do dobrego. Rok 2011 W większości miejscowości panowały bardzo zmienne warunki atmosferyczne. Od stycznia do pierwszej dekady lutego warunki zimowania roślin były dobre. W drugiej dekadzie lutego odnotowano znaczne spadki temperatury przy jednoczesnym braku okrywy śnieżnej. Ogólnie jednak przezimowanie roślin na poletkach oceniono jako średnie. Ze względu na skrajnie małą obsadę roślin na poletkach, po złym przezimowaniu, zdyskwalifikowano doświadczenia w Słupi i Radostowie. Najlepiej przezimowały rośliny odmian Damara\textsubscript{PL} i Justa\textsubscript{PL}, a najsłabiej Barvital\textsubscript{NL} i Darimo\textsubscript{DK}. Zróżnicowanie średnich terminów początku kłoszenia, początku kwitnienia roślin oraz dojrzałości technicznej nasion sięgało jednego tygodnia. Najniższe (średnio 75 cm wysokości) i przerzedzone rośliny daly najmniejszy plon nasion w Chrząstowie (średnio 3,8 dt z ha). Aż czterokrotnie większy plon (średnio 15,4 dt z ha) zebrano we Wróćkowie przy dwufazowej metodzie zbioru nasion. W Masłowicach bardzo nierównomiernie dojrzałowanie nasion wymusiło konieczność domóczenia skoszonej masy roślinnej po pięciu dniach od wykonania omlotu właściwego. Silniejsze wyleganie roślin odnotowano tylko w stacji Wróćkowo, zwłaszcza odmiany Justa\textsubscript{PL}. Wyraźnie mniej wylegającymi i niższymi roślinami cechowała się odmiana Barvital\textsubscript{NL}. Plony nasion odmian różniły się znacznie i wahaly się w szerokim przedziale 39-128% wzorca. Największy plon nasion uzyskały rośliny odmian Limosa\textsubscript{DE} (128% wzorca) oraz Wanda\textsubscript{PL} (124% wzorca). Znacznie mniejszym plonem nasion (39% wzorca) cechowała się odmiana Barvital\textsubscript{PL}. Również poniżej wzorca plonowały rośliny odmian Darimo\textsubscript{DK}, Laura\textsubscript{DK}, Pradel\textsubscript{CH} i Pronela\textsubscript{CZ}. \| Lp. \| Odmiana \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kielkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|----------\|---------------------\|------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| Ardenna \| 2004 \| Alicja Ramenda \| 90 \| 11 \| \| 2 \| Artema \| 1999 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 88 \| 11 \| \| 3 \| Barvital \| 2006 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 85 \| 14 \| \| 4 \| Cykada \| 1956 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 90 \| 11 \| \| 5 \| Dagra \| 2006 \| Alicja Ramenda \| 98 \| 10 \| \| 6 \| Damara \| 2006 \| Alicja Ramenda \| 97 \| 10 \| \| 7 \| Darimo \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 12 \| \| 8 \| Fantazja \| 2006 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 82 \| 12 \| \| 9 \| Gerda \| 2007 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 92 \| 11 \| \| 10 \| Justa \| 2002 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 81 \| 12 \| \| 11 \| Laura \| 2001 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 12 \| \| 12 \| Lifara** \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 95 \| 12 \| \| 13 \| Limosa* \| 2000 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 91 \| 12 \| \| 14 \| Pasja \| 2001 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 90 \| 11 \| \| 15 \| Pradel \| 2003 \| Station des Recherches Agronomiques Changins RAC and DSP Ltd. (CH) \| 85 \| 13 \| \| 16 \| Preval** \| 2003 \| Station Federale de Recherches Agronomiques de Changins (RAC) (CH) \| 97 \| 12 \| \| 17 \| Pronela \| 2007 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 90 \| 12 \| \| 18 \| Skiba \| 1997 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 85 \| 12 \| \| 19 \| Skra \| 1984 \| Małopolska Hodowla Roślin – HBP sp. z o.o. \| 80 \| 13 \| \| 20 \| Wanda \| 1997 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 80 \| 13 \| Bilans doświadczeń: - założone: 5 - wcześniej zakończone: 2 - przyjęte do syntez: 3 * skreślona z KR w roku 2010 skreślone z KR w roku 2012 KOSTRZEWŁAKOWA w uprawie na nasiona. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. (m) \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ \| gatunek \| pH w KCl \| Przedplon \| \|-----\|---------------\|---------------------\|--------------------------------------\|---------------------------------\|-----\|---------\|----------\|-----------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Chrząstowo \| 10 \| 80 \| 2 \| B \| gl \| 5,9 \| jęczmień ozimy \| \| 2 \| Wrócikowo \| 142 \| 52 \| 5 \| B \| pg \| 6,5 \| czarny ugór \| \| 3 \| Masłowice \| 174 \| 70 \| 4 \| A \| płw \| 6,1 \| jęczmień ozimy \| Kol. 4: 2 – pszenny dobry, 4 – żytni bardzo dobry, 5 – żytni dobry Kol. 5: A – bielicowa, B – brunatna Kol. 6: gl – glina lekka, pg – piasek gliniasty, płw – gleba pyłowa Tabela 3 KOSTRZEWŁAKOWA w uprawie na nasiona. Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2010 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Data ruszenia wegetacji w roku 2011 \| Data zbioru \| \|-----\|---------------\|-----------------\|----------------------------------------\|-------------------------------------\|-------------\| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Chrząstowo \| 2.09 \| 14 \| 27.03 \| 22.06 (6.07)\| \| 2 \| Wrócikowo \| 16.08 \| 27 \| 2.04 \| 29.06 \| \| 3 \| Masłowice \| 3.09 \| 16 \| 24.03 \| 24.06 (29.06)\| Data w nawiasie dotyczy odmiany Barvital \| Lp. \| Odmiana \| Chrząstowo \| Wróćkowo \| Maslowice \| Średnia \| % wzorca \| Masa 1000 nasion (g) \| \|-----\|-----------\|------------\|----------\|-----------\|---------\|----------\|----------------------\| \| \| Wzorzec \| 3,8 \| 15,4 \| 9,9 \| 9,7 \| \| 2,5 \| \| 1 \| Ardenna \| 4,0 \| 14,2 \| 8,2 \| 8,8 \| 91 \| 2,2 \| \| 2 \| Artema \| 3,5 \| 14,3 \| 9,0 \| 8,9 \| 92 \| 2,3 \| \| 3 \| Barvital \| 2,2 \| 5,4 \| 3,9 \| 3,8 \| 39 \| 2,5 \| \| 4 \| Cykada \| 4,7 \| 13,5 \| 12,0 \| 10,1 \| 104 \| 2,3 \| \| 5 \| Dagra \| 3,9 \| 15,6 \| 10,1 \| 9,9 \| 102 \| 2,4 \| \| 6 \| Damara \| 4,5 \| 15,0 \| 9,3 \| 9,6 \| 99 \| 2,4 \| \| 7 \| Darimo \| 2,8 \| 14,8 \| 7,1 \| 8,2 \| 84 \| 2,5 \| \| 8 \| Fantazja \| 4,3 \| 17,0 \| 10,7 \| 10,6 \| 109 \| 2,2 \| \| 9 \| Gerda \| 3,7 \| 15,7 \| 11,3 \| 10,3 \| 106 \| 2,6 \| \| 10 \| Justa \| 3,9 \| 17,5 \| 7,9 \| 9,8 \| 101 \| 2,4 \| \| 11 \| Laura \| 2,9 \| 14,2 \| 9,1 \| 8,8 \| 91 \| 2,4 \| \| 12 \| Lifara \| 4,6 \| 16,5 \| 11,0 \| 10,7 \| 110 \| 2,6 \| \| 13 \| Limosa \| 5,4 \| 17,0 \| 14,9 \| 12,4 \| 128 \| 2,7 \| \| 14 \| Pasja \| 3,4 \| 16,2 \| 9,6 \| 9,7 \| 100 \| 3,0 \| \| 15 \| Pradel \| 2,4 \| 14,4 \| 8,7 \| 8,5 \| 88 \| 2,6 \| \| 16 \| Preval \| 3,9 \| 16,3 \| 10,9 \| 10,4 \| 107 \| 2,7 \| \| 17 \| Pronela \| 2,9 \| 13,7 \| 9,8 \| 8,8 \| 91 \| 2,5 \| \| 18 \| Skiba \| 4,4 \| 17,6 \| 11,4 \| 11,1 \| 114 \| 2,7 \| \| 19 \| Skra \| 4,2 \| 18,2 \| 11,5 \| 11,3 \| 116 \| 2,7 \| \| 20 \| Wanda \| 4,6 \| 20,1 \| 11,4 \| 12,0 \| 124 \| 2,5 \| NIR przy α = 0,05 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian \| Lp. \| Odmiana \| Przezimowanie roślin \| Początek kłoszenia \| Początek kwitnienia \| Dojrzalość techniczna \| Wysokość roślin przed zbiorzem \| Wyleganie roślin przed zbiorzem \| Odrastanie roślin 14 dni po zbiorze nasion \| \|-----\|----------\|----------------------\|--------------------\|--------------------\|-----------------------\|-------------------------------\|---------------------------------\|------------------------------------------\| \| \| \| skala 9° \| dzień, m-c \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Wzorzec \| 6,5 \| 18.05 \| 30.05 \| 24.06 \| 92 \| 6,8 \| 8,0 \| \| 2 \| Ardenna \| -0,2 \| 0 \| -1 \| 0 \| 1 \| 1,2 \| -0,5 \| \| 3 \| Artema \| -0,9 \| 2 \| 0 \| 0 \| 4 \| -0,8 \| -0,2 \| \| 4 \| Barvital \| -2,2 \| 4 \| 3 \| 6 \| -9 \| 2,2 \| -0,3 \| \| 5 \| Cykada \| 0,4 \| -1 \| -1 \| 0 \| 2 \| 0,5 \| 0,0 \| \| 6 \| Dagra \| 0,4 \| -1 \| 0 \| 0 \| 1 \| -0,5 \| 0,0 \| \| 7 \| Damara \| 1,3 \| -1 \| 0 \| 0 \| 5 \| -0,8 \| -0,1 \| \| 8 \| Darimo \| -1,7 \| 1 \| -1 \| 0 \| -4 \| 1,5 \| 0,0 \| \| 9 \| Fantazja \| 0,3 \| 0 \| -1 \| 0 \| 0 \| -0,8 \| -0,1 \| \| 10 \| Gerda \| 0,4 \| 1 \| -1 \| -1 \| 1 \| 0,2 \| 0,2 \| \| 11 \| Justa \| 1,0 \| 2 \| 0 \| 0 \| 0 \| -1,5 \| 0,3 \| \| 12 \| Laura \| -0,7 \| 0 \| -1 \| 0 \| 0 \| 1,2 \| -0,2 \| \| 13 \| Lifara \| 0,5 \| -1 \| 0 \| 0 \| 1 \| -0,8 \| -0,1 \| \| 14 \| Limosa \| 0,8 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| -1,1 \| -0,2 \| \| 15 \| Pasja \| -0,1 \| -1 \| 0 \| 0 \| 0 \| -0,8 \| -0,1 \| \| 16 \| Pradel \| 0,0 \| 1 \| 0 \| 0 \| 0 \| 0,2 \| 0,3 \| \| 17 \| Preval \| 0,2 \| 0 \| 0 \| -1 \| 2 \| -0,8 \| 0,6 \| \| 18 \| Pronela \| -0,4 \| -1 \| -1 \| 0 \| -2 \| 1,5 \| 0,1 \| \| 19 \| Skiba \| 0,3 \| -1 \| -1 \| -1 \| 1 \| -1,1 \| 0,2 \| \| 20 \| Skra \| 0,7 \| 0 \| 0 \| 0 \| 2 \| -0,1 \| 0,2 \| \| 21 \| Wanda \| -0,1 \| 0 \| -1 \| -1 \| -1 \| -0,8 \| -0,1 \| Liczba doświadczeń: 3 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian KOSTRZEW TRZCINOWA w uprawie na zielonkę Doświadczenia w użytkowaniu wielokośnym w roku 2011 założono w siedmiu miejscowoścach (rys. 1). Przebadano 6 odmian (2 polskie i 4 zagraniczne), które pochodziły z różnych ośrodków hodowli. Rys. 1. Lokalizacja doświadczeń PDOiR z kostrzewą trzcinową w uprawie na zielonkę: siew 2011 Rok 2011 Doświadczenia zakładano w terminie późnoletnim. Najwcześniej doświadczenia założono w dwóch miejscowościach (Śrem, Łopuszna) – w drugiej dekadzie sierpnia. W pozostałych miejscowościach doświadczenia założono w trzeciej dekadzie sierpnia. W większości miejscowości siewy nasion oraz wschody roślin przebiegały w korzystnych warunkach atmosferycznych. W Nowej Wsi Ujskiej ulewne deszcze po siewie zbiły glebę, utrudniając wschody. Również wrześniowa susza nie sprzyjała rozwojowi traw. Wskutek tego doświadczenie założono ponownie 30 września. Podobna sytuacja wystąpiła w Dukli. Susza występująca przed siewem i po siewie uniemożliwiła skiełkowanie nasion. Dopiero w połowie września odnotowano przelotne opady. Wschody roślin były bardzo słabe, na części poletek obserwowano duże braki. Susza utrzymywała się do końca wegetacji roślin. Termin wschodów roślin był bardzo zróżnicowany i wynosił od 7 (Łopuszna) do 36 (Dukla) dni. Poza doświadczeniami w Nowej Wsi Ujskiej i Dukli doświadczenia były udane i stan doświadczeń przed zimą oceniono dobrze. Rok 2012 Niekorzystne warunki pogodowe w zimie, szczególnie w lutym (bardzo niska temperatura powietrza) były powodem słabego przezimowania roślin w doświadczeniach. Dwa doświadczenia (w Nowej Wsi Ujskiej i w Dukli) zostały wiosną zdyskwalifikowane. Słabo oceniono także stan roślin po zimie w Śremie. We wszystkich miejscowościach słabo przezimowały rośliny odmian Odys_{PL} i Fuego_{DK}. Najwcześniej wegetację rośliny rozpoczęły w Jeleniej Górze (pierwsza dekada marca), a najpóźniej w Łopusznej (pierwsza dekada kwietnia). Przymrozki wiosenne i niewielka ilość opadów w okresie wiosennym niekorzystnie wpłynęły na wielkość uzyskanego plonu świeżej i suchej masy w pierwszym i drugim pokosie, zwłaszcza w Śremie i Jeleniej Górze. Średni plon suchej masy pierwszego pokosu z wszystkich doświadczeń wynosił zaledwie 17% plonu całorocznego. Wraz z poprawą warunków pogodowych (lipiec, sierpień) plony kostrzewy trzcinowej w dalszych pokosach wzrastały. Z grupy badanych odmian najsłabiej plonowała odmiana Odys_{PL}, która także bardzo słabo odrastała wiosną i po pokosach. Odmiana ta charakteryzowała się jednak we wszystkich pokosach lepszą od wzorca strawnością suchej masy. Odmianami najlepiej plonującymi były Proba_{CZ} i Kora_{PL}, których rośliny dobrze odrastały wiosną i po kolejnych pokosach. Stan roślin przed zimą oceniono dobrze. KOSTRZEWA TRZCINOWA w uprawie na zielonkę. Odmiany i doświadczenia \| Lp. \| Odmiana \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kielkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|-----------\|----------------------\|----------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| Fuego \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 29 \| \| 2 \| Kora \| 2001 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 88 \| 31 \| \| 3 \| Odys \| 2001 \| DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 95 \| 29 \| \| 4 \| Proba \| 2003 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 96 \| 29 \| \| 5 \| Prolate \| 2003 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 92 \| 30 \| \| 6 \| Rahela \| 1985 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 90 \| 31 \| Bilans doświadczeń: - założone: 7 - wcześniej zakończone: 2 - przyjęte do syntezy: 5 Tabela 2 KOSTRZEWA TRZCINOWA w uprawie na zielonkę. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ gleby \| rodzaj, gatunek \| pH w KCl \| \|-----\|-------------------\|-----------------\|--------------------------------------\|---------------------------------\|-----------\|-----------------\|---------\| \| 1 \| Śrem \| 76 \| 70 \| 4 \| A \| pgl \| 5,6 \| \| 2 \| Nowa Wieś Ujska \| 105 \| 70 \| 4 \| A \| pgl \| 6,0 \| \| 3 \| Krzyżewo \| 130 \| 52 \| 5 \| A \| gl \| 6,7 \| \| 4 \| Wyczechy \| 150 \| 30 \| 6 \| Bw \| pgl \| 6,5 \| \| 5 \| Jelenia Góra \| 340 \| 61 \| 11 \| B \| gs \| 5,8 \| \| 6 \| Dukla \| 360 \| 61 \| 11 \| Bw \| gc \| 6,5 \| \| 7 \| Łopuszna \| 590 \| 61 \| 11 \| B \| gl \| 4,8 \| Kol. 4: 4 – żytni bardzo dobry, 5 – żytni dobry, 6 – żytni słaby, 11 – zbożowy górski Kol. 5: A – bielicowa, B – brunatna, Bw – brunatna wyługowana Kol. 6: gl – glina lekka, gs – glina średnia, gc – glina ciężka, pgl – piasek gliniasty lekki KOSTRZEWA TRZCINOWA w uprawie na zielonkę. Warunki polowe i agrotechniczne doświadczeń \| Wyszczególnienie \| Rok siewu 2011 i rok zbioru 2012 \| \|------------------\|---------------------------------\| \| Przedpion: \| \| \| - strączkowe \| \| \| - zboża \| \| \| Wapnowanie: \| \| \| - pod przedpion \| \| \| - pod przed-przedpion \| \| \| Nawożenie mineralne:** \| \| \| N \| \| \| - przedsiewnie \| 60-80 \| \| - w latach użytkowania \| 200-360 \| \| P₂O₅* \| \| \| - przedsiewnie \| 60-115 \| \| - w latach użytkowania \| 60-120 \| \| K₂O* \| \| \| - przedsiewnie \| 80-140 \| \| - w latach użytkowania \| 100-120 \| \| Liczba doświadczeń \| 7 \| * dawka zależna od zasobności gleby w miejscowościach Tabela 4 KOSTRZEWA TRZCINOWA w uprawie na zielonkę. Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2011 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Ruszenie wegetacji w roku 2012 \| Data zbioru pokosów w pierwszym (2012) roku użytkowania \| \|-----\|----------------\|-----------------\|----------------------------------------\|-------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| \| 1 \| Śrem \| 16.08 \| 8 \| 25.03 \| 7.05 31.05 26.06 23.07 27.08 8.10 \| \| 2 \| Nowa Wieś Ujska\| 30.09 \| 17 \| 17.03 \| - - - - - - \| \| 3 \| Krzyżewo \| 31.08 \| 8 \| 21.03 \| 7.05 31.05 26.06 27.07 3.09 15.10 \| \| 4 \| Wyczechy \| 26.08 \| 16 \| 5.04 \| 30.04 22.05 14.06 16.07 22.08 4.10 \| \| 5 \| Jelenia Góra \| 29.08 \| 12 \| 6.03 \| 23.04 15.05 6.06 5.07 8.08 20.09 \| \| 6 \| Dukla \| 23.08 \| 36 \| 25.03 \| - - - - - - \| \| 7 \| Łopuszna \| 19.08 \| 7 \| 6.04 \| 8.05 29.05 20.06 18.07 20.08 28.09 \| \| \| Średnia \| \| \| \| 3.05 26.05 18.06 18.07 22.08 3.10 \| KOSTRZEW TRZCINOWA w uprawie na zielonkę Plon suchej i świeżej masy (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2012 \| Lp. \| Odmiana \| Plon suchej masy (dt z ha) \| Plon świeżej masy (dt z ha) \| \|-----\|-----------\|----------------------------\|-----------------------------\| \| \| \| pokos \| \| \| \| \| pierwszy \| wszystkie \| wszystkie \| \| 1 \| Wzorzec \| 22,3 \| 129,7 \| 706 \| \| 2 \| Fuego \| -5,3 \| -0,5 \| -12 \| \| 3 \| Kora \| 0,7 \| 6,8 \| 37 \| \| 4 \| Odys \| -9,9 \| -17,8 \| -114 \| \| 5 \| Proba \| -0,9 \| 5,7 \| 53 \| \| 6 \| Prolate \| -5,8 \| -1,1 \| 13 \| \| 7 \| Rahela \| -1,3 \| 7,0 \| 24 \| \| \| \| Liczba doświadczeń \| 5 \| 5 \| 5 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian Tabela 6 KOSTRZEW TRZCINOWA w uprawie na zielonkę Cechy rolniczo-użytkowe odmian (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2012 \| Lp. \| Odmiana \| Przezimowanie roślin \| Odrastanie roślin \| \|-----\|-----------\|----------------------\|-------------------\| \| \| \| wiosną \| po pokosach \| \| \| \| I \| II \| III \| \| \| \| skala 9° \| \| \| \| 1 \| Wzorzec \| 7,1 \| 7,3 \| 8,0 \| 7,8 \| 8,5 \| \| 2 \| Fuego \| -0,5 \| -0,5 \| -0,5 \| -0,1 \| -0,2 \| \| 3 \| Kora \| 0,8 \| 1,5 \| 0,4 \| 0,5 \| 0,4 \| \| 4 \| Odys \| -0,7 \| -1,8 \| -0,9 \| -0,8 \| -0,6 \| \| 5 \| Proba \| 0,0 \| 0,8 \| 0,5 \| 0,3 \| 0,2 \| \| 6 \| Prolate \| 0,0 \| -1,3 \| -0,1 \| -0,1 \| -0,2 \| \| 7 \| Rahela \| 0,4 \| 1,2 \| 0,5 \| 0,0 \| 0,2 \| \| \| \| Liczba doświadczeń \| 7 \| 7 \| 5 \| 5 \| 5 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian cd. tabeli 6 \| Lp. \| Odmiana \| Wysokość roślin w pokosie \| Gęstość runi \| \|-----\|-----------\|---------------------------\|--------------\| \| \| \| I \| II \| wiosna \| przed zimą \| \| \| \| cm \| \| skala 9° \| \| \| \| \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \| 1 \| Wzorzec \| 32 \| 39 \| 6,2 \| 6,9 \| \| 1 \| Fuego \| -3 \| -1 \| -0,1 \| 0,3 \| \| 2 \| Kora \| 3 \| 2 \| 1,0 \| 0,4 \| \| 3 \| Odys \| -2 \| -2 \| -1,2 \| -0,7 \| \| 4 \| Proba \| 2 \| 1 \| 0,2 \| 0,3 \| \| 5 \| Prolate \| -3 \| 1 \| -0,2 \| -0,6 \| \| 6 \| Rahela \| 2 \| 1 \| 0,3 \| 0,2 \| \| \| Liczba doświadczeń \| 5 \| 5 \| 7 \| 7 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian Tabela 7 KOSTRZEW TRZCINOWA w uprawie na zielonkę Strawność suchej masy(odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2012 \| Lp. \| Odmiana \| Strawność in vitro (% s.m.) \| \|-----\|-----------\|-----------------------------\| \| \| \| pokos \| \| \| \| I \| II \| III \| IV \| V \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| \| 1 \| Wzorzec \| 51,0\| 47,1\| 41,3\| 40,9\| 40,2\| \| 1 \| Fuego \| 0,2 \| -0,2\| 0,2 \| -0,3\| -0,2\| \| 2 \| Kora \| -2,4\| 0,2 \| -0,2\| 0,2 \| 1,8 \| \| 3 \| Odys \| 1,0 \| 1,7 \| 2,1 \| 1,4 \| 2,3 \| \| 4 \| Proba \| -1,8\| -0,8\| -2,1\| -1,2\| -1,1\| \| 5 \| Prolate \| 5,7 \| -0,7\| 1,2 \| -0,4\| -1,2\| \| 6 \| Rahela \| -2,6\| -0,3\| -1,1\| 0,2 \| -1,5\| \| \| Liczba doświadczeń \| 5 \| 5 \| 5 \| 5 \| 5 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian KOSTRZEW TRZCINOWA w uprawie na nasiona Doświadczenia z kostrzewą trzcinową założono w roku 2011 w pięciu miejscowościach (rys. 1). Celem doświadczeń była ocena potencjału nasiennego odmian wpisanych do Krajowego Rejestru. Zbadano 6 odmian kostrzewy trzcinowej (2 polskie i 4 zagraniczne). W sierpniu i wrześniu wystąpiły okresy posuszne, dlatego też we wszystkich miejscowościach wschody roślin były opóźnione i bardzo niewyrównane. Stan doświadczeń przed zimą oceńiono dobrze we Wróćkowie i Słupi, natomiast w pozostałych trzech miejscowościach słabo. Rok 2012 Po długiej i mrożnej zimie (szczególnie niskie temperatury powietrza przy niewielkiej okrywie śnieżnej w lutym) rośliny w trzech miejscowościach (Radostowo, Chrząstowo, Masłowice) wymarły (doświadczenia zdyskwalifikowano). Odmiany oceniano tylko w dwóch miejscowościach – na północy (Wróćkowo) i na południu (Słupia). W Słupi rośliny kostrzewy trzcinowej znacznie lepiej przetrwały zimę i wcześniej niż w północnej części kraju zaczęły się kłosić. Najwcześniej kłosły się rośliny polskich odmian Rahela i Odys. Odmiana o najpóźniejszym terminie kłoszenia się roślin była duńska odmiana Fuego. Obfite opady w czerwcu połączone z silnymi wiatrami w Słupi i we Wróćkowie przyspieszyły nie tylko dojrzewanie roślin, ale także spowodowały znaczące ich wyleganie (Fuego\textsubscript{DK}, Proba\textsubscript{CZ}, Prolate\textsubscript{CZ}). Obydwa doświadczenia zbierano dwuetapowo, w miarę dojrzewania badanych odmian na poletkach. Średni plon nasion odmian i masa 1000 nasion były wyraźnie większe w stacji położonej w południowej części Polski. Odmiany w doświadczeniu w Słupi plonem nasion przewyższały odmiany we Wróćkowie aż o 43%, a masą 1000 nasion o 21%. Największe plony nasion w obydwu stacjach uzyskały odmiany Rahela\textsubscript{PL}, a najmniejsze Odys\textsubscript{PL}. Odmiana Rahela cechowała się także najniższymi roślinami przed zbiorem nasion. KOSTRZEWA TRZCINOWA w uprawie na nasiona. Odmiany i doświadczenia \| Lp. \| Odmiana \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kielkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|-----------\|----------------------\|----------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| Fuego \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 10,5 \| \| 2 \| Kora \| 2001 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 90 \| 11,2 \| \| 3 \| Odys \| 2001 \| DANKO Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 95 \| 10,5 \| \| 4 \| Proba \| 2003 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 96 \| 10,5 \| \| 5 \| Prolate \| 2003 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 92 \| 11,0 \| \| 6 \| Rahela \| 1985 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 90 \| 11,1 \| Bilans doświadczeń: - założone: 5 - wcześniej zakończone: 3 - przyjęte do syntezy: 2 Tabela 2 KOSTRZEWA TRZCINOWA w uprawie na nasiona. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. (m) \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ \| gatunek \| pH w KCl \| Przedplon \| \|-----\|-------------\|---------------------\|---------------------------------------\|---------------------------------\|-----\|---------\|---------\|-----------------\| \| 1 \| Wróćkowo \| 142 \| 61 \| 3 \| B \| gs \| 6,7 \| łubin czarny ugór \| \| 2 \| Słupia \| 290 \| 80 \| 2 \| Rb \| • \| 5,9 \| \| Kol. 4: 2 – pszenny dobry, 3 – pszenny wadliwy Kol. 5: B – brunatna, Rb – rędzina brunatna Kol. 6: gs – glina średnia Tabela 3 KOSTRZEWA TRZCINOWA w uprawie na nasiona Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2011 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Data ruszenia wegetacji w roku 2012 \| Data zbioru \| \|-----\|-------------\|-----------------\|----------------------------------------\|-------------------------------------\|----------------------\| \| 1 \| Wróćkowo \| 16.08 \| 15 \| 23.03 \| 2.07 - 10.07 \| \| 2 \| Słupia \| 9.08 \| 28 (36) \| 21.03 \| 26.06 - 3.07 \| Liczba w nawiasie dotyczy odmiany Odys i Proba \| Lp. \| Odmiana \| Plon nasion \| Masa 1000 nasion \| Przezimowanie roślin \| Początek kłoszenia \| Początek kwitnienia \| Dojrzalość techniczna \| Wysokość roślin przed zbiorzem \| Wyleganie roślin przed zbiorzem \| Odrastanie roślin 14 dni po zbiorze nasion \| \|-----\|----------\|-------------\|-----------------\|---------------------\|-------------------\|-------------------\|------------------------\|-------------------------------\|---------------------------------\|----------------------------------\| \| \| \| dt z ha \| g \| skala 9° \| dzień, m-c \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wróci-kowo \| Słupia \| Wróci-kowo \| Słupia \| Wróci-kowo \| Słupia \| Wróci-kowo \| Słupia \| Wróci-kowo \| \| 1 \| Wzorzec \| 11,9 \| 20,8 \| 1,9 \| 2,4 \| 7,8 \| 9,0 \| 12.05 \| 9.05 \| 10.06 \| \| 2 \| Fuego \| 0,6 \| 0,6 \| -0,1 \| -0,4 \| -0,1 \| 0,0 \| 2 \| 10 \| 3 \| \| 3 \| Kora \| -1,8 \| 2,8 \| 0,0 \| -0,2 \| 0,9 \| 0,0 \| 0 \| -3 \| 2 \| \| 4 \| Odys \| -2,0 \| -3,0 \| -0,1 \| 0,6 \| -0,8 \| 0,0 \| -4 \| 0 \| -4 \| \| 5 \| Proba \| 0,5 \| -2,1 \| 0,2 \| 0,1 \| 0,2 \| 0,0 \| 2 \| 1 \| 2 \| \| 6 \| Prolate \| 0,8 \| -1,2 \| 0,1 \| -0,5 \| -0,8 \| 0,0 \| 2 \| -3 \| 2 \| \| 7 \| Rahela \| 2,0 \| 3,0 \| 0,0 \| 0,7 \| 0,5 \| 0,0 \| -4 \| -6 \| -5 \| NIR przy α = 0,05 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę Doświadczenia w użytkowaniu wielokośnem z kupkówką pospolitą w roku 2011 założono w siedmiu miejscowościach (rys. 1). Badano i oceniano 13 odmian (9 polskich i 4 zagraniczne) wpisanych do Krajowego Rejestru. Rok 2011 Większość doświadczeń założono w drugiej połowie sierpnia, najwcześniej w Śremie i Łopusznej. W Nowej Wsi Ujskiej ulewne deszcze po siewie zbiły glebę utrudniając wschody roślin. Również wrześniowa susza nie sprzyjała wzrostowi traw. Z powodu bardzo słabych wschodów doświadczenie założono ponownie w drugim terminie tj. 30 września. W Dukli siew z powodu suszy był bardzo utrudniony (problemy z przygotowaniem pola do siewu). Po siewie utrzymująca się nadal susza uniemożliwiła wschody roślin aż do połowy września. Przelotne opady deszczu nie poprawiły kondycji młodych siewek. W związku z tym odnotowano najdłuższy okres wschodów roślin (33 dni). Były one jednak bardzo słabe i niewyrównane. Z powodu suszy nie przeprowadzono podkoszenia pielegnacyjnego, a masowo pojawiające się chwasty usuwano ręcznie. Susza utrzymywała się do końca trwania wegetacji roślin. Stan roślin i gęstość runi przed zimą w większości miejscowości oceniono dobrze, a tylko w Nowej Wsi Ujskiej i Dukli słabo. Rok 2012 W pierwszym roku użytkowania, wiosną obserwowano duże zróżnicowanie stanu roślin na poletkach. Łagodny początek zimy, trwający do trzeciej dekady stycznia, przyczynił się do rozhartowania roślin w większości miejscowości. Utrzymujące się do połowy lutego silne mrozy (-26°C w Śremie i -32°C w Jeleniej Górze), z wyasmalającymi wiatrami przerodziły rośliny na poletkach. Słaby stan roślin przed zimą w Nowej Wsi Ujskiej i Dukli oraz niekorzystne warunki atmosferyczne w zimie i wiosną jeszcze bardziej osłabły rośliny na poletkach w tych miejscowościach. Z powodu całkowitego wyginięcia roślin na poletkach doświadczenia w tych miejscowościach zdyskwalifikowano. Po zimie rośliny najwcześniej rozpoczęły wegetację w Jeleniej Górze, a najpóźniej w Łopusznej (w pierwszej dekadzie kwietnia). Najsłabiej we wszystkich doświadczeniach przeżywały polskie odmiany Minorą i Niva, które także słabo odrastały wiosną i po pokosach. Ze wszystkich doświadczeń zebrano po sześć pokosów zielonki. Plony świeżej i suchej masy roślin w pokosach były mocno zróżnicowane. Przymrozki wiosenne i okresowo występująca po nich susza ujemnie wpłynęły na wielkość plonów pierwszego i drugiego pokosu. Średnie plony suchej masy odmian w pierwszym i drugim pokosie były podobne. Udział plonu pierwszego pokosu w plonie całkowitym był wyjątkowo mały, gdyż stanowił zaledwie 13%. Dobre warunki wilgotnościowe we wszystkich miejscowościach w lipcu spowodowały, że średni z odmian plon czwartego pokosu był największy, ponad dwukrotnie większy od pierwszego, a także drugiego pokosu. Intensywny wzrost roślin w tym pokosie spowodował silne wyleganie roślin w Śremie, zwłaszcza odmiany Berta, która najlepiej odrastała w trzecim pokosie. Dużymi plonami świeżej i suchej masy wyróżniały się odmiany Ambassador\textsubscript{DK}, Nora\textsubscript{PL}, Zora\textsubscript{CZ} i Tukan\textsubscript{PL}. Spośród badanych odmian najnizszymi roślinami charakteryzowała się odmiana Ambassador (szczególnie dobrze odrastała wiosną). Najlepszą strawnością \textit{in vitro} w okresie kloszenia się roślin (pierwszy pokos) cechowały się odmiany Zora\textsubscript{CZ}, Berta\textsubscript{PL}, Krysta\textsubscript{PL} i Anula\textsubscript{PL}. KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę. Odmiany i doświadczenia \| Lp. \| Odmiana \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kiełkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|-----------\|----------------------\|-------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| Ambassador* \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 26 \| \| 2 \| Amera \| 1983 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 92 \| 27 \| \| 3 \| Amila \| 2007 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 85 \| 29 \| \| 4 \| Baridana \| 2003 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 99 \| 25 \| \| 5 \| Bepro \| 1981 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 80 \| 31 \| \| 6 \| Berta \| 1985 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 84 \| 29 \| \| 7 \| Dika \| 2001 \| Alicja Ramenda \| 87 \| 28 \| \| 8 \| Krysta \| 1998 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 94 \| 26 \| \| 9 \| Minora \| 2001 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 81 \| 31 \| \| 10 \| Nera \| 2001 \| Alicja Ramenda \| 80 \| 31 \| \| 11 \| Niva \| 2006 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 82 \| 30 \| \| 12 \| Tukan \| 2005 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 92 \| 27 \| \| 13 \| Zora** \| 2002 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 95 \| 26 \| Bilans doświadczeń: - założone: 7 - wcześniej zakończone: 2 - przyjęte do syntezy: 5 * skreślona z KR w roku 2010 ** skreślona z KR w roku 2012 Tabela 2 KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. (m) \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ \| gatunek \| pH w KCl \| \|-----\|----------------\|---------------------\|---------------------------------------\|---------------------------------\|-----\|---------\|---------\| \| 1 \| Śrem \| 76 \| 70 \| 4 \| A \| pgl \| 5,6 \| \| 2 \| Nowa Wieś Ujska\| 105 \| 70 \| 4 \| A \| pgl \| 6,0 \| \| 3 \| Krzyżewo \| 130 \| 52 \| 5 \| A \| gl \| 6,7 \| \| 4 \| Wyczechy \| 150 \| 30 \| 6 \| Bw \| pgl \| 6,5 \| \| 5 \| Jelenia Góra \| 340 \| 61 \| 11 \| B \| gs \| 5,8 \| \| 6 \| Dukla \| 360 \| 61 \| 11 \| Bw \| gc \| 6,5 \| \| 7 \| Łopuszna \| 590 \| 61 \| 11 \| B \| gl \| 4,8 \| Kol. 4: 4 – żytni bardzo dobry, 5 – żytni dobry, 6 – żytni słaby, 11 – zbożowy górski Kol. 5: A – bielicowa, B – brunatna, Bw – brunatna wyługowana Kol. 6: gl – glina lekka, gs – glina średnia, gc – glina ciężka, pgl – piasek gliniasty lekki KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę Warunki polowe i agrotechniczne doświadczeń \| Wyszczególnienie \| Rok siewu 2011 i rok zbioru 2012 \| \|------------------\|---------------------------------\| \| Przedplon: \| \| \| - strączkowe \| \| \| - zboża \| \| \| Wapnowanie: \| \| \| - pod przedplon \| \| \| - pod przed-przedplon \| \| \| Nawożenie mineralne: \| \| \| N \| \| \| - przedsiewnie \| \| \| - w latach użytkowania \| \| \| P₂O₅* \| \| \| - przedsiewnie \| \| \| - w latach użytkowania \| \| \| K₂O* \| \| \| - przedsiewnie \| \| \| - w latach użytkowania \| \| \| kg czystego składnika na 1 ha \| liczba doświadczeń \| \|-------------------------------\|--------------------\| \| 60-80 \| 1 \| \| 200-360 \| 6 \| \| 60-115 \| 3 \| \| 60-120 \| 4 \| \| 80-140 \| \| \| 100-200 \| \| Liczba doświadczeń: 7 * dawka zależna od zasobności gleby w miejscowościach Tabela 4 KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę. Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2011 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Ruszenie wegetacji w roku 2012 \| Data zbioru pokosów w pierwszym (2012) roku użytkowania \| \|-----\|-------------\|-----------------\|----------------------------------------\|-------------------------------\|----------------------------------------------------------\| \| \| \| \| \| \| I II III IV V VI \| \| 1 \| Śrem \| 16.08 \| 10 \| 25.03 \| 7.05 31.05 22.06 23.07 27.08 8.10 \| \| 2 \| Nowa Wieś Ujska \| 30.09 \| 12 \| 17.03 \| - - - - - - \| \| 3 \| Krzyżewo \| 31.08 \| 9 \| 21.03 \| 7.05 31.05 26.06 27.07 3.09 15.10 \| \| 4 \| Wyczechy \| 26.08 \| 19 \| 5.04 \| 30.04 22.05 18.06 16.07 22.08 4.10 \| \| 5 \| Jelenia Góra \| 29.08 \| 17 \| 6.03 \| 26.04 17.05 11.06 17.07 20.08 3.10 \| \| 6 \| Dukla \| 23.08 \| 33 \| 25.03 \| - - - - - - \| \| 7 \| Łopuszna \| 19.08 \| 10 \| 6.04 \| 8.05 29.05 19.06 17.07 17.08 28.09 \| Średnia: 24.08, 16, 24.03, 4.05, 26.05, 19.06, 20.07, 24.08, 6.10 KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę. Plon suchej i świeżej masy (odchylenia od wzorca). Rok zbioru 2012 \| Lp. \| Odmiana \| Plon suchej masy (dt z ha) \| Plon świeżej masy (dt z ha) \| \|-----\|-----------\|-----------------------------\|----------------------------\| \| \| \| pokos \| wszystkie \| \| \| \| pierwszy \| wszystkie \| \| 1 \| Wzorzec \| 18,1 \| 139,5 \| 823 \| \| 1 \| Ambassador\| 4,1 \| 7,9 \| 75 \| \| 2 \| Amera \| 1,9 \| -0,3 \| 2 \| \| 3 \| Amila \| -1,5 \| -1,1 \| -35 \| \| 4 \| Baridana \| 1,7 \| 1,4 \| 13 \| \| 5 \| Bepro \| -1,4 \| -5,0 \| -39 \| \| 6 \| Berta \| -1,7 \| -9,0 \| -16 \| \| 7 \| Dika \| 2,0 \| 3,2 \| 44 \| \| 8 \| Krysta \| -1,0 \| 0,4 \| 20 \| \| 9 \| Minora \| -6,2 \| -9,7 \| -72 \| \| 10 \| Nera \| 2,8 \| 6,6 \| 75 \| \| 11 \| Niva \| -4,1 \| -7,7 \| -136 \| \| 12 \| Tukan \| -0,3 \| 6,1 \| 15 \| \| 13 \| Zora \| 3,3 \| 7,2 \| 56 \| Liczba doświadczeń: 5 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian Tabela 6 KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę. Cechy rolniczo-użytkowe odmian (odchylenia od wzorca). Rok zbioru 2012 \| Lp. \| Odmiana \| Przezimowanie roślin \| Odrastanie roślin \| \|-----\|-----------\|----------------------\|-------------------\| \| \| \| wiosną \| po pokosach \| \| \| \| \| I \| II \| III \| \| \| \| \| skala 9° \| \| 1 \| Wzorzec \| 7,3 \| 7,3 \| 8,1 \| 7,9 \| 8,4 \| \| 1 \| Ambassador\| 0,6 \| 1,5 \| 0,4 \| 0,1 \| 0,2 \| \| 2 \| Amera \| 0,3 \| 0,7 \| 0,1 \| 0,4 \| 0,0 \| \| 3 \| Amila \| -0,2 \| -0,2 \| -0,2 \| 0,1 \| -0,3 \| \| 4 \| Baridana \| 0,2 \| 0,6 \| 0,1 \| 0,2 \| 0,2 \| \| 5 \| Bepro \| -0,2 \| -0,5 \| 0,4 \| 0,4 \| 0,5 \| \| 6 \| Berta \| 0,2 \| -0,4 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,0 \| \| 7 \| Dika \| 0,2 \| 1,1 \| 0,4 \| 0,5 \| 0,3 \| \| 8 \| Krysta \| -0,1 \| -0,1 \| 0,0 \| 0,1 \| -0,1 \| \| 9 \| Minora \| -1,0 \| -2,0 \| -1,0 \| -0,5 \| -0,6 \| \| 10 \| Nera \| 0,4 \| 0,8 \| 0,2 \| -0,1 \| -0,1 \| \| 11 \| Niva \| -0,6 \| -2,0 \| -0,2 \| -0,6 \| -0,1 \| \| 12 \| Tukan \| 0,0 \| 0,2 \| -0,3 \| -0,4 \| -0,1 \| \| 13 \| Zora \| 0,3 \| 0,5 \| 0,1 \| 0,1 \| 0,0 \| Liczba doświadczeń: 7 cd. tabeli 6 \| Lp. \| Odmiana \| Wysokość roślin w pokosie \| Gęstość runi \| \|-----\|-----------\|---------------------------\|--------------\| \| \| \| I \| II \| wiosną \| przed zimą \| \| \| \| cm \| \| skala 9° \| \| \| \| \| 1 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| \| 1 \| Wzorzec \| 34 \| 44 \| 6,0 \| 6,5 \| \| 2 \| Ambassador\| 5 \| 2 \| 0,9 \| 0,5 \| \| 3 \| Amera \| 2 \| 1 \| 0,2 \| 0,4 \| \| 4 \| Amila \| -1 \| -1 \| 0,1 \| 0,0 \| \| 5 \| Baridana \| 2 \| 0 \| -0,1 \| 0,2 \| \| 6 \| Bepro \| 0 \| 1 \| -0,4 \| -0,5 \| \| 7 \| Berta \| -2 \| 0 \| 0,1 \| 0,0 \| \| 8 \| Dika \| 2 \| 1 \| 0,5 \| 0,6 \| \| 9 \| Krysta \| -3 \| -1 \| 0,1 \| 0,0 \| \| 10 \| Minora \| -5 \| -1 \| -1,1 \| -0,6 \| \| 11 \| Nera \| 1 \| 0 \| 0,6 \| 0,4 \| \| 12 \| Niva \| -5 \| -1 \| -1,7 \| -1,2 \| \| 13 \| Tukan \| -2 \| -1 \| 0,3 \| 0,1 \| \| 14 \| Zora \| 0 \| 1 \| 0,3 \| 0,3 \| Liczba doświadczeń: 5, 5, 7, 7 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian Tabela 7 KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na zielonkę. Strawność suchej masy (odchylenia od wzorca). Rok zbioru 2012 \| Lp. \| Odmiana \| Strawność in vitro (% s.m.) \| \|-----\|-----------\|-----------------------------\| \| \| \| pokos \| \| \| \| I \| II \| III \| IV \| V \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| \| 1 \| Wzorzec \| 81,9 \| 79,4 \| 71,5 \| 68,0 \| 70,9 \| \| 2 \| Ambassador\| -2,5 \| -0,9 \| 0,9 \| 0,7 \| -1,1 \| \| 3 \| Amera \| -1,2 \| 0,5 \| -1,1 \| 1,5 \| 1,4 \| \| 4 \| Amila \| 1,4 \| 0,7 \| 4,1 \| 0,0 \| -3,5 \| \| 5 \| Baridana \| -1,3 \| -0,2 \| -8,2 \| -2,3 \| 2,5 \| \| 6 \| Bepro \| 0,5 \| -0,5 \| 2,6 \| 0,7 \| 2,2 \| \| 7 \| Berta \| 1,3 \| 0,0 \| 3,1 \| -0,7 \| 0,6 \| \| 8 \| Dika \| -0,6 \| -0,9 \| 8,0 \| -3,1 \| -1,0 \| \| 9 \| Krysta \| 1,1 \| 0,5 \| -3,7 \| 3,1 \| 0,0 \| \| 10 \| Minora \| 0,9 \| 0,8 \| 3,0 \| -1,0 \| -1,2 \| \| 11 \| Nera \| -0,7 \| 1,2 \| -5,8 \| -3,2 \| -0,1 \| \| 12 \| Niva \| 1,1 \| -0,6 \| -1,7 \| 2,3 \| 0,6 \| \| 13 \| Tukan \| -1,3 \| 0,4 \| -3,0 \| 0,0 \| -2,0 \| \| 14 \| Zora \| 1,8 \| -0,4 \| 2,0 \| 0,2 \| 1,9 \| Liczba doświadczeń: 5, 5, 5, 5, 5 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na nasiona Doświadczenia z kupkówką pospolitą założono w roku 2011 w pięciu miejscowościach (rys. 1). Zbadano i oceniano plony nasion 13 odmian kupkówki pospolitej (9 krajowych i 4 zagraniczne) wpisanych do Krajowego Rejestru. Rok 2011 Doświadczenia założono w terminie późnoletnim, najwcześniej w Słupi. Wschody roślin były bardzo nierówne i rozciągnięte w czasie. Najslabiej powschodziły rośliny odmian Niva\textsubscript{(DK)}, Bepro\textsubscript{(PL)}, Minora\textsubscript{(PL)}. Stan doświadczeń oceniono dobrze w Pawłowicach, Słupi i we Wróćkowie. W pozostałych dwóch stacjach stan doświadczeń słaby. Rok 2012 Długa i mroźna zima (szczególnie niskie temperatury powietrza i brak okrywy śnieżnej w lutym) spowodowały wymarznięcie roślin w doświadczeniach w Chrząstowie i Masłowicach. Było to powodem dyskwalifikacji doświadczeń. W pozostałych doświadczeniach dobrze oceniono przemianowanie roślin. W północnej części kraju (Wróćkowo) przymrozki wiosenne, które wystąpiły w pierwszej i drugiej dekadzie kwietnia zahamowały wzrost i rozwój roślin. Celem poprawienia ich kondycji zastosowano doliśne dokarmianie. W drugiej dekadzie maja warunki pogodowe znacznie się poprawiły. Nastąpiło przyspieszenie wzrostu i rozwoju roślin. Faza kwitnienia roślin rozpoczęła się już na początku trzeciej dekady maja, a nasiona uzyskały dojrzałość techniczną miesiąc później. Różnice międzyodmianowe dojrzałości nasion nie przekraczały 4 dni. Zarówno w Słupi, jak i we Wróćkowie w miarę dojrzewania odmian na poletkach nasiona zbierało dwuetapowo. We Wróćkowie, po bardzo ulewnych deszczach wystąpiły straty nasion dosuszanych roślin w snopkach. Omiot nasion wszystkich odmian wykonano w jednym terminie. W Pawłowicach zastosowanie środka Reglone umożliwiło zbiór nasion kombajnem zbóżowym. Przy dwufazowym zbiorze plony nasion z doświadczeń były większe aż o 58% od płonów zbieranych „z pnia”. Średnio z miejscowości najlepiej plonowała odmiana Baridana\textsubscript{(CZ)}, a najmniejsze plony uzyskały polskie odmiany Minora i Bepro. Najniższymi roślinami przed zbiorem nasion cechowała się odmiana Minora\textsubscript{(PL)}, natomiast najwyższymi Berta\textsubscript{(PL)} i Bepro\textsubscript{(PL)}. KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na nasiona. Odmiany i doświadczenia \| Lp. \| Odmiana \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kielkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|-----------\|----------------------\|----------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| Ambassador* \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 6,7 \| \| 2 \| Amera \| 1983 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 92 \| 6,6 \| \| 3 \| Amila \| 2007 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 85 \| 7,1 \| \| 4 \| Baridana \| 2003 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 99 \| 6,3 \| \| 5 \| Bepro \| 1981 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 80 \| 7,6 \| \| 6 \| Berta \| 1985 \| Hodowla Roślin Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 84 \| 7,2 \| \| 7 \| Dika \| 2001 \| Alicja Ramenda \| 87 \| 6,9 \| \| 8 \| Krysta \| 1998 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 94 \| 6,3 \| \| 9 \| Minora \| 2001 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 81 \| 7,4 \| \| 10 \| Nera \| 2001 \| Alicja Ramenda \| 80 \| 7,5 \| \| 11 \| Niva \| 2006 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 82 \| 7,6 \| \| 12 \| Tukan \| 2005 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. \| 92 \| 6,5 \| \| 13 \| Zora** \| 2002 \| Oseva Uni a.s. (CZ) \| 95 \| 6,6 \| Bilans doświadczeń: - założone: 5 - wcześniej zakończone: 2 - przyjęte do syntezy: 3 * skreślona z KR w roku 2010 ** skreślona z KR w roku 2012 Tabela 2 KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na nasiona. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. (m) \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ \| gatunek \| pH w KCl \| Przedplon \| \|-----\|----------------\|---------------------\|---------------------------------------\|---------------------------------\|-----\|---------\|---------\|-------------------\| \| 1 \| Wróćkowo \| 142 \| 61 \| 3 \| B \| gs \| 6,7 \| łubin \| \| 2 \| Pawłowice \| 235 \| 80 \| 2 \| A_x \| gl \| 5,7 \| pszenica ozima czarny ugór \| \| 2 \| Słupia \| 290 \| 80 \| 2 \| R_b \| • \| 5,9 \| \| Kol. 4: 2 – pszenny dobry, 3 – pszenny wadliwy Kol. 5: A_x – pseudobielowca, B – brunatna, R_b – rędzina brunatna Kol. 6: gl – glina lekka, gs – glina średnia KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na nasiona Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2011 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Data ruszenia wegetacji w roku 2012 \| Data zbioru \| \|-----\|---------------\|-----------------\|----------------------------------------\|------------------------------------\|----------------------\| \| 1 \| Wróćkowo \| 16.08 \| 9 \| 23.03 \| 28.06 - 1.07 \| \| 2 \| Pawłowice \| 29.08 \| 11 (16) \| 28.03 \| 29.06 \| \| 3 \| Słupia \| 9.08 \| 30 \| 21.03 \| 21.06 i 26.06 \| Liczba w nawiasie dotyczy odmiany Niva Tabela 4 KUPKÓWKA POSPOLITA w uprawie na nasiona. Plon nasion odmian (dt z ha) Rok zbioru 2012 \| Lp. \| Odmiana \| Miejscowości \| Średnia \| % wzorca \| Masa 1000 nasion (g) \| \|-----\|---------\|--------------\|---------\|----------\|----------------------\| \| \| \| Wróćkowo \| Pawłowice \| Słupia \| \| \| 1 \| Wzorzec \| 9,9 \| 6,5 \| 15,6 \| 10,7 \| 1,2 \| \| 2 \| Ambassador \| 9,9 \| 6,6 \| 13,9 \| 10,1 \| 1,2 \| \| 3 \| Amera \| 11,5 \| 7,0 \| 15,4 \| 11,3 \| 1,3 \| \| 4 \| Amila \| 10,4 \| 4,5 \| 17,1 \| 10,7 \| 1,2 \| \| 5 \| Baridana \| 13,9 \| 9,4 \| 19,2 \| 14,2 \| 1,2 \| \| 6 \| Bepro \| 8,4 \| 5,7 \| 13,2 \| 9,1 \| 1,4 \| \| 7 \| Berta \| 9,0 \| 7,7 \| 14,8 \| 10,5 \| 1,2 \| \| 8 \| Dika \| 11,0 \| 6,3 \| 15,9 \| 11,1 \| 1,2 \| \| 9 \| Krysta \| 7,6 \| 8,9 \| 17,6 \| 11,4 \| 0,9 \| \| 10 \| Minora \| 9,2 \| 4,5 \| 12,5 \| 8,7 \| 1,1 \| \| 11 \| Nera \| 8,4 \| 5,9 \| 18,8 \| 11,0 \| 1,1 \| \| 12 \| Niva \| 9,8 \| 6,1 \| 13,1 \| 9,7 \| 1,3 \| \| 13 \| Tukan \| 10,8 \| 4,0 \| 14,5 \| 9,8 \| 1,0 \| \| 14 \| Zora \| 9,3 \| 7,3 \| 16,3 \| 11,0 \| 1,0 \| NIR przy α = 0,05 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian \| Lp. \| Odmiana \| Przezimowanie roślin \| Początek kłoszenia \| Początek kwitnienia \| Dojrzalość techniczna \| Wysokość roślin przed zbiorzem cm \| Odrastanie roślin 14 dni po zbiorze nasion skala 9° \| \|-----\|----------\|----------------------\|--------------------\|--------------------\|-----------------------\|----------------------------------\|-------------------------------------------------\| \| \| \| skala 9° \| dzień, m-c \| \| \| \| \| \| 1 \| Wzorzec \| 8,2 \| 10.05 \| 24.05 \| 24.06 \| 132 \| 8,4 \| \| 2 \| Ambassador\| 0,8 \| -4 \| -4 \| -2 \| 1 \| 0,3 \| \| 3 \| Amera \| 0,2 \| -5 \| -4 \| -2 \| 0 \| 0,4 \| \| 4 \| Amila \| -0,2 \| 1 \| 1 \| 0 \| -1 \| 0,0 \| \| 5 \| Baridana \| 0,3 \| -2 \| -1 \| 0 \| 1 \| 0,0 \| \| 6 \| Bepro \| -0,7 \| -2 \| -1 \| -1 \| 6 \| 0,0 \| \| 7 \| Berta \| -0,2 \| 3 \| 2 \| -1 \| 6 \| 0,0 \| \| 8 \| Dika \| 0,3 \| 0 \| 0 \| 0 \| 1 \| -0,6 \| \| 9 \| Krysta \| 0,1 \| 3 \| 1 \| 1 \| -3 \| 0,0 \| \| 10 \| Minora \| -0,1 \| -2 \| -1 \| 1 \| -6 \| 0,4 \| \| 11 \| Nera \| 0,6 \| 2 \| 1 \| 2 \| 2 \| -0,2 \| \| 12 \| Niva \| -0,8 \| -1 \| 0 \| 0 \| -3 \| -0,4 \| \| 13 \| Tukan \| 0,0 \| 2 \| 1 \| 2 \| -1 \| -0,2 \| \| 14 \| Zora \| 0,1 \| 0 \| 0 \| 0 \| -1 \| 0,2 \| Liczba doświadczeń: 2, 3, 3, 3, 2 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na zielonkę Doświadczenia w użytkowaniu wielokośnów w roku 2008 założono w siedmiu miejscowościach (rys. 1). Celem doświadczenia była ocena wartości gospodarczej 32 polskich i zagranicznych odmian życicy trwałej w obrębie trzech grup wcześnieści (wczesne, średniowieczne, późne), wpisanych do Krajowego Rejestru w latach 1981-2008. Rok 2008 Większość doświadczeń założono w trzeciej dekadzie sierpnia. Najpóźniej, w pierwszej dekadzie września, wysiano odmiany życicy trwałej w Słupi. Najdłuższy okres wschodów roślin (22 dni) odnotowano w Słupi, a najkrótszy w Lisewie (6 dni). Stan doświadczeń przed zimą określono jako dobry do bardzo dobrego, w zależności od odmian. Warunki pogodowe były korzystne i nie odnotowano niepokojących zjawisk, zagrażających rozwojowi roślin w doświadczeniach. Rok 2009 Przezimowanie roślin było bardzo dobre we wszystkich grupach wcześnieści. Najlepiej przezimowały odmiany: w grupie wcześniejszych – Limpesso (DE), a w grupie odmian średniowiecznych polska odmiana Rela. Trwałe ruszenie wegetacji nastąpiło w ostatnim tygodniu marca. Przygruntowe przymrozki w trzeciej dekadzie kwietnia i pierwszej dekadzie maja częściowo zahamowały wzrost i rozwój roślin, czego efektem było obniżenie plonu pierwszego pokosu w niektórych miejscowościach. W większości miejscowości przez pierwszą połowę lata ilość i rozkład opadów deszczu były dla roślin korzystne. W trzeciej dekadzie sierpnia brak opadów deszczu, który utrzymywał się aż do końca września znacznie osłabił kondycję roślin i przyrost zielonej masy, co znalazło odbicie w wielkości uzyskanego plonu piątego pokosu. We wszystkich miejscowościach zebrano pięć pokosów. Nie zebrano tylko pierwszego pokosu odmian średniowiecznych w Wyczechach. Najwcześniejszy zbiór pierwszego pokosu przeprowadzono w Pawłowicach. Szósty pokos zebrano tylko w trzech miejscowościach (Wyczechy, Bezek, Słupia), dopiero w pierwszej i drugiej dekadzie października. Największe plony suchej masy wszystkich pokosów w pierwszym roku użytkowania uzyskały odmiany w grupie o późno kłoszących się roślinach. W pierwszym pokosie najlepiej plonowała wczesna diploidalna odmiana Anna, która uzyskała 112% wzorca. Rok 2010 W większości miejscowości wegetacja roślin ruszyła w trzeciej dekadzie marca. Znaczne opóźnienie wegetacji odnotowano tylko w Słupi, dopiero w drugiej dekadzie kwietnia. Opóźnienie spowodowały przygruntowe przymrozki, które w znacznym stopniu hamowały wzrost i rozwój roślin. W maju korzystne warunki pogodowe w większości miejscowości (duża ilość opadów i wyższe temperatury powietrza) przyczyniły się do przyspieszenia wegetacji roślin. Zbiór pierwszego pokosu był opóźniony o ponad dwa tygodnie w porównaniu z rokiem 2009. Najwcześniejsze doświadczenia skoszono w Pawłowicach (trzecia dekada kwietnia), natomiast najpóźniej w Wyczechach, w drugiej dekadzie maja. Warunki odrastania roślin po zbiorze pokosu były trudne, bowiem wystąpiły okresy posuszone. W większości miejscowości zebrano pięć pokosów. W Krzyżewie warunki pogodowe pozwoliły w drugiej dekadzie października na zbiór jeszcze szóstego pokosu. Największy plon suchej masy wszystkich pokosów uzyskały podobnie jak w pierwszym roku użytkowania odmiany późne. W tej grupie wcześniejszy odmiana najbardziej płenna była tetraploidalna odmiana Barelan (NL) – 109% wzorca, a najslabiej plonowała polska odmiana Solen – 89% wzorca. Stan wszystkich doświadczeń przed zimą oceniono jako dobry. Rok 2011 W trzecim roku użytkowania najwcześniej wegetacja roślin ruszyła w południowo-zachodniej części kraju (Pawłowice), gdzie odnotowano również bardzo dobre przeżimowanie. Niekorzystne warunki zimowania roślin (brak okrywy śnieżnej) wystąpiły w północnej i wschodniej części Polski. W miejscowościach zlokalizowanych w tych rejonach (Wróćkowo, Krzyżewo, Wyczechy, Bezdek), odnotowano najsłabsze przeżimowanie roślin, a we Wróćkowie po zimie wypadła całkowicie z doświadczeń jedna odmiana wczesna (Naki). Odrastanie roślin (z wyłączeniem miejscowości, w których słabo oceniano przeżimowanie) wiosną i po pierwszym pokosie było dobre. Znacznie gorzej odrastały rośliny po zbiorze drugiego pokosu. Przyczynił się do tego duży deficyt wody, spowodowany przedłużającą się suszą w tym okresie. Szczególnie słabe odrosty odnotowano w Krzyżewie, Słupi i Bezku. Przy opracowaniu wyników ze względu na bardzo dużą zawartość suchej masy zebranej zielonej masy w powiązaniu z dużym błędem doświadczeń zdyskwalifikowano i pominięto wyniki wielkości plonu odmian należących do wczesnej i późnej grupy wczesności we Wróćkowie oraz w Wyczechach w przypadku odmian średniowczesnej i późnej grupy wczesności. W obrębie grupy odmian wczesnych pokos pierwszy, drugi i piąty zebrano we wszystkich miejscowościach. Pokos trzeci zebrano tylko w trzech, natomiast szósty tylko w jednej miejscowości (Wyczechy). W grupie odmian średniowczesnych we wszystkich miejscowościach zebrano tylko drugi, czwarty i piąty pokos, natomiast w grupie odmian późnych trzeci pokos zebrano w trzech doświadczeniach. W grupie odmian średniowczesnych i późnych nie zebrano szóstego pokosu w żadnej miejscowości. Najwcześniej pierwszy pokos zebrano w Pawłowicach – w trzeciej dekadzie kwietnia. Największy plon suchej masy wszystkich pokosów dały odmiany późne. Odmiana późna najlepiej plonującą była diploidalna odmiana Tivoli\textsubscript{DE}. Stan doświadczeń przed zimą oceniono dobrze. Rok 2012 Stan roślin w doświadczeniach po zimie oceniono jako dobry. Najsłabiej przeżywały rośliny w Wyczechach i we Wróćkowie. W doświadczeniu w Lisiewie rośliny wymarzyły całkowicie (dyskwalifikacja). Podobnie jak w pierwszym i drugim roku użytkowania najsłabiej przeżywały i odrastały wiosną rośliny odmian Naki\textsubscript{PL}, Bargala\textsubscript{NL}. Najwcześniej wegetacja ruszyła w Krzyżewie (trzecia dekada marca), a najpóźniej w Słupi i Wyczechach (pierwsza dekada kwietnia). Okresowe niedobory wody spowodowały, że zebrano z doświadczeń mniej pokosów niż w latach poprzednich. W grupie odmian wczesnych i późnych pierwszy pokos zebrano tylko w trzech miejscowościach a średniowczesnych w czterech. Zbiór pierwszego pokosu przeprowadzono we wszystkich miejscowościach w pierwszej dekadzie maja. Najwcześniej doświadczenia koszono w Krzyżewie. Duża zawartość suchej masy w powiązaniu z dużym błędem doświadczeń były przyczyną pominięcia wyników wielkości plonu odmian wczesnych i późnych we Wróćkowie. Największy plon suchej masy wszystkich pokosów uzyskały odmiany późne. W czwartym roku użytkowania najlepiej plonowały odmiany: w grupie odmian wczesnych Lipresso\textsubscript{DE} i Lacerta\textsubscript{DE}, średniowczesnych Montando\textsubscript{DK}, natomiast w grupie odmian późnych Barelan\textsubscript{NL}. Ploidalność oraz grupa wczesności była czynnikiem różnicującym odmiany życicy. W ciągu czterech lat badań w grupie odmian wczesnych dużym plonem suchej masy cechowały się odmiany Rosalin\textsubscript{DK} i Lacerta\textsubscript{DE}, średniowczesnych dwie odmiany duńskie – Aubisque i Garibaldi oraz w grupie odmian późnych Barelan\textsubscript{NL} i Tivoli\textsubscript{DK}. Ze wszystkich badanych odmian najslabiej plonowała i odrastała po kolejnych pokosach polska, diploidalna wczesna odmiana Naki. ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na zielonkę. Odmiany i doświadczenia \| Lp. \| Grupa odmian \| Odmiana \| Ploidalność \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kiełkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|--------------\|---------\|-------------\|---------------------\|------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| \| Anna \| 2n \| 1988 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 90 \| 28 \| \| 2 \| \| Danmalos\| 4n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 40 \| \| 3 \| \| Lacerta \| 4n \| 2007 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 97 \| 40 \| \| 4 \| \| Lipresso \| 2n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 96 \| 29 \| \| 5 \| \| Mathilde \| 4n \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 40 \| \| 6 \| \| Naki \| 2n \| 1981 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 93 \| 27 \| \| 7 \| \| Prana \| 4n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 94 \| 41 \| \| 8 \| \| Rosalin \| 4n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 41 \| \| 9 \| \| Telstar \| 2n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 29 \| \| 10 \| \| Aubisque \| 4n \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 46 \| \| 11 \| \| Bargala \| 4n \| 2004 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 95 \| 41 \| \| 12 \| \| Calibra \| 4n \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 40 \| \| 13 \| \| Diament \| 4n \| 2003 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 93 \| 38 \| \| 14 \| \| Gagat \| 4n \| 2007 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 91 \| 39 \| \| 15 \| \| Garibaldi\| 4n \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 41 \| \| 16 \| \| Kentaur \| 4n \| 2008 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 40 \| \| 17 \| \| Montagne\| 4n \| 1998 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 41 \| \| 18 \| \| Montando\| 4n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 92 \| 42 \| \| 19 \| \| Rela \| 2n \| 1997 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 28 \| \| 20 \| \| Akwamaryn\| 4n \| 2008 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 90 \| 39 \| \| 21 \| \| Argona \| 2n \| 1993 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. Tulce \| 91 \| 28 \| \| 22 \| \| Bajka \| 2n \| 2005 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 28 \| \| 23 \| \| Barelan \| 4n \| 2008 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 99 \| 39 \| \| 24 \| \| Barnauta \| 4n \| 2007 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 98 \| 40 \| \| 25 \| \| Elgon \| 4n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 93 \| 42 \| \| 26 \| \| Herbie \| 2n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 29 \| \| 27 \| \| Kabota \| 2n \| 2008 \| Feldsaaten Freudenberger GmbH & Co. KG (DE) \| 95 \| 33 \| \| 28 \| \| Maja \| 4n \| 1982 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. Tulce \| 85 \| 43 \| \| 29 \| \| Solen \| 4n \| 1982 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 92 \| 38 \| \| 30 \| \| Sponsor \| 2n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 33 \| \| 31 \| \| Tivoli \| 4n \| 1999 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 41 \| \| 32 \| \| Toledo \| 2n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 92 \| 30 \| Bilans doświadczeń: - założone: 7 - wcześniej zakończone: 1 - przyjęte do syntezy: 6 (7)** Kol. 1: Grupowanie odmian na podstawie badań OWT przeprowadzonych przez COBORU Kol. 2: * – skreślone z KR w roku 2010 Kol. 3: 2n – odmiana diploidalna, 4n – odmiana tetraploidalna (7) – wyniki z lat 2009-2011 ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na zielonkę. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. (m) \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ gleby \| rodzaj, gatunek \| pH w KCl \| \|-----\|---------------\|---------------------\|--------------------------------------\|---------------------------------\|-----------\|----------------\|---------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Lisewo \| 7 \| 94 \| 1 \| F \| plw \| 5,7 \| \| 2 \| Krzyżewo \| 130 \| 70 \| 4 \| A \| gl \| 5,8 \| \| 3 \| Wróćkowo \| 142 \| 80 \| 2 \| B \| gs \| 6,5 \| \| 4 \| Wyczechy \| 150 \| 70 \| 4 \| Bw \| gl \| 6,0 \| \| 5 \| Bezek \| 225 \| 80 \| 2 \| Rk \| • \| 7,5 \| \| 6 \| Pawłowice \| 235 \| 80 \| 2 \| A \| gl \| 5,6 \| \| 7 \| Stupia \| 290 \| 80 \| 2 \| Rb \| • \| 6,2 \| Kol. 4: 1 – pszenny bardzo dobry, 2 – pszenny dobry, 4 – żytni bardzo dobry Kol. 5: A – bielicowa, B – brunatna, Bw – brunatna wylugowana, F – mada, Rb – rędzina brunatna, Rk – rędzina kredowa Kol. 6: gl – glina lekka, gs – glina średnia, plw – gleba pyłowa Tabela 3 ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na zielonkę. Warunki polowe i agrotechniczne \| Wyszczególnienie \| Rok siewu 2008 i lata zbioru 2009, 2010, 2011, 2012 \| \|------------------\|-----------------------------------------------------\| \| \| \| \| Przedplon: \| \| \| - strączkowe \| liczba doświadczeń \| \| - zboża \| \| \| - buraki cukrowe \| \| \| - czarny ugór \| \| \| Wapnowanie: \| \| \| - pod przedplon \| \| \| - nie stosowano \| \| \| Nawożenie mineralne: \| kg czystego składnika na 1 ha \| \| N \| \| \| - przedsiewnie \| 53-60 \| \| - w latach użytkowania: \| 2009 230-240 \| \| \| 2010 200-240 \| \| \| 2011 200-300 \| \| \| 2012 240-300 \| \| P₂O₅* \| \| \| - przedsiewnie \| 70-90 \| \| - w latach użytkowania: \| 2009 80-120 \| \| \| 2010 \| \| \| 2011 \| \| \| 2012 \| \| K₂O* \| \| \| - przedsiewnie \| 80-140 \| \| - w latach użytkowania: \| 2009 120-160 \| \| \| 2010 100-170 \| \| \| 2011 100-180 \| \| \| 2012 120-180 \| \| Liczba doświadczeń \| 6 (7) \| Kol. 1: * – dawka zależna od zasobności gleby w miejscowościach \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2008 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Data ruszenia wegetacji w latach użytkowania \| \|-----\|--------------\|-----------------\|----------------------------------------\|---------------------------------------------\| \| \| \| \| \| pierwszym (2009) \| drugim (2010) \| trzecim (2011) \| czwartym (2012) \| \| 1 \| Lisewo \| 27.08 \| 6 \| 31.03 \| 23.03 \| 18.03 \| - \| \| 2 \| Krzyżewo \| 21.08 \| 16 \| 2.04 \| 24.03 \| 2.04 \| 21.03 \| \| 3 \| Wróćkowo \| 19.08 \| 11 \| 5.04 \| 1.04 \| 1.04 \| - \| \| 4 \| Wyczechy \| 25.08 \| 10 \| 31.03 \| 4.04 \| 4.04 \| 6.04 \| \| 5 \| Bezek \| 21.08 \| 9 \| 6.04 \| 31.03 \| 31.03 \| 30.03 \| \| 6 \| Pawłowice \| 22.08 \| 11 \| 5.04 \| 26.03 \| 16.03 \| 3.04 \| \| 7 \| Słupia \| 1.09 \| 22 \| 28.03 \| 19.04 \| 1.04 \| 6.04 \| \| \| Średnia \| 24.08 \| 12 \| 2.04 \| 1.04 \| 28.03 \| 29.03 \| odmiany średniowczesne \| \| Lisewo \| 27.08 \| 6 \| 31.03 \| 23.03 \| 18.03 \| - \| \|-----\|--------------\|-----------------\|----------------------------------------\|----------------\|---------------\|----------------\|-----------------\| \| \| Krzyżewo \| 21.08 \| 16 \| 2.04 \| 24.03 \| 2.04 \| 21.03 \| \| \| Wróćkowo \| 19.08 \| 11 \| 6.04 \| 30.03 \| 1.04 \| 24.03 \| \| \| Wyczechy \| 25.08 \| 10 \| 31.03 \| 4.04 \| 4.04 \| 6.04 \| \| \| Bezek \| 21.08 \| 9 \| 6.04 \| 31.03 \| 31.03 \| 30.03 \| \| \| Pawłowice \| 22.08 \| 11 \| 8.04 \| 26.03 \| 16.03 \| 3.04 \| \| \| Słupia \| 1.09 \| 22 \| 28.03 \| 19.04 \| 1.04 \| 6.04 \| \| \| Średnia \| 24.08 \| 12 \| 3.04 \| 31.03 \| 28.03 \| 31.03 \| odmiany późne \| \| Lisewo \| 27.08 \| 6 \| 31.03 \| 23.03 \| 18.03 \| - \| \|-----\|--------------\|-----------------\|----------------------------------------\|----------------\|---------------\|----------------\|-----------------\| \| \| Krzyżewo \| 21.08 \| 15 \| 2.04 \| 24.03 \| 2.04 \| 21.03 \| \| \| Wróćkowo \| 19.08 \| 11 \| 6.04 \| 1.04 \| 1.04 \| - \| \| \| Wyczechy \| 25.08 \| 11 \| 29.03 \| 4.04 \| 4.04 \| 6.04 \| \| \| Bezek \| 21.08 \| 10 \| 6.04 \| 31.03 \| 31.03 \| 30.03 \| \| \| Pawłowice \| 22.08 \| 11 \| 6.04 \| 26.03 \| 16.03 \| 3.04 \| \| \| Słupia \| 1.09 \| 22 \| 28.03 \| 19.04 \| 1.04 \| 6.04 \| \| \| Średnia \| 24.08 \| 12 \| 2.04 \| 1.04 \| 28.03 \| 1.04 \| \| Lp. \| Miejscowość \| Data zbioru pokosów w latach użytkowania \| \|-----\|-------------\|----------------------------------------\| \| \| \| pierwszym (2009) \| drugim (2010) \| \| \| \| I II III IV V VI \| I II III IV V VI \| \| 1 \| Lisewo \| 2.05 25.05 23.06 24.07 2.09 - \| 6.05 4.06 30.06 30.07 8.09 - \| \| 2 \| Krzyżewo \| 5.05 2.06 26.06 28.07 4.09 - \| 10.05 1.06 22.06 23.07 8.09 12.10 \| \| 3 \| Wróćkowo \| 5.05 1.06 26.06 29.07 8.09 - \| 10.05 4.06 29.06 30.07 7.09 - \| \| 4 \| Wyczechy \| 23.04 16.05 13.06 13.07 25.08 9.10 \| 12.05 3.06 - 2.08 - \| \| 5 \| Bezek \| 27.04 21.05 15.06 15.07 24.08 12.10 \| 10.05 1.06 24.06 26.07 6.09 - \| \| 6 \| Pawłowice \| 16.04 12.05 5.06 13.07 21.08 - \| 30.04 29.05 9.07 16.08 13.10 - \| \| 7 \| Słupia \| 30.04 21.05 15.06 17.07 26.08 9.10 \| 10.05 7.06 29.06 - 13.09 - \| \| \| Średnia \| 28.04 23.05 18.06 20.07 29.08 10.10 \| 4.05 3.06 29.06 1.08 14.09 12.10 \| odmiany wczesne \| \| Lisewo \| 2.05 25.05 23.06 24.07 2.09 - \| 6.05 4.06 30.06 30.07 8.09 - \| \| \| Krzyżewo \| 5.05 2.06 26.06 28.07 4.09 - \| 10.05 1.06 22.06 - 8.09 12.10 \| \| \| Wróćkowo \| 5.05 1.06 26.06 29.07 8.09 - \| 10.05 4.06 29.06 30.07 7.09 - \| \| \| Wyczechy \| - 22.05 16.06 15.07 25.08 9.10 \| 12.05 4.06 - - 7.10 - \| \| \| Bezek \| 30.04 21.05 15.06 15.07 24.08 12.10 \| 10.05 1.06 24.06 26.07 6.09 - \| \| \| Pawłowice \| 16.04 12.05 5.06 13.07 21.08 - \| 30.04 29.05 9.07 16.08 13.10 - \| \| \| Słupia \| 30.04 21.05 15.06 17.07 26.08 9.10 \| 10.05 7.06 29.06 - 13.09 - \| \| \| Średnia \| 29.04 24.05 18.06 20.07 29.08 10.10 \| 4.05 4.06 29.06 2.08 17.09 12.10 \| odmiany średniowczesne \| \| Lisewo \| 2.05 25.05 23.06 24.07 2.09 - \| 6.05 4.06 30.06 30.07 8.09 - \| \| \| Krzyżewo \| 5.05 2.06 26.06 28.07 4.09 - \| 10.05 1.06 22.06 - 8.09 12.10 \| \| \| Wróćkowo \| 5.05 1.06 26.06 29.07 8.09 - \| 10.05 4.06 29.06 30.07 7.09 - \| \| \| Wyczechy \| - 22.05 16.06 15.07 25.08 9.10 \| 12.05 4.06 - - 7.10 - \| \| \| Bezek \| 30.04 21.05 15.06 15.07 24.08 12.10 \| 10.05 1.06 24.06 26.07 6.09 - \| \| \| Pawłowice \| 16.04 12.05 5.06 13.07 21.08 - \| 30.04 29.05 9.07 16.08 13.10 - \| \| \| Słupia \| 30.04 21.05 15.06 17.07 26.08 9.10 \| 10.05 7.06 29.06 - 13.09 - \| \| \| Średnia \| 29.04 24.05 18.06 20.07 29.08 10.10 \| 4.05 4.06 29.06 2.08 17.09 12.10 \| odmiany późne \| \| Lisewo \| 2.05 25.05 23.06 24.07 2.09 - \| 6.05 4.06 30.06 30.07 8.09 - \| \| \| Krzyżewo \| 5.05 2.06 26.06 28.07 4.09 - \| 10.05 1.06 22.06 23.07 8.09 12.10 \| \| \| Wróćkowo \| 5.05 1.06 26.06 29.07 8.09 - \| 10.05 4.06 29.06 30.07 7.09 - \| \| \| Wyczechy \| 27.04 25.05 19.06 17.07 25.08 9.10 \| 12.05 4.06 - 2.08 7.10 - \| \| \| Bezek \| 30.04 21.05 15.06 15.07 24.08 12.10 \| 10.05 1.06 24.06 26.07 6.09 - \| \| \| Pawłowice \| 16.04 12.05 5.06 13.07 21.08 - \| 30.04 29.05 9.07 16.08 13.10 - \| \| \| Słupia \| 30.04 21.05 15.06 17.07 26.08 9.10 \| 10.05 7.06 29.06 - 13.09 20.10 \| \| \| Średnia \| 29.04 24.05 18.06 20.07 29.08 10.10 \| 4.05 4.06 29.06 26.07 17.09 16.10 \| \| Lp. \| Miejscowość \| Data zbioru pokosów w latach użytkowania \| \|-----\|--------------\|----------------------------------------\| \| \| \| trzecim (2011) \| \| \| \| I II III IV V VI \| \| \| \| 1 4 \| \| \| \| czwartym (2012) \| \| \| \| I II III IV V VI \| \| \| \| 5 \| \| \| \| odmiany wczesne \| \| 1 \| Lisewo \| 9.05 1.06 24.06 25.07 12.09 - \| \| 2 \| Krzyżewo \| 9.05 31.05 - 22.07 1.09 - \| \| 3 \| Wróćkowo \| - - - - - - \| \| 4 \| Wyczechy \| 10.05 3.06 - - 4.09 7.10 \| \| 5 \| Bezek \| 7.05 2.06 27.06 28.07 5.09 - \| \| 6 \| Pawłowice \| 28.04 26.05 17.06 18.07 31.08 - \| \| 7 \| Słupia \| 9.05 30.05 - 20.07 22.08 - \| \| \| Średnia \| 7.05 31.05 23.06 23.06 2.09 7.10 \| \| \| \| 9.05 2.06 27.06 26.07 30.08 16.10 \| \| \| \| odmiany średniowczesne \| \| 1 \| Lisewo \| 9.05 1.06 24.06 25.07 12.09 - \| \| 2 \| Krzyżewo \| 9.05 31.05 - 22.07 1.09 - \| \| 3 \| Wróćkowo \| - 2.06 28.07 28.07 5.09 - \| \| 4 \| Wyczechy \| - - - - - - \| \| 5 \| Bezek \| 10.05 2.06 27.06 28.07 5.09 - \| \| 6 \| Pawłowice \| 28.04 26.05 18.07 18.07 31.08 - \| \| 7 \| Słupia \| 9.05 30.05 - 20.07 22.08 - \| \| \| Średnia \| 7.05 30.05 9.07 24.07 2.09 - \| \| \| \| 9.05 4.06 27.06 27.07 2.09 9.10 \| \| \| \| odmiany późne \| \| 1 \| Lisewo \| 9.05 1.06 24.06 25.07 12.09 - \| \| 2 \| Krzyżewo \| 9.05 31.05 - 22.07 1.09 - \| \| 3 \| Wróćkowo \| - - - - - - \| \| 4 \| Wyczechy \| - - - - - - \| \| 5 \| Bezek \| 10.05 2.06 27.06 28.07 5.09 - \| \| 6 \| Pawłowice \| 28.04 26.05 4.06 18.07 31.08 - \| \| 7 \| Słupia \| 9.05 30.05 - 20.07 22.08 - \| \| \| Średnia \| 7.05 30.05 18.06 23.07 2.09 - \| \| \| \| 8.05 5.06 26.06 22.07 3.09 16.10 \| \| Lp. \| Odmiany \| Płon suchej masy (dt z ha) \| Płon świeżej masy (dt z ha) \| \|-----\|-----------\|-----------------------------\|----------------------------\| \| \| \| 2009 \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| 2009-2010 \| 2009-2012 \| 2009 \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| 2009-2010 \| 2009-2012 \| 2009 \| 2010 \| 2011 \| 2012 \| 2009-2010 \| 2009-2012 \| \| 1 \| Wzorzec \| 27,7 \| 20,5 \| 14,5 \| 18,8 \| 48,2 \| 62,7 \| 81,5 \| 157,0 \| 99,6 \| 80,9 \| 58,4 \| 256,6 \| 337,5 \| 395,9 \| 763 \| 481 \| 366 \| 291 \| 1244 \| 1610 \| 1901 \| \| 2 \| Anna \| 3,2 \| 1,2 \| 0,7 \| 3,3 \| 4,4 \| 5,1 \| 8,4 \| -1,6 \| -6,7 \| -5,5 \| 0,6 \| -8,3 \| -13,8 \| -13,2 \| -40 \| -52 \| -41 \| -11 \| -92 \| -133 \| -144 \| \| 3 \| Danmalos \| -0,6 \| 3,7 \| 2,3 \| 0,9 \| 3,1 \| 5,4 \| 6,3 \| 0,8 \| 7,1 \| 6,2 \| -1,1 \| 7,9 \| 14,1 \| 13,0 \| 26 \| 54 \| 45 \| 2 \| 80 \| 125 \| 127 \| \| 4 \| Lacerta \| 2,0 \| 1,5 \| 1,1 \| 0,0 \| 3,5 \| 4,6 \| 4,6 \| 2,2 \| 6,5 \| 3,0 \| 5,3 \| 8,7 \| 11,7 \| 17,0 \| 42 \| 48 \| 30 \| 27 \| 90 \| 120 \| 147 \| \| 5 \| Lipresso \| 0,2 \| -0,9 \| 0,6 \| 0,9 \| -0,7 \| -0,1 \| 0,8 \| 1,2 \| 6,8 \| 5,7 \| 6,5 \| 8,0 \| 13,7 \| 20,2 \| -25 \| 8 \| 11 \| 23 \| -17 \| -8 \| 17 \| \| 6 \| Mathilde \| -0,3 \| 0,0 \| -0,2 \| -2,2 \| -0,3 \| -0,5 \| -2,7 \| 4,6 \| 1,0 \| 4,6 \| -1,3 \| 5,6 \| 10,2 \| 8,9 \| 50 \| 15 \| 29 \| 6 \| 65 \| 94 \| 100 \| \| 7 \| Naki \| -1,0 \| -5,4 \| -6,3 \| -4,5 \| -6,5 \| -12,7 \| -17,2 \| -8,5 \| -20,1 \| -20,3 \| -14,1 \| -28,6 \| -48,9 \| -63,0 \| -67 \| -111 \| -103 \| -77 \| -178 \| -281 \| -358 \| \| 8 \| Prana \| -1,5 \| 2,0 \| 0,2 \| -0,4 \| 0,5 \| 0,7 \| 0,3 \| 0,4 \| 2,9 \| -1,0 \| -2,3 \| 3,3 \| 2,3 \| 0,0 \| 21 \| 23 \| 2 \| -1 \| 44 \| 46 \| 45 \| \| 9 \| Rosalin \| 0,8 \| 0,1 \| 0,9 \| -1,5 \| 0,9 \| 1,8 \| 0,3 \| 6,9 \| 1,0 \| 4,1 \| 3,1 \| 7,9 \| 12,0 \| 15,1 \| 51 \| 19 \| 27 \| 21 \| 70 \| 97 \| 118 \| \| 10 \| Telstar \| -2,3 \| -1,9 \| 1,1 \| 3,5 \| -4,2 \| -3,1 \| 0,4 \| -6,2 \| 1,9 \| 2,4 \| 3,9 \| -4,3 \| -1,9 \| 2,0 \| -60 \| -5 \| 0 \| 13 \| -65 \| -65 \| -52 \| \| \| Wzorzec \| 25,6 \| 18,2 \| 16,3 \| 15,7 \| 43,8 \| 60,1 \| 75,8 \| 159,7 \| 94,4 \| 92,1 \| 67,4 \| 254,1 \| 346,2 \| 413,6 \| 814 \| 467 \| 414 \| 318 \| 1281 \| 1695 \| 2013 \| \| 11 \| Aubisque \| 2,3 \| 2,2 \| 2,3 \| 1,9 \| 4,5 \| 6,8 \| 8,7 \| 3,2 \| 4,5 \| 6,9 \| 1,3 \| 7,7 \| 14,6 \| 15,9 \| 4 \| 24 \| 35 \| 11 \| 28 \| 63 \| 74 \| \| 12 \| Bargala \| -1,8 \| -0,2 \| -0,6 \| 0,1 \| -2,0 \| -2,6 \| -2,5 \| -2,5 \| 2,2 \| 1,2 \| -0,2 \| -0,3 \| 0,9 \| 0,7 \| -19 \| 8 \| 8 \| -2 \| -11 \| -3 \| -5 \| \| 13 \| Calibra \| 1,3 \| 0,5 \| 1,6 \| 1,2 \| 1,8 \| 3,4 \| 4,6 \| -0,7 \| 1,0 \| 3,1 \| -2,1 \| 0,3 \| 3,4 \| 1,3 \| -2 \| 7 \| 17 \| -10 \| 5 \| 22 \| 12 \| \| 14 \| Diamant \| 1,3 \| -0,1 \| -0,4 \| -0,2 \| 1,2 \| 0,8 \| 0,6 \| -0,6 \| -4,9 \| -6,0 \| -2,2 \| -4,3 \| -10,3 \| -12,5 \| 16 \| -19 \| -29 \| -15 \| -3 \| -32 \| -47 \| \| 15 \| Gagat \| 1,1 \| 0,8 \| 0,4 \| 0,6 \| 1,9 \| 2,3 \| 2,9 \| -1,8 \| -4,1 \| -5,3 \| -3,0 \| -5,9 \| -11,2 \| -14,2 \| -8 \| -23 \| -24 \| -12 \| -31 \| -55 \| -67 \| \| 16 \| Garibaldi \| 0,6 \| 1,2 \| 1,7 \| 0,5 \| 1,8 \| 3,5 \| 4,0 \| 6,3 \| 2,6 \| 4,4 \| 0,6 \| 8,9 \| 13,3 \| 13,9 \| 36 \| 16 \| 16 \| 5 \| 52 \| 68 \| 73 \| \| 17 \| Kentaur \| 2,3 \| 0,7 \| 0,3 \| 2,0 \| 3,0 \| 3,3 \| 5,3 \| 3,9 \| 1,8 \| 0,9 \| 1,1 \| 5,7 \| 6,6 \| 7,7 \| 37 \| 14 \| 7 \| 12 \| 51 \| 58 \| 70 \| \| 18 \| Montagne \| -1,5 \| -1,3 \| -1,5 \| -2,4 \| -2,8 \| -4,3 \| -6,7 \| -1,1 \| 2,0 \| -0,2 \| 0,7 \| 0,9 \| 0,7 \| 1,4 \| 4 \| 12 \| 7 \| 8 \| 16 \| 19 \| 31 \| \| 19 \| Montando \| -1,7 \| 0,0 \| -0,3 \| -0,9 \| -1,7 \| -2,0 \| -2,9 \| 0,7 \| 1,8 \| 0,5 \| 3,9 \| 2,5 \| 3,0 \| 6,9 \| 10 \| 9 \| 7 \| 17 \| 19 \| 26 \| 43 \| \| 20 \| Rela \| -3,9 \| -3,7 \| -3,1 \| -3,1 \| -7,6 \| -10,7 \| -13,8 \| -8,4 \| -7,0 \| -5,1 \| 0,0 \| -15,4 \| -20,5 \| -20,5 \| -79 \| -53 \| -42 \| -9 \| -132 \| -174 \| -183 \| \| \| Wzorzec \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| 11 \| 12 \| 13 \| 14 \| 15 \| 16 \| 17 \| 18 \| 19 \| 20 \| 21 \| 22 \| \|---\|----------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\|-------\| \| 20\| Akwamaryn\| 24,1 \| 16,5 \| 14,5 \| 16,9 \| 40,6 \| 55,1 \| 72,0 \| 162,4 \| 102,7 \| 94,3 \| 54,8 \| 265,1 \| 359,4 \| 414,2 \| 809 \| 490 \| 414 \| 269 \| 1299 \| 1713 \| 1982 \| \| 21\| Argona \| 1,2 \| 3,2 \| 1,4 \| 1,2 \| 4,4 \| 5,8 \| 7,0 \| 1,8 \| -4,8 \| -4,6 \| -5,0 \| -3,0 \| -7,6 \| -12,6 \| 31 \| -11 \| -8 \| -23 \| 20 \| 12 \| -11 \| \| 22\| Bajka \| -1,2 \| -1,7 \| -2,3 \| -0,1 \| -2,9 \| -5,2 \| -5,3 \| -6,8 \| -7,9 \| -6,0 \| 0,6 \| -14,7 \| -20,7 \| -20,1 \| -44 \| -50 \| -44 \| -1 \| -94 \| -138 \| -139 \| \| 23\| Barelan \| -3,6 \| -0,2 \| -0,4 \| 1,9 \| -3,8 \| -4,2 \| -2,3 \| -7,0 \| 3,8 \| 2,2 \| 1,7 \| -3,2 \| -1,0 \| 0,7 \| -63 \| 4 \| -11 \| -7 \| -59 \| -70 \| -63 \| \| 24\| Barnauta \| -0,3 \| 0,8 \| 1,2 \| -0,9 \| 0,5 \| 1,7 \| 0,8 \| 1,5 \| 9,3 \| 3,2 \| 5,1 \| 10,8 \| 14,0 \| 19,1 \| 43 \| 62 \| 32 \| 29 \| 105 \| 137 \| 166 \| \| 25\| Elgon \| 0,0 \| 2,0 \| 1,3 \| 1,1 \| 2,0 \| 3,3 \| 4,4 \| 0,8 \| 5,3 \| 2,9 \| 0,1 \| 6,1 \| 9,0 \| 9,1 \| 28 \| 48 \| 44 \| 11 \| 76 \| 120 \| 131 \| \| 26\| Herbie \| -0,9 \| 1,2 \| 1,2 \| 0,8 \| 0,3 \| 1,5 \| 2,3 \| 0,6 \| 7,0 \| 1,6 \| 0,7 \| 7,6 \| 9,2 \| 9,9 \| 28 \| 38 \| 26 \| 3 \| 66 \| 92 \| 95 \| \| 27\| Kabota \| 1,5 \| -1,4 \| -1,5 \| -1,4 \| 0,1 \| -1,4 \| -2,8 \| 0,4 \| 0,9 \| -0,6 \| 1,9 \| 1,3 \| 0,7 \| 2,6 \| -16 \| -7 \| -17 \| 3 \| -23 \| -40 \| -37 \| \| 28\| Maja \| 0,6 \| -1,5 \| -1,2 \| -2,3 \| -0,9 \| -2,1 \| -4,4 \| 3,0 \| 3,6 \| 1,2 \| 0,4 \| 6,6 \| 7,8 \| 8,2 \| -8 \| 5 \| -7 \| -5 \| -3 \| -10 \| -15 \| \| 29\| Solen \| 3,0 \| 0,7 \| 0,9 \| 2,2 \| 3,7 \| 4,6 \| 6,8 \| 2,2 \| -7,7 \| -3,6 \| -4,2 \| -5,5 \| -9,1 \| -13,3 \| 33 \| -23 \| -4 \| -15 \| 10 \| 6 \| -9 \| \| 30\| Sponsor \| 1,7 \| 1,2 \| 0,8 \| 0,8 \| 2,9 \| 3,7 \| 4,5 \| -0,4 \| -11,1 \| -6,6 \| -6,4 \| -11,5 \| -18,1 \| -24,5 \| -1 \| -43 \| -28 \| -29 \| -44 \| -72 \| -101 \| \| 31\| Tivoli \| -0,1 \| -1,9 \| -1,2 \| -0,1 \| -2,0 \| -3,2 \| -3,3 \| 1,7 \| 1,4 \| 1,1 \| 1,7 \| 3,1 \| 4,2 \| 5,9 \| -25 \| -10 \| -6 \| 3 \| -35 \| -41 \| -38 \| \| 32\| Toledo \| -0,1 \| -1,4 \| 0,1 \| -3,1 \| -1,5 \| -1,4 \| -4,5 \| 5,4 \| 2,2 \| 6,9 \| 1,9 \| 7,6 \| 14,5 \| 16,4 \| 62 \| 24 \| 47 \| 21 \| 86 \| 133 \| 154 \| Liczba doświadczeń \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| 11 \| 12 \| 13 \| 14 \| 15 \| 16 \| 17 \| 18 \| 19 \| 20 \| 21 \| 22 \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\| \| \| 7 \| 7 \| 5 \| 3 \| 14\| 19\| 22\| 7 \| 7 \| 6 \| 5 \| 14\| 20\| 25\| 7 \| 7 \| 6 \| 5 \| 14\| 20\| 25\| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian w grupie wcześnieści ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na zielonkę. Cechy rolniczo-użytkowe odmian (odchylenia od wzorca). Lata zbioru: 2009, 2010, 2011, 2012 \| Lp. \| Odmiany \| Przezimowanie roślin \| Gęstość runi \| Wysokość roślin w I pokosie \| \|-----\|---------------\|----------------------\|--------------\|-----------------------------\| \| \| \| \| wiosna \| przed zimą \| skala 9° \| rok użytkowania \| cm \| \| \| \| \| 1 2 3 4 \| 1 2 3 4 \| 1 2 3 4 \| 1 2 3 4 \| 1 2 3 4 \| \| 1 \| Wzorzec \| \| 8,7 6,9 7,6 7,2 \| 8,8 7,2 7,1 7,2 \| 8,8 8,5 8,1 6,3 \| 26 25 23 36 \| \| 2 \| Anna \| \| 0,2 -0,2 0,0 0,0 \| 0,0 -0,2 -0,3 -0,3 \| 0,0 0,0 0,0 0,1 \| 2 4 2 5 \| \| 3 \| Danmalos \| \| -0,1 0,4 0,3 0,1 \| 0,2 0,4 0,3 0,4 \| 0,1 0,1 0,2 0,2 \| -1 1 -1 3 \| \| 4 \| Lacerta \| \| 0,1 0,4 0,3 0,3 \| 0,2 0,4 0,2 0,4 \| 0,1 0,2 0,1 0,1 \| 2 2 2 1 \| \| 5 \| Lipresso \| \| -0,4 0,2 0,1 0,1 \| 0,0 0,1 0,4 0,3 \| 0,1 0,1 0,4 0,6 \| -2 -1 -1 -2 \| \| 6 \| Mathilde \| \| -0,1 0,1 0,0 0,2 \| 0,2 0,3 0,2 0,1 \| 0,0 0,1 0,1 0,0 \| 1 0 1 1 \| \| 7 \| Naki \| \| -0,1 -1,3 -1,1 -0,6 \| -0,1 -1,2 -1,8 -1,9 \| 0,0 -0,1 -0,9 -2,6 \| -2 -2 -3 -3 \| \| 8 \| Prana \| \| 0,1 0,8 0,2 0,0 \| 0,1 0,4 0,2 0,1 \| 0,0 0,0 0,3 0,0 \| 1 1 1 -1 \| \| 9 \| Rosalin \| \| -0,2 0,0 0,6 0,1 \| 0,1 0,2 0,5 0,6 \| -0,1 0,2 0,3 0,6 \| 0 0 -2 -5 \| \| 10 \| Telstar \| \| 0,2 -0,8 -0,1 0,1 \| -0,3 -0,6 0,1 0,2 \| -0,1 0,0 0,1 1,1 \| -2 -1 -1 -1 \| \| 11 \| Wzorzec \| \| 8,7 7,1 7,2 7,7 \| 8,8 7,5 7,3 6,5 \| 8,7 8,6 8,4 7,5 \| 25 24 22 26 \| \| 12 \| Abisque \| \| 0,1 0,2 0,2 0,0 \| 0,1 0,1 0,1 0,2 \| 0,0 0,1 -0,1 0,4 \| 2 1 1 1 \| \| 13 \| Bargala \| \| 0,0 -0,5 -0,8 -0,6 \| -0,2 -0,6 0,3 -0,4 \| -0,1 0,0 0,0 0,4 \| -1 -1 0 -1 \| \| 14 \| Calibra \| \| 0,0 -0,3 0,1 0,0 \| -0,2 -0,6 -0,2 0,1 \| -0,2 0,0 0,0 0,0 \| 0 0 2 2 \| \| 15 \| Diament \| \| 0,0 0,1 -0,4 -0,1 \| 0,1 0,2 -0,6 -0,4 \| 0,0 0,0 -0,3 -0,5 \| 1 0 1 2 \| \| 16 \| Gagat \| \| 0,0 0,1 -0,2 0,2 \| -0,1 0,2 -0,2 -0,1 \| 0,0 0,1 -0,1 -0,3 \| 1 0 1 1 \| \| 17 \| Garibaldi \| \| 0,1 0,0 0,0 0,1 \| 0,1 0,1 0,0 0,2 \| 0,0 0,1 0,4 0,0 \| 1 1 1 2 \| \| 18 \| Kentaur \| \| 0,1 0,2 0,4 0,2 \| -0,1 0,0 -0,1 0,1 \| 0,0 -0,1 0,0 -0,3 \| 2 0 0 0 \| \| 19 \| Montagne \| \| 0,0 0,0 0,4 -0,1 \| 0,0 0,1 0,4 0,1 \| 0,0 0,0 0,0 0,2 \| -1 -2 -1 0 \| \| 20 \| Montando \| \| 0,0 0,0 0,3 -0,1 \| 0,0 0,1 0,3 0,1 \| 0,0 0,1 0,1 0,3 \| -1 -1 0 -1 \| \| 21 \| Rela \| \| -0,8 -0,3 0,1 0,0 \| 0,0 -0,1 0,2 0,3 \| 0,0 0,1 0,0 0,1 \| -3 -2 -3 -6 \| \| 22 \| Wzorzec \| \| 8,7 6,9 7,8 7,3 \| 8,8 7,4 7,6 6,3 \| 8,8 8,6 8,2 6,6 \| 26 23 21 29 \| \| 23 \| Akwamaryn \| \| 0,1 0,5 0,0 0,2 \| 0,0 0,3 -0,3 -0,3 \| 0,0 0,1 -0,2 -0,9 \| 2 3 2 3 \| \| 24 \| Argona \| \| -0,3 0,0 -0,3 0,0 \| -0,3 -0,3 -0,5 -0,6 \| 0,0 -0,2 -0,2 -0,7 \| -2 -1 -1 1 \| \| 25 \| Bajka \| \| -0,3 -0,2 -0,1 0,1 \| 0,0 -0,2 0,2 0,5 \| 0,0 0,2 0,1 0,4 \| -3 -1 -1 -1 \| \| 26 \| Barelan \| \| 0,1 0,2 0,6 0,1 \| 0,1 0,3 0,4 0,4 \| 0,1 0,2 0,1 0,6 \| 0 1 0 0 \| \| 27 \| Barnauta \| \| 0,2 0,3 0,7 0,2 \| 0,2 0,2 0,4 0,0 \| 0,1 0,1 0,1 0,4 \| 0 0 1 0 \| \| 28 \| Elgon \| \| 0,1 0,3 0,4 0,2 \| 0,1 0,2 0,4 0,3 \| 0,1 0,1 0,0 0,0 \| 0 0 0 1 \| \| 29 \| Herbie \| \| -0,1 -0,4 -0,2 -0,3 \| 0,0 -0,4 0,4 0,0 \| 0,0 0,0 0,0 0,4 \| -1 -1 -1 -1 \| \| 30 \| Kabota \| \| -0,1 -0,4 -0,2 0,0 \| 0,1 -0,6 0,2 0,5 \| -0,1 0,0 0,1 0,8 \| -1 -2 -1 -4 \| \| 31 \| Maja \| \| 0,2 0,4 0,2 -0,2 \| 0,1 0,3 -0,5 -0,6 \| 0,0 -0,1 -0,3 -0,7 \| 2 1 3 2 \| \| 32 \| Solen \| \| 0,1 0,5 -0,3 -0,1 \| 0,1 0,3 -0,3 -0,6 \| 0,1 0,0 -0,1 1,0 \| 1 1 2 1 \| \| 33 \| Sponsor \| \| -0,1 -0,4 -0,3 -0,3 \| 0,0 -0,4 0,0 0,1 \| 0,1 0,1 0,1 0,4 \| -1 -1 -2 -1 \| \| 34 \| Tivoli \| \| 0,1 0,0 0,2 0,0 \| 0,1 0,2 0,2 -0,2 \| -0,2 0,0 0,0 0,2 \| -1 0 0 0 \| \| 35 \| Toledo \| \| 0,2 0,1 0,1 0,4 \| -0,3 0,1 0,2 0,5 \| -0,2 0,1 0,0 0,3 \| -2 -1 1 0 \| Liczba doświadczeń: 7 7 6 5 6 7 6 5 5 7 6 5 7 7 5 3 \| Lp. \| Odmiany \| Odrastanie roślin po pokosach \| skala 9° \| rok użytkowania \| \|-----\|---------------\|-------------------------------\|----------\|-----------------\| \| \| \| wiosną \| \| \| \| \| \| I \| II \| III \| \| \| \| 1 2 3 4 \| 1 2 3 4 \| 1 2 3 4 \| \| \| \| 6 7 8 \| 9 \| \| \| \| Wzorzec \| 8,3 7,5 7,9 7,3 \| 8,2 8,5 8,0 7,4 \| 8,4 7,6 6,4 7,1 \| 8,5 7,2 7,6 6,7 \| \| 1 \| Anna \| 0,5 0,3 0,2 0,1 \| -0,5 -0,2 -0,4 -0,3 \| 0,2 -0,2 0,0 0,3 \| -0,1 0,2 0,0 0,2 \| \| 2 \| Danmalos \| 0,0 0,4 0,1 -0,1 \| 0,2 0,0 0,0 0,0 \| 0,0 0,2 -0,2 -0,2 \| -0,1 0,5 0,4 0,0 \| \| 3 \| Lacerta \| 0,5 0,6 0,2 0,5 \| 0,0 -0,1 0,1 0,6 \| 0,3 0,5 0,8 0,4 \| 0,1 -0,6 0,2 0,4 \| \| 4 \| Lipresso \| -0,6 -0,1 0,0 0,3 \| -0,2 0,0 0,0 0,5 \| 0,0 0,5 0,4 0,6 \| -0,3 0,2 0,5 0,4 \| \| 5 \| Mathilde \| 0,3 0,0 -0,1 -0,2 \| 0,4 0,3 0,2 0,1 \| 0,1 0,0 0,0 0,0 \| 0,3 0,3 0,2 0,0 \| \| 6 \| Naki \| -0,5 -1,4 -0,6 -1,2 \| -0,1 -0,3 -0,5 -0,8 \| -0,4 -1,2 -1,5 -0,8 \| -0,4 -1,4 -1,6 -1,1 \| \| 7 \| Prana \| 0,1 0,2 0,3 0,1 \| 0,4 0,3 0,3 0,1 \| 0,1 0,0 -0,2 -0,2 \| 0,2 0,1 -0,1 -0,2 \| \| 8 \| Rosalin \| -0,1 0,3 0,2 0,3 \| 0,4 0,2 0,2 0,4 \| -0,1 0,2 0,4 0,2 \| 0,1 0,0 0,1 0,2 \| \| 9 \| Telstar \| -0,5 -0,6 -0,3 0,0 \| -0,5 -0,3 -0,2 0,5 \| -0,3 -0,1 -0,1 -0,3 \| -0,3 -0,1 0,1 -0,3 \| \| \| Wzorzec \| 8,3 7,6 7,6 7,4 \| 8,3 8,5 8,4 7,7 \| 8,6 7,7 6,7 7,1 \| 8,6 7,0 8,0 7,1 \| \| 10 \| Abisque \| 0,3 0,2 0,2 0,0 \| -0,2 0,0 0,0 0,1 \| 0,1 -0,1 0,1 0,0 \| 0,0 0,2 0,4 0,0 \| \| 11 \| Bargala \| -0,4 -0,3 -0,4 -0,2 \| -0,1 0,0 -0,1 -0,1 \| 0,1 0,3 0,1 0,1 \| 0,2 -0,2 0,2 0,0 \| \| 12 \| Calibra \| 0,1 0,1 0,1 0,2 \| -0,1 0,0 0,1 0,2 \| 0,1 0,1 0,2 -0,1 \| 0,0 0,1 0,4 0,0 \| \| 13 \| Diament \| 0,2 0,2 -0,1 -0,2 \| 0,3 0,1 0,2 -0,1 \| 0,0 -0,2 -0,7 -0,3 \| 0,0 -0,4 -0,6 -0,2 \| \| 14 \| Gagat \| 0,0 0,1 0,0 0,5 \| 0,0 0,2 0,0 0,2 \| 0,0 -0,4 -0,4 -0,3 \| 0,0 -0,3 0,4 0,0 \| \| 15 \| Garibaldi \| 0,3 0,2 0,2 0,2 \| 0,1 -0,1 0,1 0,0 \| 0,1 0,1 -0,1 0,3 \| 0,1 0,1 0,1 0,1 \| \| 16 \| Kentaur \| 0,5 0,2 0,2 0,4 \| 0,3 0,0 -0,1 -0,1 \| 0,0 0,1 0,2 0,3 \| 0,3 0,5 0,2 0,2 \| \| 17 \| Montagne \| -0,1 -0,1 0,3 -0,1 \| 0,0 -0,1 -0,1 0,0 \| 0,1 0,5 0,2 0,0 \| 0,1 0,1 0,2 0,2 \| \| 18 \| Montando \| -0,1 -0,1 0,0 -0,1 \| 0,1 0,1 0,0 0,0 \| 0,0 0,4 0,6 0,3 \| 0,0 0,0 -0,2 0,1 \| \| 19 \| Rela \| -0,7 -0,2 -0,4 -0,1 \| -0,1 -0,3 -0,4 0,1 \| -0,2 -0,4 -0,3 0,0 \| -0,4 -0,3 -0,3 -0,1 \| \| \| Wzorzec \| 8,1 7,5 7,9 7,0 \| 8,3 8,4 8,2 7,7 \| 8,4 7,7 6,4 6,9 \| 8,5 7,2 8,0 6,7 \| \| 20 \| Akwamaryn \| 0,6 0,5 0,4 0,2 \| 0,1 0,1 -0,1 -0,3 \| 0,2 -0,2 -0,5 0,0 \| 0,0 0,0 -0,5 0,1 \| \| 21 \| Argona \| -0,5 -0,5 -0,4 0,0 \| -0,3 -0,3 -0,2 0,1 \| 0,1 -0,3 -0,5 -0,1 \| -0,1 -0,6 -0,3 0,0 \| \| 22 \| Bajka \| -0,6 -0,5 -0,1 0,1 \| 0,0 0,1 -0,3 0,0 \| -0,1 0,1 -0,5 0,1 \| -0,3 0,0 0,1 0,0 \| \| 23 \| Barelan \| 0,4 0,5 0,1 0,4 \| 0,4 0,2 0,3 0,4 \| 0,3 0,3 0,5 0,3 \| 0,1 0,0 0,1 0,5 \| \| 24 \| Barnauta \| 0,1 0,4 0,2 0,2 \| 0,2 0,1 0,3 0,2 \| -0,1 0,1 0,3 -0,3 \| 0,0 0,1 0,3 0,0 \| \| 25 \| Elgon \| 0,4 0,3 0,0 0,3 \| 0,0 0,2 0,2 0,0 \| 0,2 0,5 0,5 0,4 \| 0,3 0,3 0,3 0,4 \| \| 26 \| Herbie \| -0,2 -0,4 -0,5 -0,4 \| -0,1 0,1 -0,2 0,0 \| -0,1 -0,1 0,0 0,1 \| -0,1 0,0 0,2 -0,1 \| \| 27 \| Kabota \| -0,3 -0,8 -0,4 -0,3 \| 0,2 -0,2 -0,1 0,2 \| -0,2 0,2 0,1 0,2 \| -0,1 0,1 0,1 -0,2 \| \| 28 \| Maja \| 0,6 0,4 0,3 0,0 \| 0,3 0,4 0,2 -0,5 \| -0,1 -0,4 -0,5 -0,1 \| 0,2 0,0 -0,3 0,0 \| \| 29 \| Solen \| 0,4 0,1 0,4 -0,4 \| 0,3 0,1 0,3 -0,4 \| -0,1 -0,4 -0,5 -0,4 \| 0,0 -0,3 -0,5 -0,2 \| \| 30 \| Sponsor \| 0,0 -0,6 -0,2 0,0 \| 0,3 -0,4 -0,3 0,2 \| -0,1 0,1 0,2 -0,1 \| -0,1 0,1 -0,2 -0,1 \| \| 31 \| Tivoli \| 0,2 0,0 -0,1 -0,1 \| -0,1 0,1 0,1 0,4 \| 0,3 0,2 0,7 0,3 \| 0,2 0,0 0,3 0,2 \| \| 32 \| Toledo \| -0,5 0,1 0,0 0,1 \| -0,5 -0,2 -0,2 -0,2 \| -0,1 -0,1 0,0 0,2 \| 0,0 -0,1 -0,2 -0,1 \| Liczba doświadczeń: 7 7 6 5 7 7 6 5 7 7 6 5 7 6 5 5 Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich badanych odmian w grupie wcześniejsi ŻYCICA TRWAŁA Dynamika plonowania O jakości plonu traw, która najbardziej zmienia się na początku wegetacji (od kwietnia do czerwca), w największym stopniu decyduje termin koszenia. Stąd też celem badań była ocena wartości pokarmowej runi w zależności od terminu zbioru (koszenia) odmian uprawnych. Doświadczenie z odmianami życicy trwałej zlokalizowano w Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w Słupi Wielkiej (rys. 1). Zbadano odmiany zarejestrowane w Polsce w latach 1982-2008 w oparciu o „Metodykę Badania Dynamiki Plonowania Odmian Traw” (NR/S/1/2008). Doświadczenie założono w układzie losowanych bloków, w trzech powtórzeniach. Powierzchnia dużego poletka wynosiła 22,5 m², a pojedynczego netto do jednorazowego zbioru 2,025 m². Doświadczenie prowadzono w trzech oddzielnych grupach wcześnieści (wczesne, średniowczesne, późne). Nawożenie przedświeńne w roku 2008 oraz wczesna wiosną roku następnego było zgodne z wytycznymi w metodycie prowadzenia doświadczenia. Oceniano gęstość runi, porażenie roślin przez choroby i ogólną kondycję roślin. W roku 2009 pierwszy pokos zebrano 20 kwietnia, a następnie w odstępach tygodniowych przeprowadzono kolejne dziewięć koszeń. Ostatnie koszenie wykonano 23 czerwca. Analizy określające wartość pokarmową odmian w każdym pokosie wykonano w Laboratorium Chemiczno-Technologicznym w Słupi Wielkiej. Wyniki plonowania odmian oraz oceny ich ważniejszych cech rolniczych zamieszczone w tabelach (5-10), fazy fenologiczne roślin – rysunek 4, a dynamikę wzrostu roślin wiosną na rysunkach (5-7). Rok 2008 Doświadczenia założono 27 sierpnia w sprzyjających warunkach atmosferycznych. W trzeciej dekadzie sierpnia spadło 21 mm deszczu przy średniej dobowej temperaturze powietrza 16°C. Rys. 2. Dekadowa średnia miesięczna temperatura (°C) w okresach VIII-XII 2008 i I-VI 2009 Dzięki temu wschody roślin życicy odnotowano już po siedmiu dniach i uzyskały one dobre oceny. Wolniej wschodziły rośliny odmian Telstar, Bargala i Toledo. W okres zimy weszły dobrze rozkrzewione i dzięki łagodnym warunkom zimowym (tylko -3,3°C w styczniu, -0,4°C w lutym), wszystkie odmiany dobrze przezimowały. Najmniej korzystne warunki wzrostu i rozwoju rośliny miały w pierwszym i drugim odroście ze względu na minimalną ilość opadów (3,6 mm). Największą ilość opadów (56 mm) odnotowano w trzeciej dekadzie maja. Rok 2009 Odmiany wczesne Najwcześniej kłosły się rośliny odmian Anna, Danmalos i Telstar, a najpóźniej Lacerta, Rosalin i Mathilde. Różnica w fazie kwitnienia pomiędzy odmianą najwcześniejszą a najpóźniejszą wynosiła 19 dni. Wczesna odmiana Anna największe plony suchej masy dała w pokosach w początkowym okresie wegetacji roślin (pokosy 1-4), natomiast późno kłosząca się w tej grupie odmiana Mathilde w pokosach dalszych (5-10). Najbardziej wyrównanym plonowaniem w okresie wegetacji charakteryzowała się odmiana Rosalin. W okresie od 20 kwietnia do 12 maja, tj. do końca kłoszenia się roślin oznaczono największą zawartość cukrów rozpuszczalnych w wodzie, zwłaszcza w odmianie Telstar. Biorąc pod uwagę małą zawartość włókna w roślinach, ocena strawności in vitro najkorzystniejsza była dla odmiany Rosalin i Danmalos w pierwszym pokosie, natomiast w drugim tylko dla Rosalin. W dalszych pokosach u wszystkich odmian stwierdzono znaczny spadek strawności do 45% w pokosie siódmym u odmiany Telstar oraz 40% s.m. u odmiany Mathilde w pokosie dziesiątym. Największe plony energii paszy w przeliczeniu na hektar, uzyskano w pokosie dziewiątym i dziesiątym. Najbardziej stabilnym plonem w porównaniu ze średnim poziomem wzorca plonu energii paszy charakteryzowała się odmiana Lipresso, natomiast dużym zróżnicowaniem plonu energii paszy w pokosach cechowała się odmiana Danmalos. Najsłabiej odraśały wszystkie odmiany w czwartym odroście, co było efektem niedużych opadów w pierwszej dekadzie maja (6,4 mm). Po zbiorze trzeciego i dalszych pokosów dynamiczniej odraśały rośliny odmian Anna i Lipresso. Odmiany średniowczesne Najwcześniej zaczęły kłosić się rośliny odmian Aubisque i Bargala, natomiast najpóźniej Montagne i Rela. Relatywnie najwięcej cukrów zawierała odmiana Bargala w plonie pierwszego pokosu oraz odmiana Kentaur w pokosie czwartym. Strawność suchej masy podlegała znacznym wahaniom i była zróżnicowana w pokosach (od 87% do 50% suchej masy). Wyraźny spadek strawności in vitro wszystkich badanych odmian zaznaczył się w pokosach od siódmego do dziesiątego. Najbardziej stabilną odmianą pod tym względem była odmiana Montagne. W plonach energii paszy stwierdzono duże zróżnicowanie międzyodmianowe. Odmianą o najbardziej wyrównanym plonie energii paszy we wszystkich pokosach była Rela. Najmniejsze przyrosty wysokości roślin zanotowano przed zbiorem czwartego i szóstego pokosu, głównie wskutek małych opadów w okresach poprzedzających zbiór. We wszystkich pokosach najlepiej odraśały odmiany Kentaur i Bargala. Odmiany późne Najszybciej kłoszącymi się roślinami były polskie odmiany Akwamaryn i Maja. Najpóźniej w fazę kłoszenia weszły rośliny odmiany Tivoli, która również spośród wszystkich badanych odmian najpóźniej zakończyła kwitnienie. Największe plony suchej masy w pierwszych trzech pokosach uzyskały odmiany Maja i Sponsor. We wszystkich pokosach odmiana Bajka plonowała znacznie poniżej wzorca. Największą zawartością cukrów w pierwszych trzech pokosach charakteryzowały się rośliny odmian Akwamaryn i Kabota, natomiast najmniejszą odmiany Herbie. Ze wszystkich badanych odmian największą strawność in vitro we wszystkich pokosach (powyżej wzorca), cechowały się rośliny odmiany Elgon, a także poza dwoma pokosami tj. piątym i dziewiątym odmiany Barelan. Największy spadek strawności suchej masy w odniesieniu do zbioru pierwszego pokosu wystąpił u odmiany Toledo w pokosie dziesiątym. Wyrównane i duże plony energii paszy uzyskały odmiany Argona, Sponsor, Kabota i Bajka, najmniejsze natomiast Solen, Barnauta i Tivoli. Najniższe przyrosty wysokości roślin z powodu niedostatku wilgoci w glebie odnotowano w czwartym pokosie. Szczególnie niskim przyrostem cechowała się odmiana Akwamaryn. W początkowym okresie wzrostu tylko odmiana Barelan dynamiką plonowania roślin przewyższała średnią z wszystkich odmian. ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania. Odmiany i doświadczenia \| Lp. \| Grupa odmian \| Odmiana \| Ploidalność \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kiełkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|--------------\|-----------\|-------------\|---------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| \| Anna \| 2n \| 1988 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 90 \| 28 \| \| 2 \| \| Danmalos \| 4n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 40 \| \| 3 \| \| Lacerta \| 4n \| 2007 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 97 \| 40 \| \| 4 \| \| Lipresso \| 2n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 96 \| 29 \| \| 5 \| \| Mathilde \| 4n \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 40 \| \| 6 \| \| Naki \| 2n \| 1981 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 93 \| 27 \| \| 7 \| \| Prana \| 4n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 94 \| 41 \| \| 8 \| \| Rosalin \| 4n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 41 \| \| 9 \| \| Telstar \| 2n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 29 \| \| 10 \| \| Aubisque \| 4n \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 46 \| \| 11 \| \| Bargala \| 4n \| 2004 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 95 \| 41 \| \| 12 \| \| Calibra \| 4n \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 40 \| \| 13 \| \| Diament \| 4n \| 2003 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 93 \| 38 \| \| 14 \| \| Gagat \| 4n \| 2007 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 91 \| 39 \| \| 15 \| \| Garibaldi \| 4n \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 41 \| \| 16 \| \| Kentaur \| 4n \| 2008 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 40 \| \| 17 \| \| Montagne \| 4n \| 1998 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 41 \| \| 18 \| \| Montando \| 4n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 92 \| 42 \| \| 19 \| \| Rela \| 2n \| 1997 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 28 \| \| 20 \| \| Akwamaryn \| 4n \| 2008 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 90 \| 39 \| \| 21 \| \| Argona \| 2n \| 1993 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. Tulce \| 91 \| 28 \| \| 22 \| \| Bajka \| 2n \| 2005 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 28 \| \| 23 \| \| Barelan \| 4n \| 2008 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 99 \| 39 \| \| 24 \| \| Barnauta \| 4n \| 2007 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 98 \| 40 \| \| 25 \| \| Elgon \| 4n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 93 \| 42 \| \| 26 \| \| Herbie \| 2n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 29 \| \| 27 \| \| Kabota \| 2n \| 2008 \| Feldsaaten Freudenberger GmbH & Co. KG (DE) \| 95 \| 33 \| \| 28 \| \| Maja \| 4n \| 1982 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. Tulce \| 85 \| 43 \| \| 29 \| \| Solen \| 4n \| 1982 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 92 \| 38 \| \| 30 \| \| Sponsor \| 2n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 33 \| \| 31 \| \| Tivoli \| 4n \| 1999 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 41 \| \| 32 \| \| Toledo \| 2n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 92 \| 30 \| Bilans doświadczeń: - założone: 1 - wcześniej zakończone: - - przyjęte do syntezy: 1 Kol. 1: Grupowanie odmian na podstawie badań OWT przeprowadzonych przez COBORU Kol. 2: x – skreślone z KR w roku 2010 Kol. 3: 2n – odmiana diploidalna, 4n – odmiana tetraploidalna ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wyso-kość n.p.m. \| rolnicza wartość w 100 pkt w skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ \| gatunek \| pH w KCl \| przedplon \| \|-----\|---------------\|------------------\|----------------------------------------\|---------------------------------\|-----\|---------\|----------\|-----------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Słupia Wielka \| 85 \| 80 \| 2 \| A \| pgl \| 6,4 \| pszenica ozima \| Kol. 4: 2 – pszenny dobry. Kol. 5: A – bielicowe i pseudobielicowe Kol. 6: pgl – piasek gliniasty lekki Tabela 3 ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania. Warunki polowe i agrotechniczne \| Wyszczególnienie \| Rok siewu 2008, rok zbioru 2009 \| \|------------------\|-------------------------------\| \| Nawożenie mineralne: \| kg czystego składnika na 1 ha \| \| N \| \| \| - przedsiewnie \| 106 \| \| - w roku użytkowania \| 60 \| \| P₂O₅* \| \| \| - przedsiewnie \| 65 \| \| - w roku użytkowania \| 25 \| \| K₂O* \| \| \| - przedsiewnie \| 64 \| \| - w roku użytkowania \| 48 \| \| Liczba doświadczeń \| 1 \| Kol. 1: * – dawka zależna od zasobności gleby Tabela 4 ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania. Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2008 \| Okres od siewu do wschodów (liczba dni) \| Data ruszenia wegetacji w roku 2009 \| Data zbioru \| \|-----\|---------------\|-----------------\|----------------------------------------\|-------------------------------------\|-------------\| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Słupia Wielka \| 27.08 \| 9 \| 12.03 \| 20.04 28.04 5.05 12.05 19.05 26.05 2.06 10.06 17.06 23.06 \| Rys. 4. Fazy fenologiczne odmian życicy trwalej ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania. Plon suchej masy (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2009 \| Lp. \| Odmiany \| Plon suchej masy (dt z ha) \| \|-----\|---------------\|----------------------------\| \| \| \| pokos \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| wczesne \| \| \| Wzorzec \| 32,2\| 41,3\| 49,6\| 61,6\| 69,5\| 82,3\| 83,9\| 84,6\| 89,3\| 82,7\| \| 1 \| Anna \| 10,0\| 4,9 \| 6,2 \| 8,2 \| -1,8\| 4,1 \| -6,4\| -9,0\| -31,6\| -3,5\| \| 2 \| Danmalos \| -3,4\| -9,3\| 0,2 \| 1,5 \| 1,4 \| 3,0 \| -4,1\| -4,9\| 0,4 \| -1,3\| \| 3 \| Lacerta \| 1,8 \| -2,6\| -2,6\| -1,6\| 1,4 \| -8,0\| -1,0\| 6,7 \| 8,8 \| -10,7\| \| 4 \| Lipresso \| -1,5\| 1,5 \| 2,9 \| -2,5\| 1,7 \| -11,9\| -10,9\| -12,4\| -7,9\| 9,8\| \| 5 \| Mathilde \| -0,3\| 1,4 \| -2,9\| -3,1\| 10,6\| 15,3\| 15,2\| 12,1\| 22,2\| 35,1\| \| 6 \| Naki \| 3,6 \| 1,1 \| -1,5\| -7,2\| -1,6\| 3,8 \| -0,3\| -6,0\| -5,5\| 7,5\| \| 7 \| Prana \| -1,1\| -2,0\| -5,0\| 1,0 \| -3,7\| 0,0 \| 2,4 \| 8,9 \| 13,3\| -3,4\| \| 8 \| Rosalin \| 0,7 \| 11,8\| -3,3\| 6,3 \| 1,5 \| 4,9 \| 17,6\| 8,4 \| 18,1\| -1,0\| \| 9 \| Telstar \| -9,9\| -6,8\| 6,0 \| -2,6\| -9,6\| -11,1\| -12,7\| -3,7\| -17,7\| -1,0\| \| \| średniowczesne \| 31,8\| 41,5\| 47,6\| 54,6\| 57,9\| 71,1\| 75,1\| 78,4\| 93,5\| 82,9\| \| 10 \| Aubisque \| 3,2 \| 2,5 \| 2,0 \| 0,2 \| 4,0 \| -4,7\| -11,8\| 1,8 \| -12,6\| 0,5\| \| 11 \| Bargala \| -4,4\| -6,4\| -1,4\| -5,8\| 3,7 \| 4,4 \| -4,6\| -9,7\| -7,1\| -4,7\| \| 12 \| Calibra \| 4,2 \| 0,7 \| 1,6 \| -1,2\| 2,5 \| 4,9 \| 1,4 \| -9,2\| -1,4\| 9,2\| \| 13 \| Diament \| 1,0 \| 7,0 \| 2,7 \| 11,0\| 7,3 \| 1,3 \| 0,5 \| -3,1\| -10,6\| -11,5\| \| 14 \| Gagat \| 0,3 \| -1,1\| 0,7 \| 1,3 \| 7,5 \| 6,0 \| 7,8 \| 5,7 \| 2,8 \| 7,6\| \| 15 \| Garibaldi \| 1,0 \| 1,5 \| -0,8\| 11,2\| -4,8\| -9,8\| -2,5\| 4,5 \| 13,7\| -10,1\| \| 16 \| Kentaur \| 5,5 \| 4,4 \| -1,7\| 0,8 \| -4,8\| 0,5 \| 4,6 \| 16,6\| 12,4\| 18,3\| \| 17 \| Montagne \| -2,6\| -6,2\| -0,6\| -2,9\| -2,7\| -12,8\| -5,9\| -22,3\| -11,6\| -16,1\| \| 18 \| Montando \| -1,9\| 0,8 \| 2,0 \| -7,1\| -4,6\| 7,5 \| -0,7\| -2,8\| -9,5\| -7,4\| \| 19 \| Rela \| -6,2\| -3,1\| -4,5\| -7,6\| -8,0\| 2,8 \| 11,2\| 18,4\| 23,8\| 14,2\| \| \| późne \| \| \| Wzorzec \| 32,6\| 38,7\| 45,9\| 52,3\| 52,9\| 74,1\| 80,4\| 78,9\| 96,6\| 82,4\| \| 20 \| Akwamaryn \| -1,2\| 3,5 \| 1,1 \| 8,9 \| 8,1 \| 18,0\| 7,4 \| -6,7\| -6,7\| 7,7\| \| 21 \| Argona \| -7,6\| -0,6\| -1,7\| 0,1 \| 2,6 \| 1,8 \| -8,0\| 3,8 \| -12,5\| 4,3\| \| 22 \| Bajka \| -7,2\| -7,2\| -7,2\| -9,1\| -11,0\| -14,7\| -8,3\| -9,3\| -8,0\| -9,6\| \| 23 \| Barelan \| 6,3 \| 2,1 \| -0,4\| -3,5\| 8,6 \| 4,5 \| 3,9 \| 2,7 \| 12,6\| -5,7\| \| 24 \| Barnauta \| -2,5\| 5,3 \| 1,6 \| 8,3 \| 11,7\| 13,2\| 13,2\| -1,4\| 2,6 \| 4,6\| \| 25 \| Elgon \| 1,9 \| 1,6 \| -8,4\| 1,0 \| -7,2\| -10,9\| -5,2\| -6,1\| 4,5 \| -4,3\| \| 26 \| Herbie \| 7,0 \| 5,0 \| -1,3\| -5,3\| 0,2 \| 1,4 \| 8,0 \| 6,1 \| 9,4 \| 0,3\| \| 27 \| Kabota \| -1,0\| 1,8 \| 5,9 \| -1,5\| -1,5\| -6,2\| -6,1\| 2,5 \| -4,8\| 12,3\| \| 28 \| Maja \| 3,2 \| 2,1 \| 21,8\| 10,4\| -4,4\| 9,4 \| 9,4 \| -5,8\| -22,9\| -4,5\| \| 29 \| Solen \| -0,5\| -5,1\| -1,5\| -3,1\| 0,3 \| 5,5 \| -3,6\| 10,8\| -9,1\| -7,8\| \| 30 \| Sponsor \| 5,3 \| 0,4 \| 4,0 \| -5,1\| -4,4\| -4,5\| -5,1\| 11,8\| 26,1\| 7,1\| \| 31 \| Tivoli \| 5,1 \| 0,4 \| -2,0\| 1,3 \| -8,2\| -8,7\| 6,6 \| -3,4\| 1,8 \| 0,1\| \| 32 \| Toledo \| -8,7\| -9,4\| -12,0\| -2,2\| 5,1 \| -8,8\| -12,2\| -5,0\| 7,1 \| -4,4\| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich odmian badanych w grupie wczesności ### Tabela 6 ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania Cechy jakościowe plonu zielonki odmian (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2009 \| Lp. \| Odmiany \| Zawartość białka ogólnego (% s.m.) pokos \| \|-----\|---------------\|------------------------------------------\| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \|-----\|---------------\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\|----\| \| \| Wzorzec \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Anna \| -1,4 \| 0,1 \| -0,1 \| -0,4 \| -0,2 \| -1 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,3 \| 0,2 \| \| 2 \| Danmalos \| -0,7 \| 0,1 \| -0,6 \| -0,7 \| 0,3 \| -0,3 \| -0,1 \| -0,3 \| 0,6 \| -0,1 \| \| 3 \| Lacerta \| -0,5 \| 0,0 \| -0,1 \| -0,5 \| 0,0 \| -0,3 \| 0,5 \| 0,5 \| 0,4 \| 0,7 \| \| 4 \| Lipresso \| 0,6 \| -1,0 \| -0,7 \| -0,6 \| 0,2 \| 0,3 \| -0,1 \| 0,1 \| 1,0 \| 0,8 \| \| 5 \| Mathilde \| -0,7 \| 0,1 \| -0,6 \| -0,7 \| 0,3 \| -0,3 \| -0,1 \| -0,3 \| 0,6 \| -0,1 \| \| 6 \| Naki \| -0,6 \| 0,0 \| -0,6 \| -0,4 \| -0,1 \| -0,2 \| -0,3 \| -0,5 \| 0,1 \| 0,2 \| \| 7 \| Prana \| 0,7 \| 0,9 \| 1,2 \| 0,2 \| -1,0 \| -0,2 \| -0,5 \| 0,7 \| -2,1 \| -1,4 \| \| 8 \| Rosalin \| 1,3 \| 0,2 \| 1,9 \| 3,4 \| 0,0 \| 0,1 \| 1,9 \| 0,5 \| -1,7 \| -0,7 \| \| 9 \| Telstar \| 1,1 \| -0,4 \| -0,8 \| -0,3 \| 0,2 \| 1,9 \| -1,4 \| -0,5 \| 1,0 \| 0,8 \| #### Wczesne \| Wzorzec \| 16,1 \| 16,4 \| 18 \| 16,4 \| 16,5 \| 17,5 \| 17 \| 18,9 \| 18,3 \| 17,1 \| \|---------\|------\|------\|----\|------\|------\|------\|----\|------\|------\|------\| #### Średniowczesne \| Wzorzec \| 16,4 \| 16,6 \| 18,3 \| 16,2 \| 16,3 \| 17,5 \| 16,7 \| 19,1 \| 17,8 \| 16,9 \| \|---------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| #### Późne \| Wzorzec \| 17,4 \| 15,7 \| 14,2 \| 14,3 \| 13,9 \| 10,7 \| 10,5 \| 10,2 \| 9,0 \| 8,7 \| \|---------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|-----\|-----\| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich odmian badanych w grupie wczesności ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania Cechy jakościowe płonu zielonki odmian (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2009 \| Lp. \| Odmiany \| Zawartość włókna (% s.m.) pokos \| \|-----\|---------------\|---------------------------------\| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Wzorzec \| 18,7\| 20,5\| 21,4\| 22,7\| 25,5\| 28,3\| 29,1\| 28,5\| 28,6\| 27,8\| \| 1 \| Anna \| 0,6 \| 2,3 \| 1,1 \| 0,7 \| -0,5\| -0,9\| -1,3\| -1,8\| -0,8\| 0,4 \| \| 2 \| Danmalos \| -0,6\| 1,7 \| 0,3 \| -0,4\| -0,8\| 0,1 \| -0,3\| 0,8 \| 0,5 \| 0,2 \| \| 3 \| Lacerta \| 0,8 \| -0,3\| -0,4\| 0,9 \| 0,5 \| -0,6\| 0,0 \| -1,2\| -2,7\| -1,5\| \| 4 \| Lipresso \| 0,3 \| -0,5\| 0,3 \| 1,3 \| 0,3 \| -0,1\| -0,8\| 0,0 \| 0,0 \| 0,5 \| \| 5 \| Mathilde \| 0,0 \| 0,2 \| 1,5 \| -0,5\| -1,5\| 0,8 \| 1,9 \| 1,3 \| 1,8 \| 1,0 \| \| 6 \| Naki \| 0,3 \| -0,6\| -1,5\| 0,3 \| -0,2\| 0,6 \| -2 \| -0,1\| 1,4 \| 2,0 \| \| 7 \| Prana \| -0,5\| -0,7\| 0,9 \| -0,9\| 0,8 \| 0,0 \| 0,3 \| 1,1 \| 0,0 \| -0,4\| \| 8 \| Rosalin \| -0,4\| -1,8\| 0,4 \| -2,1\| 0,6 \| -0,5\| 0,1 \| 0,9 \| -0,2\| -0,5\| \| 9 \| Telstar \| -0,4\| 0,1 \| -2,3\| 1,1 \| 0,8 \| 0,5 \| 1,9 \| -0,7\| 0,0 \| -1,8\| \| \| Wzorzec \| 18,2\| 20,1\| 21,2\| 21,5\| 24,2\| 25,8\| 29,1\| 28,4\| 29,4\| 28,2\| \| 10 \| Aubisque \| -0,1\| 0,0 \| 0,8 \| 2,3 \| 1,7 \| 0,9 \| 0,4 \| -0,4\| -0,2\| -1,2\| \| 11 \| Bargala \| -0,8\| -0,5\| -0,2\| 0,4 \| 0,2 \| 0,7 \| -1,2\| 0,6 \| 0,3 \| 1,5 \| \| 12 \| Calibra \| 0,2 \| 0,6 \| 1,0 \| -1,2\| 0,0 \| 0,2 \| 0,8 \| 0,9 \| -0,6\| -0,6\| \| 13 \| Diament \| 0,2 \| 0,2 \| 0,2 \| -0,8\| -0,4\| 0,8 \| 0,2 \| 1,0 \| 0,3 \| 0,2 \| \| 14 \| Gagat \| -0,3\| 1,0 \| -0,3\| 0,8 \| -0,1\| 0,1 \| 0,5 \| 0,5 \| 0,7 \| -1,2\| \| 15 \| Garibaldi \| 0,2 \| -0,7\| 0,3 \| -0,6\| -0,5\| -0,3\| -0,1\| -0,4\| -1,0\| 0,7 \| \| 16 \| Kentaur \| 0,5 \| 0,6 \| 0,8 \| -1,2\| -0,7\| -0,2\| 0,4 \| -1,6\| -0,6\| -0,6\| \| 17 \| Montagne \| -0,6\| -0,8\| -0,4\| 0,6 \| -1,8\| -1,2\| -1,4\| -1,2\| -1,6\| 0,4 \| \| 18 \| Montando \| 0,8 \| -0,2\| -0,6\| 0,6 \| -0,5\| -3,8\| -0,9\| -0,1\| 1,1 \| 0,3 \| \| 19 \| Rela \| 0,1 \| 0,1 \| -1,6\| -0,8\| 1,7 \| 1,5 \| -0,3\| 1,4 \| 0,5 \| 1,5 \| \| \| Wzorzec \| 18,7\| 20,1\| 20,9\| 21,9\| 22,6\| 26,7\| 28,4\| 28,5\| 28,7\| 29,7\| \| 20 \| Akwamaryn \| -1,0\| -0,1\| -1,2\| 0,0 \| 2,1 \| 0,2 \| -0,6\| 1,8 \| 0,8 \| 0,3 \| \| 21 \| Argona \| 0,2 \| -1,4\| -0,8\| -1,7\| -1,3\| -0,9\| 1,6 \| -0,1\| -0,3\| -0,2\| \| 22 \| Bajka \| -1,2\| -1,6\| -2,6\| -0,5\| -2,0\| -1,7\| -1,4\| -0,3\| -1,6\| -0,1\| \| 23 \| Barelan \| -0,8\| 1,4 \| 0,7 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,1 \| -0,5\| 0,1 \| -1,0\| 0,4 \| \| 24 \| Barnauta \| -2,3\| 0,0 \| 0,1 \| -0,7\| -1,3\| 0,0 \| 0,5 \| 0,1 \| 1,1 \| 0,7 \| \| 25 \| Elgon \| 0,1 \| -0,5\| 0,5 \| -1,2\| -0,1\| -0,3\| -0,8\| -1,6\| -0,5\| 1,0 \| \| 26 \| Herbie \| 1,2 \| 1,4 \| 0,9 \| 1,5 \| 0,6 \| -0,8\| -0,2\| -0,7\| 1,2 \| -0,3\| \| 27 \| Kabota \| 0,1 \| -1,3\| -1,4\| 0,3 \| -1,8\| -1,2\| -0,6\| -1,2\| -0,8\| -0,1\| \| 28 \| Maja \| 1,2 \| 0,2 \| 0,1 \| -1,3\| 1,6 \| 1,1 \| 0,8 \| 0,3 \| -1,6\| 0,0 \| \| 29 \| Solen \| -0,2\| 0,8 \| 1,0 \| 1,6 \| 0,5 \| 2,1 \| 0,5 \| 1,7 \| 2,7 \| -2,6\| \| 30 \| Sponsor \| 2,0 \| 0,3 \| 1,1 \| 1,5 \| -0,4\| -0,6\| -0,5\| -0,6\| 0,8 \| -0,8\| \| 31 \| Tivoli \| 0,5 \| 0,1 \| -0,7\| -0,1\| -0,4\| -0,7\| 0,8 \| 0,0 \| -0,3\| -0,1\| \| 32 \| Toledo \| 0,0 \| 0,8 \| 2,8 \| 0,9 \| 1,7 \| 2,8 \| 0,0 \| 1,0 \| 0,1 \| 2,4 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich odmian badanych w grupie wcześnieści ### Tabela 8 ZYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania Cechy jakościowe plonu zielonki odmian (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2009 \| Lp. \| Odmiany \| Zawartość cukrów (% s. m.) \| pokos \| \|-----\|---------------\|----------------------------\|-------\| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \| \| \| wczesne \| średnio-wczesne \| późne \| \| 1 \| Wzorzec \| 21,8 \| 22,5 \| 21,3 \| 23,5 \| 20,4 \| 21,4 \| 17,6 \| 18,0 \| 15,5 \| 16,3 \| \| 2 \| Anna \| 2,0 \| 0,4 \| 0,8 \| 0,7 \| 3,4 \| -3,3 \| 3,3 \| 4,2 \| 2,2 \| 0,6 \| \| 3 \| Danmalos \| -1,6 \| -5,7 \| 4,5 \| -1,4 \| -1,3 \| -4,1 \| 1,8 \| -2,2 \| -2,1 \| -0,5 \| \| 4 \| Lacerta \| 0,9 \| -0,2 \| 0,6 \| 2,6 \| 1,1 \| -3,5 \| 2,9 \| 4,3 \| 5,5 \| -0,1 \| \| 5 \| Lipresso \| -1,0 \| 4,4 \| -1,9 \| -0,7 \| -2,1 \| -1,0 \| -0,3 \| -1,1 \| -5,3 \| -2,5 \| \| 6 \| Mathilde \| -0,5 \| 4,4 \| -0,7 \| 3,1 \| -2,0 \| -0,6 \| -1,5 \| -3,6 \| -1,7 \| 3,8 \| \| 7 \| Naki \| -0,4 \| -2,0 \| -0,8 \| -0,4 \| 3,1 \| -5,2 \| -2,9 \| -0,6 \| -2,7 \| 0,7 \| \| 8 \| Prana \| -3,5 \| -0,8 \| -3,7 \| -3,3 \| -0,4 \| -5,2 \| -0,4 \| -0,5 \| 1,8 \| -1,5 \| \| 9 \| Rosalin \| 2,6 \| 7,6 \| -0,1 \| 0,9 \| 0,2 \| -0,6 \| -1,2 \| -3,0 \| 3,2 \| -0,6 \| \| 10 \| Telstar \| 7,7 \| 0,7 \| 4,8 \| 3,1 \| -1,0 \| -1,8 \| -2,0 \| 0,0 \| 0,8 \| 1,6 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich odmian badanych w grupie wczesności ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania Cechy jakościowe płonu zielonki odmian (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2009 \| Lp. \| Odmiany \| Strawność in vitro (% s. m.) pokos \| \|-----\|-----------\|-----------------------------------\| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \| 1 \| Anna \| -1,7 \| -4,9 \| -3,3 \| -4,0 \| -6,3 \| -5,5 \| 3,3 \| 6,3 \| -4,1 \| -0,6 \| \| 2 \| Danmalos \| 0,9 \| -2,3 \| 1,4 \| 1,7 \| 1,5 \| -0,3 \| 0,6 \| -11,0 \| 4,7 \| -9,5 \| \| 3 \| Lacerta \| 0,5 \| -0,8 \| 0,4 \| -1,9 \| 0,6 \| -1,7 \| 2,3 \| 2,9 \| 0,7 \| 2,0 \| \| 4 \| Lipresso \| -1,4 \| -0,1 \| 0,2 \| -0,3 \| 2,1 \| 0,6 \| 1,1 \| 4,8 \| -4,9 \| -1,8 \| \| 5 \| Mathilde \| 1,0 \| 2,6 \| -0,9 \| 3,1 \| 1,8 \| 1,5 \| 0,8 \| -5,9 \| -0,2 \| -14,7 \| \| 6 \| Naki \| -2,7 \| 0,9 \| 0,2 \| -1,2 \| -0,3 \| -0,1 \| 0,2 \| 5,1 \| 0,9 \| -6,5 \| \| 7 \| Prana \| 0,7 \| 1,5 \| 0,4 \| 3,0 \| 2,6 \| 1,3 \| -3,9\| 2,9 \| 2,1 \| -5,3 \| \| 8 \| Rosalin \| 2,4 \| 2,5 \| 1,8 \| 1,9 \| 2,3 \| 2,3 \| 3,0 \| 2,1 \| 1,2 \| -3,0 \| \| 9 \| Telstar \| 0,2 \| 1,1 \| 0,6 \| -1,8 \| -4,6 \| 2,4 \| -7,2\| -7,5 \| -0,2 \| -11,8 \| wczesne \| Wzorzec \| 83,6 \| 79,5 \| 75,8 \| 75,1 \| 72,6 \| 64,7 \| 52,9 \| 53,4 \| 51,2 \| 54,4 \| \|---------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| 10 \| Aubisque \| 0,6 \| 1,1 \| -2,3 \| -2,6 \| -4,7 \| -2,6 \| -8,2 \| -5,0 \| -1,1 \| -1,8 \| \|---------\|----------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| 11 \| Bargala \| 2,3 \| 0,8 \| 0,8 \| -0,9 \| 1,0 \| -1,7 \| 3,4 \| -10,1\| 1,2 \| -4,5 \| \| 12 \| Calibra \| 2,0 \| 1,4 \| 0,1 \| 0,6 \| 0,2 \| 0,8 \| 1,9 \| 2,4 \| -1,3 \| 3,8 \| \| 13 \| Diament \| -2,7 \| -0,9 \| 0,4 \| -0,8 \| 0,4 \| 0,6 \| -5,9 \| 3,4 \| -1,4 \| -1,3 \| \| 14 \| Gagat \| -0,3 \| 0,6 \| 2,3 \| -2,2 \| -0,2 \| -1,1 \| -0,6 \| -1,3 \| -0,7 \| 1,9 \| \| 15 \| Garibaldi\| -0,8 \| -0,2 \| -0,1 \| 1,6 \| 2,9 \| -1,5 \| 0,1 \| -2,5 \| 0,4 \| -4,1 \| \| 16 \| Kentaur \| -1,5 \| -2,7 \| -0,8 \| 1,4 \| -0,1 \| -2,2 \| -1,0 \| -2,9 \| -2,9 \| -0,6 \| \| 17 \| Montagne \| 0,0 \| 2,0 \| 2,3 \| 0,9 \| -0,2 \| 2,8 \| 3,8 \| 5,6 \| 2,1 \| 6,2 \| \| 18 \| Montando \| 0,4 \| -1,5 \| -1,7 \| 1,3 \| 0,5 \| 4,9 \| 4,7 \| 5,0 \| -3,8 \| 2,8 \| \| 19 \| Rela \| 0,5 \| -0,6 \| -0,8 \| 1,0 \| 0,7 \| -0,4 \| 1,6 \| 5,6 \| 7,1 \| -2,0 \| średniowcześnie \| Wzorzec \| 84,3 \| 79,7 \| 77,4 \| 78,7 \| 75,2 \| 68,7 \| 61,9 \| 59,7 \| 53,8 \| 54,2 \| \|---------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| 20 \| Akwamaryn \| 1,9 \| 0,0 \| 0,3 \| -1,6 \| -1,1 \| -2,4 \| -4,6 \| -5,8 \| -4,4 \| 11,0 \| \|---------\|------------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\|------\| \| 21 \| Argona \| 1,6 \| -1,1 \| 1,6 \| -2,1 \| 1,7 \| -2,1 \| -2,0 \| 3,3 \| -2,1 \| 1,1 \| \| 22 \| Bajka \| 0,4 \| 1,6 \| -0,1 \| 1,5 \| 1,1 \| -0,5 \| 1,9 \| -4,1 \| 3,3 \| 0,9 \| \| 23 \| Barelan \| 1,9 \| 0,6 \| 1,2 \| 2,5 \| -2,0 \| 3,5 \| 4,2 \| 5,1 \| -1,5 \| 2,2 \| \| 24 \| Barnauta \| -2,2 \| 2,0 \| 1,8 \| 2,7 \| 2,6 \| -0,8 \| 3,3 \| 2,5 \| 4,3 \| -2,0 \| \| 25 \| Elgon \| 0,7 \| 1,9 \| 1,1 \| 1,1 \| 0,8 \| 2,7 \| 3,5 \| 1,9 \| 1,1 \| 2,5 \| \| 26 \| Herbie \| -5,4 \| -2,2 \| -1,0 \| -0,7 \| -1,4 \| -0,5 \| -2,0 \| 3,7 \| 1,8 \| -3,6 \| \| 27 \| Kabota \| -3,4 \| 0,6 \| 0,2 \| -0,9 \| 0,4 \| -0,4 \| -6,7 \| 4,3 \| -3,3 \| 0,8 \| \| 28 \| Maja \| 1,3 \| -1,8 \| -0,8 \| 0,8 \| -0,1 \| 0,5 \| 0,7 \| -5,2 \| 3,0 \| 1,0 \| \| 29 \| Solen \| 2,5 \| 0,0 \| -0,5 \| -0,2 \| -0,7 \| -2,1 \| 2,1 \| -4,8 \| -7,1 \| -0,1 \| \| 30 \| Sponsor \| -1,7 \| 0,2 \| -2,3 \| -2,8 \| -1,4 \| 1,6 \| 0,5 \| -3,2 \| -6,1 \| -1,2 \| \| 31 \| Tivoli \| 2,6 \| -0,8 \| -0,1 \| 2,2 \| 2,1 \| 3,7 \| -0,6 \| 6,4 \| 8,8 \| 2,3 \| \| 32 \| Toledo \| 0,5 \| -0,8 \| -1,0 \| -1,9 \| -2,1 \| -3,6 \| 0,4 \| -4,5 \| 1,9 \| -14,4 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich odmian badanych w grupie wcześniocisty Tabela 10 ŻYCICA TRWAŁA. Dynamika plonowania Cechy jakościowe płonu zielonki odmian (odchylenia od wzorca) Rok zbioru 2009 \| Lp. \| Odmiany \| Plon energii paszy (JP z ha) pokos \| \|-----\|---------------\|-----------------------------------\| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| 7 \| 8 \| 9 \| 10 \| \| \| Wzorzec \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Anna \| 2872\| 2709\| 2934\| 2875\| 2942\| 3389\| 3029\| 3519\| 3906\| 4419\| \| 2 \| Danmalos \| -517\| -623\| -293\| -345\| -265\| -102\| 61 \| -211\| -195\| -265\| \| 3 \| Lacerta \| -287\| -54 \| -88 \| -58 \| -88 \| -136\| 363 \| 422 \| 664 \| 88 \| \| 4 \| Lipresso \| 115 \| 54 \| 235 \| 86 \| 206 \| 68 \| 61 \| 106 \| -352\| 88 \| \| 5 \| Mathilde \| -29 \| -27 \| 29 \| -201\| 177 \| -102\| 30 \| -704\| -234\| 663 \| \| 6 \| Naki \| 230 \| 163 \| 117 \| 29 \| 235 \| -34 \| -61 \| -35 \| 117 \| -133\| \| 7 \| Prana \| 230 \| 108 \| -293\| -374\| -324\| -373\| -273\| -176\| -156\| -398\| \| 8 \| Rosalin \| 287 \| 461 \| -293\| -115\| -412\| -339\| -363\| -352\| -39 \| -619\| \| 9 \| Telstar \| -57 \| 108 \| 411 \| 201 \| -29 \| 678 \| -151\| 141 \| 156 \| 707 \| \| \| Wzorzec \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|-----\|---------------\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\| \| 10 \| Aubisque \| -59 \| -216\| -329\| -190\| 106 \| -240\| 0 \| 350 \| -69 \| 266 \| \| 11 \| Bargala \| 88 \| -244\| 275 \| 109 \| 159 \| -120\| -242\| -262\| -379\| -304\| \| 12 \| Calibra \| -234\| -325\| -439\| -380\| -53 \| 0 \| -169\| 321 \| 621 \| 912 \| \| 13 \| Diament \| 176 \| 298 \| 329 \| 299 \| 106 \| 60 \| -121\| -204\| -241\| -266\| \| 14 \| Gagat \| 0 \| -216\| -275\| -244\| 185 \| 120 \| 24 \| -29 \| -207\| -190\| \| 15 \| Garibaldi \| -176\| 216 \| -467\| 462 \| -53 \| -210\| 97 \| 233 \| 345 \| -380\| \| 16 \| Kentaur \| -59 \| -460\| -357\| 272 \| -26 \| 120 \| 97 \| 233 \| 345 \| 304 \| \| 17 \| Montagne \| 88 \| 54 \| 247 \| -217\| -185\| -360\| -121\| -379\| -276\| -532\| \| 18 \| Montando \| 29 \| 0 \| 192 \| -353\| -265\| 570 \| 290 \| -408\| -276\| -114\| \| 19 \| Rela \| 117 \| 866 \| 824 \| 244 \| -26 \| 0 \| 121 \| 117 \| 138 \| 38 \| \| \| Wzorzec \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|-----\|---------------\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\| \| 20 \| Akwamaryn \| -227\| -403\| -245\| -141\| -448\| 0 \| 143 \| -324\| 135 \| 59 \| \| 21 \| Argona \| 162 \| 288 \| 136 \| 282 \| 53 \| 255 \| -102\| 23 \| 162 \| 440 \| \| 22 \| Bajka \| 325 \| 346 \| 653 \| 677 \| 317 \| 153 \| -20 \| 162 \| 108 \| -59 \| \| 23 \| Barelan \| -32 \| -259\| -82 \| -282\| -158\| -255\| -164\| -93 \| -323\| -235\| \| 24 \| Barnauta \| -487\| -115\| -408\| -197\| -26 \| -26 \| -102\| 69 \| -215\| -117\| \| 25 \| Elgon \| -97 \| -115\| -490\| -85 \| 290 \| -102\| 20 \| -69 \| -54 \| -294\| \| 26 \| Herbie \| 584 \| 231 \| -27 \| -254\| -53 \| 204 \| 61 \| -69 \| -54 \| 29 \| \| 27 \| Kabota \| -162\| 346 \| 163 \| 226 \| 528 \| 281 \| 123 \| 301 \| 27 \| 205 \| \| 28 \| Maja \| -325\| -432\| 517 \| 254 \| -422\| -26 \| 102 \| 116 \| 162 \| -117\| \| 29 \| Solen \| -97 \| -115\| -354\| -226\| -132\| -383\| -102\| -139\| -296\| 147 \| \| 30 \| Sponsor \| 357 \| 86 \| 136 \| -113\| 237 \| 255 \| 123 \| 69 \| 215 \| 88 \| \| 31 \| Tivoli \| -292\| -29 \| 109 \| -85 \| -554\| -230\| -205\| -208\| -162\| -323\| \| 32 \| Toledo \| 227 \| 115 \| -109\| -28 \| 343 \| -153\| 102 \| 162 \| 269 \| 117 \| Kol. 1: wzorzec – średnia wszystkich odmian badanych w grupie wcześniejsi Rys. 5. Dynamika wzrostu roślin wiosną odmian wczesnych życicy trwałej Rys. 6. Dynamika wzrostu roślin wiosną odmian średniowiecznych życicy trwałej Rys. 7. Dynamika wzrostu roślin wiosną odmian późnych życicy trwalej ŻYCICA TRWAŁA Zimotrwałość odmian Doświadczenia założono w Zakładzie Doświadczalnym w Żabnicy (860 m n.p.m.) w roku 2009 (rys. 1). Badano i oceniano 32 odmiany (polskie – 10, zagraniczne – 22), wpisane do Krajowego Rejestru w latach 1981-2008. Odmiany pogrupowano w zależności od terminu początku kłoszenia się roślin (wczesne, średniowczesne, późne). Celem doświadczenia było określenie zimotrwałości odmian, tj. przetrwania krytycznych okresów wegetacji jakimi są zima i przedwiośnie. Zimotrwałość oceniano na podstawie uszkodzenia roślin w skali 9-stopniowej oraz liczby roślin, które przezimowały z uwzględnieniem ich zdolności regeneracyjnych. Dodatkowo zbierano plon zielonej masy pierwszego pokosu. Doświadczenia założono w dwóch wariantach: I – poletkowym, II – rzędowym (pojedynki). Rok 2010 Wariant poletkowy Od stycznia do drugiej dekady marca oprócz niskich temperatur powietrza, wystąpiły intensywne opady śniegu, których efektem była okrywa śnieżna o grubości nawet do 54 cm, utrzymująca się do końca marca. W badaniach oceniono stan roślin przed zimą oraz po zimie, gęstość runi oraz porażenie roślin przez pleśń śniegową. W powiązaniu z warunkami meteorologicznymi elementy te miały istotny wpływ na zimotrwałość odmian. Stan roślin odmian wszystkich grup wcześnieści przed zimą oceniono jako dobry. Po zimie stan i gęstość roślin oceniono najwyżej w grupie odmian późnych, a najsłabszej w grupie odmian średniowczesnych. Rośliny odmian późno kłoszących się w porównaniu do pozostałych grup w najmniejszym stopniu zostały porażone przez pleśń śniegową – średnio 7,4°. Zimotrwałość odmian wyrażoną w % żywych roślin na poletkach, oceniono bardzo dobrze. Nie stwierdzono dużego zróżnicowania odmianowego pomiędzy grupami wcześnieści. Wystąpiły jednak znaczne różnice między odmianami w obrębie badanych grup wcześnieści. Sposród odmian wcześniejszych najlepszą zimotrwałością charakteryzowała się tetraploidalna odmiana Dannalos\textsubscript{DK}, a także średniowczesna polska odmiana Gagat. Bardziej zimotrwałymi odmianami późnymi były Toledo\textsubscript{DE}, i Tivoli\textsubscript{DK} oraz polska odmiana Maja. Najsłabszej oceniono diploidalną późną polską odmianę Bajka oraz tetraploidalną średniowczesną odmianę Kentaur\textsubscript{DK}. Gęstość runi, dobra zimotrwałość oraz odporność roślin na porażenie przez choroby w grupie odmian późnych, miały wyraźny wpływ na uzyskany wysoki plon suchej masy roślin (średnio 72,8 dt z ha). Najwyższy plon w tej grupie uzyskały odmiany Toledo\textsubscript{DE} i Solen\textsubscript{PL}. Wariant rzędowy Warunki meteorologiczne w dużym stopniu wpłynęły na zimotrwałość, fazy fenologiczne odmian, wysokość roślin, a także liczbę pędów kwiatostanowych pojedynczych roślin. Najwięcej żywych roślin po zimie stwierdzono na poletkach odmian wcześniejszych i późnych – 98%. Największe różnice międzyodmianowe liczby pędów kwiatostanowych stwierdzono w grupie odmian późnych (od 86 do 162 szt./roślinę). Rok 2011 Wariant poletkowy Pierwsze przymrozki wystąpiły w drugiej dekadzie października, w trzeciej zaś spadł śnieg (5 cm), który utrzymywał się jednak krótko. Stan roślin odmian wszystkich grup wcześnieści po zakończeniu wegetacji przed nastaniem wiosny był dobry. Mroźna i śnieżna zima rozpoczęła się pod koniec listopada. Okrywa śnieżna grubości ponad 90 cm na doświadczeniu utrzymywała się do pierwszej dekady stycznia 2011 r. W drugiej dekadzie stycznia grubość okrywy śnieżnej wynosiła zaledwie 3 cm. W następnej dekadzie powróciły silne przymrozki i grubość okrywy śnieżnej sięgała 42 cm, utrzymując się do pierwszej dekady marca. Po ociepleniu, w trzeciej dekadzie marca (ruszenie wegetacji) nastąpiło ochłodzenie, wystąpiły opady śniegu (do 16 cm) i zahamowanie wegetacji, aż do drugiej dekady kwietnia. W maju opadów deszczu było znacznie mniej, niż w pierwszym roku użytkowania (94 mm), za to odnotowano znacznie wyższe temperatury powietrza. Stan roślin i gęstość runi po zimie najwyżej oceniono w grupie odmian wczesnych, a najsiłaniej w grupie odmian późnych. Rośliny w grupie odmian późnych zostały w największym stopniu porażone przez pleśń śniegową. Zimotrwałość roślin oceniono bardzo dobrze. Dobre oceny wszystkich odmian wynikały prawdopodobnie z długotrwałej okrywy śnieżnej przy niskich temperaturach, utrzymujących się aż do początku kwietnia. Plony świeżej i suchej masy odmian w trzech grupach wczesności kształtowały się na podobnym poziomie. Największe zróżnicowanie międzyodmianowe w plonie suchej masy stwierdzono w grupie odmian późnych (od 78% do 135% wzorca). Wariant rzędowy Największy udział żywych roślin po zimie stwierdzono w grupie odmian wczesnych i późnych – średnio 97%. Kłoszenie i kwitnienie najwcześniej rozpoczęły rośliny odmian wczesnych, które uzyskały średnio w grupie najwyższą liczbę pędów kwiatostanowych – 144 szt. Największe różnice międzyodmianowe liczby pędów kwiatostanowych stwierdzono w grupie odmian późnych (od 105 do 175 szt./roślinę). Rok 2012 Wariant poletkowy Podobnie jak w pierwszym i drugim roku użytkowania pierwsze przymrozki wystąpiły w drugiej dekadzie października 2011 roku (przy gruncie na wysokości 5 cm -2°C). Na wysokości 2 m nad powierzchnią gruntu temperatura od drugiej dekady grudnia do pierwszej dekady marca wahala się w przedziale od -1,1°C do -17,2°C. Śnieg spadł w pierwszej dekadzie grudnia i utrzymywał się aż do pierwszej dekady kwietnia, znacznie opóźniając wegetację roślin. Grubość okrywy śnieżnej w tym okresie była zmienna i wynosiła od 5 cm w drugiej dekadzie grudnia do 87 cm w drugiej dekadzie lutego. Po zimie stan roślin i gęstość runi oceniono jako dobry. Najlepiej oceniono odmiany w grupie średniowczesnych, a najsiłaniej w grupie odmian późnych. Ze wszystkich badanych grup w grupie odmian średniowczesnych nie stwierdzono także porażenia roślin przez pleśń śniegową. Zimotrwałość roślin w trzecim roku użytkowania była najlepsza biorąc pod uwagę wszystkie lata badań i wynikała prawdopodobnie z długo utrzymującej się okrywy śnieżnej – do końca lutego 2012 r. Dobry stan roślin po zimie, gęstość runi, dobra zimotrwałość i brak porażenia roślin przez choroby nie tylko wpłynęły na najwyższą ocenę w grupie odmian średniowczesnych, ale także zadecydowały o dużych plonach świeżej (średnio 165,0 dt z ha) i suchej masy roślin (średnio 50,7 dt z ha). W grupie odmian późnych stwierdzono duże zróżnicowanie między odmianami w plonie suchej masy (od 81% do 128% wzorca). Wariant rzędowy Największy udział żywych roślin po zimie podobnie w pierwszym i drugim roku użytkowania stwierdzono w grupie odmian wczesnych i późnych 96%. Kłoszenie i kwitnienie roślin najwcześniej zaobserwowano u odmian wczesnych. W porównaniu jednak do drugiego roku użytkowania w grupie tej odnotowano największy spadek liczby pędów kwiatostanowych (aż o 56%). Największe zróżnicowanie międzyodmianowe stwierdzono w grupie odmian późnych (od 60 do 103 szt./roślinę). ŻYCICA TRWAŁA. Zimotrwałość odmian. Odmiany i doświadczenia \| Lp. \| Grupa odmian \| Odmiana \| Płodnośc \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kiełkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|--------------\|-----------\|----------\|---------------------\|-------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| wczesne \| Anna \| 2n \| 1988 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 90 \| 28 \| \| 2 \| \| Danmalos \| 4n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 40 \| \| 3 \| \| Lacerta \| 4n \| 2007 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 97 \| 40 \| \| 4 \| \| Lipresso \| 2n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 96 \| 29 \| \| 5 \| \| Mathilde \| 4n \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 40 \| \| 6 \| \| Naki \| 2n \| 1981 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 93 \| 27 \| \| 7 \| \| Prana \| 4n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 94 \| 41 \| \| 8 \| \| Rosalin \| 4n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 41 \| \| 9 \| \| Telstar \| 2n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 29 \| \| 10 \| średniowcześnie \| Aubisque \| 4n \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 46 \| \| 11 \| \| Bargala \| 4n \| 2004 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 95 \| 41 \| \| 12 \| \| Calibra \| 4n \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 40 \| \| 13 \| \| Diament \| 4n \| 2003 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 93 \| 38 \| \| 14 \| \| Gagat \| 4n \| 2007 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 91 \| 39 \| \| 15 \| \| Garibaldi \| 4n \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 41 \| \| 16 \| \| Kentaur \| 4n \| 2008 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 40 \| \| 17 \| \| Montagne* \| 4n \| 1998 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 41 \| \| 18 \| \| Montando* \| 4n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 92 \| 42 \| \| 19 \| \| Rela \| 2n \| 1997 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 28 \| \| 20 \| późne \| Akwamaryn \| 4n \| 2008 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 90 \| 39 \| \| 21 \| \| Argona \| 2n \| 1993 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. Tulce \| 91 \| 28 \| \| 22 \| \| Bajka \| 2n \| 2005 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 28 \| \| 23 \| \| Barelan \| 4n \| 2008 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 99 \| 39 \| \| 24 \| \| Barnauta \| 4n \| 2007 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 98 \| 40 \| \| 25 \| \| Elgon \| 4n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 93 \| 42 \| \| 26 \| \| Herbie \| 2n \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 29 \| \| 27 \| \| Kabota \| 2n \| 2008 \| Feldsaaten Freudenberger GmbH & Co. KG (DE) \| 95 \| 33 \| \| 28 \| \| Maja \| 4n \| 1982 \| Poznańska Hodowla Roślin sp. z o.o. Tulce \| 85 \| 43 \| \| 29 \| \| Solen \| 4n \| 1982 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 92 \| 38 \| \| 30 \| \| Sponsor \| 2n \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 33 \| \| 31 \| \| Tivoli \| 4n \| 1999 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 41 \| \| 32 \| \| Toledo \| 2n \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 92 \| 30 \| Bilans doświadczeń: - założone: 2 - wcześniej zakończone: - - przyjęte do syntezy: 2 Kol. 1: Grupowanie odmian na podstawie badań OWT przeprowadzonych przez COBORU Kol. 2: * – skreślone z KR w roku 2010 Kol. 3: 2n – odmiana diploidalna, 4n – odmiana tetraploidalna ŻYCICA TRWAŁA. Zimotrwałość odmian Warunki polowe doświadczeń (wariant poletkowy i rzędowy) \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. \| rolnicza wartość w 100 pkt w skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ gleby \| rodzaj, gatunek \| pH w KCl \| \|-----\|-------------\|-----------------\|----------------------------------------\|-------------------------------\|-----------\|----------------\|---------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Żabnica \| 860 \| 18 \| 13 \| Bw \| gs \| 3,8 \| Kol. 4: 13 – owsiano-pastewny górski Kol. 5: Bw – brunatna wylugowana Kol. 6: gs – glina średnia Tabela 3 ŻYCICA TRWAŁA. Zimotrwałość odmian. Niektóre elementy agrotechniki doświadczeń \| Wyszczególnienie \| Rok siewu 2009 i lata użytkowania 2010, 2011, 2012 \| \|------------------\|--------------------------------------------------\| \| \| wariant poletkowy \| wariant rzędowy \| \| Przedplon: \| liczba doświadczeń \| \| - czarny ugór \| 1 \| 1 \| \| Wapnowanie: \| kg czystego składnika na 1 ha \| \| - pod przedplon \| 1 \| 1 \| \| Nawożenie mineralne: \| \| \| N \| 100 \| 80 \| \| P₂O₅* \| 120 \| 120 \| \| K₂O* \| 120 \| 140 \| Kol. 1: * – dawka zależna od zasobności gleby \| Lp. \| Odmiany \| Stan roślin \| Gęstość runi \| Porażenie roślin przez pleśń śniegową \| Zimo-trwałość roślin żywe po zimie \| Plon \| \|-----\|-----------\|-------------\|--------------\|--------------------------------------\|-----------------------------------\|------\| \| \| \| przed zimą \| po zimie \| po zimie \| % \| \| \| \| \| skala 9° \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| \| 1 \| Anna \| -0,4 \| -0,5 \| -0,1 \| -0,5 \| -1,5 \| -51 \| -6,9 \| \| 2 \| Danmalos \| 0,6 \| 0,5 \| 0,4 \| 0,5 \| 2,5 \| 20 \| 4,4 \| \| 3 \| Lacerta \| -0,4 \| 0,0 \| -0,6 \| 0,0 \| -1,5 \| 6 \| -0,2 \| \| 4 \| Lipresso \| 0,6 \| 1,0 \| 0,4 \| 0,0 \| 0,0 \| 11 \| 6,6 \| \| 5 \| Mathilde \| 0,1 \| 0,0 \| 0,4 \| -0,5 \| 0,5 \| -4 \| -3,3 \| \| 6 \| Naki \| 0,6 \| -1,0 \| -0,6 \| -1,5 \| -0,5 \| -20 \| -3,3 \| \| 7 \| Prana \| 0,1 \| 0,5 \| 0,4 \| 0,5 \| 1,0 \| 33 \| -1,2 \| \| 8 \| Rosalin \| -0,4 \| -0,5 \| -0,6 \| 0,5 \| -0,5 \| 9 \| 0,2 \| \| 9 \| Telstar \| -0,4 \| 0,0 \| -0,1 \| 1,0 \| 1,0 \| 6 \| 4,0 \| \| \| \| wczesne \| średnio-wczesne \| późne \| \|-----\|-----------\|-------------\|-----------------\|-----------\| \| \| \| Wzorzec \| \| Wzorzec \| \| \| \| 8,4 \| 7,9 \| 8,8 \| \| \| \| 8,0 \| 7,7 \| 8,3 \| \| \| \| 7,6 \| 6,9 \| 8,2 \| \| \| \| 6,5 \| 0,1 \| 7,4 \| \| \| \| 97,5 \| -0,4 \| 99,0 \| \| \| \| 309 \| -6 \| 414 \| \| \| \| 54,2 \| -20 \| 72,8 \| Kol. 1: wzorzec: średnia wszystkich badanych odmian w grupie wczesności \| Lp. \| Odmiany \| Stan roślin \| Gęstość runi po zimie \| Porażenie roślin przez pleśń śniegową \| Zimo-trwałość rośliny żywe po zimie \| Plon \| \|-----\|-------------\|-------------\|------------------------\|--------------------------------------\|-----------------------------------\|------\| \| \| \| przed zimą \| po zimie \| skala 9° \| % \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| \| 1 \| Anna \| -0,5 \| -0,2 \| 0,0 \| -0,5 \| -1 \| -40 \| -2,5 \| \| 2 \| Danmalos \| -0,0 \| 0,3 \| 0,5 \| 1,0 \| 1 \| 21 \| 1,8 \| \| 3 \| Lacerta \| 0,5 \| 0,3 \| -0,5 \| -0,5 \| -2 \| 7 \| -4,1 \| \| 4 \| Lipresso \| 0,5 \| 0,3 \| -0,5 \| -0,5 \| -1 \| -17 \| -3,1 \| \| 5 \| Mathilde \| 0,5 \| 0,3 \| 0,5 \| 0,5 \| 1 \| 18 \| 0,0 \| \| 6 \| Naki \| 0,0 \| -0,7 \| 0,0 \| 0,0 \| 1 \| -4 \| 6,5 \| \| 7 \| Prana \| 0,5 \| 0,3 \| 0,5 \| 1,0 \| 1 \| 30 \| 4,8 \| \| 8 \| Rosalin \| -0,5 \| 0,3 \| 0,0 \| 0,5 \| 0 \| -4 \| -4,2 \| \| 9 \| Telstar \| -1,0 \| -0,7 \| -0,5 \| -1,0 \| -2 \| -11 \| 0,8 \| \| \| Wzorzec \| 8,5 \| 8,7 \| 8,5 \| 8,0 \| 96 \| 228 \| 51,6 \| \| 10 \| Aubisque \| -0,6 \| -0,4 \| -0,1 \| -0,2 \| 0 \| -9 \| -4,8 \| \| 11 \| Bargala \| -0,6 \| 0,1 \| -0,1 \| -0,7 \| -3 \| 25 \| 0,5 \| \| 12 \| Calibra \| 0,4 \| 0,1 \| 0,1 \| 0,3 \| 1 \| 15 \| 9,4 \| \| 13 \| Diament \| 0,4 \| 0,1 \| 0,1 \| 0,8 \| 0 \| 8 \| -1,5 \| \| 14 \| Gagat \| 0,4 \| 0,6 \| 0,9 \| 0,8 \| 3 \| 1 \| -5,5 \| \| 15 \| Garibaldi \| 0,4 \| 0,6 \| 0,4 \| 0,3 \| 0 \| 34 \| 18,5 \| \| 16 \| Kentaur \| -0,1 \| -0,4 \| -0,6 \| -0,7 \| -3 \| 29 \| -2,1 \| \| 17 \| Montagne \| -0,1 \| -0,4 \| -0,9 \| 0,3 \| 2 \| -46 \| -8,9 \| \| 18 \| Montando \| -0,1 \| 0,1 \| -0,1 \| 0,3 \| 0 \| -20 \| -3,7 \| \| 19 \| Rela \| -0,1 \| 0,1 \| -0,1 \| -1,2 \| 0 \| -38 \| -1,7 \| \| \| Wzorzec \| 8,6 \| 8,4 \| 8,1 \| 8,2 \| 95 \| 235 \| 53,6 \| \| 20 \| Akwamaryn \| 0,7 \| 0,2 \| 0,0 \| -0,1 \| 0 \| 50 \| 7,5 \| \| 21 \| Argona \| -0,8 \| 0,2 \| 0,0 \| 0,4 \| 0 \| -5 \| 2,3 \| \| 22 \| Bajka \| 0,7 \| 0,2 \| 0,5 \| 0,4 \| 1 \| 59 \| 18,0 \| \| 23 \| Barelan \| 0,2 \| 0,2 \| -0,5 \| -0,1 \| 0 \| -25 \| -11,5\| \| 24 \| Barnauta \| -0,3 \| 0,7 \| 0,5 \| 0,9 \| 2 \| -6 \| -4,5 \| \| 25 \| Elgon \| 0,7 \| 0,2 \| 0,5 \| -0,1 \| 3 \| -49 \| -8,7 \| \| 26 \| Herbie \| -0,8 \| -0,8 \| -1,5 \| -1,1 \| -3 \| -47 \| -6,9 \| \| 27 \| Kabota \| 0,2 \| -0,3 \| -0,5 \| -0,1 \| -2 \| 1 \| 3,3 \| \| 28 \| Maja \| 0,7 \| 0,7 \| 0,5 \| -0,1 \| 2 \| 69 \| 10,3 \| \| 29 \| Solen \| 0,7 \| 0,7 \| 1,0 \| 1,4 \| 2 \| 52 \| 7,3 \| \| 30 \| Sponsor \| -1,3 \| -1,3 \| -1,0 \| -1,1 \| -2 \| -51 \| -10,0\| \| 31 \| Tivoli \| 0,7 \| -0,3 \| 0,0 \| -0,6 \| 1 \| 3 \| 3,1 \| \| 32 \| Toledo \| -1,3 \| -0,3 \| 0,0 \| -0,6 \| -1 \| -51 \| -10,6\| \| Lp. \| Odmiany \| Stan roślin \| Gęstość runi \| Porażenie roślin przez pleśń śniegową \| Zimo-trwałość rośliny żywe po zimie \| Plon \| \|-----\|-------------\|-------------\|--------------\|--------------------------------------\|-----------------------------------\|------\| \| \| \| przed zimą \| po zimie \| po zimie \| % \| \| \| \| \| skala 9° \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| 2 \| 3 \| 4 \| 5 \| 6 \| \| 1 \| Wzorzec \| 8,7 \| 8,2 \| 8,3 \| 8,8 \| 99,0 \| 144 \| 43,3 \| \| 2 \| Anna \| 0,3 \| 0,8 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,5 \| -12 \| -0,5 \| \| 3 \| Danmalos \| 0,3 \| 0,3 \| -0,3 \| 0,2 \| -0,5 \| 0 \| 1,7 \| \| 4 \| Lacerta \| 0,3 \| -0,2 \| 0,7 \| 0,2 \| 0,0 \| 1 \| -2,4 \| \| 5 \| Lipresso \| 0,3 \| -0,7 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,0 \| -4 \| 4,9 \| \| 6 \| Mathilde \| -0,2 \| 0,8 \| -0,3 \| 0,2 \| 0,0 \| 28 \| 5,0 \| \| 7 \| Naki \| -0,7 \| -1,2 \| -0,3 \| 0,2 \| -1,0 \| -11 \| -7,0 \| \| 8 \| Prana \| 0,3 \| 0,8 \| -0,3 \| 0,2 \| 1,0 \| 23 \| 3,9 \| \| 9 \| Rosalin \| -0,7 \| -0,2 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,0 \| -23 \| -6,2 \| \| 10 \| Telstar \| -0,2 \| -0,7 \| 0,2 \| -1,8 \| -0,5 \| -2 \| 0,7 \| \| 11 \| Wzorzec \| 8,8 \| 8,6 \| 8,5 \| 9,0 \| 99,5 \| 165 \| 50,7 \| \| 12 \| Aubisque \| -0,3 \| -0,1 \| -0,5 \| 0,0 \| -0,5 \| -5 \| 2,5 \| \| 13 \| Bargala \| 0,2 \| -0,6 \| -0,5 \| 0,0 \| 0,0 \| 11 \| -1,7 \| \| 14 \| Calibra \| 0,2 \| 0,4 \| 0,5 \| 0,0 \| 0,0 \| 6 \| -1,9 \| \| 15 \| Diament \| 0,2 \| -0,1 \| 0,5 \| 0,0 \| -0,5 \| 3 \| 4,4 \| \| 16 \| Gagat \| 0,2 \| 0,4 \| 0,5 \| 0,0 \| 0,5 \| 9 \| -1,3 \| \| 17 \| Garibaldi \| 0,2 \| -0,1 \| 0,0 \| 0,0 \| 0,5 \| 7 \| 10,6 \| \| 18 \| Kentaur \| -0,3 \| -0,1 \| 0,0 \| 0,0 \| 0,0 \| 31 \| 9,3 \| \| 19 \| Montagne \| 0,2 \| -0,6 \| -0,5 \| 0,0 \| -0,5 \| -25 \| -7,3 \| \| 20 \| Montando \| -0,3 \| -0,1 \| 0,0 \| 0,0 \| 0,0 \| -14 \| -6,6 \| \| 21 \| Rela \| 0,2 \| 0,4 \| 0,0 \| 0,0 \| 0,5 \| -23 \| -7,8 \| \| 22 \| Wzorzec \| 8,5 \| 8,1 \| 8,3 \| 8,8 \| 99,5 \| 154 \| 45,2 \| \| 23 \| Akwamaryn \| 0,5 \| -0,6 \| 0,2 \| -1,3 \| -0,5 \| 0 \| -0,4 \| \| 24 \| Argona \| -1,0 \| -0,1 \| 0,2 \| -0,8 \| 0,0 \| 1 \| 0,7 \| \| 25 \| Bajka \| -0,5 \| 0,4 \| -0,3 \| 0,2 \| 0,5 \| 2 \| 5,4 \| \| 26 \| Barelan \| 0,5 \| 0,4 \| -0,3 \| 0,2 \| -0,5 \| -19 \| -5,4 \| \| 27 \| Barnauta \| 0,5 \| 0,4 \| 0,7 \| 0,2 \| 0,5 \| 28 \| 2,9 \| \| 28 \| Elgon \| -0,5 \| 0,4 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,5 \| -24 \| -8,4 \| \| 29 \| Herbie \| -0,5 \| -0,6 \| -0,3 \| 0,2 \| 0,0 \| -32 \| -7,7 \| \| 30 \| Kabota \| 0,0 \| 0,4 \| -0,3 \| 0,2 \| 0,0 \| 2 \| -1,1 \| \| 31 \| Maja \| 0,5 \| -0,1 \| -0,3 \| 0,2 \| -0,5 \| 16 \| 0,6 \| \| 32 \| Solen \| 0,5 \| -0,1 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,0 \| 18 \| 5,3 \| \| 33 \| Sponsor \| 0,5 \| -0,6 \| -0,3 \| 0,2 \| 0,0 \| -25 \| -5,7 \| \| 34 \| Tivoli \| 0,0 \| 0,4 \| 0,2 \| 0,2 \| 0,5 \| 35 \| 12,6 \| \| 35 \| Toledo \| -0,5 \| -0,1 \| -0,3 \| -0,3 \| 0,0 \| -2 \| 0,6 \| \| Lp. \| Odmiany \| Wysokość roślin (21 dni od ruszenia wegetacji) \| Zimo-trwałość rośliny żywe po zimie \| Początek kłoszenia się roślin \| Wysokość roślin na początku kłoszenia \| Początek kwitnienia roślin \| Wysokość roślin na początku kwitnienia \| Liczba pedów kwiatostanowych w prześliczeniu na roślinę \| \|-----\|---------------\|---------------------------------------------\|-----------------------------------\|-------------------------------\|----------------------------------------\|-------------------------------\|----------------------------------------\|--------------------------------------------------\| \| \| \| cm \| % \| dzień, m-c \| cm \| dzień, m-c \| cm \| szt. \| \| 1 \| Wzorzec \| 17 \| 98 \| 30.05 \| 62 \| 17.06 \| 94 \| 114 \| \| 2 \| Anna \| 3 \| -3 \| -9 \| -12 \| -7 \| -7 \| 38 \| \| 3 \| Danmalos \| -1 \| 2 \| 0 \| -1 \| -2 \| 1 \| 2 \| \| 4 \| Lacerta \| 0 \| 2 \| -3 \| 0 \| -2 \| -7 \| -5 \| \| 5 \| Lipresso \| 1 \| 2 \| -6 \| 2 \| -3 \| -4 \| 22 \| \| 6 \| Mathilde \| 3 \| 2 \| 8 \| 2 \| 6 \| 13 \| 3 \| \| 7 \| Naki \| 1 \| -3 \| 1 \| 6 \| 2 \| 6 \| 30 \| \| 8 \| Prana \| -1 \| 2 \| 3 \| 2 \| 3 \| 2 \| -5 \| \| 9 \| Rosalin \| -1 \| -3 \| 5 \| 1 \| 6 \| -2 \| -15 \| \| 10 \| Telstar \| 0 \| -3 \| -3 \| 0 \| -4 \| -3 \| 46 \| \| 11 \| Aubisque \| 1 \| 5 \| -2 \| 0 \| -6 \| -3 \| -18 \| \| 12 \| Bargala \| 1 \| -10 \| -1 \| 9 \| -3 \| 5 \| -24 \| \| 13 \| Calibra \| 2 \| 0 \| -2 \| 0 \| -5 \| 3 \| -2 \| \| 14 \| Diament \| 0 \| 0 \| 0 \| -2 \| -2 \| 0 \| 10 \| \| 15 \| Gagat \| 1 \| 0 \| -1 \| 5 \| -5 \| 3 \| -24 \| \| 16 \| Garibaldi \| -2 \| 0 \| -2 \| -1 \| 3 \| 2 \| -4 \| \| 17 \| Kentaur \| 0 \| 0 \| 0 \| 7 \| 6 \| 8 \| 5 \| \| 18 \| Montagne \| -2 \| -10 \| 2 \| -13 \| 12 \| -13 \| -1 \| \| 19 \| Montando \| 0 \| 5 \| 1 \| 0 \| 3 \| 7 \| 7 \| \| 20 \| Rela \| -2 \| 10 \| 1 \| -6 \| 5 \| 14 \| 47 \| \| 21 \| Akwamaryn \| 1 \| -3 \| -2 \| 11 \| -5 \| -1 \| -36 \| \| 22 \| Argona \| -3 \| -8 \| 0 \| -2 \| -5 \| -11 \| 40 \| \| 23 \| Bajka \| -3 \| 2 \| -2 \| 3 \| -5 \| -11 \| 0 \| \| 24 \| Barelan \| 0 \| -3 \| 0 \| -3 \| 5 \| 13 \| -2 \| \| 25 \| Barnauta \| 1 \| 2 \| 0 \| -9 \| 0 \| -3 \| -9 \| \| 26 \| Elgon \| -1 \| 2 \| 1 \| 9 \| 6 \| -4 \| -29 \| \| 27 \| Herbie \| 1 \| 2 \| 2 \| -2 \| 6 \| 8 \| -2 \| \| 28 \| Kabota \| -1 \| 2 \| 0 \| -6 \| -2 \| 0 \| 17 \| \| 29 \| Maja \| 2 \| 2 \| -1 \| 12 \| -5 \| 7 \| -8 \| \| 30 \| Solen \| -1 \| -3 \| -1 \| 8 \| -4 \| 0 \| -13 \| \| 31 \| Sponsor \| 1 \| 2 \| 1 \| 4 \| -3 \| -1 \| 33 \| \| 32 \| Tivoli \| 2 \| -3 \| 4 \| -7 \| 10 \| 1 \| -17 \| \| 33 \| Toledo \| -1 \| 2 \| 2 \| -2 \| -1 \| 2 \| 29 \| Kol. 1: wzorzec: średnia wszystkich badanych odmian w grupie wczesności \| Lp. \| Odmiany \| Wysokość roślin (21 dni od rozpoczęcia wegetacji) \| Zimo-trwałość rośliny żywe po zimie \| Początek kłoszenia (liczba dni) \| Wysokość roślin na początku kłoszenia \| Początek kwitnienia roślin \| Wysokość roślin na początku kwitnienia \| Liczba pedów kwiatostanowych w przeliczeniu na roślinę \| \|-----\|-------------\|--------------------------------------------------\|-----------------------------------\|---------------------------------\|----------------------------------------\|--------------------------\|----------------------------------------\|--------------------------------------------------\| \| \| \| cm \| % \| dzień, m-c \| cm \| dzień, m-c \| cm \| szt. \| \| 1 \| Wzorzec \| 20 \| 97 \| 24.05 \| 54 \| 13.06 \| 100 \| 144 \| \| 2 \| Anna \| 4 \| -7 \| -7 \| -4 \| -3 \| -4 \| 20 \| \| 3 \| Danmalos \| 0 \| 3 \| -1 \| -2 \| -2 \| 3 \| -28 \| \| 4 \| Lacerta \| -1 \| -2 \| -2 \| 1 \| -2 \| 2 \| -11 \| \| 5 \| Lipresso \| 1 \| 3 \| -4 \| -7 \| -3 \| -2 \| 26 \| \| 6 \| Mathilde \| -2 \| 3 \| 4 \| 0 \| 2 \| 2 \| 2 \| \| 7 \| Naki \| 1 \| 3 \| 3 \| 6 \| -1 \| -4 \| 26 \| \| 8 \| Prana \| -2 \| 3 \| 3 \| 3 \| 1 \| 0 \| -16 \| \| 9 \| Rosalin \| -2 \| -7 \| 8 \| 8 \| 10 \| 10 \| -22 \| \| 10 \| Telstar \| 1 \| -2 \| -2 \| -7 \| -2 \| -7 \| 6 \| \| 11 \| Wzorzec \| 18 \| 94 \| 3.06 \| 68 \| 22.06 \| 108 \| 140 \| \| 12 \| Aubisque \| -2 \| 6 \| -2 \| 0 \| -10 \| -10 \| 9 \| \| 13 \| Bargala \| 1 \| -9 \| -2 \| 4 \| 1 \| 3 \| -24 \| \| 14 \| Calibra \| 2 \| -9 \| -4 \| -10 \| -3 \| -4 \| 6 \| \| 15 \| Diament \| 0 \| 6 \| -1 \| 1 \| 3 \| 6 \| -4 \| \| 16 \| Gagat \| 1 \| 1 \| -4 \| -6 \| -4 \| -2 \| -30 \| \| 17 \| Garibaldi \| 1 \| 1 \| 4 \| 2 \| 3 \| 0 \| 8 \| \| 18 \| Kentaur \| 1 \| 1 \| 3 \| 13 \| 4 \| 11 \| -8 \| \| 19 \| Montagne \| -1 \| -4 \| 5 \| 2 \| 5 \| 2 \| 23 \| \| 20 \| Montando \| 0 \| 6 \| 2 \| 7 \| 4 \| 4 \| 18 \| \| 21 \| Rela \| -2 \| 6 \| -1 \| -10 \| -3 \| -12 \| 9 \| \| 22 \| Wzorzec \| 17 \| 97 \| 4.06 \| 67 \| 24.06 \| 108 \| 139 \| \| 23 \| Akwamaryn \| -1 \| -2 \| 4 \| -13 \| -2 \| 6 \| -18 \| \| 24 \| Argona \| 0 \| -7 \| 0 \| 3 \| 0 \| -8 \| 5 \| \| 25 \| Bajka \| -1 \| 3 \| 9 \| -8 \| -11 \| -17 \| 28 \| \| 26 \| Barelan \| -1 \| -2 \| 4 \| 8 \| 7 \| 6 \| 9 \| \| 27 \| Barnauta \| 0 \| 3 \| -2 \| -6 \| 0 \| 2 \| -11 \| \| 28 \| Elgon \| 2 \| -2 \| 2 \| 8 \| 12 \| 4 \| -34 \| \| 29 \| Herbie \| 2 \| 3 \| 5 \| 5 \| 3 \| -3 \| -2 \| \| 30 \| Kabota \| -1 \| 3 \| -1 \| 0 \| -1 \| -1 \| 36 \| \| 31 \| Maja \| 1 \| 3 \| -5 \| -10 \| -1 \| 7 \| -21 \| \| 32 \| Solen \| 1 \| -2 \| 0 \| 8 \| -1 \| 2 \| -17 \| \| 33 \| Sponsor \| 0 \| -2 \| 1 \| -4 \| 3 \| -2 \| 28 \| \| 34 \| Tivoli \| 1 \| 3 \| 8 \| 9 \| 14 \| 9 \| -12 \| \| 35 \| Toledo \| -1 \| -2 \| 1 \| 0 \| 2 \| -2 \| 7 \| \| Lp. \| Odmiany \| Wysokość roślin (21 dni od ruszenia wegetacji) \| Zimo-trwałość rośliny żywe po zimie \| Początek kłoszenia się roślin \| Wysokość roślin na początku kłoszenia \| Początek kwitnienia roślin \| Wysokość roślin na początku kwitnienia \| Liczba pedów kwiatostanowych w przeliczeniu na roślinę \| \|-----\|-------------\|-----------------------------------------------\|-----------------------------------\|-------------------------------\|----------------------------------------\|---------------------------\|----------------------------------------\|--------------------------------------------------\| \| \| \| cm \| % \| dzień, m-c \| cm \| dzień, m-c \| cm \| szt. \| \| 1 \| Wzorzec \| 9 \| 96 \| 30.05 \| 43 \| 10.06 \| 82 \| 64 \| \| 2 \| Anna \| 0 \| -6 \| -4 \| -9 \| -2 \| -9 \| 5 \| \| 3 \| Danmalos \| -1 \| 4 \| -1 \| 1 \| 0 \| 9 \| -19 \| \| 4 \| Lacerta \| 1 \| -6 \| -2 \| 1 \| -2 \| -4 \| 3 \| \| 5 \| Lipresso \| -1 \| -1 \| 0 \| -3 \| 0 \| -4 \| -5 \| \| 6 \| Mathilde \| 2 \| 4 \| 4 \| 1 \| 5 \| 10 \| 5 \| \| 7 \| Naki \| 0 \| 4 \| 0 \| -5 \| 3 \| -3 \| 23 \| \| 8 \| Prana \| -1 \| 4 \| -1 \| -1 \| 0 \| 3 \| 20 \| \| 9 \| Rosalin \| 3 \| -6 \| 5 \| 1 \| 8 \| 6 \| -9 \| \| 10 \| Telstar \| -1 \| -1 \| -2 \| -7 \| 0 \| -1 \| -18 \| \| 11 \| Wzorzec \| 19 \| 95 \| 6.06 \| 49 \| 18.06 \| 84 \| 87 \| \| 12 \| Aubisque \| -3 \| 5 \| -1 \| -5 \| -1 \| -2 \| 12 \| \| 13 \| Bargala \| -3 \| -10 \| -4 \| -7 \| -2 \| 0 \| 14 \| \| 14 \| Calibra \| -1 \| -5 \| -1 \| -3 \| 0 \| -3 \| -23 \| \| 15 \| Diamant \| 1 \| 5 \| -1 \| 5 \| -1 \| 3 \| 0 \| \| 16 \| Gagat \| -2 \| 0 \| -1 \| 6 \| 0 \| 7 \| -18 \| \| 17 \| Garibaldi \| 2 \| 0 \| 1 \| 3 \| 1 \| -2 \| -5 \| \| 18 \| Kentaur \| 3 \| 0 \| 0 \| 8 \| 0 \| 8 \| -4 \| \| 19 \| Montagne \| 5 \| -5 \| 3 \| 1 \| 1 \| -1 \| 7 \| \| 20 \| Montando \| 3 \| 5 \| 2 \| -5 \| 0 \| -3 \| -2 \| \| 21 \| Rela \| -1 \| 0 \| 2 \| 1 \| -1 \| -2 \| 20 \| \| 22 \| Wzorzec \| 17 \| 96 \| 8.06 \| 46 \| 20.06 \| 83 \| 83 \| \| 23 \| Akwamaryn \| 1 \| -1 \| -3 \| 3 \| -3 \| 8 \| 3 \| \| 24 \| Argona \| 3 \| -6 \| -2 \| -4 \| 2 \| -5 \| 3 \| \| 25 \| Bajka \| -1 \| -1 \| -9 \| -5 \| -5 \| -7 \| -23 \| \| 26 \| Barelan \| 3 \| -1 \| 2 \| -1 \| 2 \| 3 \| 11 \| \| 27 \| Barnauta \| 4 \| 4 \| -3 \| 0 \| -3 \| -1 \| 1 \| \| 28 \| Elgon \| 0 \| -1 \| 4 \| 2 \| 1 \| 7 \| -4 \| \| 29 \| Herbie \| -6 \| -1 \| 4 \| -2 \| 5 \| -3 \| -15 \| \| 30 \| Kabota \| -3 \| 4 \| -2 \| -6 \| 1 \| -6 \| 20 \| \| 31 \| Maja \| 4 \| 4 \| -3 \| 14 \| -5 \| 7 \| 9 \| \| 32 \| Solen \| -1 \| -1 \| -3 \| 9 \| -5 \| 5 \| -16 \| \| 33 \| Sponsor \| -2 \| -6 \| 0 \| -2 \| 1 \| -3 \| -4 \| \| 34 \| Tivoli \| 3 \| 4 \| 4 \| -2 \| 3 \| 1 \| 1 \| \| 35 \| Toledo \| -4 \| -1 \| 1 \| -1 \| 4 \| -3 \| 10 \| ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na nasiona Doświadczenia założono w roku 2009 w pięciu miejscowościach (rys. 1). Badano i oceniano Rys. 1. Lokalizacja doświadczeń PDOIR z życicą trwałą w uprawie na nasiona: siew 2009 32 odmian życicy trwałej (10 polskich i 22 zagraniczne). Odmiany pogrupowano w zależności od terminu początku kloszenia się roślin (wczesne, średniowczesne, późne) oraz ich ploidalności. Rok 2009 Najwcześniejsze doświadczenia założono w Chrząstowie i we Wróćkowie (trzecia dekada sierpnia), a najpóźniej w Radostowie (pierwsza dekada września). W Masłowicach na poletkach z odmianami diploidalnymi wschody roślin po siewie były bardzo słabe i nierównie. Odnotowano duże braki w rzędach, dlatego też podjęto decyzję o powtórnym siewie, który wykonano 30.09. Przed zimą stan roślin na poletkach oceniono jako dobry, jedynie w Radostowie rośliny były słabo rozkrzewione, dlatego też stan doświadczeń był słaby. Rok 2010 Ruszenie wegetacji nastąpiło w trzeciej dekadzie marca. Najpóźniej, bo w pierwszej dekadzie kwietnia wegetacja ruszyła w północnej części kraju (Wróćkowo). Nierównomierny wzrost i rozkrzewienie roślin stwierdzono tylko na poletkach w Radostowie. Wiosną stan roślin w doświadczeniu oceniono jako słaby i podjęto decyzję o jego dyskwalifikacji. Dobre przeżiwoty rośliny odmian tetraploidalnych (Kentaur\textsubscript{DK}, Aubisque\textsubscript{DK} i Solen\textsubscript{PL}), a najsłabiej odmian diploidalnych (Telstar\textsubscript{DK} i Toledo\textsubscript{DE}). Wystąpiło duże zróżnicowanie faz rozwijowych roślin. Najwcześniej klosiły się rośliny odmian diploidalnych wczesnych. Zróżnicowanie w początku kwitnienia w grupie odmian diploidalnych wczesnych w porównaniu z odmianami tetraploidalnymi wczesnymi wynosiło od 3 do 8 dni. Zróżnicowanie pomiędzy odmianami tetraploidalnymi w grupie odmian wczesnych i późnych było też widoczne. Okres wykształcania nasion, czyli od końca kwitnienia do uzyskania dojrzałości technicznej nasion odmian diploidalnych był krótszy średnio o 4 dni w porównaniu z odmianami tetraploidalnymi. Różnica wysokości roślin pomiędzy odmianami diploidalnymi wczesnymi, a tetraploidalnymi wczesnymi wynosiła średnio 14 cm. Średnie zróżnicowanie wysokości roślin między odmianami diploidalnymi późnymi a odmianami tetraploidalnymi późnymi wynosiła 12 cm. Plony nasion były bardzo zróżnicowane. Rekordowo duże plony nasion dały odmiany tetraploidalne wczesne w Chrząstowie średnio 30,1 dt z ha i średniowczesne – średnio 29,1 dt z ha. Relatywnie słabo plonowały odmiany wszystkich grup wcześniości i ploidalności w Słupi – średnio od 12,7 do 17,1 dt z ha. Przyczyną słabego plonowania było całkowite wyleganie roślin wskutek ulewnych deszczów w fazie kwitnienia roślin (w lipcu spadło – 169 mm deszczu, a w sierpniu – 155 mm). W grupie odmian diploidalnych wczesnych największe plony nasion uzyskała odmiana Naki, a wśród odmian tetraploidalnych wczesna odmiana Mathilde\textsubscript{DK}. Dużą plennością spośród odmian diploidalnych późnych cechowała się Kabota\textsubscript{DE}, a z grupy tetraploidalnych późnych odmiana Solen. Ze wszystkich badanych odmian najmniej plenną odmianą była diploidalna wczesna odmiana Telstar\textsubscript{DK}. Średnia masa 1000 nasion kształtowała się na poziomie 1,8 g dla odmian diploidalnych i 3,0 g dla odmian tetraploidalnych. Odmiany różniły się wielkością nasion. Skrajną dużą masę 1000 nasion cechowała się odmiana Lacerta (3,8 g) i była ponad 2 razy większa niż masa 1000 nasion odmian Kabota\textsubscript{DE}, Sponsor\textsubscript{DK}, Herbie\textsubscript{DK} i Toledo\textsubscript{DE}. \| Lp. \| Grupa odmian \| Odmiany \| Rok zarejestrowania \| Hodowca \| Zdolność kiełkowania nasion (%) \| Ilość wysiewu kg/ha \| \|-----\|--------------\|---------------\|----------------------\|------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| 1 \| diploidalne (2n) \| Anna \| 1988 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 90 \| 8,7 \| \| 2 \| \| Lipresso \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 96 \| 8,5 \| \| 3 \| \| Naki \| 1981 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 93 \| 8,4 \| \| 4 \| \| Rela \| 1997 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 8,7 \| \| 5 \| \| Telstar \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 8,6 \| \| 6 \| wczesne \| Argona \| 1993 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 91 \| 8,6 \| \| 7 \| \| Bajka \| 2005 \| HR Bartążek sp. z o.o. Grupa IHAR \| 89 \| 8,7 \| \| 8 \| \| Herbie \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 8,6 \| \| 9 \| \| Kabota \| 2008 \| Feldsaaten Freudenberger GmbH & Co. KG (DE) \| 95 \| 9,2 \| \| 10 \| \| Sponsor \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 9,2 \| \| 11 \| \| Toledo \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 92 \| 8,8 \| \| 12 \| późne \| Danmalos \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 10,5 \| \| 13 \| \| Lacerta \| 2007 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 97 \| 10,6 \| \| 14 \| \| Mathilde \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 10,8 \| \| 15 \| \| Prana \| 2004 \| Euro Grass Breeding GmbH & Co. KG (DE) \| 94 \| 10,8 \| \| 16 \| \| Rosalin \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 10,8 \| \| 17 \| tetraploidalne (4n) \| Aubisque \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 95 \| 11,5 \| \| 18 \| \| Bargala \| 2004 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 95 \| 10,8 \| \| 19 \| \| Calibra \| 2004 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 98 \| 10,5 \| \| 20 \| \| Diament \| 2003 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 93 \| 10,6 \| \| 21 \| \| Gagat \| 2007 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 91 \| 10,8 \| \| 22 \| \| Garibaldi \| 2002 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 94 \| 10,8 \| \| 23 \| \| Kentaur \| 2008 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 97 \| 10,6 \| \| 24 \| \| Montagne* \| 1998 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 10,6 \| \| 25 \| \| Montando* \| 2003 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 92 \| 11,1 \| \| 26 \| wczesne \| Akwamaryn \| 2008 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 90 \| 8,3 \| \| 27 \| \| Barelan \| 2008 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 99 \| 10,4 \| \| 28 \| \| Barnauta \| 2007 \| Barenbrug Holland B.V. (NL) \| 98 \| 10,5 \| \| 29 \| \| Elgon \| 2005 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 93 \| 10,9 \| \| 30 \| \| Maja \| 1982 \| PHR sp. z o.o. Tulce \| 85 \| 11,6 \| \| 31 \| \| Solen \| 1982 \| DANKO HR sp. z o.o. \| 92 \| 10,7 \| \| 32 \| \| Tivoli \| 1999 \| DLF Trifolium A/S Dansk Planteforaedling (DK) \| 96 \| 10,7 \| Bilans doświadczeń: - założone i przyjęte do syntezy: 5 - zdyskwalifikowane: 1 - przyjęte do syntezy: 4 Kol. 1: Grupowanie odmian na podstawie badań OWT przeprowadzonych przez COBORU Kol. 2: * – skreślone z KR w roku 2010 ### Tabela 2 ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na nasiona. Warunki prowadzenia doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Wysokość n.p.m. (m) \| rolnicza wartość w 100 pkt skali IUNG \| kompleks rolniczej przydatności \| typ gleby \| gatunek \| pH w KCl \| przedplon \| \|-----\|---------------\|---------------------\|--------------------------------------\|-------------------------------\|-----------\|---------\|----------\|-----------\| \| \| \| \| 2n \| 4n \| 2n \| 4n \| 2n \| 4n \| 2n \| 4n \| \| 1 \| Chrząstowo \| 10 \| 94 \| 80 \| 1 \| 2 \| B \| B \| gl \| gl \| jęczmień jary \| jęczmień ozimy \| \| 2 \| Radostowo \| 40 \| 94 \| 94 \| 1 \| 1 \| D \| D \| pli \| pli \| jęczmień ozimy \| jęczmień ozimy \| \| 3 \| Wróćkikowo \| 142 \| 80 \| 80 \| 2 \| 2 \| B \| B \| gs \| gs \| czarny ugór \| rzepak ozimy \| \| 4 \| Masłowice \| 174 \| 70 \| 70 \| 4 \| 4 \| A \| A \| plw \| plw \| jęczmień ozimy \| jęczmień ozimy \| \| 5 \| Słupia \| 290 \| 80 \| 80 \| 2 \| 2 \| Rb \| Rb \| • \| • \| jęczmień jary \| groch \| Kol. 4: 1 – pszenny bardzo dobry, 2 – pszenny dobry, 4 – żytni bardzo dobry Kol. 5: A – białicowa, B – brunatna, D – czarna ziemia, Rb – rędzina brunatna Kol. 6: gl – glina lekka, gs – glina średnia, pg – piasek gliniasty, pli – pył ilasty, plw – gleba pylowa 2n – pole z odmianami diploidalnymi 4n – pole z odmianami tetraploidalnymi ### Tabela 3 ŻYCICA TRWAŁA w uprawie na nasiona. Terminy agrotechniczne doświadczeń \| Lp. \| Miejscowość \| Data siewu 2009 \| Okres od siewu do wschodów \| Data ruszenia wegetacji w roku 2010 \| Data zbioru \| \|-----\|---------------\|-----------------\|----------------------------\|-------------------------------------\|-------------\| \| \| \| odmiany 2n \| odmiany 4n \| odmiany 2n \| odmiany 4n \| \| \| \| (dzień, m-c) \| (liczba dni) \| \| \| \| 1 \| Chrząstowo \| 21.08 \| 21.08 \| 17 \| 16 \| 27.03 \| 2-15.07 \| 9-15.07 \| \| 2 \| Radostowo \| 2.10 \| 2.10 \| 15 \| 12 \| 29.03 \| – \| – \| \| 3 \| Wróćkikowo \| 28.08 \| 28.08 \| 18 \| 12 \| 2.04 \| 30.06 i 7-19.07 \| 11-21.07 \| \| 4 \| Masłowice \| 30.09 \| 31.08 \| 18 \| 13 \| 24.03 \| 9.07 i 23.07 \| 23.07 i 2.08 \| \| 5 \| Słupia \| 2.09 \| 2.09 \| 12 \| 10 \| 25.03 \| 30.06 i 8-20.07 \| 14-22.07 \|	cc822cdf-34e0-435c-b5c5-2820d4d711b8	finepdfs	1.916992	CC-MAIN-2020-45	https://coboru.gov.pl/Publikacje_COBORU/Wyniki_PDO/WPDO_Trawy_2012.pdf	2020-10-31T17:07:17+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107919459.92/warc/CC-MAIN-20201031151830-20201031181830-00099.warc.gz	250,486,363	0.999575	0.999751	0.999751	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn"...	pol_Latn	{}	true	[ 201, 871, 5190, 7946, 10669, 12901, 15938, 18917, 22676, 24919, 28817, 32632, 35774, 39752, 43294, 46155, 48522, 51622, 55518, 57659, 60033, 65335, 68074, 71155, 74395, 77340, 78963, 80896, 83773, 86444, 89916, 94399, 97932, 102185, 104517, 10675...	1	0
Granule Smart® Instrukcja użytkownika Art. no PLI6350 Firma Nordisk Clean Solutions zastrzega sobie prawo do technicznych modyfikacji produktów. Zrzekamy się wszelkiej odpowiedzialności za błędy w druku. www.nordiskclean.com Tel. +46 40 671 50 60 Spis treści DEKLARACJA ZGODNOŚCI WE DLA MASZYN 5 1 Ogólny opis i bezpieczeństwo 7 1.1 Informacje dla użytkownika 7 1.2 Zasady bezpieczeństwa 8 1.3 Dane techniczne 10 1.4 Granulki 14 1.5 SIMpel™ – łatwy dostęp do informacji 16 2 Obsługa 19 2.1 Procedura uruchamiania 19 2.2 Napełnianie naczyniami do mycia 23 2.3 Panel sterowania 28 2.4 Rozpoczynanie zmywania i obsługa 29 2.5 Wybór języka 32 2.6 Ustawić datę oraz czas 33 3 Codzienne czyszczenie 35 3.1 Jak opuścić drzwi 35 3.2 Zbieranie i czyszczenie granulek 38 3.3 Czyszczenie wnętrza urządzenia 40 3.4 Przez noc oraz w trakcie dłuższych przestojów 45 3.5 GD Memo™ 46 4 Dokumentacja HACCP dotycząca higieny oraz pracy zmywarki 49 4.1 Ogólne 49 4.2 Odczytywanie danych przez\ panel sterowania 50 4.3 Wartości zużycia energii elektrycznej i wody 52 4.4 Pobieranie danych roboczych\ przez port USB 53 4.5 Opcjonalny EcoExchanger® 54 5 Rozwiązywanie problemów i alarmy 55 5.1 Powiadomienia dotyczące użytkownika 55 5.2 Kody błędów 57 6 Notatki 61 DEKLARACJA ZGODNOŚCI WE DLA MASZYN Oryginał Dyrektywa 2006/42/WE, załącznik II 1A Producent (i, w stosownych przypadkach, jego upoważniony przedstawiciel): Firma: Nordisk Clean Solutions Adres: Jägershillsgatan 13, 213 75 Malmö niniejszym oświadcza, że Rodzaj maszyny: Zmywarka do naczyń Granule do zastosowań profesjonalnych Numer urządzenia: Granule Smart ® Spełnia wymogi dyrektywy 2006/42/WE dotyczącej maszyn. Spełnia stosowne wymogi następujących dyrektyw WE: 2014/30/UE, EMC 2011/65/EU, RoHS 2012/19/EU, WEEE Zastosowanie mają następujące normy zharmonizowane: EN 60204–1:2018 SS-EN 60335–1:2012 SS-EN 60335–2–58:2019 SS-EN 55014–1:2017 SS-EN IEC 61000–6–1:2019 SS-EN IEC 61000–6–2:2019 SS-EN 61000–6–3:2007 IEC 61000–6–3:2006/AMD1:2010 Zastosowanie mają następujące inne normy i specyfikacje: SS-EN 1717:2000 SS-EN 13077:2018 Osoba upoważniona do sporządzania dokumentacji technicznej: Imię i nazwisko: Staffan Stegmark Adres: Jägershillsgatan 13, 213 75 Malmö Podpis: Miejscowość i data: Malmö, 26.04.2024 Podpis: Imię i nazwisko: Mikael Samuelsson Stanowisko: Dyrektor Generalny 1 Ogólny opis i bezpieczeństwo 1.1 Informacje dla użytkownika Granule Smart® to zmywarka granulkowa do kuchni komercyjnych przeznaczona do mycia takich wyrobów jak garnki i patelnie. Ta instrukcja umożliwia prawidłową obsługę Granule Smart®zmywarki do naczyń. Nordisk Clean Solutions zaleca dokładne zapoznanie się z instrukcją, aby upewnić się, że urządzenie jest zainstalowane i używane prawidłowo i bezpiecznie. Instrukcja obsługi powinna być zawsze dostępna przez cały okres eksploatacji maszyny. Nordisk Clean Solutions nie ponosi odpowiedzialności za uszkodzenia sprzętu lub inne szkody lub obrażenia spowodowane nieprzestrzeganiem instrukcji zawartych w niniejszej instrukcji obsługi. Instrukcja obsługi – tłumaczenie z języka angielskiego. 1.2 Zasady bezpieczeństwa UWAGA Należy uważnie zapoznać się z informacjami dotyczącymi bezpieczeństwa i instrukcją obsługi zawartymi w niniejszej instrukcji. Instrukcję obsługi należy zachować na przyszłość. Nordisk Clean Solutions nie ponosi odpowiedzialności ani nie udziela gwarancji w przypadku nieprzestrzegania niniejszej instrukcji bezpieczeństwa i obsługi. Nie należy dokonywać zmian, modyfikacji ani przeróbek w zmywarki bez zgody producenta. Ze zmywarki można korzystać dopiero po dokładnym zapoznaniu się z treścią instrukcji obsługi. Należy zezwolić firmie Nordisk Clean Solutions na dostarczenie informacji na temat działania i funkcjonowania zmywarki do naczyń. Maszynę należy zawsze obsługiwać zgodnie z niniejszą instrukcją obsługi. Przeszkolić personel obsługi w zakresie obsługi maszyny i poinformować o uwagach dotyczących bezpieczeństwa. Regularnie powtarzać sesje szkoleniowe, aby zapobiec wypadkom. Dla własnego bezpieczeństwa należy regularnie sprawdzać lokalny wyłącznik różnicowo-prądowy (FI) poprzez naciśnięcie przycisku testowania. Po zakończeniu prac zamknąć zawór odcinający wodę w miejscu pracy. Po zakończeniu prac należy wyłączyć lokalny rozłącznik sieciowy. Kompozyt zastosowany w granulkach został dopuszczony do użytku w kontakcie z żywnością. OSTRZEŻENIE Siadanie lub stawanie na drzwiach jest zabronione. OSTRZEŻENIE Urządzenie wykorzystuje gorącą wodę. Unikać kontaktu ze skórą, ponieważ istnieje ryzyko oparzenia! OSTRZEŻENIE Nie należy otwierać drzwi podczas cyklu zmywania! Niebezpieczeństwo poparzenia. OSTRZEŻENIE W przypadku pozostawienia granulek na podłożu istnieje ryzyko poślizgnięcia. OSTRZEŻENIE Formaldehyd, który jest niebezpieczny w przypadku wdychania, może powstać, jeśli dojdzie do zapłonu oryginalnych granulek z tworzywa sztucznego POM. Nie dotyczy PowerGranules BIO. ELECTRICAL Jeśli przewód zasilający jest uszkodzony, musi zostać wymieniony przez producenta, jego przedstawiciela serwisowego lub podobnie wykwalifikowane osoby w celu uniknięcia zagrożenia. UWAGA Informacje dotyczące postępowania z detergentem i środkiem do płukania oraz ich stosowania zob. w instrukcjach producenta chemikaliów. Aby uzyskać jak najlepsze efekty mycia, należy używać produktów wysokiej jakości. Informacje na temat detergentu i środka do płukania znajdują się również w podręczniku serwisowym. 1.3 Dane techniczne OGÓŁNE Wersja okrągły kosz obrotowy ze stali nierdzewnej Wymiary zewnętrzne 2079 (± 25) x 1025 x 1317 mm wys. x szer. x gł. (otwarta) Ciężar 444 kg (napełniona) 320 kg (pusta) Objętość zbiornika 108 litrów Objętość wsadu 220 litrów (Ø 700 mm × W 570 mm) Ilość wody płuczczącej 4 litry (program ECO) 6 litrów (program krótki/normalny) Osiągnięcie 3600 HUE zgodnie z wytycznymi higienicznymi NSF/ANSI 3 wymaga 6 litrów. Ilość granulek 8 kg Temperatura wody do mycia 65 °C Temperatura wody płuczczącej 85 °C Poziom ciśnienia akustycznego < 70 dB(A) PROGRAMY I POJEMNOŚĆ Programy mycia z granulkami ECO: 2 min 10 s (+ 70 s z opcją EcoExchanger) Krótki: 3 min 10 s (+ 70 s z redukcją pary lub + 80 s z opcją EcoExchanger) Normalny: 5 min 10 s (+ 70 s z redukcją pary lub + 80 s z opcją EcoExchanger) Programy mycia bez granulek ECO: 2 min 10 s (+ 70 s z opcją EcoExchanger) Krótki: 2 min 30 s (+ 70 s z redukcją pary lub + 80 s z opcją EcoExchanger) Normalny: 4 min 30 s (+ 70 s z redukcją pary lub + 80 s z opcją EcoExchanger) \| Tryb maksymalnej / normalnej pojemności na godzinę (normalna pojemność obejmująca załadunek) \| Wersja Standard: 162/126 naczyń w rozmiarze GN 1/1 lub ekwiwalent tej ilości w innych naczyniach \| \| --- \| --- \| \| Pojemność na program \| Wersja FreeFlow: 162/144 naczyń w rozmiarze GN 1/1 lub ekwiwalent tej ilości w innych naczyniach \| \| 6 naczyń w rozmiarze GN 1/1 o głębokości 65 mm lub 3 naczynia w rozmiarze GN 1/1 o głębokości do 200 mm oraz 3 naczynia w rozmiarze GN 1/1 o głębokości do 65 mm lub ekwiwalent tej ilości w innych naczyniach. \| PODŁĄCZENIE PRĄDU \| Napięcie** \| 3~ 400–415 V / 50 Hz lub 60 Hz+ PE \| \| --- \| --- \| \| \| 3 ~ 208 V / 60 Hz + PE \| \| \| 3~ 230 V / 50 Hz lub 60 Hz + PE \| \| \| 3~ 380 V/50 Hz lub 60 Hz +\ PE \| \| \| 3~ 440 V / 60 Hz + PE \| \| \| 3~480 V / 60 Hz + PE \| \| Bezpiecznik (przy mocy 11,5 kW) \| 25 A (400 V / 415 V, 380 V, 440 V, 480 V) \| \| --- \| --- \| \| \| 40 A (230 V) \| \| \| 50 A (208 V) \| \| Bezpiecznik (przy mocy 16,5 kW) \| 32A (400/415 V, 380 V, 440 V) \| \| Częstotliwość \| 50 Hz lub 60 Hz \| \| Maksymalna moc wyjściowa \| 11,5 kW (napełnianie na gorąco) \| \| --- \| --- \| \| \| 16,5 kW (napełnianie na zimno lub na gorąco) \| \| Silnik pompy myjącej \| 2,2 kW \| \| Silnik pompy płuczącej \| 0,11 kW \| \| Grzałka zbiornika myjącego* \| 9 kW przy mocy 11,5 kW \| \| --- \| --- \| \| \| 14 kW przy mocy 16,5 kW \| \| Grzałka zbiornika płuczącego* \| 9 kW przy mocy 11,5 kW \| \| --- \| --- \| \| \| 14 kW przy mocy 16,5 kW \| \| Klasa wodoszczelności obudowy \| IPX5 \| ## PODŁĄCZENIE WODY \| Twardość/podłączenie \| Twardość całkowita: 3–7 °dH, 5–12 °TH, 53–125 PPM \| \|----------------------\|--------------------------------------------------\| \| \| złącze męskie ¾” BSP (DN 20) \| Uwaga: nie należy używać wody odzyskanej w wyniku odwróconej osmozy ani wody całkowicie zmiękczonej. \| Podłączenie A \| Urządzenie o mocy 11,5 kW: 100–600 kPa (1–6 barów), 15 l/min, 55–65°C (doprowadzenie wody gorącej) \| \|----------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| \| Urządzenie o mocy 16,5 kW: 100–600 kPa (1–6 barów), 15 l/min, 5–65°C (doprowadzenie wody gorącej lub zimnej) \| \| Podłączenie F (opcjonalnie) \| 11,5 kW/16,5 kW z redukcją pary: 300–600 kPa (3–6 barów), 15 l/min, 20°C \| \|-----------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\| \| \| Urządzenie o mocy 16,5 kW z EcoExchanger: 100–600 kPa (1–6 barów), 15 l/min, 20°C \| ## WENTYLACJA I ODPŁYW \| Wentylacja z redukcją pary \| 200 m³/h \| \|----------------------------\|----------\| \| Wentylacja bez redukcji pary \| 500 m³/godz. \| \| Wentylacja z EcoExchanger \| 100 m³/h \| \| Ciepło wypromienowane do pomieszczenia z redukcją pary (całkowite/zauważalne/utajone) \| 1,7 kW / 0,8 kW / 0,9 kW \| \| Ciepło wypromienowane do pomieszczenia bez redukcji pary (całkowite/zauważalne/utajone) \| 2,4 kW / 0,8 kW / 1,6 kW \| \| Ciepło emitowane do pomieszczenia za pomocą EcoExchanger \| 1,3 kW / 0,8 kW / 0,5 kW \| \| Rura odprowadzająca \| Rura Ø 32 mm (średnica zewnętrzna) \| \| Odpływ \| Wymagania dotyczące pojemności: 50 l/min \| \|--------\|------------------------------------------\| \| \| Brak pompy odpływowej, drenażu grawitacyjnego \| \| \| Urządzenia nie można umieszczać bezpośrednio nad odpływem. \| DETERGENT I ŚRODEK DO PŁUKANIA \| Detergent i środek do płukania \| Wymagane. Sygnal 230 V AC jest dostępny z oddzielnej skrzynki \| \|-------------------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| \| Maksymalne całkowite obciążenie: 0,5 A \| * Nie pracują równocześnie Szczegółowe dane dostarczonego urządzenia podano na tabliczce znamionowej UWAGA** Granule Smart * jest dostarczane z kablem zasilania o długości 2 metrów, który należy podłączyć do zatwierdzonego urządzenia odłączającego zasilanie zamontowanego na ścianie. Urządzenie odłączające zasilanie nie jest dostarczane ze zmywką. 1.4 Granulki - Granulki są specjalnie zaprojektowane do zmywania w zmywarkach do garnków i patelni z granulkami Nordisk Clean Solutions. - Zapewniają one najlepszy efekt zmywania oraz mają najdłuższy okres użytkowania, a także przedłużają żywotność maszyny. - Mamy dwa różne rodzaje granulek. Granulki PowerGranules Original i PowerGranules BIO, które są bardziej zrównoważonym wyborem, ponieważ są częściowo biodegradowalne. Zbieranie granulek w ramach codziennego czyszczenia - Zgodnie z instrukcjami zawartymi w rozdziale "Mycie codzienne" włożyć do maszyny zasobnik granulek. - Należy wybrać „Program zbierania granulek” (Granule collection program), naciskając przycisk „STOP”, oczekując 6 sekund, a następnie nacisnąć i przytrzymać przycisk Granule i przycisk krótkiego programu, aż na wyświetlaczu pojawi się tekst „Program zbierania granulek” (Granule collection program). - Aby uzyskać nieskazitelnie czysty efekt zmywania, należy sprawdzać zalecany poziom (8 litrów) granulek każdego dnia podczas zbierania granulek. Uzupełnić granulki, jeśli poziom spadnie poniżej oznaczenia poziomu. Patrz obraz 31 Sprawdzić poziom granulek - Nie należy mieszać PowerGranules Original i PowerGranules BIO w w zmywarce. Z technicznego punktu widzenia nie spowoduje to uszkodzenia zmywarki, jednak gospodarka odpadami jest odmienna (patrz poniżej), dlatego zalecamy wymianę całej partii granulek w przypadku przejścia na PowerGranules BIO®. Wymiana zużytych granulek - Należy postępować zgodnie z zalecaną wymianą granulek przedstawioną w GDMemo™ (komunikat pojawia się co 2500 cykli użycia granulek dla PowerGranules Original i co 1600 cykli dla PowerGranules BIO®). Należy uruchomić program zbierania granulek w sposób opisany powyżej i zastąpić je nową partią. - Po wymianie granulek zresetować komunikat naciskając przycisk STOP, odczekać 3 sekundy, a następnie nacisnąć przycisk Granule (Granulki) 5 razy. Po zresetowaniu na wyświetlaczu pojawia się na 2 sekundy komunikat OK. - Zużyte granulki należy utylizować jako odpady inne niż niebezpieczne. Zużyte granulki należy przed utylizacją szczelnie zamknąć w wiaderku z tworzywa sztucznego z pokrywą lub w foliowym worku. Granulki PowerGranules Original można segregować jako odpady z tworzyw sztucznych nadające się do recyklingu lub odpady palne. PowerGranules BIO® powinny być segregowane jako odpady palne lub zgodnie z lokalnymi przepisami. Granulki PowerGranules BIO® ulegają częściowo biodegradacji i dlatego nie mogą być poddawane recyklingowi jako tworzywa sztuczne. 1.5 SIMpel™ – łatwy dostęp do informacji Aby ułatwić operatorowi znalezienie informacji o urządzeniu i sposobie jego użytkowania, na urządzeniu znajduje się kod QR. Naklejka znajduje się pod wyświetlaczem lub z jego boku. 1 Zeskanuj kod QR znajdujący się na naklejce. Patrz obraz 1 Kod QR na naklejce obraz 1 Kod QR na naklejce 2 Podczas skanowania kodu QR otworzy się następujące menu. (Interfejs może się różnić w zależności od urządzenia). Patrz obraz 2 Menu obraz 2 Menu 3 Wybierz język w prawym górnym rogu. Język angielski jest językiem domyślnym. Wyjaśnienie różnych pól: \| 1. WEZWANIE \| Wezwij serwis maszyny \| \|-------------\|-----------------------\| \| 2. WIDEO I DOKUMENTACJA \| Instrukcje obsługi i filmy o akcesoriach/co-dziennym czyszczeniu \| \| 3. OBSZAR TECHNIKA \| Tylko dla techników/partnerów serwisowych \| \| 4. KODY I INFORMACJE \| Lista kodów błędów \| \| 5. INFORMACJE O NOR:DISK \| Link do naszej strony internetowej \| \|--------------------------\|----------------------------------\| \| 6. DANE KONTAKTOWE \| Dane kontaktowe partnera serwisowego \| 2 Obsługa 2.1 Procedura uruchamiania 1 Umieścić kratkę zbiornika na swoim miejscu. Patrz obraz 3 Siatka zbiornika ![obraz 3 Siatka zbiornika](image) 2 Umieścić koło na kosz na swoim miejscu. Obracać, aż koło natrafi na kotki znajdujące się na środku. Patrz obraz 4 Koło kosza ![obraz 4 Koło kosza](image) 3 Wysypać granulki z zasobnika do lewej części zbiornika myjącego. Patrz obraz 5 Wsypywanie granulek 4 Zamknąć zawór spustowy z przodu zmywarki Patrz obraz 6 Zawór odpływu 5 Włączyć główny wylącznik zasilania. Napełnianie wodą 1 Zamknąć drzwi 2 Aby napełnić zbiornik myjacy, wcisnąć przycisk potwierdzenia (1). Napełnić zbiornik wody myjącej? 3 Urządzenie nabierze wody i nagrzaże się do odpowiedniej temperatury. Podczas napełniania na panelu będą nie po kolei migać diody do wyboru programu (3–5) razem z diodami do mycia z granulkami lub bez (6–7). Zostanie wyświetlony następujący komunikat: XX °C XX°C Napełnianie zbiornika myjącego 4 Napełnianie i podgrzewanie trwa około 20 minut (podłączenie ciepłej wody, +55 °C). W przypadku opcjonalnego podłączenia zimnej wody (+10 do 12°C) napełnianie i podgrzewanie trwa około 40 minut. Jeśli po napełnieniu zbiornika myjacego nie zostanie osiągnięta właściwa temperatura, wyświetlony zostanie następujący komunikat: 50°C 60°C Podgrzewanie zbiornika wody myjącej, 65°C 5 Gotowość do użycia po osiągnięciu prawidłowej temperatury w zbiorniku myjącym. Wyświetlony zostanie wybrany wcześniej program; 65°C 70°C Program ECO z granulkami czas mycia: 2:10 UWAGA CZERWONA LAMPKA; oznacza, że urządzenie pracuje. Nie otwierać drzwi! ZIELONA LAMPKA; oznacza, że urządzenie jest gotowe do pracy. Przygotowywanie naczyń 1 Opróżnić przybory i zeskrobać resztki żywności przed zaladownianiem do zmywarki Patrz obraz 7 Zgarnąć resztki żywności - Namaczanie oraz szorowanie nie jest konieczne. - Nie wolno używać mydła do mycia rąk lub podobnych środków myjących (aby uniknąć pienienia, które mogłoby doprowadzić do poważnych problemów). 2 Garnki i patelnie z reszkami wilgotnej, wysokobiałkowej żywności należy splukać wodą przed włożeniem do urządzenia. 2.2 Napelnianie naczyniami do mycia Wszystkie przybory należy wkładać tak, aby były skierowane strong wewnętrzna w stronę rurek rozpylających. Ważne jest, aby wszystkie przedmioty były stabilnie umieszczone podczas mycia. Napelnianie kosza Kosz wysunąć ze zmywarki w połowie (kosz powinien być częściowo oparty na drzwiach). Gdy kosz jest napelniony garnkami i patelniami, wsunąć kosz do maszyny. Kosz zaprojektowano tak, że wyraźnie czuć, gdy kosz jest prawidłowo umieszczony na kole kosza. Sprawdzić, czy po bokach i pod spodem kosza nie wystają żadne naczynia. Kosz musi się swobodnie obracać. Patrz obraz 8 Napelnianie i opróżnianie zmywarki Podnośnik kosza Wbudowany podnośnik kosza ułatwia wyjmowanie kosza na drzwi (zintegrowany stół) w celu załadunku i rozładunku. Patrz obraz 9 Podnośnik kosza Standardowy kosz do zmywarki (26426) Pojemność: 6 naczyń w rozmiarze GN 1/1 65 mm lub 3 naczynia w rozmiarze GN 1/1 do 200 mm + 3 naczynia w rozmiarze GN 1/1 do 65 mm. Wyposażony w haczyki, które pozwalają na załadunek do 12 małych pojemników (1/4, 1/6, 1/9) bezpośrednio do kosza. Patrz obraz 10 Standardowy kosz do zmywarki Do kosza można włożyć 6 naczyń GN 1/3 Możliwe jest załadowanie 12 małych pojemników GN. Do wyboru: GN 1/4, GN 1/6, GN 1/9. Patrz obraz 11 Standardowy kosz do zmywarki Wkładka na blachy (19992) Do umieszczenia w standardowym koszu do zmywarki (26426). Mieści 2 blachy do pieczenia w rozmiarze GN 2/1 lub 6 blach do pieczenia o wymiarach 600 x 400 mm i krawędzi o szerokości do 20 mm oraz 2 tace w rozmiarze GN 1/1, do 16 kratek, do 8 desek do krojenia oraz pokrywek w rozmiarze G N1/1. Patrz obraz 12 Wkładka na blachy z blachami GN 2/1 2.2 Napelnianie naczyńmi do mycia Możliwość załadowania kratek, desek do krojenia, blach do pieczenia, płaskich tac i pokryw w rozmiarze GN 1/1. Patrz obraz 13 Wkładka na blachy Uchwyt na miski i garnki z koszykiem na chochle (13756) Do umieszczenia w standardowym koszu do zmywarki (26426). Pojemność: do 5–6 misek lub garnków. Można myć pojemniki o głębokości od ok. 60 mm do 170 mm. Do siatki wewnątrz uchwytu można wkładać chochle, trzepaczki, szpatulki i podobne przybory kuchenne. Maksymalna wysokość chochli wynosi 500 mm. Ten dodatkowy element wkłada się do standardowego kosza do zmywarki i jest przytrzymywany przez małe kołki znajdujące się na spodzie kosza. Patrz obraz 14 Uchwyt na garnki i miski Elastyczny uchwyt na garnki (13789) Gumowy pasek z dwoma hakami. Gumowy pasek, który można owinąć wokół garnka i zawiesić w koszu. Należy zachować ostrożność podczas mocowania i zdejmowania gumek, ponieważ haczyki mogą spowodować uszkodzenie. Patrz obraz 15 Elastyczny uchwyt na garnki Uchwyt Multiflex na rondle, małe miski, sita (20554) Do umieszczenia w standardowym koszu do zmywarki (26426). Pojemność: do 3–4 rondli lub 4–5 małych misek, durształków itp. Patrz obraz 16 Uchwyt Multiflex Kosz do zmywarki z ażurowym dnem (26140) Taka sama pojemność jak w standardowym koszu do zmywarki (26426). Ażurowe dno uniemożliwia zsuwanie się uchwytów itp. przez spód kosza. Patrz obraz 17 Kosz do zmywarki z ażurowym dnem 2.2 Napelnianie naczyniami do mycia Kosz na garnki (21423) Mieści 2 duże garnki (200 mm) lub 1 duży garnek (400 mm) Należy umieścić w zmywarce zamiast standardowego kosza do zmywarki. Patrz obraz 18 Kosz na garnki Jeśli w koszu na garnki umieszczany jest tylko jeden duży garnek, należy go zabezpieczyć jednym lub dwoma pasami. Zaczeplić gumkę, owinąć ją wokół garnka i zaczeplić o pręt po drugiej stronie. Patrz obraz 19 Kosz na garnki Koszyk siatkowy z pokrywką (21477) Do łyżek wazowych, trzepaczek lub mniejszych lekkich przedmiotów. Do umieszczenia wewnątrz elementu 19992. Patrz obraz 20 Druciany koszyk z pokrywką 2.3 Panel sterowania 1 Przycisk potwierdzenia umożliwia udzielanie odpowiedzi „tak” na wyświetlane pytania. 2 Przycisk Stop umożliwia zerowanie potencjalnych alarmów. Uruchamia również tryb uśpienia. Po 30 sekundach kontrolka wyświetlacza zgaśnie, a urządzenie przejdzie w tryb uśpienia. Czerwona dioda przycisku Stop świeci się w trybie uśpienia, ale wszystkie funkcje w urządzeniu są wyłączone. Wcisnąć dowolny przycisk, aby wybudzić urządzenie. W trybie uśpienia zbiornik myjący i zbiornik płuczący nie są ogrzewane. 3 Uruchamia program ECO 4 Uruchamia program krótki 5 Uruchamia program normalny 6 Zmywanie granulkami 7 Zmywanie bez granulek 2.4 Rozpoczynanie zmywania i obsługa 1 Wciśnąć przycisk potwierdzenia (1) - Jeśli temperatura w zbiorniku myjącym nie osiągnie 65°C w chwili pierwszego uruchomienia, urządzenie będzie dalej ogrzewało wodę po napełnieniu zbiornika. - Zbyt niska temperatura zmywania przyczynia się do powstawania piany i utrudnia higieniczne zmywanie naczyń. - Przeprogramowanie może być przeprowadzone wyłącznie przez upoważniony personel. $62^\circ\text{C}$ (miganie) $59^\circ\text{C}$ Podgrzewanie zbiornika wody myjącej, $65^\circ\text{C}$ 2 Wybrać mycie z granulkami lub bez (6) lub (7). W przypadku lekko zabrudzonych patelni, perforowanych pojemników, przezroczystych pojemników z tworzyw sztucznych lub teflonowych należy wybrać program bez granulek. W przypadku mocno zabrudzonych garnków i patelni należy wybrać intensywny cykl z granulkami, aby doczyścić przybory. 3 Ustawić i aktywować żądany czas zmywania (3), (4) lub (5) ECO 2 min, 10 s (z granulkami) 2 min, 10 s (bez granulek) + 70 sec z opcją EcoExchanger Krótki 3 min, 10 s (z granulkami) 2 min, 30 s (bez granulek) + 70 s z opcjonalną redukcją pary lub + 80 s z opcją EcoExchanger Normalny 5 min, 10 s (z granulkami) 4 min, 30 s (bez granulek) + 70 s z opcjonalną redukcją pary lub + 80 s z opcją EcoExchanger $65^\circ\text{C}$ $85^\circ\text{C}$ Program ECO z granulkami Pozostały czas: 2:10 4 Po zakończeniu programu mycia będzie migać słowo „END” i zaświeci się zielona kontrolka. 65°C 85°C KONIEC Patrz obraz 21 Po zakończeniu programu zaświeci się zielona lampka. obraz 21 Po zakończeniu programu zaświeci się zielona lampka. 5 Po otwarciu drzwiczek wyświetlacz przełącza się z powrotem w tryb czuwania i prezentuje ostatnio zastosowany program. Program ECO z granulkami Czas mycia: 2:10 6 Drzwi muszą być zamknięte, jeśli nie uruchamia się od razu innego programu mycia. Umożliwi to zmniejszenie zużycia energii i ograniczenie parowania ze zbiornika myjącego. Zatrzymywanie pracującej zmywarki - Zmień tryb na zmywanie wodą na około 30 sekund w celu wypłukania wszystkich granulek. Następnie wcisnąć STOP (2). - W nagłych wypadkach: po prostu nacisnąć STOP (2). UWAGA Na naczyniach mogą znajdować się resztki detergentu i należy je ponownie umyć przed wyjęciem z urządzenia. Nigdy nie opróżniać naczyń z awaryjnie zatrzymanej maszyny! (Granulki pozostawione w pompie bez wody zatkają wirnik pompy). OSTRZEŻENIE Nie otwierać drzwi podczas cyklu zmywania! Niebezpieczeństwo poparzenia. Zerowanie zabezpieczenia przed przegrzaniem Zresetować zabezpieczenie przed przegrzaniem, jeśli wystąpią kody błędów 104 oraz 105. 2.4 Rozpoczynanie zmywania i obsługa 1 Opróżnić zbiornik myjący. 2 Wyczyścić czujnik poziomu. 3 Odkręcić czarną nasadkę. 4 Aby wyzerować zabezpieczenie przed przegrzaniem, włożyć niewielki śrubokręt w otwór i wcisnąć przycisk zerowania. Kliknięcie oznacza, że zabezpieczenie zostało wyzerowane. Patrz obraz 22 Dostęp do zabezpieczeń przed przegrzaniem obraz 22 Dostęp do zabezpieczeń przed przegrzaniem 5 Jeżeli w okresie kilku kolejnych godzin ponownie pojawi się kod błędu, należy się skontaktować z serwisem. Kontrola naczyń 1 Sprawdzić garnki i patelnie po każdym programie. 2 Aby upewnić się, że nie pozostały żadne granulki, przed wyjęciem przedmiotów ze zmywarki należy obrócić wszystkie naczynia (pojemniki, patelnie itp.) do góry nogami. 3 Usunąć granulki, które mogły utknąć w rogach, ostrych kątach i innych niedostępnych miejscach. Patrz obraz 23 Upewnić się, że żadne granulki nie przywarły do naczyń obraz 23 Upewnić się, że żadne granulki nie przywarły do naczyń 2.5 Wybór języka Aby zmienić ustawienia językowe: 1 Wciśnąć przycisk STOP, zwolnić go i zaczekać 3 sekundy. 2 Nacisnąć przycisk (4) „Program krótki” pięć razy. 3 Na wyświetlaczu pojawi się: Język < angielski > Wybierz wstecz 4 Aby dokonać wyboru, wciśnij przycisk potwierdzenia. 5 Przewijaj listę, naciskając przyciski programu ECO (3) lub normalnego (5). Język < angielski > OK Anuluj 6 Wybierz język przez wciśnięcie przycisku potwierdzenia (1); OK. 7 Przycisk STOP (2) zamyka tryb programowania. 2.6 Ustawić datę oraz czas Aby zmienić datę i godzinę: 1 Naciśnij przycisk STOP (2), następnie 5 razy przycisk programu krótkiego (4) i 1 raz przycisk programu ECO (3). Zmień datę i godzinę ddmmyy hh:mm 210101 13:00 Wybierz wstecz 2 Nacisnąć przycisk Function (Funkcyjny) (1), aby wybrać i mieć możliwość zmiany daty i godziny. Zmień datę i godzinę ddmmyy hh:mm 210101 13:00 OK Anuluj 3 Ustawić datę i godzinę, używając przycisku programu normalnego (5), aby przejść w prawo. Symbol ^ pokazuje, którą liczbę można zmienić. Przycisk programu krótkiego (4) służy do zmiany na wyższą wartość, a przyciski granulek (6) – do zmiany na niższą wartość. 4 Aby zatwierdzić i zapisać nowe ustawienia, nacisnąć przycisk funkcyjny (1). Przycisk STOP (2) zamyka tryb programowania bez zapisywania. 3 Codzienne czyszczenie 3.1 Jak opuścić drzwi Aby ułatwić czyszczenie maszyny, można opuścić drzwi. Po opuszczeniu drzwi łatwiej jest dotrzeć do wszystkich części wewnątrz maszyny. Wykonaj poniższe czynności: 1 Pociągnąć czerwone pokrętło (A) do góry i przestawić je do tyłu (B), tak by znalazło się w pozycji (C). Patrz obraz 24 Przystawianie ramienia do tyłu Patrz obraz 25 Prawidłowe zabezpieczenie ramienia obraz 24 Przystawianie ramienia do tyłu obraz 25 Prawidłowe zabezpieczenie ramienia 2 Upewnić się, że jest prawidłowo zabezpieczone. Będzie słychać kliknięcie. obraz 26 Powiększenie – prawidłowe zabezpieczenie ramienia 3 Trzymać rękę pod drzwiami, aby utrzymać ciężar drzwi. Powtórzyć tę samą procedurę po drugiej stronie. Patrz obraz 27 Trzymanie ręki pod drzwiami 4 Gdy oba ramiona będą zabezpieczone, można zwolnić i opuścić drzwi. Patrz obraz 28 Opuszczone drzwi 5 Po zakończeniu codziennego czyszczenia należy ponownie umieścić drzwi na swoim miejscu. Podnieść drzwi do górnej pozycji. Wykonać tę samą procedurę, ale w przeciwnym kierunku. Zwolnić pokrętło (A), pociągając je w dół (B) i zabezpieczyć (C), aż będzie słychać kliknięcie. Ramiona muszą być odpowiednio zabezpieczone po obu stronach. Patrz obraz 29 Ta sama procedura — w przeciwnym kierunku 6 Pokrywa jest teraz z powrotem na swoim miejscu, a maszyna jest gotowa do użycia. 3.2 Zbieranie i czyszczenie granulek 1 Używanie zasobnika do granulek 2 Umieść zasobnik na granulki na kole na kosz. Należy go umieścić jak najbliżej drzwi, co oznacza, że zasobnik na granulki będzie przechylal się lekko do tyłu maszyny. Patrz obraz 30 Zasobnik granulek w zmywarce obraz 30 Zasobnik granulek w zmywarce 3 Program zbierania granulek: Najpierw wcisnąć przycisk STOP (2). Nacisnąć jednocześnie przyciski programu krótkiego (4) oraz granulek (6) i przytrzymać przez 6 sekund. 65°C 70°C Program zbierania granulek Czas mycia: 7:00 UWAGA W przypadku opcji EcoExchanger program zbierania granulatu trwa 8.20. UWAGA Podczas programu zbierania nie będzie dozowany detergent, a zbiorniki myjący i płuczący nie będą ogrzewane. 4 Po zakończeniu programu zbierania granulek wyświetlony zostanie komunikat: - 501 programów i więcej: „Sprawdzić poziom granulek”. - Programy od 500 do 1: „Zamówić granulki”. - Od programu 0 i niższego: „Zmień teraz granulki! Patrz instrukcja na pojemniku”. 5 Wyjąć napełniony zasobnik granulek ze zmywarki i dokładnie wypłukać granulki. Usunąć wszystkie pozostałości żywności. 6 Upewnić się, że poziom granulek sięga poziomego oznaczenia w zasobniku Patrz obraz 31 Sprawdzić poziom granulek obraz 31 Sprawdzić poziom granulek UWAGA Nie zostanie zebranych 100% granulek. 1–2 decylitr może pozostać w zbiorniku. UWAGA Zbyt wiele lub zbyt mało granulek wpływa na rezultaty zmywania. Zbyt wiele granulek może również zablokować dysze rozpylające. UWAGA Podczas czyszczenia granulek nie należy używać środków dezynfekujących ani innych środków czyszczących. Pozostałości tych produktów spienią się w maszynie, w wyniku czego rezultaty zmywania będą słabe. 3.3 Czyszczenie wnętrza urządzenia 1 Nacisnąć przycisk STOP (2) i otworzyć zawór spustowy, aby opróżnić zbiornik myjący. Patrz obraz 32 Otworzyć zawór odpływu obraz 32 Otworzyć zawór odpływu 2 Wyłączyć główny włącznik zasilania. 3 Wyjmij koło na kosz na zewnątrz. Patrz obraz 33 Koło kosza obraz 33 Koło kosza 4 Podnieś siatkę zbiornika, trzymając ją za uchwyty. Patrz obraz 34 Siatka zbiornika obraz 34 Siatka zbiornika 5 Wyczyścić i oplukać elementy wodą 6 Oplukać wnętrze zbiornika czystą wodą. 7 Wyczyść i oplucz przegrodę granulek (A) wodą Patrz obraz 35 Przegroda granulek 8 Upewnić się, że uszczelka (B) przegrody granulek nie jest uszkodzona. Patrz obraz 35 Przegroda granulek 9 Oczyścić i przeplukać wodą dolne sito (C). Sprawdzić, czy na sicie nie ma pozostałości żywności. Patrz obraz 36 Dolne sito, czujnik poziomu oraz wałki 10 Wytrzeć czujnik poziomu (D) czystą ściereczką. Patrz obraz 36 Dolne sito, czujnik poziomu oraz wałki 11 Upewnić się, że wałki (E) podtrzymujące koło kosza swobodnie się obracają. Patrz obraz 36 Dolne sito, czujnik poziomu oraz wałki 12 Sprawdzić działanie kranu odpływu przelewowego. W razie potrzeby wyczyścić. Patrz obraz 37 Kran przelewowy obraz 37 Kran przelewowy 13 Wyptłucz dolną komorę drzwi (drzwi całkowicie otwarte) i wytrzyj górną komorę drzwi ścieżeczką. Patrz obraz 38 Wyczyścić spód obraz 38 Wyczyścić spód 14 Wytrzyj wewnętrzną stronę dolnych drzwi i uszczelkę wilgotną szmatką. Patrz obraz 39 Dolne drzwi obraz 39 Dolne drzwi 15 Za pomocą wilgotnej szmatki wytrzeć ramkę drzwi Patrz obraz 40 Ramka drzwi do wyczyszczenia. obraz 40 Ramka drzwi do wyczyszczenia. 16 Jeśli ta opcja jest dostępna, oczyść lub przepłucz EcoExchanger wewnątrz kabiny. (Skrzynka na górze dachu zostanie wyczyszczona przez serwisanta podczas serwisowania urządzenia – co 10 000 cykli). W przypadku wezwania do przeglądu okresowego (komunikat na wyświetlaczu), wnętrze wymiennika ciepła zostanie oczyszczone przez serwisanta. Patrz obraz 41 EcoExchanger widoczny wewnątrz kabiny urządzenia. obraz 41 EcoExchanger widoczny wewnątrz kabiny urządzenia. 17 Użyć kodu QR, aby obejrzeć instrukcje dotyczące codziennego czyszczenia w serwisie YouTube. Patrz obraz 42 Kod QR UWAGA Nie należy myć obudowy urządzenia wodą pod wysokim ciśnieniem. Ponowny montaż wyczyszczonych elementów - Jeśli dolne sito zostało odkręcone, ponownie je założyć. - Ponownie założyć siatkę zbiornika. - Ponownie założyć koło kosza. UWAGA Przez noc oraz w trakcie dłuższych przestojów - Po zakończeniu czyszczenia należy upewnić się, że zbiornik myjący jest pusty. - Przy dłuższych przestojach wodę pozostającą na dnie zbiornika należy usunąć gąbką lub podobnym materiałem absorpcyjnym. - Po dłuższym przestoju należy sprawdzić działanie maszyny zgodnie z instrukcją obsługi, jeżeli to możliwe z pomocą serwisanta. 3.4 Przez noc oraz w trakcie dłuższych przestojów • Po zakończeniu czyszczenia należy upewnić się, że zbiornik myjący jest pusty. • Drzwi należy zostawić otwarte, aby umożliwić obieg powietrza w urządzeniu. • Granulki należy przechowywać w zasobniku granulatu umieszczonym w zmywarce. • Przy dłuższych przestojach wodę pozostającą na dnie zbiornika należy usunąć gąbką lub podobnym materiałem chłonnym. • Po dłuższym przestoju należy sprawdzić działanie maszyny zgodnie z instrukcją obsługi, jeżeli to możliwe z pomocą serwisanta. 3.5 GD Memo™ GD Memo to zintegrowana funkcja informowania użytkownika o wymaganej konserwacji zmywarki. Dzięki GD Memo możliwe jest zapewnienie optymalnych wyników zmywania, uniknięcie awarii w godzinach szczytu i utrzymanie najniższych możliwych kosztów operacyjnych. Ta funkcja jest zintegrowana z panelem sterowania i informuje użytkownika w następujący sposób: 1. Czas na wymianę wody do mycia – aby zapewnić dobry rezultat zmywania. Przycisk „Washing without Granules” [7] („Zmywanie bez granulek”) migra, a na wyświetlaczu pojawia się komunikat „Change water” („Zmień wodę”). Informacja ta zniknie automatycznie po wymianie wody lub może zostać zresetowana przez naciśnięcie przycisku Stop [2], zwolnienie go, odczekanie 3 sekund, a następnie naciśnięcie przycisku [7] pięć razy. W ciągu 2 sekund po zresetowaniu na wyświetlaczu pojawia się komunikat OK. To przypomnienie pojawia się po 30 cyklach zmywania w ustawieniach predefiniowanych. Liczba cykli zmywania może być różna i wynosić od 15 do 40 cykli zmywania. 2. Czas na wymianę granulek – w celu utrzymania mocy zmywania w maszynie. Przycisk „Washing with Granules” [6] („Zmywanie z granulkami”) migra, a na wyświetlaczu pojawia się komunikat „Change Granules Now! See instruction on container” („Wymień granulki teraz! Patrz instrukcja na pojemniku”). Po wymianie granulek zresetować komunikat, naciskając przycisk STOP [2], odczekać 3 sekundy, a następnie nacisnąć przycisk Granule. (Granulki) [6] 5 razy. W ciągu 2 sekund po zresetowaniu na wyświetlaczu pojawia się komunikat OK. Przypomnienie o wymianie granulek pojawia się po każdych 2500 cyklach zmywania dla Power Granules Original i po każdych 1600 cyklach dla PowerGranules BIO. Procedura resetowania alarmu została również zapisana na zasobniku granulek, aby umożliwić łatwy dostęp do instrukcji. 3. Czas na okresowy serwis – aby uniknąć kosztownych napraw i niepotrzebnych awarii. Przycisk STOP [2] migła, a na wyświetlaczu pojawi się komunikat. W zależności od wymaganego serwisu będzie to: „Time for service 1” („Czas na serwis 1”), „Time for service 2” („Czas na serwis 2”) lub „Time for service 3” („Czas na serwis 3”). Sekwencja wywołań serwisu: 1, 2, 1, 3, 1, 2, 1, 3... Numer telefonu do firmy serwisowej lub Nor:disk jest wyświetlany poniżej komunikatu serwisowego. Przypomnienie może zresetować autoryzowany serwisant po wykonaniu usługi. W ciągu 2 sekund po zresetowaniu na wyświetlaczu pojawia się komunikat OK. Komunikat serwisowy pojawia się co 10 000 programów lub raz na 20 miesięcy, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej. Priorytet alarmu • „wymienić wodę” zawsze ma pierwszeństwo • Po wymianie wody i wyzerowaniu komunikatu wyświetlany jest następny komunikat. • Komunikaty „niezwłocznie wymienić granulki” oraz „należy serwisować” są wyświetlane naprzemiennie. • Przypomnienia migają, dopóki nie zostaną wyzerowane. 4 Dokumentacja HACCP dotycząca higieny oraz pracy zmywarki 4.1 Ogólne Nordisk Clean Solutions Documentation Tool, GDTdirect™, to zintegrowana funkcja do dokumentowania parametrów roboczych zmywarki do naczyń i najważniejszych punktów kontroli higieny (HACCP). Widoczne są następujące informacje: • Dane eksploatacyjne dotyczące ostatnich 200 uruchomionych programów mycia są wyświetlane bezpośrednio w okienku panelu sterowania. • Za pośrednictwem portu USB można pobrać dane eksploatacyjne dotyczące ostatnich 200 zrealizowanych programów zmywania. W wyeksportowanym raporcie zawarte zostają także daty ostatniej interwencji serwisowej oraz ostatniej zmiany granulek (daty wyzerowania alarmu). • Zużycie wody i energii elektrycznej od momentu uruchomienia maszyny. 4.2 Odczytywanie danych przez panel sterowania 1. Wciśnąć przycisk STOP (2), zwolnić go i zaczekać 3 sekundy. 2. Nacisnąć przycisk programu krótkiego (4) pięć razy. 3. Naciskać przycisk programu ECO (3) lub przycisk programu normalnego (5) do momentu, gdy na wyświetlaczu pojawi się napis „read operating data” (odczytaj dane eksploatacyjne). Potwierdzić swój wybór, naciskając przycisk potwierdzenia (1). 4. Na wyświetlaczu pojawią się dane robocze ostatniego uruchamianego programu; 200121 15:19 SG 65/85 OK Informacje są wyświetlane w następujący sposób: - Data; 200121 2020, 21 stycznia - Godzina; 15.19 – 15:19 - Typ programu; E, S, N odpowiadają programom Eco, krótkiemu i normalnemu - Zmywanie granulkami; oznaczone literą „G”. W przeciwnym razie pole będzie puste - 65; oznacza średnią temperaturę w zbiorniku myjącym podczas zmywania. - 85; oznacza minimalną temperaturę w zbiorniku płuczącym podczas płukania. - OK; oznacza płukanie objętością wody, czyli pełną objętością (programy, które są do tego celu ustawione, to Krótki i Normalny). „NA” (nie dotyczy) wyświetla się, jeśli płukanie ma być wykonane na czas, ale nie całą objętością wody (programy, które są do tego celu ustawione, to ECO i wszystkie tryby COMBI/PLUS). UWAGA Jeśli program zmywania został anulowany na skutek błędu roboczego lub błędu technicznego, wskazanie temperatury nie zostanie uwzględnione, a w jego miejscu pojawi się słowo „error” oraz kod błędu. 200121 15:19 SG Error 103 5. Aby wyświetlić informacje o wcześniej uruchomionym programie, przewijać listę do tyłu i do przodu za pomocą przycisku programu ECO (3) lub przycisku programu normalnego (5). 6 Aby zakończyć przeglądanie i zamknąć listę, należy wciśnąć przycisk potwierdzenia (1). 7 Wcisnąć przycisk STOP (2), aby wrócić do trybu roboczego. 4.3 Wartości zużycia energii elektrycznej i wody 1. Powtórzyć kroki 1–3 z poprzedniej strony, aby wejść do menu użytkownika, ale w kroku 3 wybrać "Accumulated power and water" (Zużycie energii elektrycznej i wody). 2. Wyświetlane są skumulowane wartości obliczane na podstawie danych operacyjnych. Margines błędu wynosi około 10%. 3. Wartości są przedstawione np. w następujący sposób: Łącznie kWh: 125 Łącznie litrów: 256 UWAGA: jeżeli płytka sterująca maszyny została wymieniona, licznik zostaje zresetowany. 4.4 Pobieranie danych roboczych\ przez port USB 1 Nacisnąć STOP. 2 Włożyć pamięć USB do portu. Port USB znajduje się po prawej stronie urządzenia. Patrz obraz 43 Port USB obraz 43 Port USB 3 Przytrzymać przycisk ECO i\ przycisk normalnego programu przez 2 sekundy. 4 Po 10 sekundach przycisk funkcji\ zaświeci się na zielono. 5 Kiedy zielone podświetlenie\ zgaśnie, należy wyjąć pamięć USB. 6 Po każdym użyciu należy zamknąć pokrywę ochronną, dociskając ją mocno! 4.5 Opcjonalny EcoExchanger® EcoExchanger to jednostka odzysku ciepła i redukcji pary w jednym. Urządzenie kondensuje parę i jednocześnie podnosi temperaturę wody doprowadzonej (zimnej) do zbiornika płuczącego. 1. Wcisnąć przycisk STOP (2), zwolnić go i zaczekać 3 sekundy. 2. Nacisnąć przycisk programu krótkiego (4) pięć razy. 3. Użyć przycisku programu ECO (3) lub przycisku programu normalnego (5), aż na wyświetlaczu pojawi się komunikat „Steam reduction equipment” (Urządzenie do redukcji pary). Potwierdzić swój wybór, naciskając przycisk potwierdzenia (1). Tutaj można przewijać i wybierać redukcję pary ON (wł.) lub OFF (wył.). Przy dostawie ustawienie będzie zawsze włączone ON, jeśli EcoExchanger został zamówiony jako opcja fabryczna. Instrukcje dotyczące czyszczenia EcoExchanger znajdują się w rozdziale 3.2., „Czyszczenie wnętrza urządzenia”, s. 16. 5 Rozwiązywanie problemów i alarmy 5.1 Powiadomienia dotyczące użytkownika - Powiadomienia dotyczące użytkownika to kody 109, 116, 118, 120 i 132. Pojawiają się one z komunikatem na wyświetlaczu. Poniższa tabela zawiera więcej szczegółów na temat powiadomień dotyczących użytkownika. - Po wyświetleniu alarmu program jest zawsze przerywany. - Po sprawdzeniu i usunięciu problemu, alarm może zostać zresetowany przez naciśnięcie przycisku STOP. \| Kod błędu \| Znaczenie \| Przyczyna \| Rozwiązanie \| \|-----------\|----------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| 109 \| Wyłącznik drzwi \| Drzwi zostały przypadkowo otwarte podczas pracy. \| Zamknąć drzwi i wyzerować alarm przez wciśnięcie przycisku STOP. \| \| 116 \| Niski poziom wody, problem z pianą. \| W zmywarce powstaje pianą. \| Unikać używania detergentu przeznaczonego do mycia rąk. Wymienić wodę do mycia. Skontaktować się z dostawcą detergentu, jeśli problemy z tworzeniem się piany nadal występują. Wyzerować alarm przez wciśnięcie przycisku STOP. \| \| 118 \| Zawór odpływu nie został zamknięty \| Zawór odpływu został otwarty w trakcie aktywnego procesu zmywarki. \| Zamknąć zawór odpływu i wyzerować alarm przez wciśnięcie przycisku STOP. \| \| Kod błędu \| Znaczenie \| Przyczyna \| Rozwiązanie \| \|-----------\|----------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| 120 \| Napęd kosza zablokowany. \| Coś blokuje obroty kosza. \| Sprawdzić, czy nic nie utknęło między koszem a kołem kosza. Wyzerować alarm przez wciśnięcie przycisku STOP. \| \| 132 \| Wyczyścić czujnik poziomu \| Czujnik poziomu jest prawdopodobnie brudny lub woda nie jest wymieniana po dłuższym okresie wylączenia. \| Obniżyć poziom i wyczyścić czujnik poziomu w zbiorniku do mycia. Napełnić zbiornik. Jeśli czujnik został już wyczyszczony, wyzerować błąd i przełączyć urządzenie w tryb ogrzewania, aby kontynuować ogrzewanie. \| ## 5.2 Kody błędów Poniższa tabela zawiera opisy poszczególnych kodów błędów. \| Kod błędu \| Znaczenie \| Przyczyna \| Rozwiązanie \| \|-----------\|---------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| 001 \| \| Program przerwany przez operatora. \| Ten kod błędu jest wyświetlany tylko przy wczytywaniu danych roboczych. \| \| 103 \| Zadziałało zabezpieczenie silnika pompy płuczącej. \| Silnik przeciążony, program przerwany. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 104 \| Zabezpieczenie przed przegrzaniem zbiornika płuczącego uruchomione, program przerwany. \| Przegrzanie ogrzewacza zbiornika płuczącego. \| Wyczyścić czujnik poziomu. Zresetować zabezpieczenia przed przegrzaniem. Jeśli w okresie kilku kolejnych godzin ponownie pojawi się kod błędu, należy się skontaktować z serwisem. \| \| 105 \| Zabezpieczenie przed przegrzaniem zbiornika myjącego uruchomione, program przerwany. \| Przegrzanie ogrzewacza zbiornika myjącego. \| Wyczyścić czujnik poziomu. Zresetować zabezpieczenia przed przegrzaniem. Jeśli w okresie kilku kolejnych godzin ponownie pojawi się kod błędu, należy się skontaktować z serwisem. \| \| 107 \| Nie osiągnięto temperatury w zbiorniku myjącym. \| Nie osiągnięto temperatury w zbiorniku myjącym, program przerwano. \| Wyzerować alarm przez wcisnięcie przycisku STOP. Jeśli alarm powtarza się, skontaktować się z serwisantem. \| \| Kod błędu \| Znaczenie \| Przyczyna \| Rozwiązanie \| \|-----------\|------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| 108 \| Nie osiągnięto temperatury w zbiorniku płuczącym.\| Nie osiągnięto temperatury\ w zbiorniku płuczącym, bieżący proces przerwany.\| Wyzerować alarm przez wcisnięcie przycisku STOP. Jeśli alarm powtarza się, skontaktować się z serwisantem. \| \| 110 \| Czujnik temperatury zbiornika\ płuczącego nie działa.\| Czujnik temperatury w zbiorniku\ płuczącym zepsuty. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 111 \| Czujnik temperatury zbiornika myjącego nie działa.\| Czujnik temperatury w zbiorniku myjącym jest uszkodzony. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 112 \| Zbyt niski poziom wody w zbiorniku\ płuczącym.\| Poziom wody w zbiorniku płuczącym niewystarczający. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 113 \| Zbyt niski poziom wody w zbiorniku myjącym.\| Poziom wody w zbiorniku myjącym niewystarczający. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 114 \| Długi czas napełniania zbiornika myjącego.\| Przekroczenie limitu czasu\ napełniania zbiornika myjącego. \| Sprawdzić dopływ wody do urządzenia, a także pompę płuczącą. Oczyścić dysze płuczczące. Wyzerować alarm przez wcisnięcie przycisku STOP. Jeśli alarm powtarza się, skontaktować się z serwisantem. \| \| Kod błędu \| Znaczenie \| Przyczyna \| Rozwiązanie \| \|-----------\|------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| 115 \| Zbyt długi czas napełniania zbiornika płuczącego \| Przekroczenie limitu czasu\ napełniania zbiornika płuczącego. \| Sprawdzić dopływ wody do urządzenia, a także zawór elektromagnetyczny do napełniania zbiornika płuczącego. Wyzerować alarm przez wcisnięcie przycisku STOP. Jeśli alarm powtarza się, skontaktować się z serwisantem. \| \| 117 \| Długi czas płukania. \| Zbyt długi czas płukania. Nie osiągnięto na czas właściwej ilości wody. \| Oczyścić dysze płuczące. Wyzerować alarm przez wcisnięcie przycisku STOP. Jeśli alarm powtarza się, skontaktować się z serwisantem. \| \| 119 \| Zabezpieczenie silnika, pompa myjąca zadziałała \| Silnik przeciążony, program\ przerwany. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 130 \| Płytka wej./wyj. nie została\ przetestowana podczas produkcji. \| Płytka drukowana wej./ wyj.\ nie została przetestowana podczas produkcji. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 133 \| Krótki czas płukania. \| Woda płucząca została wypompowana zbyt szybko, przez co naczynia nie zostały wystarczająco splukane i ogrzane. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| Kod błędu \| Znaczenie \| Przyczyna \| Rozwiązanie \| \|-----------\|---------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| 134 \| Wystąpił błąd uruchomienia czujnika temperatury./ Czujnik temperatury zbiornika myjącego lub płuczącego nie działa. \| Nieprawidłowy sygnał poziomu z jednego z czujników poziomu znajdujących się w zbiorniku płuczącym. \| Wyłączyć urządzenie! Ciągła praca może spowodować uszkodzenie innych komponentów. Skontaktować się z serwisem. \| \| 143 \| Błąd ID. \| Błąd elektryczny, wartości poza zasięgiem. \| Skontaktować się z serwisem. \| \| 144 \| Niewłaściwe napięcie do płytki\ wej./wyj. \| Niewłaściwe napięcie do płytki\ wej./wyj. \| Ciągła praca może spowodować uszkodzenie urządzenia. Skontaktować się z serwisem. \| 6 Notatki	a5999ddf-cc14-49a4-9bc6-73644fc6c7d6	finepdfs	1.158203	CC-MAIN-2024-42	https://www.nordiskclean.com/media/kfdfjnh4/pl_user-manual_smart_08_2024.pdf	2024-10-10T03:34:26+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253660.66/warc/CC-MAIN-20241010032709-20241010062709-00388.warc.gz	802,930,540	0.999893	0.999955	0.999955	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn"...	pol_Latn	{}	true	[ 252, 1325, 2424, 3180, 4756, 5559, 6617, 8113, 9776, 10706, 13159, 13244, 13578, 14128, 14326, 14649, 14864, 15706, 16497, 17310, 18181, 18899, 19626, 20257, 20918, 22301, 23556, 24548, 25076, 25869, 26373, 26762, 27244, 28259, 28975, 29407, 30...	4	0
…………………………………, dnia……............................. Zespół Opieki Zdrowotnej w Knurowie ul. Niepodległości 8, 44-190 Knurów ANKIETA ŚWIADCZENIOBIORCY W PROFILAKTYCE GRUŹLICY (wypełnia pielęgniarka POZ) Uwaga! Niniejsza ankieta jest poufna i służy do wstępnej oceny stanu zagrożenia gruźlicą płuc oraz skierowania do dalszej diagnostyki i leczenia w poradni specjalistycznej. Proszę odpowiedź na każde pytanie. Właściwe odpowiedzi na pytania zawarte w ankiecie należy zaznaczyć w odpowiednich polach znakiem „X". Dane Świadczeniobiorcy: Nazwisko: ………………………………………………………………………………………………………………………….…. Imię: ………………………………………………………………………………………………………………………….…. Płeć: K-kobieta M-mężczyzna Wiek: ………………………………………………………………………………………………………………………….…. PESEL: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Tel. Kontaktowy: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Miejscowość: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Kod pocztowy: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Poczta: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Ulica: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Nr lokalu: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Nr mieszkania: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. Wykonywany zawód: ……………………………………………………………………………………………………………….……………. I KRYTERIA WYKLUCZAJĄCE Z REALIZACJI ŚWIADCZENIA (odpowiedź TAK nie pozwala na wykonanie badania ankietowego) 1. Czy miał/-a Pan/-ni w przeszłości rozpoznaną gruźlicę? o TAK o NIE 2. Czy w okresie ostatnich 24 miesięcy pielęgniarka POZ wykonywała u Pana/-ni badania ankietowe świadczeniobiorcy w profilaktyce gruźlicy? o TAK o NIE ……………………………………………………………………… Data i Podpis świadczeniobiorcy II CZĘŚĆ WŁAŚCIWA ANKIETY 1. Czy był/-a Pan/-ni w przeszłości poddawana badaniu ankietowemu świadczeniobiorcy w profilaktyce gruźlicy przez pielęgniarkę POZ? o TAK o NIE Jeśli TAK, to ile lat temu ostatni raz? ……………….. Czy w efekcie badania skierowano Pana/-nią do dalszej oceny stanu zdrowia przez lekarza POZ, do którego Pan/-ni jest zadeklarowana/-y? o TAK o NIE 2. Jakie są Pana/-ni warunki mieszkaniowe? a) mieszkanie ciemne, chłodne, wilgotne, przeludnione (więcej niż 4 osoby na 1 pokój) o TAK o NIE b) jestem osobą bezdomną o TAK o NIE c) jestem pensjonariuszem Domu Opieki Społecznej o TAK o NIE 3. Czy mieszkający z Panem/-nią bądź przebywający w Pana/-ni otoczeniu chorowali na gruźlicę? o TAK o NIE 4. Czy jest Pan/-ni osobą narażoną na kontakt z azbestem, sadzą, smołą, spalinami i surowcami gumowymi? o TAK o NIE 5. Czy jest Pan/-ni osobą leczącą się z powodu cukrzycy? o TAK o NIE 6. Czy jest Pan/-ni osobą leczącą się z powodu przewlekłej niewydolności nerek? o TAK o NIE 7. Czy określiłby Pan/-ni swój stan odżywiania jako niedożywienie? o TAK o NIE 8. Czy leczy się Pan/-ni z powodu chorób krwi? o TAK o NIE 9. Czy pali Pan/-ni papierosy? o TAK o NIE 10. Czy nadużywa Pan/-ni alkoholu? o TAK o NIE 11. Czy jest Pan/-ni uzależniony/-na od narkotyków? o TAK o NIE 12. Czy w ostatnim czasie wystąpiły u Pana/-ni następujące dolegliwości? a) przewlekły kaszel (utrzymujący się ponad 3 tygodnie) o TAK o NIE b) krwioplucie, duszność, osłabienie, stanu podgorączkowe, ból w klatce piersiowej, nocne poty, kaszel o TAK o NIE c) nawracające zakażenie układu oddechowego o TAK o NIE d) Nastąpiła utrata wagi ciała (więcej niż 6 kg w ciągu miesiąca) o TAK o NIE 13. Czy przyjmuje Pan/-ni leki osłabiające odporność, np.: leki immunosupresyjne, sterydy? o TAK o NIE ZGODA ŚWIADCZENIOBIORCY NA PRZETWARZANIE DANYCH: Wyrażam zgodę na gromadzenie i przetwarzanie przez Narodowy Fundusz Zdrowia z siedzibą w Warszawie przekazanych przeze mnie danych dla potrzeb realizacji świadczeń profilaktyki gruźlicy. ……………………………………………………………………… Data i Podpis świadczeniobiorcy LEGENDA: * Za każdą odpowiedź „TAK" w pytaniach: 2c, 4, 6, 8, 9, 10, 11, 12d, 13 części właściwej ankiety – 1 pkt, * Za każdą odpowiedź „TAK" w pytaniach: 2a, 2b, 3, 7, 12a, 12b, 12c części właściwej ankiety – 2 pkt-y * Liczba punktów uzyskanych przez Świadczeniobiorcę: …………………………………………….. Skala punktowa: Poziom ryzyka zachorowania na gruźlicę w skali punktowej: * 24 – 10 podwyższone * 9 – 1 umiarkowane Wynik oceny na podstawie ankiety: U pacjenta stwierdzono podwyższone ryzyko zachorowania na gruźlicę (uzyskał więcej niż 9 pkt) i został skierowany celem dalszej oceny stanu zdrowia do lekarza POZ, na którego liście świadczeniobiorców się znajduje. Adres Poradni: ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. o TAK o NIE …………………………………………………………………………………… Data, pieczątka i podpis pielęgniarki POZ	<urn:uuid:7a6a734d-8151-4787-b229-c4acbbd77ef4>	finepdfs	1.740234	CC-MAIN-2022-49	https://zozknurow.pl/mt-content/uploads/2022/07/ankieta-swiadczeniobiorcy-w-profilaktyce-gruzlicy.pdf	2022-11-28T22:21:50+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710662.60/warc/CC-MAIN-20221128203656-20221128233656-00222.warc.gz	1,171,708,854	0.988238	0.999883	0.999883	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2101, 3454, 4691 ]	1	1
UMOWA O WSPÓŁPRACY 2017/2018/MOSiR zawarta w Kędzierzynie-Koźlu w dniu 17.12.2018 r. pomiędzy: Gminą Kędzierzyn-Koźle - Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w Kędzierzynie-Koźlu, Al. Jana Pawła II 29, 47-220 Kędzierzyn-Koźle posiadającym numery REGON 532437162, NIP 7491954792, reprezentowanym przez Dyrektora – Zenonę Kuś, działającą na podstawie pełnomocnictwa nr Or.0052.7.1.2018 Prezydenta Miasta Kędzierzyn-Koźle z dnia 02.01.2018 r., zwanym dalej „MOSiR” a SWIMSTONE SP. Z O.O. z siedzibą we Wrocławiu (53-608), ul. Robotnicza 50 lok. 1, wpisaną do Rejestru Przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000505338, NIP: 8992752663, kapitał zakładowy: 40.000,00 PLN, reprezentowaną przez: Andrzeja Olesińskiego – Prezesa Zarządu uprawnionego do samodzielnej reprezentacji Spółki, zwaną dalej „Swimstone” zwanymi dalej razem „Stronami” lub oddzielnie „Stroną”. o następującej treści: 1. Przedmiot umowy 1.1. Przedmiotem umowy jest wypożyczenie i montaż przez Swimstone dla MOSiR kompletnego zestawu Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY, którego charakterystykę wraz z ilością części składających się na zestaw oraz ich stanem technicznym na dzień przyjęcia przez MOSiR określa Załącznik nr 1 do niniejszej umowy. 1.2. Wypożyczenie zestawu, o którym mowa w pkt. powyżej, będzie miało miejsce w okresie 27.01.2019 r. do 03.02.2019 r., przy czym okres udostępnienia zestawu dla Klientów MOSiR Strony ustalają na 28.01.2019 r. do 03.02.2019 r. 1.3. Swimstone zobowiązuje się należycie zabezpieczyć i dostarczyć transportem własnym kompletny zestaw składający się ze wszystkich elementów wchodzących w skład Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY wraz z linami mocującymi, zakładkami łączącymi oraz wszelkimi innymi akcesoriami do montażu w obiekcie MOSiR. Jako adres dostawy przyjmuje się: al. Jana Pawła II 31, 47-220 Kędzierzyn-Koźle 1.4. Swimstone oświadcza, iż dostarczone elementy posiadają certyfikaty bezpieczeństwa i mogą być bez zastrzeżeń stosowane w obiektach publicznych, przy zachowaniu odległości od krawędzi niecki oraz głębokości minimalnych przewidzianych dla poszczególnych elementów. Instrukcje w tym zakresie stanowią Załącznik nr 2 do niniejszej umowy i Swimstone zobowiązuje się je dostarczyć najpóźniej w chwili dostawy. 1.5. Swimstone zobowiązuje się do natychmiastowego powiadomiania MOSiR o niemożliwości wykonywania umowy z jakiegokolwiek powodu. 2. Termin realizacji oraz odbiór 2.1. Jako ostateczny termin dostawy zestawu Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY przyjmuje się dzień 27.01.2019 r. do godziny 23:00. Doręczenie nastąpi do siedziby MOSiR w Kędzierzynie-Koźlu przy al Jana Pawła II 31. 2.2. MOSiR zobowiązuje się do sprawdzenia stanu przesyłki w obecności doręczyciela i w razie stwierdzenia ew. szkód transportowych sporządzenia protokołu z usterkami i niezwłoczne zgłoszenie go do Swimstone Sp. z o.o. 2.3. Swimstone zobowiązuje się do usunięcia nieprawidłowości w terminie 2 dni od daty sporządzenia protokołu. 2.4. Po usunięciu nieprawidłowości i doręczeniu zestawu Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY wolnego od wad, o których mowa w punkcie 2.2 sporządzony zostanie protokół odbioru przedmiotu umowy bez zastrzeżeń. Równoważne ze sporządzeniem protokołu odbioru bez zastrzeżeń jest umieszczenie na istniejącym protokole adnotacji MOSiR o braku dalszych zastrzeżeń do wykonania przedmiotu umowy. 2.5. Odbiór zestawu Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY z MOSiR nastąpi dnia 03.02.2019 r. w godz. 21:00-24.00 2.6. MOSiR zobowiązuje się do należytego spakowania i zabezpieczenia sprzętu Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY do transportu, w taki sam sposób jak sprzęt był zabezpieczony podczas dostawy do siedziby MOSiR. W razie stwierdzenia przez wykonawcę niezgodności związanej z ilością otrzymanego sprzętu, w przeciągu 3 dni od dnia otrzymania sprzętu Swimstone zawiadomi mailowo MOSiR o stwierdzonych niedoborach. MOSiR zobowiązuje się do zachowania należytej staranności w wyjaśnieniu zaistniałych niezgodności. 3. Montaż oraz używanie przedmiotu umowy 3.1. MOSiR zobowiązuje się opracować regulamin korzystania z toru na użytku własny, a także przejmuje pełną odpowiedzialność w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa oraz odpowiedzialności odszkodowawczej względem osób trzecich w przypadku powstania sytuacji niebezpiecznych niezawinionych przez Swimstone. 3.2. Bezwzględnie zabrania się przekraczania wyszczególnionej na piktogramach dozwolonej liczby osób przebywających na jednym elemencie, a także wstępu na tor osobom w biżuterii, z ostrymi przedmiotami oraz kluczykami/opaskami od szafek szatniowych w celu zapobieżenia uszkodzeniom mechanicznym (za wyjątkiem transponderów o obłych kształtach). 4. Sposób rozliczenia 4.1. Wartość przedmiotu umowy, o którym mowa w punkcie 1 umowy, wynosi 1800 zł netto (słownie: jeden tysiąc osiemset złotych 00/100 zł). 4.2. Do podanych kwot zostanie doliczony podatek VAT według przepisów obowiązujących w dniu wystawienia faktury. 4.3. Strony oświadczają, że są płatnikami podatku VAT i są uprawnione do otrzymywania faktur VAT oraz upoważniają się wzajemnie do wystawiania faktur VAT bez podpisu odbiorcy. Faktura zostanie wystawiona na następujące dane: Nabywca: Gmina Kędzierzyn-Koźle, ul. Grzegorza. Piramowicza 32, 47-200 Kędzierzyn-Koźle, NIP: 7492055601 Odbiorca/platnik: Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, Al. Jana Pawła II 29, 47-220 Kędzierzyn-Koźle 4.4 MOSiR zobowiązuje się dokonać zapłaty należności za zrealizowane usługi i/lub dostawy przelewem bankowym, na konto Swimstone w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawidłowo wystawionej faktury VAT. Jeśli należność naliczona na fakturze przez Swimstone przewyższy cenę o której mowa w pkt. 4.1., MOSiR odeśle fakturę bez księgowania i akceptacji, a Swimstone zobowiązany będzie niezwłocznie dostarczyć fakturę na prawidłową kwotę. 4.5 Za datę płatności faktury VAT przyjmuje się dzień obciążenia rachunku bankowego MOSiR. 4.6 MOSiR zastrzega sobie prawo potrąceń z dowolnej należności wykonawcy wszelkich zobowiązań finansowych Swimstone wobec MOSiR wynikających z tej oraz innych zawartych między Stronami umów/zlecenie, w szczególności należności wynikających z kar umownych. 4.7 W przypadku nieuregulowania przez MOSiR płatności w terminie określonym w ust. 1, Swimstone ma prawo żądać odszkodowania w wysokości równej odsetkom ustawowym za każdy dzień opóźnienia. 4.8 MOSiR nie udziela zaliczek na poczet realizacji zamówienia. 4.9 Bez zgody MOSiR wyrażonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności Swimstone nie przysługuje prawo do dokonania na rzecz osób trzecich przelewu wierzytelności związanych z realizacją dostaw stanowiących przedmiot niniejszej umowy. 5. Osoby odpowiedzialne 5.1. Osobą czuwającą nad prawidłową realizacją umowy po stronie MOSiR jest: 5.2. Osobą czuwającą nad prawidłową realizacją umowy po stronie jest: 6. Kary umowne 6.1. Strony ustalają odpowiedzialność odszkodowawczą w formie kar umownych z następujących tytułów i w podanych wysokościach: 6.1.1. Swimstone może naliczyć MOSiR karę umowną za odstąpienie od umowy z wyjątkowej winy MOSiR w wysokości 10% ceny netto. 6.1.2. MOSiR może naliczyć Kontrahentowi karę umowną za odstąpienie od umowy z przyczyn leżących po stronie Swimstone w wysokości 10% ceny netto. 6.2. Strony zastrzegają prawo dochodzenia odszkodowania uzupełniającego do wysokości faktycznie poniesionej szkody. 6.3 Kara umowna powinna być zapłacona przez Stronę zobowiązанą w terminie 14 dni od wystąpienia przez drugą Stronę z żądaniem zapłaty. MOSiR w razie opóźnienia Swimstone w zapłacie kary może potracić należną mu kwotę z dowolnej należności Wykonawcy. 6.4 Za każdy dzień opóźnienia, w skutek naruszenia przez Swimstone terminu dostawy zestawu Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY, o którym mowa w pkt 2.1, MOSiR może naliczyć Kontrahentowi karę umowną z przyczyn leżących po stronie Swimstone w wysokości 10 % ceny netto. 6.5 W przypadku niemożności korzystania przez MOSiR z zestawu Aquaglide Challenge Track 3 VISTA RUNWAY, w terminie o którym mowa w pkt 1.2, z winy Swimstone, MOSiR może naliczyć Kontrahentowi karę umowną z przyczyn leżących po stronie Swimstone w wysokości 10 % ceny netto. 7. Zmiany umowy Wszelkie zmiany i uzupełnienia treści niniejszej umowy oraz jej załączników wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. 8. Rozstrzyganie sporów MOSiR i Swimstone będą dążyć do rozwiązywania ewentualnych sporów dotyczących wykonania przedmiotu umowy w sposób polubowny. 9. Ochrona danych 9.1 Wykonanie niniejszej umowy nie wiąże się z przetwarzaniem danych w rozumieniu Rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO) z dnia 27 kwietnia 2016 r. (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016), dla których Administratorem Danych jest Dyrektor MOSiR, za wyjątkiem obszaru niezbędnego do zawarcia umowy oraz dokonania wzajemnych rozliczeń między Stronami. 10. Postanowienia końcowe 10.1 W sprawach nieuregulowanych niniejszą umową zastosowanie mają przepisy Kodeksu Cywilnego oraz innych ustaw. 10.2 Spory między stronami rozstrzygane będą przez sąd miejscowo właściwy dla MOSiR. 10.3 Niniejsza Umowa została sporządzona zgodnie z prawem polskim i jemu podlega. 10.4 Niniejsza Umowa sporządzona została w dwóch egzemplarzach, po jednej dla każdej ze stron. MOSiR Dyrektor Zbigniew Kuś MIEJSKI OŚRODEK SPORTU I REKREACJI 47-220 Kędzierzyn-Koźle Al. Jana Pawła II 29 --- SWIMSTONE Prezes Andrzej Oleśnicki Swimstone Sp. z o.o. ul. Robuńnicza 50 lok 1 53-608 Wrocław NIP 8097752663 KRS 0100505338 REGON 072393488 KAPITAŁ ZAKŁADOWY 40 000zł	5cc7ccf7-e753-444e-b256-6ff1cc3fc9ec	finepdfs	1.063477	CC-MAIN-2019-47	https://bip.kedzierzynkozle.pl/attachments/download/13900	2019-11-21T10:17:14	crawl-data/CC-MAIN-2019-47/segments/1573496670743.44/warc/CC-MAIN-20191121074016-20191121102016-00501.warc.gz	327,946,905	0.999928	0.999929	0.999929	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2493, 5083, 7515, 9734 ]	1	0
REGULAMIN Niniejszy regulamin określa warunki oraz zasady przeprowadzenia konkursu „Wypełnij ankietę i wygraj Samsunga Galaxy S7" (zwanego dalej: „Konkursem") prowadzonego za pośrednictwem strony internetowej http://badaniekonsument.serwersms.pl/ (zwaną dalej „Stroną Internetową") przez SerwerSMS Polska Sp. z o.o. § 1 Definicje 1. Ankieta – oznacza badanie preferencji komunikacyjnych Polaków w 2016 i 2017 roku. Ankieta zamieszczona jest na Stronie Internetowej http://badaniekonsument.serwersms.pl/ 2. Dni Robocze – oznacza dni tygodnia od poniedziałku do piątku z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. 3. Laureat – oznacza Uczestnika, któremu zgodnie z Regulaminem przysługuje prawo do otrzymania Nagrody. 4. Nagroda – oznacza nagrodę w Konkursie, określoną w § 4 Regulaminu. 5. Odpowiedź – oznacza jednorazową, merytoryczną, dokładną, niedwuznaczną i nie edytowaną odpowiedź udzieloną przez Potencjalnego Uczestnika za pośrednictwem Strony Internetowej na pytanie postawione przez Organizatora za pośrednictwem Strony Internetowej. 6. Organizator – SerwerSMS Polska Sp. z o.o. ul. Pszczyńska 46, 43-251 Pniówek, NIP: 548268-06-21, REGON: 366631760, KRS: 0000665372, adres korespondencyjny ul. Pszczyńska 46, 43-251 Pniówek, e-mail: firstname.lastname@example.org. 7. Potencjalny Uczestnik – oznacza osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zainteresowaną udziałem w Konkursie. 8. Regulamin – oznacza niniejszy regulamin Konkursu. 9. Uczestnik – oznacza Potencjalnego Uczestnika, który spełnił warunki z § 3 ust. 2 Regulaminu. § 2 Postanowienia ogólne 1. Konkurs jest organizowany przez Organizatora za pośrednictwem Strony Internetowej, na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. 2. Konkurs trwa od godziny 12 w dniu 18 lipca 2017 roku do godziny 23.59 w dniu 31 sierpnia 2017 roku włącznie, obejmuje również okres reklamacyjny, przy czym możliwość uzyskania statusu Uczestnika trwa od 18.07.2017 r. do 31.08.2017 r. 3. Nagroda zostanie przyznana zgodnie z postanowieniami § 4 – 7 Regulaminu. 4. Organizator konkursu zastrzega sobie prawo do odwołania Konkursu lub jego przedłużenia bez podania przyczyny. § 3 Warunki uczestnictwa w Konkursie 1. Udział w Konkursie jest bezpłatny i dobrowolny. 2. Potencjalny Uczestnik chcąc wziąć w udział w Konkursie i ubiegać się o Nagrodę, musi spełnić łącznie poniższe warunki: 2.1 posiadać pełną zdolność do czynności prawnych, 2.2 wypełnić Ankietę zamieszczoną na wskazanej Stronie Internetowej, 2.3 udzielić Odpowiedzi na pytanie: „Ile jest znaków na stronie http://www.serwersms.pl (należy podać ilość, liczbę w zapisie numerycznym np. 111111)"? Podpowiedź: jest to liczba 6-cyfrowa. Odpowiedzi w zapisie słownym i przybliżone wartości nie będą brane pod uwagę w trakcie rozstrzygnięcia wyników konkursu. 3. Odpowiedź nie może zawierać treści, które mogłyby: 3.1. zostać zamieszczone w złej wierze, np. z zamiarem naruszenia dóbr osobistych osób trzecich; 3.2. naruszać jakiekolwiek prawa osób trzecich, w tym prawa związane z ochroną praw autorskich i praw pokrewnych, ochroną praw własności przemysłowej, tajemnicą przedsiębiorstwa lub mające związek ze zobowiązaniami o zachowaniu poufności; 3.3. posiadać charakter obraźliwy bądź stanowić groźbę skierowaną do innych osób, zawierać słownictwo naruszające dobre obyczaje (np. poprzez użycie wulgaryzmów lub określeń powszechnie uznawanych za obraźliwe); 3.4. pozostawać w sprzeczności z interesem Organizatora; 3.5. naruszać w inny sposób postanowienia Regulaminu, dobre obyczaje, przepisy obowiązującego prawa, normy społeczne lub obyczajowe. 4. Z chwilą spełnienia przez Potencjalnego Uczestnika wszystkich warunków określonych w § 3 ust. 2 Regulaminu Potencjalny Uczestnik staje się Uczestnikiem Konkursu. 5. Uczestnikiem Konkursu nie może zostać osoba będąca pracownikiem Organizatora. Zakaz dotyczy także członków ich rodzin; przez „członków rodzin" rozumie się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. 6. Organizator będzie stale czuwać nad prawidłowością przebiegu Konkursu i podejmować decyzje we wszystkich kwestiach związanych z Konkursem. Decyzje Organizatora są ostateczne, co nie pozbawia Uczestnika prawa do dochodzenia roszczeń na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa. 7. Organizator w załączniku numer 1 do Regulaminu, sporządzonym dnia 1 lipca 2017 roku, określił prawidłową odpowiedź w Konkursie. Dokument został podpisany przez osoby uprawione w SerwerSMS.pl. Załącznik znajduje się do wglądu w biurze Organizatora ul. Pszczyńska 46, 43-251 Pniówek. § 4 Nagroda 1. Nagrodą w Konkursie jest Samsung Galaxy S7, w kolorze czarnym o przewidywanej wartości do 2100 PLN. 2. Laureat nie może przenieść prawa do otrzymania Nagrody na osoby trzecie. 3. Laureat nie może otrzymać ekwiwalentu pieniężnego będącego równowartością całości lub części Nagrody. Laureatom nie przysługuje prawo zastrzeżenia określonych cech czy właściwości Nagrody, innych niż wskazane w Regulaminie. 4. Podatek wynikający z wygranej, wyliczany na podstawie wartości nagrody, opłaca Laureat konkursu. 5. Suma wartości nagrody przekracza kwotę 760 zł i podlega opodatkowaniu. Podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 10% wartości nagrody pokrywa Laureat Konkursu na podstawie oświadczenia odbioru Nagrody podpisanego przez Laureata Konkursu (załącznik numer 2, który zostanie wysłany do Laureata wraz z Nagrodą). § 5 Wyłonienie Laureata 1. Wyłonienie Laureata nagrody, będące jednocześnie rozstrzygnięciem Konkursu, nastąpi do 14 dni od dnia zakończenia konkursu. 2. Nagrodę otrzyma Uczestnik, który jako pierwszy udzieli prawidłowej odpowiedzi lub odpowiedzi najbliższej prawidłowej. § 6 Powiadomienie o wygranej 1. Laureat zostanie powiadomiony o wygranej przez Organizatora w ciągu 3 Dni Roboczych od dnia rozstrzygnięcia Konkursu. Powiadomienie o wygranej zostanie przekazane za pomocą wiadomości przekazanej Laureatowi za pośrednictwem adresu e-mail i zawierać będzie informacje dotyczące warunków wydawania Nagrody. 2. Organizator nie ponosi odpowiedzialności z powodu niemożności powiadomienia Laureata o wygranej z przyczyn leżących po stronie Laureata, w szczególności z powodu zmiany, usunięcia adresu e-mail w czasie trwania Konkursu i niepoinformowania Organizatora o tym fakcie. 3. Wyłoniony Laureat zostanie wskazany na stronie SerwerSMS: https://www.facebook.com/SerwerSMS poprzez podanie imienia i nazwiska Laureata. § 7 Wydanie Nagrody 1. Warunkiem wydania Nagrody jest przesłanie przez Laureata wiadomości e-mail do Organizatora, w terminie 7 dni roboczych od dnia otrzymania informacji, o której mowa w § 6 ust. 1 Regulaminu następujących danych: a) imię i nazwisko b) adres pobytu c) adres i nazwa właściwego dla Laureata Urzędu Skarbowego 2. Przesłane dane zostaną przez Organizatora umieszczone na specjalnym formularzu, który Organizator wyśle Laureatowi drogą e-mail. Formularz należy wydrukować, podpisać i odesłać na adres korespondencyjny Organizatora. Podanie przez Laureata powyższych danych jest dobrowolne, jednakże niezbędne w celu otrzymania Nagrody. 3. Nagroda zostanie przesłana Laureatowi na adres wskazany przez Laureata, znajdujący się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie 10 dni roboczych od dnia spełnienia przez Laureata wszystkich warunków wydania Nagrody opisanych w § 7 ust. 1 i ust. 2 Regulaminu. 4. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za podanie przez Laureata niewłaściwych lub nieprawdziwych danych uniemożliwiających lub opóźniających wydanie Nagrody. § 8 Ochrona danych osobowych 1. Administratorem danych osobowych Uczestników Konkursu jest Organizator. 2. Dane osobowe przetwarzane będą przez Organizatora na podstawie przepisów prawa lub zgody wyrażonej przez osobę, której dane dotyczą. Dane osobowe przetwarzane są w celu przeprowadzenia Konkursu, wydania Nagrody oraz, gdy zaistnieje taka okoliczność, w celu rozpatrzenia reklamacji. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do wydania ewentualnej Nagrody i rozpatrzenia reklamacji. 3. Każdy, kto przekaże Organizatorowi swoje dane osobowe, ma prawo dostępu do ich treści oraz do ich poprawiania i usunięcia. § 9 Postanowienia końcowe i zmiana Regulaminu 1. Regulamin obowiązuje od dnia rozpoczęcia Konkursu. 2. Konkurs nie jest grą hazardową w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. 3. Treść niniejszego Regulaminu jest dostępna w formie wydruku w siedzibie Organizatora oraz może zostać utrwalona poprzez wydrukowanie, zapisanie na nośniku lub pobranie w każdej chwili ze Strony Internetowej. 4. W przypadku powstania sporu na gruncie niniejszego Regulaminu, strony będą dążyły do rozwiązania sprawy polubownie. Prawem właściwym dla rozstrzygania wszelkich sporów powstałych na gruncie niniejszego Regulaminu jest prawo polskie. 5. Każdy Uczestnik może skorzystać z pozasądowych sposobów rozpatrywania reklamacji i dochodzenia roszczeń. W tym zakresie możliwe jest skorzystanie przez Uczestnika z mediacji. Listy stałych mediatorów oraz istniejących ośrodkach mediacyjnych przekazywane są i udostępniane przez Prezesów właściwych Sądów Okręgowych.	<urn:uuid:a277ee93-1102-41e4-a58f-ab19cf2baf48>	finepdfs	1.041992	CC-MAIN-2017-43	https://serwersms.pl/regulamin_konkursu_samsung_s7.pdf	2017-10-19T09:25:11Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-43/segments/1508187823260.52/warc/CC-MAIN-20171019084246-20171019104246-00531.warc.gz	821,740,261	0.999967	0.999976	0.999976	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1993, 4616, 6479, 9159 ]	1	0
UCHWAŁA NR .......................................... RADY MIasta ZABRZE z dnia .................................................... r. w sprawie zmiany uchwały nr XXIV/316/12 RM w Zabrzu z dnia 11 czerwca 2012 r. dotyczącej nadania statutu Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych w Zabrzu, ul. 3 Maja 10 Na podstawie art.18 ust.2 pkt 15 oraz art. 40 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 2017.1875 j. t. z późn. zm.), art. 42 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U.2016.1638 j. t. z późn. zm.) na wniosek Prezydenta Miasta Zabrze uchwała się, co następuje: § 1. W uchwale nr XXIV/316/12 Rady Miasta w Zabrzu z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie nadania statutu Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych w Zabrzu, ul. 3 Maja 10 z późn. zm. wprowadza się następujące zmiany: 1. Tytuł uchwały otrzymuje brzmienie: „Uchwała nr XXIV/316/12 Rady Miasta w Zabrzu z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie nadania statutu Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej Ośrodek Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży” 2. § 1. Statutu stanowiącego załącznik do uchwały nr XXIV/316/12 Rady Miasta Zabrze z dnia 11 czerwca 2012 r. otrzymuje brzmienie: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ośrodek Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży, zwany dalej Podmiotem, działa na podstawie: 1. Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U.2016.1638 j. t. z późn. zm.). 2. Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. 2017.459 j. t. z późn. zm.). 3. Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2016.1793 j. t. z późn. zm.) 4. Innych przepisów dotyczących podmiotów leczniczych, a w szczególności samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. 5. Uchwały Nr II/13/98 Rady Miejskiej w Zabrzu z dnia 09.11.1998 r. w sprawie przekształcenia Zakładu Opieki Zdrowotnej Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych. 6. Niniejszego statutu. 3. § 2. Statutu otrzymuje brzmienie: Podmiot działa jako zakład leczniczy pod nazwą Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Ośrodek Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży. 4. § 8. Statutu otrzymuje brzmienie: Zadaniem Podmiotu jest udzielanie świadczeń zdrowotnych w zakresie: 1. Diagnostyki i rehabilitacji leczniczej, 2. Badania i terapii psycho - pedagogicznej, 3. Badania i terapii w zakresie zaburzeń integracji sensorycznej. 4. Orzekania i opiniowania o stanie zdrowia, 5. Promocji zdrowia, profilaktyki zdrowotnej w tym wdrażanie nowych metod profilaktycznych, leczniczych i terapeutycznych, 6. Indywidualnych i grupowych szkoleń pacjentów i opiekunów w zakresie rehabilitacji. 5. § 12. Statutu otrzymuje brzmienie: 1. Radę Społeczną powołuje, odwołuje oraz zwołuje jej pierwsze posiedzenie podmiot tworzący, w imieniu którego działa Rada Miasta Zabrze. 2. Kadencja Rady Społecznej trwa 4 lata. 3. Członek Rady Społecznej może być w uzasadnionych przypadkach odwołany na wniosek Przewodniczącego Rady Społecznej, w szczególności w przypadku: 1) rezygnacji z członkostwa w Radzie; 2) prawomocnego skazania wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego; 3) rażącego i długotrwałego uchyłania się od wykonywania obowiązków członka Rady; 4. Rada Miasta Zabrze może odwołać członka Rady Społecznej w każdym czasie, na wniosek organu uprawnionego do wskazania swojego przedstawiciela. 6. § 13. Statutu otrzymuje brzmienie: 1. Rada Społeczna składa się z 5 osób. 2. W skład Rady Społecznej wchodzą: 1) Jako Przewodniczący - Prezydent Miasta lub osoba przez niego wyznaczona, 2) Jako członkowie: a) przedstawiciel Wojewody Śląskiego, b) przedstawiciele wybrani przez Radę Miasta Zabrze w liczbie 3 osób. 3) Członkiem Rady Społecznej nie może być pracownik Podmiotu. 7. § 14. Statutu otrzymuje brzmienie: Sposób zwoływania posiedzeń Rady Społecznej, tryb pracy i podejmowania uchwał określa regulamin uchwalony przez Radę Społeczną i zatwierdzony przez Radę Miasta Zabrze. 8. W § 17 Statutu w ust. 1, 2 następuje zmiana numeracji: w ust.1. następuje zmiana z liter: a), b), c), d), e), f) na punkty: 1), 2), 3), 4), 5), 6), w ust.2.następuje zmiana z liter: a), b), c), d) na punkty: 1), 2), 3), 4). 9. § 18. Statutu otrzymuje brzmienie: Kierownikowi przysługuje w ciągu 14 dni od daty podjęcia uchwały przez Radę Społeczną pisemne odwołanie się do Rady Miasta Zabrze, za pośrednictwem Prezydenta Miasta, o czym pisemnie zawiadamia Przewodniczącego Rady Społecznej. 10. § 19.ust.1 Statutu otrzymuje następujące brzmienie: 1. Organizacja Podmiotu oparta jest na zespołe i stanowiskach podległych Kierownikowi Podmiotu: 1) Zespół diagnostyczno – terapeutyczny i planowania leczenia: a) zespół lekarzy specjalistów, b) poradnia neurologiczna dla dzieci, c) poradnia rehabilitacyjna dla dzieci i młodzieży, d) poradnia rehabilitacyjna dla dorosłych, e) poradnia alergologiczna dla dzieci, f) poradnia psychologiczna dla dzieci, ZASTĘPCA PREZYDENTA MIASTA Krzysztof Lewandowski g) poradnia logopedyczna dla dzieci, h) poradnia psychiatryczna dla dzieci, i) poradnia endokrynologiczna dla dzieci, j) pion rehabilitacji leczniczej, k) punkt wczesnej interwencji, l) poradnia wad postawy dla dzieci i młodzieży, l) poradnia integracji sensorycznej. 2) Stanowiska finansowo - administracyjne. 11. § 20. Statutu otrzymuje następujące brzmienie: 1. Podmiot prowadzi gospodarkę finansową w oparciu o: 1) ustawę z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. 2016.1638 j. t. z późn. zm.), 2) ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2016.1870 j. t. z późn. zm.) 3) ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. 2016.1047 j. t. z późn. zm.), 4) ustawę z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2016.1793 j.t. z późn. zm.), 5) ustawę z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2016.1888 j. t. z późn. zm.), 6) ustawę z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2017.1221 j.t. z późn. zm.), 7) plan finansowy zatwierdzony przez Kierownika Podmiotu, 8) zakład prowadzi samodzielną gospodarkę w ramach posiadanych środków, kierując się zasadami efektywności ich wykorzystania. 2. Podmiot może uzyskiwać środki finansowe: 1) z odpłatnej działalności leczniczej, 2) z wydzielonej działalności, innej niż działalność lecznicza, określonej w statucie, w tym z odsetek od lokat, 3) z darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, także pochodzenia zagranicznego, 4) środki publiczne na cele określone w ust. 3, 5) ze wszystkich możliwych źródeł w formie i sposobach niestanowiących sprzeczności z przepisami prawa i zasadami etyki, 6) na pokrycie straty netto. 3. Podmiot może otrzymać środki publiczne na: 1) realizację zadań w zakresie programów polityki zdrowotnej, programów zdrowotnych i promocji zdrowia, w tym na zakup aparatury i sprzętu medycznego oraz wykonanie innych inwestycji koniecznych do realizacji tych zadań, 2) remonty, 3) inwestycje, w tym zakup wysokospecjalistycznego sprzętu i aparatury medycznej, 4) na realizację projektów finansowych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), lub innych środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, na zasadach określonych w odrębnych przepisach oraz na realizację zadań w ramach programów rządowych, 5) cele szczególne, przyznawane na podstawie odrębnych przepisów. ZASTĘPCA PRZYJEDENTA MIASTA Krzysztof Lewandowski 6) realizację programów wieloletnich, 7) pokrycie kosztów uczestnictwa w kształceniu i podnoszeniu kwalifikacji osób wykonujących zawody medyczne. 4. Wartość majątku określają: 1) fundusz założycielski, 2) fundusz Zakładu. 5. Podmiot decyduje samodzielnie o podziale zysku, po zasięgnięciu opinii Rady Społecznej. 6. Stratę netto Podmiot pokrywa we własnym zakresie. § 2. Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Zabrze. § 3. Uchwała podlega opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego i wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. UZASADNIENIE Zmiany w statucie związane są ze zmianą nazwy SPZOZ-u Ośrodka Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych na Ośrodek Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży, co podyktowane jest względami wizerunkowymi, wynikającymi z profilu pacjenta, który korzysta z usług Ośrodka, ponieważ oferta lecznicza kierowana jest nie tylko do osób niepełnosprawnych. Proponowana nazwa ma charakter uniwersalny, uwzględnia inkluzję do społeczności zarówno osób niepełnosprawnych jak i osób z przejściowymi dysfunkcjami. Istotnym elementem działalności jest rehabilitacja i zabiegi lecznicze, które mają na celu zapobieganie niepełnosprawności, co uwydatnia rolę terapeutyczną Ośrodka. Ponadto zaproponowane zmiany statutu dotyczą aktualizacji zapisów w zakresie przepisów prawnych oraz aktualizacji związanej z bieżącą działalnością Ośrodka poprzez wykreślenie nie działających poradni tj.: poradni zaburzeń i wad rozwojowych dzieci, poradni urazowo - ortopedycznej dla dzieci, poradni kardiologicznej dla dzieci, a także dopisanie nowych poradni tj. poradni wad postawy dla dzieci i młodzieży oraz poradni integracji sensorycznej. Powyższe zmiany zostały pozytywnie zaopiniowane przez Radę Społeczną Ośrodka. Z uwagi na powyższe podjęcie uchwały staje się zasadne. Naczelnik Wydziału Zdrowia i Opieki mgr Dorota Wanecka ZASTĘPCZA PREZYDENTA MIASTA Krystyna Lewandowska Inspektor mgr Anna Kowalczyńska Id: D0EF0DB6-0774-4A75-B984-D2A44678C949. Projekt	f6a787bf-631f-42c9-a145-2f6066c90c4c	finepdfs	1.225586	CC-MAIN-2024-10	https://mal.miastozabrze.pl/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=50895	2024-03-05T12:59:11+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707948235171.95/warc/CC-MAIN-20240305124045-20240305154045-00273.warc.gz	372,426,195	0.999948	0.999951	0.999951	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2546, 5182, 7874, 8452, 9889 ]	1	0
Uchwała Nr 274/XXVIII/2014 Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 26 czerwca 2014 roku zmieniająca uchwałę Nr 205/XXIX/2009 Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 4 września 2009 roku w sprawie określenia zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, zasad udzielania i rozmiaru obniżek obowiązkowego wymiaru godzin nauczycieli, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach i placówkach oraz zwalniania ich od obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru godzin, tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć pedagogów i psychologów w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat Kłobucki Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 12 pkt 11 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 595 z późn.zm.), art. 42 ust. 7 oraz art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r. poz. 191) uchwała się, co następuje: § 1. W uchwale Nr 205/XXIX/2009 Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 4 września 2009 roku w sprawie określenia zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć jest różny w poszczególnych okresach roku szkolnego, zasad udzielania i rozmiaru obniżek obowiązkowego wymiaru godzin nauczycieli, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach i placówkach oraz zwalniania ich od obowiązku realizacji tygodniowego wymiaru godzin, tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć pedagogów i psychologów w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat Kłobucki (Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 190, poz. 3434), wprowadza się następujące zmiany: 1) § 5 otrzymuje brzmienie: „§ 5 Tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, nauczycieli szkół niewymienionych w art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela, pedagogów, psychologów, doradców zawodowych prowadzących zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu w celu wsparcia uczniów w podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy o systemie oświaty, ustala się według następujących norm: \| Lp. \| Stanowisko \| Tygodniowa liczba godzin obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych, wychowawczych, opiekuńczych \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 1 \| Nauczyciele prowadzący zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze z uczniami \| 18 \| \| 2 \| Pedagodzy, psycholodzy \| 20 \| \| 3 \| Doradcy zawodowi prowadzący zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu w celu wsparcia uczniów w podejmowaniu decyzji edukacyjnych i zawodowych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 11 ustawy o systemie oświaty \| 20 \| 2) § 6 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „§ 6 ust. 1. Ustala się zasady udzielania i rozmiar obniżek tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin nauczycieli, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach i placówkach: \| Lp. \| Funkcja \| Obniżka godzin \| \|-----\|------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| 1. \| Dyrektor szkoły liczącej: \| \| \| \| - do 8 oddziałów \| 11 \| \| \| - 9 – 16 oddziałów \| 13 \| \| \| - 17 oddziałów i więcej \| 15 \| \| 2. \| Wicedyrektor szkoły liczącej: \| \| \| \| - do 16 oddziałów \| 9 \| \| \| - 17 oddziałów i więcej \| 11 \| \| 3. \| Dyrektor Powiatowej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Kłobucku \| 10 \| \| 4. \| Kierownik szkolenia praktycznego w Zespole Szkół Nr 1 w Kłobucku \| 7 \| \| 5. \| Kierownik szkolenia praktycznego w Zespole Szkół Nr 2 w Kłobucku \| 9 \| \| 6. \| Kierownik szkolenia praktycznego w Zespole Szkół w Krzepicach \| 6 \| 3) w § 6 skreśla się ust. 2. § 2. Wykonanie uchwały powierza się Staroście Kłobuckiemu. § 3. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego. [Podpis] PRZEWODNICZĄCY RADY Zbigniew Pilśniak	<urn:uuid:d813cdbf-b8d1-442d-9d7c-e6225c766253>	finepdfs	1.233398	CC-MAIN-2019-43	http://static.bip.klobuck.pl/download/attachment/10506/uchwala-nr-274_xxviii_2014.pdf	2019-10-15T07:11:15Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570986657586.16/warc/CC-MAIN-20191015055525-20191015083025-00126.warc.gz	177,545,102	0.999983	0.999983	0.999983	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3380, 5114 ]	1	0
Oi i l l E E xpr r ess nr 14, 13 maja 2010 Słabe przezimowanie ozimych Według wstępnej oceny przezimowania upraw ozimych GUS w bieŜącym roku uprawy ozime przezimowały gorzej niŜ w zeszłym roku. W zdecydowanej większości województw odnotowano straty w powierzchni zasianych ozimin wynikające z: Według oceny przeprowadzonej w listopadzie 2009 r. powierzchnię obsianą rzepakiem i rzepikiem ozimym szacuje się na ponad 750 tys. ha tj. o 4,3% mniej niŜ wynosiły zasiewy z ubiegłego roku. występowania pleśni śniegowej, wymoknięcia roślin w zastoiskach wodnych na przedwiośniu, wyprzenia roślin na plantacjach na których długo zalegała gruba pokrywa śnieŜna, dobowymi wahaniami temperatury, które powodowały rozmarzania w dzień i zamarzania w nocy wody z topniejącego śniegu. Według wstępnej wiosennej oceny stanu upraw zanotowano niŜszą od ubiegłorocznej obsadę roślin Ŝywych i kiełkujących na 1 m 2 wszystkich zasianych jesienią 2009 upraw ozimych. W przypadku rzepaku i rzepiku ozimego liczba roślin Ŝywych na 1 m 2 wyniosła 55, podczas gdy w ubiegłym roku było to 85. Oceniany w listopadzie 2009 r. stan zasiewów rzepaku i rzepiku pod zbiory 2010 r. był dobry - średnia dla kraju wyniosła 3,8 stopnia kwalifikacyjnego. Oceny plantacji wahały się od 3,4 stopnia kwalifikacyjnego w województwie warmińsko-mazurskim do 4,0 w województwach: podkarpackim, śląskim, świętokrzyskim i zachodniopomorskim. Ostateczna ocena strat zarówno zimowych, jak i wiosennych oraz ocena stanu zasiewów upraw rolnych i ogrodniczych zostanie przeprowadzona w drugiej połowie maja br. Słabsze przezimowanie upraw w porównaniu z rokiem ubiegłym moŜe nie mieć jednak wpływu na wysokość zbiorów upraw ozimych, zwłaszcza jeśli warunki agrometeorologiczne w dalszym okresie wegetacji będą korzystne. Więcej informacji: http://www.stat.gov.pl/gus/5840_1637_PL W badanych próbach polowych udział roślin Ŝywych i nasion kiełkujących wyniósł w bieŜącym roku dla rzepaku i rzepiku 83,2% (o 8,4 pkt proc. mniej). K_HTML.htm Agnieszka Słodowa na podst. GUS Notatka Sygnalna z dn.29.04.2010 r. Święto Kwitnącego Rzepaku Serdecznie zapraszamy na IV Krajowe Święto Kwitnącego Rzepaku, które odbędzie się 16 maja br. w Kłodawie. Spotkanie organizowane jest przez KZPR, burmistrza Kłodawy i Kutnowską Hodowlą Buraka Cukrowego przy współudziale PSPO. W programie m.in. objazdy poletek rzepaku, ceremonia Koronacji Króla i Królowej Rzepaku, zwiedzanie wystaw tematycznych oraz wykłady: Rzepak, uprawa z perspektywą, prof. Iwona Bartkowiak-Broda, IHAR Integrowana Uprawa Rzepaku, doc. dr inŜ. Marek Korbas – Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu Prozdrowotne właściwości oleju rzepakowego, prof. dr Wiktor B. Szostak – Instytut śywności i śywienia Szczegółowa agenda wraz z dodatkowymi informacjami znajduje się na stronie: www.klodawa.wlkp.pl/content/view/610/47/ Agnieszka Słodowa W numerze ………………...………...…... str.4 Polskie Stowarzyszenie Producentów Oleju ul. Grzybowska 2 lok. 49 00-131 Warszawa tel. : 223130788 fax: 224363966 e-mail: email@example.com www.pspo.com.pl Oil Express Kierownik projektu: Ewa Myśliwiec Projekt graf. i opracowanie: Agnieszka Słodowa Zdjęcia: własne PSPO Maj 2010 Strona 1 Oi il l E Expr ress Rzepak szansą na stabilizację dochodów Aktualne relacje cenowe pomiędzy zboŜami i rzepakiem powodują, Ŝe coraz większa liczba producentów widzi szansę stabilizacji dochodów gospodarstwa w uprawie rzepaku. Naturalną konsekwencją tej sytuacji jest stałe zwiększające się zainteresowanie produkcją rzepaku. Jeszcze 10 lat temu powierzchnia uprawy rzepaku wynosiła ok. 430 tys. ha, zaś w 2009 r. areał ten wzrósł juŜ do 770 tys. ha. Z danych publikowanych przez IUNG – PIB w Puławach wynika, Ŝe teoretycznie pod zasiewy tej rośliny moglibyśmy przeznaczyć nawet 1,0-1,1 mln ha. Produkcja nasion rzepaku w Polsce wzrosła natomiast od 2000 r. ponad 2,5 krotnie, od ok. 960 tys. ton do ponad 2,44 mln ton w ubiegłym roku. Istotnym warunkiem wzrostu produkcji rzepaku były w tym przypadku jakość i rodzaj materiału siewnego, gdyŜ to odmiana jest głównym czynnikiem decydującym o rozwoju uprawy. Niestety w dalszym ciągu niezadowalający jest udział w strukturze zasiewów odmian mieszańcowych, plonujących wyŜej niŜ odmiany populacyjne. Biorąc pod uwagę powyŜsze informacje widać, Ŝe jest zatem jeszcze pewna rezerwa i potencjał dla tej rośliny. Trzeba pamiętać, iŜ rzepak jest rośliną bardzo wymagającą pod względem agrotechniki. Dlatego teŜ przed podjęciem decyzji o wprowadzeniu tej rośliny do uprawy warto poszerzyć wiedzę korzystając z róŜnych poradników. W tym zakresie szczególnie polecam publikację z cyklu 'Teraz rzepak, Teraz olej' pt. „Technologia produkcji surowca" wydaną w dwóch tomach, którą moŜna zamówić bezpłatnie w wersji elektronicznej poprzez stronę internetową www.pspo.com.pl bądź zakupić w PSPO w cenie 35 zł/tom. i cen rzepaku, a przede wszystkim zapewniony zbyt na surowiec. Zgodnie z Narodowym Celem Wskaźnikowym co roku zapotrzebowanie na biopaliwa będzie systematycznie wzrastać. W tym roku udział biokomponentów w paliwach ma wynieść 5,75 %, a w 2020 r. powinien osiągnąć poziom 10 %. NaleŜy takŜe podkreślić, iŜ ciągle rozwijający się rynek biopaliw daje największą szansę na stabilizację rynku TopAgrar przewiduje, iŜ brak powrotu dobrej koniunktury na zboŜe spowoduje dalsze zainteresowanie rolników rzepakiem. Agnieszka Słodowa na podst. Top Agrar Polska nr 5/210 Pasze rzepakowe – cenne źródło białka i energii (cz. III) Podstawowym celem produkcji Ŝywca wieprzowego jest uzyskanie dobrej jakości tusz charakteryzujących się wysoką zawartością mięsa odznaczającego się wysokimi walorami odŜywczymi, technologicznymi oraz kulinarnymi. Producenci dąŜą do tego by osiągnąć jak ścią glukozynolanów, sinapiny oraz kwasu fitynowego pozwala zwiększać udział pasz rzepakowych w Ŝywieniu świń. Relacje cenowe pomiędzy alternatywnymi źródłami białka a produktami rzepakowymi, mają istotny wpływ na zakres stosowania w praktyce PŚR i makuchu rzepakowego w Ŝywieniu świń. Produkty rzepakowe stają się coraz bardziej atrakcyjne w Ŝywieniu zwierząt, nie tylko w Polsce ale równieŜ w innych krajach. BliŜsze informacje znajdują się na stronie www.paszerzepakowe.pl największą róŜnicę między wartością sprzedaŜy a poniesionymi kosztami wytworzenia 1 kg Ŝywca/wbc. Cel ten coraz trudniej jest zrealizować, gdyŜ cena jaką producenci uzyskują za sprzedaŜ 1 kg Ŝywca wieprzowego wykazuje tendencję malejącą. Sytuacja ta powoduje, Ŝe producenci wieprzowiny są zainteresowani moŜliwościami obniŜenia kosztów produkcji, dzięki wykorzystaniu innych źródeł białka, aniŜeli poekstrakcyjna śruta sojowa (PŚS). Taką alternatywę stanowią pasze rzepakowe, których produkcja systematycznie się zwiększa. Wprowadzenie nowych odmian rzepaku charakteryzujących się niŜszą zawarto- PSPO na podst. Teraz rzepak ,Teraz olej – Pasze rzepakowe w Ŝywieniu zwierząt 2010 PSPO Maj 2010 Strona 2 Oi il l E Expr ress Spadek prognoz produkcji rzepaku w 2010 r. Najnowsze prognozy zbiorów rzepaku w br. przewidywane są na około 20,9 mln ton (-3,1%) czyli 0,67 mln ton mniej niŜ rok wcześniej. Prognozy przewidują dla: Francji 5,2 mln t (wobec 5,58 mln t), Niemiec 5,85 mln t (wobec 6,31 mln t), Polski 2,4 mln t (wobec 2,48 mln t), Wielkiej Brytanii 2,08 mln t (wobec 1,95 mln t), w sezonie 2010/11 będzie najniŜszy od 3lat i osiągnie jedynie 1,6-1,7 mln ton wobec 1,77 mln ton rok wcześniej oraz 2,65 mln ton przed dwoma laty. Zapowiada się niewielki wzrost eksportu z Białorusi, Kazachstanu, Mołdawii i Rosji, ale eksport z WNP raczej będzie w stagnacji osiągając około 2,2 mln ton podobnie jak w sezonie 2009/10 wobec 2,9 mln ton w sezonie 2008/09. Rumunii 0,75 mln t (wobec 0,68 mln t). Zatem perspektywy podaŜowe w UE w sezonie 2010/11 zostały od ostatniej prognozy zmniejszone o około 0,5 mln ton. NiŜsza podaŜ wpłynie na zmniejszenie przerobu rzepaku, który aktualnie prognozuje się na około 22,9 mln ton (jedynie 0,4% więcej niŜ sezon wcześniej). Oznacza to najmniejszy przyrost przerobu od kilku lat, kiedy wzrastał od 7% do 17%. Prawdopodobnie import rzepaku do Unii w sezonie 2010/11 będzie na poziomie 2,7 mln ton. Eksport rzepaku z Ukrainy Jeśli w UE27 przerób osiągnie jedynie około 2,9 mln ton, to wzrost produkcji biodiesla będzie raczej trudny do osiągnięcia. Byłby moŜliwy natomiast przy wzroście importu oleju rzepakowego czy innych olejów roślinnych. Dodatkowo moŜliwości importu surowca do UE poza Ukrainą będą zaleŜały od podaŜy eksportowej z Kanady. Wzrost zaporzebowania na rzepak zaowocuje zmniejszeniem zapasów, które pod koniec przyszłego sezonu spadną o około 27% do około 1 mln ton. PSPO na podst. FAMMU/FAPA za Oil World Wzrost przerobu rzepaku w Kanadzie W Kanadzie w br. wzrośnie areał rzepaku z 6,56 mln ha do 6,7 mln ha, co przy przeciętnych plonach powinno zaowocować zbiorami w sezonie 2010/11 na poziomie 11,9 mln ton. W sezonie 2009/10 eksport prawdopodobnie osiągnie około 7 mln ton, natomiast tegoroczne zbiory pozwolą na eksport około 6,6 mln ton rzepaku. W sezonie 2010/11 przewiduje się wzrost przerobu do 5,2 mln ton wobec 4,5 mln ton. PSPO na podst. FAMMU/FAPA za FAS Polski Rynek Biopaliw - Debata w Mszczonowie III Spotkanie BranŜy Petrochemicznej "Polski Rynek Biopaliw - Debata 2010" organizowane przez e-petrol.pl odbyło się 22 kwietnia br. w Mszczonowie. Tegoroczne Spotkanie BranŜy Biopaliw było podzielone na trzy panele, powiąza- natomiast ostatnia część spotkania była poświęcona tematom technicznym. Pełna relacja do przeczytania na stronie: www.e-petrol.pl Agnieszka Słodowa ne tematycznie. Pierwsza część dotyczyła szeroko rozumianego kontekstu prawnego, w drugiej zaproszeni goście, reprezentujący róŜne branŜe: paliw, biokomponentów i rolniczą zrealizowali łącznie sześć wystąpień, PSPO Maj 2010 Strona 3 Oi il l E Expr ress Średnie ceny produktów rzepakowych w Polsce 26 IV – 2 V \| Produkt \| Cena netto [PLN/t] \| Zmiana [%] \| \|---\|---\|---\| \| Nasiona rzepaku \| 1169 \| +3,7 \| \| Olej rafinowany \| 2828 \| +1,0 \| \| Śruta rzepakowa \| 506 \| +6,3 \| \| Makuch \| 559 \| +2,6 \| Notowania MATIF na rzepak (FOB) z dn. 12 V \| Dostawa \| Cena [EUR/t] \| Kurs EUR [PLN] (NBP) \| Cena [PLN/t] \| \|---\|---\|---\|---\| \| Sierpień’10 \| 304,00 \| 3,9900 \| 1212,96 \| \| Listopad’10 \| 308,75 \| \| 1231,91 \| \| Luty’11 \| 313,00 \| \| 1248,87 \| \| Maj’11 \| 316,50 \| \| 1262,84 \| Notowania róŜne \| Produkt \| Jednostki \| Cena \| \|---\|---\|---\| \| Nasiona rzepaku CIF kwiec/czerw Hamburg 29 IV \| [USD/t] \| 411 \| \| Olej rzep. sur. FOB maj/lipiec Rotterdam 6 V \| [EUR/t] \| 681 \| \| Biodiesel FOB Rotterdam 7 V \| [USD/t] \| 891 \| \| Ropa Brent 7 V \| [USD/bbl] \| 78 \| \| Bioester RME PKN Orlen 13 V \| [PLN/m3] netto \| 2977 \| \| ON Rafineria Trzebinia 13 V \| [PLN/m3] netto \| 3427 \| \| ONBIO20, Rafineria Trzebinia 13 V \| [PLN/m3] netto \| 3427 \| Źródło: MRiRW Biuletyn Informacyjny - Rynek Roślin Oleistych, Euronext, FAMMU/FAPA, e-petrol.pl, orlen.pl, rafineria-trzebienia.pl PSPO Maj 2010 Strona 4	<urn:uuid:b678776c-c54b-4ea4-841a-6297a6a661fc>	finepdfs	2.101563	CC-MAIN-2024-42	http://pspo.com.pl/publications/b6378bd5f06f0fa1074c756ff40e88337014a20a.pdf	2024-10-11T08:30:34+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253756.5/warc/CC-MAIN-20241011072957-20241011102957-00157.warc.gz	23,137,410	0.998459	0.999895	0.999895	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3188, 6903, 9790, 10939 ]	3	2
STAROSTWO POWIATOWE W KOSZALINIE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA POWIATU KOSZALIŃSKIEGO Na lata 2017 -2020 z uwzględnieniem perspektywy do 2024 r. OPRACOWANIE: ZESPÓŁ ZAKŁADU TECHNICZNYCH USŁUG KOMUNALNYCH NARODOWEJ FUNDACJI OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE DR INŻ. RYSZARD MILUNIEC MGR DAGOBERT MILUNIEC MAREK KRUCZYŃSKI SZCZECIN, GRUDZIEŃ 2016 1. SPIS TREŚCI 1. SPIS TREŚCI ................................................................. 3 2. WYKAZ SKRÓTÓW: ......................................................... 3 3. WSTĘP ................................................................. 5 3.1. Podstawa prawna .................................................. 5 3.2. Cel przygotowania programu .................................. 5 3.3. Okres objęty opracowaniem .................................... 6 3.4. Metodyka i zakres opracowania, dokumenty strategiczne kraju, województwa i powiatu .............. 6 4. STRESZCZENIE ............................................................. 16 5. OCENA STANU ŚRODOWISK A ........................................... 20 5.1. Ochrona klimatu i jakość powietrza .......................... 21 5.2. Zagrożenia halasem ................................................ 41 5.3. Pola elektromagnetyczne (PEM) ................................ 46 5.4. Gospodarowanie wodami ........................................ 51 5.5. Gospodarka wodno – ściekowa .................................. 71 5.6. Zasoby geologiczne ................................................ 81 5.7. Gleby ............................................................... 87 5.8. Gospodarka odpadami i zapobieganie powstawaniu odpadów .................................................. 91 5.9. Zasoby przyrodnicze .............................................. 101 5.10. Zapobieganie poważnym awariom ............................ 144 6. CELE PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISK A ZADANIA I ICH FINANSOWANIE ........................................ 148 6.1. Cele, kierunki interwencji i zadania wynikające z oceny stanu środowiska .............................. 149 6.2. Harmonogram rzeczowo - finansowy .......................... 160 6.2.1. Zadania własne .............................................. 160 6.2.2. Zadania monitorowane ...................................... 165 7. SYSTEM REALIZACJI PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISK A .......................................................... 181 7.1. Współpraca z zainteresowanymi podmiotami .................. 181 7.2. Opracowanie treści POŚ .......................................... 181 7.3. Zarządzanie i monitoring realizacji programu ............... 183 7.4. Okresowa sprawozdawczość, ewaluacja oraz aktualizacja programu ........................................ 185 7.5. Źródła finansowania ze wskazaniem możliwych do dofinansowania działań w rozbiciu na poszczególne komponenty środowiska .................................................. 185 8. SPIS TABEL ................................................................. 189 9. SPIS WYKRESÓW .......................................................... 190 10. SPIS RYSUNKÓW .......................................................... 190 11. ZAŁĄCZNIKI DO PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISK A .......................................................... 190 2. WYKAZ SKRÓTÓW: ANR - Agencja Nieruchomości Rolnych ARiMR - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa b. d. – brak danych B(a)P – benzo(a)piren BEiŚ – Strategia „Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko” BZT₅ - Biochemiczne Zapotrzebowanie Tlenu ChZT - Chemiczne Zapotrzebowanie Tlenu E i E – elektryczny i elektroniczny EFRR- Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego RW DDoiPZ – Region Wodny Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego GDDKiA - Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad dB - decybel DW- droga wojewódzka GIOŚ/ WIOŚ - Główny/ Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska GJ - gigadżul GUS/WUS – Główny/Wojewódzki Urząd Statystyczny JCWP - Jednolite Części Wód Powierzchniowych JCWPd - Jednolite Części Wód Podziemnych JST- Jednostka Samorządu Terytorialnego j. w. – jak wyżej Kpgo- Krajowy Plan Gospodarki Odpadami KP PSP - Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej KPZL - Krajowy Program Zwiększania Lesistości kWe – jednostka mocy elektrycznej - kilowat kWh - kilowatogodzina LZO - lotne związki organiczne mg - miligram MPGO - Międzygminne Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami mpzp – miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego MŚ - Ministerstwo Środowiska MW – megawat MWh - megawatogodzina NFOŚiGW– Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nm - nanometr Nog – azot ogólny OECD – Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OSChR – Okręgowa Stacja Chemiczno Rolnicza OSO - Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków OSP - Ochotnicza Straż Pożarna OSN - Obszar Szczególnie Narażony OWO - ogólny węgiel organiczny OZE - odnawialne źródła energii Pog – fosfor ogólny PCB – polichlorowanebifenyle PEM – promieniowanie elektromagnetyczne PEP - Polityka Ekologiczna Państwa PGW - Plan Gospodarowania Wodami PIG - Państwowy Instytut Geologiczny PKB - produkt krajowy brutto PKS - Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej PKP – Polskie Koleje Państwowe PMŚ - Państwowy Monitoring Środowiska POIŚ - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko POŚ - Program Ochrony Środowiska PROW - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich PSSE – Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna PSP - Powiatowa Straż Pożarna PSZOK – punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych PZW - Polski Związek Wędkarski RDLP - Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych RDOŚ – Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska RDW - Ramowa Dyrektywa Wodna RGO – Region Gospodarki Odpadami RLM – równoważna liczba mieszkańców RPOWZ - Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego RZGW - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej SOO- specjalne obszary ochrony siedlisk S. A. – spółka akcyjna Sp. k. – spółka komandytowa Sp. z o. o. – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością SWOT - strengths (silne strony), weaknesses (słabe strony), opportunities (szanse) i threats (zagrożenia) t.j. – tekst jednolity UE - Unia Europejska UG/UMiG/ – Urząd Gminy/Miasta i Gminy WBDA - Wojewódzka Baza Wyrobów Azbestowych WFOŚiGW – Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej WSO - Wojewódzki System Odpadowy WWA - wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne ZODR – Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego PGK – Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej ZZMiUW - Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych 3. WSTĘP 3.1. Podstawa prawna Podstawą prawną opracowania „Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Koszalińskiego na lata 2017 - 2020 z uwzględnieniem perspektywy do 2024 r. (POŚ) jest art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U.2016.672 ze zm.), który nakłada na samorząd powiatu obowiązek sporządzenia programu ochrony środowiska. Po zaopiniowaniu przez Zarząd Województwa program uchwalany jest przez Radę Powiatu. POŚ jest zgodny z Wojewódzkim Programem Ochrony Środowiska oraz ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1649) o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i przenosi cele zawarte w tym programie na poziom powiatu. Jednocześnie program uwzględnia problemy ekologiczne występujące w powiecie. 3.2. Cel przygotowania programu Celem przygotowania programu jest realizacja założeń dokumentów strategicznych kraju ze szczególnym uwzględnieniem celów zawartych w strategiach, programach i dokumentach programowych. Polityka ochrony środowiska jest prowadzona na podstawie strategii rozwoju, programów i dokumentów programowych, o których mowa w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Jego istotą jest skoordynowanie z administracją rządową, samorządową oraz przedsiębiorcami i społeczeństwem działań, zaplanowanych w programie. Wszystkie ww. grupy powinny współpracować zarówno w zakresie tworzenia jak i sukcesywnego wdrażania programu. W tym celu ważne jest uspokoczenie całego procesu tworzenia programu, a następnie jego wdrażania. Ponadto POŚ ma za zadanie wyznaczanie ram dla późniejszych przedsięwzięć, realizowanych w ramach programów sektorowych powiatu. Kolejnym celem jest zapewnienie efektywnego i sprawnego wykorzystania środków finansowych na działania wskazane w programie oraz umożliwienie i wspieranie pozyskiwania środków przez jednostki samorządowe na realizację określonych zadań środowiskowych. POŚ ma także na celu dążenie do sukcesywnej poprawy stanu środowiska w powiecie oraz ograniczenie negatywnego wpływu źródeł zanieczyszczeń na środowisko, ochronę i rozwój walorów środowiska oraz racjonalne gospodarowanie jego zasobami z uwzględnieniem konieczności ochrony środowiska. Przy opracowaniu POŚ uwzględniono również wszystkie, związane z tematyką programu, dokumenty strategiczne, polityki oraz przepisy prawne i wytyczne (w zakresie sporządzania programów ochrony środowiska). Zatem celem opracowania POŚ jest przede wszystkim: - weryfikacja priorytetów ekologicznych, - weryfikacja długookresowych celów ekologicznych i kierunków działań, - opracowanie planu operacyjnego na lata 2017 - 2020. 3.3. Okres objęty opracowaniem Okres objęty POŚ to lata 2017 - 2020 z perspektywą do 2024 r. Okres obowiązywania niniejszego POŚ został podzielony na: - okres operacyjny (lata 2017 - 2020 zdefiniowany poprzez cele krótkoterminowe i konieczne do podjęcia konkretne działania, - okres perspektywiczny (lata 2021 - 2024), który został określony jako jeden cel długoterminowy dla każdego z priorytetów ochrony środowiska w Powiecie Koszalińskim. 3.4. Metodyka i zakres opracowania, dokumenty strategiczne kraju, województwa i powiatu Aktualny stan środowiska jest opisywany w programie na podstawie dostępnych danych z lat 2012 - 2015. POŚ opiera się i jest zgodny z prawem unijnym oraz polskim, obowiązującym w czasie tworzenia opracowania. Zakres prac nie obejmuje ewentualnych zmian prawnych oraz systemowych, które mogą się zdarzyć w przeciągu okresu lat, dla których tworzony jest program. W POŚ skupiono się na analizie i diagnozie problemów środowiskowych występujących tylko w Powiecie Koszalińskim oraz zaprojektowaniu dla nich rozwiązań w postaci strategii środowiskowej. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz.U.2016.672 ze zm.) w art. 17 zobowiązuje zarząd powiatu do sporządzenia i uchwalenia programu ochrony środowiska obejmującego okres czterech lat oraz uwzględniającego działania na kolejne cztery lata. Ustawa ta również zobowiązuje do zachowania spójności pomiędzy dokumentami tego rodzaju opracowywanymi dla poszczególnych szczebli administracji i nakłada ramy dotyczące całokształtu ich działań, mających na celu właściwe wykorzystanie, ochronę oraz odnawianie zasobów i składników środowiska naturalnego. W uchwale Nr 58 Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2014 r. przyjęty został jeden z kluczowych dokumentów strategicznych tj. Strategia „Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko” – perspektywa do 2020 r. Zgodnie z art. 14 ust.2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 1101) jeżeli program ochrony środowiska wymaga aktualizacji, rada powiatu uchwala nowy program ochrony środowiska uwzględniający cele zawarte w strategiach, programach i dokumentach programowych, o których mowa w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r., poz.712 ze zm.). W szczególności powinna być zgodność POŚ z niżej wymienionymi dokumentami: 1) Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju. Polska 2030. Trzecia Fala Nowoczesności. Głównym celem Strategii jest: poprawa jakości życia i zwiększenie spójności społecznej dzięki stabilnemu, wysokiemu wzrostowi gospodarczemu, co pozwala na modernizację kraju. Jednym z celów jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego oraz ochrona i poprawa stanu środowiska. Wśród kierunków interwencji tego celu szczegółowego wyróżniono m.in.: - modernizację infrastruktury i bezpieczeństwo energetyczne; - modernizację sieci elektroenergetycznych i cieplowniczych; - zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego poprzez dywersyfikację kierunków pozyskiwania gazu; - realizację programu inteligentnych sieci w elektroenergetyce; - integrację polskiego rynku elektroenergetycznego, gazowego i paliwowego z rynkami regionalnymi; - wzmocnienie roli odbiorców finalnych w zarządzaniu zużyciem energii; - stworzenie zachęt przyspieszających rozwój zielonej gospodarki; - zwiększenie poziomu ochrony środowiska. 2) Strategia Rozwoju Kraju 2020 - Aktywne społeczeństwo, konkurencyjna gospodarka, sprawne państwo. Strategia obejmuje tematy - Spójność społeczna i terytorialna, - Sprawne i efektywne państwo, - Konkurencyjna gospodarka. Konkurencyjna gospodarka stawia cel: Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko rozumiane jako racjonalne gospodarowanie zasobami, poprawa efektywności energetycznej, zwiększenie dywersyfikacji dostaw paliw i energii, poprawa stanu środowiska, adaptacja do zmian klimatu. Sprawne i efektywne państwo ma na celu zapewnienie właściwego gospodarowania wodami, a w tym ochrony przeciwpowodziowej. 3) Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 Sformułowano cel strategiczny polityki przestrzennej zagospodarowania kraju: „Efektywne wykorzystanie przestrzeni kraju i jej terytorialnie zróżnicowanych potencjałów rozwojowych dla osiągania ogólnych celów rozwojowych – konkurencyjności, zwiększenia zatrudnienia, sprawności funkcjonowania państwa oraz spójności w wymiarze społecznym, gospodarczym i terytorialnym w długim okresie.” Wśród celów głównych polityki przestrzennego zagospodarowania kraju wyróżniono: - podwyższenie konkurencyjności głównych ośrodków miejskich Polski w przestrzeni europejskiej, - poprawa spójności wewnętrznej i terytorialne równoważenie rozwoju kraju, - kształtowanie struktur przestrzennych wspierających osiągnięcie i utrzymanie wysokiej jakości środowiska przyrodniczego i walorów krajobrazowych Polski, - zwiększenie odporności struktury przestrzennej na zagrożenia naturalne i utratę bezpieczeństwa energetycznego oraz kształtowanie struktur przestrzennych wspierających zdolności obronne państwa, - przywrócenie i utrwalenie ładu przestrzennego. 4) Strategia „Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko” perspektywa do 2020 Głównym celem strategii jest zapewnienie wysokiej jakości życia z uwzględnieniem ochrony środowiska oraz stworzenie warunków do zrównoważonego rozwoju nowoczesnego sektora energetycznego, zdolnego zapewnić krajowi bezpieczeństwo energetyczne oraz konkurencyjną i efektywną gospodarkę. Cele realizacji strategii: - zrównoważone gospodarowanie zasobami środowiska, - zapewnienie gospodarce krajowej bezpiecznego i konkurencyjnego zaopatrzenia w energię, - poprawa stanu środowiska. 5) Strategia Innowacyjności i efektywności gospodarki „Dynamiczna Polska 2020” Celem jest tu konkurencyjna gospodarka oparta na wiedzy i współpracy, a w tym wzrost efektywności wykorzystania zasobów naturalnych i surowców poprzez: - obniżani materialochłonności, - obniżanie energochłonności produkcji i usług, - racjonalne korzystanie z wody, - wzrost eksportu towarów i usług środowiskowych, - tworzenie zielonych miejsc pracy. Wśród kierunków działań istotnych dla ochrony środowiska znajdujemy: - proces transformacji systemu społeczno-gospodarczego na tzw. „bardziej zieloną ścieżkę”, polegający na ograniczaniu energochłonności i materialochłonności gospodarki, - wspieranie rozwoju zrównoważonego budownictwa w procesie planowania, projektowania, oraz wznoszenia budynków jak i zarządzania nimi przez cykl życia. 6) Strategia Rozwoju Transportu do 2020 r.” (z perspektywą do 2030 r.) Celem głównym strategii jest zwiększenie dostępności transportowej i poprawa bezpieczeństwa uczestników ruchu i efektywność sektora transportowego, poprzez tworzenie spójnego, zrównoważonego i przyjaznego użytkownikowi systemu transportowego w wymiarze krajowym, europejskim i globalnym. Cele strategiczne to stworzenie zintegrowanego systemu transportowego i zwiększenie dostępności transportowej oraz poprawa bezpieczeństwa uczestników ruchu i efektywności sektora transportowego poprzez tworzenie spójnego, zrównoważonego i przyjaznego użytkownikowi systemu transportowego. Celami operacyjnymi mającymi wpływ na ochronę środowiska są: - bezpieczeństwo i niezawodność; - ograniczanie negatywnego wpływu transportu na środowisko; 7) Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa na lata 2012-2020 Głównym celem działań służących rozwojowi obszarów wiejskich, rolnictwa i rybactwa jest „Poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz efektywne wykorzystanie ich zasobów i potencjałów, w tym rolnictwa i rybactwa, dla zrównoważonego rozwoju kraju”. Wśród celów szczegółowych tej strategii znajduje się ochrona środowiska i adaptacja do zmian klimatu na obszarach wiejskich. Cel zawiera następujące priorytety: - ochronę środowiska naturalnego w sektorze rolniczym i różnorodności biologicznej na obszarach wiejskich, - kształtowanie przestrzeni wiejskiej i ochrony krajobrazu i ładu przestrzennego, - adaptację rolnictwa i rybactwa do zmian klimatu oraz ich udział w przeciwdziałaniu tym zmianom, - zrównoważoną gospodarkę leśną i łowiecką na obszarach wiejskich, - zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii na obszarach wiejskich. 8) Polityka Energetyczna Polski do 2030 roku Dokument prezentuje strategię państwa w kontekście wyzwań stojących przed polską energetyką. Określa podstawowe kierunki polityki energetycznej, w tym: - poprawa efektywności energetycznej, - wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii, - dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej, - rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w tym biopaliw, - rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii, - ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko. W ramach poszczególnych kierunków, sformułowano główne cele: 1. dążenie do utrzymania zeroenergetycznego wzrostu gospodarczego oraz konsekwentne zmniejszanie energochłonności polskiej gospodarki do poziomu UE-15, 2. racjonalne i efektywne gospodarowanie złożami węgla (znajdującymi się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), dywersyfikacja źródeł i kierunków dostaw gazu ziemnego, ropy naftowej i paliw płynnych oraz budowę magazynów ropy naftowej i paliw płynnych o pojemnościach zapewniających utrzymanie ciągłości dostaw, w szczególności w sytuacjach kryzysowych, 3. zapewnienie ciągłego pokrycia zapotrzebowania na energię przy uwzględnieniu maksymalnego możliwego wykorzystania krajowych zasobów oraz przyjaznych środowisku technologii, 4. przygotowanie infrastruktury dla energetyki jądrowej i zapewnienie inwestorom warunków do wybudowania i uruchomienia elektrowni jądrowych opartych na bezpiecznych technologiach, z poparciem społecznym i z zapewnieniem wysokiej kultury bezpieczeństwa jądrowego na wszystkich etapach: lokalizacji, projektowania, budowy, uruchomienia, eksploatacji i likwidacji elektrowni jądrowych, 5. wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii co najmniej do poziomu 15% w 2020 roku oraz dalszy wzrost tego wskaźnika w latach następnych, 6. osiągnięcie w 2020 roku 10% udziału biopaliw w rynku paliw transportowych, oraz zwiększenie wykorzystania biopaliw II generacji, 7. ochronę lasów przed nadmiernym eksploatowaniem, w celu pozyskiwania biomasy oraz zrównoważone wykorzystanie obszarów rolniczych na cele OZE, w tym biopaliw, tak aby nie doprowadzić do konkurencji pomiędzy energetyką odnawialną i rolnictwem oraz zachować różnorodność biologiczną, 8. wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej istniejących urządzeń piętrzących stanowiących własność Skarbu Państwa, 9. zwiększenie stopnia dywersyfikacji źródeł dostaw oraz stworzenie optymalnych warunków do rozwoju energetyki rozproszonej opartej na lokalnie dostępnych surowcach, 10. zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania rynków paliw i energii, a przez to przeciwdziałanie nadmiernemu wzrostowi cen, 11. ograniczenia oddziaływania energetyki na środowisko poprzez: - ograniczenie emisji CO₂ do 2020 roku przy zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa energetycznego, - ograniczenie emisji SO₂ i NOx oraz pyłów (w tym PM10 i PM2,5) do poziomów wynikających z obecnych i projektowanych regulacji unijnych, - ograniczanie negatywnego oddziaływania energetyki na stan wód powierzchniowych i podziemnych, - minimalizację składowania odpadów poprzez jak najszerse wykorzystanie ich w gospodarce, - zmianę struktury wytwarzania energii w kierunku technologii niskoemisyjnych. 9) Krajowy Program Ochrony Powietrza Celem programu jest, by w możliwie krótkim czasie osiągnąć bezpieczne poziomy stężenia niektórych substancji w powietrzu ze spalania najbardziej szkodliwych paliw, w szczególności pyłu zawieszonego PM2,5. W odniesieniu do pyłu PM2,5 celem programu jest dojście do standardów europejskich, a więc 18 µg/m³ w roku 2020, z 24 obecnie. 10) Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych – KPOŚK Program zawiera wykaz aglomeracji o RLM < 2 000, wraz z jednoczesnym wykazem niezbędnych przedsięwzięć w zakresie budowy, rozbudowy lub modernizacji oczyszczalni ścieków komunalnych oraz budowy i modernizacji zbiorczych systemów kanalizacyjnych, jakie należy zrealizować w tych aglomeracjach w terminie do końca 2015 r. KPOŚK opracowany w 2003 r. obejmował 1378 aglomeracji i przewidywał: - budowę, rozbudowę i/lub modernizację 1163 oczyszczalni ścieków komunalnych; - budowę około 21 tys. km sieci kanalizacyjnej w aglomeracjach. 10a) Aktualizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych – AKPOŚK 2015 Przepisy prawne Unii Europejskiej w zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych określone zostały w szczególności w dyrektywie Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 roku. Przewidziano, iż przepisy te będą w Polsce w pełni obowiązywały od 31 grudnia 2015 r. (Traktat Akcesyjny). Celem Programu, przez realizację ujętych w nim inwestycji, jest ograniczenie zrztów niedostatecznie oczyszczanych ścieków, a co za tym idzie – ochrona środowiska wodnego przed ich niekorzystnymi skutkami. KPOŚK jest dokumentem strategicznym, w którym oszacowano potrzeby i określono działania na rzecz wyposażenia aglomeracji, o RLM większej od 2000 w systemy kanalizacyjne i oczyszczalnie ścieków komunalnych. 10b) Program wyposażenia aglomeracji poniżej 2000 RLM w oczyszczalnie ścieków i systemy kanalizacji sanitarnej Celem Programu jest koordynacja wypełnienia przez Polskę zobowiązań wynikających z art. 7 dyrektywy Rady 91/271/EWG w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych i przyjętych w Traktacie Akcesyjnym Polski do Unii Europejskiej. 10c) Program wyposażenia przemysłu rolno – spożywczego o wielkości nie mniejszej niż 4000 RLM odprowadzających ścieki bezpośrednio do wód, w urządzenia zapewniające wymagane przez polskie prawo standardy ochrony środowiska Program ma na celu koordynację wypełnienia przez Polskę zobowiązań wynikających z art. 13 dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych przyjętych w Traktacie Akcesyjnym Polski do Unii Europejskiej. Niniejszy Program dotyczy działań jakie należy przeprowadzić w celu redukcji zanieczyszczeń biodegradowalnych z zakładów przemysłu rolno – spożywczego nie mniejszych niż 4 000 RLM, odprowadzających ścieki bezpośrednio do wód. 11) Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 Krajowy plan gospodarki odpadami 2022 będzie obowiązywał do 2022 r. Dokument obejmuje zakres działań niezbędnych dla zapewnienia zintegrowanej gospodarki odpadami w kraju(11 sierpnia 2016 r. została opublikowana uchwała nr 88 Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2016 r. w sprawie Krajowego planu gospodarki odpadami 2022). W Kpgo, oprócz kontynuacji dotychczasowych zadań, ujęto nowe cele i zadania, które dotyczą 6 kolejnych lat, a perspektywicznie okresu do 2030 r. Głównym celem dokumentu jest określenie polityki gospodarki odpadami zgodnej z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, wpisującej się w działania gospodarki o obiegu zamkniętym. Zgodnie z założeniami Kpgo, przede wszystkim należy zapewnić realizację działań znajdujących się najwyżej w hierarchii sposobów postępowania z odpadami - a więc zapobiegać ich wytwarzaniu oraz stworzyć niezbędną infrastrukturę do selektywnego zbierania odpadów u źródła, tak aby zapewnić ich efektywny recykling i osiągnąć założone cele. Głównymi celami wskazanymi w niniejszym dokumencie, będącymi w zgodności z wymienionymi wyżej strategiami, są m.in.: - zapobieganie powstawaniu odpadów, - osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła pochodzących ze strumienia odpadów komunalnych, - osiągnięcie odpowiedniego poziomu odzysku i recyklingu odpadów poużytkowych (m.in. odpadów opakowaniowych, zużytych opon, olejów odpadowych), - zwiększenie udziału odpadów poddawanych procesom odzysku, - ograniczenie ilości składowanych odpadów na składowiskach odpadów, - zwiększenie świadomości społeczeństwa na temat właściwego gospodarowania odpadów, - planowanie systemów zagospodarowania odpadów zgodnych z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, - zwiększanie udziału w bilansie energetycznym energii uzyskiwanej ze źródeł odnawialnych; 12) Krajowy program zapobiegania powstawaniu odpadów Program jest spełnieniem zobowiązania, jakie nakłada na państwa członkowskie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy. W programie ustalone zostały m.in. cele zapobiegania powstawaniu odpadów oraz zostały określone istniejące środki zapobiegawcze. Zadaniem programu jest zebranie w jednym dokumencie oraz uszczegółowienie działań w zakresie zapobiegania powstawaniu odpadów zarówno na poziomie krajowym jak i na poziomie wojewódzkim. 13) Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014–2020 i regionalny program operacyjny 2014–2020 (POIiŚ) Cel główny POIiŚ wynika z jednego z trzech priorytetów Strategii Europa 2020, którym jest wzrost zrównoważony rozumiany jako wspieranie gospodarki efektywnej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej, w której cele środowiskowe są dopełnione działaniami na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Priorytet ten został oparty na równowadze oraz wzajemnym uzupełnianiu się działań w trzech podstawowych obszarach: - czystej i efektywnej energii, w tym efektywności energetycznej, ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych, rozwoju energii ze źródeł odnawialnych oraz integracji i poprawy funkcjonowania europejskiego rynku energii; - adaptacji do zmian klimatu oraz efektywnego korzystania z zasobów, wzmocnieniu odporności systemów gospodarczych na zagrożenia związane z klimatem oraz zwiększeniu możliwości zapobiegania zagrożeniom (zwłaszcza zagrożeniom naturalnym) i reagowania na nie; - konkurencyjności, w tym wnoszeniu istotnego wkładu w utrzymanie przez UE prowadzenia na światowym rynku technologii przyjaznych środowisku, zapewniając jednocześnie efektywne korzystanie z zasobów i usuwając przeszkody w działaniu najważniejszych infrastruktur sieciowych. 14) Program ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej Celem nadzrodnym dokumentu jest: „Zachowanie bogactwa różnorodności biologicznej w skali lokalnej, krajowej i globalnej oraz zapewnienie trwałości i możliwości rozwoju wszystkich poziomów jej organizacji (wewnątrzgatunkowego, międzygatunkowego i ponadgatunkowego), z uwzględnieniem potrzeb rozwoju społeczno-gospodarczego Polski oraz konieczności zapewnienia odpowiednich warunków życia i rozwoju społeczeństwa.” Wśród celów strategicznych, równorzędnych pod względem znaczenia, wyróżniono: - rozpoznanie i monitorowanie stanu różnorodności biologicznej oraz istniejących i potencjalnych zagrożeń, - skuteczne usunięcie lub ograniczanie pojawiających się zagrożeń różnorodności biologicznej, - zachowanie i wzbogacenie istniejących oraz odtworzenie utraconych elementów różnorodności biologicznej, - pełne zintegrowanie działań na rzecz ochrony różnorodności biologicznej z działaniami oddziaływającymi na tę różnorodność sektorów gospodarki oraz administracji publicznej i społeczeństwa, przy zachowaniu właściwych proporcji pomiędzy zapewnieniem równowagi przyrodniczej, a rozwojem społeczno-gospodarczym kraju, - podniesienie wiedzy oraz ukształtowanie postaw i aktywności społeczeństwa na rzecz ochrony zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej, - udoskonalenie mechanizmów i instrumentów służących ochronie i zrównoważonemu użytkowaniu różnorodności biologicznej, - użytkowanie różnorodności biologicznej w sposób zrównoważony, z uwzględnieniem równego i sprawiedliwego podziału korzyści i kosztów jej zachowania, w tym także kosztów zaniechania działań rozwojowych ze względu na ochronę zasobów przyrody. 15) Krajowy Program Zwiększania Lesistości Dokument uwzględnia ogólne wytyczne sporządzania regionalnych planów przestrzennego zagospodarowania w dziedzinie zwiększania lesistości. Głównym celem rządowego Programu Zwiększania Lesistości na lata 2001 – 2020 jest zapewnienie warunków do zwiększenia lesistości do 30%, ustalenie priorytetów ekologicznych i gospodarczych oraz wykorzystanie ich do optymalnego rozmieszczenia zalesień. 16) Strategiczny plan adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 Kluczowym celem dokumentu jest zapewnienie zrównoważonego rozwoju oraz efektywnego funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa w warunkach zmian klimatu. Wśród celów szczegółowych wyróżniono: - zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i dobrego stanu środowiska, - skuteczna adaptacja do zmian klimatu na obszarach wiejskich, - rozwój transportu w warunkach zmian klimatu, - zapewnienie zrównoważonego rozwoju regionalnego i lokalnego z uwzględnieniem zmian klimatu, - stymulowanie innowacji sprzyjających adaptacji do zmian klimatu, - kształtowanie postaw społecznych sprzyjających adaptacji do zmian klimatu. W realizacji Strategicznego planu adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030 powinni być zaangażowani: administracja szczebla centralnego, samorządy województw oraz samorządy lokalne. 17) Projekt Polityki Wodnej Państwa 2030 (z uwzględnieniem etapu 2016) Dokument prezentuje podstawowe kierunki i zasady działania, umożliwiające realizację idei trwałego i zrównoważonego rozwoju w gospodarowaniu zasobami wodnymi w Polsce. Za cel nadrzędny uznano zapewnienie powszechnego dostępu ludności do czystej i zdrowej wody oraz istotne ograniczenie zagrożeń wywoływanych przez powodzie i susze. Wśród celów strategicznych wyróżniono: - osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu i potencjału wód oraz związanych z nimi ekosystemów, - zapewnienie dostępu do zasobów wodnych dla zaspokojenia potrzeb ludności, środowiska naturalnego oraz społecznie i ekonomicznie uzasadnionych potrzeb wodnych gospodarki, - ograniczenie negatywnych skutków powodzi i suszy oraz minimalizowanie ryzyka wystąpienia sytuacji nadzwyczajnych, - wdrożenie systemu zintegrowanego zarządzania zasobami wodnymi i gospodarowania wodami. 18) Program wodno - środowiskowy kraju Realizuje wymagania wskazane w Dyrektywie 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowej Dyrektywie Wodnej (RDW) w kwestii opracowania programów działań. Głównym celem Programu wodno-środowiskowego kraju jest przedstawienie zestawień działań dla realizacji założonych celów środowiskowych, których wypełnienie w określonym czasie pozwoli uzyskać efekty w postaci lepszego stanu wód. Wśród celów środowiskowych wyróżniono: - niepogarszanie stanu części wód, - osiągnięcie dobrego stanu wód, - spełnienie wymagań specjalnych, zawartych w innych unijnych aktach prawnych i polskim prawie, w odniesieniu do obszarów chronionych, - zaprzestanie lub stopniowe wyeliminowanie zrzutu substancji priorytetowych do środowiska lub ograniczone zrzuty tych substancji. 18a) Aktualizacja programu wodno - środowiskowego kraju (listopad 2014) Aktualizacja Programu wodno - środowiskowego kraju jest jednym z dokumentów planistycznych opracowywanych w celu programowania i koordynowania działań zmierzających do realizacji celów środowiskowych wskazanych w artykule 4 RDW, tj.: niepogarszanie stanu części wód oraz osiągnięcie dobrego stanu wód: dobry stan ekologiczny i chemiczny dla naturalnych części wód powierzchniowych, dobry potencjał ekologiczny i dobry stan chemiczny dla sztucznych i silnie zmienionych części wód oraz dobry stan chemiczny i ilościowy dla wód podziemnych. 19) Plan Gospodarowania Wodami na Obszarze Dorzecza Odry Wśród celów środowiskowych dla wód podziemnych wyróżniono: - zapobieganie dopływowi lub ograniczenie dopływu zanieczyszczeń do wód podziemnych, - zapobieganie pogarszaniu się stanu wszystkich części wód podziemnych, - zapewnienie równowagi pomiędzy poborem a zasilaniem wód podziemnych, - wdrożenie działań niezbędnych do odwrócenia znaczącego i utrzymującego się rosnącego trendu stężenia każdego zanieczyszczenia powstałego w skutek działalności człowieka. Z kolei cele środowiskowe dla wód powierzchniowych oparto na wartościach granicznych poszczególnych wskaźników fizyko - chemicznych, biologicznych, hydromorfologicznych, które odpowiadają dobremu stanowi wód. Jego uzupełnieniem jest przyjęty przez Rząd w sierpniu 2014 r. Master Plan dla dorzecza Odry. Ten przejściowy dokument strategiczny zawiera zestawienie inwestycji planowanych do realizacji w perspektywie do 2021 r. wraz z ich oceną pod kątem zgodności z Ramową Dyrektywą Wodną). 20) Plan działania w zakresie planowania strategicznego w gospodarce wodnej Dokument ten jest odpowiedzią na zasygnalizowane przez Komisję Europejską niezgodności polskich planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy w wymogami Ramowej Dyrektywy Wodnej oraz wątpliwości w kwestii planowanych inwestycji przeciwpowodziowych. W związku z powyższym Polska zobowiązała się do: - określenia trybu postępowania wobec programów sektorowych, - opracowania Master Planów - wdrożenia programu szkoleń, - usunięcia luk w zakresie transpozycji prawodawstwa europejskiego w dziedzinie polityki wodnej do ustawodawstwa krajowego. 21) Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010 - 2020 Celem strategicznym polityki regionalnej jest efektywne wykorzystywanie specyficznych regionalnych oraz terytorialnych potencjałów rozwojowych dla osiągania celów rozwoju kraju w zakresie wzrostu zatrudnienia i spójności w horyzoncie długookresowym. Wyróżniono trzy cele szczegółowe do 2020 roku: - wspomaganie wzrostu konkurencyjności regionów, - budowanie spójności terytorialnej i przeciwdziałanie marginalizacji obszarów problemowych, - tworzenie warunków dla skutecznej, efektywnej i partnerskiej realizacji działań rozwojowych ukierunkowanych terytorialnie. 22) Narodowa Strategia Edukacji Ekologicznej Narodowa Strategia Edukacji Ekologicznej formuluje i ustala hierarchię głównych celów edukacji środowiskowej, uwzględnia jednocześnie możliwości ich realizacji. Programem wykonawczym Narodowej Strategii Edukacji Ekologicznej jest Narodowy Program Edukacji Ekologicznej. Wskazuje on zadania edukacyjne oraz podmioty odpowiedzialne za ich realizację. Wśród celów strategii wyróżniono: - upowszechnianie idei ekorozwoju we wszystkich sferach życia, uwzględniające również pracę i wypoczynek człowieka, czyli objęcie permanentną edukacją ekologiczną wszystkich mieszkańców Rzeczypospolitej Polskiej, - wdrożenie edukacji ekologicznej jako edukacji interdyscyplinarnej na wszystkich stopniach edukacji formalnej i nieformalnej, - tworzenie wojewódzkich, powiatowych i gminnych programów edukacji ekologicznej ujmujących propozycje wnoszone przez poszczególne podmioty realizujące projekty edukacyjne dla lokalnej społeczności, - promowanie dobrych doświadczeń z zakresu metodyki edukacji ekologicznej. 23) Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009 - 2032 (POKA) Dokument formuluje następujące cele: - usunięcie i unieszkodliwienie wyrobów zawierających azbest, - minimalizacja negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych kontaktem z włóknami azbestu, - likwidacja szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko. Osiągnięcie tych celów będzie możliwe dzięki realizacji szeregu działań o charakterze legislacyjnym, edukacyjno - informacyjnym, w zakresie usuwania wyrobów zawierających azbest, monitoringu realizacji programu oraz w zakresie oceny narażenia i ochrony zdrowia. Zadania te powinny być realizowane zarówno na szczeblu centralnym, wojewódzkim, jak i lokalnym. 24) Narodowy Program Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej (NPRGN) Celem głównym NPRGN jest Rozwój gospodarki niskoemisyjnej przy zapewnieniu zrównoważonego rozwoju kraju. Zgodność z dokumentami na szczeblu wojewódzkim: Strategia Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego. „Strategia rozwoju województwa zachodniopomorskiego do 2020 roku” uwzględnia zmienione uwarunkowania zewnętrzne rozwoju regionu, stwarzające nowe perspektywy realizacji strategicznych celów rozwojowych województwa. Stanowi zatem podstawowy dokument do wdrożenia na terenie województwa zachodniopomorskiego programów wojewódzkich, współfinansowanych ze środków krajowych i funduszy strukturalnych Unii Europejskiej w latach 2014 – 2018. W Strategii spośród sześciu celów strategicznych, jeden odnosi się wprost do sfery środowiska i dotyczy zachowania i ochrony wartości przyrodniczych oraz racjonalną gospodarkę zasobami. Realizacja tego celu wspierana jest przez cele kierunkowe: - usuwanie skutków i przeciwdziałanie degradacji środowiska, - zachowanie, ochrona i odtwarzanie walorów i zasobów środowiska naturalnego, - racjonalna gospodarka zasobami naturalnymi regionu, - wykorzystanie zasobów odnawialnych źródeł energii, - podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa, - rewitalizacja obszarów zurbanizowanych. Program Ochrony Środowiska Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016 - 2020 z perspektywą do 2024 przyjęty uchwałą Nr 1652/16 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 października 2016 r. Zawarte w programie priorytety ekologiczne, cele i kierunki ochrony środowiska stanowią iż naczelną zasadą przyjętą w programie jest zasada zrównoważonego rozwoju, która umożliwia zharmonizowany rozwój gospodarczy i społeczny zgodny z ochroną walorów środowiska. W związku z tym nadrzędnym celem programu jest: rozwój gospodarczy przy zachowaniu i ochronie wartości przyrodniczych oraz racjonalnej gospodarce zasobami. W programie przedstawiono cele w podziale na poszczególne obszary interwencji. 1. Ochrona klimatu i jakości powietrza (OKJP); OKJP.I. Poprawa jakości powietrza przy zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego w kontekście zmian klimatu.; OKJP.II. Osiągnięcie poziomu celu długoterminowego dla ozonu. 2. Zagrożenia hałasem. Poprawa klimatu akustycznego w województwie zachodniopomorskim. 3. Pola elektromagnetyczne. Ochrona przed polami elektromagnetycznymi. 4. Gospodarowanie wodami. Osiągnięcie dobrego stanu jednolitych części wód powierzchniowych, podziemnych, przejściowych i przybrzeżnych; Racjonalny transport i turystyka wodna; Ochrona pasa wybrzeża; Ochrona przed zjawiskami ekstremalnymi związanymi z wodą. 5. Gospodarka wodno-ściekowa. Prowadzenie racjonalnej gospodarki wodno-ściekowej. 6. Zasoby geologiczne. Racjonalne gospodarowanie zasobami geologicznymi. 7. Gleby. Ochrona gleb przed negatywnym oddziaływaniem antropogenicznym, erozją oraz niekorzystnymi zmianami klimatu; Zalesienia gruntów nieprzydanych na inne cele. 8. Gospodarka odpadami i zapobieganie powstawaniu odpadów. Gospodarowanie odpadami zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, uwzględniając zrównoważony rozwój Województwa Zachodniopomorskiego. 9. Zasoby przyrodnicze. Ochrona różnorodności biologicznej oraz krajobrazowej; ZP.II. Prowadzenie trwale zrównoważonej gospodarki leśnej; Zwiększanie lesistości. 10. Zagrożenia poważnymi awariami. Ograniczenie ryzyka wystąpienia poważnych awarii. Pozostałe dokumenty charakteru programowym o zasięgu wojewódzkim i powiatowym: - Plan zagospodarowania przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego (Uchwała Nr XLV/530/10 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z 19.10.2010 r. Regionalna Strategia Innowacji Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2011 – 2020. - Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016 - 2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023 – 2028 wraz z załącznikiem „Plan inwestycyjny”. - Program ochrony powietrza dla strefy zachodniopomorskiej, którą stanowi obszar Województwa Zachodniopomorskiego. - Strategia Rozwoju Turystyki w Województwie Zachodniopomorskim do 2015 roku. - Program Małej Retencji Wód dla Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2015. - Program budowy przeplawek dla ryb na terenie Województwa Zachodniopomorskiego. - Rozporządzenie nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego. Dziennik Urzędowy województwa zachodniopomorskiego z dnia 9 czerwca 2014 r. poz. 2431; - Aktualizacja Wieloletniego Programu Inwestycyjnego Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych 2008 - 2030 wraz z oceną wykonania za okres 2008 - 2010. - Program działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. - Waloryzacja Przyrodnicza Województwa Zachodniopomorskiego – 2010 r. - Raport o stanie środowiska w Województwie Zachodniopomorskim w latach 2012 - 2013. - Strategia Rozwoju Powiatu Koszalińskiego, - Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Koszalińskiego. - Program ochrony środowiska dla Powiatu Koszalińskiego na lata 2012 - 2015 z perspektywą na lata 2016 - 2019. - Raport z realizacji „Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Koszalińskiego na lata 2012 – 2015” z perspektywą na lata 2016 - 2019”. 4. STRESZCZENIE W Programie Ochrony Środowiska dla Powiatu Koszalińskiego na lata 2017 – 2020 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2024 przyjęto zasadę kontynuacji celów i zadań określonych w Programie Ochrony Środowiska Województwa Zachodniopomorskiego na lata na lata 2016 - 2020 z perspektywą do 2024, który przyjęty uchwałą Nr 1652/16 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 października 2016 r. oraz ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. (t. j. Dz. U.2014.1649) o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Naczelna zasadą przyjętą w programie wojewódzkim jest zasada zrównoważonego rozwoju, która umożliwia zharmonizowany rozwój gospodarczy i społeczny zgodny z ochroną walorów środowiska. Celem przygotowania programu jest realizacja założeń dokumentów strategicznych kraju ze szczególnym uwzględnieniem celów zawartych w strategiach, programach i dokumentach programowych. Przy opracowaniu POŚ uwzględniono również wszystkie, związane z tematyką programu, dokumenty strategiczne, polityki oraz przepisy prawne i wytyczne (w zakresie sporządzania programów ochrony środowiska). Celem opracowania POŚ jest przede wszystkim: weryfikacja priorytetów ekologicznych, weryfikacja długookresowych celów ekologicznych i kierunków działań oraz opracowanie planu operacyjnego na lata 2017 - 2020. Program Ochrony Środowiska jest dokumentem strategicznym powiatu opracowanym zgodnie z dokumentami sektorowymi oraz dokumentami krajowymi. Dokument opisuje 10 obszarów interwencji, które odpowiadają poszczególnym komponentom środowiska lub obszarom mającym wpływ na stan środowiska. Opis każdego z obszarów składa się z opisu działań realizowanych w latach poprzednich, analizy stanu aktualnego środowiska, identyfikacji problemów jakie występują w danym obszarze, wyznaczeniu celów i działań zmierzających do poprawy stanu danego komponentu. Program zawiera również opis działań z zakresu monitorowania postępu wdrażania tych działań poprzez dobór odpowiednich wskaźników środowiskowych, czyli wartości określających poprawę lub pogorszenie stanu środowiska. W opisie każdego z obszarów znajdują się również zagadnienia horyzontalne, czyli aspekty które wymagają uwzględnienia w każdym komponencie. Zaliczamy do nich 4 tematy: adaptację do zmian klimatu, nadzwyczajne zagrożenia środowiska, monitoring oraz edukację ekologiczną. W zakresie ochrony klimatu i jakości powietrza realizowane były działania z zakresu termomodernizacji budynków i modernizacji źródeł ciepła. Poważnym problemem jest zanieczyszczenie powietrza pyłami PM10 i PM2,5 oraz benzo(a)pirenem, którego główną przyczyną jest tzw. niska emisja, czyli zanieczyszczenia, które są emitowane przez kominy o niskiej wysokości czy paleniska. Zmierzone w latach 2012 - 2014 roku stężenia dwutlenku azotu na stanowiskach pomiarowych wykazały, iż w żadnym punkcie pomiarowym średnie roczne stężenia NO₂ nie przekroczyły wartości dopuszczalnej. W ostatnich latach nie zauważa się spadkowej tendencji stężeń dwutlenku azotu w powietrzu. Również nie występują zagrożenia ze strony tlenku węgla. Pomiary nie wykazały przekroczeń poziomu dopuszczalnego określonego dla stężenia średniokrotnego dla pyłu PM2,5. Stwierdzono że wyższe stężenia benzo(a)pirenu występowały w okresie zimowym. Stanowi to potwierdzenie, iż głównym źródłem B(a)P w powietrzu są procesy grzewcze. Procesy spalania w paleniskach domowych paliw stałych, często również odpadów z gospodarstw domowych powodują, że emisja do powietrza różnorodnych zanieczyszczeń, w tym również B(a)P jest wciąż wysoka i utrzymuje się na podobnym poziomie. Na terenie Powiatu Koszalińskiego nie wystąpiło przekroczenie stężenia pyłu PM10. Wartość wskaźnika pomiarów ozonu wahala się w zakresie 6 000 – 18 000 μg/m³•h i nie przekraczała wartości docelowej określonej ze względu na ochronę roślin. Pomiary pasywne NO₂ zlokalizowane są bezpośrednio przy drodze krajowej nr 6 łączącej Szczecin z Trójmiastem, zatem wzrost stężeń związany jest ze zwiększającą się emisją zanieczyszczeń z transportu samochodowego. Na terenie Powiatu Koszalińskiego WIOŚ w 2014 r. nie prowadził badań hałasu. Jednakże z przyjętego Programu ochrony środowiska przed hałasem dla Województwa Zachodniopomorskiego uchwalonego 19 grudnia 2014 r. (Uchwała nr II/26/14) wynika, że na terenie powiatu występują przekroczenia norm hałasu. Przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu o wartości do 10 dB występują między innymi w miejscowościach: Mścice, Kretomino, Bonin, Manowo, a o wartości do 15 dB w miejscowościach: Sianów, Nowe Bielice, Stare Bielice, Biesiekierz i Siecieminek. Planowanymi działaniami dla tych obszarów jest budowa obwodnicy Sianowa i drogi S6. W latach 2011 – 2014 nastąpił wzrost liczby zarejestrowanych pojazdów o 10,2%. W zakresie pól elektromagnetycznych nie występują przekroczenia wartości dopuszczalnych. W tym obszarze zalecane jest jedynie regularne monitorowanie jego poziomów, aby reagować na ewentualne przekroczenia wartości dopuszczalnych. Pomiary monitoringowe poziomów pól elektromagnetycznych w 2014 r. na terenie powiatu zostały wykonane w 5 punktach zlokalizowanych w Sianowie, Bobolicach, Biesiekierzu, Manowie i Bielicach. Pomiary pól elektromagnetycznych wykonane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie nie wykazały przekroczeń poziomów dopuszczalnych pól elektromagnetycznych w środowisku. Wyniki są więc dużo niższe od poziomów dopuszczalnych (7 V/m). W latach 2012 - 2014 WIOŚ w Szczecinie wykonywał badania jakości wód w Powiecie Koszalińskim w ramach monitoringu diagnostycznego, operacyjnego, badawczego oraz monitoringu obszarów chronionych (do roku 2013 badania jakości wód użytkowych, wymagane dyrektywami szczegółowymi w zakresie zanieczyszczenia związkami azotu, warunków do bytowania ryb, wykorzystania wody jako źródła zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia realizowano w ramach monitoringu operacyjnego). Prowadzono badania 12 jednolitych części wód rzecznych Obserwuje się zmniejszenie stopnia skażenia bakteriologicznego wód. Stężenia związków organicznych, wyrażone wskaźnikiem BZT₅, w latach 2012 - 2014 nie przekraczały wartości granicznej dla dobrego stanu wód. W wodach rzek wahały się w granicach norm I – III klasy. Ważnym aspektem w tym obszarze jest ochrona przeciwpowodziowa, która z roku na rok staje się pilniejszym zagadnieniem. Wśród działań należy również wyróżnić zadania dotyczące małej retencji, zapobiegania skutkom powodzi i przeciwdziałaniu suszy. W zakresie gospodarki wodno - ściekowej postawiono nacisk na budowę infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej, w tym budowę wodociągów, kanalizacji sanitarnej i deszczowej, oczyszczalni ścieków, przydomowych oczyszczalni ścieków oraz innych urządzeń służących do oczyszczania ścieków. Realizacja tych działań będzie sprzyjać poprawie jakości wód poprzez ograniczenie presji wynikającej z działalności człowieka. Działania te były również wdrażane w latach poprzednich. W roku 2015 w stosunku do roku 2012 r. pobór wód na potrzeby mieszkańców wzrósł o 6,1%. W 2015 roku do sieci kanalizacyjnej dostęp miało 67,2% mieszkańców, a do sieci kanalizacyjnej przyłącze miało 9443 budynków. Długość sieci kanalizacyjnej w 2015 wynosiła 642,8 km. Na podstawie informacji zawartych w „Bilansie zasobów mineralnych i wód termalnych” publikowanym przez Państwowy Instytut Geologiczny, do najważniejszych złoże na terenie powiatu należą: gaz zienny, ropa naftowa, solanki i wody lecznicze, torf, piaski i żwiry. Gleby Powiatu Koszalińskiego zaliczane są do grupy gleb polodowcowych. Przeważają wśród nich gleby bielicowe i brunatne. Są one czyste, bez zanieczyszczeń metalami ciężkimi. Bonitację rzeźby terenu powiatu wg IUNG Puławy określono jako średnio korzystną dla rolnictwa. Kompleks przydatności rolniczej - pszenny dobry. Powierzchnia ziemi na terenie powiatu nie jest zniszczona. Gleby nieprzydatne rolniczo zagospodarowano w sposób przyjazny środowisku poprzez zalesienia. Gleby w powiecie charakteryzują się średnią klasą bonitacyjną. W zakresie gospodarki odpadami i zapobieganiu powstawaniu odpadów POŚ opiera się na danych z gmin i zapisach aktualnie opracowanego wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Strategia odpadowa powiatu będzie się skupiała na selektywnej zbiórce odpadów. Selektywną zbiórkę odpadów komunalnych zadeklarowali w latach 2014 i 2015 niemal wszyscy mieszkańcy powiatu. Zbiórka odpadów komunalnych na terenie powiatu jest zorganizowana. Odpady niesegregowane gromadzone są na terenie nieruchomości w zamkniętych pojemnikach lub kontenerach, a następnie wywożone na teren Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie, w którym prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów. Na terenie Powiatu Koszalińskiego znajduje się: - 12 rezerwatów przyrody, - 4 obszary chronionego krajobrazu, - 14 obszarów Natura 2000, - 217 pomników przyrody, - 105 użytków ekologicznych, - 1 zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Ochrona przyrody oznacza: zachowanie, właściwe wykorzystanie oraz odnawianie zasobów przyrody i jej składników. Obszary objęte ochroną stanowią 20,38% powierzchni powiatu. Lesistość powiatu wynosi 42,6%. Gospodarkę leśną na obszarze powiatu prowadzą Nadleśnictwa. Wszystkie nadleśnictwa położone w granicach Powiatu Koszalińskiego wchodzą w strukturę Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku. W strukturze wiekowej lasów przeważają drzewostany w wieku od 50 do 60 lat, a dominującymi typami siedliskowymi lasu jest bór mieszany świeży, las mieszany świeży i las świeży, które zajmują siedliska średnio i bardzo żyźne. Stan sanitarny lasów na terenie powiatu określony jest jako dobry. W lasach nie stwierdzono szkód ze strony przemysłowego zanieczyszczenia powietrza. W ciągu ostatnich czterech lat nie zgłoszono do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska zdarzeń z Powiatu Koszalińskiego, które były poważnymi awariami, w rozumieniu ustawy Prawo Ochrony Środowiska. POŚ obejmuje szeroką tematykę związaną z analizą stanu środowiska i infrastruktury na terenie Powiatu Koszalińskiego. Na bazie tego, jaki stan środowiska został zdzagnozowany wytyczono dla jednostki cele ekologiczne, których realizacja powinna wpłynąć na polepszenie stanu środowiska tam gdzie tego potrzeba bądź utrzymywanie dobrego poziomu tam, gdzie już na obecnym etapie jest to zapewnione przez jednostki samorządowe. Do opisu środowiska i infrastruktury posłużono się danymi pochodzącymi ze Starostwa Powiatowego, urzędów gminnych oraz z innych jednostek i podmiotów działających na tym terenie. Do przeprowadzenia analizy zostały wykorzystane również dane zgromadzone przez jednostki zajmujące się monitorowaniem stanu środowiska. Aktualnie obszarami interwencji na terenie powiatu, czyli obszarami stwarzającymi nadal problemy środowiskowe są: wody powierzchniowe, zasoby przyrodnicze, obszary wymagające rekultywacji, powietrze atmosferyczne, klimat akustyczny, infrastruktura kanalizacyjna, gospodarka odpadami. Ponadto w każdym obszarze przeprowadzona została analiza SWOT oraz prognoza oddziaływania na środowisko. Przyjęto cele, kierunki interwencji i zadania wynikające z oceny stanu środowiska wskazując kierunki interwencji oraz zadania. Opracowany został „Harmonogram realizacji zadań własnych wraz z ich finansowaniem” oraz „Harmonogram realizacji zadań monitorowanych wraz z ich finansowaniem”. Przedstawiony został system realizacji programu ochrony środowiska, a w nim: współpraca z interesariuszami, opracowanie treści POŚ, zarządzanie i monitoring realizacji programu, okresowa sprawozdawczość, ewaluacja oraz aktualizacja programu, źródła finansowania ze wskazaniem możliwych do dofinansowania działań wzbogiciu na poszczególne komponenty środowiska. Program ochrony środowiska jest dokumentem, który będzie, wspomagać ochronę środowiska na terenie powiatu, a także będzie stanowić podstawę do ubiegania się o dofinansowania na inwestycje z zakresu ochrony środowiska. Szacuje się, że na realizację Programu Ochrony Środowiska Powiatu Koszalińskiego w latach 2017 - 2024 wydatkowanych zostanie około 562 mln zł, z czego około 24 mln zł stanowią koszty przewidziane na realizację zadań własnych powiatu. Natomiast około 538 mln zł to koszty na realizację zadań monitorowanych, realizowanych przez gminy, przedsiębiorstwa i inne jednostki. Szacowane koszty realizacji programu obejmują zarówno środki własne jak i finansowanie z różnych źródeł np. środki własne, WFOŚiGW, NFOŚiGW, programy europejskie, środki budżetowe. 5. OCENA STANU ŚRODOWISKA Charakterystyka Powiatu Koszalińskiego Powiat Koszaliński położony jest w północno-wschodniej części województwa zachodniopomorskiego i graniczy z powiatami: sławieńskim, szczecineckim, białogardzkim i kołobrzeskim, a od północy z Morzem Bałtyckim. W skład powiatu wchodzi 8 gmin: Bobolice, Będzino, Biesiekierz, Manowo, Mielno, Polanów, Sianów i Świeszyno. Cztery z nich: Bobolice, Mielno, Polanów i Sianów to gminy miejsko-wiejskie. Pozostałe to gminy wiejskie. Powiat Koszaliński zajmuje powierzchnię 1668,42 km². Przez teren powiatu i miasta Koszalin przebiega droga międzynarodowa E28 (Berlin – Szczecin – Gdańsk – Kaliningrad), której część stanowi droga krajową nr 6 (Szczecin – Gdańsk). Przez Powiat Koszaliński przebiegają również: droga krajowa nr 11 (Kołobrzeg – Bytom) oraz droga krajowa nr 25 (Bobolice – Oleśnica). W zakresie komunikacji kolejowej powiat obsługuje: linia kolejowa nr 402: Koszalin – Goleniów, linia kolejowa nr 202: Stargard Szczeciński – Gdańsk Główny. Na terenie Powiatu Koszalińskiego zlokalizowane są częściowo dwa główne zbiorniki wód podziemnych, przy czym oba nie zostały dotychczas szczegółowo udokumentowane. Są to: 1) GZWP nr 118 – Zbiornik międzymorenowy Polanów (rozciągający się na wschód od Polanowa), 2) GZWP nr 129 – Zbiornik Szczecinek (obejmujący swym zasięgiem południowe krańce Powiatu Koszalińskiego – na obszarze gminy Bobolice). Zgodnie z podziałem Polski na krainy klimatyczne dokonanym przez E. Romera (1949) obszar powiatu leży na terenie Krainy Pobrzeża Koszalińskiego-Słupskiego i zalicza się do typu klimatów bałtyckich, zaś według klasyfikacji agroklimatycznej R. Guminińskiego (1948) teren ten zaliczony został do dzielnic zachodniobałtyckiej. Klimat ten cechuje się dużą zmiennością frontów atmosferycznych. Stanowią one efekt naprzemiennego oddziaływania morskich i kontynentalnych mas powietrza. Klimat powiatu kształtują masy powietrza napięjące znad Atlantyku, których cechy ulegają modyfikacji za sprawą sąsiedztwa Bałtyku i deniwelacji terenu na granicy Pobrzeży i Pojezierza Pomorskiego. Przeciętna roczna temperatura wynosi 7,0 - 7,7°C, przy przeciętnej temperaturze miesiąca najcieplejszego (lipca) około 18°C. Roczna suma opadów mieści się w granicach 650 - 800 mm, przy przeciętnej z wielolecia nieco przekraczającej 700 mm. Powiat Koszaliński w całości należy do Regionu Wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego. W granicach powiatu znajdują się cztery zlewnie rzek i strefa bezodpływowa. Największą zlewnię tworzy rzeka Radew i jej dopływy – rzeka Kłosówka, Czarna, Chotła, Bielica, Mszanka, Dreźniańska, Zgniła Struga i Chociel – rzeka Radew i jej dopływy należą do dorzecza Parsęty. Znaczna część obszaru powiatu znajduje się w zlewni rzeki Grabowej. Ponadto obszary z gmin Manowo, Sianów, Będzino należą do zlewni jeziora Jamno. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego na dzień 31 grudnia 2015 r. w Powiecie Koszalińskim zamieszkiwało 65 844 osób Ocena realizacji celów Ocena realizacji celów długookresowych, kierunków działań, jak również analiza zachodzących zmian w środowisku wyrażona za pomocą wskaźników zawartych w „Programie Ochrony Środowiska dla Powiatu Koszalińskiego na lata 2012-2015”, ujęta została w następujących blokach tematycznych: poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego, ochrona dziedzictwa przyrodniczego i racjonalne użytkowanie zasobów przyrody oraz cele i zadania o charakterze systemowym. Wymiernym efektem realizacji celów są wartości tzw. wskaźników monitorowania POŚ. Wskaźniki te zostały przedstawione w odniesieniu do wszystkich zagadnień, które zostały ujęte w blokach tematycznych. Niniejszy dokument przedstawia czteroletni okres tj. lata 2012 - 2015 realizacji POŚ, w związku z tym przyjęto określony system oceny. Realizacja celów zawartych w dokumencie dla oceny realizacji kierunków działań POŚ została przedstawiona poprzez przypisanie im następujących określeń: oraz przedstawić efekty w tabeli wg schematu: zakładany cel - podjęte zadania - efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem: - TAK (w pełnym zakresie podjęto realizację przedsięwzięć zapisanych w POŚ dotyczących danego kierunku), - NIE (nie podjęto realizacji żadnych przedsięwzięć w ramach tego kierunku), - CZĘŚCIOWO (podjęto realizację części przedsięwzięć zapisanych w POŚ dotyczących danego kierunku). Powyższy sposób oceny jest związany z tym, iż cele zostały przedstawione opisowo a nie ilościowo. W związku z tym, nie jest możliwe ilościowe określenie stopnia realizacji danego celu (w procentach). ### 5.1. Ochrona klimatu i jakość powietrza Kompleksową regulację w dziedzinie ochrony powietrza stanowi w UE tzw. dyrektywa ramowa w sprawie oceny i zarządzania jakością powietrza w otoczeniu - 96/62/EC. Określa ona podstawowe ramy prawne, w tym ujednolicone metody i kryteria oceny jakości powietrza i jest uzupełniana licznymi pochodnymi aktami prawnymi. W 2013 roku Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego opracował programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych, które zostały przyjęte uchwałą Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego w dniu 29 października 2013 roku. W programie tym wskazane zostały obszary przekroczeń B(a)P: 1) Zp11szZpB(a)Pa20, który zlokalizowany jest na terenie gmin Mielno i Będzino; zajmuje powierzchnię 17,7 km², zamieszkiwany jest przez 5,5 tys. osób; jest to obszar o charakterze rolniczym; emitowany ładunek B(a)P ze wszystkich typów źródeł wynosi 11,77 kg/rok; stężenia średnie roczne osiągają maksymalnie 2,24 ng/m³; 2) Zp11szZpB(a)Pa22, który zlokalizowany jest na terenie gminy i miasto Sianów; zajmuje powierzchnię 16,1 km², zamieszkiwany jest przez 6,8 tys. osób; jest to obszar o charakterze miejskim i rolniczym; emitowany ładunek B(a)P ze wszystkich typów źródeł wynosi 9,12 kg/rok; stężenia średnie roczne osiągają maksymalnie 1,66 ng/m³; w stężeniach przeważa emisja powierzchniowa z indywidualnego źródła ogrzewania. Oceny jakości powietrza w danej strefie, zgodnie z art. 89 ustawy Prawo ochrony środowiska, dokonuje Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w ramach państwowego monitoringu środowiska. Odrębnie, dla każdej substancji dokonano klasyfikacji stref, w których poziom odpowiednio: - przekracza poziom dopuszczalny powiększony o margines tolerancji (klasa C), - mieści się pomiędzy poziomem dopuszczalnym a poziomem dopuszczalnym powiększonym o margines tolerancji (klasa B), - nie przekracza poziomu dopuszczalnego (klasa A), - przekracza poziom docelowy (klasa C), - nie przekracza poziomu docelowego (klasa A), - przekracza poziom celu długoterminowego (klasa D2), • nie przekracza poziomu celu długoterminowego (klasa D1). Roczną ocenę jakości powietrza za rok 2014 zawiera elementy wynikające z nowego podziału na strefy oraz z Dyrektywy 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy. Ocena za 2014 r. została wykonana w oparciu o wytyczne Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Od roku 2010 strefę stanowi aglomeracja o liczbie ludności powyżej 100 tys. oraz pozostały obszar województwa, który nie wchodzi w skład aglomeracji oraz miast powyżej 100 tys. mieszkańców. Pierwszy raz w ocenie rocznej został uwzględniony pył PM2.5 według wymagań i kryteriów określonych w Dyrektywie 2008/50/WE (CAFE). W Dyrektywie określono dla pyłu PM2.5 margines tolerancji do roku 2014, aż do osiągnięcia w 2015 roku poziomu dopuszczalnego (25 µg/m³ dla stężenia średniorocznego). Począwszy od 2010 roku wartość marginesu tolerancji dla benzenu i dwutlenku azotu wynosi zero. Powiat Koszaliński znajduje się w strefie zachodniopomorskiej, która objęta jest roczną oceną jakości powietrza pod kątem zawartości SO₂, NO₂, NOₓ, O₃, CO, C₆H₆, pyłu PM2.5, pyłu PM10 oraz zawartych w nim Pb, As, Cd, Ni i benzo(a)pirenu. W Województwie Zachodniopomorskim, podobnie jak na pozostałym obszarze Polski, istotny problem stanowią ponadnormatywne stężenia pyłu zawieszonego PM10 oraz zawartego w tym pyle benzo(a)pirenu występujące w sezonie grzewczym. Główną przyczyną tych przekroczeń jest niska emisja pochodząca ze spalania złej jakości paliw w gospodarstwach domowych. Oceny dla powiatu dokonano w oparciu o obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu na podstawie inwentaryzacji emisji z dostępnych źródeł informujących o emisji punktowej, powierzchniowej oraz liniowej, a także na podstawie danych meteorologicznych. Kryteria stosowane w ocenie (ustanowione ze względu na ochronę zdrowia ludzi oraz ze względu na ochronę roślin) zawarte są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu. Rozprzestrzenianie się zanieczyszczeń w powietrzu w przyziemnej warstwie atmosfery zależne jest od takich czynników meteorologicznych, jak: prędkość i kierunek wiatru, opad atmosferyczny, temperatura powietrza oraz pionowa struktura termiczna warstwy granicznej atmosfery. Prędkość wiatru wpływa na tempo przemieszczania zanieczyszczeń powietrza, natomiast kierunek decyduje o trasie ich transportu. Opady atmosferyczne, głównie deszcze, w zależności od ich intensywności i czasu trwania, wymywają niektóre zanieczyszczenia z powietrza, w tym pyły o większej średnicy ziaren. Temperatura pośrednio wpływa na jakość powietrza. W sezonie zimowym przy niskich temperaturach zwiększa się tak zwana emisja niska pochodząca z ogrzewania. Ocena jakości powietrza za 2012 - 2014 r. Przeprowadzone w latach 2012 – 2014 przez WIOŚ w Szczecinie, obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń, stanowiące istotny element systemu oceny jakości powietrza dla strefy zachodniopomorskiej, a tym samym dla Powiatu Koszalińskiego przypisano klasę C ze względu na stwierdzone na obszarze strefy przekroczenie standardu jakości powietrza przez 24-godzinne stężenia pyłu zawieszonego PM10). Klasę C strefa zachodniopomorska otrzymała także ze względu na stwierdzone przekroczenie poziomu docelowego przez średnioroczne stężenie benzo(a)pirenu. Przekroczenia stężeń pyłu PM10 i benzo(a)pirenu, nie oznaczają jednak, że występują one na całym obszarze strefy zachodniopomorskiej. Nie stwierdzono przekroczenia poziomu docelowego dla ozonu, ze względu na ochronę zdrowia ludzi i roślin strefa ta otrzymała klasę A. Dla pozostałych zanieczyszczeń jakimi są SO₂, NO₂, NOₓ, CO, C₆H₆, pyły PM2,5, Pb, As, Cd, Ni, zarówno pomiary jak i obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu nie wykazały występowania stężeń przekraczających wartości kryterialnych. Dla tych substancji strefa zachodniopomorska, w skład której wchodzi Powiat Koszaliński, otrzymała klasę A ze względu na ochronę zdrowia i roślin. Dla klasy A nie jest wymagane podejmowanie działań naprawczych. W przypadku ozonu w roku 2014 tak jak w latach poprzednich przekroczony został poziom celu długoterminowego, stanowiący dodatkowe kryterium oceny dla tego zanieczyszczenia ze względu na ochronę zdrowia ludzi i roślin strefa ta otrzymała klasę D2. Przeprowadzone w latach 2012 - 2014 roku pomiary stężeń dwutlenku siarki w powietrzu wykazały, iż w Województwie Zachodniopomorskim, podobnie jak w latach poprzednich, występowały niskie wartości stężeń tego zanieczyszczenia w powietrzu. Najniższe stężenia dwutlenku siarki (wartości średnioroczne) występują na obszarach dobrze przewietrzanych położonych w północnej i północno-wschodniej części województwa. Zmierzone w latach 2012 - 2014 roku stężenia dwutlenku azotu na stanowiskach pomiarowych wykazały, iż w żadnym punkcie pomiarowym średnie roczne stężenia NO₂ nie przekroczyły wartości dopuszczalnej. W ostatnich latach nie zauważa się spadkowej tendencji stężeń dwutlenku azotu w powietrzu. Również nie występują zagrożenia ze strony tlenku węgla. Na większości stanowisk pomiarowych stężenia pyłu PM10 przekraczały dopuszczalną wartość dobową, wynoszącą 50 µg/m³ w czasie ponad 35 dni w roku kalendarzowym. Najwięcej dni z przekroczeniami miało miejsce w miesiącach grzewczych tj. styczeń – marzec oraz październik – grudzień. Pomiary nie wykazały przekroczeń poziomu dopuszczalnego określonego dla stężenia średniorocznego dla pyłu PM2,5. Stwierdzono że wyższe stężenia benzo(a)pirenu występowały w okresie zimowym. Stanowi to potwierdzenie, iż głównym źródłem B(a)P w powietrzu są procesy grzewcze. Procesy spalania w paleniskach domowych paliw stałych, często również odpadów z gospodarstw domowych powodują, że emisja do powietrza różnorodnych zanieczyszczeń, w tym również B(a)P jest wciąż wysoka i utrzymuje się na podobnym poziomie. Na terenie Powiatu Koszalińskiego nie wystąpiło przekroczenie stężenia pyłu PM10. Podobnie jak w latach poprzednich, również w latach 2012 - 2014 rejestrowane stężenia ołowiu, arsenu, kadmu i niklu były bardzo niskie i nie przekroczyły określonych dla tych zanieczyszczeń wartości kryterialnych – poziomu dopuszczalnego dla ołowiu oraz poziomów docelowych dla stężeń arsenu, kadmu i niklu. Wartość wskaźnika pomiarów ozonu wałała się w zakresie 6 000 – 18 000 µg/m³·h i nie przekraczała wartości docelowej określonej ze względu na ochronę roślin. W świetle przeprowadzonych w latach 2012 - 2014 pomiarach i ocenach, Województwo Zachodniopomorskie, pod względem jakości powietrza jest jednym z czystszych województw w Polsce. Ze względu na stężenie pyłu PM10 oraz na zawarty w tym pył benzo(a)piren, dla aglomeracji szczecińskiej i dla strefy zachodniopomorskiej, obowiązują programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych, opracowane na podstawie wyników rocznej oceny jakości powietrza za 2011 rok. Emisja zanieczyszczeń do powietrza Z punktu widzenia źródeł emisji wyszczególnia się emisje ze źródeł punktowych (emitory zakładów przemysłowych), powierzchniowych (sektor komunalno - bytowy) i liniowych (transport samochodowy). Znajomość wielkości emisji poszczególnych zanieczyszczeń jest niezwykle ważna dla celów oceny jakości powietrza w układzie „przyczynowo – skutkowym”, a także dla oceny jakości powietrza w oparciu o obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Źródłem zanieczyszczenia powietrza w Powiecie Koszalińskim, jest emisja antropogeniczna: emisja ze źródeł przemysłowych (tzw. emisja punktowa), emisja z sektora komunalno - bytowego (tzw. emisja niska lub emisja powierzchniowa) oraz emisja ze środków transportu (tzw. emisja liniowa). W 2014 roku w ramach monitoringu jakości powietrza Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie przeprowadził na terenie Powiatu Koszalińskiego jedynie pomiary wskaźnikowe dwutlenku siarki i dwutlenku azotu metodą pasywną. Pomiary pasywne wykonywane zostały w Sianowie, przy ul. Koszalińskiej 44. Miesięczna ekspozycja próbników pasywnych pozwala określić wartość stężenia średniorocznego dla każdego z tych zanieczyszczeń i porównać je z wartościami dla stężeń średniorocznych. Wyniki tych pomiarów wykazują, iż w latach 2007 - 2014 w Sianowie wartość stężenia średniorocznego dwutlenku azotu nie przekraczała wartości dopuszczalnej określonej dla tego zanieczyszczenia w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1031) i pozostaje na poziomie poniżej 70% tej wartości. Wykres 5.1. Stężenia średnioroczne dwutlenku azotu (NO₂) w latach 2007 - 2014 w punkcie pomiarowym w Sianowie, przy ulicy Koszalińskiej 44. (źródło: Informacja o stanie środowiska w Powiecie Koszalińskim w 2014 r. Praca zbiorowa WIOŚ w Szczecinie, 2015 r.) Pomiary pasywne NO₂ zlokalizowane są bezpośrednio przy drodze krajowej nr 6 łączącej Szczecin z Trójmiastem, zatem wzrost stężeń związany jest ze zwiększającą się emisją zanieczyszczeń z transportu samochodowego. Przyczyną takiego stanu jest systematycznie zwiększające się natężenie ruchu samochodowego, a wyniki pomiarów stężenia dwutlenku azotu w Sianowie na poziomie 32,1 µg/m³, osiągają drugie po Stargardzie najwyższe wartości spośród wszystkich punktów na terenie województwa zachodniopomorskiego (dopuszczalna granica to 40 µg/m³). W przypadku dwutlenku siarki (SO₂), zmierzonego metodą pasywną w latach 2007-2014 w Sianowie, stężenia tego zanieczyszczenia wykazywały wartości niskie. Od 2012 roku nastąpił spadek stężeń SO₂ w tym punkcie pomiarowym. Zmierzone w Sianowie w 2014 roku średnioroczne stężenie SO₂ wynosiło 1,7 µg/m³, a średnie stężenie z okresu październik 2013 r. - marzec 2014 r. wynosiło 5,3 µg/m³. Obie te wartości są znacznie niższe od wartości dopuszczalnej, która wynosi 20 µg/m³. Wykres 5.2. Stężenia średnioroczne dwutlenku siarki (SO₂) w latach 2007 - 2014 w punkcie pomiarowym w Sianowie, przy ulicy Koszalińskiej 44. (źródło: Informacja o stanie środowiska w Powiecie Koszalińskim w 2014 r. Praca zbiorowa WIOŚ w Szczecinie, 2015 r.) W przypadku dwutlenku siarki zauważa się sezonową zmienność stężeń w powietrzu, co świadczy o wpływie emisji pochodzącej z procesów grzewczych na wysokość mierzonych stężeń. Natomiast w przypadku dwutlenku azotu głównym źródłem jego obecności w powietrzu jest emisja liniowa pochodząca ze spalin samochodowych. Emisja punktowa Emisja punktowa to emisja z procesów przemysłowych i energetyki, charakteryzuje się zorganizowanym sposobem emisji spalin określonymi parametrami emitorów. Według danych WIOŚ w Szczecinie, w latach 2008 – 2015 emisje zanieczyszczeń pyłowych do powietrza z zakładów przemysłowych Województwa Zachodniopomorskiego wykazywały tendencję spadkową. Na terenie Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 – 2015 nastąpił spadek emisji pyłów o 40%, emisja CO zmalała o 29,2%. Jednocześnie odnotowano znaczny wzrost emisji CO₂ o 93,5%, SO₂ o 17,6% i NOx o 38,5%. Wg danych GUS w roku 2015 emisja zanieczyszczeń gazowych ze źródeł punktowych na terenie powiatu wyniosła ogółem gazowych 18252 Mg z czego: - tlenku węgla 102 Mg; - dwutlenku siarki 40 Mg; - tlenki azotu 18 Mg; - dwutlenek węgla 18065 Mg; - metan 0 Mg. Emisję gazów i pyłów w latach 2012 i 2015 w Powiecie Koszalińskim przedstawiono na wykresach poniżej. Wykres 5.3. Emisja gazów i pyłów w latach 2012 i 2015 w Powiecie Koszalińskim [GUS] \| \| SO2 \| Nox \| CO \| Pyły \| \|----------\|-----\|-----\|-----\|------\| \| Rok 2012 \| 34 \| 13 \| 144 \| 72 \| \| Rok 2015 \| 40 \| 18 \| 102 \| 43 \| Wykres 5.4. Emisja CO₂ w latach 2012 i 2015 w Powiecie Koszalińskim [GUS] Emisja powierzchniowa Głównym źródłem emisji powierzchniowej są lokalne kotłownie i indywidualne paleniska domowe. Inwentaryzacja emisji wskazuje, że w Powiecie Koszalińskim udział emisji powierzchniowej z sektora komunalno - bytowego jest dość znaczny. W ograniczaniu zagrożeń drobnymi pyłami i zawartym w nich benzo(a)pirenem ważne jest także zwrócenie uwagi na problem nierozpoznanej emisji „niskiej” w wyniku której mogą występować lokalne zagrożenia wynikające z działalności ludzi, np. stosowanie w paleniskach domowych paliwa słabej jakości i spalanie szkodliwych odpadów. Emisja ta ma decydujący wpływ na zanieczyszczenie powietrza, a jej udział wśród pozostałych źródeł emisji jest wiodący. Ograniczenie niskiej emisji polega na stopniowej likwidacji kotłowni wyposażonych w stare, wyeksploatowane kotły opalane węglem. W obszarach zwartej zabudowy dużych miast występuje zjawisko kumulacji zanieczyszczeń. Proces rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń jest tam utrudniony poprzez duże zagęszczenie „niskiej” emisji i brak prawidłowego „przewietrzania”, co jest bardzo uciążliwe. Ograniczenie emisji ze źródeł powierzchniowych może być osiągnięte dzięki poniższym działaniom: - zmiana sposobu ogrzewania na bardziej ekologiczne (np. zmiana paliwa stałego na paliwa ciekłe lub gazowe, wymiana kotłów węglowych o niskiej sprawności na nowoczesne niskoemisyjne, zmiana ogrzewania na elektryczne), - wykonanie przyłączy sieci gazowej lub cieplnej do poszczególnych budynków, - termomodernizacja budynków. Zmiana nośnika ciepła, dzięki wykorzystywaniu paliw powodujących dużo mniejszą emisję pyłu, prowadzi do redukcji stężeń pyłu na obszarze, gdzie zlokalizowane są źródła „niskiej emisji”. Wymiana starych kotłów węglowych na nowoczesne, opalane wyższej jakości węglem, umożliwia redukcję emisji pyłu PM10 dzięki znaczącej poprawie parametrów procesu spalania. Emisja pyłu PM10, charakteryzująca się największym udziałem procentowym w emisji powierzchniowej, pochodzi z niskich emitorów odprowadzających produkty spalania z domowych palenisk i lokalnych kotłowni węglowych. Emisja liniowa Emisja liniowa to emisja pochodząca z ruchu komunikacyjnego. Największe zagrożenie dla środowiska naturalnego oraz zdrowia ludzi stwarza transport drogowy, który ma coraz większy wpływ na jakość powietrza. Obszarami najbardziej narażonymi na emisję liniową są tereny miejskie, gdzie główne ciągi komunikacyjne zazwyczaj prowadzą przez ich centra. Istotny wpływ na wzrost emisji z transportu drogowego ma wzrost liczby pojazdów zarejestrowanych w ostatnich latach na terenie Powiatu Koszalińskiego. W latach 2012 – 2015 nastąpił wzrost liczby zarejestrowanych pojazdów o 11,5% (z 42712 szt.. w roku 2012 do 47621 szt.. w roku 2015). Z szacunków WIOŚ wynika, że emisja głównych zanieczyszczeń ze źródeł liniowych pochodzi ze środków transportu i ma istotny wpływ na jakość powietrza. Jej udział w odniesieniu do dwutlenku azotu sięga powyżej 50%. Działania ograniczające emisję liniową powinny być prowadzone równolegle z działaniami ograniczającymi emisję z pozostałych źródeł emisji. Działania te wynikają w większości z dokumentów i planów strategicznych, w związku z tym będą realizowane niezależnie od programu ochrony środowiska. Waźnym czynnikiem wpływającym na ograniczenie emisji liniowej jest poprawa stanu technicznego pojazdów oraz poprawa stanu technicznego dróg, która ma wpływ na zmniejszenie wielkości emisji wtórnej i emisji ze ścierania. Parametry techniczne pojazdów będą ulegały poprawie w wyniku dostosowywania do nowych wymogów prawnych. Obecnie (od 1.01.2011) warunkiem pierwszej rejestracji jest spełnienie normy emisji spalin EURO 5. Dodatkowo ograniczenie oddziaływania emisji komunikacyjnej można osiągnąć poprzez częściowe wyprowadzenie ruchu samochodowego poza tereny zabudowane, aby nie kumulować emisji liniowej i powierzchniowej. Tego rodzaju działania wpływają na poprawę układu komunikacyjnego w powiecie i przyczyniają się do poprawy stanu jakości powietrza. Przyrost liczby pojazdów samochodowych w latach 2011 - 2015 w Powiecie Koszalińskim przedstawiono na wykresie poniżej. Wykres 5.5. Przyrost liczby pojazdów samochodowych w latach 2012 - 2015 w Powiecie Koszalińskim [GUS] Zaopatrzenie w ciepło i gaz Sprzedaż energii cieplnej w przeliczeniu na kubaturę budynków mieszkalnych ogrzewanych centralnie ogółem w 2015 roku wyniosła 98,84 GJ. Energię cieplną wytwarzano w 56 kotłowniach i przesyłano siecią o długości 6,8 km. Długość przyłączy wynosiła 3,9 km. Wprowadzenie gazyfikacji sprzyja ochronie środowiska poprzez eliminację lokalnej emisji pyłów i toksycznych składników spalin. Tworzenie sieci gazowej średniego ciśnienia związane jest z koniecznością zapewnienia dostawy paliwa ekologicznego dla rejonu. Pozwala to na stopniowe wdrażanie systemu ogrzewania gazowego mieszkań, zastępując tradycyjne systemy grzewcze, oparte na paliwach stałych węglowych. Realizacja inwestycji nie powoduje uciążliwych emisji zanieczyszczeń. Sieci gazowe nie mają wpływu na skażenie wód podziemnych i nie powodują zakłóceń w istniejących warunkach środowiska gruntowo – wodnego, a oddziaływanie na środowisko występuje wyłącznie w fazie realizacji. W 2015 roku na terenie Powiatu Koszalińskiego długość sieci gazowych wynosi 463483 m, a ilość przyłączy 4564 szt.. Z gazu w 2015 r. korzystało 16429 osób – to jest 25% ogółu mieszkańców. Zużycie gazu wyniosło 7989,9 tys. m$^3$. Statystycznie na jednego korzystającego z gazu przypadało 486,3 m$^3$, a na 1 mieszkańca powiatu przypada średnio 121,4 m$^3$ gazu. Przejście na paliwa gazowe ma istotny wpływ w ograniczeniu zanieczyszczeń. Tabela 5.1. Sieć cieplna, gazowa i zużycie gazu na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane: GUS). \| Wyszczególnienie \| jednostka \| Rok 2012 \| Rok 2013 \| Rok 2014 \| Rok 2015 \| \|----------------------------------\|-----------\|----------\|----------\|----------\|----------\| \| Długość czynnej sieci gazowej \| m \| 386920 \| 399152 \| 416221 \| 463483 \| \| Korzystający z sieci gazowej \| % \| 24,1 \| 24,5 \| 24,5 \| 25,0 \| \| Korzystający z sieci gazowej \| Gospodarstwa [szt.] \| 5014 \| 5212 \| 5448 \| 5652 \| \| Korzystający z sieci gazowej \| osoby \| 15887 \| 16171 \| 16170 \| 16429 \| \| Podłączenia gazowe do budynków \| szt. \| 4151 \| 4220 \| 4362 \| 4564 \| \| Długość sieci cieplnej przesyłowej \| km \| 4,7 \| 5,1 \| 4,7 \| 6,8 \| \| Długość przyłączy c.o. \| km \| 3,9 \| 3,6 \| 3,0 \| 3,9 \| \| Kotłownie ogółem \| Szt. \| 31 \| 21 \| 52 \| 56 \| Wykres 5.6. Przyrost sieci gazowej w latach 2012 - 2015 w Powiecie Koszalińskim [dane GUS] Odnawialne źródła energii (OZE) Podstawowe kierunki Polityki energetycznej Polski do 2030 roku oraz wynikającego z niej Krajowego planu działania w zakresie OZE zakładają m.in. poprawę efektywności energetycznej oraz rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Polityka zakłada zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii: - co najmniej do poziomu 15% do 2020 roku i dalszy wzrost w latach następnych, • 10% udziału biopaliw transportowych oraz zwiększenie wykorzystania biopaliw II generacji do 2020 roku. Pozyskiwanie energii ze źródeł niekonwencjonalnych, takich jak energia wiatru, energia słoneczna, energia wodna, biomasa czy biogaz jest, oprócz wdrażanych programów ochrony powietrza, jedną z form przeciwdziałania zanieczyszczeniu powietrza. Uwarunkowania przyrodnicze oraz korzystne położenie geograficzne sprawiają, iż obszar Powiatu Koszalińskiego jest bogaty w zasoby niekonwencjonalnych nośników energii. Dzięki temu istnieje możliwość rozwoju energii wiatrowej, słonecznej i wodnej. Ich wykorzystywanie jest realizowane przy zastosowaniu różnych technologii i na różną skalę. Dużym potencjałem w produkcji energii charakteryzuje się biomasa. • Energia wiatru Powiat Koszaliński należy do III strefy energii wiatrowej, co oznacza, że na jego terenie występują korzystne warunki meteorologiczne dla rozwoju tego rodzaju energetyki. Na terenie gminy Będzino działa elektrownia wiatrowa składająca się z 25 wiatraków o mocy 50 MW eksploatowana przez firmę EEZ Sp. z o. o. z Warszawy. W latach 2012 – 2016 w gminach prowadzono prace związane ze zmianami studium zagospodarowania. Opracowywane i uchwalane były plany zagospodarowania przestrzennego dla celów energetyki wiatrowej. Zaplanowano budowę farm wiatrowych: W gminie Polanów - Farma Polanów I, Naclaw 7 turbin o mocy 17,5 MW; - Farma Planów II, Bożenica, Bukowo Polanowskie, Dadzewo, Jacinki, Rzyszczewko, Świerczyna, Domachowo, Komorowo, Bożenicę 19 turbin o mocy 27,5 MW. W gminie Świeszyno - Farma Giezkowo, Dunowo, Strzękocino. odmowa zgody na realizację przedsięwzięcia z dn. 21.09.2016 r. WST-K.4210.12.2014.MC.35, postępowanie na etapie odwołania do GDOŚ od decyzji RDOŚ dla inwestora - Oleckie Elektrownie Wiatrowe Kot Sp. j.; - Farma Mierzym. Wójt Gminy Świeszyno wyznaczył nowy termin wydania decyzji środowiskowej dla ENERGA Invest S.A. Gdańsk. W gminie Będzino - Farma Wierzchomino 13 turbin o mocy 65 MW; - Farma Wierzchominko 4 turbiny o mocy 10 MW; - Farma Strachomino 1; - Farma Strzepowo 1; - Farma Dobra 5 turbin o mocy 12,3 MW; - 1 elektrownia wiatrowa Tymień. W gminie Bobolice - Farma Dobrociech 16 turbin o mocy 48 MW. Nałożono w 2013 raport i ocenę oddziaływania na środowisko dla inwestora Argemonia Sp. z o.o.; - Farma Drzewiany 16 turbin o mocy 48 MW. Wydano decyzje środowiskowe dla ENERGA Invest S.A. Gdańsk. Wydano decyzje środowiskowe dla ENERGA Invest S.A. Gdańsk; - Farma Gozd 16 turbin o mocy 48 MW. Wydano decyzje środowiskowe dla ENERGA Invest S.A. Gdańsk; W gminie Manowo - Farma Bonin, Cewlino 4 turbiny o mocy 12 MW. Wójt Gminy Świeszyno wyznaczył nowy termin wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia „Budowa farmy wiatrowej Manowo - Bonin z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w obrębie miejscowości Mierzym, Świeszyno gm. Świeszyno oraz obręb Bonin gmina Manowo dla ENERGA Invest S.A. Gdańsk. Nowy termin wyznaczył do dnia 31.01.2017 r; W gminie Biesiekierz - Farma Kraśnik Koszaliński, Warnino, Parsowo, Świemino 14 turbin o mocy 42 MW. W gminie Sianów - Farma Sucha Koszalińska – Skibno 6 turbin o mocy 12 MW; - Farma Wierciszewo Zachód 5 turbin o mocy 12,5 MW; - Farma Bielkowo 4 turbin o mocy 10 MW; W każdej z powyższych spraw wydane zostały decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, przy czym dwie ostatnie są sprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z powodu odwołań. Rozwój sektora przebiegał z dużymi opóźnieniami spowodowanymi przedłużającymi się procedurami administracyjnymi i był także uzależniony od akceptacji społecznej, stabilnych warunków legislacyjnych oraz dostępności lokalizacji, w których możliwa jest realizacja inwestycji. Zmiany wprowadzone Ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz. U. z 2016 poz. 961) zaosztrzyły wymagania odnoszące się do lokalizacji turbin wiatrowych względem zabudowań, co przekłada się na zmniejszenie dostępnej powierzchni dla tego typu przedsięwzięć. Istotnym ograniczeniem przestrzennym jest natomiast występowanie i powiększanie obszarów chronionych, w tym obszarów włączanych do sieci Natura 2000, które wykluczyć należy z rozwoju energetyki wiatrowej. - Energia wodna Energia wód płynących na obszarze powiatu może być wykorzystywana do wytwarzania energii elektrycznej w małych elektrowniach wodnych (do 5 MW). Potencjał energetyczny tych wód jest niewielki, dlatego nie jest planowany intensywny rozwój dużej energetyki wodnej. Na terenie Powiatu Koszalińskiego eksploatowane są 2 elektrownie wodne przepływowe o mocy do 5 MW: - elektrownia wodna przepływowa Rosnów na rzece Radew o mocy 3,3 MW na terenie Gminy Manowo, - elektrownia wodna przepływowa Niedalino na rzece Radew o mocy 1,1 MW na terenie Gminy Świeszyno. Ponadto eksploatowane są małe elektrownie wodne - Elektrownia „NIEDALINO”, Jan Tuschik – na rzece Radew o mocy 90 kW; - Mała Elektrownia Wodna Marek Kowalski i Tomasz Walasek na rzece Dzierżęcince o mocy 47,5 kW - Mała Elektrownia Wodna „JAMNO”, Jan Nowicki na rzece Dzierżęcince o mocy 25 kW; - „SEMA” Spółka z o.o. Przydargiń na rzece Chociel o mocy 22 kW; - Marcin i Dariusz Przesławscy s. c. KDM Oborniki na rzece Grabowa w gminie Polanów o mocy 236 kW; - ACOMASS Ekoźródła Energii Robert Matera AM s Gorzebądź na rzece Uniesta o mocy 15 kW; - Józef Paluszek ciek bez nazwy Polanów 1 o mocy 115 kW Dodatkowo na terenie Powiatu Koszalińskiego (Miasto i Gmina Polanów) znajduje się elektrownia wodna szczytowo - pompowa Żydowo pomiędzy jeziorami Kwiecko i Kamienno. ENERGA zakończyła modernizację Elektrowni. W efekcie wartej ponad 116 milionów złotych inwestycji moc osiągalna elektrowni wzrosła o 10 MW, a sprawność turbin w ruchu pompowym osiągnęła poziom 93%. Źródło: Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, Terenowy Oddział w Koszalinie, stan na dzień 31.12.2016 r. • Energia słoneczna Miejscem użytkowania energii solarnej są przede wszystkim budynki mieszkalne, (usługowe, rekreacyjne (parki wodne, pływalnie) użyteczności publicznej (szkoły, szpitale, ośrodki zdrowia). Ilość uzyskanej energii w technologii solarnej może mieć znaczny wpływ na poprawę lokalnych warunków środowiskowych, przede wszystkim stanu powietrza poprzez eliminowanie spalania paliwa węglowego. W latach 2012 – 2015 wykonano montaż solarów w placówkach oświatowych. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie przyznał unijną dotację ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Zachodniopomorskiego na budowę farmy fotowoltaicznej w Kraśniku Koszalińskim. Nominalna moc farmy fotowoltaicznej ma wynieść 0,99 MW i złoży się na nią 3960 modułów fotowoltaicznych, każdy o mocy 250 W. Inwestor – spółka ES Jutrzenka 2 Sp. z o.o. – zakłada, że produkcja energii wyniesie w skali roku 988 MWh energii elektrycznej. Koszt projektu o nazwie „Budowa farmy fotowoltaicznej o mocy zainstalowanej 0,99 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną i przyłączeniem do sieci elektroenergetycznej w miejscowości Kraśnik Koszaliński” to ponad 4,4 mln zł. Dofinansowanie z Unii Europejskiej wynosi ponad 1,9 mln zł. Wydana została decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla farmy fotowoltaicznej do 300 kW w Będzinie. • Biomasa Znacznym potencjałem do produkcji energii odnawialnej na obszarze powiatu jest energia pozyskiwana z biomasy. Biomasa może być jednym z istotnych komponentów zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, przynoszącym wymierne efekty ekologiczno-energetyczne. Biomasa może zasilać małe lokalne ciepłownie (część z nich spala słomę). ZODR propaguje temat. Prowadzi doradztwo i szkolenia w zakresie opracowywania wniosków o przyznanie pomocy finansowej. Eksploatowane są biogazownie firmy Poldanor S. A. w Nacławiu gmina Polanów i Świetlinie gmina Bobolice. Są to instalacje o mocy 625 kWc. Powstała także biogazownia w Bobolicach o mocy 1,2 MW za 16,5 mln zł przy wsparciu RPO WZ w wysokości 8 mln zł dla firmy Gospodarstwo Rolne Nubian Sp. z o. o., Sp. k. Koszalin. Planowana jest nowa biogazownia w miejscowości Czaple obręb Zegrze Pomorskie. Prowadzone jest postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dot. budowy farmy trzody chlewnej wraz z biogazownią rolniczą. • Termomodernizacja budynków Działania termomodernizacyjne dotyczą całej substancji budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej. Celem jest: - obniżenie kosztów ogrzewania, - podniesienie standardu budynków, - zmniejszenie emisji gazów spalinowych dzięki zmniejszeniu zapotrzebowania na ciepło, - całkowita likwidacja niskich emisji. W programie planowano zadania z tego zakresu. Były to prace polegające na termomodernizacji i zmianie systemów grzewczych w obiektach oświatowych i wychowawczych powiatu oraz obiektów użyteczności publicznej. Prace takie były realizowane w latach 2012 – 2014 za 2 184,73 tys. zł. ze środków NFOŚiGW oraz wkład własny powiatu. W roku 2015 r. w gminie Świeszyno wykonana została termomodernizacja budynków Urzędu Gminy za 157,2 tys. zł. W Niekłonicach docieplono ściany zewnętrzne świetlicy wiejskiej w za 60,9 tys. zł. oraz wykonano docieplenie sufitu wraz z naprawą pokrycia dachowego świetlicy sołeckiej za 38 tys. zł. Tabela 5.2 Ocena realizacji celu i podjętych zadań oraz efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego dla Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 - 2015 \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| \| Cel operacyjny: Spelnienie wymagań prawnych w zakresie jakości powietrza poprzez ograniczenie emisji ze źródeł powierzchniowych, liniowych i punktowych \| \| 1. \| Podłączenie budynków do sieci cieplowniczej. \| TAK: realizowano w miastach Sianów i Polanów zgodnie z planami zakładów cieplowniczych. \| \| 2. \| 1/ Termomodernizacja budynków 2/ Termomodernizacja budynku świetlicy wiejskiej w N. Bielice, gm. Biesiekierz; 3/ Termomodernizacja placówek oświatowych w gminie Sianów; 4/ Termomodernizacja obiektu użyteczności publicznej przy ul. W. Andersa 34 w Koszalinie – powiat; 5/ Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej na terenie powiatu. \| CZĘŚCIOWO: 1/ Zrealizowano; 2/ Wykonano montaż solarów w placówkach oświatowych; 3/ przesunięto na 2017; 4/ przesunięto na 2017; 5/ realizowano w latach 2012 – 2014 za 2184,7 tys. zł. ze środków NFOŚiGW, wkład własny powiatu; Ponadto w 2015 r. zrealizowano w gminie Świeszyno: a/ Termomodernizacja budynków Urzędu Gminy w Świeszynie 157,2 tys. zł. (JST); b/ Docieplenie ścian zewnętrznych świetlicy wiejskiej w Niekłonicach za 60,9 tys. zł. (JST, PROW); c/ Docieplenie sufitu wraz z naprawą pokrycia dachowego świetlicy sołeckiej w Niekłonicach za 38,1 tys. zł. (JST, PROW). \| \| 3. \| Zmiana systemu ogrzewania na bardziej efektywny ekologicznie i energetycznie, w tym wymiana ogrzewania węglowego na gazowe, olejowe lub inne bardziej ekologiczne. \| TAK – w gm. Świeszyno: a/wymiana pieca gazowego w Szkole Podstawowej w Konikowie za 39,9 tys. zł. w 2013 (JST); b/ modernizacja co w Gimnazjum w Świeszynie wraz z projektem za 120,1 tys. zł. w 2013 r. (JST); c/ wykonanie PB kotłowni gazowej budynku świetlicy w Strzekecinie za 18,0 tys. zł. w 2015 r. (JST). \| \| 4. \| Modernizacja istniejących kotłowni. \| TAK – w gminie Świeszyno w 2013 r. wykonano: a/ modernizacja Kotłowni w Szkole Podstawowej w Zegrzu Pomorskim za 16,2 tys. zł. (JST); b/ przebudowa istniejącej kotłowni na paliwo stałe na kotłownię gazową wraz z budową przyłącza gazowego do świetlicy wiejskiej w Niekłonicach za 48,9 tys. zł. (JST, PROW). \| \| 5. \| Niezbędne prace sieciowe wynikające z planów oraz zamierzeń inwestycyjnych na obszarze sieci przesyłowych, w tym kontynuowanie modernizacji istniejącej sieci dystrybucyjnej, rozbudowa sieci \| TAK – realizowane przez inwestorów prywatnych głównie przy budowie elektrowni wiatrowych. \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| dystrybucyjnej dla potrzeb nowych odbiorców OZE. \| \| \| 6. \| Budowa i modernizacja systemów i urządzeń do redukcji zanieczyszczeń pyłowo – gazowych. \| TAK – Zadanie było realizowane przez podmioty gospodarcze. Przykładem jest działanie Miejskiej Spółki Ciepłowniczej w Koszalinie, która między innymi pozyskała w 2012 r. środki na dofinansowanie projektu: „Ograniczenie emisji gazów i pyłów do atmosfery z kotłowni osiedlowej zlokalizowanej przy ul. Słowackiego 30 w Sianowie” w ramach RPOWZ. Koszt. projektu netto 1,3 mln zł. Wysokość dotacji to 53% kosztów kwalifikowanych zadania i wynosiła 677,0 tys. zł. \| \| 7. \| Rozbudowa i modernizacja sieci gazowej. \| TAK – Wykonywano zgodnie z planami rozwoju sieci gazowniczej przez: 1/ GAZ -SYSTEM S.A., który wypełniając obowiązki operatora systemu przesyłowego, realizował 10 - letni Plan Rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na paliwa gazowe na lata 2014 - 2023; 2/ Polska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział w Poznaniu, Zakład w Koszalinie - Inwestycje z zakresu gazownictwa w 2015 r.): a/ w gminie Będzino budowę i rozbudowę przyłączy 18 szt.. oraz budowę 2,124 km sieci gazowych; b/ w gminie Biesiekierz budowę i rozbudowę przyłączy 27 szt., budowę 1,706 km sieci gazowych oraz modernizację stacji gazowej; c/ w gminie Bobolice budowę i rozbudowę przyłączy 7 szt.. oraz modernizację stacji Q=1000m³/h; d/ w gminie Mielno budowę i rozbudowę przyłączy 45 szt., budowę 1,828 km sieci gazowych; e/ w gminie Sianów budowę i rozbudowę przyłączy 23 szt.. budowę 4,030 km sieci gazowych oraz budowę i modernizację 2 stacji; f/ w gminie Świeszyno budowę i rozbudowę przyłączy 60 szt.. budowę 0,061 km sieci gazowych oraz modernizację stacji Q=1600 m³/h. \| \| 8. \| Kontrola dotrzymywania standardów emisyjnych przez podmioty korzystające ze środowiska. \| TAK – WIOŚ prowadził planowane kontrole w zakresie ochrony atmosfery. Uruchomiono punkty stałych pomiarów czynników wpływających na jakość powietrza. \| \| 9. \| Wspieranie działań inwestycyjnych w zakresie ochrony powietrza podejmowanych przez podmioty gospodarcze. \| TAK – Realizowały podmioty gospodarcze. MEC Koszalin np. przygotował „Program modernizacji systemu ciepłowniczego w celu poprawy efektywności przesyłania i dystrybucji ciepła z uwzględnieniem problematyki przebudowy węzłów cieplnych \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| \| grupowych na indywidualne oraz dobudowy modułów ciepłej wody. \| \| 10. \| Usprawnienie komunikacji publicznej i zakup pojazdów transportu publicznego o niskiej emisji spalin \| TAK - Realizacja na bieżąco. Wsparcie ZODR przy opracowywaniu wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub współfinansowanej ze środków pochodzących z funduszu UE \| \| 11. \| Budowa, przebudowa, modernizacja i poprawa stanu technicznego dróg; 1/ Modernizacja drogi w Będzinie „Pętla” – gm. Będzin; 2/ Budowa drogi Łasin – Łopienica – gm. Będzin; 3/ Budowa drogi w Mścicach ul. Zalesie – j.w.; 4/ Modernizacja drogi w Dobrzycy – j.w. 5/ Budowa promenady nadmorskiej od ul. Wojska Polskiego w Mielnie do ul. Pogodnej w Unieńcu, wraz z budową ulicy Pogodnej; 6/ Budowa nawierzchni dróg w ulicach w Sianowie (Topolowa, Rzemieślniczca, Bukowa, Podgórsna, Lipowa, Klonowa, Dębowa – chodnik); 7/ Przebudowa drogi gminnej Chalupy – Świeszyno 8/ Przebudowa drogi gminnej wewnętrznej Konikowo (działka nr 107/2, 95/3, 85/36 do ul. Złotych Kłosów) – gm. Świeszyno; 9/ Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 0389Z – Wiekowo – Grabowo; 10/ Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 0412Z Maszkowo – Wyszebróz – Manowo; 11/ Przebudowa mostu w Sianowie na ul. Mickiewicza wraz z drogami dojazdowymi łączącymi drogę krajową nr 6 z drogą wojewódzką nr 206; 12/ Przebudowa mostu w m. Bobolice; 13/ Przebudowa drogi powiatowej nr 0364Z Borkowice – Dobrzyca – Dobre, na odcinku od m. Popowo – Dobre; 14/ Przebudowa i remont drogi nr 0379Z Koszalin – Niedalino; 15/ Przebudowa i remont drogi nr 0420Z Naclaw – droga nr 205; 16/ Przebudowa i remont drogi nr \| CZĘŚCIOWO -Zadania powiatu zostały zrealizowane za 218,003 tys. zł. w 2015 r. ze środków własnych. 1/ nie zrealizowano; 2/ j.w. 3/ j.w. 4/ j.w. 5/ W trakcie realizacji 6/ wykonano: - Droga w Osiekach ul. Jaśminowa za 534 tys. zł. - Przebudowa dróg gminnych z płyt YOMB: Skibno, Iwięcino, Szczeglinio, Skwierzynka za 200 tys. zł. - Przebudowa ul. Dworcowej w Sianowie za 55 tys. zł. - Przebudowa drogi ul. Lipowa w Sianowie za 17 tys. zł. - Przebudowa drogi w Węgorzewie za 53 tys. zł - Przebudowa drogi w Grabówku za 13 tys. zł - Przebudowa drogi w Sianowie ul. Slowackiego za 88 tys. zł. - Przebudowa nawierzchni drogi w Kłosie za 70 tys. zł. - Przebudowa ciągów drogowych na cmentarzach w Osiekach, Dąbrowie, Suchej Koszalińskiej za 249 tys. zł. - Przebudowa nawierzchni ul. Dworcowej w Sianowie za 250 tys. zł. - Przebudowa nawierzchni drogi z płyt YOMB Rzepkowo – Iwięcino za 306 tys. zł. - Budowa ul. Podgórnej, Rzemieślnicznej do ul. Słonecznej w Sianowie za 608 tys. zł 7/ wykonano 1,74 km w 2012 r. za 1 250 tys. zł. ze środków JST, Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych; 8/ wykonano 0,393 km w 2012 r. ze środków JST za 501,7 tys. zł.; Ponadto w gminie Świeszyno wykonano kilka innych zadań nie ujętych w programie: a/ Przebudowa chodnika w m. Kurozwęcz. Pow. chodnika 455,72 m². Pow. całkowita 896,86 m² za 76 483,58 zł. (JST) w 2012 r. b/ Przebudowa drogi gminnej w Strzekęcinie dz. nr 16/89 w 2012 r. za 241,4 tys. zł. Przebudowa drogi gminnej w Strzekęcinie dz. nr 13/3 w 2012 r. za 89 604,57 zł. (JST); c/ Chodnik z kostki betonowej „polbruk” \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|--------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| 0278Z granica powiatu – Strzepowo – Dobrzyca na odcinku Dobrzyca – Strachomino; 17/ Przebudowa i remont drogi nr 0377Z – na odcinku od drogi nr 6 w kierunku m. Dunowo i Kotłowo; 18/ Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 0354Z – IV etap na odcinku Mielenko – Gąski; 19/ Przebudowa i remonty dróg powiatowych w obrębie kompleksów leśnych. \| o pow. 262 m² Świeszyno za 31,6 tys. zł. d/ Przebudowa drogi dojazdowej (gminnej) do gruntów rolnych Świeszyno - Włoki dł. 1,660 km, szer. 4,0 m na dz. nr 750/1 obręb 0071 Świeszyno oraz drogi gminnej o dł. 0,261 km na dz. nr 398/9 w 2013 r. za 1 327,8 tys. zł. (Środki JST, dofinansowanie Starostwo Powiatowe); e/ Przebudowa chodnika z kostki betonowej „polbruk” przed blokami w Strzekęcinie w 2013 r. za 56,6 tys. zł. (JST); f/ Przebudowa drogi dojazdowej do gruntów rolnych na terenie miejscowości Świeszyno - Kępa Świeszyńska – Olszak Etap I w 2013 r. za 844,8 tys. zł. Środki JST, Budżet Województwa; g/ Przebudowa i remont drogi powiatowej Nr 3529Z na odcinku Koszalin – Nieklonice i Giezkowo – Dunowo w 2013 r. za 6 274,3 tys. zł. Środki JST, Narodowy Program Przebudowy Dróg Lokalnych; 9/ Zrealizowano Nr 3539 Z Wiekowo - Grabowo - droga nr 6 oraz budowa chodnika drogi powiatowej nr 3541Z za 256,8 tys. zł. 10/ Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3564Z Wyszewo – droga nr 11 - 2,5 km za 2 304,4 tys. zł. 11/ Nie realizowano; 12/ Przebudowa mostu w m. Bobolice wraz z drogami dojazdowymi - 1,25 km za kwotę 1 565 tys. zł. 13/ Brak realizacji; 14/ Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3529Z (0379Z) Koszalin - Niedalino” na odcinku Nieklonice - Giezkowo - 2,6 km za 2 963,5 tys. zł. 15/ Brak realizacji; 16/ Brak realizacji; 17/ Brak realizacji; 18/Przebudowa i remont drogi powiatowej Nr 3504Z – IV etap na odcinku Mielenko – Gąski oraz drogi Nr 3506Z na odcinku od skrzyżowania z drogą Nr 3504Z do miejscowości Sarbinowo - 4,71 km za kwotę 598,5 tys. zł. 19/ zrealizowano w 2015 r. w gm. Polanów za 1 882,5 tys. zł. Środki Gmina Polanów, Starostwo Powiatowe w Koszalinie, Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki, Nadleśnictwo Polanów i Manowo; Poza zadaniami ujętymi w programie zrealizowano inne zadania: a/ Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3546Z Sianów - Nadbór - 3,58 km za kwotę 2 795,2 tys. zł. b/ Remont dróg powiatowych Nr 3541Z Kawno - Sieciemino \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| \| c/ Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3546Z (0396Z) Sianów - Nadbór III etap - 7,6 km za 9 233,2 tys. zł. d/ Przebudowa i remont mostu w m. Dworek oraz drogi dojazdowej nr 3544Z (0395Z) Gąski – Dworek- droga nr 11 - 1,9 km za 2 514 tys. zł. e/ Budowa, przebudowa, modernizacja i poprawa stanu technicznego dróg zrealizowane w 2015 za 49,4 tys. zł. f/ Gmina Biesiekierz na przebudowę ponad dwukilometrowego odcinka drogi biegnącego przez osiedle „Natalia” pozyskała ponad milion złotych, a wartość całkowita inwestycji przekracza 1,6 mln zł. g/ W gminie Manowo wykonano w 2015 r. przebudowę drogi powiatowej w Wyszewie za 2 286,2 tys. zł. Budżet państwa - 1143,2 tys. zł. powiat – 571,5 tys. zł. i środki własne. \| \| 12. \| Zintensyfikowanie ruchu rowerowego poprzez likwidację barier technicznych i tworzenie nowych ścieżek rowerowych; 1/ Modernizacja szlaków rowerowych w gm. Będzino. \| Tak – Zrealizowano wiele tras rowerowych w tym: a/ trasa: Mostowo - Rosnowo - Niedalino - Strzękocino - Bardzilno (most na Radwi) - Białogórzyno - Nosowo - Parsowo - Święmino - Warnino - Wierzchomino - Dobrzyca - Borkowice - Śmiechów - Pleśna- Gąski. Szlak przebiega przez teren gmin Manowo, Świeszyno, Powiat Białogardzki, Biesiekierz, Będzino, Mielno. Trasa przebiega obok kilku pałaców - sa to m.in. Bursztynowy Pałac i Biały Pałac w Strzękocinie oraz zabytkowych elektrowni wodnych w Niedalinie i Rosnowie; b/ w gminie Sianów: - Budowa ciągu pieszo - rowerowego w Skibnie za 231 tys. zł. w 2012 r. - Budowa ścieżki pieszo - rowerowej w Skibnie za 363 tys. zł. w 2015 r. - Budowa ścieżki pieszo - rowerowej w Skwierzynce za 845 tys. zł. w 2015 r. - Budowa ścieżek rowerowych w: Skibnie za 363 tys. zł., Osiekach za 264 tys. zł., Klosie za 113 tys. zł. w 2014 r. \| \| 13. \| Prowadzenie monitoringu powietrza. \| TAK - Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska prowadzi monitoring powietrza i co roku dokonuje oceny poziomów substancji w powietrzu w poszczególnych strefach. \| \| 14. \| Wdrożenie programów ograniczania niskiej emisji (PONE) – np. dotacje na wymianę źródeł ogrzewania. \| TAK - ZODR propaguje temat. Prowadzi doradztwo i szkolenia w zakresie opracowywania wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub współfinansowanej z środków pochodzących z funduszu UE lub innych instytucji krajowych i zagranicznych na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| 15. \| Ograniczenie emisji ze źródeł punktowych obiektu energetycznego spalania paliw poprzez kontrolę instalacji oraz wprowadzanie nowoczesnych technik spalania paliw i stosowanie wysokosprawnych urządzeń odpylających. \| TAK - WIOŚ prowadził planowane kontrole w zakresie ochrony atmosfery. Wydawane zalecenia zobowiązują do wprowadzania nowoczesnych technik spalania paliw i stosowanie wysokosprawnych urządzeń odpylających. Pozytywnym przykładem jest działanie w tym zakresie MEC Koszalin. \| \| 16. \| Konsekwentne wdrażanie krajowych programów redukcji emisji. \| CZĘŚCIOWO – Nie wszystkie zadania z programu są możliwe do realizacji. Mimo to powiat kontynuował inwestycje termomodernizacyjne. Nową strategią będzie lepsze wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, zarówno w aspekcie inwestycyjnym, jak i w promowaniu edukacji ekologicznej i poradnictwa środowiskowego. W powiecie wzrasta wykorzystanie energii odnawialnej bazującej na ciepłe ziemi i energii słonecznej. Montowanych jest coraz więcej kolektorów słonecznych i pomp ciepła. Projektowane są budowy ferm wiatrowych i fotowoltaicznych na dużych powierzchniach wyłączenych z produkcji rolniczej. W gminie Biesiekierz realizowano zadanie za 20 tys. zł. \| \| 17. \| Modernizacja, hermetyzacja i automatyzacja procesów technologicznych w zakładach przemysłowych. \| TAK – Realizuje się poprzez wydawanie pozwolen. Wszystkie posiadane pozwolenia określają warunki korzystania ze środowiska. Na warunki te składają się ograniczenia określające dopuszczalne poziomy emisji oraz dodatkowe obowiązki, do wypełniania których podmioty są zobowiązane. W celu sprawdzenia przestrzegania tych warunków oraz przepisów prawa środowiskowego przedsiębiorstwa poddawane są okresowym kontrolom prowadzonym przez powołane do tego organa ochrony środowiska. \| \| 18. \| Wdrożenie nowoczesnych technologii w zakładach, przyjaznych środowisku oraz systemów zarządzania środowiskiem (ISO 14001) \| TAK - Przykładem są działania takich firm na terenie powiatu jak Orlen, która podjęła działania związane z wyeliminowaniem z użytkowania tych substancji poprzez m.in.: • wymianę czynników chłodniczych w klimatyzatorach na czynniki proekologiczne, np. na R507, R417A; • wycofanie z eksploatacji urządzeń chłodniczych zawierających substancje kontrolowane; • zmiana sposobu odzysku chloru resztkowego, dzięki czemu możliwe będzie wyeliminowanie ze stosowania tetrachlorku węgla. Podmioty wchodzące w skład Grupy Kapitałowej ORLEN prowadzą różnorodne działania ograniczające ich oddziaływanie na środowisko naturalne. \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel operacyjny; Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii \| \| \| 19. \| Zwiększenie świadomości społeczeństwa w zakresie potrzeb i możliwości ochrony powietrza, w tym oszczędności energii i stosowania alternatywnych źródeł energii. \| TAK – Prowadzono kampanie jak np.: Festiwal energii odnawialnej Polanów – Bobolice 2014 r. - przedsięwzięcie propagujące wiedzę o energii odnawialnej i możliwościach wdrażania nowych technologii. W ramach festiwalu zorganizowano następujące działania: prezentacje na scenie dot. energii odnawianej; punkt konsultacyjny z panelami dyskusyjnymi; pokazy szalonego naukowca; warsztaty energii odnawialnej „energia z wody”; konkurs plastyczny dla dzieci „Energia odnawialna ze słońca, wiatru i wody”; quiz wiedzy o energii odnawialnej; program artystyczny z udziałem lokalnych grup wokalno-taniecznych. Łączny koszt projektu to 43,4 tys. zł - z czego 30,5 tys. zł. pochodziło ze środków zewnętrznych. Prowadzono przez powiat cykliczne działania informacyjno-edukacyjne w SCK w Sarbinowie. Realizowano poprzez artykuły zamieszczane w Bobolickich Wiadomościach Samorządowych. \| \| 20. \| Promocja wspierania rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz technologii zwiększających efektywne wykorzystanie energii i zmniejszając materialochłonność gospodarki. \| TAK - Działania prowadzone w SCK w Sarbinowie zgodnie z założeniami projektu, konferencje, poniedziałki z fotowoltaika - spotkania z przedsiębiorcami, cykliczne wycieczki dzieci i młodzieży do ośrodka. \| \| 21. \| Wdrażanie projektów z zastosowaniem odnawialnych i alternatywnych źródeł energii, tj. wykorzystanie biogazu, biomasy, energii słonecznej, energii wiatru, pomp ciepła, energii spadku wód, wód geotermalnych. \| TAK – zrealizowano. Powiat w latach 2014 - 2015 wydał na ten cel 952,7 tys. zł. z dotacji z EFRR, dotacji WFOŚiGW i środków własnych. POLDONAR S.A. użytkował biogazownię w Naclawiu i Świelinie. Wybudowano biogazownię w Bobolicach oraz zaplanowano budowę kolejnej biogazowni Czaple obręb Żegrze Pomorskie. W gminie Będzino działała farma wiatrowa. Gminy Polanów, Sianów Świeżyno, Będzino, Bobolice, Manowo i Biesiekierz zaplanowały budowę elektrowni wiatrowych. W Kraśniku Koszalińskim planuje się budowę farmy fotowoltaicznej oraz farmy fotowoltaicznej do 300 kW w Będzinie. \| ) „Program rozwoju sektora energetycznego w województwie zachodniopomorskim do 2015 r. z częścią prognozistyczną do 2030 r.” podsumowanie monitoringu za 2014/2015 rok, Szczecin, maj 2016 r. Zagadnienia horyzontalne* I – Adaptacja do zmian klimatu Zmiany w zakresie ochrony klimatu i jakości powietrza będą miały różnorodny wpływ całą działalność przemysłową, ale głównie należy zwrócić uwagę na sektor energetyczny, uwzględniając w szczególności prognozowane wahanie średniej temperatury. Konieczne będzie dostosowanie systemu energetycznego do wahań zapotrzebowania zarówno na energię elektryczną, jak i cieplną, m.in. poprzez wdrożenie stabilnych niskoemisyjnych źródeł energii. Należy zatem postawić w przyszłości w szczególności na rozwijanie alternatywnych możliwości produkcji energii na poziomie lokalnym, szczególnie na potrzeby ogrzewania i klimatyzacji na terenach o mniejszej gęstości zaludnienia, a w tym na wykorzystanie odnawialnych źródeł energii: słonecznej, wiatrowej i biomasy oraz zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii na obszarach wiejskich. Przykładem tych działań będzie budowa farmy fotowoltaicznej w Będzinie i realizacja zaplanowanych farm elektrowni wiatrowych w gminach Polanów, Sianów Świeżyno, Będzino, Bobolice, Manowo i Biesiekierz oraz kolejnej biogazowni Czaple koło Zegrza Pomorskiego. Należy współpracować z operatorami systemu przesyłowego w zakresie odladzania linii napowietrznych, a także w zakresie stopniowej wymiany linii napowietrznych na kablowe oraz likwidacji barier w dostępie do sieci przesyłowych w przypadku konieczności usunięcia awarii. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Na terenie Powiatu Koszalińskiego powinniśmy się liczyć głównie z zagrożeniami powstającymi podczas eksploatacji elektrowni wiatrowych dlatego też powinno się dopilnować aby eksplotiator wstrzymywał produkcję energii z turbin wiatrowych w przypadku występowania wiatru powyżej 25 m/s oraz oblodzenia (gololedź, szadż). Należy także zwrócić uwagę na rozwój systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń na szczeblu powiatowym. III – Działania edukacyjne Niezbytym staje się organizowanie szkoleń w celu edukacji i zwiększania świadomości mieszkańców powiatu w zakresie: zmian klimatu i sposobów minimalizowania ich skutków oraz metod zapobiegania i ograniczania ich skutków dla mieszkańców: terenów zagrożonych powodziami, osuwiskami i silnymi wiatrami. Należy także zwrócić uwagę na wzmożenie działań edukacyjnych skierowanych do osób dorosłych w zakresie stanu technicznego pojazdów i stosowania paliw w paleniskach domowych i ich wpływ na niska emisję, promocję budownictwa pasywnego, odnawialnych źródeł energii oraz transportu alternatywnego (elektrycznego). Istotną sprawą staje się pozyskiwanie środków zewnętrznych na dalszą działalność edukacyjną. Należy wykorzystać zaangażowanie szkół i kształtowanie świadomości ekologicznej najmłodszych. Ważnym tematem będzie współpraca merytoryczna z uznanymi instytucjami. Powinno się prowadzić projekty kontynuowane przez długie okresy czasu. Należy wykorzystać sukcesy osiągane przez uczniów w konkursach i starać się wykorzystywać wymierne efekty przeprowadzanych z udziałem uczniów działań edukacyjnych. - prowadzenie szeroko rozumianej edukacji w zakresie wzajemnych relacji między jakością powietrza i zmianami klimatu, IV – Monitoring środowiska W ramach funkcjonowania Systemu Oceny Jakości Powietrza wykonywane są opracowania, dotyczące każdej strefy województwa. Należy do nich Roczna Ocena Jakości Powietrza - wykonywana corocznie, dokonuje oceny poziomu substancji w powietrzu w każdej strefie pod kątem dotrzymania poziomów dopuszczalnych oraz wskazuje strefy wymagające tworzenia Programów Ochrony Powietrza. Ocena ta ma na celu pomoc w osiągnięciu w danej strefie wymaganych standardów jakości powietrza. Na poziomie powiatu należy rozwijać system prognozowania zagrożeń oraz monitorowanie skutków nadzwyczajnych zagrożeń klimatycznych. Tabela 5.3. Analiza SWOT w odniesieniu do jakości powietrza atmosferycznego na terenie Powiatu Koszalińskiego \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • duża powierzchnia obszarów leśnych, wpływających pozytywnie na jakość powietrza; \| • duża emisja CO₂ do powietrza; \| \| • termomodernizacja budynków; \| • szybki przyrost liczby samochodów; \| \| • stosunkowo dobry stan powietrza. \| • systemy ogrzewania indywidualnego, w których wykorzystywane są niskiej jakości paliwa stałe. \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|-------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • rozwój gospodarki niskoemisyjnej; \| • zaostrenie wymagań dot. lokalizacji turbin wiatrowych (zmniejszenie dostępnej powierzchni na instalacje); \| \| • wprowadzanie instalacji wykorzystujących OZE; \| • zmieniający się klimat oddziałujący na infrastrukturę elektroenergetyczną. \| \| • rozwój centralnych systemów ogrzewania. \| \| 5.2. Zagrożenia hałasem Na terenie Powiatu Koszalińskiego nie występują zakłady przemysłowe, które byłyby źródłem znaczących emisji hałasu, chociaż sporadycznie stwierdza się zwiększony poziom emisji hałasu z zakładów produkcyjnych, czy w wyniku prowadzonej działalności usługowej. Na terenie powiatu WIOŚ w 2014 r. nie prowadził badań hałasu. Jednakże z przyjętego Programu ochrony środowiska przed hałasem dla Województwa Zachodniopomorskiego uchwalonego 19 grudnia 2014 r. (Uchwała nr II/26/14) wynika, że na terenie Powiatu Koszalińskiego występują przekroczenia norm hałasu. Przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu o wartości do 10 dB występują na w miejscowościach: Mścice, Kretomino, Bonin, Manowo, a o wartości do 15 dB w miejscowościach: Sianów, Nowe Bielice, Stare Bielice, Biesiekierz i Siecieciminek. Planowanymi działaniami dla tych obszarów jest budowa obwodnicy Sianowa i drogi S6. Na podstawie obserwacji terenowych można stwierdzić, że w przypadku zdecydowanej większości obszaru Powiatu Koszalińskiego poziom hałasu zarówno dobowego, jak i odpowiadającego porze nocnej, nie przekracza poziomów dopuszczalnych dla obszarów zabudowy jednorodzinnej. W zasadzie prawie każda działalność związana jest z emisją energii akustycznej, która może w środowisku występować jako uciażliwy hałas. Oddziaływania hałasu emitowanego do środowiska jako kryterium oceny przyjęto wielkości podane w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 1 października 2012 r. (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz.112), a więc odpowiednio, poziomów: 64 i 59 dB. Spelnione są tym samym wymagania określone dla stałych i czasowych miejsc pobytu dzieci i młodzieży, domów opieki społecznej, szpitala i uzdrowiska, a także łagodniej postawione wymagania dotyczące zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i zamieszkania zbiorowego, zabudowy mieszkaniowej, usługowej, terenów rekreacyjno - wypoczynkowych. Ruch drogowy Powiązania komunikacyjne powiatu wydają się być korzystne dla rozwoju regionu. Przez teren Powiatu Koszalińskiego i Miasta Koszalin przebiega droga międzynarodowa E28 (Berlin – Szczecin – Gdańsk – Kaliningrad), której część stanowi drogę krajową nr 6 (Szczecin - Gdańsk). Przez powiat Koszaliński przebiegają również: droga krajowa nr 11 (Kołobrzeg - Bytom) oraz droga krajowa nr 25 (Bobolice – Oleśnica). Intensyfikacja ruchu samochodowego ma znaczący negatywny wpływ na komfort akustyczny zwłaszcza dla mieszkańców terenów położonych wzdłuż dróg. W kolejnych okresach przewiduje się dalszy wzrost ilości pojazdów, jednak nie tak intensywny jak w ciągu ostatnich dziesięciu lat z powodu dość wysokiego nasycenia rynku pojazdów. W przypadku znaczącego wzrostu zagrożenia hałasem drogowym w nadchodzących latach, rozwiązanie może również stanowić montaż ekranów akustycznych w miejscach najbardziej zagrożonych negatywnym oddziaływaniem na zdrowie i samopoczucie mieszkańców. W takim wypadku należy jednak zwrócić najwyższą uwagę na odpowiedni dobór ekranów, ich rozmieszczenie, ilość, a także zastosowanie niezbędnych zabezpieczeń, zmniejszających niebezpieczeństwo, jakie ekran takie stanowią dla ptaków. Należy zwrócić uwagę, iż ekrany mogą oddziaływać negatywnie na krajobraz. W przypadku znacznego wzrostu problemu hałasu, można rozważyć również ograniczenie dozwolonej prędkości ruchu na strategicznych odcinkach. W 2011 roku powstała mapa akustyczna dla dróg krajowych, po których porusza się ponad 3 mln pojazdów rocznie. Za jej wykonanie odpowiedzialna była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Na obszarze Powiatu Koszalińskiego mapa obejmuje odcinki drogi krajowej nr 6 oraz nr 11. Decydujący wpływ na klimat akustyczny środowiska ma wciąż rosnąca liczba pojazdów na drogach, co powoduje coraz większą emisję hałasu komunikacyjnego. W latach 2005 - 2015 nastąpił znaczący wzrost ilości samochodów poruszających się po drogach powiatu Koszalińskiego. Wg danych GUS po drogach powiatu Koszalińskiego w 2015 r. poruszało się 47,6 tys. pojazdów samochodowych. W porównaniu z rokiem 2012 liczba ta wzrosła o 11,5%. W związku z powyższym istnieje pilna potrzeba budowy, przebudowy oraz remontów dróg. Poniżej przedstawiono zestawienie przebudowanych i remontowanych dróg powiatowych w latach 2013 - 2015. 1. Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3546Z Sianów - Nadbór - 3,58 km za kwotę 2 795,2 tys. zł. 2. Przebudowa mostu w m. Bobolice wraz z drogami dojazdowymi - 1,25 km za kwotę 1 565 tys. zł. 3. Remont dróg powiatowych Nr 3541Z Kawno - Sieciemino i Nr 3539Z Wiekowo-Grabowo - droga nr 6 oraz budowa chodnika w pasie drogowym drogi powiatowej nr 3541Z za 256,8 tys. zł. 4. Przebudowa i remont drogi powiatowej Nr 3504Z – IV etap na odcinku Mielno – Gąski oraz drogi Nr 3506Z na odcinku od skrzyżowania z drogą Nr 3504Z do miejscowości Sarbinowo - 4,71 km za kwotę 598,5 tys. zł. 5. Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3529Z (0379Z) Koszalin - Niedalino” na odcinku Nieklonice - Giezkowo - 2,6 km za 2 963,5 tys. zł. 6. Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3546Z (0396Z) Sianów- Nadbór III etap - 7,6 km za 9 233,2 tys. zł. 7. Przebudowa i remont mostu w m. Dworek oraz drogi dojazdowej nr 3544Z (0395Z) Gąski – Dworek- droga nr 11 - 1,9 km za 2 514 tys. zł. 8. Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3564Z Wyszewo – droga nr 11 - 2,5 km za 2 304,3 tys. zł. 9. Budowa, przebudowa, modernizacja i poprawa stanu technicznego dróg zrealizowane w 2015 za 49,4 tys. zł. Tabela 5.4. Wykaz dróg powiatowych i gminnych na terenie Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 – 2015 (dane GUS) \| Lata \| Drogi o nawierzchni twardej \| Drogi o nawierzchni utwardzonej \| Drogi o nawierzchni gruntowej \| \|------\|-----------------------------\|---------------------------------\|-------------------------------\| \| \| powiatowe \| gminne \| powiatowe \| gminne \| powiatowe \| gminne \| \| 2012 \| 453,4 \| 213,7 \| 434,8 \| 157,5 \| 44,2 \| 584,2 \| \| 2013 \| 453,4 \| 218,9 \| 434,8 \| 161,8 \| 44,2 \| 582,6 \| \| 2014 \| 472,4 \| 231,0 \| 453,8 \| 173,8 \| 44,2 \| 583,7 \| \| 2015 \| 426,4 \| 252,2 \| 407,8 \| 194,8 \| 44,2 \| 582,0 \| Ruch kolejowy W zakresie komunikacji kolejowej powiat obsługuje: linia kolejowa nr 202: Stargard Szczeciński – Gdańsk Główny oraz linia kolejowa nr 402: Koszalin – Goleniów. Maksymalna prędkość pojazdów na tej linii to 120 km/h. Kolejną linią kolejową funkcjonującą na terenie powiatu jest linia kolejowa nr 402 relacji Koszalin – Kołobrzeg – Gryfice – Nowogard – Goleniów. Maksymalna prędkość pociągów na tej trasie wynosi 100 km/h. Charakter hałasu generowanego przez transport kolejowy można określić jako lokalny gdyż jego uciążliwość związana jest z pojedynczymi zdarzeniami, jakimi są przejazdy pociągów. Większy dyskomfort powoduje przejazd składów towarowych ze względu na ich duży ciężar oraz długość, co jest powodem dłuższej ekspozycji na negatywne oddziaływanie w funkcji czasowej. W ostatnich latach na obszarze Powiatu Koszalińskiego nastąpił spadek znaczenia transportu kolejowego a co za tym idzie obniżenie niekorzystnego wpływu akustycznego spowodowanego ruchem pociągów. Tabela 5.5. Ocena realizacji celu i podjętych zadań oraz efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem w zakresie poprawy klimatu akustycznego dla Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 - 2015 \| L.p. \| Działanie \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel operacyjny: Rozpoznanie i ocena stopnia narażenia mieszkańców na ponadnormatywny hałas \| \| \| 1. \| Sporządzenie map akustycznych dla miast powyżej 100 tys. mieszkańców oraz dla dróg krajowych, linii kolejowych. \| TAK – Mapy opracowywali zarządcy dróg krajowych i wojewódzkich oraz zarządcy linii kolejowych. \| \| 2. \| Opracowanie wynikających z map akustycznych Programów ochrony przed hałasem. \| TAK – Realizował w 2014 r. Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego. \| \| 3. \| Kontrola jednostek gospodarczych w zakresie emitowanego hałasu. \| TAK – wykonywał WIOŚ zgodnie z planem kontroli – dane za rok 2014 powyżej. \| \| \| Cel operacyjny: Ograniczenie uciążliwości akustycznej dla mieszkańców \| \| \| 4. \| Zmniejszenie zagrożenia mieszkańców ponadnormatywnym hałasem poprzez: budowę obwodnic i dróg alternatywnych do istniejących (wraz zabezpieczeniami akustycznymi), przeprowadzenie remontu nawierzchni, zastosowanie zmniejszenia prędkości pojazdów. \| TAK - Realizowano poprzez remonty i modernizacje dróg zgodnie z opracowanymi planami. \| \| \| \| \|---\|---\| \| 5. \| Opracowanie i wdrożenie zasad organizacji ruchu sprzyjających obniżeniu emisji hałasu do środowiska oraz utworzenie obszarów ograniczonego użytkowania (w przypadku braku innych technicznych możliwości). \| \| TAK - Realizowano poprzez montowanie spowalniaczy, poprawiano organizację ruchu. \| \| 6. \| Ograniczenie uciążliwości akustycznej w miejscach występowania szczególnych uciążliwości akustycznych dla mieszkańców (szczególnie w okolicach takich budynków jak: szpitale, szkoły, przedszkola, internaty, domy opieki społecznej itp.) poprzez: budowę ekranów akustycznych, stosowanie mat antywibracyjnych, wykopów, tuneli, tworzenie pasów zieleni przy głównych trasach komunikacyjnych, zwiększenie izolacyjności akustycznej budynków. \| \| TAK – Realizowały gminy, zarządcy dróg, linii kolejowych oraz budynków zgodnie z wcześniej zaplanowanymi pracami modernizacyjnymi i remontowymi. \| \| 7. \| Ograniczenie hałasu emitowanego przez środki transportu (transport drogowy i szynowy) m.in. poprzez ich modernizację, naprawę trakcji. \| \| TAK – Realizowano w PKP, PKS zgodnie z wcześniej zaplanowanymi pracami modernizacyjnymi. \| \| 8. \| Zapewnienie przestrzegania zasady strefowania (rozgraniczania terenów o zróżnicowanej funkcji) w planowaniu przestrzennym oraz wprowadzenie zapisów odnośnie standardów akustycznych dla poszczególnych terenów. \| \| TAK – Wprowadzono jako zasadę przy opracowywaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przez gminy. \| \| 9. \| Przeprowadzenie edukacji ekologicznej oraz promowanie komunikacji zbiorowej, transportu rowerowego oraz proekologicznego korzystania z samochodów. \| \| TAK – gminy, powiat, zarządcy dróg promowały szczególnie transport rowerowy. W gminie Bobolice – Organizacja „Dni bez samochodu” szkoły z terenu gminy Bobolice. \| I – Adaptacja do zmian klimatu Adaptacja przestrzeni do warunków dużego wzrostu temperatury i jej wpływu na hałas to jedno z wyzwań współczesnej gospodarki przestrzennej. Wysoka temperatura wywołuje stres termiczny, a nadmierny pobór energii przez urządzenia klimatyzacyjne i chłodnicze, oraz ogrzewanie mieszkań, zwiększa zagrożenie związane z wysokimi temperaturami powietrza a w miastach zwiększa efekt tzw. miejskiej wyspy ciepła. Tworzeniu się jej sprzyja również stosunkowo mały udział terenów biologicznie czynnych, zwłaszcza w strefie zabudowy o charakterze śródmiejskim, niewielka liczba zbiorników wodnych, terenów zieleni miejskiej, zieleni wysokiej, które mogą ograniczyć negatywny wpływ zwłaszcza fal gorąca i upałów. Należy przewidzieć rozwój obszarów otaczających miasta zielonymi pierścieniami, o relatywnie dużej lesistości, które stanowić mogą ważny element adaptacji do zmian klimatu i obniżenia narażenia na hałas. Podobnie nasadzenia drzew, pasy zieleni mogą zmniejszyć zagrożenie hałasem. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Hałas nie tylko może wywierać niekorzystny wpływ na zdrowie człowieka, ale również zwierząt ograniczając coraz bardziej ich przestrzeń życiową, a i świat roślinny nie jest na niego obojętny. Szkodliwość hałasu zależy nie tylko od jego natężenia, ale także od częstości występowania, charakteru oddziaływania (ciągły, przerwywany) i długotrwałości działania. Rozróżnia się hałasy o nieznacznych zmianach natężenia i widma częstotliwości w czasie (np. szmer, szum) oraz hałasy impulsowe (np. huk, trzask, łomot). W związku ze wzrostem negatywnych czynników należy przewidzieć podjęcie działań zmierzających do znaczącego ograniczenia emisji hałasu, a w tym dalszej poprawy stanu dróg, w uzasadnionych przypadkach wprowadzania ograniczeń prędkości i wagi pojazdów na obszarach zabudowanych oraz remontów dróg, budowy obwodnic, czy też nasadzenia drzew i krzewów jako zieleni izolacyjnej. W celu zmniejszenia narażenia na hałas uchwałami Rady Powiatu w Koszalinie na terenie Powiatu Koszalińskiego, zostały wprowadzone strefy ciszy na następujących akwenach: - Jeziоро Parnowo - Uchwała Nr XIII/137/04 Rady Powiatu w Koszalinie z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie zakazu używania jednostek pływających z napędem spalinowym na jeziorze Parnowo gm. Biesiekierz; - Jeziоро Rosnowo i Jeziоро Hajka - Uchwała Nr XXXIII/293/13 Rady Powiatu w Koszalinie z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zakazu używania jednostek pływających na jeziorze Rosnowskim i jeziorze Hajka; - Jeziоро Długie (Nidno/Duże) - Uchwała Nr X/71/15 Rady Powiatu w Koszalinie z dnia 2 września 2015 r. w sprawie zakazu używania jednostek pływających na jeziorze Długim (Nidno/Duże) w miejscowości Krag, Gmina Polanów. Nadzwyczajne zagrożenie środowiska (NZS) stwarzające powszechne niebezpieczeństwo dla ludzi i środowiska powodowane przez hałas możemy niwelować stosując: - zabudowa mniej wrażliwa (usługi, drobny przemysł, garaże itp.), - ekrany – sztuczne przegrody: drewniane, betonowe, metalowe, z tworzyw sztucznych, łączone niekiedy z zielenią (pnącza), - pasy zieleni – zróżnicowane gatunkowo i wysokościowo. III – Działania edukacyjne Poważnym chodzi na co dzień rzadko dostrzeganym zagrożeniem dla środowiska życia człowieka jest emisja hałasu. O zagrożeniu tym przypominać ma obchodzony 25 kwietnia Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem. Niezbędnym staje się organizowanie szkoleń w celu edukacji i zwiększania świadomości mieszkańców powiatu, a szczególnie młodzieży szkolnej w zakresie oddziaływania hałasu na człowieka i zwierzęta, a także w jaki sposób ograniczyć skutki nadmiernego oddziaływania hałasu na mieszkańców terenów zagrożonych hałasem. Podstawowe cele edukacji przedstawione są poniżej. - Podniesienie poziomu wiedzy na temat lokalnego środowiska naturalnego; - Zapoznanie z pojęciami: "środowisko akustyczne", "hałas", "obszar cichy", "monitoring hałasu"; - Przedstawienie wpływu hałasu na ludzkie zdrowie; - Ukazanie głównych źródeł emisji hałasu do środowiska; - Zapoznacie z metodami ochrony przed hałasem; - Zachęcenie do rozwijania zainteresowań ekologicznych. IV – Monitoring środowiska Na terenie Powiatu Koszalińskiego oceny stanu akustycznego środowiska dokonuje wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska prowadzi rejestr zawierający informacje o stanie akustycznym środowiska na podstawie pomiarów, badań i analiz wykonywanych w ramach państwowego monitoringu środowiska. ### Tabela 5.6. Analiza SWOT: Stan klimatu akustycznego na terenie powiatu \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Niewielkie ryzyko zagrożenia hałasem; \| • Postępujący wzrost natężenia ruchu drogowego; \| \| • Mała ilość dróg o dużym natężeniu ruchu; \| • Położenie posesji przy drogach powiatowych; \| \| • Niewielki zakres narażenia na hałasu kolejowy; \| • Zły stan nawierzchni niektórych dróg potęgujący hałas drogowy. \| \| • Brak zakładów przemysłowych emitujących hałas o znacznym natężeniu; \| \| \| • Stosunkowo duża powierzchnia lasów, przeciwdziałających zagrożeniu hałasem.\| \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Zmniejszenie natężenia hałasu drogowego poprzez stosowanie cichych nawierzchni; \| • Dalszy, intensywny rozwój ruchu drogowego; \| \| • Nasadzenia drzew, pasy zieleni mogą zmniejszyć zagrożenie hałasem; \| • Pogarszanie się stanu nawierzchni dróg; \| \| • Wprowadzanie ograniczenia prędkości na strategicznych odcinkach dróg. \| • Inwestycje uciążliwe akustycznie: rozwój przemysłu, usług, rekreacji in.; \| \| \| • Wylesienia, usuwanie pasów zadrzewień. \| ### 5.3. Pola elektromagnetyczne Oceny poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku i obserwacji zmian dokonuje się w ramach państwowego monitoringu środowiska. Normy środowiskowe w celu ochrony ludności przed promieniowaniem elektromagnetycznym zawarte są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883). Wpływ promieniowania elektromagnetycznego zależy od wysokości jego natężenia oraz częstotliwości, dlatego dopuszczalne wartości poziomów pól elektromagnetycznych dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz dla miejsc dostępnych dla ludności, określane są w kolejnych pasmach częstotliwości. Najliczniejsze źródła PEM stanowią obiekty elektroenergetyczne oraz stacje bazowe telefonii komórkowej. Linie i stacje elektroenergetyczne są źródłami pól o częstotliwości 50 Hz. Źródłami pól elektromagnetycznych wytwarzanych w sposób sztuczny, na terenie Powiatu Koszalińskiego są: - stacje i linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia (110 kV i więcej), - stacje nadawcze radiowe i telewizyjne, - stacje bazowe telefonii komórkowej. Najbardziej rozpowszechnione źródła promieniowania to m. in. - nadajniki baz telefonii komórkowej, które pracują w paśmie 900 MHz, 1800 MHz i w wyższych częstotliwościach; - nadajniki stacji radiowych, emitujący w sposób ciągły w paśmie częstotliwości od 88 MHz do 107 MHz, - nadajniki radiostacji telewizyjnych emitujących w paśmie częstotliwości od 181 MHz do 694 MHz. Źródła sztucznych pól elektromagnetycznych na terenie powiatu Koszalińskiego stanowią obiekty elektroenergetyczne: linie przesyłowe o napięciu 400 kV. i 220 kV, stacja energetyczna Dunowo oraz elektrownia szczytowo - pompowa Żydowo. Obiekty radiokomunikacyjne na terenie powiatu to Radiowo - Telewizyjne Centrum Nadawcze (RTCN) i nadawcza antena radiowa zlokalizowane w miejscowości Gołogóra (gmina Polanów). Pomiary monitoringowe poziomów pól elektromagnetycznych w 2014 r. na terenie powiatu zostały wykonane w 5 punktach zlokalizowanych w Sianowie, Bobolicach, Biesiekierzu, Manowie i Bielicach. Monitoring pól elektromagnetycznych zrealizowany został poprzez pomiary składowej elektrycznej pola elektromagnetycznego w środowisku, w przedziale częstotliwości co najmniej od 3 MHz do 3000 MHz. Wynik składowej elektrycznej [V/m] dla poszczególnych pomiarów wynosił: - Bobolice, ul. Traugutta – poniżej dolnego progu oznaczalności; - Sianów, ul. Koszalińska – poniżej dolnego progu oznaczalności; - Biesiekierz – 0,66 V/m; - Manowo – poniżej dolnego progu oznaczalności; - Bielice - poniżej dolnego progu oznaczalności. Pomiary pól elektromagnetycznych wykonane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie nie wykazały przekroczeń poziomów dopuszczalnych pól elektromagnetycznych w środowisku na terenie Powiatu Koszalińskiego. Wyniki są więc dużo niższe od poziomów dopuszczalnych (7 V/m). Należy pamiętać, iż przy obecnym postępie cywilizacyjnym nie da się wyeliminować promieniowania elektromagnetycznego ze środowiska, w którym żyjemy. Dlatego niezbędne jest badanie jego poziomów i kontrolowanie, by nie przekraczały one wartości dopuszczalnych. Ponieważ mieszkańcy powiatu korzystają z wieży widokowej na Chełmskiej Górze zamieszczone są wyniki badań z tego miejsca. Po stwierdzeniu wystąpienia przekroczeń dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku na wieży widokowej na Chełmskiej Górze, przy ul. Słupskiej 1 w Koszalinie w 2013 roku, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinie (WSSE) dnia 25 czerwca 2014 roku przeprowadziła pomiary pola elektromagnetycznego w zakresie 0,1 MHz - 38 GHz dla celów ochrony ludności i środowiska. Wyniki pomiarów wykazały przekroczenie dopuszczalnej wartości natężenia pola magnetycznego (wartość dopuszczalna 3 A/m) w zakresie częstotliwości 0,1 - 3 MHz w pionach pomiarowych 1,2,3,4 znajdujących się na tarasie wieży. Stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej wartości natężenia pola elektrycznego (wartość dopuszczalna 20 V/m) w zakresie częstotliwości 0,1-3 MHz w pionach pomiarowych 2,3,4 znajdujących się na tarasie wieży. Wystąpiło także przekroczenie dopuszczalnej wartości natężenia pola elektrycznego (wartość dopuszczalna 7 V/m) w zakresie częstotliwości 3-300 MHz w pionach pomiarowych 1,2,3,4 znajdujących się na tarasie wieży oraz w pionach pomiarowych 5,6,8 znajdujących się na V piętrze. Stwierdzone zostało również przekroczenie dopuszczalnej wartości natężenia pola elektrycznego i gęstości mocy (wartości dopuszczalne 7 V/m / 0,1 W/m²) w zakresie częstotliwości 300 MHz – 38 GHz w pionach pomiarowych 1,2,3,4 znajdujących się na tarasie wieży. Ograniczenie oddziaływania PEM może nastąpić poprzez odpowiednie działania techniczne i administracyjne. Ważne jest, aby lokalizacje źródeł PEM uzgadniane były pomiędzy inwestorami, organami administracyjnymi, a także społecznością lokalną. Istotne jest również, aby ochrona przed polami elektromagnetycznymi znalazła swoje odzwierciedlenie w odpowiednich zapisach w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i innych dokumentach planistycznych. Źródłami pól elektromagnetycznych na terenie powiatu mogą być elektrownie wiatrowe. Jednakże sposób realizacji odbioru prądu z tych elektrowni poprzez budowę podziemnej linii elektrycznej o napięciu równym 30 kV minimalizuje potencjalne emisje pól elektrycznych i magnetycznych linii elektrycznej. Przeprowadzone obliczenia potwierdziły, że normy dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku nie zostaną przekroczone w żadnym miejscu w pobliżu linii. Pole elektromagnetyczne wygenerowane przez elementy inwestycji o wysokim napięciu (głównie generatory turbin, linie elektryczne) nie będzie posiadało częstotliwości lub natężenia, które mogłyby stanowić zagrożenia dla środowiska lub zdrowia publicznego. Podstawowym aktem prawnym regulującym zasady ochrony środowiska przed polami elektromagnetycznymi jest ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo Ochrony Środowiska (t. j. Dz. U. 2016.672 z późniejszymi zmianami). – dział VI - Ochrona przed polami elektromagnetycznymi – art. 121 i 122). Ochrona przed polami polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu środowiska poprzez: - utrzymanie poziomów pól elektromagnetycznych poniżej dopuszczalnych lub co najmniej na tych poziomach, - zmniejszanie poziomów pól elektromagnetycznych, do dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane. Dla ochrony mieszkańców powiatu przed niejonizującym promieniowaniem elektromagnetycznym ogranicza się inwestowanie w bezpośrednim sąsiedztwie istniejących linii elektroenergetycznych wysokich i najwyższych napięć. Wymaga się również okresowego wykonywania stosownych pomiarów – wg przepisów prawa powszechnego (dla wyznaczania rzeczywistych zasięgów stref oddziaływania linii i urządzeń oraz ewentualnego ustalenia stref ograniczonego użytkowania). Przy zbliżeniach linii energetycznych do budynków mieszkalnych po stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnego rzeczywistego natężenia pola elektromagnetycznego wymaga się ekranowania linii. Ocenę oddziaływania pól elektromagnetycznych na środowisko przeprowadza się zgodnie z Ustawą Prawo Ochrony Środowiska w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska na podstawie badań monitoringowych oraz informacji o źródłach emitujących pola. Tabela 5.7. Ocena realizacji celu i podjętych zadań oraz efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem w zakresie pól elektromagnetycznych dla Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 - 2015 \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Monitoring poziomów pól elektromagnetycznych \| \| \| 1. \| Prowadzenie monitoringu poziomów pól elektromagnetycznych. \| TAK - Prowadzi WIOŚ zgodnie z opracowanym harmonogramem. Za lata 2012 - 2014 przekroczeń nie stwierdzono. Prowadzono kontrolę w 2014 r. w 5 punktach. \| \| \| Cel strategiczny: Ograniczenie narażenia mieszkańców na oddziaływanie pól elektromagnetycznych \| \| \| 2. \| Uwzględnienie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zagadnień pola elektromagnetycznego (pozostawienie w sąsiedztwie linii wysokich napięć wolnych przestrzeni). \| TAK – Wprowadzono jako zasadę przy opracowywaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przez gminy. \| \| 3. \| Budowa i modernizacja sieci elektroenergetycznych na terenie gmin z uwzględnieniem ich mało konfliktowych lokalizacji oraz likwidacja sieci na potrzeby nowych uzbrojen terenu. \| TAK – Realizowali gestorzy sieci elektroenergetycznych trakcie prac modernizacyjnych. \| \| 4. \| Przestrzeganie granic stref ochronnych zgodnie z ocenami oddziaływania na środowisko dla urządzeń nadawczych. \| TAK – Właściciele obiektów realizowali zgodnie z ocenami oddziaływania na środowisko. \| \| 5. \| Identyfikacja i kontrolę zagrożeń promieniowania elektromagnetycznego. \| TAK – Realizował WIOŚ i WSSE w oparciu o plany kontroli. \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| 6. \| Prowadzenie rejestru o terenach, na których odnotowano przekroczenia pól elektromagnetycznych w miejscach dostępnych dla ludności oraz przeznaczonych pod zabudowę. \| TAK – Prowadzi WIOS. \| \| 7. \| Podnoszenie świadomości społeczeństwa o źródłach i stopniu oddziaływania pól elektromagnetycznych. \| TAK – Realizowali w sposób sporadyczny podeczas spotka z mieszkańcami w sprawach lokalizacji instalacji i obiektów emityjących pola elektromagnetyczne oraz przeprowadzenia konsultacji społecznych użytkownicy instalacji emitujących promieniowanie. \| I – Adaptacja do zmian klimatu Występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, typu huragany czy intensywne burze, może doprowadzić do zwiększenia ryzyka uszkodzenia elektrowni wiatrowych, masztów telefoni komórkowej, linii przesyłowych i dystrybucyjnych, a zatem ograniczenia w dostarczaniu energii do odbiorców. Najważniejsze zjawiska zwiększające ryzyko zniszczeń sieci przesyłowych to: burze, w tym burze śnieżne, oblodzenie śmigiel wiatraków, sieci przesyłowych i silny wiatr. Na terenie powiatu znajduje się znaczna liczba elektrowni wiatrowych. Potencjalne sytuacje awaryjne jakie mogą mieć miejsce w przypadku elektrowni wiatrowych dotyczą ewentualnego uszkodzenia samej konstrukcji elektrowni, co może mieć skutki dla terenów otaczających. Może to być spowodowane: wyjątkowo silnymi wiatrami lub erozją terenu przy fundamentecie wieży elektrowni, czy nawet wystąpieniem pożaru w gondoli (np. w wyniku uderzenia pioruna), a także innymi czynnikami, jak np. zmęczenie materiału lub nie wykryte wcześniej uszkodzenie materiału. Czynniki takie mogą spowodować przewrócenie się elektrowni lub uszkodzenie wirnika (np.: ścięcie jednej z łopat śmigła lub oderwanie się innej części wiatraka). Potencjalnym zagrożeniem dla terenów otaczających (dla ludzi, ewentualnie zabudowy) elektrownie wiatrowe są także oblodzenia śmigiel. Groźne jest także oblodzenie linii napowietrznych. Potencjalnym rodzajem uszkodzeń elektrowni wiatrowych może być oderwanie się fragmentów lub całych łopat od wirnika. W przypadku ściętej łopaty śmigła, możliwe byłoby jej odrzucenie na większą odległość (nawet na trzykrotność całkowitej wysokości elektrowni). Aby zapobiec występowaniu tego typu zdarzeniom należy wykonywać okresowe przeglądy techniczne elektrowni przez wyspecjalizowane ekipy serwisowe. W okresach zimowych konieczne może być ustawienie na drogach śródpolnych tablic ostrzegających o możliwości odrywania się od śmigiel brył lodu. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Najgroźniejszymi typami zanieczyszczeń są jonizujące i niejonizujące promieniowanie elektromagnetyczne. Liczba źródeł pola elektromagnetycznego wzrasta wraz z rosnącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną oraz zaawansowaniem nowych technologii bezprzewodowych. Rozwój cywilizacyjny i rewolucja technologiczna w XX i XXI w. spowodowały bowiem znaczący wzrost kombinacji pól elektromagnetycznych o różnej częstotliwości, z którymi każdy styka się w domu czy pracy. Sztuczne pola, generowane przez urządzenia techniczne, mogą znacząco wpływać na biologiczne procesy komunikacji międzykomórkowej oraz na procesy metaboliczne. Początkowo mechanizmy samoregulujące organizm u będą kompensować zaburzenia równowagi. Jednak długotrwały wpływ stresu wynikającego z napromieniowania może doprowadzić do chronicznego braku energii i w rezultacie do choroby. III – Działania edukacyjne Promieniowanie elektromagnetyczne stanowi zagrożenie dla zdrowia. Edukacja powinna polegać na przekazywaniu informacji na temat pola elektromagnetycznego. Wiedza na ten temat powinna docierać do wszystkich mieszkańców. Należy przekazywać te wiadomości tak by trafiały do każdej rodziny, dzieci w szkołach. Głównym celem powinno być szerzenie wiedzy nt. szkodliwych wpływów technologii bezprzewodowych na zdrowie. IV – Monitoring środowiska Prowadzący instalację oraz użytkownik urządzeń emitujących pola elektromagnetyczne są zobowiązani do wykonania pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku bezpośrednio po rozpoczęciu użytkowania instalacji lub urządzenia oraz każdorazowo w przypadku zmiany warunków pracy instalacji lub urządzenia. Podczas eksploatacji pomiary prowadzone są w cyklu trzyletnim. Wyniki tych pomiarów przekazywane są następnie właściwym organom, w tym wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Monitoring pól elektromagnetycznych prowadzi WIOŚ i WSSE. W ramach monitoringu Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska prowadzi okresowe badania kontrolne poziomów pól w środowisku, na podstawie których między innymi prowadzi rejestr zawierający informację o terenach, na których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku. Tabela 5.8. Analiza SWOT: Pola elektromagnetyczne na terenie Powiatu Koszalińskiego \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Monitoring pól elektromagnetycznych prowadzony w ramach PMŚ pozwala na oszacowanie stopnia zagrożenia obszaru powiatu; \| • Wzrostowa tendencja ilości wytwarzanego promieniowania elektromagnetycznego ze źródeł sztucznych; \| \| • Dopuszczalne poziomy PEM nie są przekraczane na terenie powiatu; \| • Zwiększanie się liczby stacji bazowych telefonii komórkowej; \| \| • Brak istotnego wzrostu natężenia pól w ciągu ostatnich lat. \| • Wzrost wykorzystywania urządzeń bezprzewodowych nadających ciągle, jak telefony typu DECT, routery/karty bezprzewodowego Internetu (WiFi) i bezprzewodowe mierniki (np. wody, prądu). \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| • Badania pola elektromagnetycznego i w przypadku zmian warunków pracy urządzeń pozwolą na dotrzymywanie wymaganych norm; \| • Możliwość wystąpienia potencjalnego przekroczenia dopuszczalnych poziomów PEM w związku z dalszym rozwojem sieci elektroenergetycznych i zwiększoną ilością urządzeń elektrycznych; \| \| • Dzięki prowadzonemu monitoringowi możliwe jest szybkie reagowanie w przypadku wzrostu zagrożenia; \| • Zbyt gwałtowny rozwój technologii bezprzewodowych, zwłaszcza TETRA ora sieci LTE; \| \| • Racionalny dobór lokalizacji instalacji stanowiących źródła PEM pozwoli uniknąć negatywnych oddziaływań na zdrowie ludzi i środowisko. \| • Dzieci i młodzież wykazują coraz większe uzależnienie urządzeń bezprzewodowych. \| 5.4. Gospodarowanie wodami Wody powierzchniowe Organem właściwym w sprawach gospodarowania wodami w regionie wodnym jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) – jako organ administracji rządowej niezespolonej. Z uwagi na właściwość terytorialną w sprawach o pozwolenia wodno prawne powiat podlega pod RZGW Szczecin. Warunki hydrologiczne związane są z rzeźbą terenu, wyznaczającą powierzchniowy układ sieci wodnej. Warunki korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego oraz regionu wodnego Úcker w obszarze działania RZGW w Szczecinie zostały ustalone rozporządzeniem nr 3/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego. W granicach Powiatu Koszalińskiego znajdują się cztery zlewnie rzek i strefa bezdopływowa. Największą zlewnię tworzy Radew i jej dopływy – Klosówka, Czarna, Chotła, Bielica, Mszanka, Drężnianka, Zgniła Struga i Chociel - Radew i jej dopływy należą do dorzecza Parsęty. Na terenie powiatu znajduje się także duże jezioro przynrorskie. Jest to jezioro Jamno, które należy do największych zbiorników wodnych w regionie. Położone jest na terenie gminy Mielno i ma powierzchnię 2239,6 ha, długość 10 km i szerokość do 3,9 km. Mierzeja oddzielająca jezioro od Morza Bałtyckiego jest wąska, piaszczysta i porośnięta lasem. Brzegi jeziora są płaskie, porośnięte trzciną i są trudno dostępne. Na terenie powiatu znajdują się 23 jeziora powyżej 10,0 ha powierzchni lustra wody oraz dwa duże zbiorniki sztuczne, wykorzystywane na potrzeby energetyki wodnej. Sztuczne zbiorniki występujące na terenie powiatu o powierzchni lustra powyżej 10 ha zlokalizowane są w gminie Manowo – zbiornik Rosnowko (180,0 ha) oraz w gminie Świeszyno – zbiornik Hajka (100,0 ha). W powiecie występują 44 jeziora o powierzchni lustra wody mniejszej niż 10 ha, a całkowita powierzchnia zajmowana przez te jeziora wynosi 216,0 ha. Są to głównie jeziora rynnowe, zastoiskowe lub wypłotiskowe. Jeziora te mają stosunkowo małą powierzchnię zlewni, zasilane są głównie przez wody podziemne. Oprócz jezior specyficznym elementem sieci hydrologicznej są sztuczne zbiorniki wodne jakimi są licznie występujące stawy rybne, znajdujące się w dolinach rzek. Powiat ma także wody morskie, zaliczane do kategorii wód przybrzeżnych i przejściowych. Mając na celu wdrożenie wynikającego z RDW systemu zarządzania wodami opartego na podziale wód na jednolite części wód (JCW) powierzchniowych, na terenie województwa zachodniopomorskiego wydzielono 9 jednolitych części wód przejściowych i przybrzeżnych; zidentyfikowano 2 typy abiotyczne wód przejściowych oraz 2 typy abiotyczne wód przybrzeżnych. Charakterystykę JCW przybrzeżnych znajdujących się na terenie powiatu przedstawiono poniżej: - JCW Sarbinowo – Dziwna: obejmuje pas wód przybrzeżnych do 1 mili morskiej od brzegu pomiędzy Dziwnowem a Sarbinowem. Zagrożenia jakości wód tej JCW wiążą się z zanieczyszczeniami odprowadzanymi z obszaru zlewni. Wybrzeże na tym odcinku posiada duże walory rekreacyjne, w związku z tym silnie jest rozwinięta infrastruktura żeglugi rekreacyjnej, istnieje też ciąg zorganizowanych kapielskich morskich. Obszar tej JCW w całości leży na wyznaczonym w ramach sieci Natura 2000 „Ostoja na Zatoce Pomorskiej”, - JCW Jarosławiec – Sarbinowo: obejmuje pas wód przybrzeżnych do 1 mili morskiej od brzegu pomiędzy Sarbinowem a Jarosławcem. Na stan wód wpływają zanieczyszczenia odprowadzane wodami Wieprzy i mniejszych rzek Przymorza. Także i ten odcinek Wybrzeża znajduje się pod wpływem intensywnej turystyki i rekreacji. Obszar JCW pokrywa się z SOOS „Przybrzeżne Wody Bałtyku” oraz „Zatoka Pomorska”. Analiza korzystania z wód powierzchniowych pozwala stwierdzić, że wykorzystywane są one głównie do celów gospodarczych i komunalnych. Zapotrzebowanie na te wody jest w pełni pokrywane i nie stanowi to problemu w regionie wodnym. Aktualnie nie przewiduje się potrzeb wprowadzania ograniczeń w korzystaniu z wód powierzchniowych do wyżej wymienionych celów. Warunek stanowi jednak zachowanie przepływu nienaruszalnego w ciekach, szczególnie w półroczu letnim lat suchych. Jakość wód powierzchniowych jest bardzo zróżnicowana, lecz w porównaniu z ogólnym stanem wód powierzchniowych województwa zachodniopomorskiego powiat Koszaliński kwalifikuje się do rejonów stosunkowo „czystych”. Jakość wód powierzchniowych Zarządzanie wodami musi uwzględniać uwarunkowania wynikające z dokonanego podziału na jednolite części wód. Z tego powodu monitoring jest realizowany w jednolitych częściach wód. Zakres i częstotliwość badań oraz kryteria klasyfikacji stanu jednolitych części wód określają rozporządzenia wykonawcze do ustawy – Prawo wodne. Na ocenę stanu składają się dwa elementy: stan ekologiczny oraz stan chemiczny. Elementy jakości klasyfikacji stanu ekologicznego natomiast podzielono na elementy: biologiczne, hydromorfologiczne oraz fizykochemiczne. Sposób klasyfikacji, interpretacji wyników oraz oceny określono w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia z dnia 22 października 2014 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz. U. z 2014 r. poz.1482). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, która jest podstawowym aktem prawnym dotyczącym ochrony wód w Unii Europejskiej zmieniła podejście do systemu zarządzania wodami, w tym do badań i oceny ich jakości. Zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną (RDW) podstawową jednostkę gospodarowania wodami stanowią tzw. jednolite części wód (JCW), które należy rozumieć jako oddzielne i znaczące elementy wód powierzchniowych takie jak: jezioro, zbiornik, strumień, rzeka, część strumienia, rzeki lub kanału, wody przejściowe lub pas wód przybrzeżnych. Wyróżnia się naturalne i silnie zmienione lub sztuczne jednolite części wód. Na terenie powiatu występują obszary zagrożone erozją wodną. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (Dz. U. z 2015 r. poz. 344) do obszarów tych zaliczono tereny wymienione w tabeli poniżej. Tabela 5.9. Wykaz obszarów zagrożonych erozją wodną w Powiecie Koszalińskim \| Lp.* \| Kod gminy \| Nazwa gminy \| Nr obrębu ewidencyjnego \| Nazwa obrębu ewidencyjnego \| \|------\|------------\|----------------------\|-------------------------\|-----------------------------\| \| 3728 \| 320907 5 \| Sianów - obszar wiejski \| 320907 5.0128 \| Gorzebądź \| \| 3727 \| 320907 5 \| Sianów - obszar wiejski \| 320907 5.0127 \| Kędzierzyn \| \| 3726 \| 320906 5 \| Polanów - obszar wiejski \| 320906 5.0218 \| Buszyno \| \| 3725 \| 320906 5 \| Polanów - obszar wiejski \| 320906 5.0210 \| Stary Żelibórz \| \| 3724 \| 320906 5 \| Polanów - obszar wiejski \| 320906 5.0203 \| Gologóra \| \| Lp.* \| Kod gminy \| Nazwa gminy \| Nr obrębu ewidencyjnego \| Nazwa obrębu ewidencyjnego \| \|------\|-----------\|----------------------\|-------------------------\|----------------------------\| \| 3723 \| 320906 4 \| Polanów - miasto \| 320906 4.0002 \| 2 \| \| 3722 \| 320904 2 \| Manowo \| 320904 2.0068 \| Dęborogi \| \| 3721 \| 320903 5 \| Bobolice - obszar wiejski \| 320903 5.0102 \| Ostrówek \| \| 3720 \| 320903 4 \| Bobolice - miasto \| 320903 4.0001 \| 1 \| ) Nr według załącznika rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r. Badania wód realizowane są w oparciu o wieloletnie programy monitoringu środowiska. W latach 2012 - 2014 badania jednolitych części wód realizowano w oparciu o „Program państwowego monitoringu środowiska województwa zachodniopomorskiego na lata 2010 - 2012” i „Program państwowego monitoringu środowiska województwa zachodniopomorskiego na lata 2013 - 2015”. Od 2013 roku monitoring wód powierzchniowych prowadzony jest w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 roku w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258, poz. 1550). Zgodnie z tym rozporządzeniem badania stanu jednolitych części wód realizowane są w ramach poniżej wymienionych rodzajów monitoringu. Monitoring diagnostyczny* prowadzi się w celu: ustalenia stanu jednolitych części wód, uzupełnienia identyfikacji rodzajów i wielkości oddziaływań antropogenicznych (na które narażone są jednolite części wód), potwierdzenia oceny wpływu tych oddziaływań, zaprojektowania przyszłych programów monitoringu, dokonania oceny długoterminowych zmian stanu oraz określenia długoterminowych trendów zmian stężeń substancji priorytetowych. Monitoring operacyjny prowadzi się w celu: ustalenia stanu jednolitych części wód powierzchniowych, które uznano za zagrożone niespełnieniem określonych dla nich celów środowiskowych, dokonania oceny efektywności działań wynikających z programów (które zostały przyjęte dla poprawy jakości wód) oraz obserwacji zmian objętości i natężenia przepływu w zakresie stosownym dla stanu/potencjału ekologicznego i stanu chemicznego. Monitoring badawczy prowadzi się doraźnie, głównie w celu: określenia wpływu na jakość wód zanieczyszczeń awaryjnych, wyjaśnienia przyczyn niespełnienia celów środowiskowych (osiągnięcia dobrego stanu wód) jeśli ich wyjaśnienie nie jest możliwe na podstawie monitoringu diagnostycznego i operacyjnego, ustalenia przyczyn wyraźnych rozbieżności między wynikami oceny stanu/potencjału ekologicznego na podstawie badań biologicznych i fizykochemicznych oraz zebrania dodatkowych informacji o stanie wód w związku z uwarunkowaniami lokalnymi lub umowami międzynarodowymi. Monitoring obszarów chronionych prowadzi się w celu: ustalenia stanu jednolitych części wód powierzchniowych występujących na obszarach chronionych, ustalenia stopnia spełnienia dodatkowych wymagań określonych dla tych obszarów, oceny wielkości i wpływu oddziaływań na te jednolite części wód oraz oceny zmiany stanu tych jednolitych części wód wynikającej z programów działań przyjętych dla poprawy jakości wód. Do obszarów chronionych należą obszary: będące jednolitymi częściami wód, przeznaczonymi do poboru wody na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, obszary chronione przeznaczone do ochrony gatunków zwierząt wodnych (obszary ochrony siedlisk lub gatunków, dla których stan wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie i obszary ochrony gatunków ryb), obszary chronione, będące jednolitymi częściami wód przeznaczonymi do celów rekreacyjnych (w tym kąpieliskowych), obszary chronione wrażliwe na eutrofizację wywołaną zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł komunalnych oraz narażone na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych. Realizowany monitoring uwzględnia uwarunkowania wynikające z dokonanego podziału na JCW. W każdym roku badania obejmą część punktów pomiarowo-kontrolnych monitoringu diagnostycznego i punktów operacyjnych. Ocena jakości wód rzecznych i jeziorowych Stan/potencjał ekologiczny klasyfikuje się na podstawie wyników badań elementów biologicznych, hydromorfologicznych, fizykochemicznych i substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego - specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne poprzez nadanie jednolitej części wód jednej z pięciu klas jakości wód (klasa I – bardzo dobry stan ekologiczny, klasa II – dobry stan ekologiczny, klasa III – umiarkowany stan ekologiczny, klasa IV – słaby stan ekologiczny, klasa V – zły stan ekologiczny). Ocenę stanu biologicznego wykonuje się w oparciu o badania fitoplanktonu, fitobentosu, makrofitów, makrozooobentosu oraz ichtiofauny. Klasyfikacja elementów biologicznych polega na dokonaniu wspólnej oceny badanych elementów poprzez przypisanie im jednej z 5 klas jakości. O wyniku oceny decyduje element biologiczny, któremu przypisano najniższą klasę. Oceniane elementy fizykochemiczne (wspierające elementy biologiczne) podzielone zostały na grupy wskaźników charakteryzujących stan fizyczny, warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne, zasolenie, zakwaszenie i warunki biogenne. Rozporządzenie rozróżnia wartości graniczne dla klas I i II, z wyłączeniem jezior, dla których ustalone są wartości graniczne jedynie dla klasy II. Jeśli wyniki badań nie spełniają kryteriów dla klasy II - jakość wód ocenia się jako „poniżej stanu/potencjału dobrego”. Gdy stan elementu biologicznego jest umiarkowany (III klasa), słaby (IV klasa) lub zły (V klasa), wówczas danej JCW nadaje się taką samą klasę stanu ekologicznego. Natomiast, gdy stan wskaźnika biologicznego jest bardzo dobry (I klasa) lub dobry (II klasa) w ocenie stanu ekologicznego należy uwzględnić również stan wskaźników fizykochemicznych i substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego - specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne oraz fakt uznania JCW za wody sztuczne lub silnie zmodyfikowane pod względem hydromorfologicznym. Jednolite części wód występujące na obszarach chronionych podlegają także ocenie pod względem oceny stopnia spełnienia dodatkowych wymagań określonych dla tych obszarów. Jeśli te wymagania nie są spełnione, ocena stanu/potencjału ekologicznego musi być poniżej stanu/potencjału dobrego i wówczas stan takiej JCW przyjmuje się jako zły. Stan chemiczny klasyfikuje się na podstawie wyników badań wskaźników chemicznych charakteryzujących występowanie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, w tym tzw. substancji priorytetowych. Normy środowiskowe dla substancji chemicznych, zostały określone dla stężeń średniorocznych i maksymalnych. Jednolita część wód osiąga dobry stan chemiczny wówczas gdy jednocześnie spełnione są dwa warunki: dopuszczalne stężenia średnioroczne i maksymalne (wyrażone jako 90 percentyl lub średnia roczna) dla poszczególnych wskaźników chemicznych nie są przekraczane. Stan wód (stan dobry lub zły) wyznaczony jest przez gorszy ze stanów: ekologiczny lub chemiczny. W przypadku JCW, których stan/potencjał ekologiczny został sklasyfikowany poniżej dobrego lub też stan chemiczny sklasyfikowany został jako zły stan wód określa się jako zły. Zasada ta dotyczy również takich części wód, które położone w obszarze chronionym, nie spełniają wymagań jakościowych ustalonych dla tych obszarów. Klasyfikacje stanu wód można wykonać również w przypadku, kiedy brak jest klasyfikacji jednego z elementów składowych oceny stanu wód, a element klasyfikowany osiągnął stan niższy niż dobry lub nie zostały spełnione dodatkowe wymagania dla obszarów chronionych. Wówczas stan takiej JCW przyjmuje się jako zły. Woda osiąga dobry stan wówczas, gdy wszystkie oceny są co najmniej dobre. W celu poprawy stanu wód przygotowany został projekt Programu wodno – środowiskowego kraju. Program ten został opracowany dla Polski po raz pierwszy i jest on integralną częścią planów gospodarowania wodami dla obszarów dorzeczy (główne narzędzie planistyczne w zgodnie z ustawą Prawo wodne). Program wodno - środowiskowy kraju stanowi uporządkowany zbiór działań, których realizacja i wdrożenie dla obszarów dorzeczy. Realizacja programu miała pozwolić na osiągnięcie dobrego stanu wód do 2015 r. (zgodnie z wymogami Ramowej Dyrektywy Wodnej). Ustalenia zawarte w programie powinny zostać przeniesione do innych dokumentów szczebla krajowego i regionalnego, poprzez uwzględnienie ich zapisów w strategiach, programach operacyjnych i rozwojowych, planach zagospodarowania przestrzennego oraz studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a także w planach i programach tematycznych związanych w sposób bezpośredni bądź pośredni z gospodarką wodną. W ramach oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych zidentyfikowano te JCW, które z powodu występowania istotnych oddziaływań antropogenicznych mogą nie osiągnąć lub nie utrzymać dobrego stanu. Podstawą oceny ryzyka była ocena stanu wód w latach 2011 – 2013 oraz ocena wpływu presji antropogenicznych na poszczególne JCW. - Rolnictwo stanowi dominującą presję w JCWP wskazanych w rozporządzeniach dyrektorów RZGW w sprawie określenia wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz obszarów szczególnie narażonych, z których odpływ azotu ze źródeł rolniczych do tych wód należy ograniczyć i tym samym wyznaczono te JCWP jako zagrożone nieosiągnięciem celów środowiskowych. - Presja pochodząca ze źródeł komunalnych występuje na całym obszarze kraju. Za JCWP zagrożone nieosiągnięciem celów środowiskowych uznano te JCWP, których stan ekologiczny oceniono poniżej dobrego i czynnikami determinującymi stan były przekroczenia stężeń substancji biogennych (Nog, Pog, BZT₃). - Dla JCWP, w których stwierdzono przekroczenia w zakresie substancji priorytetowych i innych zanieczyszczeń, dla których zostały określone środowiskowe normy jakości, praktycznie nie było możliwe jednoznaczne określenie źródła presji powodującej nieosiągnięcie dobrego stanu chemicznego. Uznano je za zagrożone nieosiągnięciem celów środowiskowych. - Za zagrożone nieosiągnięciem celów środowiskowych uznano także te JCWP, w których stwierdzono stan poniżej dobrego na podstawie przeniesienia oceny stanu wód – nierozpoczana presja. Obowiązek osiągnięcia celów środowiskowych przez JCW nie jest bezwzględny. Do 2015 roku nie zostały osiągnięte wszystkie cele środowiskowe i w PGW przedstawione są starania o odstępstwa (derogacje). Z powodu współwystępowania presji w JCWP mogą być one zagrożone w związku z więcej niż jednym zidentyfikowanym oddziaływaniem antropogenicznym. Obecnie następuje podsumowanie wyników wstępnego oraz ostatecznego wyznaczenia silnie zmienionych części wód w II cyklu planistycznym i zakwalifikowanie do przedłużenia czasu na uzyskanie dobrego stanu wód. Niestety cel ten nie został osiągnięty i zostały założone derogacje określające warunki odstępstw od tych założeń i określenie terminów późniejszych na osiągnięcie założonych celów. Poniżej przedstawiony jest wyciąg działań naprawczych dla osiągnięcia dobrego stanu wód na terenie Powiatu Koszalińskiego. (Dane: z Projektu Programu wodno – środowiskowego kraju) \| Kod SCWP \| Nazwa SCWP \| Deroga- cje ilość JCWP \| Powierzchnia SCWP [km²] \| Kod JCWP \| Nazwa JCWP \| \|----------\|-------------------------------------------------\|------------------------\|-------------------------\|----------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| DO1406 \| Parsęta od Gęsiej do Liśnicy \| 2 \| 512,755 \| PLRW6000174424 \| Perznica do dopływu ze Storkowa z jeziorami Wielatowo i Trzebiechowo \| \| \| \| \| \| PLRW6000174426 \| Radusza \| \| \| \| \| \| PLRW60001744289 \| Trzebiegoszcz \| \| \| \| \| \| PLRW6000174432 \| Dopływ spod Ostrowasów \| \| \| \| \| \| PLRW6000174436 \| Brzeźniczka \| \| \| \| \| \| PLRW6000174452 \| Bukowa \| \| \| \| \| \| PLRW6000174454 \| Dopływ spod Radzewa \| \| \| \| \| \| PLRW6000184434 \| Rudy Rów \| \| \| \| \| \| PLRW6000184438 \| Dopływ spod Sadkowa \| \| \| \| \| \| PLRW6000194429 \| Perznica od dopł. ze Storkowa do ujścia \| \| \| \| \| \| PLRW6000204459 \| Parsęta od Gęsiej do Leśnicy \| \| DO 1407 \| Liśnica \| 0 \| 188,736 \| PLRW60001844649 \| Liśnica do Leszczynki \| \| \| \| \| \| PLRW6000194469 \| Liśnica od Leszczynki do ujścia \| \| Do 1410 \| Radew wraz z Chocielą \| 0 \| 293,906 \| PLRW60001844829 \| Radew do Chcieli z jez. Kwiecko \| \| DO1411 \| Radew od Chocieli do zb. Rosnowo \| 1 \| 168,708 \| PLRW600017448349 \| Jatynia \| \| \| \| \| \| PLRW600018448329 \| Mszanka z jez. Niecemino \| \| \| \| \| \| PLRW60002044835 \| Radew od Chocieli do zb. Rosnowo \| \| DO1412 \| Bielica \| 0 \| 61,123 \| PLRW6000174483929 \| Bielica \| \| DO1413 \| Radew od wpływu. do zb. Rosnowo do dopł.w Niedalinie \| 0 \| 65,735 \| PLRW6000044855 \| Radew od wpływu do zb. Rosnowo do dopł. w Niedalinie \| \| Do 1414 \| Chotla \| 0 \| 126,441 \| PLRW60001744869 \| Chotla \| \| DO1415 \| Radew wraz z dopł. w Niedalinie do ujścia \| 0 \| 309,616 \| PLRW60001744894 \| Żeleźna \| \| \| \| \| \| PLRW600017448969 \| Dopł. spod Warmina \| \| \| \| \| \| PLRW600017448989 \| Kościernica \| \| \| \| \| \| PLRW60001844856 \| Dopł. w Niedalinie \| \| \| \| \| \| PLRW60001944899 \| Radew od dopł. w Niedalinie do ujścia \| \| \| \| \| \| PLRW60002344889 \| Czarna \| \| \| \| \| \| PLRW60002344892 \| Kłosówka \| \| DO1416 \| Pysznica \| 0 \| 63,429 \| PLRW60001744929 \| Pysznica \| \| Kod SCWP \| Nazwa SCWP \| Derogacje ilość JCWP \| Powierzchnia SCWP [km²] \| Kod JCWP \| Nazwa JCWP \| \|----------\|-------------------------------------------------\|----------------------\|-------------------------\|---------------------------\|-------------------------------------------------\| \| DO 1501 \| Unieść \| 0 \| 211,772 \| PLRW6000174561869 \| Unieść do Polnicy \| \| \| \| \| \| PLRW600017456188 \| Rowianka \| \| \| \| \| \| PLRW600024456189 \| Unieść od Polnicy do ujścia \| \| DO 1502 \| Dzierżęcinka \| 0 \| 122,617 \| PLRW60000456149 \| Dzierżęcinka z jeziorami Lubiatowo Pn i Pd \| \| \| \| \| \| PLRW6000234561452 \| Wyszewka \| \| DO 1503 \| Strzeżenica \| 0 \| 68,425 \| PLRW600017456129 \| Strzeżenica \| \| DO1504 \| Jez. Jamno, Kanał Łabusz, Jamieński Nurt \| 0 \| 92,368 \| PLRW600004569 \| Jamieński nurt od jez. Jamno do ujścia \| \| \| \| \| \| PLRW60002345616 \| Kanał Łabusz \| \| DO1505 \| Czerwona \| 0 \| 58,780 \| PLRW6000174546 \| Czerwona do Łopieniczki z jez. Pornowskim \| \| \| \| \| \| PLRW6000224549 \| Czerwona od Łopieniczki do ujścia \| \| DO1506 \| Malechowska Struga , Dopyw spod Krzywej Góry \| 0 \| 46,008 \| PLRW6000174512 \| Dopl. spod Krzywej Góry \| \| \| \| \| \| PLRW600017452 \| Malechowska Struga \| \| DO 1607 \| Studnica \| \| 355,673 \| PLRW60001746449 \| Studnica do Pierskiej Strugi z jeziorami Studzieniczno i Bobięcino Wielkie \| \| \| \| \| \| PLRW60001746452 \| Dopyw z Kamnicy \| \| \| \| \| \| PLRW6000174646 \| Świerzynka \| \| \| \| \| \| PLRW60001746474 \| Dopyw z Przytocka \| \| \| \| \| \| PLRW6000174648 \| Dzika \| \| \| \| \| \| PLRW6000194649 \| Studnica od Pierskiej Strugi do Ujścia \| \| DO 1613 \| Grabowa wraz z Wielinką \| 0 \| 128,414 \| PLRW6000174682 \| Grabowa do Wielinki \| \| DO 1614 \| Bielawa \| 0 \| 92,383 \| PLRW60001746869 \| Bielawa \| \| DO 1615 \| Grabowa od Wielinki do ujścia \| 2 \| 300,467 \| PLRW6000046876 \| Rów Wiekowski \| \| \| \| \| \| PLRW60001746832 \| Dopyw z jez. Długiego (Nidno) \| \| \| \| \| \| PLRW60001746849 \| Grabówka \| \| \| \| \| \| PLRW60001746852 \| Dopyw z Warcina \| \| \| \| \| \| PLRW60001746856 \| Dopyw z Borkowa \| \| \| \| \| \| PLRW60001746872 \| Dopyw z Karwna \| \| \| \| \| \| PLRW60001746889 \| Dąbrowa \| \| \| \| \| \| PLRW60002446891 \| Grabowa od Wielinki do dopł. z Rusko-Darłowo \| \| DO1618 \| Kan. Szczuczy, Jez. Bukowo wraz z dopływami \| 0 \| 85,827 \| PLRW600004589 \| Kanał Szczuczy \| \| \| \| \| \| PLRW60001745812 \| Dopl. z Święcina \| \| \| \| \| \| PLRW60001745814 \| Dopl. spod Wiekowic \| \| Nazwa JCW \| Unieść do Polnicy \| Unieść od Polnicy do ujścia \| Czerwona od Łopieniczki do ujścia \| Dzierżęcinka z jeziorami LubiatowoPn i Pd \| Strzeżenica \| Bielica \| Czarna \| Mszanka z jeziorem Nicemino \| Radew do Chocieli z jeziorem Kwiecko \| Radew od Chocieli do Rosnowa \| Radew od dopływu Niedalino do ujścia \| Grabowa do Wielinki \| \|-----------\|------------------\|-----------------------------\|---------------------------------\|------------------------------------------\|------------\|--------\|-------\|-------------------------------\|---------------------------------\|-------------------------------\|---------------------------------\|---------------------\| \| Silnie zmieniona lub sztuczna JCW \| TAK \| TAK \| TAK \| TAK \| NIE \| NIE \| NIE \| NIE \| TAK \| NIE \| TAK \| TAK \| \| Klasa elementów biologicznych \| II \| III \| IV \| IV \| III \| II \| II \| II \| II \| III \| III \| III \| \| Klasa elementów hydromorfologicznych \| II \| II \| II \| II \| I \| I \| I \| I \| II \| I \| II \| II \| \| Klasa elementów fizykochemicznych \| PPD \| II \| PPD \| PPD \| II \| I \| II \| I \| II \| I \| I \| I \| \| Specyficzne zanieczyszczenia syntetyczne i niesyntetyczne \| Brak oceny \| Brak oceny \| I \| II \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| I \| \| Stan/potencjał ekologiczny \| Umiarkowany \| Umiarkowany \| Słaby \| Słaby \| Umiarkow. \| Dobry \| Dobry \| Dobry \| Dobry + \| Umiarkowany \| Umiarkowany \| Umiarkowany \| \| Stan chemiczny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Dobry \| PSD Śr \| Dobry \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Dobry \| PSDśr \| \| Spelnienie wymagań dodatkowych na obszarach chronionych \| NIE \| NIE \| NIE \| NIE \| NIE \| TAK \| TAK \| TAK \| TAK \| TAK \| TAK \| TAK \| \| STAN JCWP \| Zły \| Zły \| Zły \| Zły \| Zły \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Brak oceny \| Zły \| Zły \| Zły \| \| Rok badania \| 2013 \| 2013 \| 2013 \| 2013 \| 2013 \| 2012 \| 2012 \| 2012 \| 2012 \| 2012 \| 2012 \| 2014 \| Objaśnienia: Klasa elementów biologicznych, stan/potencjał ekologiczny: I – potencjał maksymalny; II – potencjał dobry; III – potencjał umiarkowany; IV – potencjał słaby; V – potencjał zły; Klasa elementów fizykochemicznych: I - potencjał maksymalny; II - potencjał dobry; PPD – poniżej potencjału dobrego; Stan chemiczny: PSD – poniżej stanu dobrego; PSD śr – przekroczone stężenia średnioroczne; W latach 2012 - 2014 WIOŚ w Szczecinie wykonywał badania jakości wód w Powiecie Koszalińskim w ramach monitoringu diagnostycznego, operacyjnego, badawczego oraz monitoringu obszarów chronionych (do roku 2013 badania jakości wód użytkowych, wymagane dyrektywami szczegółowymi w zakresie zanieczyszczenia związkami azotu, warunków do bytowania ryb, wykorzystania wody jako źródła zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia realizowano w ramach monitoringu operacyjnego). Prowadzono badania 12 jednolitych części wód rzecznych. Ocenę potencjału ekologicznego badanych wód wyznaczono na podstawie sklasyfikowanych elementów biologicznych i fizykochemicznych. Stan elementów biologicznych oceniany był na podstawie fitoplanktonu. Ocena elementów fizykochemicznych dokonana została na podstawie wartości granicznych określonych w załączniku do 1 rozporządzenia. Ocenę eutrofizacji wód przeprowadzono w oparciu o wyniki badań elementów biologicznych, na podstawie wskaźników charakteryzujących warunki biogene oraz warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne: BZT₅, OWO, azot amonowy, azot Kjeldahla, azot azotanowy, azot ogólny, fosfor ogólny oraz fosforany. Obserwuje się zmniejszenie stopnia skażenia bakteriologicznego wód. Stężenia związków organicznych, wyrażone wskaźnikiem BZT₅, w latach 2012 - 2014 nie przekraczały wartości granicznej dla dobrego stanu wód. W wodach rzek wahaly się w granicach norm I – III klasy. O wyniku oceny stanu/potencjału ekologicznego badanych JCWP, zadecydowała ocena elementów biologicznych (zestawienie w tabeli powyżej). W ocenie elementów hydromorfologicznych, zgodnie z wytycznymi GIOŚ oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska, przyjęto zasadę, że JCWP wyznaczoną na podstawie przeglądu warunków hydromorfologicznych, jako naturalnej nadaje się klasę I, a sztucznej lub silnie zmienionej – klasę II. Jakość oznaczanych elementów fizykochemicznych JCWP spełniała wymagania określone dla stanu/potencjału maksymalnego, dobrego (II klasa) i w trzech przypadkach poniżej potencjału dobrego. Stan chemiczny JCWP Czerwona od Lopieniczki do ujścia, JCWP Strzeżenica i Radew od dopływu w Niedalinie do ujścia oceniono jako dobry. Natomiast stan chemiczny JCWP Grabowa do Wielinki i Dzierżęcinka z jeziorami Lubiatowo Pn i Pd oceniono poniżej stanu dobrego ze względu na przekroczenie wartości stężeń średniorocznych sumy benzo(g,h,i)perylenu i indeno(1,2,3-cd)pirenu. Na podstawie niekorzystnego wyniku stanu/potencjału ekologicznego stan 5 badanych JCWP oceniono jako zły, a 4 JCWP nie oceniono. Jeziora W 2013 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie przeprowadził na terenie Powiatu Koszalińskiego, zgodnie z „Programem Państwowego Monitoringu Środowiska Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2013 - 2015”, badania monitoringowe jeziora Nicemino (monitoring diagnostyczny). W 2014 roku WIOŚ w Szczecinie wykonał ocenę stanu ekologicznego tego jeziora. Na podstawie przeprowadzonych badań wody, jezioro Nicemino zakwalifikowano do umiarkowanego stanu ekologicznego (III klasa). O wyniku klasyfikacji zadecydowała wartość Indeksu Fitoplanktonowego PMPL (wartość 2,81). Wielkość Multitimetrycznego Indeksu Okrzekmikowego IOJ odpowiadała I klasie (wartość 0,831). Badania makrofitów z uwagi na typ abiotyczny jeziora lub nie były prowadzone. Stan chemiczny wód jeziora oceniono jako dobry, gdyż nie stwierdzono przekroczenia środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych oraz dla innych zanieczyszczeń. Ze względu na umiarkowany stan ekologiczny, stan wód jeziora oceniono jako zły. Wody przybrzeżne. Do granicy Powiatu Koszalińskiego przylegają dwie jednolite części wód przybrzeżnych: JCWP Sarbinowo-Dziwna (PLCWIIIWB8) oraz JCWP Jarosławiec-Sarbinowo (PLCWIIIWB7). Wody obu JCWP wyznaczone zostały jako silnie zmienione. W 2013 i 2014 roku Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie przeprowadził badania obu JCWP w pięciu punktach pomiarowo - kontrolnych, w obszarze JCWP Sarbinowo - Dziwna w trzech punktach: 3 (kod PL02S0104_0448), 4 (kod PL02S0104_0449) i 5 (kod PL02S0104_0450), a w obszarze JCWP Jarosławiec - Sarbinowo w dwóch punktach: 6 (kod PL02S01040451) i 7 (kod PL02S0104_0452). Podstawą do prowadzenia badań w 2013 roku był „Program Państwowego Monitoringu Środowiska Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2013 - 2015”. Rysunek 1. Lokalizacja punktów pomiarowych monitoringu wód przybrzeżnych przylegających do Powiatu Koszalińskiego w 2013 i 2014 roku. (WIOSŁ) Ze względu na to, że wody obu badanych JCWP należą do wód silnie zmienionych, ocenie podlegał ich potencjał ekologiczny (na podstawie elementów biologicznych, hydromorfologicznych i fizykochemicznych). Ocenę potencjału ekologicznego przeprowadzono w oparciu o ocenę elementów biologicznych, fizykochemicznych i hydromorfologicznych. Natomiast stan wód sklasyfikowano na podstawie oceny potencjału ekologicznego oraz stanu chemicznego. Na podstawie badań przeprowadzonych w 2013 i 2014 roku potencjał ekologiczny obydwu JCWP zaklasyfikowany został jako zły (V klasa), w wyniku czego stan wód obydwu JCWP także oceniono jako zły. Ocena elementów biologicznych została przeprowadzona w oparciu o wyniki badań chlorofilu „a” i fitoplanktonu oraz na zasadzie dziedziczenia wyników oceny makrozoobentosu za 2012 rok. Potencjał elementów biologicznych obydwu JCWP, będący wynikiem oceny poszczególnych wskaźników, oceniono jako zły. Ocena elementów hydromorfologicznych przeprowadzona została zgodnie z wytycznymi GIOŚ oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska. W wyniku przeglądu warunków hydromorfologicznych, ze względu na umacniane brzegi i zabezpieczenia przed erozją morską, obie JCWP wyznaczone zostały jako silnie zmienione. Ocenie zatem podlegał potencjał elementów hydromorfologicznych obu JCWP, który oceniono jako dobry. Potencjał elementów fizykochemicznych obydwu JCWP został oceniony jako poniżej dobrego. Na niską ocenę potencjału wód JCWP miały wpływ badania przezroczystości wód (widzialność krążka Secchiego) oraz zbyt wysokie stężenia substancji biogennych (azotu ogólnego, azotanowego i mineralnego, fosforu ogólnego i fosforanów). Natomiast potencjał elementów fizykochemicznych z grupy substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego obydwu JCWP, na podstawie zasady dziedziczenia, oceniony został jako dobry. Ocena stanu chemicznego obu JCWP, przeprowadzona została na podstawie wyników badań wskaźników stanu chemicznego, wykonanych w ramach monitoringu diagnostycznego w 2012 roku, gdzie przeprowadzono badania pełnej listy, pobierając próby dwukrotnie w ciągu sezonu badawczego na każdym stanowisku. Ocena ta wykorzystana została w ocenie JCWP za 2013 i 2014 rok w oparciu o zasadę dziedziczenia. Stan chemiczny JCWP oceniony został jako poniżej dobrego, o czym zdecydowały przekroczenia stężeń średniorocznych eteru pentabromodifenylowego (PBDE), oktylofenoli i kationu tributylocyny. Utrzymywanie koryt cieków, kanałów i obwałowań Zagrożeniem powodziowym w powiecie objęte są obszary terenów wokół jezior przymorskich. Obszary zagrożone chronione są wałami przeciwpowodziowymi, a tereny polderowe odwadniane są pompowniami melioracyjnymi. Utrzymańiem tych urządzeń zajmuje się w obszarze RZGW Szczecin odpowiednio Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie, Terenowy Oddział w Koszalinie oraz spółki wodne w Mielnie, Bobolicach i Świeszynie. Stan techniczny wałów i regulacyjnych urządzeń przeciwpowodziowych wymaga wielu modernizacji wykraczających poza bieżące utrzymanie. Przeprowadzane regularnie lustracje dowodzą konieczności dokonywania stałych napraw wynikających z normalnej eksploatacji jak również szkód wynikających ze świadomych dewastacji. Działania modernizacyjne prowadzone są planowo przez Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie oraz przez spółki wodne po uzyskaniu dotacji na wybrane zadania. Zadania w zakresie utrzymywania koryt cieków, kanałów i obwałowań w należytym stanie technicznym, remonty budowli wodnych, w tym regulacyjnych, zapewnienie drożności koryt cieków i kanałów, poprawa warunków przepływu wód powodziowych realizowano w znacznym zakresie. ZZMiUW realizował w latach: 2012 – 481,6 km za 1932 tys. zł., w 2013 – 491,71 km za 1719 tys. zł., w 2014 – 503,87 km za 2240 tys. zł., w 2015 – 503,03 km za 1537 tys. zł. W Gminie Świeszyno z udzielono dotacji dla spółki wodnej w wys.: 5 tys. zł w 2013 r. 3 tys. zł. w 2014 r. i 3 tys. zł. w 2015 r. Spółka wodna Świeszyno zmeliorowała rowy na terenie gminy w latach: 2012 - 1,5 km za 4,9 tys. zł. w 2013 - 3 km za 60 tys. zł. w 2014 - 3 km za 18 tys. zł., w 2015 r. - 1,285 km - 22,7 tys. zł. W gminie Mielno zmeliorowano rowy na terenie gminy w latach: w 2012 r. 6,391 km za 116,2 tys. zł., w 2013 r. – 2,8 km za 61,4 tys. zł., w 2014 r. – 1,1 km za 76,5 tys. zł., w 2015 r. – 2,55 km za 69,4 tys. zł. W Gminie Bobolice Spółka Wodna "Bobolice" wykonała podobne prace w 2014 r.- 1,98 km za 67,3 tys. zł. Wody podziemne Podstawowe znaczenie w zaopatrzeniu ludności w wodę mają zasoby wód podziemnych, które przeznaczone są przede wszystkim do zaopatrzenia ludności w dobrej jakości wodę do Wody podziemne wykorzystywane są również do celów przemysłowych przez niewielkie zakłady, którym woda dostarczana jest komunalną siecią wodociągową. Wody podziemne stanowią dla Powiatu Koszalińskiego podstawowe źródło zaopatrzenia w wodę pitną. Zgodnie z prawem geologicznym i górniczym dla wód podziemnych: - zasoby dyspozycyjne - ustala się dla obszaru bilansowego jako zasoby możliwe do zagospodarowania w określonych warunkach środowiskowych i hydrogeologicznych, bez wskazywania lokalizacji i warunków techniczno-ekonomicznych ujęć, - zasoby eksploatacyjne - określają ilość wody możliwej do pobrania w określonej jednostce czasu (ustala się je dla konkretnego ujęcia). Bilans zasobów eksploatacyjnych znajduje się w dokumentacjach zasobów dyspozycyjnych i jest jednocześnie aktualizowany na podstawie prowadzonej przez RZGW bazy danych dla JCWPd. Analiza zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych oraz wielkości ich poboru pozwala stwierdzić, że wody podziemne charakteryzują się dość dobrym stanem ilościowym i nie istnieje większe zagrożenie ilościowe dla tych wód oraz ekosystemów od nich zależnych. Zużycie wody podziemnej na potrzeby gospodarki narodowej i ludności wzrosło z 2928,3 m³ w 2012 r. do 3134,2 m³ w 2015 r. To jest o 7%. Ocena jakości wód podziemnych W granicach Powiatu Koszalińskiego znajdują się trzy JCWPd o numerach: 9, 10 i 28, które objęte są badaniami w ramach monitoringu diagnostycznego. Wykonawcą monitoringu wód podziemnych (chemicznego i ilościowego) jest Państwowa Służba Hydrogeologiczna (PSH), której zadania realizowane są przez Państwową Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG - PIB). Regulacje dotyczące rodzajów monitoringu, metodyk i sposobów prowadzenia monitoringu wód podziemnych zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 roku w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258, poz.1550) oraz rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 21 listopada 2013 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1558). Przepisy dotyczące kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych z dnia 23 lipca 2008 roku (Dz. U. Nr 143, poz.896), gdzie wyróżniono pięć klas jakości wód podziemnych: klasa I – wody bardzo dobrej jakości, klasa II – wody dobrej jakości, klasa III – wody zadowalającej jakości, klasa IV – wody niezadowalającej jakości, klasa V – wody złej jakości. W latach 2013 - 2014 badania wód podziemnych na terenie Powiatu Koszalińskiego nie były prowadzone. Przeprowadzone w 2012 r. przez WIOŚ ostatnie badania w 3 punktach – w miejscowościach: Bobolice (punkt nr 191), Polanów (punkt nr 194) oraz Świeszyno (punkt nr 382) – pozwoliły stwierdzić występowanie wód II klasy (wody dobrej jakości) o dobrym stanie chemicznym. W punkcie badawczym w miejscowości Mielno (punkt nr 2257) stwierdzono występowanie wód V klasy (wody złej jakości) - reprezentujących słaby stan chemiczny. Przyczyną obniżenia jakości wód w Mielnie były podwyższone stężenia potasu boru, chlorków i sodu oraz podwyższona wartość przewodności. Ponadto w punkcie stwierdzono przekroczenia wartości progowych wyznaczonych dla wód do celów pitnych w przypadku amoniu, boru, przewodności, sodu i chlorków. Zasolenie wód wgłębnych poziomu kredowego w Mielnie ma charakter geogeniczny i związane jest z naturalnym chemizmem ujmowanej warstwy wodonośnej. W punktach nie stwierdzono zanieczyszczenia wód azotanami (stężenie azotanów powyżej 50 mgNO₃⁻/l) i zagrożenia takim zanieczyszczeniem (stężenie azotanów od 40 do 50 mgNO₃⁻/l). Stężenie azotanów kształtowało się na niskim poziomie tj. poniżej 10 mg NO₃⁻/l i odpowiadało I klasie (wody bardzo dobrej jakości). (Dane - Informacja o stanie środowiska w powiecie Koszalińskim 2012. Praca zbiorowa WIOŚ. 2013). Hydrogeologia Na terenie Powiatu Koszalińskiego wody podziemne znajdują się głównie w osadach czwartorzędowych i są to zbiorniki między morenowe i powierzchniowe. Wszystkie udokumentowane zasoby wiążą się ze zbiornikami usytuowanymi na północnym sklonie Pomorza Zachodniego. Zasoby wód podziemnych w obszarach bilansowania wód, w których częściowo położony jest Powiat Koszaliński: 1/ zasoby dyspozycyjne wód podziemnych w obrębie zlewni rzeki Wieprzy i strefy przymorskiej Bałtyku bezpośrednio związanej z tą zlewnią – łącznie dla obszaru 2572,2 km² ustalono wielkość zasobów dyspozycyjnych na 542 976 m³/d z utworów czwartorzędowych, trzeciorzędowych i kredowych. 2/ zasoby dyspozycyjne wód podziemnych w obrębie zlewni rzeki Parsęty oraz zlewni Przymorza (tj. od rzeki Dębosznicy do rzeki Unieśc) – łącznie dla obszaru 4081,47 km², ustalono zasoby dyspozycyjne w ilości 368 510 m³/d z utworów czwartorzędowych, trzeciorzędowych i jurajskich. Na terenie powiatu stwierdzono obecność różnorodnych form naturalnych wypływu wód podziemnych. Są one zróżnicowane pod względem położenia, charakteru wypływu, wydajności oraz występującej w ich obrębie szaty roślinnej. Największa koncentracja zjawisk źródliskowych występuje w zlewni rzeki Radwi i Grabowej, na terenie gminy Bobolice i Polanów. Źródła zanieczyszczeń wód Biorąc pod uwagę sposób wprowadzania zanieczyszczeń do wód, wyróżnia się punktowe i obszarowe źródła zanieczyszczenia. Odprowadzanie ścieków wytwarzonych przez podstawowe sektory gospodarki – przemysł i gospodarkę komunalną jest główną przyczyną ciągle zbyt wysokiego poziomu zanieczyszczenia rzek. Duży udział w zanieczyszczeniu wód mają także spływy powierzchniowe, głównie z pól uprawnych zawierające związki biogene, środki ochrony roślin oraz nieoczyszczone wody opadowe z terenów zabudowanych. Należy podkreślić, że ochrona wód przed zanieczyszczeniem związanym ze spływami powierzchniowymi jest zadaniem trudniejszym od zapewnienia oczyszczenia ścieków pochodzących ze źródeł punktowych. Monitoring wód podziemnych jest projektem efektywnie prowadzonym od 2006 roku. Powiat Koszaliński jest monitorowany przez Państwowy Instytut Geologiczny Oddział w Szczecinie. Zakres planowanych działań w ramach monitoringu związany jest z koniecznością wypełnienia wymogów „Ramowej Dyrektywy Wodnej” oraz „Dyrektywy Azotanowej” w stosunku do monitoringu wód podziemnych, na podstawie którego możliwe będzie określenie ilościowego i jakościowego stanu zasobów wód podziemnych oraz wskaźników długookresowych trendów zanieczyszczeń, będących rezultatem ludzkiej działalności. Zagrożenie zjawiskami ekstremalnymi - powodzie i susze Położenie geograficzne regionu powiatu w rejonie wodnym Radwi, Grabowej i Parsęty powoduje, że na obszarze tym mogą występować powodzie: opadowe, roztopowe, zatorowe. Istotny wpływ na nie mają także zbiorniki wodne oraz znajdujące się na terenie powiatu duże kompleksy leśne. Regulacją spraw wodnych w powiecie zajmuje się Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie, Rejonowy Oddział w Koszalinie. Realizowane są plany ochrony przeciwpowodziowej. Duże znaczenie dla szeroko rozumianej ochrony przeciwpowodziowej mają instrumenty planowania. Ustalenia planu ochrony przeciwpowodziowej regionu wodnego (RZGW) należy uwzględnić w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. RZGW Szczecin przygotował w 2012 r. projekt planu przeciwdziałania skutkom suszy w regionach wodnych RZGW w Szczecinie wraz ze wskazaniem obszarów najbardziej narażonych na suszę. Mapy są dostępne na stronie http://www.kzgw.gov.pl/pl/Wstepna-ocena-ryzyka-powodziowego.html. W ramach przeciwdziałania zagrożeniu powodziowemu, Ośrodek Koordynacyjno – Informacyjny Ochrony Przeciwpowodziowej (OKI) RZGW Szczecin, prowadził monitoring sytuacji hydrologicznej, w zakresie codziennej rejestracji stanów wód na wodowskazach zlokalizowanych na obszarze Regionu Wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego. Działania te służą ewentualnemu wsparciu przez RZGW w Szczecinie działań powiatowych i gminnych zespołów zarządzania kryzysowego. Zgodnie z art. 88b ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 469) w 2011 r. została sporządzona przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej „Wstępna ocena ryzyka powodziowego” wskazująca obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi (art. 9 ust. 1 pkt 6b ustawy Prawo wodne) - dokument dostępny na stronie: http://www.kzgw.gov.pl/pl/Wstepna-ocena-ryzyka-powodziowego.html. Na podstawie art. 88d ust. 1 oraz art. 88e ust. 1 ustawy Prawo wodne dla obszarów wskazanych we „Wstępnej ocenie ryzyka powodziowego” sporządzone zostały „mapy zagrożenia powodziowego” i „mapy ryzyka powodziowego”, na których zostały wskazane m.in. obszary szczególnego zagrożenia powodzią (art. 88d ustawy Prawo wodne) - dostępne na stronie: http://mapy.isok.gov.pl/imap/. Ponadto na podstawie art. 88g ust. 1 ustawy Prawo wodne w 2014 r. został przygotowany projekt „Planów zarządzania ryzykiem powodziowym” przygotowywanych dla obszarów dorzeczy oraz dla regionów”. Można stwierdzić, że presja, zarówno jeśli chodzi o pobór wód jak i presja na jakość wód zmniejsza się sukcesywnie. W wyniku podjętych działań i przemian gospodarczych jakość wód powierzchniowych ulega poprawie. Jednak skażenie bakteriologiczne wód oraz nadmiere ilości trafiających do środowiska substancji biogennych powodujących proces eutrofizacji są nadal problemem. Odnosząc się do wymagania osiągnięcia przez wszystkie wody powierzchniowe stanu co najmniej dobrego w 2015 roku (RDW), pomimo zauważalnej poprawy jakości wód udział wód o niezadowalającej i złej jakości nadal jest znaczny. Jeśli chodzi o wody podziemne to ich stopień zanieczyszczenia na obszarze powiatu można uznać za umiarkowany. Zmiany jakości wód podziemnych zachodzą dużo wolniej niż w przypadku wód powierzchniowych i są trudne do zaobserwowania w okresie obowiązywania ostatniego programu ochrony środowiska. Problemem jest ich zasolenie w strefie przybrzeżnej. Tabela 5.12. Ocena realizacji celów i kierunków w zakresie ochrony wód i stosunków wodnych oraz dobrego stanu wód przejściowych i przybrzeżnych i skutecznej ochrony linii brzegowej dla Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 -2015 (dane z powiatu, gmin, nadleśnictw i Urzędu Morskiego Słupsk) \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Poprawa jakości wód, osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych \| \| \| 1. \| Weryfikacja obszarów zagrożonych zanieczyszczeniem związkami azotu pochodzących ze źródeł rolniczych. \| TAK - Okręgowe Stacje Chemiczno – Rolnicze oraz RZGW prowadziło weryfikację obszarów zagrożonych. \| \| 2. \| Działania podejmowane w celu ograniczenia dopływu zanieczyszczeń związkami azotu pochodzących ze źródeł rolniczych. \| TAK - Okręgowe Stacje Chemiczno – Rolnicze prowadziło systematyczne działania, a RZGW dokonywało weryfikacji obszarów zagrożonych. \| \| 3. \| Wspieranie budowy szczelnych zbiorników na gnojowicę i/lub gnojówkę oraz płyt obornikowych w gospodarstwach rolnych prowadzących hodowlę i chów zwierząt. \| TAK - Realizowano budowę zbiorników. Budowę zbiorników na gnojowicę lub gnojówkę oraz płyt obornikowych w gospodarstwach rolnych prowadzących hodowlę i chów zwierząt nadzoruje i wspiera oddział Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Koszalinie. \| \| 4. \| Prowadzenie monitoringu wód powierzchniowych i podziemnych. \| TAK - Realizował WIOŚ zgodnie z planem monitoringu - W latach 2012-2015 monitoring wód powierzchniowych realizowano zgodnie z „Programem Monitoringu Środowiska w województwie zachodniopomorskim na lata 2010 - 2012,” “Programem Monitoringu Środowiska w województwie zachodniopomorskim na latach 2013 – 2015”, Aneksem nr 1 do „Programu Monitoringu Środowiska w województwie zachodniopomorskim na lata 2010-2012” oraz Aneksem nr I do „Programu Monitoringu Środowiska województwie zachodniopomorskim na lata 2013-2015”. Na terenie powiatu Koszalińskiego realizowany był monitoring 12 JCWP. \| \| 5. \| Prowadzenie kontroli rzutu ścieków przemysłowych i komunalnych. \| TAK - Realizował WIOŚ zgodnie z planem kontroli zakładów. Przeprowadzono kilkudziesiąt inspekcji w zakładach wytwarzających ścieki oraz w oczyszczalniach ścieków. \| \| 6. \| Rewitalizacja jezior oraz zagospodarowywanie terenów wokół jezior dla potrzeb turystyki i rekreacji w sposób zapewniający ochronę wód jeziornych przed zanieczyszczeniem. \| CZĘŚCIOWO – Wykonano zabezpieczenie przeciwpowodziowe zlewni jeziora Jamno wraz z rewitalizacją rzeki Dzierżęcinki. Wydatkowano 60 tys. zł. na ten cel w gminie Biesiekierz. \| \| \| Cel strategiczny: Zwiększenie retencji w zlewniach i ochrona przed skutkami zjawisk ekstremalnych \| \| \| 7. \| Opracowanie wstępnej oceny ryzyka powodziowego, map zagrożeń i map ryzyka powodziowego, planów \| TAK – RZGW i KZGW przygotowało projekt „Planów zarządzania ryzykiem powodziowym” dla obszarów dorzeczy oraz dla regionów” oraz \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| \| zarządzania ryzykiem powodziowym na obszarach dorzeczy oraz w regionach wodnych. \| mapy zagrożeń i mapy ryzyka powodziowego. \| \| 8. \| Opracowanie wstępnej oceny ryzyka powodziowego od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych, map zagrożeń i map ryzyka powodziowego od strony morza, w tym morskich wód wewnętrznych. \| TAK – RZGW i KZGW w projekcie „Planów zarządzania ryzykiem powodziowym” ujęło zagadnienie wstępnej oceny ryzyka powodziowego od strony morza. \| \| 9. \| Utrzymywanie koryt cieków, kanałów i obwałowań w należytym stanie technicznym, remonty budowli wodnych, w tym regulacyjnych, zapewnienie drożności koryt cieków i kanałów, poprawa warunków przepływu wód powodziowych. \| TAK - Realizowano utrzymywanie koryt cieków, kanałów i obwałowań w należytym stanie technicznym. Prace były wykonywane przez ZZMiUW i spółki wodne w gminach: Bobolice, Mielno i Świeszyno. a/ ZZMiUW realizował w latach: 2012 – 481,6 km za 1932 tys. zł. 2013 – 491,71 km za 1719 tys. zł. 2014 – 503,87 km za 2240 tys. zł. 2015 – 503,03 za 1537 tys. zł. b/ W gm. Świeszyno z udzielono dotacji dla spółki wodnej w wys.: 5 tys. zł w 2013 r. 3 tys. zł, w 2014 r. i 3 tys. zł. w 2015 r. Spółka wodna Świeszyno zmieniowała rowy na terenie gminy w latach: 2012 - 1,5 km za 4,9 tys. zł. 2013 - 3 km za 60 tys. zł. 2014 - 3 km za 18 tys. zł. 2015 - 1,285 km - 22,7 tys. zł. c/ W gminie Mielno 2012 – 6,391 km za 116,2 tys. zł. 2013 – 2,8 km za 61,4 tys. zł. 2014 – 1,1 km za 76,5 tys. zł. 2015 – 2,55 km za 69,4 tys. zł. d/ W Gminie Bobolice Spółka Wodna "Bobolice" 2014 - 1,98 km za 67,3 tys. zł. \| \| 10. \| Podpiętrzanie jezior - retencja jeziorowa. \| NIE – Zadania nie były planowane. \| \| 11. \| Budowa zbiorników retencyjnych, w tym realizacja Programu małej retencji wód dla Województwa Zachodniopomorskiego do roku 2015, budowa i modernizacja urządzeń melioracyjnych, zbiorników retencyjnych. \| CZĘŚCIOWO - Wymienione zadania nie zostały ocenione jako zasadne w krajowych dokumentach. Możliwa jest realizacja tych zadań, jednak niezbędna jest zmiana ich zakresu w celu uzyskania zgodności z celami środowiskowymi dla jednolitej części wód której dotyczą. Równocześnie wspomagano indywidualnych właścicieli w procesie uzyskiwania środków finansowych na wykonanie melioracji wodnych szczegółowych na koszt. Skarbu Państwa przy współudziale publicznych środków wspólnotowych. \| \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| 12. \| Uwzględnienie granic obszarów przedstawionych na mapach zagrożenia i mapach ryzyka powodziowego w dokumentach planistycznych, takich jak plany zagospodarowania przestrzennego szczebla wojewódzkiego oraz mpzp. \| TAK - granice obszarów przedstawionych na mapach zagrożenia i mapach ryzyka powodziowego w dokumentach planistycznych uwzględnia się na bieżąco. \| \| \| Cel strategiczny: Przywrócenie i ochrona ciągłości ekologicznej koryt rzek \| \| \| 13. \| Modernizacja istniejących urządzeń pietrzących poprzez wyposażenie ich w przepławki, budowa nowych przeplawek, w tym przedsięwzięcia w ramach kontynuacji Programu budowy przeplawek dla ryb na terenie powiatu \| CZEŚCIOWO – Realizowany przez ZZMiUW na podstawie „Wieloletniego Programu Inwestycyjnego obejmującego lata 2008 – 2030. Przepławki na rzekach Parsęta i Wieprza umożliwiają migrację ryb na tarło do miejsc naturalnie określonych. \| \| 14. \| Zwiększenie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych, w tym działania na rzecz retencji na obszarach cennych przyrodniczo i ochrona siedlisk wodnych i odwód zależnych. \| TAK – RDLP Szczecinku realizowało program budowy zbiorników retencyjnych. Projekt j ma na celu likwidację w lasach nizinnych skutków pogorszenia stosunków wodnych. W ramach przeciwdziałania zagrożeniowi powodziowemu konserwowano i powiększano istniejące zbiorniki. \| \| 15. \| Renaturyzacja koryt i dolin rzecznych, w tym ochrona, zachowanie i przywracanie biotopów oraz naturalnych siedlisk przyrodniczych wodnych i od wód zależnych oraz introdukcja rodzimych gatunków ryb. \| CZEŚCIOWO – Realizowany przez ZZMiUW na podstawie „Wieloletniego Programu Inwestycyjnego. Jest to zadanie ciągłe do realizacji w następnych latach. \| \| \| Cel strategiczny: Osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód przejściowych i przybrzeżnych, w szczególności zatrzymanie eutrofizacji tych wód \| \| \| 16. \| Rozwój systemów zapewniających ograniczanie wprowadzania do wód morskich substancji zanieczyszczających, w tym substancji zwiększających trofję wód. \| TAK – Systematycznie realizuje się program budowy kanalizacji oraz budowy i modernizacji oczyszczalni ścieków. \| \| 17. \| Zagospodarowywanie terenów na wybrzeżu dla potrzeb turystyki i rekreacji w sposób zapewniający ochronę wód przed zanieczyszczeniem. \| TAK – Zadanie realizowane przy wydawaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzji środowiskowych. \| \| 18. \| Redukcja zrzutów z przydomowych oczyszczalni ścieków w celu osiągnięcia zgodności z zaleceniem HELCOM 28E/6. \| CZEŚCIOWO – Prowadzona jest kontrola przydomowych oczyszczalni ścieków i wydaje zalecenia ich usprawniania. \| \| \| Cel strategiczny: Zatrzymanie procesów degradacji brzegu morskiego i ochrona linii brzegowej \| \| \| 19. \| Realizacja zadań ujętych w „Programie ochrony brzegów morskich”. \| TAK –Zadanie Urzędu Morskiego w Słupsku wykonano przebudowę opaski brzegowej Sarbinowo w latach 2012 – 2013 za 8,4 mln zł. i zadanie: „Sztuczne zasilanie Sarbinowo” za 2,5 mln zł. z budżetu państwa. \| \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| 20. \| Budowa, odbudowa bądź przywrócenie właściwych parametrów budowlom chroniącym brzeg morski. \| TAK – Zadanie Urzędu Morskiego w Słupsku „Budowa falochronu oslonowego na przetocze Jeziora Jamno – w 2014 - 2015 r. za 17,7 mln zł. oraz „Budowa opaski brzegowej narzutowej w m. Chłopy” w 2014 - 2015 r. za 3,3 mln zł. z POIŚ. \| \| 21. \| Monitoring stanu brzegu morskiego, w tym linii brzegowej. \| TAK – Prowadzono przez Urząd Morski w Słupsku - Monitoring strefy brzegowej południowego Bałtyku w granicach administracyjnych Urzędu Morskiego w Słupsku – III cykl pomiarów, etap – II – lata 2012 – 2013 Mierzeja Jeziora Jamno - 745 tys. zł., Sarbinowo – 300,8 tys. zł. z budżetu Państwa. \| PRIORYTET 11: WZROST ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ Cel strategiczny: Kształtowanie świadomości ekologicznej mieszkańców \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| 22. \| Prowadzenie działań dotyczących możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii oraz poszanowania energii (np. kampanii, szkoleń, konferencji, itp.). \| TAK – Powiat organizował wiele imprez edukacyjnych wspólnie z gminami w tym między innymi: a/ Regionalna akcja „Sprzątamy wokół naszych jezior i rzek”; b/ Ekologiczny festyn rodzinny – „Radew energia życia”; c/ Quizy wiedzy o Dolinie Radwi, Chocieli i Chotli; d/ Zawody wędkarskie; e/ Gra „Poszukiwanie skarbu Doliny Radwi, Chocieli i Chotli”; f/ Konkurs fotograficzny „Podwodny świat ryb Doliny Radwi, Chocieli i Chotli”; g/ Konkurs fotograficzny „Piękno wędkowania”; h/ Konkurs plastyczny „Podwodny świat ryb Doliny Radwi, Chocieli i Chotli”; i/ Gra planszowa „Wędrowki łososia.” \| I – Adaptacja do zmian klimatu Powiat Koszaliński cechuje się wysoką powierzchnią obszarów zalesionych i dużym nasyceniem wodami powierzchniowymi. Ważna zatem będzie ochrona przeciwpowodziowa miast i terenów wybrzeża morskiego skoordynowana z działaniami ochronnymi w całym dorzeczu. Należy znacznie więcej uwagi zwrócić na istniejące systemy ochrony przeciwpowodziowej, które są w wielu przypadkach niewystarczające lub w złym stanie technicznym. Powinno się usprawnić gospodarkę przestrzenną w miastach i większych miejscowościach, w tym nie dopuszczać do urbanizacji terenów zalewowych, zabudowy i przerywania cieków odwadniających. Oprócz zabezpieczeń hydrotechnicznych, ważne jest zwiększenie i ochrona przed zabudową obszarów pochłaniających nadmiar wody, opóźniających odpływ lub spowalniających przepływ i retencjonujących ją, jak: poldery, suche zbiorniki wodne, tereny zielone i grunty o dużej pojemności wodnej (głównie torfy, mursze). W dalszym ciągu rozwijać małą retencję, obejmującą działania mające na celu wydłużenie czasu obiegu wody poprzez zwiększenie zdolności do zatrzymywania wód opadowych i roztopowych oraz spowolnienia odpływu. Umożliwi to zmniejszanie zagrożenia podtopieniami, jak również mniejszy skutki susz, a zwłaszcza suszy glebowej. Należy również zwrócić uwagę na efektywność wykorzystania czynników produkcji (m.in. energia i woda), oraz wprowadzać „czyste” technologie i przygotować się do zmian strukturalnych przemysłu. Dążenie do oszczędzania wody poprzez wdrożenie zasady: „użytkownik płaci” i „zanieczyszczający płaci”, doskonalenie zasady partycipacji w utrzymaniu urządzeń wodnych, poprawę mechanizmu uzależnienia otrzymania pozwolenia wodnoprawnego od dostępności zasobów i spręcyzowania warunków korzystania z wód zlewni, oraz silniejsze powiązanie z planowaniem przestrzennym. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Wzrost zagrożenia powodziowego, zwłaszcza w miastach położnych nad rzekami czy w ich dolinach, powodować będzie także ubytek bezpiecznych, atrakcyjnych terenów inwestycyjnych i mieszkaniowych. Może to być jeden z nowych czynników migracyjnych ludności. Innym następstwem zmian klimatycznych mogą być niszące się niedobory zasobów wodnych pitnej i konieczność dokonywania przerzutów wody w znacznej skali. Zagrożenia występujące w powiecie wiążą się głównie z powodziami od strony Radwi i Parsęty. Ze zwiększaniem częstotliwości i długości występowania wysokich stanów wód w rzekach wiąże się także zagrożenie podtopieniami związanymi z podnoszonym się poziomem wód gruntowych. Zagrożeniem dla obszaru gmin nadmorskich są wezbrania sztormowe i podnoszenie się poziomu morza. Ich skutkiem jest: erozja brzegu, powodzie sztormowe, zniszczenia infrastruktury (zjazdy technologiczne, jezisia, budowle ochronne, rozmycia refulatu, zagrożenie bezpiecznej eksploatacji infrastruktury na zapleczu). Wezbrania sztormowe są powodem zagrożeń powodziowych szczególnie terenów nizinnych (obszary położone poniżej rzędnej +2,5 m n.p.m.) i obszarów ujściowych rzek, a zwłaszcza znajdujących się blisko brzegu zabudowań. Znaczne podniesienie się poziomu wód Bałtyku powoduje przyspieszenie erozji brzegu, hamuje odpływ rzek do morza, powoduje spiętrzenie wody w ujściowych odcinkach rzeki na zalewach przymorskich, wywołując zjawisko cołki. Jeśli wezbranie sztormowe połączone jest z wezbraniem roztopowym i zatorem lodowym w ujściach rzeki, groźba powodzi wzrasta. Rekomendowane kierunki działań adaptacyjnych: - Wdrożenie zaleceń programu „Odra 2006” oraz zabezpieczenie rzek Przymorza przed powodziami powodowanymi przez opady nawałne wobec występującego zagrożenia powodziowego, - rozwój systemów ograniczających podtopienia i zalania w miastach poprzez zwiększenie obszarów zielonych i wodnych oraz rozwój kanalizacji opadowej, a także zwiększenie wykorzystania tych wód dla potrzeb gospodarczych. III – Działania edukacyjne Instrumenty informacyjne i edukacyjne pełnią funkcję wspierającą. Celem ich jest zmniejszenie szkód popowodziowych poprzez kształtowanie zachowań w sytuacji zagrożenia powodziami. Cel ten można osiągnąć poprzez edukację i informowanie na poziomie różnych grup wiekowych. Wśród tej grupy instrumentów wyróżniono kampanie informacyjne, kampanie edukacyjne dla pałcówek edukacji szkolnej, dla placówek edukacji przedszkolnej i edukację dla bezpieczeństwa na terenach dużych obiektów (np. zakładów pracy). Proponuje się przeprowadzenie Kampanii Informacyjnej dotyczącej Planu Zarządzania Ryzykiem Powodziowym. Zapoznanie ze strukturą dokumentu i jego założeniami, rozpowszechnienie informacji dotyczących przepisów prawa i możliwych działań zmniejszających ryzyko powodziowe, a także informacji o poziomie ryzyka inwestycyjnego w obszarach zagrożonych powodziami. Kampanie edukacyjne w szkołach powinny opierać się na przeprowadzaniu lekcji dotyczących bezpieczeństwa w sytuacji powodziowej (wymaga to stworzenia materiałów dydaktycznych dla nauczycieli i szkoleń dla nich), przeprowadzeniu kursów pierwszej pomocy dla uczniów i utworzeniu instrukcji postępowania w czasie powodzi obejmującej placówkę. Na terenie wszystkich obiektów, skupiających okresowo duże grupy ludzi, a zagrożonych ryzykiem powodzi, powinno się stworzyć instrukcję postępowania w czasie powodzi i włączyć ją, jako stały element do podstawowego szkolenia BHP. Kluczowe obszary tematyczne z zakresu ochrona i zrównoważone gospodarowanie zasobami wodnymi to: - racjonalne gospodarowanie zasobami wód powierzchniowych i podziemnych (wielkość zasobów i ich kształtowanie, zjawiska powodzi, suszy, deficyt wody); - stosowanie nowych technologii w ochronie wód dla jakości środowiska i życia ludzi; - naturalna i sztuczna retencja; - dbałość o jakość wód powierzchniowych i podziemnych; - projekty edukacyjne nastawione na zwiększenie zaangażowania obywateli w aktywną ochronę środowiska wodnego. IV – Monitoring środowiska RZGW Szczecin, prowadzi monitoring sytuacji hydrologicznej. Monitoring wód powierzchniowych realizuje WIOŚ zgodnie z Programem Monitoringu Środowiska w województwie zachodniopomorskim. Wykonawcą monitoringu wód podziemnych (chemicznego i ilościowego) jest Państwowa Służba Hydrogeologiczna (PSH), której zadania realizowane są przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG - PIB). Regulacje dotyczące rodzajów monitoringu, metodyk i sposobów prowadzenia monitoringu wód podziemnych zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 roku w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. Nr 258, poz.1550) oraz rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 21 listopada 2013 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1558). Monitoring stanu brzegu morskiego, w tym linii brzegowej jest domeną Urzędu Morskiego w Słupsku. ### Tabela 5.13. Analiza SWOT: Charakterystyka gospodarki wodnej w Powiecie Koszalińskim \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Naturalny typ abiotyczny rzek, dobry stan elementów hydromorfologicznych; \| • Zły stan ogólny wód powierzchniowych \| \| • Dobry stan chemiczny rzek; \| • Zanieczyszczenia ze źródeł rolniczych związane z wysokim poziomem nawożenia; \| \| • Niskie ryzyko powodziowe; \| • Niedobór środków na realizację zadań z zakresu gospodarki wodnej. \| \| • Dobra jakość wód podziemnych; \| \| \| • Duża powierzchnia wód płynących i stojących. \| \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|-------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Podjęcie współpracy z innymi jednostkami administracyjnymi w dziedzinie \| • W wyniku nadmiernego nawożenia może występować zjawisko eutrofizacji wód \| \| gospodarki wodnej i zarządzania zlewnią; \| powierzchniowych; \| \| • Kształtowanie prawidłowych postaw mieszkańców w kwestii zmniejszenia \| • Pogarszanie się stanu szamb (występowanie nieszczelności); \| \| zużycia wody poprzez działania edukacyjne; \| • Intensyfikacja rolnictwa może spowodować zwiększenie zanieczyszczenia \| \| • Rzetelna inwentaryzacja źródeł zanieczyszczeń pozwoli lepiej planować \| środkami ochrony roślin i nawozami oraz zwiększony pobór wód; \| \| podejmowane działania; \| • Eutrofizacja wód powierzchniowych. \| \| • Rozbudowa i modernizacja kanalizacji oraz budowa przydomowych oczyszczalni \| \| \| ścieków wpłynie pozytywnie na jakość wód. \| \| ### 5.5. Gospodarka wodno – ściekowa #### Pobór wód W Powiecie Koszalińskim pobór wód na potrzeby gospodarki narodowej i ludności – według danych GUS w 2015 r. wyniósł 3134,2 dam$^3$ podczas gdy w 2012 r. kształtował się na poziomie 2928,3 dam$^3$. Z czego na potrzeby gospodarstw domowych było to odpowiednio 2195,2 dam$^3$ w 2012 r. i 2330,4 dam$^3$ w 2015 r. W roku 2015 w stosunku do roku 2012 r. pobór wód na potrzeby mieszkańców wzrósł o 6,1%. W 2012 r. na cele przemysłu pobrano 207 dam$^3$ wody, a w 2015 r. pobrano 409 dam$^3$ wody. W 2012 roku na terenie powiatu zużycie wody z wodociągów na jednego mieszkańca wyniosło 44,5 m$^3$, a w 2015 roku 47,6 m$^3$. Równocześnie stopniowo wzrasta liczba ludności korzystającej z wodociągu: w roku 2012 było to 55978 osób, w roku 2015 natomiast 62874 osób. #### Tabela 5.14. Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności w ciągu roku (dane GUS) \| L.p. \| Zużycie wody \| 2012 \| 2013 \| 2014 \| 2015 \| \|------\|-------------------------------------------------------------------------------\|-------\|-------\|-------\|-------\| \| 1 \| Ogółem [dam$^3$] \| 2928,3\| 2911,8\| 2922,8\| 3134,2\| \| 2 \| Przemysł [dam$^3$] \| 207 \| 265 \| 257 \| 409 \| \| 3 \| Rolnictwo i leśnictwo [dam$^3$] \| 0 \| 0 \| 0 \| 0 \| \| 4 \| Eksplotacja sieci wodociągowej [dam$^3$] \| 2721,3\| 2646,8\| 2665,8\| 2725,2\| \| 5 \| W tym: Eksplotacja sieci wodociągowej - gospodarstwa domowe [dam$^3$] \| 2195,2\| 2231,7\| 2276,2\| 2330,4\| \| 6 \| Zużycie wody na 1 mieszkańca ogółem [m$^3$] \| 44,5 \| 44,2 \| 44,3 \| 47,6 \| \| 7 \| Zużycie wody na 1 mieszkańca w gosp. domowym [m$^3$] \| 33,4 \| 33,9 \| 34,5 \| 35,4 \| Wykres 5.7. Zużycie wody według branż w roku 2015 w Powiecie Koszalińskim w dam$^3$ (dane GUS) \| Rok \| ogółem [m$^3$] \| gosp. Domowe [m$^3$] \| \|-----\|----------------\|----------------------\| \| 2012\| 44,5 \| 33,4 \| \| 2013\| 44,2 \| 33,9 \| \| 2014\| 44,3 \| 34,5 \| \| 2015\| 47,6 \| 34,4 \| Wykres 5.8. Zużycie wody na 1 mieszkańca ogółem oraz w gospodarstwie domowym w latach 2012 – 2015 w Powiecie Koszalińskim [m$^3$](dane GUS) Tabela 5.15. Wodociągi (dane GUS) \| Lata \| Długość czynnej sieci rozdzielczej [km] \| Połączenia prowadzące do budynków mieszkalnych i zbiorowego zamieszkania [szt..] \| Procent mieszkańców objętych siecią wodociągową [%] \| Ludność korzystająca z sieci wodociągowej [osoby] \| \|------\|----------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------\|--------------------------------------------------\| \| 2012 \| 744,2 \| 12055 \| 85,1 \| 55978 \| \| 2013 \| 748,8 \| 12370 \| 83,3 \| 56307 \| \| 2014 \| 752,7 \| 13172 \| 95,6 \| 63037 \| \| 2015 \| 772,9 \| 13795 \| 96,5 \| 62874 \| Wykres 5.9. Przyrost osób korzystających z sieci wodociągowej w [%] ogółu mieszkańców w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane GUS) Tabela 5.16. Odprowadzanie ścieków w latach 2011 - 2014 (dane GUS) \| L.p. \| Odprowadzanie ścieków \| 2012 \| 2013 \| 2014 \| 2015 \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------------------\|--------\|--------\|--------\|--------\| \| 1. \| Ścieki odprowadzone i oczyszczane ogółem [dam³] \| 2257 \| 2223 \| 2240 \| 2271 \| \| 2. \| Ścieki komunalne odprowadzone i oczyszczane ogółem [dam³] \| 2216 \| 2181 \| 2218 \| 2245 \| \| 3. \| Ścieki odprowadzane z przemysłu[dam³] \| 82 \| 119 \| 95 \| 123 \| Tabela 5.17. Kanalizacja (dane GUS) \| Lata \| Długość czynnej sieci kanalizacyjnej [km] \| Połączenia prowadzące do budynków [szt.] \| Zbiorniki bezodpływowe [szt.] \| Oczyszczalnie przydomowe [szt.] \| Biologiczne oczyszczalnie ścieków \| Ludność korzystająca z kanalizacji [%] \| [osoba] \| \|------\|------------------------------------------\|----------------------------------------\|-------------------------------\|---------------------------------\|----------------------------------\|-------------------------------------\|---------\| \| \| \| \| \| \| ogółem \| z p.u.b.* \| \| \| 2012 \| 580,2 \| 8431 \| 2304 \| 345 \| 25 \| 10 \| 58,9 \| 40387 \| \| 2013 \| 606,4 \| 8329 \| 2007 \| 384 \| 25 \| 11 \| 59,8 \| 40289 \| \| 2014 \| 595,9 \| 9021 \| 1992 \| 399 \| 25 \| 11 \| 66,7 \| 41245 \| \| 2015 \| 642,8 \| 9443 \| 4018 \| 472 \| 23 \| 10 \| 67,2 \| 41052 \| Położenie oczyszczalni w poszczególnych gminach \| Gmina \| Oczyszczalnie ścieków [szt.] \| Przepustowość oczyszczalni m³/dobę \| \|---------\|-----------------------------\|-----------------------------------\| \| \| ogółem \| z p.u.b.* \| ogółem \| z p.u.b.* \| \| Biesiekierz \| 2 \| 1 \| 1022 \| 1000 \| \| Będzinò \| 3 \| 1 \| 3446 \| 3200 \| \| Bobolice \| 4 \| 1 \| 1738 \| 1700 \| \| Manowo \| 2 \| 1 \| 650 \| 250 \| \| Mielno \| 1 \| 1 \| 6500 \| 6500 \| \| Świeszyno\| 3 \| 0 \| 100 \| 0 \| \| Polanów \| 6 \| 4 \| 1632 \| 1567 \| \| Sianów \| 2 \| 1 \| 1900 \| 1800 \| \| Razem \| 23 \| 10 \| 16988 \| 16017 \| * z podwyższonym usuwaniem biogenów Na terenie Powiatu Koszalińskiego działają 23 oczyszczalnie ścieków oczyszczających 2271 dam³/rok, ścieków łącznie ze ściekami dowożonymi (w tym 10 z podwyższonym usuwaniem biogenów). Odprowadzane ogółem ścieki komunalne to 2245 dam³/rok. Oczyszczalnie obsługują 41052 mieszkańców powiatu. Według danych GUS na terenie powiatu w 2015 roku odprowadzono do wód powierzchniowych łącznie 2271 dam³ ścieków, z czego 100% było oczyszczonych. W 2015 roku do sieci kanalizacyjnej dostęp miało 67,2% mieszkańców, a do sieci kanalizacyjnej przyłącze miało 9443 budynków. Długość sieci kanalizacyjnej w 2015 wynosiła 642,8 km. Wykres 5.10. Odprowadzanie ścieków w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane GUS) \| Rok \| Ścieki oczyszczone ogółem \| Ścieki przemysłowe \| Ścieki komunalne \| \|---------\|---------------------------\|--------------------\|------------------\| \| 2012 \| 2257 \| 82 \| 2216 \| \| 2013 \| 2223 \| 119 \| 2181 \| \| 2014 \| 2240 \| 95 \| 2218 \| \| 2015 \| 2271 \| 123 \| 2245 \| Wykres 5.11. Przyrost osób korzystających z kanalizacji w % ogółu mieszkańców w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane GUS) Wykres 5.12. Przyrost czynnej sieci kanalizacyjnej w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane GUS) W związku z zakreślona sytuacją, stan sieci wodno - kanalizacyjnej na terenie gmin Powiatu Koszalińskiego nie może wciąż jeszcze zostać uznany za zadowalający. Gromadzenie ścieków w zbiornikach bezodpływowych (szambach) w znacznej liczbie gospodarstw wiejskich prowadzi do przedostawania się zanieczyszczeń bezpośrednio do gleby w przypadku wystąpienia w tych zbiornikach nieszczelności. Główne działania zaradcze, jakie powinny zostać podjęte przez gminy, to powiększenie zasięgu sieci kanalizacyjnej, rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków, utrzymanie dobrego stanu sieci wodociągowej oraz pomoc w likwidacji szamb i w zakładaniu przydomowych oczyszczalni ścieków. Głównym problemem dotyczącym gospodarki wodno - ściekowej jest brak wystarczających środków finansowych w budżetach gmin na dalsze realizowanie rozbudowy systemu kanalizacyjnego. Gminy oczekują w związku z tym na ogłoszenie konkursów z programów unijnych, aby ubiegać się o dotacje. Tabela 5.18. Ocena realizacji celów i kierunków w zakresie gospodarki wodno - ściekowej dla Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 – 2015 (dane z powiatu i gmin) \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Poprawa jakości wód, osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych \| \| \| 1. \| Budowa i modernizacja systemów zbiorowego odprowadzania i oczyszczania ścieków komunalnych na obszarach wiejskich; 1/ Budowa kanalizacji sanitarnej w miejscowości Dobre – Stoisław i Mścice; 2/ Budowa kanalizacji sanitarnej Niedalino, Czacz, Chłopska Kępa, Bagno, Kępa Świeszynska oraz budowa sieci wodociągowej Niedalino, Czacz, Bagno, \| CZĘŚCIOWO 1/- Nie została wykonana (gmina Będzino); 2/- Wykonano: Sieć wodociągową 7435,5 m, przyłącza 782,0 m, sieć kanalizacyjna 8072 m, przepompownie 9 szt. w Strzękęcinie gmina Świeżyno w 2013 r. za 2842,6 tys. zł. Środki JST, PROW; Budowa sieci wodociągowej Nieklonice kol. w 2012 r. za 152,9 tys. zł. ze środków JST; Uporządkowanie gospodarki wodnej \| \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Poprawa jakości wód, osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych \| \| \| 1. \| Chłopska Kępa i przebudowa przepompowni ścieków P1 stanowiący element sieci i kanalizacji tlocznej w Strzękcinie; 3/ Budowa sieci kanalizacji sanitarnej obejm. wieś Dadzewo, Jacinki i cz. Polanowa (ulice: Korczaka, Świerczewo, Klonowa, Lipowa i cz. Koszalińskiej) oraz budowa sieci wodociągowej w Polanowie przy ul. Sławieńskiej oraz sieci wodociągowej Gilewo – Rosocha; 4/ Przebudowa oczyszczalni ścieków / alternatywa – kanalizacja Zachód – gmina Sianów. \| z elementami kanalizacji sanitarnej dla Gminy Świeszyno w formie zaprojektuj i wybuduj za 1 518,2 tys. zł. Środki JST, WFOŚiGW; Budowa sieci wodno-kanalizacyjnej Świeszyno – Strzękcinco - Chłopska Kępa – Kępa Świezińska - Bagno oraz Niedalinno - Czacz Etap I. 2014 – 2015 za 3042,7 tys. zł. JST, PROW; Sieć wodociągowa pomiędzy miejscowościami Konikowo - Niekłonice i w miejscowości Niekłonice w 2015 r. za 344,4 tys. zł. ze środków JST; Dofinansowanie inicjatyw lokalnych z zakresu infrastruktury wodociągowej i sanitarnej wsi Dunowo w 2015 r. za 30,0 tys. zł. ze środków JST; 3/ Zrealizowano za 5142,7 tys. zł. ze środków gminy Polanów i PROW; 4/ - Realizowano sieć kanalizacji sanitarnej Sianów ul. Lużycka oraz budowa sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przepompownią centralną w Sianowie – „Kanalizacja Zachód” za 59 tys. zł. 5/ Ponadto wybudowano: a/w gm. Bobolice kanalizację Cybulino – Gozd za 1077 tys. zł. w latach 2013 -2014 oraz sieć kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej i tlocznej w miejscowości Radwanki za 300,7 tys. zł. ze środków własnych i PROW; b/ w gminie Mielno za 1117 tys. zł. wybudowano 3,4 km kanalizacji sanitarnej. \| \| 2. \| Wspieranie rozwoju lokalnych systemów oczyszczania ścieków bytowych poprzez wyposażanie nieruchomości w przydomowe oczyszczalnie ścieków - Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków w gminie Sianów. \| NIE– Brak realizacji. \| \| 3. \| Modernizacja i budowa kanalizacji deszczowej 1/ Odbudowa istniejącej kanalizacji deszczowej w Starych Bielicach gm. Biesiekierz; 2/ Budowa kanalizacji deszczowej na osiedlu Natalia i Zielony Pagórek w Starych Bielicach; 3/ Przebudowa i remont kanalizacji deszczowej w m. Gozd, gm. Bobolice ; 4/ Budowa odwodnienia w m. Kotłowo; 5/ Uporządkowanie gospodarki wodami \| CZĘŚCIOWO - Wykonano remont odcinka sieci kanalizacji deszczowej w miejscowości Dunowo za 58,3 tys. zł. Środki JST, PZD w Koszalinie; 1/ Zamiennie zrealizowany został wodociąg Stare Bielice za 100 tys. zł. (75% PROW); 2/ Zrealizowano za 170 tys. zł. (75% PROW) 3/ Rozdział kanalizacji Sanitarnej w miejscowości Bobolice ul. Świerczewskiego – wydzielenie kanalizacji deszczowej w 2015 r. za 610,3 tys. zł. ze środków własnych i PROW; \| \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Poprawa jakości wód, osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych \| \| \| \| opadowymi i roztopowymi w gminie Sianów. \| 4/ Nie wykonano; 5/ Nie wykonano; 6/ Dodatkowo poza programem wykonano budowę kanalizacji deszczowej ul. Strażacka w Mielenku 230 m za 75 tys. zł. \| \| \| Cel strategiczny: Zapewnienie dobrej jakości wód użytkowych i racjonalne ich wykorzystanie \| \| \| 4. \| Budowa i modernizacja systemów zbiorowego zaopatrywania w wodę. 1/ Budowa sieci wodociągowej z przyłączami i instalacjami w Boninie gm. Manowo; 2/ Budowa węzła wodociągowego dla m. Bonin i Cewlino z odcinkiem sieci dla m. Bonin; 3/ Modernizacja sieci wodociągowej, stacji wodociągowych, budowa magistrali w gm. Sianów; 4/ Budowa wodociągu publicznego w m. Klos, gm. Sianów; 5/ Modernizacja hydroforni i wymiana pomp w przepompowniach – modernizacja infrastruktury wodociągowej, gm. Świeszyno; 6/ Budowa sieci wodno – kanalizacyjnej w Nieklicnicach – możliwość dostępu do wody mieszkańców gminy Świeszyno. \| CZEŚCIOWO - Większość zadań została zrealizowana. 1/ Wybudowano w 2012 r. za 428,0 tys. zł. z własnych środków i UE; 2/ Wybudowano w 2012 r. za 325,9 tys. zł. z własnych środków i UE; 3/ Budowa sieci wodociągowej w m. Skwierzyna w 2014 – 15 za 297 tys. zł. 4/ Zrealizowano za 667 tys. zł. 5/ Nie wykonano; 6/ Nie wykonano; Poza tymi planowanymi zadaniami zrealizowano inne: a/ Zaprojektowanie i budowa studni głębinowej na terenie ujęcia wód w miejscowości Gozd gm. Bobolice. zrealizowane w 2015 r. za 246 tys. zł. b/ Budowa sieci wodociągowej do miejscowości Ubiedrze z zasilaniem w miejscowości Gozd gmina Bobolice zrealizowane w 2014 r. za 354 tys. zł. c/ Budowa sieci wodociągowej Stare Borne – Drzewiany, zrealizowane w 2015 r. za 320 tys. zł. Zadania finansowano ze środków własnych i PROW. \| \| 5. \| Przywrócenie i utrzymanie wymaganych standardów wodom śródlądowym będącym środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych. \| TAK – Działania polegały na budowie i modernizacji oczyszczalni ścieków, kontroli przestrzegania przepisów Prawa wodnego i prowadzonych działań profilaktycznych w tym szkoleni przez Gminy, Powiat, przedsiębiorstwa wod.- kan., WIOŚ, PSSE (w ramach prowadzonych czynności kontrolnych). \| \| 6. \| Przywrócenie właściwych standardów, w szczególności w zakresie kryterium sanitarnego, wodom wykorzystywanym jako kąpieliska. \| TAK – Kąpieliska podlegają szczególnej ochronie sanitarnej. Prowadzi się badania wody przed rozpoczęciem sezonu kąpielowego oraz systematycznie w trakcie sezonu. \| \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Poprawa jakości wód, osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód powierzchniowych i podziemnych \| \| \| 7. \| Optymalizacja zużycia wody poprzez zapobieganie stratom wody na przesyle (modernizacja sieci wodociągowej) oraz wprowadzanie zamkniętych obiegów wody w przemyśle i oszczędne korzystanie z wody przez indywidualnych użytkowników. \| TAK – Wprowadza się pomiar wody za pomocą przepływomierzy. Presja ekonomiczna przyczynia się do wdrażania oszczędzania wody. \| \| \| PRIORYTET 11: WZROST ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ \| \| \| \| Cel strategiczny: Kształtowanie świadomości ekologicznej mieszkańców \| \| \| 8. \| Propagowanie zachowań sprzyjających oszczędzaniu wody przez działania Edukacyjno-promocyjne. \| TAK – W Transgranicznym Centrum Edukacji Ekologicznej w Sarbinowie prowadzono zajęcia edukacyjne z ekologicznego stylu życia, w tym zachowań sprzyjających oszczędzaniu wody. \| \| 9. \| Prowadzenie działań mających na celu podnoszenie świadomości w zakresie wpływu na jakość wód nieprawidłowej gospodarki ściekowej w domostwach i gospodarstwach rolnych (np. spotkania, prelekcje, szkolenia). \| TAK – Prowadzono takie działania między innymi zorganizowano konferencję dotyczącą zrównoważonego rozwoju wykorzystania rzek doliny Radwi, Chocieli i Chotli, która zainicjowała otwarcie Transgranicznego Centrum Edukacji Ekologicznej w Sarbinowie. W ramach konferencji zostały wygłoszone następujące referaty: Drożność ekologiczna – konstrukcja i monitoring przeplawek; Budowa sztucznych tarlisk jako forma wspomagania naturalnego tarła troci i łososia w zlewni rzeki Wieprz; Choroby ryb wywołane czynnikami zakaźnymi, powodujące starty w ośrodkach hodowlanych i w populacjach ryb łososiowatych żyjących w rzekach pomorskich; Monitoring hydrologiczny jeziora Jamno oparty o automatyczne stacje pomiarowe. \| I – Adaptacja do zmian klimatu Ważną rolę odgrywa sprawność kanalizacji w przypadku opadów nawałnych. Najgroźniejsza w skutkach jest ich lokalizacja na terenach bezodpływowych, przy braku systemu odwadniania. W obliczu zmian klimatu można oczekiwać coraz częstszych powodzi i podtopień powodowanych przez nawałne opady deszczu. Podczas budowy nowych przydomowych oczyszczalni ścieków stosować systemy odzysku energii ze ścieków – np. kolektorów membranowych. Należy poprawiać sprawność istniejącej kanalizacji deszczowej, aby uzyskać możliwość przejęcia nawałnych opadów w celu minimalizowania lokalnych podtopień. W opracowywanych miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przestrzegać zasady aby lokalizowanie nowych osiedli odbywało się na terenach odpływowych i wyposażanie ich w sprawny system odwadniania. Ponadto powinno się zadbać o: - stosowanie mechanizmów ekonomicznych w celu regulowania popytu na wodę – np. odpowiednio dobranych opłat za wodę, - wprowadzanie nowych technologii ograniczających zużycie wody o wysokiej jakości, redukujących wodochłonność, - uszczelnianie sieci wodociągowych i kanalizacyjnych. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Susze wiążą się z długimi okresami bezopadowymi skutkującymi zarówno spadkiem wilgotności gleby w wyniku intensywnego parowania, jak i obniżeniem się przepływow w rzekach i zwierciadła wód podziemnych. Z reguły ten drugi przypadek rzadko wpływa na trudności z zaopatryciem w wodę w miastach, gdyż ujęcia wody dla potrzeb miasta są na ogół bezpieczne. Spadek wilgotności gleby odbija się przede wszystkim na uprawach rolnych i zieleni miejskiej co ogranicza możliwości łagodzenia wpływu wysokich temperatur. W sytuacjach nadzwyczajnego zagrożenia (np. suszy) należy wprowadzać procedury związane z ograniczeniem zużycia wody. III – Działania edukacyjne Tematyka z zakresu gospodarki wodno - ściekowej to: - racjonalne gospodarowanie zasobami wód podziemnych - deficyt wody, - rola infrastruktury wodno-ściekowej i nowych technologii w ochronie wód dla jakości środowiska i życia ludzi (gospodarka wodno – ściekowa, systemy odbioru i oczyszczania ścieków, przydomowe oczyszczalnie, naturalna i sztuczna retencja), - sposoby oszczędzania wody i dbałość o jej jakość, - wdrażanie projektów edukacyjnych w powiecie. IV – Monitoring środowiska Prowadzący wodociągi i kanalizacje są zobowiązani do wykonania systematycznych badań jakości wody i ścieków. Wyniki tych badań przekazywane są następnie właściwym organom, w tym wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. WIOŚ Szczecin prowadził kontrole w zakładach pracy według planów rocznych. W 2014 r. przeprowadzono kontrole w niżej wymienionych firmach z terenu powiatu Koszalińskiego: "POLTRAN" S.C. P. Dziamski, W. Łuczak - Zakład Produkcjny -Polanów, Mieleński Ośrodek Sportu i Rekreacji Mielno, Zakład Karny w Starem Bornem, RWiK Sp. z o.o. Białogard /oczyszczalnia ścieków Bobolice, RWiK Sp. z o.o. Białogard /oczyszczalnia ścieków Biesiekierz, RAJ-GUM Rajmund Brzeziński Konikowo 52A, 76-024 Świeszyno, Firma Handlowo-Usługowa" AGROMIX" Monika Tuziak w Opatówku- Bobolice, POLDANOR S.A. - Zakład Rolny w Zegrzu Pom. BT 43694 SARBINOWO, Ferma Drobiu Adamkiewicz - Szczeglino, PKN ORLEN SA - Stacja paliw nr4311 w Klisznie, Dom Pomocy Społecznej Cetuń, TORSEED Przedsiębiorstwo Nasiennictwa Ogrodniczego i Szkółkarstwa S.A. Centrum Ogrodnicze w Kothowie, RWiK Sp. z o.o. Białogard /oczyszczalnia ścieków Biesiekierz ponownie, Gmina Manowo – oczyszczalnia ścieków Bonin, PP - U HYDRONIKA – oczyszczalnia ścieków Rosnowo, DREW - TECH Manowo, ZUK Polanów - oczyszczalnia ścieków, Przedsiębiorstwo Prywatne TEBIS Teresa Bielak Stare Bielice, Gmina Polanów, Zakład Wodociągowo-Kanalizacyjny Sp. z o.o. Unieście – oczyszczalnia ścieków Unieście, Hodowla zwierząt futerkowych 2014-07-25 Drzeńsko, POLDANOR S.A. - Ferma Trzody w Świelinie, Sławomir Piechorowski – Przetwórstwo Rolno – Spożywcze Osieki, ZWiK Sp. z o.o. Unieście – oczyszczalnia ścieków Kiszkowo, Gmina Sianów, Zakład Usług Pralniczych Henryka Różalska Katarzyna Karasiewicz Sp. j. Mielenko, Marcin Jóźwiak Medimar Odbiór Odpadów Medycznych Łekno, Przedsiębiorstwo Produkcjono – Handlowo - Usługowe Hortulus" Iwona Bigońska Dobrzyca, Gmina Sianów ponownie, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe" B.J.M" Jerzy Mucha-Zakład Produkcyjny w Cewlinie, PGK Sp. z o.o. Koszalin – Regionalny Zakład Odzysku Odpadów w Sianowie. Efektem działań kontrolnych jest poprawa funkcjonowania kontrolowanych zakładów, a w zakładach w których nie stwierdzono uchybień upewniło kierownictwa o poprawnym prowadzeniu działalności w zakresie ochrony środowiska. Tabela 5.19. Analiza SWOT: Charakterystyka gospodarki wodno - ściekowej w powiecie \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------\| \| • Wzrost odsetka mieszkańców korzystających z sieci wodociągowej i kanalizacyjnej; • Poprawnie funkcjonujące oczyszczalnie ścieków; • Poprawnie funkcjonujące stacje uzdatniania wody; • Jakość wody wodociągowej umożliwiająca bezpieczne spożycie. \| • Stosunkowo niski stopień skanalizowania na wsi; • Duża ilość zbiorników bezodpływowych i ryzyko ich nieszczelności; • Brak wystarczających środków własnych w budżecie powiatu i gmin na rozbudowę sieci kanalizacyjnej. \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|-------------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| • Rozbudowa sieci kanalizacyjnej i wodociągowej; • Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków; • Utrzymywanie dobrego stanu sieci wodociągowej i okresowa kontrola jakości wody; • Systematycznie zmniejszający się udział ścieków nieoczyszczanych odprowadzanych do wód powierzchniowych. \| • Zanieczyszczenie wód i gleb spowodowane nieszczelnościami zbiorników bezodpływowych; • Wysychanie studni indywidualnych i zanieczyszczanie ich wód; • Możliwość znacznego zanieczyszczenia gleby w przypadku wycieku, np. w wyniku awarii w trakcie przejazdu szambiarki. \| \| L.p. \| Rodzaj kopaliny \| Nazwa złoża \| Jednostka miary \| Stan zagospodarowania \| Zasoby geologiczno-bilansowe \| Zasoby przemysłowe \| Wydobycie \| \|------\|-----------------\|-------------\|-----------------\|-----------------------\|-------------------------------\|-------------------\|-----------\| \| 1. \| kreda jeziorna \| Bonin (rejon) \| tys. t \| R \| 413 \| - \| - \| \| 2. \| \| Klanino-Bobrowo \| tys. t \| p \| 546 \| - \| - \| \| 3. \| \| Wyszebórz (rejon) \| tys. t \| R \| 599 \| - \| - \| \| 4. \| piaski formierskie \| Węgorzewo Koszalińskie \| tys. t \| P \| 7596 \| - \| - \| \| 5. \| piasek ze zwirem \| Borkowice \| tys. t \| R \| 31 \| - \| - \| \| 6. \| \| Jadwiżyn \| tys. t \| R \| 145 \| - \| - \| \| 7. \| \| Jadwiżyn II \| tys. t \| E \| 202 \| - \| 14 \| \| 8. \| \| Janowiec II \| tys. t \| R \| 1749 \| - \| -- \| \| 9. \| \| Janowiec II a \| tys. t \| R \| 821 \| - \| - \| \| 10. \| \| Janowiec II pola A, B, C \| tys. t \| R \| 8181 \| 8181 \| - \| \| 11. \| \| Kędzierzyn \| tys. t \| Z \| - \| - \| - \| \| 12. \| \| Kępiny \| tys. t \| E \| 497 \| - \| 35 \| \| 13. \| \| Kępsko \| tys. t \| R \| 2214 \| - \| - \| \| 14. \| \| Komorowo \| tys. t \| R \| 7892 \| - \| - \| \| 15. \| \| Kościerńica \| tys. t \| R \| 10415 \| 10415 \| - \| \| 16. \| \| Porost \| tys. t \| R \| 832 \| - \| - \| \| 17. \| \| Ratajki II \| tys. t \| Z \| 537 \| - \| - \| \| 18. \| \| Ratajki III \| tys. t \| Z \| 44 \| - \| - \| \| 19. \| \| Ratajki IX \| tys. t \| R \| 2172 \| - \| - \| \| 20. \| \| Ratajki V \| tys. t \| T \| 2710 \| 2701 \| - \| \| 21. \| \| Ratajki VI \| tys. t \| E \| 14433 \| 12358 \| 331 \| \| 22. \| \| Ratajki VII \| tys. t \| E \| 5687 \| 5687 \| 118 \| \| 23. \| \| Ratajki VIII \| tys. t \| R \| 1004 \| - \| - \| \| 24. \| \| Rzeczyca \| tys. t \| P \| 13236 \| - \| - \| \| 25. \| \| Sianów \| tys. t \| Z \| 31 \| - \| - \| \| 26. \| \| Sianów II \| tys. t \| E \| 254 \| 242 \| 49 \| \| 27. \| \| Sianów III \| tys. t \| Z \| - \| - \| - \| \| 28. \| \| Sianów IV \| tys. t \| R \| 145 \| - \| - \| \| 29. \| \| Sianów V \| tys. t \| E \| 3361 \| 2539 \| 16 \| \| 30. \| \| Sianów VII \| tys. t \| T \| 23 \| - \| - \| \| 31. \| \| Skwierzynka \| tys. t \| Z \| - \| - \| - \| \| 32. \| \| Skwierzynka II \| tys. t \| R \| 110 \| - \| - \| \| 33. \| \| Skwierzynka III \| tys. t \| R \| 91 \| - \| - \| \| 34. \| \| Sowno \| tys. t \| R \| 10 546 \| - \| - \| \| 35. \| \| Strzepowo \| tys. t \| R \| 452 \| - \| - \| \| 36. \| \| Tatów \| tys. t \| Z \| 21 \| - \| - \| \| 37. \| \| Warblewo \| tys. t \| R \| 71 \| - \| - \| \| 38. \| \| Węgorzewo Koszalińskie \| tys. t \| T \| 3096 \| 2646 \| - \| \| 39. \| \| Węgorzewo Koszalińskie II \| tys. t \| T \| 395 \| 151 \| - \| \| 40. \| \| Węgorzewo \| tys. t \| T \| 405 \| 405 \| - \| \| L.p. \| Rodzaj kopaliny \| Nazwa złoża \| Jednostka miary \| Stan zagospodarowania \| Zasoby geologiczno-bilansowe \| Zasoby przemysłowe \| Wydobycie \| \|------\|-----------------\|------------------------------\|-----------------\|-----------------------\|-------------------------------\|-------------------\|-----------\| \| 41. \| Koszalińskie III\| Węgorzewo Koszalińskie IV \| tys. t \| R \| 1366 \| - \| - \| \| 42. \| Koszalińskie V \| Węgorzewo Koszalińskie V \| tys. t \| R \| 370 \| - \| - \| \| 43. \| piaski kwarcowe \| Manowo \| tys. t \| P \| 5437 \| - \| - \| \| 44. \| surowce ilaste ceramiki budowlanej \| Polana \| tys. t \| Z \| 109 \| - \| - \| \| \| \| Polanów \| tys. t \| R \| 155 \| - \| - \| \| \| \| Stara Huta \| tys. t \| Z \| 451 \| - \| - \| \| \| \| Wietrzno \| tys. t \| R \| 622 \| - \| - \| \| 45. \| Solanki, wody lecznicze \| Jamno IG-3 \| m³/rok \| LzT \| 5,40 \| - \| Nie eksploatowane \| Skróty literowe stanu zagospodarowania zasobów w wykazach złoż oznaczają: E - złoże eksploatowane; P - złoże o zasobach rozpoznanych wstępnie (w kat. C2 + D, a dla ropy i gazu – w kat. C); R - złoże o zasobach rozpoznanych szczegółowo (w kat. A+B+Cl, a dla ropy i gazu – w kat. A+B); Z - złoże, z którego wydobycie zostało zaniechane; T - złoże zagospodarowane, eksploatowane okresowo; K - zmiana rodzaju kopaliny w złożu; Lz - wody lecznicze zmineralizowane - objęte koncesją na eksploatację(mineralizacja >1g/dm³) Obszary złoż kopalin są chronione przed zagospodarowaniem uniemożliwiającym eksploatację oraz przed niekontrolowaną eksploatacją. Gospodarowanie zasobami złoż kopalin prowadzone jest racjonalnie i w taki sposób aby wykorzystanie złoż nie stało w konflikcie z pozostałymi zasobami przyrody. Zgodnie z przepisami ustawy „Prawo geologiczne i górnicze”, organem administracji geologicznej na szczeblu powiatowym jest starosta, realizujący swe zadania przy pomocy geologa powiatowego. W kompetencji tego organu jest m.in. udzielanie koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin, jak również kontrola nad działalnością podmiotów gospodarczych w zakresie gospodarowania złożami kopalin. Złoża wycofane z eksploatacji, jak i dzikie wyrobiska powinny zostać odpowiednio zagospodarowane. Przywracanie wartości użytkowych terenom poeksploatacyjnym powinno odbywać się stopniowo. Najbardziej efektownym kierunkiem zagospodarowania jest zaleśnienie tych terenów, które jest ostatnim etapem rekultywacji i następuje po odpowiednim przygotowaniu gleby. Tabela 5.21. Ocena realizacji celu i kierunków działań w zakresie ochrony kopalin przed negatywnym oddziaływaniem dla Powiatu Koszalińskiego (dane z powiatu i gmin) \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Minimalizacja strat w eksploatowanych złożach oraz ochrona środowiska przed negatywnym oddziaływaniem przemysłu wydobywczego \| \| \| 1. \| Wykorzystanie nowoczesnych technik poszukiwawczych i wydobywczych. \| TAK – Na bieżąco realizowały jednostki badawcze, WUG, PIG i kopalnie. \| \| 2. \| Eliminacja nielegalnej eksploatacji kopalin. \| TAK - Służby gminne monitorują na bieżąco sytuację w tym zakresie. \| \| 3. \| Współdziałanie organów administracji publicznej w tworzeniu studiów uwarykowana i kierunków zagospodarowania przestrzennego z uwzględnieniem kopalin i ich ochrona przed trwałym zainwestowaniem nie górniczym. \| TAK – Gminy współdziałają z organami administracji publicznej na bieżąco przy opracowywaniu dokumentów z zakresu planowania przestrzennego. \| \| 4. \| Ochrona niezagospodarowanych złoż kopalin w procesie planowania przestrzennego. \| TAK - Uwzględniano przy opracowywaniu dokumentów z zakresu planowania przestrzennego oraz programach rewitalizacji. \| \| 5. \| Uwzględnienie w planach zagospodarowania przestrzennego znanych złoż w granicach ich udokumentowania wraz z zapisami o ochronie ich obszarów przed trwałym zainwestowaniem. \| TAK – Uwzględnia się przy opracowywaniu dokumentów z zakresu planowania przestrzennego. \| \| 6. \| Kontrola w zakresie wykonywania postanowień udzielanych koncesji oraz eliminacja nielegalnych koncesji. \| TAK - Zadanie ciągłe. Bieżące kontrole na terenie kopalń wykonywana przez służby powiatu \| Tabela 5.22. Wskaźnik stanu środowiska (dane z gmin) \| Wskaźnik \| Jednostka \| Stan 2012 \| Stan 2015 \| \|--------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------\|-----------\| \| Niezrekultywowana powierzchnia nieczynnych składowisk odpadów razem \| [ha] \| 7,22 \| 2,50 \| \| Gmina Bobolice \| ha \| 0,84 \| 0 \| \| Gmina Manowo \| ha \| 0,80 \| 0,80 \| \| Gmina Polanów \| ha \| 1,70 \| 1,70 \| \| Gmina Świeszyno \| ha \| 1,12 \| 0 \| \| Gmina Będzino \| ha \| 0 \| 0 \| \| Gmina Sianów \| ha \| 0 \| 0 \| \| Gmina Biesiekierz \| ha \| 0 \| 0 \| \| Gmina Mielno \| ha \| 2,76 \| 0 \| Wykres 5.13. Powierzchnia niezrekultywowanych składowisk w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (GUS) I – Adaptacja do zmian klimatu Z punktu widzenia interesów powiatu gospodarka zasobami geologicznymi powinna zostać ujęta w wieloletni plan służący prowadzeniu przemyślanej, długookresowej polityki eksploatacji zasobów kopalin i efektywnego wykorzystania środowiska geologicznego. Kluczowe znaczenie ma kontynuowanie rozpoznania występowania surowców energetycznych i stworzenie możliwości ich eksploatacji na terenie powiatu oraz wskazanie złóż strategicznych. Pozwoli to zapewnić im ochronę przed działaniami, które mogłyby uniemożliwić ich wydobycie, a także pozwoli rozważyć przeznaczenie tego terenu wyłącznie na cele związane z jego rozpoznawaniem i eksploatacją. Ochroną taką należy obejmować także te złoża, których eksploatacja jest w chwili obecnej nieekonomiczna lub grozi znacznymi kosztami środowiskowymi, gdyż należy założyć, że wraz z rozwojem technologii ich eksploatacja stanie się opłacalna i nieszkodliwa dla środowiska. Podstawowym mechanizmem w tym zakresie jest uwzględnienie w dokumentach planistycznych (m.in. w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego) informacji o udokumentowanych złożach kopalin. Udokumentowane złoża o charakterze strategicznym powinny zostać objęte szczegółową ochroną przed zabudową infrastrukturalną, która uniemożliwi korzystanie z ich zasobów w przyszłości. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Zagospodarowanie terenu na cele budowlane lub zamierzone przeznaczanie terenu w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na takie cele jest najpoważniejszym ograniczeniem dostępu do złoż, wykluczającym nieraz możliwość ich wykorzystania. Zagrożeniem jest także planowanie inwestycji, zwłaszcza o znaczeniu ponadlokalnym, które nie uwzględnia faktu występowania złoż. W przypadku wielu złoż kopalin eksploatowanych odkrywkowo ograniczeniem rozwoju eksploatacji są wymagania ochrony wód podziemnych. W szczególności dotyczy to złoż, których eksploatacja wymaga odwadniania, a położonych na terenie głównych zbiorników wód podziemnych (GZWP) lub zbiorników wód użytkowych. Zagrożenie może także stanowić transport (hałas i zanieczyszczenie powietrza). III – Działania edukacyjne Podjąć działania polegające na informowaniu mieszkańców zarówno o korzyściach płynących z wykorzystania poszczególnych rodzajów złóż, jak i o zagrożeniach dla ludzi i środowiska z tym związanych. Celem jest podniesienie świadomości mieszkańców nie rozumiejących potrzeby eksploatacji złóż jako źródła podstawowych surowców mineralnych koniecznych do prowadzenia działalności gospodarczej. IV – Monitoring środowiska Podejmujący eksploatację złóż kopaliny lub prowadzący tę eksploatację jest obowiązany przedsiębiąć środki niezbędne do ochrony zasobów złoża, jak również do ochrony powierzchni ziemi oraz wód powierzchniowych i podziemnych, sukcesywnie prowadzić rekultywację terenów poeksploatacyjnych oraz przywracać do właściwego stanu inne elementy przyrodnicze. Przejawem troski jest zaangażowanie osób kierownictwa i dozoru na etapie dopuszczenia sprzętu do pracy – sprawdzenie jego stanu technicznego. Natomiast organ koncesyjny widząc ewentualne zagrożenie dla wód podziemnych, celem ich ochrony ma możliwość wniesienia stosownych uwag i zastrzeżeń na etapie rozpoznania złoża – do treści projektu prac geologicznych przy rozpatrywaniu wniosku o koncesję na poszukiwanie lub rozpoznanie złoża. Na etapie koncesji na wydobycie kopaliny, organ koncesyjny może swoje uwagi i zastrzeżenia w zakresie ochrony wód podziemnych zawrzeć w decyzji koncesyjnej. Jeśli powinny być wykonane badania hydrogeologiczne należy określić ich zakres. Zakres badań hydrogeologicznych powinien zapewnić właściwe ustalenie tła hydrochemicznego i hydrodynamiki wód w rejonie obiektu, w tym kierunku spływu wód i wielkości spadku hydraulicznego. Dokumentacja hydrogeologiczna ustalająca warunki hydrogeologiczne w rejonie takich obiektów powinna określać sposób prowadzenia monitoringu wód podziemnych, w tym: częstotliwość dokonywania okresowych pomiarów i obserwacji hydrogeologicznych, zakres badań laboratoryjnych oraz formę dokumentowania wyników. Tabela. 5.23. Analiza SWOT: kopalin na terenie Powiatu Koszalińskiego \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • zasobny w surowce naturalne, dające szanse rozwoju gospodarki udzielanie \| • Zaśmiecanie lasów i przydrożnych rowów powoduje zanieczyszczenie gleb; \| \| koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobycie kopalin; \| • Przypadki nielegalnej eksploatacji kopalin; \| \| • kontrola nad działalnością podmiotów gospodarczych w zakresie gospodarowania złożami kopalin; \| • Brak badań hydrogeologicznych; \| \| • Stosunkowo niski stopień degradacji powierzchni ziemi. \| • Niska świadomość społeczeństwa w zakresie wykorzystywania złoż kopalin. \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| • Przywracanie leśnego charakteru gruntom, które go utraciły, oraz \| • Powstawanie dzikich wysypisk odpadów, dalsze zaśmiecanie lasów i rowów \| \| prowadzenie zalesień; \| przydrożnych; \| \| • Likwidacja dzikich wysypisk odpadów i zapobieganie powstawaniu nowych.\| • Możliwość pojawiania się nielegalnej eksploatacji kopalin. \| 5.7. Gleby Gleby Powiatu Koszalińskiego zaliczane są do grupy gleb polodowcowych. Przeważają wśród nich gleby bielicowe i brunatne. Są one czyste, bez zanieczyszczeń metalami ciężkimi. Bonitację rzeźby terenu powiatu wg IUNG Puławy określono jako średnio korzystną dla rolnictwa. Kompleks przydatności rolniczej - pszenny dobry. Powierzchnia ziemi na terenie powiatu nie jest zniszczona. Gleby nieprzydatne rolniczo zagospodarowano w sposób przyjazny środowisku poprzez zalesienia. Gleby w powiecie charakteryzują się średnią klasą bonitacyjną. W gminach północnych powiatu występują również gleby kompleksów pszennych, natomiast w gminach południowych przeważają gleby żytne dobre i słabe. Podział gleb pod względem bonitacyjnym przedstawia się następująco: gleby II klasy bonitacyjnej stanowią niewiele procent ogółu gleb, gleby klasy III – 15 %, najwięcej, bo 57% stanowią gleby klas IV-tych. Gleby najsłabsze w klasach V-VI zajmują 27% powierzchni gruntów rolnych (dane GUS: powszechny spis rolny 2010). Pod względem jakości jak i przydatności do uprawy, największy udział stanowią gleby kompleksów żytnych: bardzo dobrych i dobrych o średniej lekkiej kategorii agronomicznej. Pod względem zasobności jak i możliwości agronomicznych gleby są w większości w kategorii lekkiej. Najlepsze warunki do uprawy i uzyskiwania dobrych plonów istnieją w gminach Będzino i Biesiekierz, natomiast najmniej korzystne są w gminach Bobolice i Polanów. W latach 2012 - 2015 Okręgowa Stacja Chemiczno – Rolnicza Oddział w Koszalinie prowadziła systematyczne badania gruntów rolnych na terenie powiatu ustalając charakterystykę kategorii agronomicznej gleb. Prowadzono także badania zasobności gleb w makro i mikroelementy. Oprócz zanieczyszczeń chemicznych zagrożeniem dla gleb jest także erozja wietrzna i wodna oraz susze. Również te czynniki przyczyniają się do degradacji gleb, czyli pogorszenia właściwości chemicznych, fizycznych i biologicznych oraz spadku ich aktywności biologicznej. To z kolei powoduje zmniejszanie ilości oraz jakości pozyskiwanej biomasy roślin i prowadzi do całkowitej utraty wartości użytkowych gleb. Aby przywrócić dobry stan gleb należy rekultywować tereny zdegradowane. Zgodnie z prowadzonymi badaniami przez Okręgową Stację Chemiczno – Rolniczą w Koszalinie w 2014 roku określono, iż gleby Powiatu Koszalińskiego wykazują zawartość żelaza w normie (100%), nieco obniżone manganu (74%), miedzi (86%) oraz niskie cynku (66%) i boru na poziomie 68%. Dorażnie przeprowadza się rekultywacje niewielkich powierzchni gleb zdegradowanych. Grunty nieużytkowane są przeznaczone do zalesienia. ![Wykres 5.14. Powierzchnia gruntów do zalesienia w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (GUS)] \| Lp. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Ochrona gleb przed negatywnym oddziaływaniem rolnictwa i innych rodzajów działalności gospodarczej \| \| \| 1. \| Promocja rolnictwa ekologicznego i integrowanego, poprzez szkolenia rolników (zgodnych z wymogami ochrony środowiska i przyrody). \| TAK - Realizowane systematycznie przez TZDR Koszalin. \| \| 2. \| Finansowe wspieranie przez fundusze ekologiczne inicjatyw dotyczących rekultywacji terenów zdegradowanych i zdewastowanych. \| TAK – Realizował Zarząd Województwa na podstawie składanych wniosków przez zainteresowanych. \| \| 3. \| Zapobieganie zanieczyszczeniom gleb, zwłaszcza środkami ochrony roślin i metalami ciężkimi. \| TAK - Zgodnie z zaleceniami po przeprowadzonych badaniach przez Okręgową Stację Chemiczno – Rolniczą w Koszalinie. \| \| 4. \| Ochrona gleb przed erozją i zakwaszeniem, ograniczenie zjawisk nadmiernej eksploatacji i zanieczyszczenia gleb również w innych sektorach gospodarki. \| TAK - Zgodnie z zaleceniami po przeprowadzonych badaniach przez Okręgową Stację Chemiczno – Rolniczą w Koszalinie. \| \| 5. \| Ochrona gleb przed zakwaszeniem oraz działania zmierzające do odkwaszenia gleb. \| TAK - Realizowane systematycznie przez TZDR Koszalin. W wyniku szkoleń organizowanych przez TZDR rolnicy w większym zakresie stosują nawozy wapniowe. \| \| \| Cel strategiczny: Inwentaryzacja i rekultywacja gleb zdewastowanych i zdegradowanych \| \| \| 6. \| Rozwój systemu identyfikacji i monitoringu terenów zdegradowanych, w tym: prowadzenie monitoringu azotu mineralnego w glebie, prowadzenie monitoringu azotu i fosforu w wodach do głębokości 90 cm pod powierzchnią gleby oraz prowadzenie monitoringu siarki siarczanowej i ogólnej w glebie. \| TAK - Monitoring chemizmu gleb ornnych Polski jest realizowany od roku 1995 w 5-letnich odstępach czasowych są pobierane próbki glebowe zlokalizowane na gruntach ornnych charakterystycznych dla pokrywy glebowej Kolejna, czwarta tura Monitoringu przypadła na lata 2010–2012 i podobnie jak w poprzednich latach jest realizowana przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy, na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Środki na realizację programu Monitoringu pochodzą z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. \| \| 7. \| Rekultywacja terenów uznanych za zdegradowane \| TAK – Gminy prowadziły rekultywację w tym głównie „dzikich” składowisk. \| I – Adaptacja do zmian klimatu Zmiana klimatu wpływa na rolnictwo w sposób bezpośredni i pośredni. Wpływ bezpośredni wyraża się przez zmianę warunków atmosferycznych dla produktywności upraw, między innymi przez zmianę warunków termicznych, sum opadu atmosferycznego, częstości i intensywności zjawisk ekstremalnych. Ze zmianą klimatu zmieniają się również czynniki pośrednio decydujące o plonowaniu roślin, takie jak wymagania roślin dotyczące uprawy i nawożenia, występowanie i nasilenie chorób i szkodników roślin uprawnych. Również zmienia się oddziaływanie rolnictwa na środowisko (np. czynniki erozyjne, degradacja materii organicznej w glebie). Na zmianę produktywności upraw ma również wpływ wzrost koncentracji dwutlenku węgla w atmosferze oraz ozonu w dolnej warstwie atmosfery. Powyższe czynniki związane ze zmianą klimatu mogą również wywarzyć duży wpływ na rozwój technologii i organizację produkcji rolniczej. Jednakże czynnikiem decydującym o kształcie systemów produkcji w rolnictwie, obok zmiany klimatu, może być w najbliższych latach zapotrzebowanie na żywność dla wzrastającej gwałtownie liczby ludności na świecie oraz konkurencja o wodę. Zmiana klimatu może wpłynąć na produkcję zwierzęcą poprzez ograniczenie dostępności zbóż przeznaczonych na pasze, wpływ na dostępność pastwisk, mogą nastąpić zmiany zasięgów oraz wektory rozpowszechnienia się chorób zwierząt oraz pasożytów zwierząt hodowlanych. Adaptacja zagospodarowania gruntami do przewidywanych zmian klimatu wymaga wyłączania coraz większych powierzchni spod zabudowy w związku z zagrożeniem powodzią, podtopieniami i osuwiskami, a także zachowania na obszarach miejskich co najmniej trzydziestoprocentowego udziału terenów zieleni (łącznie z wodami) a w skali kraju podobnego udziału powierzchni terenów zalesionych w całkowitej przestrzeni państwa. Działania te mają na celu łagodzenie skutków zmian klimatu i ich czynników antropogenicznych, w tym m.in. łagodzenia skutków miejskiej wyspy ciepła w okresie wysokich temperatur powietrza, zanieczyszczenia, wodnej i wietrznej erozji gruntu. Ponadto zwiększająca się intensywność opadów wymaga zwiększenia i konsekwentnego egzekwowania zachowania, terenów biologicznie czynnych, głównie na obszarach zurbanizowanych, a na obszarach otwartych terenów o wysokiej retencji gruntowej. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Na stan gleb wpływają głównie czynniki pochodzenia antropogenicznego: - nadmierne nawożenie, które może prowadzić do zatrucia metalami ciężkimi i substancjami toksycznymi obecnymi w nawozach; - działalność zakładów produkcyjno-usługowych, w wyniku której do gleb mogą przedostawać się szkodliwe substancje; - komunikacja i transport samochodowy, przyczyniający się do zanieczyszczenia gleb położonych w bezpośrednim sąsiedztwie intensywnie użytkowanych szlaków komunikacyjnych (przede wszystkim dróg krajowych); - składowanie odpadów w miejscach do tego nie przeznaczonych, wypalanie traw, palenie odpadów na powierzchni ziemi, odprowadzanie nieoczyszczonych ścieków do środowiska, nieszczelne szamba; - niewłaściwa irygacja pól nawozami naturalnymi – gnojówką, gnojowicą, itp., - stosowanie nadmiernych ilości chemicznych środków owadobójczych chwastobójczych i grzybobójczych; - zajmowanie obszarów rolniczych pod budownictwo przemysłowe i mieszkalne; - erozja spowodowana niewłaściwym użytkowaniem gruntów. III – Działania edukacyjne Propozycja do realizowania przez Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Barzkowicach, który przygotowuje materiały szkoleniowe wspiera Terenowy Zespół Doradców w Koszalinie, który realizuje programy Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego. Prowadzone są szkolenia w zakresie m.in.: programów rolno - środowiskowych dla rolnictwa, stosowania środków ochrony roślin przy użyciu opryskiwaczy, nawożenia i ochrony chemicznej zbóż, rolnictwa ekologicznego, stosowania alternatywnych źródeł energii, itp. Przewidywane są następujące tematyki szkoleń. - Stosowanie środków ochrony roślin sprzętem naziemnym; - Ochrona zasobów gleb i powierzchni ziemi (źródła, rodzaje, charakter zanieczyszczeń i degradacji gleb, rekultywacja gleb); - Wpływ nawożenia doglebowego; - Bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin w celu ochrony wody przed zanieczyszczeniem; - Odpowiednie użytkowanie gleb, ochrona przed erozją wodną i wietrzną, przeciwdziałanie utracie substancji organicznej w glebie a także ochrona wód przed zanieczyszczeniami; - Ochrona środowiska, w przypadku rolniczego wykorzystania osadów ściekowych; - Ochrona wód gruntowych przed zanieczyszczeniem spowodowanym przez niektóre substancje niebezpieczne; - Erozja gleby; - Stosowanie środków ochrony roślin – sposób stosowania tych środków; - Badanie sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin – rodzaje tego sprzętu; Ponadto zostaną przedstawione „Założenia programu rolno - środowiskowego do roku 2020”. Celem projektu jest uzmysłowienie stosującym środki ochrony roślin oraz nawozy zagrożenia jakie dla wody i gleby niosą te zabiegi, z czego czasami trudno zdać sobie sprawę. IV Monitoring środowiska W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska prowadzony jest monitoring chemizmu glebowych. Monitoring gleb obejmuje badanie zmian jakości gleb użytkowanych rolniczo (m.in. zawartości WWA, metali ciężkich, siarczanów), zachodzących w określonych przedziałach czasu pod wpływem rolniczej i pozarolniczej działalności człowieka. Okręgowa Stacja Chemiczno-Rolnicza w Koszalinie przeprowadza systematycznie badania gleb pod kątem: odczynu pH, potrzeb wapnowania oraz zawartości w makroelementy: fosfor, potas i magnez. Tabela 5.25. Analiza SWOT: Stan gleb na terenie Powiatu Koszalińskiego \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Niski stopień zanieczyszczenia gleb metalami ciężkimi (tzw. poziom naturalny); \| • Brak wystarczających informacji o stanie gleb i miejscach, w których przekroczone określone standardy jakości gleb; \| \| • Redukcja nadmiernego zakwaszenia gleb poprzez wapnowanie; \| • Niedostatek próchnicy glebowej; \| \| • Monitoring chemizmu gleb prowadzony w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska; \| • Malejąca zawartość niektórych substancji i pierwiastków koniecznych dla rozwoju roślin; \| \| • Stosunkowo duża powierzchnia lasów, pełniących funkcje glebochronne. \| • Presja rolnictwa: negatywne oddziaływania nawożenia, środków ochrony roślin, produkcji zwierzęcej. \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| • Promowanie racjonalnego stosowanie środków chemicznych i biologicznych w produkcji rolnej; \| • Niewłaściwa irygacja pól nawozami naturalnymi – gnojówką, gnojowicą, itp., \| \| • Przywracanie leśnego charakteru gruntom, które go utraciły, oraz prowadzenie zalesień; \| • Stosowanie nadmiernych ilości chemicznych środków owadobójczych chwastobójczych i grzybobójczych \| \| • Gleby mogą być przeznaczone pod wszystkie rodzaje upraw polowych i ogrodniczych. \| • Zajmowanie obszarów rolniczych pod budownictwo przemysłowe i mieszkalne \| \| \| • Zbyt intensywne nawożenie mineralne. \| 5.8. Gospodarka odpadami i zapobieganie powstawaniu odpadów W dniu 27.12.2016 r. Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego uchwalił aktualizację Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2016 -2022 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2023 – 2028 wraz z załącznikiem „Plan inwestycyjny”. Selektywną zbiórkę odpadów komunalnych zadeklarowali w latach 2014 i 2015 niemal wszyscy mieszkańcy powiatu. Jest to bardzo pozytywny symptom, spowodowany w dużej mierze korzyściami ekonomicznymi proponowanymi osobom wykazującym w tej kwestii proekologiczne postawy (niższe opłaty za wywóz śmieci segregowanych). Planuje się również przeprowadzenie kampanii edukacyjnej skierowanej do mieszkańców, propagującej kompostowanie odpadów organicznych w gospodarstwach indywidualnych. Odpady przemysłowe Na terenie Powiatu Koszalińskiego brak jest większych wytwórców odpadów, co związane jest ze słabym uprzemysłowieniem tego obszaru. Na terenie powiatu dominują odpady z przemysłu drzewnego, oczyszczalni ścieków, przetwórstwa spożywczego oraz odchody zwierzęce. Z ogólnej ilości zagospodarowanych odpadów w 2013 roku procesem odzysku poddano 71% wszystkich odpadów (w instalacjach - 65%, poza instalacjami - 3%, przekazano osobom fizycznym 3%); unieszkodliwiono w instalacjach - 29%. Z ogólnej ilości zagospodarowanych odpadów w 2014 r. procesem odzysku poddano 79% wszystkich odpadów (w instalacjach - 35%, poza instalacjami - 2%, przekazano osobom fizycznym 2%), unieszkodliwiono w instalacjach - 21%. Odpady niebezpieczne Odpady niebezpieczne poddawane były odzyskowi, bądź unieszkodliwiane metodami fizyko – chemicznymi. Odpady zawierające azbest powstające w powiecie deponowane są na wydzielonej kwaterze do składowania odpadów azbestowych na składowisku w Sianowie. W ramach rozwoju selektywnej zbiórki celem unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych wydzielonych ze strumienia odpadów komunalnych opracowano system ich gromadzenia i odbioru. Zasady gromadzenia i odbioru odpadów niebezpiecznych zawartych w strumieniu odpadów komunalnych opracowane zostały w gminnych regulaminach utrzymania czystości i porządku. Odpadami niebezpiecznymi na terenie powiatu są głównie baterie, odpady poubojowe, medyczne, weterynaryjne, azbest, przeterminowane leki, oleje odpadowe, elektryczne i elektroniczne. Osady ściekowe unieszkodliwiane są poprzez zastosowanie w rolnictwie, do rekultywacji terenów, w tym gruntów na cele rolne. Część osadów jest magazynowana czasowo przed dalszym wykorzystaniem. Dla odpadów problemowych ze strumienia odpadów komunalnych utworzono punkty zbiórki tych odpadów. Punkty te przyjmują akumulatory, lampy fluoroscencyjne, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny. Gminy zawarły porozumienia z firmami specjalistycznymi zajmującymi się odbiorem zużytych baterii. Część z pojemników do selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych wyposażone są w kieszenie do zbierania baterii. Zużyte baterie zbierane są również selektywnie do pojemników przeznaczonych na ten cel. Pojemniki rozstawione są w szkołach, przedszkolach i budynkach użyteczności publicznej. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, co najmniej raz w roku przeprowadza kontrolę zakładów przetwarzania sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Podmioty biorące udział w obrocie sprzętem elektrycznym i elektronicznym: - wprowadzające sprzęt, - zbierające zużyty sprzęt, - prowadzące zakład przetwarzania, - prowadzące działalność w zakresie recyklingu, - prowadzące działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku, - organizacje odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego. mają obowiązek złożyć wniosek o wpis do Rejestru prowadzonego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Wykaz zakładów przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego funkcjonujących na terenie powiatu koszalińskiego posiadających ważne zezwolenia (dane WPGO 2016): - ZSEiE DUOMAT - 2 Michał Okonowicz, ul. Chyża 9, 73-210 Reczul. Dąbrowszczaków 29F, 73-200 Choszczno (Rejestr GIOŚ – E0017981WZPBW). - ZSEiE TOM Elektrorecykling Sp. z o.o. ul. Pomorska 112, 70-812 Szczecin (Rejestr GIOŚ – E0012993ZP). - Linia do demontażu ZSEiE - PUT KOTECH Zbigniew Korpal, ul. Wodociągowa 6B78-400 Szczecinek, (Rejestr GIOŚ – E0000128ZP). - EKOTROM - 2 z układem do stabilizacji odpadów - LUMEN Sp. z o. o. ul. Piotra i Pawła 9, 72-015 Police (Rejestr GIOŚ – E0000110ZP). Wykres 5.15. Selektywnie zebrane odpady niebezpieczne w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane z gmin) Tabela 26. Ilość odpadów zebranych selektywnie na terenie powiatu (dane z gmin) \| Rodzaj odpadu \| Jednostka \| Rok 2012 \| Rok 2013 \| Rok 2014 \| Rok 2015 \| \|---------------------------------------------------\|-----------\|----------\|----------\|----------\|----------\| \| Szkło \| Mg \| 337,64 \| 324,2 \| 615,52 \| 1031,95 \| \| Tworzywa sztuczne \| Mg \| 111,89 \| 262,68 \| 563,75 \| 334,48 \| \| Przeterminowane leki \| Mg \| 0,12 \| 0,12 \| 0,218 \| 0,134 \| \| Makulatura \| Mg \| 41,89 \| 88,15 \| 237,53 \| 302,0 \| \| Baterie \| Mg \| 0,11 \| 0,51 \| 0,96 \| 0,24 \| \| Wielkogabarytowe \| Mg \| 102,29 \| 206,82 \| 376,34 \| 706,04 \| \| Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny \| Mg \| 32,5 \| 45,8 \| 56,14 \| 52,0 \| \| Zmieszane odpady komunalne \| Mg \| 7866,0 \| 13684,97 \| 15930,49 \| 15709,11 \| Wskaźnik \| Wskaźnik \| Jednostka \| Stan 2012 \| Stan 2015 \| \|--------------------------------------------------------------------------\|-----------\|-----------\|-----------\| \| Liczba nielegalnych składowisk odpadów \| Szt.. \| 8 \| 32 \| \| Powierzchnia niezrekultywowanych, zamkniętych składowisk odpadów \| ha \| 7,22 \| 3,0 \| \| Powierzchnia nielegalnych składowisk odpadów \| ha \| 3,1 \| 4,34 \| \| Liczba budynków mieszkalnych objętych zbieraniem odpadów z gospodarstw domowych \| Szt.. \| Brak danych \| 13778 \| Odpady komunalne W gminach Powiatu Koszalińskiego prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów. W ramach realizacji tego zadania zostały podjęte działania mające na celu poszerzenie wiedzy na temat selektywnej zbiórki odpadów. Działanie to wpłynęło również na zmniejszenie się liczby odpadów komunalnych kierowanych do unieszkodliwiania na składowisku. Zasady gromadzenia i odbioru odpadów organicznych zostały określone w regulaminach utrzymania czystości i porządku w gminach. Zgodnie z planem zajęto się również odpadami opakowaniowymi. W gminach funkcjonują systemy selektywnego zbierania odpadów opakowaniowych. System zbiórki odpadów komunalnych. Zbiórka odpadów komunalnych na terenie powiatu jest zorganizowana. Odpady niesegregowane gromadzone są na terenie nieruchomości w zamkniętych pojemnikach lub kontenerach, a następnie wywożone na teren Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie, w którym prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów. Selektywna zbiórka odpadów pozwala na wyselekcjonowanie takich odpadów jak: szkło, odpady plastikowe, papier, tekstylia, metale oraz pewną ilość odpadów organicznych. Do sortowni funkcjonującej na terenie Zakładu Odzysku Odpadów dostarczane są odpady wyselekcjonowane, po czym trafiają na taśmę sortowniczą, gdzie następuje ich dalsza segregacja z wydzieleniem surowców wtórnych. Części szklane deponowane są w boksach magazynowych w postaci stłuczki szklanej, natomiast tworzywa sztuczne zostają rozdrobnione (na urządzeniach do rozdrabniania tworzyw sztucznych), a następnie pakowane w worki. Część tworzyw sztucznych (głównie opakowania plastikowe) zostaje zbelowana, podobnie jak odpady papierowe, po czym oba rodzaje odpadów zostają przekazane odbiorcom tego surowca do dalszej przeróbki. W skład sortowni wchodzą następujące obiekty i urządzenia: - hala z taśmą sortowniczą do szkła, - hala z taśmą sortowniczą do tworzyw sztucznych, - boksy na surowce wtórne, - myjnia opakowań i środków transportu, - rozdrabniarka do tworzyw sztucznych, - prasa do tworzyw sztucznych, - prasa do makulatury. Ilość zebranych odpadów w latach 2012 - 2015 z terenu Powiatu Koszalińskiego przedstawia tabela poniżej. Wykres 5.16. Selektynie zebrane odpady komunalne w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane z gmin) Składowiska komunalne Główną metodą „unieszkodliwiania” odpadów komunalnych stosowaną w Powiecie Koszalińskim jest składowanie odpadów. Na terenie powiatu znajduje się jedno eksploatowane składowisko zlokalizowane na terenie Zakładu Odzysku Odpadów w miejscowości Sianów oraz pięć nieeksploatowanych składowisk zlokalizowanych w miejscowościach: Strzeżenice, Boboliczki, Wietrznó, Cewlino i Niedalino. Całkowita powierzchnia Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie, gdzie kierowane są odpady komunalne zebrane z terenu powiatu, wynosi 20,3 hektara, z czego 6 hektarów zajmuje samo składowisko, które podzielone jest na 6 kwarter. Pojemność składowiska to około 1 080 mln ton, z czego zeskładowanych odpadów od początku eksploatacji to 795 mln ton. Na terenie składowiska zainstalowany jest system odgazowywania, dzięki któremu odzyskiwany jest gaz i przetwarzany na energię elektryczną. Rocznie jest to około 900 m$^3$ gazu. W skład Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie, wchodzą następujące obiekty i instalacje: podczyszczalnia ścieków, agregat energii elektrycznej napędzany biogazem składowiskowym, kotłownia grzewcza, budynek techniczno – socjalny, kwatery na odpady azbestowo – cementowe i skażonego gruntu, kwatery na balast powstały po segregacji odpadów, kwatery składowania odpadów, wiata depozytowa na odpady niebezpieczne, wiata do rozdrabniania odpadów wielkogabarytowych, wagi elektroniczne, kompostownia pryzmowa, płytowa, linia sortownicza do makulatury, szkła i plastiku, linia sortownicza dla odpadów komunalnych zmieszanych, stanowisko do rozbiórki odpadów wielkogabarytowych, magazyn paliw, myjnia opakowań i środków transportu, instalacja elektryczna, instalacja oświetlenia terenu, instalacja wodociągowa, myjnie oraz maszyny niezbędne do prawidłowego funkcjonowania. Zakład prowadzony jest przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o. o. w Koszalinie. Zakład Odzysku Odpadów w Sianowie obsługuje nie tylko teren powiatu, ale również Miasto Koszalin i niektóre gminy Powiatu Sławieńskiego. Odpady z terenu Powiatu Koszalińskiego stanowią około 19% wszystkich odpadów zagospodarowywanych na terenie Regionalnego Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie. Tabela 5.27. Ocena realizacji celu i kierunki działań w zakresie gospodarki odpadami dla Powiatu Koszalińskiego \| L.p. \| Zakładany cel \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|--------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Budowa systemu gospodarki odpadami zgodnego z wymaganiami KPGO 2014 \| \| \| 1. \| Intensyfikacja edukacji ekologicznej promującej właściwe postępowanie z odpadami oraz prowadzenie skutecznej kampanii informacyjno – edukacyjnej w tym zakresie. \| TAK - Prowadzono akcję wśród mieszkańców, organizowano konkursy w szkołach, akcję „Sprzątania Świata” - Prowadzono akcje promocyjne w szkołach. Prowadzono akcję informacyjną wśród mieszkańców gmin o akcjach z zakresu zbiorów odpadów oraz wdrożenia nowych regulaminów utrzymania czystości w gminach. Np. w gminie Mielno wydano na ten cel 41 tys. zł. ze wsparciem z WFOŚiGW. Gmina Będzino realizowała to zadanie za 30 tys. zł. z WFOŚiGW. Organizacja ekopikniku i ekofestynu za 23,4 tys. zł w gminie Bobolice. W gminie Manowo - ulotki, strona internetowa, konkurs sprzątanie rzek i jezior za 3 tys. zł. Gmina Polanów wydatkowała 7,4 tys. zł. Prowadzono kampanię w gminie Świeszyno - Selektynwie znaczy EKO – kampania edukacyjno – informacyjna za 25,7 tys. zł. \| \| 2. \| Wspieranie wdrażania efektywnych ekonomicznie i ekologicznie technologii odzysku i unieszkodliwiania odpadów, w tym technologii pozwalających na recykling oraz odzysk energii zawartej w odpadach, w procesach termicznego i biochemicznego ich przekształcania. \| TAK - W skład Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie, wchodzą efektywne ekonomicznie i ekologicznie technologie odzysku i unieszkodliwiania odpadów. \| \| 3. \| Wzmocnienie kontroli podmiotów prowadzących działalność w zakresie zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów dla zapewnienia egzekwowania prawa. \| TAK – realizuje systematycznie WIOŚ poprzez planowe kontrole. \| \| 4. \| Wyeliminowanie praktyk niewłaściwej eksploatacji i rekultywacji składowisk odpadów. \| TAK – Marszałek WZ wydał decyzję na zamknięcie składowisk w miejscowościach: Strzeżenice, Boboliczki, Wietrznio, Cewlino i Niedalino. Zamknięte składowiska są właściwie rekultywowane. \| \| L.p. \| Zakładany cel \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 5. \| Zapewnienie dostępności odpowiedniej przepustowości instalacji do przetwarzania odpadów. \| TAK - Zapewniono dostępność i odpowiednią przepustowość instalacji do przetwarzania odpadów Zakładu Odzysku Odpadów w miejscowości Sianów. Zakład uzyskał status Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych, który został formalnie zatwierdzony Uchwałą Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 30.09.2014 r. \| \| 6. \| Stymulowanie rozwoju rynku surowców wtórnych i produktów zawierających surowce wtórne poprzez wspieranie współpracy organizacji odzysku, przemysłu i samorządu terytorialnego oraz konsekwentne egzekwowanie obowiązków w zakresie odzysku i recyklingu. \| TAK – Rozwijają się rynek surowców wtórnych. Budowane są PSZOK (Manowo, Bobolice, Mielno, Polanów) i rozwija się odzysk odpadów w Zakładzie Odzysku Odpadów w Sianowie. Zawierane są umowy z firmami przetwarzającymi odpady z odzysku. Umowy zawierane są przez zarządców PSZOK oraz Zakład Odzysku Odpadów w Sianowie. \| \| 7. \| Wydawanie decyzji związanych z realizacją celów spełniających założenia wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. \| TAK – Zadanie realizowane w sposób ciągły przez gminy, powiat i Marszałka. \| \| 8. \| Zakończenie uporządkowania składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. \| TAK – Składowiska nieeksploatowane zostały zamknięte i uporządkowane oraz poddane rekultywacji. W gminie Mielno wydano na ten cel 1880,9 zł - środki POIiŚ + środki własne + WFOŚiGW. Rekultywacja składowiska odpadów komunalnych w Niedalinie za 147,7 tys. zł. w gminie Świeżyno. \| \| \| Cel strategiczny: Prawidłowa gospodarka odpadami komunalnymi \| \| \| 9. \| Objęcie wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem odbierania odpadów komunalnych najpóźniej do 2015. \| TAK – Zrealizowano, w gminach objęto wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem odbierania odpadów komunalnych i systemem selektywnego zbierania odpadów. \| \| 10. \| Objęcie wszystkich mieszkańców systemem selektywnego zbierania odpadów najpóźniej do 2015. \| TAK – Zrealizowano, w gminach objęto wszystkich mieszkańców zorganizowanym systemem selektywnego zbierania odpadów. \| \| 11. \| Zmniejszenie ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska odpadów, aby nie było składowanych: w 2013 r. więcej niż 50%, w 2020 r. więcej niż 35%, w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995. \| TAK - procesem odzysku poddano około 80% wszystkich odpadów. \| \| 12. \| Zmniejszenie masy składowanych odpadów komunalnych do max. 60% wytworzonych odpadów do końca 2014 r. \| TAK – w 2014 r. procesem odzysku poddano 79% wszystkich odpadów. \| \| L.p. \| Zakładany cel \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\| \| 13. \| Przygotowanie do ponownego wykorzystania i recykling materiałów odpadowych, przynajmniej takich jak papier, metal, tworzywa sztuczne i szkło z gospodarstw domowych i w miarę możliwości, odpadów innego pochodzenia podobnych do odpadów z gospodarstw domowych minimum 50% masy do 2020 roku. \| TAK – Zadanie jest realizowane systematycznie ze wzrostem wskazującym na możliwe osiągnięcie założonych wskaźników do roku 2020. W tym celu zaplanowano nowe inwestycje w zakresie instalacji zagospodarowania odpadów. \| \| 14. \| Uporządkowanie istniejącego systemu gospodarki odpadami komunalnymi na obszarze Regionu Środkowo – Pomorskiego poprzez budowę kompleksowego systemu gospodarki odpadami dla regionu, tj.: modernizacja i rozbudowa Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie, budowa stacji przeładunkowej odpadów komunalnych w Sianowie (sortownia niesegregowanych, zmieszanych odpadów oraz surowcowych; instalacja tlenowej stabilizacji frakcji podsitowej). realizację projektu oraz budowę Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów w Koszalinie. \| CZĘŚCIOWO - Uporządkowano istniejący systemu gospodarki odpadami komunalnymi na obszarze Regionu Środkowo – Pomorskiego poprzez budowę kompleksowego systemu gospodarki odpadami dla regionu poprzez modernizację i rozbudowę Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie, wraz z budową stacji przeładunkowej odpadów komunalnych i innych instalacji. Nie przystąpiono do budowy Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów w Koszalinie z powodu braku dofinansowania ze środków pomocowych. \| \| 15. \| Monitoring dzikich składowisk. \| TAK – Gminy na bieżąco monitorują powstawanie dzikich składowisk systematycznie je likwidują. \| \| \| Cel strategiczny: Prawidłowa gospodarka odpadami niebezpiecznymi \| \| \| 16. \| Prowadzenie bazy danych PCB. \| TAK– Zrealizowano. Bazę prowadzi Urząd Marszałkowski. \| \| 17. \| Rozwój istniejącego systemu zbierania olejów odpadowych, w tym ze źródeł rozproszonych oraz standaryzacji urządzeń. \| TAK– Jest realizowane na bieżąco przez Organizacje odzysku, producentów i wytwarczyców olejów odpadowych. \| \| 18. \| Monitoring prawidłowego postępowania z olejami odpadowymi (w pierwszej kolejności odzysk poprzez regenerację, oraz ze względu na stopień zanieczyszczenia poddanie olejów odpadowych innym procesom odzysku). \| TAK– Zrealizowano przez WIOŚ Szczecin w ramach planowanych kontroli. \| \| 19. \| Zwiększenie nadzoru nad prowadzeniem gospodarki odpadami przez małych wytwarczyków odpadów medycznych i weterynaryjnych w małej ilości (źródła rozproszone). \| TAK– WIOŚ, PIS zwraca uwagę podczas kontroli wytwarczyców odpadów medycznych. \| \| L.p. \| Zakładany cel \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| 20. \| Opracowanie i wdrażanie innowacyjnych technologii przetwarzania zużytych baterii i akumulatorów, w szczególności alkalicznych. \| TAK - Właściciele instalacji unieszkodliwiania prowadzą wdrażanie innowacyjnych technologii przetwarzania zużytych baterii i akumulatorów. \| \| 21. \| Rozbudowa lub modernizacja infrastruktury technicznej w zakresie zbierania i przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. \| TAK - Właściciele instalacji unieszkodliwiania prowadzą wdrażanie innowacyjnych technologii przetwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. \| \| 22. \| Prowadzenie cyklicznych kontroli poszczególnych podmiotów wprowadzających pojazdy, punktów zbierania pojazdów, stacji demontażu prowadzących strzępiarki, w zakresie przestrzegania przepisów o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. \| TAK – Zrealizowano przez WIOŚ Szczecin w ramach planowanych kontroli. \| \| 23. \| Realizacja działań zawartych w Programie usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest na terenie Powiatu Koszalińskiego na lata 2010 – 2032 oraz gminnych Programach usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest. \| TAK -Realizowano. Gminy systematycznie inwentaryzowały i unieszkodliwały odpady azbestowe. Np.: w gminie Mielno wydano 104,4 tys. zł., w gminie Będzino 267 tys. zł. W gminie Bobolice 450 tys. zł. W gminie Manowo 190 tys. zł. W gminie Polanów 112,1 tys. zł. Gmina Świeszyno wydała 162,9 tys. zł. \| \| 24. \| Rozbudowa infrastruktury technicznej zbierania zużytych opon, szczególnie w zakresie odbierania od małych i średnich przedsiębiorstw. \| TAK – Budowane są PSZOK przez gminy oraz realizują w ramach działalności gospodarczej Właściciele instalacji przetwarzania zużytych opon. \| \| 24. \| Rozbudowa infrastruktury technicznej selektywnego zbierania, przetwarzania oraz ponownego wykorzystania odzysku, w tym recyklingu odpadów z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz infrastruktury drogowej. \| TAK – Realizują Przedsiębiorcy, Właściciele Instalacji przetwarzania odpadów z budowy. \| \| \| Zwiększenie wykorzystania osadów ściekowych w trakcie prowadzenia inwestycji w zakresie budowy lub modernizacji oczyszczalni ścieków. \| TAK – Osady stosowane są w rolnictwie, do rekultywacji terenów, w tym gruntów na cele rolne oraz składowane. \| \| \| Monitoring terenu po zlikwidowanych mogilnikach. \| TAK – Prowadzi GIS w ramach planowych kontroli. \| I – Adaptacja do zmian klimatu Wraz z ograniczaniem niepewności w odniesieniu do oczekiwanych zmian będzie konieczne przeanalizowanie możliwych zagrożeń istniejących obiektów. Należy zwrócić uwagę przy organizowaniu obiektów gospodarki odpadami takich jak składowiska, punkty selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, magazynowanie odpadów, aby nie lokalizować ich na terenach zagrożonych powodziami, podtopieniami i osuwiskami. Dla składowisk odpadów źródłem największego zagrożenia są lokalne deszcze nawalne. Obliczenia hydrologiczne dla odwodnień tych obiektów, bazujące na obserwacjach z okresów dość odległych, powinny być powtórnie przeanalizowane, pod kątem spodziewanych tendencji zmian. Gospodarka odpadami obsługiwana jest przez ciężki tabor specjalny. W związku z przewidywanym ociepleniem klimatu, nowego znaczenia nabierze problem oddziaływania wysokich temperatur na nawierzchnie powierzchni komunikacyjnych. Właściwości asfaltowej nawierzchni drogowej w znacznym stopniu zależą od jej temperatury. W dobiorze materiałów i projektowaniu mieszanki mineralno-asfaltowej oraz ocenie jej trwałości należy brać pod uwagę m.in. jej odporność na pękanie w niskiej temperaturze i na deformacje trwałe w wysokiej temperaturze. W odniesieniu do dróg obecnie eksploatowanych, ze względu na możliwość występowania okresów o podwyższonej temperaturze powietrza (większej niż np. 25°C), należy rozważyć możliwość, a być może konieczność okresowych ograniczeń oraz zakazu ruchu niektórych rodzajów pojazdów po drogach. Mogą ulec zmianie terminy rozpoczynania sezonu utrzymania zimowego dróg. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Eksplotacja składowiska odpadów wymaga stałego monitoringu, ze szczególnym uwzględnieniem stanów nadzwyczajnych. W Regionalnym Zakładzie Odzysku Odpadów w Sianowie zainstalowany jest system odgazowywania, dzięki któremu odzyskiwany jest gaz i przetwarzany na energię elektryczną. Rocznie jest to około 900 m³ gazu. Na terenie obowiązuje kategoryczny zakaz używania otwartego ognia. Zanieczyszczenie gleby może być spowodowane poprzez wycieki oleju i paliwa (sprzęt i rozładunek), lub też awaria cysterny paliwowej, substancje chemiczne, wprowadzenie odpadów niebezpiecznych na składowisko odpadów komunalnych. Zagrożeniem dla wód podziemnych mogą być odcieki spod składowiska w przypadku katastrofy budowlanej polegającej na rozszczelnieniu sztucznej przegrody uszczelniającej. III – Działania edukacyjne Działania w zakresie edukacji ekologicznej powinny skupić się na organizowaniu różnych akcji – „Sprzątanie świata” - przy udziale dzieci oddziałów przedszkolnych oraz młodzieży szkół podstawowych i gimnazjum, „Dnia Ziemi”, zbiórki zużytych baterii i segregacji odpadów do specjalnie zakupionych pojemników. Samorządy powinny na swoich stronach internetowych udostępniać podstawowe programy wyznaczające cele w zakresie ochrony środowiska oraz na bieżąco prowadzić aktualizację publicznie dostępnego wykazu danych środowiskowych. W dalszym ciągu prowadzić działalność edukacyjną w zakresie selektywnej zbiórki odpadów i ograniczenia ich powstawaniu oraz racjonalnego wykorzystania wody i energii. W celu osiągnięcia skuteczności wdrożonego systemu PGK prowadzi liczne kampanie informacyjne, zaopatruje mieszkańców w ulotki i informatory promujące m.in. hasło: "Segregując odpady chronisz środowisko", a także współpracuje z radami osiedli i stowarzyszeniami. Poprzez publikacje prasowe i audycje radiowe dociera do szerokiego grona mieszkańców społeczności lokalnej, prowadząc tym samym edukację ekologiczną i namawiając do działań proekologicznych. IV Monitoring środowiska Na składowisku Regionalnego Zakładu Odzysku Odpadów w Sianowie prowadzony jest stały monitoring analizujący występowanie takich gazów jak metan, dwutlenek węgla, tlenki azotu, tlenek węgla oraz w mniejszej ilości aceton, octan metylu. Prowadzi się monitoring wpływu składowiska na wody powierzchniowe i podziemne. Tabela 5.28. Analiza SWOT: Stan gospodarki odpadami na terenie Powiatu Koszalińskiego \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Funkcjonujące Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK); \| • Niska świadomość ekologiczna części mieszkańców - spalanie odpadów w paleniskach domowych, zaśmiecanie rowów i lasów; \| \| • Bardzo wysoki udział selektywnej zbiórki odpadów; \| • Zaległości z opłatami za odbiór i zagospodarowanie odpadów; \| \| • Zwiększenie liczby punktów do prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów, w tym opakowaniowych; \| • Duża ilość wyrobów azbestowych pozostających w użyciu; \| \| • Znajomość ilości wyrobów azbestowych pozostających na terenie powiatu. \| • powstawanie nowych tzw. "dzikich" składowisk. \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------------------------------\| \| • Selektywna zbiórka odpadów u źródła; \| • Niewystarczające fundusze na poprawę sytuacji w zakresie gospodarki odpadami w przypadku braku środków zewnętrznych; \| \| • Częsty odbiór odpadów może ograniczyć nielegalne pozbywanie się ich oraz spalanie; \| • Możliwość niewłaściwej segregacji odpadów w gospodarstwach domowych mimo składanych deklaracji; \| \| • Edukacja ekologiczna w zakresie właściwego postępowania z różnego rodzaju odpadami oraz system motywowania względami ekonomicznymi; \| • Niebezpieczne „starzenie się” wyrobów zawierających azbest, zwiększające ich szkodliwość. \| \| • Pozyskiwanie środków zewnętrznych na cele gospodarki odpadami, w szczególności na usuwanie azbestu. \| \| 5.9. Zasoby przyrodnicze Na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r., poz. 2134 z późniejszymi zmianami) formami ochrony przyrody są: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, obszary Natura 2000, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe oraz ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów. Na terenie powiatu Koszalińskiego znajduje się: – 12 rezerwatów przyrody, – 4 obszary chronionego krajobrazu, – 14 obszarów Natura 2000, – 217 pomników przyrody, – 105 użytków ekologicznych, – 1 zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Ochrona przyrody oznacza: zachowanie, właściwe wykorzystanie oraz odnawianie zasobów przyrody i jej składników. Celem ochrony przyrody jest: - utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów; - zachowanie różnorodności biologicznej; - zachowanie dziedzictwa geologicznego; - zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin lub zwierząt wraz z siedliskami poprzez utrzymywanie lub przywracanie ich do właściwego stanu; - utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu siedlisk przyrodniczych, a także innych zasobów przyrody i jej składników; - kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody. (Dane na podstawie „Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego” opracowanej przez Biuro Konserwacji Przyrody w 2010 roku oraz dane z gmin). Obszary prawnie chronione w latach: 2007 – 2015 uległy zmianie, ze względu aktualizację powierzchni obszarów chronionego krajobrazu obliczonej na podstawie danych wektorowych, która została wykonana przez Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego w 2013 r. oraz w związku z podjętą uchwałą Nr XXII/297/13 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 19 lutego 2013 r. zmieniającą uchwałę Nr XXXII/375/09 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 15 września 2009 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Zach.. Nr 66, poz. 1804 ze zm.), która zaktualizowała powierzchnie obszaru objętego ochroną. W roku 2015 powierzchnia obszarów prawnie chronionych na terenie Powiatu Koszalińskiego wynosiła 33700,8 ha, do powierzchni ogólnej 165346,0 ha, obszary objęte ochroną stanowią 20,38 % powierzchni powiatu. 1 - Rezerwaty przyrody - Na terenie Powiatu Koszalińskiego występują: 3 rezerwaty florystyczne (Jezioro Piekielko, Jodły Karnieszewickie, Wierzchomińskie Bagno), 3 rezerwaty faunistyczne (Jezioro Lubiatowskie, Parnowo i na Rzece Grabowej), 3 rezerwaty torfowiskowe (Warnie Bagno, Łazy i Sieciemińskie Rosiczki), jeden rezerwat leśny (Buczyna) oraz po jednym rezerwacie florystyczno-wodnym (Jezioro Szare) i florystyczno-leśnym (Wieleń). Powierzchnia rezerwatów wynosi 1 144,4 ha. a) Rezerwat Jezioro Piekielko - rezerwat florystyczny o całkowitej powierzchni 9,95 ha, utworzony w 1965 roku Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 1 czerwca 1965 r. (Monitor Polski nr 34/65 poz. 196 z dnia 28.06.1965; Dz. Urz. Woj. Zach Nr 62, poz. 1373 z 6.09.2002r.). Jednostką zarządzającą jest Dyrektor Agencji Włośności Rolnej Skarbu Państwa O/T Szczecin. Zadania ochronne ustanowione Zarządzeniem Nr 5/2015 RDOŚ w Szczecinie z dnia 03.02.2015r.Znajduje się na terenie gminy Bobolice w rynnie jeziornej, wśród lasu bukowego mieszанego, porastającego strome zbocza. Brzegi jeziora są piaszczyste ze słabo rozwiniętą, piaszczystą ławicą przybrzeżną. W rezerwacie stwierdzone zostały interesujące elementy flory, m.in.: brzeżyca jednokwiatowa, elisma wodna, jęzoglówka pokrewna, nadwodnik naprzeciwlistny. Jest to obiekt o dużych walorach krajobrazowych i przyrodniczych. Występuje tam naturalnie wykształcony ekosystem jeziora rynnowego z żywotną populacją gatunków lobeliowych. b) Rezerwat Jodły Karnieszewickie - rezerwat florystyczny o całkowitej powierzchni 37,14 ha, utworzony w 1978 roku Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 16 stycznia 1978 r. (Monitor Polski nr 4/78 poz. 20 z dnia 16.02.1978r.; Dz. Urz. Woj. Zach Nr 62, poz.1373 z 6.09.2002r.). Plan ochrony zatwierdzony na lata 2005-2024: Rozporządzenie Nr 42/2005 Woj. Zach. Z dnia 20.12.2005 r. (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 116, poz. 2511 z dnia 30.10.2005 r.). Znajduje się w obrębie gminy i miasta Sianów. Jednostką zarządzającą jest Nadleśnictwo Karnieszewice Skupia on enklawę starodrzewu jodłowego (jodła biała) leżącą poza granicą naturalnego zasięgu tego gatunku w Polsce. Starodrzew ten stanowi domieszkę w drzewostanie bukowym, reprezentującym dwa odrębne zespoły: buczyny pomorskiej i kwaśnej buczyny niżowej. W rezerwacie również rosną: mrzanka wonna, wiciokrzew pomorski i gnieźnik leśny. c) Rezerwat Wierzchomińskie Bagno – rezerwat torfowiskowy powołany Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2016 r. Plan ochrony zatwierdzony na lata 2007-2026: Rozporządzenie Nr 60/2007 Woj. Zach. z dnia 16.10.2007 r. (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 106, poz. 1830 z dnia 26.10.2007 r.) obejmuje obszar jeziora, mszaru i lasu o łącznej powierzchni 43,64 ha na terenie gminy Będzino. Nadzór nad rezerwatem sprawuje Regionalny Konserwator Przyrody w Szczecinie. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie ekosystemu jeziora dystroficznego i torfowiska mszarnego w otoczeniu lasów typowych dla Pobrzeża Bałtyku. Występują tu stanowiska rzadkich i chronionych gatunków roślin, m.in.: wrzosiec bagienny, przygielka biała, modrzewica zwyczajna, widlak jalowcowaty, rosiczka okragłolistna i bagno zwyczajne. Jest to również jedno z największych w Polsce stanowisk wiciokrzewu pomorskiego. d) Rezerwat Sieciemińskie Rosiczki został powołany w 2009 roku Zarządzeniem Nr 54/2009 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 68, poz. 1857 z dnia 07.10.2009) i zmieniony 29.04.2016 (Dz. Urz. Woj. Zach. z 2016 r. poz. 1791). Plan ochrony zatwierdzony Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 2.08.2016 r.. Omawiany obszar jest rezerwatem torfowiskowym położonym w gminie Malechowo, a jego otulina położona jest na terenie gminy i miasta Sianów. Jednostką zarządzającą jest Nadleśnictwo Karnieszewice. Swym zasięgiem obejmuje torfowisko, na którym występują cztery gatunki owadożernych rosiček. Rośliny te wabią ofiary do swych czułek kroplami lepkiej i błyszczącej cieczy. Po utknięciu owada następuje zamknięcie liścia trwające około 3 godzin. Ponowne otwarcie po "strawieniu" zdobytych następuje po 24 godzinach. W rezerwacie znajduje się drewniany pomost z platformą widokową. 23.11.2016 r. zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie wyznaczono szlak o łącznej długości 170 m w rezerwacie przyrody Sieciemińskie Rosiczki – ścieżka przyrodnicza po kładce po torfowisku. e) Rezerwat Jezioro Lubiatowskie im. Profesora Wojciecha Górskiego – rezerwat faunistyczny o całkowitej powierzchni 375,8 ha, utworzony w 1956 roku Zarządzeniem Ministra Leśnictwa z dnia 10.071956 r.; Rozporządzenie Woj. Zach. z dnia 18.12.2006 r. w sprawie rezerwatu przyrody Jezioro Lubiatowskie; Rozporządzenie Nr 3/2008 Woj. Zach. z dnia 22.01.08 zmieniające rozporządzenie w sprawie rezerwatu; Rozporządzenie Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 18.12.2006 r. w sprawie rezerwatu przyrody Jezioro Lubiatowskie (dot. rezerwatu + otuliny). (Monitor Polski nr65/56 poz. 761; Dz. Urz. Woj. Zach Nr 62, poz.1373 z 6.09.2002r.; Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 1, poz. 1 z dnia 12.01.2006r.). Plan ochrony zatwierdzony na lata 2009-2028: Zarządzeniem Nr 19/2009 Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 14.04.2009 r. (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 15, poz. 268 z dnia 05.02.08, Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 16, poz. 652 z dnia 15.05.2009 r.) Nr 3/2008 Woj. Zach. z dnia 22.01.2008 zmieniające rozporządzenie w sprawie rezerwatu; Znajduje się na terenie gminy Manowo i miasta Koszalin. Jednostką zarządzającą jest Agencja Nieruchomości Rolnych O/T w Szczecinie filia w Koszalinie (dzierżawa Gospodarstwo Rybackie Mielno Sp. z o.o. ul. Chrobrego 43, 76-032 Mielno). Rezerwat obejmujący jezioro Lubiatowskie wraz z 50 metrowym pasem przybrzeżnych szuwarów i oceretów. Jezioro położone jest w niecce otoczonej wzgórzami morenowymi. Przepływa przez nie rzeka Dzierzęcinka. Na jeziorze i wokół niego wykształciły się różnorodne zbiorowiska roślinności wodnej, szuwarowej, torfowiskowej i łąkowej. W rezerwacie występują liczne gatunki roślin rzadkich i chronionych: grażel żółty, wierza borówkolistna, wrzosiec bagienny i inne. Rezerwat jest ostoją ponad 80 gatunków ptaków wodno-błotnych, a w tym ok. 35 lęgowych. Wśród nich znajdują się m.in. łabędź niemy, krakwa, płaskonos, perkoz dwuczuby, bąk, czapla siwa, żuraw, błotniak stawowy. Jezioro jest miejscem odpoczynku ptaków migrujących w okresie wiosennych oraz jesiennych przelotów. f) Rezerwat Parnowo – rezerwat faunistyczny o całkowitej powierzchni 59,12 ha utworzony został w 1976 roku Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 10 listopada 1976 r.; (Monitor Polski nr 42/76 poz. 206), Zarządzenie RDOŚ w Szczecinie z dnia 05.03.2015r. w sprawie rezerwatu przyrody „Parnowo”. Plan ochrony zatwierdzony na lata 2009-2028 (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 48, poz. 1188 z dnia 13.07.2009 r.) zmieniony zarządzeniem z 2.08.2016. Znajduje się na terenie gminy Biesiekierz. Jednostką zarządzającą jest Nadleśnictwo Karnieszewice. Ochroną objęty jest zarastający, wypłycony zbiornik wodny z licznymi pływającymi wyspami. Otoczony jest szuwarem, w przewadze trzcinowo-pałkowym oraz zaroślami wierzbowymi. W obrębie rezerwatu występują następujące gatunki ptaków: myszołów, gęgawa, żuraw, łabędź niemy, świstunka, pustułka (zerująca), łyska, piegza, pokrzywnica, płiszka siwa, kwokacz, piskliwiec, kokoszka, błotniak stawowy, dymówka, śmieszka, brzęczka i trzciniak. g) Rezerwat na Rzece Grabowej – rezerwat faunistyczny o całkowitej powierzchni 5,86 ha, utworzony Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2016 r. Zadania ochronne ustanowione Zarządzeniem Nr 19/2015 RDOŚ w Szczecinie z dnia 17.03.2015r. Rezerwat zlokalizowany jest w obrębie gminy Polanów. Jednostką nadzorującą jest Regionalny Konserwator Przyrody w Szczecinie. Celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie naturalnych tarlink pstrąga potokowego i innych cennych gatunków ryb. Obejmuje fragment górnego biegu rzeki Grabowej, który posiada cechy rzeki górskiej z właściwym składem ichtiofauny. Na terenie rezerwatu stwierdzono liczne stanowiska pstrąga potokowego, strzebli potokowej (gatunek objęty ochroną), głowacza białopletowego i miętusa.. h) Rezerwat Warnie Bagno – rezerwat torfowiskowy o całkowitej powierzchni 518,92 ha, utworzony w 2005 roku Rozporządzeniem Nr 21/2005 Woj. Zach. z dnia 26 września 2005 r. zm.: Zarządzenie Nr 153 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 17.10.64 r., Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 13.06.85 r. (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 78, poz. 1643 z 2005 r.). Zadania ochronne ustanowione Zarządzeniem Nr 21/2010 RDOŚ w Szczecinie z dnia 3.08.2016 na okres 5 lat. Znajduje się na terenie gminy Biesiekierz i Będźino (Powiat Koszaliński) oraz gminy Karlino (Powiat Białogardzki). Jednostką zarządzającą jest Nadleśnictwo Gościno. Rezerwat jest jednym z największych obszarów torfowisk wysokich typu bałtyckiego na Pomorzu Zachodnim. Najcenniejszą florystyczną osobliwością jest masowe występowanie wrzośca bagiennego. Ponadto znajdują się tu stanowiska rzadkich i chronionych gatunków roślin, m.in. przygielka biała, modrzewica zwyczajna, widlak jałowcowaty, rosiczka okrągłolistna, bagno zwyczajne, turzyca bagienna, welnianka wąskolistna. i) Rezerwat Łazy - rezerwat torfowiskowy obejmuje obszar lasów i bagiń o łącznej powierzchni 220,13 ha, z czego 52,53 ha znajduje się na terenie gminy i miasta Sianów, natomiast 167,6 ha w obrębie gminy Mielno. Jednostką zarządzającą jest Nadleśnictwo Karnieszewice. Rezerwat powołany został w 2007 roku Rozporządzeniem Nr 44/2007 Woj. Zach. z dnia 03.08.2007 r. (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 91, poz. 1562 z dnia 26.08.2007 r.). Plan ochrony zmieniony Zarządzeniem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 2.08.2016 r. w celu zachowania niezwykle cennych ekosystemów torfowiskowych oraz leśnych z charakterystycznymi rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin, w tym szczególnie cennymi populacjami woskownicy europejskiej i storczyka Fuchsa. j) Rezerwat Buczyna – rezerwat leśny o całkowitej powierzchni 9,78 ha utworzony został w 1984 roku Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 4 lipca 1984 r. Rozporządzenie Woj. Zach. Nr 14/04 z dnia 5 maja 2004 r. (Monitor Polski nr 17/84 poz. 125; Dz. Urz. Woj. Zach Nr 62, poz. 1373 z 6.09.2002r.). Plan ochrony zatwierdzony na lata 2005-2024: Rozporządzenie Nr 39/2005 Woj. Zach. z dnia 20.12.2005 r. (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 116, poz. 2508 z dnia 30.10.2005 r.). Znajduje się na terenie gminy Bobolice. Jednostką zarządzającą jest Nadleśnictwo Bobolice. Obszar rezerwatu obejmuje piękne fragmenty drzewostanu bukowego z licznymi pomnikowymi okazami drzew. Na terenie rezerwatu dominują zespoły kwaśnej buczyny niżowej z przestojami dorodnych buków zwyczajnych i nieznaczna domieszką dębów bezszypułkowych. Najstarsze rosnące tu buki liczą od 120 do 150 lat i osiągają w piersnicy 220–285 cm. Jest to naturalny las odnawiający się z samosiewów i stąd w miejscach, w których wypadły samoistnie bądź zostały wycięte stare egzemplarze drzew, pojawiła się różnowiekowa dragowina bukowa, będąca kontynuacją tego zespołu. Występują tu takie gatunki roślin, jak: marzanka wonna, konwalia majowa, kruszyna pospolita oraz porosty. k) Rezerwat Jezioro Szare – rezerwat florystyczno – wodny o całkowitej powierzchni 8,30 ha, utworzony w 1974 roku Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 12 lipca 1974 r. (Monitor Polski nr 28 poz. 172; Dz. Urz. Woj. Zach Nr 62, poz. 1373 z 6.09.2002 r.). Plan ochrony zmieniony Zarządzeniem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 2.08.2016 r. Zlokalizowany jest na terenie gminy Bobolice. Jednostką zarządzającą jest Dyrektor Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa O/T Szczecin, Filia Koszalin, ul. Partyzantów 15a.Obejmuje swym zasięgiem jedno z najpiękniejszych jezior oligotroficznych Pomorza Zachodniego – jezioro Szare. Jest to jezioro lobeliowe z lobelią jeziorną, poryblinem jeziornym i brzeżycą jednokwiatawą. Na przyległych do jeziora mszarach licznie rośnie rosiczka okrągłolistna i rosiczka długolistna. Można również tu spotkać bagno zwyczajne, bagnicę torfową i borówkę bagienną. l) Rezerwat Wieleń – rezerwat florystyczno – leśny o całkowitej powierzchni 2 ha, utworzony w 1965 roku Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 1 czerwca 1965 r. (Monitor Polski nr 34/65 poz. 165 z dnia 28.06.65 r.; oraz Zarządzeniem RDOŚ w Szczecinie z dnia 1.02.2016 r. Dz. Urz. Woj. Zach z 2016 r., poz.916). i leży na terenie gminy Polanów. Jednostką zarządzającą jest Nadleśnictwo Polanów. Rezerwat stanowi odcinek głębokiego jaru z lasem bukowym. Zbocza porośnięte są kwaśną buczyną z dużym udziałem mchów. Na początkowo suchym dniu jaru pojawia się zasilany źródłami strumień, szybko przybierający w wodę, zasilany dodatkowo krótkimi, bocznymi dopływami spływającymi z bocznych źródlisk. Niektóre ze źródlisk porośnięte są szuwarami manny gajowej. Dno strumienia jest kamieniste, dzięki czemu przypomina on górski potok. W zachodniej części rezerwatu na kamieniach występuje krwistoczerwony nalot krasnorostu Hildenbrandtia rivularis.. 2 - Obszary chronionego krajobrazu Obszary chronionego krajobrazu obejmują tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. W granicach powiatu występują cztery obszary chronionego krajobrazu o powierzchni 31589,0 ha: Koszaliński Pas Nadmorski, Dolina Radwi, Okolice Polanowa i Okolice Żydowo-Biały Bór. Powierzchnia rezerwatów i pozostałych form ochrony przyrody na obszarach chronionego krajobrazu w Powiecie Koszalińskim wynosi 222,1 ha. a) „Koszaliński Pas Nadmorski” - to obszar o niezwykłych walorach krajobrazowych, który obejmuje powiat Koszaliński (gminy Będzino, Koszalin, Manowo, Mielno i Sianów), miasto Koszalin, powiat kołobrzeski (Kołobrzeg i Ustronie Morskie) oraz powiat sławieński (gmina Darłowo). Obszar ten zajmuje powierzchnię 36229 ha. W skład obszaru wchodzą wydmy nadmorskie, tereny leśne oraz łąki z roślinnością halofilną (słońolubną). Na tym terenie zachował się pas drzewiastej i zaroślowej roślinności wydmowej wraz z podmokłymi łąkami i trzcinowiskami na zapleczu wydm oraz z efektownymi klifami i piaszczystymi plażami na wybrzeżu. W granicach obszaru znajdują się siedliska ważne dla bytowania cennych kręgowców, takich jak traszka zwyczajna, ropucha szara, żaby: jeziorkowa, trawnia i moczarowa, jaszczurki: żyworodna i padalec. Spotkać można również derkacza, kszyka, kanię rudą i blotniki: stawowego oraz łąkowego, świerszczaka oraz strumieniówek, nietoperze i łasicowate. W pasie nadmorskim znajdują się obszary klifowe, nadmorskie wydmy szare, inicjalne stadia nadmorskich wydm białych, lasy mieszane na wydmach nadmorskich, żyzne buczyny, kwaśne buczyny, grąd subatlantycki, kwaśne dąbrowy, lasy lięgowe oraz łąki świeże użytkowane ekstensywnie i podmokłe łąki eutroficzne oraz przymorskie jezioro Jamno z mierzeją oddzielającą go od morza oraz przylegające do jeziora kompleksy lasów i bagiennych łąk. b) „Dolina Radwi” - zajmuje powierzchnię 3560 ha. Leży na terenach gmin: Manowo i Świeszyno. Obszar swoim zasięgiem obejmuje rzekę Radew z jeziorami zaporowymi Rosnowo i Hajka. W otoczeniu borów sosnowych na uwagę zasługują: cenne jeziora lobeliowe, torfowiska mszarne, roślinność mokradel wzdłuż rzeki i jezior – skupiska grążeli żółtych, grzybieni białych i północnych, szuwary trzcinowe z rządką palką wąskolistną oraz oczka mezotroficzne z ceną florą, podmokłe łąki i źródliska. c) „Okolice Polanowa” - obejmuje fragment rzeki Grabowej na północ od Polanowa oraz tereny na wschód od doliny, położony pomiędzy miejscowościami: Polanów - Wielin – Rochowo w gminie Polanów (powiat Koszaliński). Powierzchniowo rozciąga się na 1857 ha, z czego 1271 ha to lasy, a 14 ha stanowią wody. Obszar powołany został ze względu na niezwykle malowniczy i urozmaicony charakter krajobrazu, na który składają się liczne drzewostany lasów liściastych i świerczyn posiadających liczne wysokie wzniesienia, pagórki oraz wąwozy. W trakcie prowadzonych obserwacji, w dolinie rzeki i jej sąsiedztwie, stwierdzono największą koncentrację cennych gatunków zwierząt. Są to między innymi: derkacz, świerszczak, pliszka góraska, zimą również pluszcz i orlik krzykliwy. Rzeka stanowi miejsce występowania wielu gatunków ryb w tym, m.in. minoga strumieniowego, pstrąga potokowego, tęczowego, lipienia, strzelby potokowej, kielba, głowacza białopletwego, różanki, węgorza i miętusa. d) „Okolice Żydowo - Biały Bór” - zajmuje powierzchnię 12350 ha. Leży na terenach gminy Bobolice i Polanów (Powiat Koszaliński) oraz gminy Biały Bór (Powiat Szczecinecki). Jest to teren młodoglacjalny, pofałdowany, z dużą liczbą zagłębień terenu wypełnionych wodą w postaci jezior, drobnych zbiorników trwałych i torfowisk. Obszar ten charakteryzuje się malowniczym krajobrazem. Duży kompleks leśny, obejmujący niemal wszystkie typy siedliskowe lasów, różnego rodzaju tereny podmokłe, zbiorniki wodne oraz szczególnie urozmaicona rzeźba terenu była głównym argumentem za powołaniem obszaru chronionego krajobrazu. W trakcie prowadzonych obserwacji potwierdzono ponadprzeciętne walory krajobrazowe okolic Żydowa. Wybrane elementy tego kompleksu krajobrazowego charakteryzują się dużymi walorami faunistycznymi w szczególności jezioro Kwiecko. Niezwykle malowniczy oraz cenny element obszaru stanowi również niespotykanej wielkości kompleks źródliskowy położony wzdłuż krawędzi doliny Radwi na wysokości jeziora Kwiecko. 3 - Obszary Natura 2000 Sieć Natura 2000, została powołana na mocy postanowień Dyrektywy 92/43/EWG (tzw. siedliskowej lub habitatowej), a wcześniej Dyrektywy 17/409/EWG (tzw. Ptasiej). Natura 2000 wprowadza Dyrektywa Siedliskowa, jednak część unormowań (dotyczących zasad wybierania do ochrony siedlisk ważnych dla ptaków) jest także zawarta w Dyrektywie Ptasiej. Zgodnie z tekstem Dyrektywy Siedliskowej Unii Europejskiej, NATURA 2000 jest to spójna Europejska Sieć Ekologiczna, która obejmuje: Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków (OSO) - Dyrektywa ptasia nakazuje państwom członkowskim podjęcie szczególnych działań ochronnych dla gatunków ptaków istotnych dla Europy. Jednym z obowiązków jest ustanowienie obszarów specjalnej ochrony ptaków (OSO), których przedmiotami ochrony są ptaki oraz ich siedliska. W ramach ptasich obszarów Natura 2000 chroni się gatunki ptaków zagrożonych wyginięciem (ujętych w Załączniku 1 dyrektywy ptasiej) jak również regularnie występujące gatunki ptaków wędrownych (również te niewymienione w Załączniku 1 dyrektywy ptasiej), które w czasie swych corocznych wędrówek odpoczywają lub zatrzymują się w krajach Unii Europejskiej. Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk - W dyrektywie siedliskowej jako cele ochrony wymienione zostały wymagające działań ochronnych typy siedlisk przyrodniczych o znaczeniu dla całej Unii Europejskiej (naturalne oraz półnaturalne tereny lądowe i wodne wyróżniające się specyficznymi czynnikami geograficznymi, fizycznymi cechami środowiska i określonymi zbiorowiskami roślinnymi) oraz wybrane cenne gatunki roślin i zwierząt (poza ptakami). Miejsca ich ochrony wyznacza się jako specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO). Zgodnie z Decyzją Wykonawczą Komisji z dnia 18 listopada 2011 r. (Dz. U. UE L 11/105) w sprawie przyjęcia piątego zaktualizowanego wykazu terenów mających znaczenie dla Wspólnoty składających się na kontynentalny region biogeograficzny, na terenie powiatu ustanowiono 12 specjalnych obszarów ochrony siedlisk (SOO), tj.: - „Dolina Grabowej” (kod obszaru: PLH 320003), - „Dorzcze Parsęty” (kod obszaru: PLH 320007), - „Warnie Bagno” (kod obszaru: PLH 320047), - „Bobolickie Jeziora Lobeliowe” (kod obszaru: PLH 320001), - „Trzebiatowsko – Kołobrzeski Pas Nadmorski” (kod obszaru: PLH 320017), - „Jezioro Bukowo” (kod obszaru: PLH 320041), - „Jezioro Bobiecińskie” (kod obszaru: PLH 320040), - „Dolina Radwi, Chocieli i Chotli” (kod obszaru: PLH 320022), „Bukowy Las Górki” (kod obszaru: PLH 320062), „Mechowisko Manowo” (kod obszaru: PLH 320057), „Wiązogóra” (kod obszaru: PLH 320066), „Dolina Bielawy” (kod obszaru: PLH 320053). „Dolina Grabowej” (kod obszaru: PLH 320003) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 8255,3 ha. Obszar ten stanowi dolinę rzeki Grabowej, od obszaru źródliskowego aż po pradolinę i jej południowy skraj w okolicy Sulechówka. Większość obszaru nie jest chroniona. Znajdują się tu 2 rezerwaty przyrody: Rezerwat na Rzece Grabowej i Wieleń. Część obszaru znajduje się w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Okolice Polanowa. „Dorzecze Parsęty” (kod obszaru: PLH 320007) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 27710,4 ha. Dolina rzeki Parsęty, od źródeł koło Parsęcka aż po strefę ujściową w Kołobrzegu. Obszar w większości nie jest chroniony. Obejmuje 48 użytków ekologicznych. Proponuje się utworzenie kilku obszarów chronionego krajobrazu, co najmniej pięciu rezerwatów przyrody i kilku zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. Na całym obszarze dorzecza proponuje się utworzenie Parku Krajobrazowego Dorzecze Parsęty. „Warnie Bagno” (kod obszaru: PLH 320047) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 1012,0 ha. Obniżenie w sfalowanej morenie dennej, pierwotnie wypełnione przez kopulowe torfowisko wysokie o powierzchni 495 ha, obecnie w około 90% wyeksploatowane. Rozległy kompleks przestrzenny, obejmujący liczne potorfia z różnorodnymi stadiami sukcesji wtórnej roślinności mszarnej i leśnej oraz zarastające jeziorko dystroficzne. Obszar w większości nie jest chroniony, obejmuje rezerwat przyrody Wierzchomińskie Bagno i Warnie Bagno. Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 31.03.2014 r. ustanowiono plan zadań ochronnych dla obszaru (Dz. Urz. Woj. Zach. z dnia 17.04.2014 r., poz. 1659). „Bobolicke Jeziora Lobeliowe” (kod obszaru: PLH 320001) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 4759,3 ha. Ostoja obejmuje skupienie kilkunastu jezior rynnowych oraz bardzo dużą liczbę oczek polodowcowych w okolicach Bobolic i Porostu. W jej granicach, oprócz różnego typu zbiorników wodnych, znajdują się torfowiska i rozległe kompleksy buczyn. Na szczególną uwagę i ochronę zasługują jeziora lobeliowe. Obszar w większości nie jest chroniony, obejmuje 5 rezerwatów przyrody: Buczyna, Jezioro Głębokie, Jezioro Kielpino, Jezioro Szare, Jezioro Piekielko oraz 131 użytków ekologicznych. Proponuje się utworzenie trzech rezerwatów przyrody i zespołu przyrodniczo-krajobrazowego oraz Szczecinecko – Polanowskiego Parku Krajobrazowego. Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z 31.03.2014 r. ustanowiono plan zadań ochronnych dla obszaru (Dz. U. Woj. Zachodniopomorskiego z dnia 17.04.2014 r., poz. 1651). „Trzebiatowsko – Kolobrzeski Pas Nadmorski” (kod obszaru: PLH 320017) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 17468,8 ha. Ostoja obejmuje najlepiej zachowany fragment zróżnicowanego geomorfologicznie wybrzeża Bałtyku: brzegi klifowe (aktywne - eroducujące i ustabilizowane z zaroślami), wydmowe, mierzeje odcinające lagunowe jeziora przymorskie, płytkie ujścia rzek. Typowo wykształcony układ pasowy biotopów obejmuje pas wód przybrzeżnych, plaże z ugrupowaniami organizmów psammofilnych oraz pasami kidziny, inicjalne stadia wydm białych, wydmy szare z roślinnością niską, wydmy ustabilizowane porośnięte borami bażynowymi, zagłębiania międzywydmowe z mokradłami. Obszar w większości nie jest chroniony i w jego granicach położony jest fragment Obszaru Chronionego Krajobrazu Koszaliński Pas Nadmorski. Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z 31.03.2014 r. ustanowiono plan zadań ochronnych dla obszaru (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z dnia 17.04.2014 r., poz. 1657). „Jezioro Bukowo” (kod obszaru: PLH 320041) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 3263,0 ha. Obszar obejmuje duże jezioro przymorskie wraz z mierzeją oddzielającą go od morza oraz przylegające do jeziora dwa kompleksy leśne: borów i brzezin bagiennych i łęgów w odmianie przymorskiej oraz bagien z woskownicą porastających wysokie torfowisko typu bałtyckiego. Obszar „Jezioro Bukowo” znajduje się w granicach obszaru chronionego krajobrazu „Koszaliński Pas Nadmorski”. „Jezioro Bobięcińskie” (kod obszaru: PLH 320040) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 3383,3 ha. Obszar swoim zasięgiem obejmuje 5 jezior lobeliowych, z których największe to jezioro Bobięcińskie Wielkie o powierzchni 524,6 ha i maksymalnej głębokości 48 m. W granicach obszaru znajduje się jeden rezerwat przyrody Jezioro Iłowatka. Jezioro Bobięcińskie uchwałą Rady Gminy w Miastku zostało uznane za użytk ekologiczny. Kilka użytków ekologicznych powołanych zostało przez Nadleśnictwo Bobolice na terenie gminy Bobolice. Ponadto część obszaru położona jest w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu okolice Żydowo - Biały Bór. „Dolina Radwi Chocieli i Chotli” (kod obszaru: PLH 320022) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 21861,7 ha. Obszar obejmuje dolinę Radwi i doliny jej największych dopływów: Chotli i Chocieli, począwszy od obszarów źródliskowych aż po strefę ujściową do rzeki Parsęty w Karlinie. Obszar w większości nie jest chroniony. Obejmuje część Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina Radwi, część Obszaru Chronionego Krajobrazu okolice Żydowo - Biały Bór, Zespół Przyrodniczo - Krajobrazowy Dolina rzeki Chocieli, 15 użytków ekologicznych na terenie gminy Polanów, 126 użytków ekologicznych na terenie gminy Bobolice. Projektuje się utworzenie rezerwatu przyrody "Pelnik europejski" w Bobolicach oraz Szczecinecko-Polanowskiego Parku Krajobrazowego. „Bukowy Las Górki” (kod obszaru: PLH 320062) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 964,6 ha. Obszar stanowi zwarty kompleks leśny, położony w krajobrazie morenowym, w bliskości jeziora Jamno i miasta Koszalin. W obszarze występują płaty starodrzewi z dominacją grądów subatlantyckich, łęgu jesionowego i buczyn - cały kompleks leśny jest wyjątkowo dobrze zachowany. Unikatem w skali Pomorza jest występowanie łęgów jesionowych w typie siedliska "91F0", tworzą one ekoton między buczynami a łęgami olszowymi. W obszarze występuje wiele gatunków atlantyckich roślin - np. złoć pochwolista i górskich - np. pierwiosnka wyniosła (unikat w regionie). „Mechowisko Manowo” (kod obszaru: PLH 320057) - specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 55,47 ha. Obszar położony jest na terenie Gminy Manowo, na południowy wschód od miejscowości Manowo, w dolinie rzeki Dzierżęcinki. W granicach obszaru znajduje się jedno z największych, dobrze zachowanych torfowisk alkalicznych w północno - zachodniej Polsce. Obszar torfowiska stanowi misa jeziorna w całości wypełniona osadami organicznymi. Wykonane odwerty wskazują na stosunkowo niedawno zakończony proces lądowania dawnego zbiornika wodnego. Miąższość torfów w poszczególnych rejonach torfowiska wskazuje na rozpoczęcie procesu lądowania dawnego jeziora od strony wschodniej w kierunku zachodnim. Strop złoża buduje warstwa słabo rozłożonych torfów turzycowo-mszystych i mszystych. Jej miąższość waha się w przedziale 35–75 cm. Spąg złoża stanowią gytie – organiczna i organiczno-wapienna, o co najmniej kilkumetrowej miąższości. Obszar misy jeziornej zasilany jest wodami podziemnymi napływającymi z wysoczyzn okalających torfowisko, głównie w części wschodniej i zachodniej. Obecnie, z uwagi na budowę złoża i aktualne położenie cieków, prawdopodobnie największy bezpośredni wpływ na warunki siedliskowe mają wody napływające z mineralnych wyniesień po stronie wschodniej obszaru. Wody zasilające torfowisko od strony wschodniej i południowo-wschodniej płyną w kierunku zachodnim i północnym, gdzie odbierane są przez rzekę Dzierżęcinkę. Dokonane pomiary przewodnictwa elektrycznego oraz odczynu potwierdzają, iż są to wody podziemne aczkolwiek pozostające pod znaczącym oddziaływaniem wód opadowych. Obszar torfowiska charakteryzuje się w miarę stabilnym i wysokim poziomem wody utrzymującym się przez cały rok. Wstępne wyniki przeprowadzonych pomiarów wskazują, że wartość wahania poziomu wody wynosi ok. 15 cm, co świadczy o dobrej kondycji hydrologicznej torfowiska. W centralnej części Mechowiska Manowo roziąga się torfowisko, które stanowi mozaikę roślinności szuwarowej i torfowiskowej, z licznymi pojedynczymi drzewami i kępami krzewów. Wokół torfowiska wykształciły się zbiorowiska zaroślowe i leśne. Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 05.02.2015 r. ustanowiono plan zadań ochronnych dla obszaru (Dz. Urz. Woj. Zach. z dnia 10.02.2015 r., poz. 443). „Wiązogóra” (kod obszaru: PLH 320066), specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 489,5 ha. W ostoi znajduje się 12 kompleksów roślinności bagiennej (od 0,3 ha do 58 ha), obejmującej torfowiska przejściowe, wysokie, brzeziny bagienne i jeziora dystroficzne. Poza niewielkimi fragmentami kwaśnych buczyn i dąbrów w części zachodniej obszaru, na pozostałym terenie pagórkowaty krajobraz między mokradłami pokrywają suboceaniczne bory sosnowe. „Dolina Bielawy” (kod obszaru: PLH 320053), specjalny obszar ochrony siedlisk (SOO). Powierzchnia obszaru wynosi 456,29 ha. Obszar obejmuje odcinek doliny niewielkiej rzeki pomorskiej, zasilanej źródliskami i mającej charakter rzeki wlosienicznikowej, wraz z lasami w dolinie i na jej zboczach. Bielawa jest rzeką o długości ok. 14 km. Wyplynąć z okolic wsi Sowno i płynie ku północy, przez Kusice i Niemicę, uchodzić do Grabowej. Zlewnia ma powierzchnię ok. 56 km². średni przepływ przy ujściu wynosi 0,58 m³/s, co jest wartością bardzo wysoką jak na tak krótką rzekę, o tak malej zlewni (przepływ jest większy niż dwa razy większej, sąsiedniej Polnicy). Bielawa przez większą część swego biegu płynie głęboko wciętą doliną, na dnie, której - przy rzece, która zachowała naturalny charakter - wykształciły się łęgi olszowe, a na zboczach - grądy, dąbrowy i kwaśne buczyny. Już po ok. 2,5 km swego biegu przyjmuje z prawej wybitny, choć bardzo krótki dopływ, odprowadzający wody z kompleksu Sierakowskich źródlisk k. Sierakowskiego Młyna. Kompleks Sierakowskich źródlisk to unikatowy obiekt, w którym występują cenne ekosystemy źródliskowo-mechowiskowe. Większa jego część jest zajęta przez łąki, nieliczne nisze źródliskowe są położone w lesie. Od Sierakowskich źródlisk zaczyna się odcinek doliny - objęty obszarem Natura 2000. Dalej rzeka płynie ku północy śródlęsną doliną. Nad rzeką wykształciły się bardzo ładne łęgi, a na zboczach -wyjątkowo dobrze zachowane dąbrowy, grądy i buczyny. Przed Niemicą rzeka zwalnia, spiętrzona jazem zabytkowego młyna w Niemicy; miejsce łęgów na dnie doliny zajmują olsy. Ok. 2,5 km za Niemicą rzeka uchodzi do Grabowej. W dolinie rzeki Bielawy stwierdzono występowanie 358 gatunków roślin naczyniowych, w tym wiele gatunków rzadkich i zagrożonych w skali Polski i Pomorza Zachodniego oraz liczne gatunki chronione. Dla obszarów Natura 2000 sporządza się i realizuje się plany zadań ochronnych. Plan powstaje w ciągu 6 lat od ustanowienia obszaru specjalnej ochrony ptaków lub zatwierdzenia przez Komisję Europejską obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty. Dokumentu nie sporządza się dla obszaru Natura 2000 lub jego części, dla którego ustanowiono plan ochrony, lub który pokrywa się z krajową formą ochrony przyrody albo obszarem będącym w zarządzie nadleśnictwa, których dokumenty planistyczne uwzględniają zakres planu zadań ochronnych, a także znajdującego się na obszarach morskich. Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 zawiera: - opis granic obszaru i mapę obszaru Natura 2000; - identyfikację istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt i ich siedlisk będących przedmiotami ochrony; - cele działań ochronnych; - określenie działań ochronnych ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich wykonanie i obszarów ich wdrażania, w tym w szczególności działań dotyczących: ochrony czynnej siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk; monitoringu stanu przedmiotów ochrony oraz monitoringu realizacji celów; uzupełnienia stanu wiedzy o przedmiotach ochrony i uwarunkowaniach ich ochrony; - wskazania do zmian w istniejących studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, planach zagospodarowania przestrzennego województw oraz planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych, jeżeli są niezbędne dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000; - wskazanie terminu sporządzenia, w razie potrzeby, planu ochrony dla części lub całości obszaru. Tryb sporządzania i zakres dokumentacji określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 (Dz. U. z 2010 r., Nr 34, poz. 186). Na terenie Powiatu Koszalińskiego ustanowiono plany zadań dla obszarów SOO: „Warmie Bagno”, „Bobolickie Jeziora Lobeliowe”, „Trzebiatowsko – Kołobrzeski Pas Nadmorski”, „Mechowisko Manowo”. Obszary na których dla których ustanowiono plany zadań ochrony obejmują 21% powierzchni obszarów Natura 2000 (SOO). Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133) ustanowiono 2 obszary specjalnej ochrony ptaków, tj.: - „Zatoka Pomorska” (kod obszaru: PLB990003) - „Przybrzeżne wody Bałtyku” (kod obszaru: PLB990002). „Zatoka Pomorska” (kod obszaru: PLB990003) - obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO). Powierzchnia obszaru wynosi 309154,9 ha. Obszar obejmuje akwen o dużym zróżnicowaniu dna morskiego (od piaszczystych lawic, po rozległe żwirowiska i głazowiska). Centralną część Zatoki Pomorskiej zajmuje duże wypłycenie zwane Ławicą Odrzańską. Rozciąga się od zachodnich krańców jeziora Bukowo (Łazy), gdzie obejmuje 15 kilometrową szerokość pasa wód przybrzeżnych Bałtyku po granicę Państwa rozszerzając się tutaj do około 70 km. Obszar stanowi ostoję ptasia. Ptaki wodno-błotne występują w koncentracjach powyżej 20000 osobników, a zimą powyżej 100 000 osobników. „Przybrzeżne wody Bałtyku” (kod obszaru: PLB990002) - obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO). Powierzchnia obszaru wynosi 194626,7 ha. Obejmuje pas wód przybrzeżnych Bałtyku o około 15 kilometrowej szerokości i głębokości osiągającej od 0 do 20m. Rozciąga się na odcinku 200 km, poczynając od nasady Półwyspu Helskiego po granicę z ostoją Zatoki Pomorskiej przebiegającą prostopadle do zachodnich krańców jeziora Bukowo (Łazy). Dno morskie jest nierówne, deniwelacje dna sięgają 3 m. W faunie bentosowej dominują drobne skorupiaki. Rzadko obserwowane są morskie ssaki duże - foki szare i obrączkowane oraz morświny. Obszar stanowi ostoję ptasią o randze europejskiej. Na obszarze zimują w znaczących ilościach 2 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiaj: nur czarnoszyi i nur rdzawoszyi. Szczególne znaczenie mają również populacje lodówki, nurnika i uhlı. 4 - Pomniki przyrody Przedmiotem ochrony są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, glazy narzutowe oraz jaskinie. Celem ochrony pomników przyrody jest zachowanie ich walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Na terenie Powiatu Koszalińskiego powołano dotychczas 217 pomników przyrody w formie pojedynczych drzew, grup drzew i alei. W poszczególnych gminach według danych – Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie - Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego, stan na dzień 29.01.2010 r. występuje 138 pomników. Tabela 29. Liczba ustanowionych pomników przyrody (dane GUS 2015 i RDOŚ Szczecin, Waloryzacja przyrodnicza Województwa Zachodniopomorskiego, stan na dzień 29.01.2010 r.) \| L.p. \| Gmina \| Ilość pomników przyrody \| \|------\|-----------\|-------------------------\| \| \| \| Według GUS \| Według waloryzacji przyrodniczej województwa zachodniopomorskiego \| \| 1. \| Będzino \| 0 \| 0 \| \| 2. \| Biesiekierz \| 5 \| 5 \| \| 3. \| Bobolice \| 31 \| 22 \| \| 4. \| Manowo \| 8 \| 5 \| \| 5. \| Mielno \| 6 \| 7 \| \| 6. \| Polanów \| 91 \| 47 \| \| 7. \| Sianów \| 65 \| 45 \| \| 8. \| Świeszyno \| 11 \| 7 \| \| 9. \| Razem \| 217 \| 138 \| Pomniki przyrody, które zostały ustanowione na terenie Powiatu Koszalińskiego, to drzewa, które rosną przy drogach, na terenie cmentarzy i parków zabytkowych oraz w lasach zarządzanych przez Lasy Państwowe (Nadleśnictwo Bobolice, Nadleśnictwo Karnieszewice i Nadleśnictwo Polanów). Największa ilość drzew objętych ochroną znajduje się na terenie gminy Polanów, ogółem wpisowi podlega 91 pomników. Do najbardziej znanych i charakterystycznych zalicza się dwie dwustuletnie pomnikowe aleje buków zwyczajnych, które znajdują się przy drodze Jacinki – Naclaw - Polanów oraz drodze Dadzewo - Rosocha. Obie aleje zostały uznane za pomniki przyrody w 1992 roku, Rozporządzeniem Nr 7/92 Wojewody Koszalińskiego, które zostało przyjęte jako akt prawa miejscowego przez Wojewodę Zachodniopomorskiego Rozporządzeniem Nr 2/99 z dnia 30 marca 1999 r. (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego, Nr 7 z dnia 31.03.1999 r.). Na terenie Gminy Polanów znajduje się jedno z największych drzew objętych ochroną, tj. dąb szypułkowy, w wieku ok. 500 lat, o obwodzie ok. 700 cm, tzw. Dąb Wrangla, który rośnie na terenie Nadleśnictwa Polanów. Drugim, co do wielkości dębem szypulkowym, który rośnie w powiecie Koszalińskim jest Dąb Napoleona, o obwodzie ok. 700 cm, który znajduje się na terenie gminy Biesiekierz – Parsowo. Pomniki przyrody, które zinwentaryzowano w terenie i ujęto w Waloryzacji przyrodniczej Województwa Zachodniopomorskiego. (Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Szczecinie, Waloryzacja przyrodnicza Województwa Zachodniopomorskiego, stan na dzień 29.01.2010 r.) zawiera wykaz 138 szt.. Zgodnie z tym wykazem, aż 83% to drzewa liściaste, a dominującym gatunkiem jest dąb szypułkowy i buk zwyczajny, natomiast w wśród drzew iglastych dominuje dąglezia zielona i świerk pospolity. 5 - Użytki ekologiczne Użytki ekologiczne są to niewielkie obszarowo, lecz zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej. Cel ochrony: zachowanie cennych pod względem przyrodniczym obiektów - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, płaty nieużytkowanej roślinności, stanowiska chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub sezonowego przebywania. Całkowita powierzchnia 105 użytków ekologicznych w powiecie, zgodnie z danymi GUS, wynosi 1117,0 ha. (źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, www.wzp.pl, Starostwo Powiatowe w Koszalinie, Waloryzacje przyrodnicze gmin Powiatu Koszalińskiego (stan na dzień 31.12.2010 r., zaktualizowano listopad 2015 r.). 6 - Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, zespoły przyrodniczo – krajobrazowe to fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego, zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe i estetyczne. Zespoły wyznacza się w celu ochrony wyjątkowo cennych fragmentów krajobrazu naturalnego i kulturowego, dla zachowania jego wartości przyrodniczych, kulturowych i estetycznych. Na terenie powiatu występuje jeden zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Dolina Rzeki Chocieli”. Obszar ten zlokalizowany jest na terenie gminy Bobolice, w strefie źródliskowej. Powołany został w dniu 7 marca 1995 roku Rozporządzeniem Nr 3/95 Wojewody Koszalińskiego (Dz. U. Woj. Koszalińskiego Nr 3, poz. 32). Obszar swoim zasięgiem obejmuje dolinę Chocieli z różnorodnymi zbiorowiskami bagiennymi i ląkowymi, w obrębie której występuje m.in. pełnik europejski oraz dwa inne gatunki chronione – wawrzynek wilczelyko i podkolan biały oraz wiele innych roślin prawnie chronionych i zagrożonych. 7 - Chronione gatunki roślin naczyniowych zinwentaryzowane na terenie Powiatu Koszalińskiego Wykaz gatunków roślin naczyniowych występujących na terenie Powiatu Koszalińskiego chronionych Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r., poz. 1409). Gatunki te zostały zinwentaryzowane podczas inwentaryzacji przyrodniczej gmin Województwa Zachodniopomorskiego, prowadzonej w latach 1996 - 2008 r. i ujęte zostały w „Waloryzacji przyrodniczej Województwa Zachodniopomorskiego” – stan na dzień 29.01.2010 r. Zinwentaryzowane gatunki to: czosnek niedźwiedzi w gm. Sianów; orlik pospolity w gm. Polanów; obrazki plamiste w gm. Polanów; kopytnik pospolity w gm. Bobolice; podrzeń żebrowiec w gm. Polanów; turzyca piaskowa w gm. Będzino, Mielno, Polanów, Świeszyno; turzyca rozsunięta w gm. Polanów; turzyca bagienna w gm. Bobolice, Manowo, Polanów, Sianów; centuria zwyczajna, tysięcznik w gm. Bobolice, Polanów. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie, w 2013 roku, na terenie drogi powiatowej Wyszewo – Wyszeborż (obecnie droga gminna), zidentyfikował na drzewach przydrożnych, z rodzaju klon, następujące gatunki chronione porostów: odnożyca mączysta Ramalinafarinacea, odnożyca jesionowa Ramalinafraxinea, odnożyca kępkowa Ramalinafastigiatà, wabnica kielichowata Pleurostictaacetaluum. Na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1408) odnożyca jesionowa i odnożyca kępkowa objęte są ochroną ścisłą, natomiast odnożyca mączysta i wabnica kielichowata objęte są ochroną częściową. 8 - Chronione gatunki grzybów zinwentaryzowane na terenie Powiatu Koszalińskiego Wykaz gatunków grzybów występujących na terenie Powiatu Koszalińskiego chronionych Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1408). Gatunki te zostały zinwentaryzowane podczas inwentaryzacji przyrodniczej gmin Województwa Zachodniopomorskiego, prowadzonej w latach 1996 - 2008 r., ujęte zostały w „Waloryzacji przyrodniczej Województwa Zachodniopomorskiego” – stan na dzień 29.01.2010 r. Zinwentaryzowano dwa gatunki: flagowiec olbrzymi(wachlarzowiec olbrzymi) i szyszkowiec łuskowaty na terenie gm. Polanów. 9 - Chronione gatunki zwierząt zinwentaryzowane na terenie Powiatu Koszalińskiego. Wykaz gatunków zwierząt występujących na terenie Powiatu Koszalińskiego chronionych Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16.12.2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183). Gatunki te zostały zinwentaryzowane podczas inwentaryzacji przyrodniczej gmin Województwa Zachodniopomorskiego, prowadzonej w latach 1996 - 2008 r. i ujęte zostały w „Waloryzacji przyrodniczej Województwa Zachodniopomorskiego” – stan na dzień 29.01.2010 r. Stwierdzono występowanie takich gatunków jak: tęcznik mniejszy w gm. Sianów; biegacz leśny w gm. Manowo; biegacz złoty w gm. Manowo; biegacz skórzasty w gm. Mielno, Bobolice; biegacz fioletowy w gm. Mielno; biegacz gładki w gm. Mielno; biegacz granulowany w gm. Mielno; biegacz ogrodowy w gm. Mielno, Sianów, Manowo; biegacz dołkowany w gm. Sianów; biegacz gajowy w gm. Mielno, Sianów, Manowo; kałużnica czarnozielona w gm. Sianów; trzmiel ogrodowy w gm. Mielno. 10 - Ochrona zieleni na terenach zurbanizowanych miast i wsi. Istotnym wskaźnikiem presji na środowisko jest liczba usuwanych drzew i krzewów z terenów zabudowanych miast i wsi. Za ochronę i kształtowanie środowiska przyrodniczego z zastosowaniem zasad zrównoważonego rozwoju w skali powiatu odpowiedzialne są poszczególne organy samorządów terytorialnych tj. wójtowie, burmistrzowie oraz starosta. W zakres ich kompetencji dotyczącej ochrony środowiska należy wydawanie zezwoleń na usunięcie drzew i krzewów. Odrębnym czynnikiem presji są zezwolenia wydane na usunięcie drzew z terenów zielonych. Wartości te w latach 2013 – 2014 wynosiły odpowiednio w 2013 roku – 24 341 szt.uk, a w roku 2014 – 21 511 sztuk, z czego na podstawie decyzji wójtów i burmistrzów wydano zezwolenia na usunięcia 23 848 szt.uk drzew w roku 2013 i 20 678 sztuk drzew w roku 2014. Orzekana kompensacja przyrodnicza, czyli naprawa szkód w środowisku rozumiana, jako wprowadzenie nasadzeń zastępczych według decyzji organów gmin stanowiła 15,5% w roku 2013 i 17,6% w roku 2014. Decyzje Starosty Koszalińskiego wydane w latach 2013-2014 dotyczyły łącznie 1 326 drzew (3% wszystkich drzew, które uzyskały zezwolenia). W przypadku tych decyzji orzekane nasadzenia zastępcze stanowiły dużo większy procent, było to 83,2% w 2013 roku i 70,11% w 2014 roku. 11 - Usuwanie drzew z pasów dróg publicznych Uzyskanie zezwoleń na wycinkę drzew przydrożnych, w związku z przebudową dróg publicznych podlega zwolnieniu z opłat środowiskowych na podstawie art. 86 ust.1 pkt. 6 ustawy o ochronie przyrody. Regulacja ta z pewnością korzystnie wpływa na zmniejszenie wartości inwestycji drogowych. Na podstawie przeprowadzonej w powiecie analizy stwierdza się, iż najwięcej drzew przeznaczono do wycięcia wzdłuż dróg powiatowych. Jest to odpowiednio w latach 2013-2014 – 77% i 43% wszystkich drzew objętych zezwoleniami. Kolejną pozycję zajmują drogi krajowe i drogi gminne. Wartość przyrodnicza drzew w pasach drogowych, które uzyskały zezwolenia na wycięcie oszacowana na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew w dwuleciu 2013-2014 wyniosłaby ponad 15 mln złotych. 12 - Obszary cenne przyrodniczo nie objęte ochroną prawną W opracowaniu pn. „Waloryzacja przyrodnicza Województwa Zachodniopomorskiego” (Biuro Konserwacji Przyrody w Szczecinie, Szczecin, luty 2010 r.), przygotowanym na zlecenie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego, przedstawiono potencjalne obszary mogące zostać objęte ochroną. W wyniku prowadzenia prac inwentaryzacyjnych w gminach powiatu Koszalińskiego stwierdzono występowanie wielu obszarów o bardzo wysokich walorach przyrodniczych. W większości przypadków są to siedliska naturalnych zbiorowisk roślinnych, cennych w skali regionalnej (Pomorza, Polski, Europy), stanowiące ostoję przedstawicieli rzadkiej, zagrożonej i ginącej flory oraz fauny. Zachowanie tych obszarów w obecnym stanie lub wspomaganie zachodzących w ich obrębie procesów regeneracyjnych, wymaga ochrony konserwatorskiej. Proponowane formy ochrony przyrody na terenie Powiatu Koszalińskiego. (Dane: Waloryzacja przyrodnicza Woj. Zachodniopomorskiego” - Biuro Konserwacji Przyrody w Szczecinie, Szczecin, luty 2010 r.) A) Wykaz potencjalnych rezerwatów przyrody Gmina Bobolice DOLINA ZGNILEJ STRUGI - zachowanie roślinności łąkowej i torfowiskowej na obszarze dobrze zachowanych torfowisk soligenicznych zasilanych wodami podziemnymi w szczególności największe skupienie situ tępo kwiatowego na Pomorzu. JEZIORO CZARNE - ochrona płytkiego i bardzo ciemnego jeziora dystroficznego na znacznej powierzchni pokrytego płem mszarnym z niezwykle bogatą roślinnością wodną i mszarną. JEZIORO CZERWONE - naturalne i dobrze zachowane jezioro lobeliowe na obszarze Pradoliny Pomorskiej z roślinnością lobeliową i mszarną. JEZIORO GŁĘBOKIE - zachowanie cennej roślinności zbiornika oraz rozległych mat mszarnych nadchodzących na taflę wody. MSZARY KOŁO UBIEDRZA - śródlądne jeziorko w otoczeniu mszarów z cenną roślinnością. WĄWOZY GÓRAWINO - głęboki wąwóz małego dopływu Radwi z cenną florą i fauną. JEZIORO ŻUBROWE - śródlądne jeziorko, naturalnie ulegające sukcesji w kierunku mszarów z niezwykle bogatą szatą roślinną. WAPIENNY LAS - niezwykle bogata roślinność i flora w obrębie żywych torfowisk wysokich. ZURAWIE MSZARY - zachowanie rzadkiej roślinności żyźnych buczyn storczykowych oraz licznych źródlisk. ZARZEWIE - zachowanie rzadkiej i wymierającej roślinności torfowisk alkaalicznych (mechowisk) oraz podwodnej roślinności jeziora Szczawno. JEZIORO TRZEBIEŃ - dobrze zachowane jezioro dystroficzne z naturalnie wykształconą roślinnością wodną i rozległego pla mszarnego. BUKOWA GÓRA - zachowanie stromych wąwozów i rozległych nisz źródliskowych oraz procesów erozji wstecznej źródlisk, a także cennej flory i fauny. ŁAKI PELNIKOWE - zachowanie największej, na Pomorzu, populacji pełnika europejskiego. ZAWILCOWY WĄWÓZ - głęboki jar rzeki Trzebiegoszcz, uformowany w czasie ostatniego zlodowacenia, z cenną florą i fauną. ZRÓDLISKOWE TRAWERTYNY - torfowiska źródliskowe i źródliska oraz wytrącenia wapienne w postaci martwicy wapiennej, jak i ogromne bogactwo szaty roślinnej. JEZIORO PNIEWO - naturalne i dobrze zachowane jezioro rynnowe (lobeliowe) na obszarze rynny glacialnej. JAR RZEKI TRZEBIEGOSZCZ - głębokie wąwozy i jary rzeki Trzebiegoszcz, uformowane w czasie ostatniego zlodowacenia z cenną florą i fauną. JEZIORO ŁOZICE - zachowanie mozaiki roślinności wodnej, bagienniej, torfowiskowej i leśnej, ze szczególnym uwzględnieniem dużej populacji grążela drobnego. GAGOLE OKO - zachowanie cennej roślinności wodnej i torfowiskowej, która jest równocześnie miejscem legowym dla cennych gatunków ptaków. JEZIORO CZARNE KOŁO POROSTU - jezioro mezotroficzne ulegające naturalnej sukcesji w kierunku zbiornika dystroficznego z rzadką roślinnością wodną i mszarną. PEŁNIK EUROPEJSKI W BOBOLICACH - ochrona stanowisk pełnika europejskiego. Gmina Manowo JEZIORO CZAPLE - przedmiotem ochrony jest naturalne i dobrze zachowane jezioro lobeliowe z przyległym mszarem z roślinnością lobeliową i mszarną. JEZIORO RACKIE - przedmiotem ochrony jest naturalne i dobrze zachowane jezioro mezotroficzne z klocią wiechowatą i przyległym mszarem. MANOWSKIE MECHOWISKA - celem ochrony jest zachowanie unikatowej na Pomorzu roślinności torfowisk mechowiskowych. MANOWSKIE TRZĘSAWISKA - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności torfowiskowej i wodnej. BAGNO - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności wodnej, torfowiskowej i leśnej. MORSKIE OKO - przedmiotem ochrony jest naturalne i dobrze zachowane jezioro wytopiskowe na obszarze Pradoliny Pomorskiej z roślinnością lobeliową. LILIOWE OCZKO - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności wodnej i torfowiskowej. Gmina Polanów LILIOWE OCZKO - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności wodnej i torfowiskowej. REKOWSKI WRZOSIEC - zachowanie stanowiska rzadkiego gatunku - wrzośca bagiennego, wraz z ekosystemem torfowiska mszarnego i boru bagiennego. WIELEN II - zachowanie ciągu kaskadowo ułożonych torfowisk, krawędzi doliny rzecznej z kwaśnymi buczynami, źródlisk w dolinie oraz łąk na dnie doliny Grabowej. DOLINA WIELENKI - zachowanie kompleksu ekosystemów źródliskowych w dolinie rzecznej porośniętej grądem i kwaśną buczyną. DOLINA PUSTYNKI - zachowanie fragmentu doliny rzecznej z typowym układem ekosystemów. BAGNO WIETRZNO - zachowanie ekosystemów źródliskowych, łąkowych i mechowiskowych na torfowisku zasilanym wodami źródliskowymi, wraz z cenną florą i ekosystemami kwaśnych buczyn. JEZ. BAGIENNE - zachowanie kompleksu jeziorka dystroficznego okolonego płem mszarnym i boru bagiennego, ze stanowiskami cennych gatunków roślin. KEPINY - zachowanie układu krajobrazowego lasów zboczowych, torfowisk i łęgów źródliskowych oraz torfowisk i łąk wypełniających dno doliny, wraz z występującymi na nich cennymi gatunkami. JEZ. BRZOZOWE - zachowanie kompleksu jeziorka dystroficznego, torfowisk mszarnych, borów i brzezin bagiennych, wraz z typowymi gatunkami flory. KARNISZEWICKI BÓR TRZĘŚLICOWY - zachowanie przykładu ekosystemu wilgotnego boru trzęślicowego ze stanowiskiem wrzośca bagiennego. Gmina Sianów LAS IWIEĆCIŃSKI - celem ochrony jest zachowanie unikatowej na Pomorzu roślinności lasów bagiennych oraz cennej flory i fauny. GLUCHE BAGNO - celem ochrony jest zachowanie unikatowej na Pomorzu szaty roślinnej lasów bagiennych i torfowisk zdolnych do regeneracji. KARNISZEWICKIE MSZARY - celem ochrony jest zachowanie pozostałości cennej roślinności torfowiskowej oraz utrzymanie procesów regeneracyjnych. UNIESKIE MOCZARY - celem ochrony jest zachowanie unikatowej na Pomorzu szaty roślinnej lasów bagiennych i torfowisk zdolnych do regeneracji. Gmina Świeżno TORFOWISKA I BORY BAGIENNE NAD JEZIOREM CZARNYM - celem ochrony jest zachowanie charakterystycznych elementów roślinności oraz zagrożonych i chronionych gatunków flory i fauny, a także złoż torfowych. B) Wykaz potencjalnych parków krajobrazowych KOSZALIŃSKI PARK KRAJOBRAZOWY - gminy: Manowo Sianów Polanów Koszalin - krajobraz z szeregiem form geomorfologicznych, zmiana stosunków wodnych, zaniechanie koszenia łąk, niekontrolowana rozbudowa ośrodków turystycznych nie zmieniać stosunków wodnych, kosić łąki, ukierunkowanie ruchu turystycznego m.in. poprzez kontrolowaną rozbudowę ośrodków turystycznych. C) Wykaz potencjalnych pomników przyrody Gmina Będzino 1) dąb szypułkowy, zdrowy, listwa po piorunie na pniu, Strzepowo, ok. 0,5 km na północ, 2) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 3) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem Strzepowo, cmentarz przykościelny, 4) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 5) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 6) klon zwyczajny, zdrowy, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 7) lipa drobnolistna, zdrowa, Strzepowo, za cmentarzem ok. 0,15 km na północ, 8) dąb szypułkowy, duża dziupla na 3,5m, dwa konary z hubą, Strachomino, cmentarz, 9) dąb szypułkowy, zdrowy, na pniu listwa po piorunie, Strzeżenice, park dworski, 10) dąb szypułkowy, zdrowy, N-ctwo Karnieszewice, oddz. 727h, 11) dąb szypułkowy, zdrowy, z jednej strony stare podcięcie, N-ctwo Gościno, oddz. 302, 12) buk zwyczajny, zdrowy, Wierzchominko, park, 13) buk zwyczajny, zgnilizna wewnętrzna pnia, Wierzchominko, park, 14) dąb szypułkowy, zdrowy, Wierzchominko, gospodarstwo przy parku, 15) buk zwyczajny odmiana czerwonolistna, zdrowy, Wierzchominko, park, 16) dąb szypułkowy, zdrowy, listwa po piorunie na pniu, Strzepowo, ok. 0,5 km na północ, 17) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 18) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem Strzepowo, cmentarz przykościelny, 19) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 20) jesion wyniosły, zdrowy, porośnięty bluszczyem, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 21) klon zwyczajny, zdrowy, Strzepowo, cmentarz przykościelny, 22) lipa drobnolistna, zdrowa, Strzepowo, za cmentarzem ok. 0,15 km na północ, 23) dąb szypułkowy, duża dziupla na 3,5m, dwa konary z hubą, Strachomino, cmentarz, 24) dąb szypułkowy, zdrowy, na pniu listwa po piorunie, Strzeżenice, park dworski, 25) dąb szypułkowy, zdrowy, N-ctwo Karnieszewice, oddz. 727h, 26) dąb szypułkowy, zdrowy, z jednej strony stare podcięcie, N-ctwo Gościno, oddz. 302, 27) buk zwyczajny, zdrowy, Wierzchominko, park, 28) buk zwyczajny, zgnilizna wewnętrzna pnia, Wierzchominko, park, 29) dąb szypułkowy, zdrowy, Wierzchominko, gospodarstwo przy parku, 30) buk zwyczajny odmiana czerwonolistna, zdrowy, Wierzchominko, park, 31) buk zwyczajny, zdrowy, Wierzchominko, gospodarstwo przy parku, 32) jesion wyniosły, zdrowy, Wierzchomino, cmentarz przykościelny, 33) dąb szypułkowy, zdrowy, Wierzchomino, cmentarz przykościelny, 34) dąb szypułkowy, zdrowy, Wierzchomino, cmentarz przykościelny, 35) buk zwyczajny, zdrowy, Wierzchomino, cmentarz przykościelny, 36) jesion wyniosły, zdrowy, Wierzchomino, cmentarz przykościelny, 37) jesion wyniosły, zdrowy, Wierzchomino, za cmentarzem przykościelnym, przy drodze, 38) lipa drobnolistna, zdrowa, Strachomino, park. Gmina Biesiekierz 1) klon jawor – zdrowy, przy drodze Gniazdowo - Darmowo, 2) dąb szypułkowy – zdrowy, Cieszyn cmentarz, 3) dąb szypułkowy – zdrowy, Cieszyn cmentarz, 4) dąb szypułkowy – zdrowy, Kraśnik Koszaliński, około 2 km na północny wschód (Nadleśnictwo Gościno, oddz. 343 g). Gmina Bobolice 1) klon zwyczajny – stan dobry, Kłanino, 2) kasztanowiec zwyczajny – stan dość dobry, niedawno odlamany jeden z dwóch konarów, Krępa 3) lipa drobnolistna – stan dobry, Cybulino, na terenie posesji nr 16/2, 4) lipa drobnolistna – stan dobry, Cybulino, na terenie posesji nr 17/1, 5) dąb szypułkowy – stan dość dobry, w pniu mrówki, Krępa, 6) dąb szypułkowy – stan dobry, Krępa, 7) dąb szypułkowy – stan dobry, Dargiń, posesja nr 38, 8) jesion wyniosły – stan dobry, Dargin, 9) kasztanowiec zwyczajny – stan dobry, Ubiedrze, naprzeciw posesji nr 27, 10) kasztanowiec zwyczajny – stan dobry, Ubiedrze, naprzeciw posesji nr 27, 11) dąb szypułkowy – stan dobry, Ubiedrze, 12) dąb szypułkowy – stan dobry, Wąwoz koło Górawina, 13) dąb szypułkowy – stan dobry, świeżo odlamany konar, Świelino, przy stacji PKP, 14) lipa drobnolistna – stan dobry, Gozd, przy kościele, 15) żywotnik zachodni – stan dobry, Gozd – Odbudowa, 16) cis pospolity – stan dobry, Świelino, przy byłej szkole podstawowej, 17) dąb szypułkowy – stan dobry, Glinka, 18) żywotnik olbrzymi – stan dobry, Gozd – Odbudowa, 19) dąb szypułkowy – stan dobry, Kępsko, przy posesji nr 2, 20) dąb szypułkowy – drzewo z rakiem, wewnątrz pnia mrówki, Głodowa, 21) dąb szypułkowy – stan dobry, Głodowa, 22) dąb szypułkowy – drzewo z rakiem, Głodowa, 23) dąb szypułkowy – stan dobry, Głodowa, 24) lipa drobnolistna – stan dobry, drzewo z tabliczką „pomnik przyrody”, Trzebień, 25) dąb szypułkowy – stan dobry, odcięte trzy konary, Opatówek, 26) wiąz górski – stan dobry, Łozice, 27) lipa drobnolistna – stan dobry, Drzewiany, 28) aleja kasztanowa – stan dobry, to szpaler 7 drzew, Darżewo, polna droga do Grzybnicy, 29) leja jesionowa – stan dość dobry, kilka jesionów zamiera, w alei kilka klonów, Kłanino, 30) aleja klonowa (klon jawor i zwyczajny) – stan dość dobry, pojedynczo zamierające jesiony, kilka drzew z hubą, Kłanino, 31) aleja klonowa (klon zwyczajny i jawor) – stan dość dobry, w alei pojedyncze zamierające, jesiony, sporadycznie brzoza, Kłanino, 32) aleja mieszana – jesionowo-klonowa (klon zwyczajny i jawor) – stan dość dobry, jesiony zamierają, nawet kilka szt.uk z rzędu, droga z Gozdu do Cybulina, 33) aleja mieszana klonowo-lipowa z okazami jesionu wyniosłego i klonu srebrzystego – stan dobry, jedynie jesiony zamierają, Wojęcinno, polna droga do Świelinia, 34) aleja klonowa – stan dobry, w alei jawory i jesiony, droga z Dobrociech do Głodowa, 35) aleja jesionowa – stan dobry, również jawory i klony zwyczajne, pojedyncze drzewa zamierają, droga z Bobolic do Gozdu, 36) aleja mieszana klonowo-lipowa, stan dobry, Kępsko, 37) aleja lipowa – stan dobry, Bobolice, 38) aleja dębów szypułkowych i bezszypułkowych – stan dobry, pojedyncze drzewa zamierają, droga z Ujazdu w kierunku Czech, 39) głaz narzutowy – stan dobry, Obręb Kurowo Leśnictwo Lubowo oddz. 22, 40) głaz narzutowy – stan dobry, obiekt bardzo mało widoczny, Obręb Kurowo Leśnictwo Kurowo, oddz. 265g. Gmina Manowo 1) głaz narzutowy – stan dobry, Policko, 2) głaz narzutowy – stan dobry, Policko, 3) dąb szypułkowy – grupa 10 drzew, stan dobry, Dęborogi, za zabudowaniami, przy drodze do lasu, 4) klon zwyczajny – szpaler 9 drzew, stan dobry, Dęborogi, przy drodze, 5) jawor + klon zwyczajny – stan dobry, pojedyncze drzewa zamierają, Dęborogi, 6) kasztanowiec + klon zwyczajny + jesion wyniosły – stan dobry, jedynie kilka jesionów obumiera, Bonin, przy kościele, 7) jesion wyniosły – grupa 4 drzew, stan dość dobry, pojedyncze gałęzie zamierają od wierzchołka, Bonin, 8) jawor – stan dobry, Wyszebórz, przy drodze do Dęborogów, 9) wiąz szypułkowy – stan dobry, Manowo, przy parkingu UG, 10) dąb szypułkowy – stan dobry, Manowo, przy drodze, na skraju łąk w dolinie Dzierżęcinki, 11) lipa drobnolistna – stan dobry, Grzybniczka, 12) daglezja zielona – stan dobry, Kopanino, przy bramie wjazdowej do dworku, 13) lipa drobnolistna – zgnilizna pnia, Kopanino, przy drodze koło cmentarza ewangelickiego. Gmina Mielno 1) lipa drobnolistna – zdrowa, z trzech rzędów drzew, Mielno – Mielenko, 2) orzech turecki – zdrowe, o bardzo malowniczym pokroju, Mielenko – skrzyżowanie drogi do Sarbinowa, 3) dąb szypułkowy – zdrowy, obwód 310 cm, Gąski – przy domu pomocy społecznej, 4) dąb szypułkowy – zdrowy, obwód 320 cm, Gąski – przy domu pomocy społecznej. Gmina Polanów 1) sosna – stan dobry, oddz. 57j N-ctwo Polanów, 2) źródło – stan dobry, oddz. 57j N-ctwo Polanów, 3) dąb szypułkowy – stan dobry, w pobliżu drogi z Kręgu do Buszyna, 4) wiąz szypułkowy – drzewo z przerzedzoną koroną, oddz. 127 c N-ctwo Polanów, 5) klon zwyczajny – stan dobry, na pn. od Komorowa, 6) lipa drobnolistna – stan dobry, Bożenicza, 7) świerk – stan dobry, częściowo podcinane konary, oddz. 165j nad jez. Bukowo, 8) lipa drobnolistna – stan dobry, przed szkołą w Bukowie, 9) sosna – stan dobry, cmentarz w Powidzu, 10) świerk – stan dobry, oddz. 588f N-ctwo Karnieszewice, nad Polnicą, 11) lipa drobnolistna – stan dość dobry, zgnilizna pnia (dziuple), oddz. 186g N-ctwo Polanów, 12) grab – stan dobry, pojedyncze konary odcięte, oddz. 187Af N-ctwo Polanów, 13) grab – stan dobry, oddz. 187Bc N-ctwo Polanów, 14) dąb szypułkowy – stan dobry, w oddz. 631i N-ctwo Karnieszewice, 15) modrzew europejski – stan dobry, oddz. 632b, 16) dąb szypułkowy – stan dobry, w Dadzewie, 17) dąb szypułkowy – stan dobry, w Naclawiu, 18) dąb szypułkowy – stan dobry, w Naclawiu, naprzeciw szkoły, 19) dąb szypułkowy – stan dość dobry, pień pusty w środku, przed blokiem mieszkalnym w Garbnie, 20) buk zwyczajny – stan dobry, przy szosie w Cetuniu, 21) buk zwyczajny – stan dobry, przy szosie w Cetuniu, 22) dąb czerwony – stan dobry, przy drodze z Karsiny na pd., 23) lipa drobnolistna – pień wypróchniały, odrastające konary rosną kandelabrowo, oddz. 564c N-ctwo Polanów, 24) dąb szypułkowy – stan dobry, kilka dolnych konarów odcięto, w Chociminie, 25) sosna zwyczajna – stan dobry, oddz. 179d N-ctwo Kurowo, 26) sosna wejmutka – stan dobry, w Gostkowie, 27) kasztanowiec – aleja z udziałem klonu, stan dość dobry, aleja poprzerywana, pojedyncze, drzewa usychają, przy szosie wychodzącej z Polanowa w kierunku Sławna, 28) aleja jaworowo-klonowa, stan dobry, przy szosie z Nadboru do Krytna, 29) aleja lipowa - stan dobry, pojedynczo klon zwyczajny, w Nowym Żeliborzu, 30) aleja lipowa i szpaler brzozowy- stan dobry, przy kościele w Wieleniu, 31) aleja lipowa – stan dobry, pojedyncze drzewa odarte z kory, przy drodze Komorowo-Bożeniec, 32) głaz (gnejs) – stan dobry, k. szkółki leśnej N-ctwo Manowo. Gmina Sianów 1) lipa drobnolistna – aleja, stan dobry, Osieki, 2) platan wschodni – stan dobry, Osieki, 3) buk zwyczajny – stan dobry, Osieki, 4) jesion wyniosły – stan dobry, Iwięcino, 5) żywotnik olbrzymi – stan dobry, Polanka na terenie gospodarstwa p. Banasia, 6) dąb szypułkowy – stan dobry, złamany jeden konar, Sucha Koszalińska, 7) dąb szypułkowy – stan dobry, Sucha Koszalińska, 8) dąb szypułkowy – stan dobry, na pniu rysy po piorunie, Sucha Koszalińska, 9) buk zwyczajny – stan dobry, dwa pnie (320 i 310cm), Sucha Koszalińska, 10) dąb szypułkowy – stan dobry, Sucha Koszalińska, 11) lipa drobnolistna – stan dobry, są trzy grube lipy, Sucha Koszalińska, 12) lipa drobnolistna – stan dobry, Karnieszewice, 13) lipa drobnolistna – stan dobry, Karnieszewice, 14) lipa drobnolistna – stan dość dobry, zgnilizna pnia, Karnieszewice. Gmina Świeszyno 1) dąb szypułkowy – stan dobry, plac kościelny w Konikowie, 2) dąb szypułkowy – stan dobry, Mierzym, skraj parku podworskiego, 3) dąb szypułkowy – stan dobry, drzewo bardzo blisko budynku mieszkalnego. bluszczu brak, Świeszyno, posesja nr 18, 4) lipa drobnolistna – stan dość dobry, jeden konar odłamany, pień wewnątrz wypróchniały, Bardzlino, przy drodze do Białogórzyna na skraju parku podworskiego, 5) dąb szypułkowy stan dobry, Zegrze Pomorskie, posesja nr 18, 6) lipa drobnolistna – aleja, stan dobry, drzewa dość cienkie, Zegrze Pomorskie, 7) lipa szerokolistna – aleja, stan dobry, wzdłuż drogi Zegrze Pomorskie-Czaple do pasa startowego, 8) klon zwyczajny – aleja, stan dość dobry, po obu stronach drogi bitej do nieczynnego cmentarza w Kurozwęczu, 9) platan klonolistny – aleja, stan dobry, drzewa pomalowane farbą, wzdłuż drogi wiejskiej do Dunowa, 10) lipa drobnolistna – aleja, stan dobry, wzdłuż drogi Niedalino - Bardzlino. D) Wykaz potencjalnych użytków ekologicznych Gmina Będzino 1) BAGNA MŚCICE II ochrona terenów bagiennych. 2) MOKRADŁA POD ŁABUSZEM - ochrona olsu wraz z przylegającymi do niego fragmentami łąk. 3) UJŚCIE DZIERŻĘCINKI - ochrona olsu wraz z przylegającymi łąkami położonymi nad przyjęciową częścią rzeki Dzierżęcinki oraz fragmentu brzegu jeziora Jamno. 4) BABA - ochrona mocno zarastających łak nad Babą i Czerwoną. 5) KISZKOWSKIE OCZKA - ochrona dwóch oczek wodnych wraz z fragmentami przylegającymi do nich łąk.. 6) SLONAWA - ochrona unikatowej roślinności halofilnej wraz z biotopem. 7) WĄWÓZ W DOBRE - ochrona głębokiego wawozu o stromych zboczach, porośniętego lasem bukowym. 8) WIERZCHOMINKO - ochrona podmokłych częściowo zarastających łąk. zachowanie zanikającego w skali gminy i całego regionu siedliska podmokłej łąki. 9) STRACHOMINO - ochrona podmokłej łąki i małego, wytopiskowego jeziorka. 10) BAGNO STRACHOMINO - ochrona torfowiska wysokiego i zarastającego oczka śródlęśnego. 11) BAGNO STRZEPOWSKIE - ochrona torfowiska wysokiego i zarastającego oczka śródlęśnego, miejsca rozrodu płazów, lokalnej ostoi zwierzyny lownej. 12) JEZIORO CZARNE - ochrona zarastającego śródlęśnego jeziorka, otoczonego mszarem Gmina Biesiekierz 1) JAR KOŁO GNIAZDOWA - ochrona wawozu z olsem porzeczkwowym. 2) CIESZYŃSKIE MOKRADŁO - ochrona olszyny bagienniej z oczkiem wodnym w środku. 3) BRZEZINA BAGIENNA - ochrona terenów bagiennych i stanowiska widłaka jalowcowatego. 4) OLSZYNA KRAŚNICKA - ochrona olszyny bagienniej. 5) KRAŚNIK KOSZALIŃSKI - ochrona terenów podmokłych i bagiennych. 6) ŹRÓDLISKO RZEKI CZERWONEJ - ochrona obszaru źródliskowego rzeki Czerwonej. 7) BIESIEKIERSKIE MOKRADELKO - ochrona i zachowanie śródpolnego oczka wodnego. 8) KOTŁOWO - ochrona i zachowanie śródpolnego oczka wodnego UE-10. 9) POLANA NOSOWSKA - ochrona i zachowanie łąki śródlęśnej. Gmina Bobolice 1) KOCIOŁKI MSZARNE - ochrona czterech torfowisk z roślinnością mszarną. 2) JEZIORO ŁABĘDZIE - zachowanie populacji grążela drobnego i regeneracja roślinności mszarnej. 3) JEZIORO MAŁE - ochrona mezotroficznego jeziorka z roślinnością wodną. 4) JEZIORO LUBOWO - ochrona jeziorka z przyległymi wawozami i torfowiskami. 5) JEZIORO SARNOWO - ochrona eutroficznego jeziorka z roślinnością wodną. 6) PELNIK - ochrona mozaiki roślinności wodnej, torfowiskowej, łąkowej i leśnej z rzadkimi i zagrożonymi gatunkami flory. 7) MECHOWISKO - ochrona torfowiska poligenicznego z roślinnością mechowiskową. 8) GRODZISKO - ochrona grodziska ze stanowiskiem obuwika pospolitego. 9) DOŁEK - ochrona torfowiska z roślinnością mszarną. 10) BRAK NAZWY WŁASNEJ - ochrona oczka śródlęśnego z roślinnością wodną i torfowiskową. 11) JEZIORO KARPIOWSKIE - ochrona jeziora z roślinnością lobeliową. 12) KOCIOŁEK II - ochrona torfowiska z roślinnością mszarną. 13) GÓRAWINO II - mozaika roślinności łąkowej, torfowiskowej, mechowiskowej, leśnej i źródliskowej z rzadkimi i zagrożonymi gatunkami flory. 14) WRZOSIEC - torfowisko mszarne oraz bory bagiennie z wrzoścem bagiennym. 15) GOZDOWE OCZKA - ochrona śródlęśnych oczek wodnych z roślinnością wodną i mszarną. 16) TORFOWISKO KOŁO GOZDU - ochrona torfowiska z roślinnością mszarną. 17) GÓRAWINO I - cel ochrony: mozaika roślinności łąkowej i torfowiskowej ze storczykami. 18) ŹRÓDLISKOWY JAR - ochrona rozległego kompleksu źródlisk i roślinności źródliskowej. 19) MORENY POD STARYM BORNEM - ochroną objęta mozaika biotopów z rzadkimi i chronionymi gatunkami flory i fauny. 20) DZIÓBKOWE OCZKO - eutroficzne oczko śródpolne z roślinnością wodną. 21) KUMAK - oczka śródpolne z roślinnością wodną i torfowiskową. 22) PERKOZEK - oczka śródpolne z roślinnością wodną i torfowiskową. 23) SIEDEM ŹRÓDLISK I - źródliska na zboczu doliny z zachowaniem procesów erozji wstecznnej. 24) SIEDEM ŹRÓDLISK II - źródliska j. w. 25) SIEDEM ŹRÓDLISK III - źródliska j. w. 26) SIEDEM ŹRÓDLISK IV - źródliska j. w. 27) SIEDEM ŹRÓDLISK V - źródliska j. w. 28) SIEDEM ŹRÓDLISK VI - źródliska j. w. 29) KOŃSKIE DOŁY I - torfowisko mszarne z chronioną i rzadka florą. 30) KOŃSKIE DOŁY II - torfowisko mszarne z chronioną i rzadka florą. 31) KOŃSKIE DOŁY III - torfowisko mszarne z chronioną i rzadka florą. 32) ROZLEWISKO POD DRZEWIANAMI - rozlewisko z roślinnością szuwarową. 33) DRZEWIANY - zbiornik dystroficzny z roślinnością wodną i torfowiskową. 34) KOŃSKIE DOŁY I - torfowisko mszarne z chronionymi i zagrożonymi gatunkami flory. 35) LILIOWE OCZKO - zbiornik dystroficzny z roślinnością wodną i torfowiskową. 36) TORFOWISKO CHOCIWLE - torfowisko z roślinnością mszarną. 37) WIETRZNO - jezioro z roślinnością lobeliową. 38) GOLESZANY - zbiornik dystroficzny z roślinnością wodną i torfowiskową. 39) TRZEBIEŃ WIELKI, ŚREDNI I MAŁY - jeziora dystroficzno - polihumusowe z roślinnością wodną. 40) ZALEWAJKA - oczko dystroficzne i przyległe torfowiska mszarne z roślinnością wodną i torfowiskową. 41) UJAZDOWSKIE OCZKA - oczka śródpolne z roślinnością wodną i torfowiskową. 42) JEZIORO CHLEWIENTKO - jezioro z roślinnością lobeliową. 43) KOCIOŁEK - jezioro z roślinnością lobeliową. 44) JEZIORO POROST - Jeziorno Porost (Chlewe Wielkie) z roślinnością lobeliową. 45) JEZIORO PNIEWKO - jezioro z roślinnością lobeliową. 46) JEZIORO KACZE - jezioro eutroficzne z zespołem lili wodnych. 47) JANOWIEC - mozaika roślinności łąkowej i torfowiskowej. 48) MOZAIKA - mozaika roślinności łąkowej, bagienniej i leśnej. 49) PUMILA - oczka śródpolne z roślinnością wodną i torfowiskową. 50) JEZIORO CIEMNE - jezioro dystroficzne i jego roślinność. 51) BRZEZINA - brzezina bagienna. 52) ŻUBROWO - jezioro Żubrowo z roślinnością wodną i mszarną. 53) KUMAKOWE MOKRADŁA - Kompleks rozlewisk i torfowisk mszaranych z roślinnością. 54) GRAŻELOWE OCZKA - dwa zbiorniki dystroficzne z grażelem drobnym. 55) BRAK NAZWY WŁASNEJ - torfowisko z roślinnością mszarną. Gmina Manowo 1) JEZIORO POLICKO - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności wodnej oraz krajobrazu. 2) WYSZEBORSKIE ROZLEWISKO - ochrona siedlisk gatunków chronionych specyficznych dla siedlisk wodno – błotnych. 3) WYSZEWSKIE TORFOWISKO - torfowisko wysokie z szatą roślinną. 4) JEZIORO WYSZEBORSKIE - jezioro Wyszeborskie z rozległym kompleksem łąk, szuwarów i bagiennych lasów. 5) JEZIORO DEBRO - jezioro mezotroficzne z roślinnością wodną. 6) JEZIORO OKÓŁKO - jezioro mezotroficzne z roślinnością wodną. 7) WYSZEWSKIE TORFOWISKO I - torfowisko mszarne. 8) WYSZEWSKIE TORFOWISKO II - torfowisko mszarne. 9) JEZIORO SKOCZNIA - przedmiotem ochrony jest naturalne i dobrze zachowane jezioro śródlęśne z roślinnością wodną i mszarną. 10) BAGIENNY BÓR - odwadniane torfowisko z borem bagiennym. 11) NICEMINO I - odwadniane i częściowo zaleśiane torfowiska z roślinnością torfowiskową. 12) NICEMINO II - eksploatowane torfowisko z roślinnością mszarną. 13) NICEMINO III - torfowisko z roślinnością mszarną. 14) NICEMINO IV - torfowiska i nieużytkowane łąki z roślinnością. 15) CEWLINO - ochrona siedlisk gatunków chronionych. 16) TRZĘSAWISKO - torfowisko mszarne z roślinnością torfotwórczą. 17) JEZIORO LUDZKIE - jezioro z roślinnością wodną. 18) WYSZEWSKIE TORFOWISKO III - torfowisko mszarne z roślinnością. 19) WYSZEWSKIE TORFOWISKO IV - torfowiska przejściowe i niskie z roślinnością. 20) NICEMINO V - torfowisko z roślinnością mszarną. 21) JEZIORO ŻABIE - jezioro z roślinnością wodną. 22) WYSZEWSKIE TORFOWISKO V - torfowisko wysokie. 23) MOKRE ŁĄKI - torfowiska i podmokłe łąki. 24) WYSZEWSKIE TORFOWISKO VI - torfowiska soligeniczne z roślinnością łąkową i torfowiskową. 25) LEŚNE JEZIORKO - śródlęśne jeziorko z nachodzącym na wodę płem mszarnym. 26) STARA RADEW - stare koryto rzeki Radwi; mozaika roślinności łąkowej, torfowiskowej, leśnej i źródliskowej; obecność gatunku chronionego. 27) MSZAR - torfowisko mszarne. 28) ŚRÓDLEŚNE JEZIORKO - śródlęśne jeziorko. Gmina Mielno 1) CHŁOPY - celem ochrony jest zachowanie szaty roślinnej lasów bagiennych oraz mozaiki siedlisk łąkowych i szuwarowych. 2) GASKI - celem ochrony jest zachowanie szaty roślinnej mokrych łąk i pastwisk. 3) NIEGOSEZCZ - celem ochrony jest zachowanie bogatej szaty roślinnej mokrych łąk. Gmina Polanów 1) BÓR BAGIENNY ŻYTNIK I - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 2) BÓR BAGIENNY ŻYTNIK II - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 3) ŁĄKA NAD WAPIENNYM - renaturalizacja cennego ekosystemu łąkowego. 4) JEZIORKO RYBACKIE - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 5) MSZA ZA SZKÓŁKĄ I - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 6) MSZAR ZA SZKÓŁKĄ II - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 7) MSZAR ZA SZKÓŁKĄ III - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 8) MSZAR ZA SZKÓŁKĄ IV - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 9) ROSICZKOWY MSZAR - zachowanie cennego ekosystemu i chronionego siedliska przyrodniczego ze stanowiskami cennych roślin. 10) DŁUGIE BAGNO BAŻYNOWE II - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego I stanowisk rzadkich roślin. 11) PRZYDROŻNE BAGNO W CETUNIU - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 12) OCZKO - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 13) JEZ. MAŁE - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego. 14) OSIE BAGNO - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 15) TORFOWISKO PRZY MAŁYM - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 16) TORFOWISKO PRZY DŁUGIM - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 17) ZGNILE BAGNO - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 18) STORCZYKOWA ŁĄKA NAD WIELENKĄ - zachowanie cennego ekosystemu i stanowisk rzadkich roślin. 19) STORCZYKOWA ŁĄKA PRZY SZOSIE - zachowanie cennego ekosystemu i stanowisk rzadkich roślin. 20) TRZĘSAWISKO PRZY TORZE I - zachowanie jako miejsca podnoszącego różnorodność biologiczną krajobrazu. 21) TRZĘSAWISKO PRZY TORZE II - zachowanie cennego ekosystemu i stanowisk rzadkich roślin. 22) ZA WARBLEWSKĄ GÓRĄ - zachowanie cennego ekosystemu i stanowisk rzadkich roślin 23) MECHOWISKA NAD RADWIĄ - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 24) JEZ. KARASIOWE - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 25) CETUŃSKIE BAGNO V - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 26) CETUŃSKIE BAGNO VI - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 27) CETUŃSKIE BAGNO VII - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 28) TORFOWISKO ŻYDOWO I - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 29) TORFOWISKO ŻYDOWO II - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 30) TORFOWISKO ŻYDOWO III - zachowanie cennego ekosystemu, chronionego siedliska przyrodniczego i stanowisk rzadkich roślin. 31) ŻARNOWCOWY WĄWÓZ - zachowanie miejsca podnoszącego różnorodność biologiczną, zachowanie zarośli żarnowca typowych dla krajobrazu gminy, zachowanie miejsca atrakcyjnego krajobrazowo. 32) PŁYWACZOWA MŁAKA - zachowanie stanowiska cennego gatunku rośliny. 33) ŁAKI ŹYTNIK - zachowanie łąk stanowiących cenny biotop dla ptaków. 34) CZERWONY MOST - zachowanie zarastających łąk stanowiących cenny biotop dla ptaków. 35) MLYNISKA - zachowanie wilgotnych łąk stanowiących cenny biotop dla ptaków. 36) MORSKIE OKO - zachowanie jeziorka dystroficznego z cenną florą na ple mszarnym; ważnego dla fauny. 37) SOWIŃSKIE BĄKOWISKO - zachowanie biotopu cennej fauny. Gmina Sianów 1) BAGNA - celem ochrony jest zachowanie mozaiki siedlisk dla cennej flory i fauny. 2) DĄBROWA I - oczka i torfowiska śródpolne. 3) UNIESKIE BAGNA - celem ochrony jest zachowanie mozaiki siedlisk dla cennej flory i fauny. 4) UNIESKIE BAGNA - celem ochrony jest zachowanie mozaiki siedlisk dla cennej flory i fauny. 5) UNIESKIE BAGNA - celem ochrony jest zachowanie mozaiki siedlisk dla cennej flory i fauny. 6) JAR RZEKI RÓWNIAŃKI - wąwóz rzeki Równianki. 7) OLSZYN - kompleks bagiennych lasów olszowych z licznym udziałem wiciokrzewu pomorskiego. 8) ŹRÓDLISKO II - przedmiotem ochrony jest nisza źródłiskowa z roślinnością źródłiskową. 9) BÓR BAGIENNY - przedmiotem ochrony jest drzewostan o charakterze boru bagiennego. 10) TRZĘSAWISKO - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności. 11) ŹRÓDLISKO I - przedmiotem ochrony jest nisza źródłiskowa z roślinnością źródłiskową. 12) MSZAR - przedmiotem ochrony jest torfowisko mszarne. 13) MASZKOWO I - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności podmokłych łąk. 14) MASZKOWSKIE ŁĄKI - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności podmokłych łąk. 15) MASZKOWSKI MSZAR - celem ochrony jest zachowanie roślinności torfowiskowej. 16) WĄWÓZ SZCZEGLINO - przedmiotem ochrony są wąwozy i naturalne procesy morfologiczne cieku bez nazwy. 17) MASZKOWO II - celem ochrony jest zachowanie cennej roślinności podmokłych łąk. 18) MECHOWISKO RATAJKI W WALORYZACJI R 6) - celem ochrony jest zachowanie roślinności podmokłych łąk i mechowisk na obszarze torfowisk soligenicznych. 19) UNIESKIE ŁĄKI (W WALORYZACJI R 7) - celem ochrony jest zachowanie roślinności podmokłych łąk i torfowisk mechowiskowych. Gmina Świeszyno 1) ŁĄKA POD KONIKOWEM - ochrona cennego siedliska zwierząt związanych z terenami podmokłymi i zakrzewieniami nadrzecznymi: płazy, ptaki i drobne ssaki owadożerne; ochrona wyjątkowo przyjaznego siedliska w skali gminy (i prawdopodobnie Pomorza) dla trzech gatunków mięczaków lądowych – zaroślarki pospolitej, ślimaka zaroślowego i bursztynki pospolitej; ochrona lokalnych populacji wymienionych gatunków, ze względu na ich wyjątkowo wysoką liczebność i wysokie zagęszczenie. 2) ŁĄKA POD DUNOWEM - ochrona siedlisk płazów, gadów, ptaków i mięczaków. 3) ROSICZKOWE TORFOWISKO - celem ochrony jest torfowisko wysokie. 4) WRZOŚCOWE UROCZYSKO - torfowisko wysokie. 5) TORFOWE MOKRADŁO - celem ochrony jest torfowisko wysokie. 6) ZAKĄTEK ROSICZKOWY - celem ochrony jest torfowisko wysokie. 7) PRZYGIELKOWE MOKRADŁO - celem ochrony jest torfowisko wysokie. 8) NIEDALIŃSKIE JEZIORO - ochrona ostoi godowej płazów i łęgowisk chronionych gatunków ptaków. celem uzupełniającym jest ochrona jeziora i strefy przybrzeżnej przed dewastacją. 9) BAGNISKO - celem ochrony jest torfowisko wysokie. 10) ŚRÓDLEŚNE TORFOWISKO - celem ochrony jest torfowisko wysokie. 11) LILIOWE JEZIORKO - celem ochrony jest torfowisko wysokie. E) Wykaz potencjalnych zespołów przyrodniczo – krajobrazowych. Gmina Będzino 1) WIERZCHOMINO - ochrona i zachowanie ekosystemów torfowiskowych, bagiennych, leśnych i oczek wodnych w południowo-zachodnia część gminy Będzino, między miejscowościami Smolno, Wierzchomino, Kraśnik Koszaliński, Warnino, Wyganów. Zalecenia: osuszanie, eksploatacja torfu, rzęby zupełne, pożary. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania. Gmina Biesiekierz 1) JEZIORO PARNOWO - ochrona krajobrazu jeziora i obszaru źródłiskowego położonego na południowy-wschód od jeziora na północny wschód od m. Biesiekierz, jezioro Parnowo z przylegającym obszarem źródłiskowym oraz obrzeża jeziora z dwoma zabytkowymi parkami. Zagrożenia: eutrofizacja jeziora, niekontrolowane zagospodarowanie rekreacyjne. Zalecenia: wprowadzić zakaz używania silników spalinowych na sprzęcie pływającym, rozebrać stare budynki po obiektach hodowlanych w Cieszynie. 2) WIERZCHOMINO - ochrona i zachowanie ekosystemów torfowiskowych, bagiennych, leśnych i oczek wodnych w północno-zachodniej części gminy Biesiekierz, (między miejscowościami Biesiekierz Kol., Kraśnik Koszaliński i Warnino). Zagrożenia: osuszanie, eksploatacja torfu, zręby zupełne, pożary. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania. 3) LAS PARSOWSKI - ochrona i zachowanie ekosystemów leśnych i łąkowych, ochrona miejsc odpoczynku większych i miejsc rozrodu mniejszych ssaków, ochrona potencjalnych miejsc rozrodu ptazów i rzadszych gatunków ptaków (derkacz, muchołówka mała), ochrona korytarza ekologicznego o znaczeniu lokalnym łączącego las koło Wierzchomina i Warnina z doliną Radwi na wschód od Święrnina, na zachód od Parsowa, w łęgach zamieranie jesionu. Zagrożenia: osuszanie, zręby zupełne, zaprzestanie użytkowania łąk. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania, przywrócić koszenie na nieużytkowanych łąkach Gmina Bobolice 1) DOLINA KŁANINKI - przedmiotem ochrony jest malowniczy krajobraz głęboko wciętej rynny subglacjalnej z mozaiką roślinności łąkowej oraz leśnej na stromych zboczach dolinki Kłanino. Zagrożenia: wycinka lasu na stromych zboczach rynny, zalanie dolinki. Zalecenia: nie zaniechać ekstensywnego koszenia łąk, nie zalewać doliny, nie wycinać lasu na stromych krawędziach doliny – pozostałe lasy na krawędziach uznać za wodo- i glebochronne. 2) ŹRÓDLISKA CHOTLI - przedmiotem ochrony jest malowniczy krajobraz głęboko wciętej doliny rzeki Chotli z mozaiką krajobrazu naturalnego i kulturowego, zachowanie największej koncentracji źródlisk i rozległych niszc źródliskowych na zboczach doliny oraz mozaiki roślinności źródliskowej, leśnej i łąkowej. Zalecenia: nie stosować zrębów zupełnych na obszarze stromych zboczy doliny, głębokie wąwozy i strome nisze źródliskowe wyłączyć z użytkowania!, nie ujmować wód ze źródlisk do hodowli ryb, ani nie dokonywać innych zmian hydrologicznych w obrębie doliny. 3) DOLINA RZEKI CHOCIELI (POWIEKSZENIE ISTNIEJACEGO ZPK) przedmiotem ochrony jest malowniczy krajobraz doliny Chocieli z mozaiką krajobrazu naturalnego i kulturowego, celem ochrony są kwieście i bogate florystycznie łąki, w tym największe skupienie pełnika europejskiego na Pomorzu, które nie zostały ujęte w dotychczasowych formach ochrony przyrody i propozycjach w dolinie Chocieli, tj. zespół przyrodniczo-krajobrazowy i projektowany rezerwat przyrody Bobolice – Chlebowo. Zalecenia: zaniechanie koszenia łąk przywrócić ekstensywne koszenie, nie kopać stawów rybnych, nie zalewać podmokłych łąk. Gmina Manowo 4) DOLINA DZIERŻĘCINKI przedmiotem ochrony jest malowniczy krajobraz głęboko wciętej rynny subglacjalnej z kompleksami torfowisk w dolinie rzeki Dzierżęcinki, Manowo – Zacisze. Zagrożenia: zmiana stosunków wodnych, wykup gruntów w celu pozyskania torfu i kredy. Zalecenia: zaniechanie wykaszania łąk na skraju mechowisk, nie zmieniać sposobu użytkowania. 5) DOLINA GRZYBNICY - malowniczy krajobraz głęboko wciętej rynny subglacjalnej o charakterze głębokiego wąwozu, na dnie którego znajdują się podmokłe łąki koło Grzybnicy, lasy Nadleśnictwo Bobolice. Zagrożenia: wycinanie zrębów na stromych zboczach. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania. Gmina Mielno 1) JEZIORO JAMNO - rozległe jezioro Jamno z kompleksem przyległych szuwarów i łąk (również na terenie gm. Będzin) Mielno – Łazy. Zagrożenia: eutrofizacja jeziora, niekontrolowana zabudowa turystyczna. Zalecenia: zlikwidować źródła zanieczyszczeń jeziora. 2) NADMORSKI PAS SARBINOWO -MIELNO - malowniczy krajobraz wybrzeża morskiego z kompleksem leśnym oraz cenne walory kulturowe w miejscowości Sarbinowo i Chłopy pas nadmorski od Sarbinowa do Mielna. Zagrożenia: presja turystyczna. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania. Gmina Sianów 1) DOLINA MŁYNÓWKI - malowniczy krajobraz głęboko wciętej rynny subglacjalnej w krajobrazie rolniczym wsi Dąbrowa. Zalecenia: zachować w niezmienionym stanie. 2) KARNIESZEWICKIE JODEŁY I BUKI - zachowanie drzewostanów bukowych i bukowo-jodłowych - licznie występujących w kompleksie lasów Nadleśnictwa Karnieszewice. Głównym przedmiotem ochrony powinny być starodrzewy bukowe, w tym fragmenty żyźnych buczyn koło Suchej Koszalińskiej oraz torfowiska mszarne Karnieszewice – Sucha Koszalińska. Prowadzona gospodarka leśna. Zalecenia: zachować istniejącą mozaikę krajobrazową, oraz części starodrzewów bukowych. 3) UNIESKIE MOKRADEŁA - zachowanie krajobrazu rolniczego, mozaiki siedlisk oraz cennej flory i fauny koło miejscowości Łabusz – Osieki – Sianów. Zagrożenia: zmiana stosunków wodnych. Zalecenia: zaniechanie wykaszania łąk, nie zmieniać sposobu użytkowania. 4) DOLINA RZEKI POLNICY- malowniczy krajobraz głęboko wciętej doliny Polnicy, w obrębie, której znajdują się różnorodne siedliska od Sianowa do granicy z gminą Polanów. Zagrożenia: zmiana stosunków wodnych. Zalecenia: zaniechanie wykaszania łąk, nie zmieniać sposobu użytkowania, łęgi rosnące wzdłuż rzeki wyłączyć z użytkowania, łąki wykaszać. 5) DOLINA RZEKI BIELAWY - malowniczy krajobraz doliny Bielawy (rynny subglacjalnej) oraz liczne dolinki denudacyjne na zboczach doliny i Pradoliny od granicy z gminą Malechowo koło Sierakowa Sławieńskiego, po granice z gminą Polanów koło Sowna. Zagrożenia: zmiana stosunków wodnych, zaniechanie wykaszania łąk. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania, łęgi rosnące wzdłuż rzeki wyłączyć z użytkowania, łąki wykaszać. F) Wykaz potencjalnych stanowisk dokumentacyjnych Gmina Manowo 1) WZNIESIENIE KEMOWE CZAPLA GÓRA. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania. 2) WZNIESIENIE KEMOWE ŻÓŁTA GÓRA. Zagrożenia: erozja gleby. Zalecenia: nie zmieniać sposobu użytkowania, stosować tylko rębowe przeróbowe. Gmina Polanów 1) ŹWIROWNIA WARBLEWO. Zalecenia: zachować w niezmienionym stanie. 13 - Lasy Grunty leśne stanowią lasy publiczne o powierzchni 70247,98 ha oraz lasy prywatne o powierzchni 2065,27 ha. W lasach Skarbu Państwa prowadzi się gospodarkę leśną zgodnie z planem urządzenia lasu, w sposób zapewniający ciągłe spełnianie przez nie celów, dla których zostały wydzielone. Gospodarowanie lasami na terenie powiatu przez poszczególne Nadleśnictwa, polega na pozyskiwaniu drewna, (głównie sosnowego, świerkowego i brzozowego), prowadzeniu zalesień i odnowień, produkcji materiału sadzeniowego (szkółki leśne), uprawie drzew nasiennych, oraz wykonywaniu prac pielęgnacyjnych (trzebież, czyszczenie i inne). Planowana gospodarka leśna jest zgodna z Krajowym Planem Gospodarki Leśnej i realizowania jest w szczególności poprzez: - dbałość o stan zdrowotny i sanitarny lasów, - preferowanie naturalnego odnowienia lasu, - ograniczenie regulacji stosunków wodnych do prac uzasadnionych potrzebami odnowienia lasu oraz użytkowania sąsiadujących z lasami ochronnymi gruntów nieleśnych, - kształtowanie struktury gatunkowej i przestrzennej lasu zgodnie z warunkami, w kierunku powiększania różnorodności biologicznej i zwiększania odporności lasu na czynniki destrukcyjne, - stosowanie indywidualnych sposobów zagospodarowania i ochrony poszczególnych drzewostanów, - ograniczenie stosowania zrębow zupełnych do najsłabszych siedlisk leśnych oraz prowadzenia ścinki drzew, zrywki i wywozu drewna w sposób zapewniający maksymalną ochronę gleby i roślinności leśnej, - zakaz pozyskiwania żywicy i karpiny. Lesistość powiatu wynosi 42,6 %. Gospodarkę leśną na obszarze powiatu prowadzą Nadleśnictwa: Polanów, Bobolice, Manowo, Karnieszewice, Gościno i Tychowo. Wszystkie nadleśnictwa położone w granicach Powiatu Koszalińskiego wchodzą w strukturę Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku. Starosta Koszaliński sprawuje nadzór nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa, położonymi na terenie Powiatu Koszalińskiego, co jest wynikiem obecnego obowiązującego stanu prawnego, uregulowanego przez przepis art. 4 ust. 1 pkt. 14 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz ustawę z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2014 r., poz. 1153 z późn. zm.). Do zadań Starosty z zakresu administracji rządowej, zgodnie z przepisami ustawy o lasach, należy m.in.: - wydawanie decyzji zezwalającej na zmianę lasu na użytk rolny. Zmiana lasu na użytk rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb własicieli lasów (art. 13 ust. 3 pkt. 2); - uznawanie lasu za las ochrony lub pozbawienie go tego charakteru, po uzgodnieniu z właścicielem lasu i zasięgnięciu opinii rady gminy (art. 16 ust. 1 a); - zatwierdzanie uproszczonego planu urządzenia lasu, po uzyskaniu opinii właściwego terytorialnie nadleśniczego (art. 22 ust. 2). Do zadań własnych Starosty, zgodnie z przepisami ustawy o lasach, należy m.in.: - wydawanie decyzji określających obowiązki ochronne właścicieli lasów. Decyzja wydawana jest tylko wtedy, gdy właściciel lasu nie wykonuje zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów (art. 9 ust. 2); - zarządzanie, z urzędu lub na wniosek nadleśniczego, wykonania zabiegów zwalczających i ochronnych w lasach zagrożonych (art. 10 ust. 1 pkt. 2); - ocena udatności upraw leśnych na gruncie rolnym objętym zalesieniem, jeżeli zalesienia dokonano na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (art. 14 ust. 7): - cechowanie pozyskanego drewna. Starosta wystawia właścielowi lasu dokument stwierdzający legalność pozyskanego drewna (art. 14a ust.3), - wydawanie decyzji określających zadania z zakresu gospodarki leśnej dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha (art. 19 ust. 3); - zlecenie sporządzenia uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, należących do osób fizycznych i wspólnot gruntowych (art. 21 ust. 1 pkt 2); - zlecanie prowadzenia inwentaryzacji stanu lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha (art. 21 ust. 2); - wydawanie decyzji w sprawie uznania lub nieuznania zastrzeżeń do projektu uproszczonego planu urządzenia lasu (art. 21 ust. 5); - nadzorowania wykonania zatwierdzonych uproszczonych planów urządzenia lasu (art. 22 ust. 5); - wydawanie decyzji na pozyskanie drewna w przypadkach losowych niezgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją określającą zadania w zakresie gospodarki leśnej (art. 23 ust. 4); - wydawanie decyzji nakazujących wykonanie obowiązków określonych w art. 13 i zadań ujętych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji określającej zadania gospodarki leśnej (art. 24). W latach 2011 - 2014 nadzór nad lasami realizowany był poprzez Wydział Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa/Wydział Środowiska i Gospodarki Nieruchomościami oraz zatrudnionej na umowę zlecenie leśnika. Leśnik, w ramach wykonywanych prac, przygotowywał m.in.: dokumentację stanowiącą podstawę do wydawania przez Starostę decyzji określających zadania właścicielowi lasów, cechował pozyskane drewno oraz brał czynny udział przy dokonywaniu przez Starostę oceny udatności zalesionych gruntów rolnych. W strukturze wiekowej lasów przeważają drzewostany w wieku od 50 do 60 lat, a dominującymi typami siedliskowymi lasu jest bór mieszany świeży, las mieszany świeży i las świeży, które zajmują siedliska średnio i bardzo żywe. Stan sanitarny lasów na terenie Powiatu Koszalińskiego określony jest jako dobry. W lasach nie stwierdzono szkód ze strony przemysłowego zanieczyszczania powietrza. Wykonywano nowe zalesienia oraz odnowienia na gruntach porolnych. Wiedza o procesach zachodzących w przyrodzie i kontrola stanu środowiska leśnego pozwalają leśnikom na wczesną diagnozę zagrożeń, mogących wpływać negatywnie na stan lasu. Każdego roku podejmują oni działania mające na celu zachowanie trwałości lasu i zwiększenie jego naturalnej odporności na czynniki szkodotwórcze. Nadleśnictwa aktywnie prowadzą edukację przyrodniczą w celu przedstawienia lasu – nie jako drzewostanów produkujących drewno, lecz jako najbardziej złożonego ekosystemu występującego w przyrodzie. Program jest ukierunkowany na działalność z zakresu udostępniania lasu, ochrony zasobów leśnych i edukacji przyrodniczo – leśnej. W zależności od dominującej roli i pełnionych funkcji, lasy podzielone są na: rezerwaty, lasy ochronne, lasy gospodarcze, w których na podstawie potrzeb i aktualnej wiedzy wyróżniono: - obszary o wybitnych walorach faunistycznych i krajobrazowych, - stanowiska chronionych i rzadkich gatunków roślin i zwierząt, - miejsca rozrodu i regularnego przebywania rzadkich gatunków zwierząt, - chronione siedliska przyrodnicze, • sędziwe drzewa i grupy starych drzew, • obiekty kultury materialnej. Dominującymi w powierzchni lasów Powiatu Koszalińskiego gatunkami drzew leśnych są: Sosna – 73,1%, Buk – 7,8%, Brzoza – 7,4%, Świerk – 4,3%, Dąb – 4,1%, Olsza 2,9% oraz inne o łącznym udziale 0,4%. Drzewostany liściaste zajmują 22,5% powierzchni leśnej. Drzewostany założone na gruntach porolnych stanowią 40%. Udział powierzchniowy gatunków drzewna terenie RDPL Szczecinek przedstawia rysunek poniżej. ![Pie chart showing the percentage distribution of tree species in RDLP Szczecinek](image) Rysunek 2. Powierzchniowy udział gatunków drzew na terenie RDLP Szczecinek (dane RDLP) Zagrożenia środowiska leśnego Zagrożenie środowiska leśnego spowodowane jest oddziaływaniem wielu czynników powodujących niekorzystne zjawiska i zmiany w stanie zdrowotnym lasów. Negatywnie oddziałujące czynniki (stresowe), można sklasyfikować z uwzględnieniem: - pochodzenia- jako abiotyczne, biotyczne i antropogeniczne, - charakteru oddziaływania- jako fizjologiczne, mechaniczne i chemiczne, - długotrwałości oddziaływania- jako chroniczne i okresowe, - roli, jaką odgrywają w procesie chorobowym- jako predyspozycyjne, inicjujące i współuczestniczące. Lasy należące do Powiatu Koszalińskiego są położone w strefie średniego zagrożenia. Zagrożenia wynikają ze strony ożywionej (grzyby, owady, zwierzęta i człowiek) jak i nieożywionej (wiatry, pożary, susze i mróz). Zagrożenia abiotyczne Uszkodzenia drzewostanów czynnikami abiotycznymi występują każdego roku. Wielkość tych uszkodzeń zależy od natężenia czynników, które każdego roku mogą być inne. Szkody w drzewostanach powodują często huraganowe wiatry, które łamią i wywracają drzewa. Zdarzają się także uszkodzenia spowodowane intensywnymi opadami śniegu, szczególnie wśród drzewostanów starszych klas wieku. Innymi czynnikami abiotycznymi powodującymi szkody w lasach są podtopienia, przymrozki oraz długotrwałe susze w lecie, które wyrządzają szkody głównie wśród młodników, szkółek i upraw. Zagrożenia biotyczne Powiat Koszaliński znajduje się w strefie o wysokim zagrożeniu lasów przez szkodniki owadzie. Niekorzystne zjawiska w lasach, związane są z masowym pojawianiem się szkodników owadzich oraz grzybowych chorób infekcyjnych, występują w dużej różnorodności i znacznym nasileniu. W celu zwalczania szkodników owadzich, wywieszane są skrzynki lęgowe dla ptaków, żywiących się tymi owadami. Co roku w ramach zabiegów profilaktycznych przeprowadza się kontrolę ilości najważniejszych szkodników sosny: brudnicy mniszki (lipiec, sierpień) oraz poprocha cetyniaka, strzygoni choinówki, barczatki sosnowki, boreczników, osnui gwiaździstej w ramach tzw. jesiennych poszukiwań szkodników pierwotnych sosny, a także szkodników wtórnych: kornika drukarza, cetyńca, drwalnika. W ostatnich latach nie stwierdzono stwarzającego zagrożenie występowania w/w szkodników. Rejestrowane są szkody wyrządzane przez zwierzynę lowną (głównie przez sarny i jelenie), takie jak zgryzanie upraw i spalowanie młodników. W celu ich ochrony nadleśnictwa stosują różne sposoby zabezpieczania pojedynczych drzewek (różnego rodzaju oslonki) oraz grodzenia siatką leśną. Aby przeciwdziałać zagrożeniom wykładane są pułapki na szkodliwe owady, wycinane są chore drzewa, młode nasadzenia są odgrądzane przed zwierzyną. Ciągła kontrola realizacji planów hodowlano - łowieckich powoduje, że szkody w lasach stopniowo maleją. Ograniczenie występowania szkodników wtórnych odbywa się przede wszystkim przez regularne usuwanie wydzielającego się posuszu oraz wykładanie pułapek feromonowych, wyznaczenie i usuwanie drzew trocinowych, wykładanie pułapek tradycyjnych. W drzewostanach, na gruntach porolnych występuje zagrożenie od patogenów grzybowych zwłaszcza huby korzeniowej i opieńki. W celu ochrony drzewostanów przed chorobami grzybowymi Corocznie w trakcie wykonywania cięć selekcyjnych zabezpiecza się pniaki po sciętych drzewach biopreparatem. Zagrożenia antropogeniczne Las jest w coraz częściej wykorzystywany także do celów rekreacyjnych, jednak przebywanie ludzi w lasach może stwarzać określone problemy. Największe zagrożenie stwarzają turyści o małej świadomości ekologicznej, nie znający się na zasadach funkcjonowania skomplikowanego ekosystemu leśnego. Tereny leśne podatne są na zagrożenia pożarowe. Głównymi czynnikami sprzyjającymi powstawaniu pożarów są długotrwałe okresy suszy, silne wiatry, a przede wszystkim działania człowieka w tym nasilenie ruchu turystycznego, który skutkuje zwiększeniem liczby pożarów. Zagrożenie pożarowe dodatkowo stwarza silna penetracja terenu przez licznie odpoczywających tu turystów, wędzarzy i zbieraczy runa leśnego. Głównymi przyczynami pożarów lasu są: nieostrożność w obchodzeniu się ogniem osób dorosłych i dzieci oraz awarie linii energetycznych. W celu ograniczenia ilości pożarów i skutków pożarów stworzono system prognozowania zagrożenia pożarowego. Od wiosny do jesieni dokonywane są pomiary zagrożenia pożarowego w oparciu o wilgotność ściółki i powietrza. W celu przeciwdziałania powstawaniu pożarów Nadleśnictwa prowadzą w szerokim zakresie profilaktykę przeciwpożarową. Są to działania ograniczające możliwości rozprzestrzeniania się pożarów (sieć pasów przeciwpożarowych i biologicznych), a także przysposabianie obszarów leśnych do środków i urządzeń prowadzenia akcji gaśniczych (budowa i remont dróg, punktów czerpania wody, sztucznych zbiorników) oraz wyposażania w sprzęt i środki własne jednostki gaśnicze i sprzęt zapewniający łączność. Jednym ze sposobów ograniczenia ilości pożarów jest również próba ukierunkowania ruchu turystycznego. Na terenie Nadleśnictw wyznaczono strefy przeznaczone do intensywnego zagospodarowania turystycznego. Nadleśnictwa wykonują do potrzeb rekreacji leśne obiekty turystyczne. Na turystów czekają leśne parkinigi, ścieżki przyrodnicze i konne, wyposażone w infrastrukturę turystyczną, która jest na bieżąco remontowana i modernizowana. Zanieczyszczenie odpadami Nadleśnictwa podejmują liczne działania w zakresie porządkowania terenów leśnych. Intensywne korzystanie z terenów leśnych wiąże się z zaśmiecaniem, w szczególności w sąsiedztwie szlaków komunikacyjnych. Sprzątanie terenów leśnych jest traktowane, jako jedno z najważniejszych zadań i jest prowadzone regularnie. W akcje sprzątania lasu zaangażowana jest cała Służba Leśna. Wspólnie ze szkołami bierze ona udział w akcjach „Sprzątanie świata”. Podczas prowadzonych przez leśników zajęć edukacyjnych, dzieci i uczestnicząca w nich młodzież uczulane są na problem zaśmiecania lasu i są zachęcani do przeciwdziałania temu zjawisku. ![Wykres 5.18. Powierzchnia gruntów leśnych [ha] w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego (dane z gmin, GUS)] \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Pogłębianie i udostępnianie wiedzy o zasobach przyrodniczych \| \| \| 1. \| Realizacja Planów Zadań Ochronnych dla obszarów Natura 2000. \| TAK – Zostały ustanowione zarządzeniami Dyrektora RDOŚ Szczecin Plany zadań ochronnych dla obszarów: a/ „Jeziоро Bukowo”; b/ „Warnie Bagno”; c/ bobolickie jezioro lobeliowe”; d/ „Kołobrzesko – Trzebiatowski Pas Nadmorski” e/ mechowisko Manowo”. \| \| 2 \| Prowadzenie działań edukacyjnych mających na celu podnoszenie świadomości w zakresie prawnych i przyrodniczych podstaw funkcjonowania obszarów chronionych oraz w zakresie ochrony dziedzictwa ekologicznego. \| TAK – Prowadzono wiele działań edukacyjnych w tym: Eko-edukacyjny cykl działań powiatu Koszalińskiego, który wyróżniono za nowatorskie i innowacyjne podejście do działań w sferze edukacji nieformalnej (tj. pozaszkolnej), poprzez wykorzystanie bogatych walorów przyrodniczych powiatu. Głównym atrybutem tych działań była aktywna edukacja in situ – prezentująca naturalne siedliska obszarów NATURA 2000. \| \| \| Cel strategiczny: Stworzenie prawno - organizacyjnych warunków i narzędzi dla ochrony przyrody \| \| \| 3. \| Tworzenie nowych form ochrony przyrody na podstawie wyników inwentaryzacji i waloryzacji przyrodniczej. \| NIE -Nie wystąpiła potrzeba tworzenia nowych obszarów. \| \| \| Cel strategiczny: Ochrona różnorodności biologicznej i krajobrazowej \| \| \| 4. \| Monitoring stanu gatunków i siedlisk na obszarach Natura 2000 i pozostałych obszarach cennych przyrodniczo oraz przeciwdziałanie pogorszeniu się tego stanu. \| TAK – Zadanie ciągłe, realizowane. Np.: zinwentaryzowane stanowiska 96 gatunków roślin i grzybów na terenie Nadleśnictwa Karnieszewice. Zakup samochodu dla straży gminnej w Świeszynie wraz z utworzeniem monitoringu w celu ochrony ryb lososiożwych na rzece Radwi i lasów na obszarze Natura 2000 ze szczególnym uwzględnieniem obszaru chronionego Wiązogóra – etap I. \| \| 5 \| Czynna ochrona siedlisk cennych przyrodniczo (np. terenów podmokłych, łąk i pastwisk, wrzosowisk). \| TAK –Realizowane przez Nadleśnictwa poprzez koszenie łąk i pastwisk. I tak np. Nadleśnictwo Karnieszewice w latach 2012 – 2015 wydatkowało 101 tys. zł. za zabiegi na obszarze 39,54 ha. \| \| 6 \| Przebudowa drzewostanów pod kątem zgodności z siedliskiem, w szczególności na terenach obszarów chronionych (wykazane kwoty dotyczą kosztów sadzenia i kosztów sadzonek). \| TAK - Realizacja ciągła w ramach Planu Urządzenia Lasu na lata 2008-2017. Np. Nadleśnictwa: Polanów wykonało zadania za kwotę 654,16 tys. zł., Karnieszewice –77,8 tys. zł. (19,23 ha), a Tychowo 220,2 tys. zł. (44,99 ha). \| \| 7 \| Opracowanie i wdrażanie programów \| TAK - Nadleśnictwo Karnieszewice prowadziło \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------\| \| \| ochrony gatunków zagrożonych. \| reintrodukcję cisa na obszarze 0,70 ha, łącznie 1500 sadzonek za 19 tys. zł w latach 2015 -2016 z funduszu leśnego. \| \| 8 \| Tworzeniem infrastruktury edukacyjnej, informacyjnej, turystycznej oraz służącej ochronie przyrody. \| TAK – W Nadleśnictwie Tychowo wykonano wyposażenie pola biwakowego Jezioro Rosnowskie, a w Nadleśnictwie Karnieszewice wybudowano za 626 tys. zł. ścieżki rowerowo – piesze (800 m), MPP - miejsca postojowe pojazdów (9 obiektów). \| \| 9 \| Wsparcie ochrony bioróżnorodności na obszarach wiejskich poprzez szkolenie i wsparcie rolników we wdrażaniu programów rolnośrodowiskowych. \| TAK - ZODR, ARiMR realizowały zgodnie z planami rocznymi programów rolnośrodowiskowych. \| \| \| Cel strategiczny: Ochrona walorów krajobrazowych i ładu przestrzennego w strefie brzegowej Morza Bałtyckiego \| \| \| 10 \| Sporządzanie planów zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wylącznej strefy ekonomiczne. \| CZĘŚCIOWO – Zadanie w trakcie realizacji przez Urząd Morski w Słupsku. \| \| \| Cel strategiczny: Ochrona ekosystemów leśnych \| \| \| 11 \| Zalesianie nowych terenów, w tym gruntów zbędnych dla rolnictwa oraz nieużytków z uwzględnieniem uwarunkowań przyrodniczo – krajobrazowych (wykazane kwoty kosztów sadzenia i sadzonek). \| TAK – Realizują Nadleśnictwa ze środków własnych. Jest to realizacja ciągła w ramach KPZL. Np. Nadleśnictwo Tychowo zalesiło 21,38 ha – za 84,1 tys. zł., a Karnieszewice 1,37 ha za 3,8 tys. zł. \| \| 12 \| Prowadzenie waloryzacji przyrodniczej obszarów leśnych. \| TAK – wykonywana jest aktualizacja powierzchni siedlisk chronionych w ramach NATURA 2000. Np. w Nadleśnictwie Tychowo zaktualizowana została w 2014 r. powierzchnia siedlisk - 416,59 ha. \| \| 13 \| Tworzenie spójnych kompleksów leśnych szczególnie w obszarze korytarzy ekologicznych i wododziałów. \| NIE –brak potrzeb. \| \| 14 \| Zwiększenie ilości i powierzchni zadrzewień na terenach rolniczych oraz rozszerzenie zakresu leśnej rekultywacji terenów zdegradowanych, w tym: a/ rekultywacja na cele przyrodnicze terenów zdegradowanych powojskowych zarządzanych przez PGL LP, b/ odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych, c/ budowa, przebudowa i modernizacja dróg leśnych, wyznaczonych w planach urządzenia lasu jako drogi pożarowe. \| TAK– Między innymi wykonano porządkowanie powierzchni pożaru z 2011 roku, odnowienie powierzchni, grodzenie i pielęgnacja uprawy w Nadleśnictwie Tychowo - 2,50 ha za 14,41 tys. zł. \| \| 15 \| Renaturalizacja obszarów leśnych, w tym obszarów wodno – błotnych, cennych przyrodniczo, znajdujących się na terenach \| TAK - Wykonano budowę zbiorników retencjonowania wody – trzy szt. za 1028 tys. zł. w Nadleśnictwie Tychowo ze środków: 85% \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| leśnych w tym zwiększenie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych- budowa obiektów wodomelioracyjnych. \| środki unijne, 15% środki własne Lasów Państwowych, Nadleśnictwo Karnieszewice 21 obiektów za 528 tys. zł. z POIiŚ. \| \| 16 \| Podnoszenie świadomości przyrodniczej społeczeństwa, udostępnienie lasów poprzez utrzymanie i rozwój posiadanej infrastruktury, rozszerzaniu bazy do edukacji ekologicznej, partycypacji w inwestycjach wspólnych z samorządami w zakresie rozwoju turystyki na obszarach leśnych i przyleśnych. \| TAK - Remont malej infrastruktury w Ogrodzie Botanicznym "Arboretum Karnieszewice" oraz wyposażenie Centrum Edukacji Ekologicznej Nadleśnictwa Karnieszewice za 349 tys. zł. (środki własne i EFRR). Nadleśnictwo Tychowo wydało na ten cel 48,8 tys. zł. bezinwestycyjnie, a Nadleśnictwo Polanów 1011,79 tys. zł. (Środki nadleśnictwa i WFOŚiGW w Szczecinie). \| \| 17. \| Prowadzenie doradztwa dla właścicieli gruntów korzystających ze wsparcia UE dla działań związanych z leśnictwem. \| TAK - Realizacja ciągła. Nadleśnictwa: Tychowo wydatkowało 1 tys. zł. na tą działalność, a Polanów 1,1 tys. zł. \| \| 18. \| Promocja turystyki związanej z gospodarką leśną, łowieckiem, turystyki ekologicznej i rowerowej. \| TAK - Jako przykład Nadleśnictwo Tychowo za 37,9 tys. zł. organizowało pogadanki, konkursy, wycieczki do lasu itp.: 2012 – 9 imprez – 631 osób 2013 – 6 imprez – 1743 osób 2014 – 8 imprez – 1376 osób 2015 – 5 imprez – 347 osób; Edukacja prowadzona przez Nadleśnictwo Polanów wyniosła 404,8 tys. zł. \| \| 19. \| Monitorowanie oraz ograniczanie występowania szkodników owadzich w lasach. \| TAK - Wykonano – poprzez prognozowanie, kontrolę występowania, zwalczanie szkodników wtórnych i pierwotnych. Np. w Nadleśnictwie Tychowo wydatkowano na ten cel 233,2 tys. zł., W Polanowie 738,46 tys. zł., a w Karnieszewicach 276,3 tys. zł. ze środków własnych. \| \| 20. \| Monitorowanie oraz ograniczanie zagrożenia pożarowego w lasach, w tym: a/ modernizacja sprzętu przeciwpożarowego oraz systemu wczesnego wykrywania pożarów lasu, b/ modernizacja systemu obserwacji lasu, zakup kamer TV umożliwiających monitoring lasów, c/ zakup i wymiana sprzętu patrolowo-gaśniczego d/ koszty monitorowania e/ utrzymanie sprzętu p – poż. \| TAK – Realizacja ciągła Np. Nadleśnictwo Tychowo wydatkowało 94,53 tys. zł. na koszty monitorowania lasu w okresie zagrożenia pożarowego- dyżury na wieży p – poż. obsługę PAD oraz 34,8 tys. zł. na utrzymanie sprzętu p – poż. pasów p – poż. punktów czerpania wody. W Polanowie na podobne zadania – 550,3 tys. zł. \| \| \| Budowa lub przebudowa dróg leśnych uznanych za drogi pożarowe. \| TAK – Nadleśnictwo Tychowo za 451 tys. zł. wybudowało dojazd pożarowy nr.17, przepust na rzeczce Chotla. W Polanowie wydatkowano na ten cel 3563,50 tys. zł., a w Nadleśnictwie Karnieszewice za 1323 tys. zł. wybudowano ponad 4,5 km. dróg p – poż. \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| 21. \| Wykonanie sztucznych zbiorników na potrzeby gaśnicze na terenach leśnych gdzie nie występują naturalne źródła poboru wody. \| CZEŚCIOWO – nie realizowano sztucznych zbiorników. Jedynie w Nadleśnictwie Karnieszewice wykonano naprawę grobli ziemnej zbiornika wodnego p – poż. w leśnictwie Chelmioniewo za 4,6 tys. zł. \| \| 22. \| Retencjonowanie wody na obszarach leśnych. \| Częściowo – Realizowało Nadleśnictwo Polanów za 788,16 tys. zł. ze środków POłiŚ oraz Nadleśnictwo Karnieszewice za 528 tys. zł. z POłiŚ. \| \| 23. \| Wzmacnianie techniczne służb leśnych dla potrzeb ujawniania i zwalczania zagrożeń niszczenia przyrody przez człowieka (walka z khusownictwem, zaśmiecaniem). \| TAK – Realizacja jako zadanie ciągłe w Nadleśnictwie Tychowo za 4,9 tys. zł., Karnieszewice zakup samochodu Straży Leśnej oraz fotopulapek za 127 tys. zł. \| \| 24. \| Wyznaczenie ostoi różnorodności biologicznej. \| TAK – W Nadleśnictwie Tychowo aktualizacja powierzchni ostoi bioróżnorodności - wyznaczono 108,53 ha ostoi. \| \| \| Cel strategiczny: Wdrożenie zasad turystyki zrównoważonej na obszarach chronionych \| \| \| 25. \| Określenie pojemności i chłonności turystycznej miejsc szczególnie cennych przyrodniczo. \| Nadmorskie położenie (głównie gmina Mielno i część Będzina) i związany z tym ruch turystyczny. Rezerwaty przyrody i obszary chronionego krajobrazu – Natura 2000. Lesistość wyższa niż średnia krajowa i wojewódzka. Ta sytuacja sprawiła, że w 2015 r. zwiększyła się baza turystyczna i liczba turystów; a/ obiekty ogółem z 161 do 198; b/ miejsca noclegowe z 13874 do 15410; c/ liczba turystów z 149489 do 163754; d/ wynajęte pokoje turystom zagranicznym z 40338 do 42 548; e/ udzielone noclegi z 983099 do 1069265. \| \| 26. \| Dostosowanie infrastruktury turystycznej oraz zasad zarządzania ruchem turystycznym do oszacowanych poziomów chłonności i pojemności turystycznej. \| TAK -Uwzględniane są potrzeby turystów i branży turystycznej w planach zagospodarowania przestrzennego gmin, a w tym: a/wsparcie rozwoju infrastruktury turystycznej na niezagospodarowanych dotychczas obszarach, b/ rozwój oraz poprawa stanu zagospodarowania istniejących szlaków turystycznych, c/działania na rzecz równomiernego rozmieszczenia ruchu turystycznego, e/dostosowanie elementów infrastruktury turystycznej i atrakcji turystycznych do potrzeb osób niepełnosprawnych. \| \| 27. \| Opracowanie koncepcji najkorzystniejszego wykorzystania przyrodniczych zasobów regionu wraz z planem podziału obszarów cennych przyrodniczo na strefy (o różnym stopniu dostępności i zagospodarowania), z uwzględnieniem bogactwa siedlisk i ich odporności na presję turystyczną oraz włączenie tej strategii do wojewódzkiej strategii rozwoju turystyki. \| TAK – Prowadzono inwentaryzację zasobów i ocenę potencjału w zakresie rozwoju turystyki, pod katem wybrania spośród wszystkich walorów i zasobów tych, które mogą przyciągać potencjalnego turystę do Regionu. Dane te przekazano do autorów Audytu turystycznego Województwa Zachodniopomorskiego w 2013 r. Audyt będzie stanowił podstawę do opracowania wojewódzkiej strategii rozwoju turystyki. \| \| L.p. \| Działania \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|------\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Promocja przyrodniczych walorów turystycznych \| \| \| 28. \| Podkreślanie znaczenia walorów przyrodniczych i ich ochrony w kampaniach promocyjnych poszczególnych regionów. \| TAK - Walory przyrodniczych powiatu i gmin są propagowane w sposób profesjonalny. W każdej gminie znajduje się punkt informacji turystycznej. Informacje są dostępne również w internecie oraz podczas kampanii i imprez organizowanych okazjonalnie. Stworzony został zintegrowany system informacji turystycznej, posiadający szeroki asortyment materiałów promocyjnych (lokalnych i regionalnych), pamiątek, mających możliwość rezerwacji miejsce noclegowych. \| \| \| PRIORYTET 11: WZROST ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ \| \| \| \| Cel strategiczny: Tworzenie proekologicznych wzorców zachowań, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, w odniesieniu do pozostałych komponentów \| \| \| 29. \| Przeprowadzenie działań mających na celu rozwiązanie aktualnych problemów środowiskowych (np. przez prowadzenie projektów, akcji, kampanii, szkoleń itp.). \| TAK – Realizowany przez Powiat, gminy i inne instytucje w ramach zadania, obok wielotematycznego spotkania w plenerze, organizowane są konkursy związane tematycznie z ochroną przyrody. Kampanie na rzecz ochrony zagrożonych wyginięciem gatunków chronionych porostów i ich siedlisk. \| \| 30. \| Budowa międzynarodowego ośrodka edukacji ekologicznej w Sarbinowie. \| TAK - W listopadzie 2014 r. rozpoczęło działalność Transgraniczne Centrum Edukacji Ekologicznej w Sarbinowie. Koszt realizacji zadań inwestycyjnych związanych z tworzeniem ośrodka wyniósł w latach 2013-2014 – 4 851 636,68 zł. Od maja 2015 r. działalnością centrum kieruje Samorządowe Centrum Kultury w Sarbinowie, które realizuje projekt pn. „Transgraniczne Centrum Edukacji Ekologicznej w Sarbinowie”. Z oferty Transgranicznego Centrum Edukacji Ekologicznej w Sarbinowie na koniec 2015 roku skorzystało około 8 tys. osób. W 2014 Powiat Koszaliński zajął pierwsze miejsce i otrzymał 50 tys. złotych nagrody w konkursie Zachodniopomorski Lider Ekologii w dziedzinie edukacji ekologicznej. Nagrodzono projekt pn. „eko - Edukacyjny cykl działań Powiatu Koszalińskiego na rzecz ochrony jego osobliwości przyrodniczych”. \| \| 31. \| Działania promujące i podnoszące poziom wiedzy dot. walorów środowiska przyrodniczego. \| TAK - Edukacja ekologiczna z wykorzystaniem osobliwości przyrodniczych rozpoczęła szeroką promocję edukacyjnego cyklu działań powiatu, opartego na edukacji poprzez osobliwości przyrodnicze, wnosząc elementy integracji, informacji i promocji w działania Eko – edukacyjne i upowszechnienie wiedzy o bioróżnorodności powiatu Koszalińskiego szerokiemu audytorium. \| I – Adaptacja do zmian klimatu W przypadku Powiatu Koszalińskiego główne zagrożenia obejmują: zmiany bilansu wodnego, w tym zwłaszcza zwiększenie zmienności opadów, spadek plonowania niektórych roślin uprawnych oraz wydłużenie okresu wegetacji chwastów i rozwój populacji szkodników, zmniejszenie różnorodności biologicznej, zwiększenie częstotliwości występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym powodzi, susz i huraganów. Dodatkowe wyzwania pojawią się także przed systemem ochrony zdrowia w konsekwencji większego narażenia populacji na skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz na choroby do tej pory nie występujące w naszej strefie klimatycznej. Z tego względu kluczową rolę w tworzeniu podstaw adaptacji odgrywają samorządy lokalne i grupy społeczne, w tym m.in. organizacje pozarządowe. Na szczeblu powiatu szczególną uwagę należy skierować na działania związane z oszczędzaniem zasobów wody i jej gromadzeniem, stworzeniem warunków dla zabezpieczenia życia ludności i ich mienia przed huraganami oraz dążeniem do maksymalnego ograniczenia negatywnego skutków powodzi. W obliczu zmian klimatycznych bardzo istotna staje się ochrona struktur przyrodniczych. Na specjalną uwagę w sieci ekologicznej, zasługują korytarze ekologiczne. Zadaniem korytarzy ekologicznych jest połączenie obszarów o największej wartości biotycznej tzw. biocentrów. W warunkach oczekiwanych zmian klimatu, które przyczynią się do migracji i zmian zasięgów występowania poszczególnych gatunków, zachowanie drożności korytarzy ekologicznych postrzegane jest jako czynnik pozwalający łagodzić antropopresję. Sieci ekologiczne, stanowić mogą ważny element adaptacji do zmian klimatu. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Lasy znajdują się w sytuacji stałego zagrożenia przez czynniki abiotyczne, biotyczne i antropogeniczne. Istotnym zagrożeniem są nadal zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Stałe oddziaływanie zanieczyszczeń i ich dotychezasowa akumulacja w środowisku leśnym osłabia odporność lasów na choroby. Stałe od wielu lat największe procentowo szkody gospodarcze wyrządzają też roślinożerne ssaki, przeważnie jelenie, sarny oraz lokalnie gryzonie. Szkody również wyrządzane są przez choroby korzeni drzew, takie jak: huba korzeni i opieńki. Lasy Powiatu Koszalińskiego narażone są na: - niekorzystne zjawiska związane z okresowym występowaniem szkodników owadzich oraz pasożytniczych chorób grzybowych, - anomalie pogodowe - okresowo występujące susze, huraganowe wiatry, - pożary, klusownictwo i kradzieże, nadmierną rekreację. Pożary lasów są poważnym stałym zagrożeniem ekosystemów leśnych, zwłaszcza w okresie wczesnowiosennego wypalania łąk i długotrwałych okresach suszy w sezonie letnim. W lasach wszystkich form własności 40% pożarów powstało wskutek podpalenia, 29% wskutek zaniedbań, a przyczyny 22% pożarów nie ustalone. III – Działania edukacyjne Główne osie merytoryczne programu edukacji ekologicznej w zakresie ochrony przyrody w Powiecie Koszalińskim to: zasada zrównoważonego rozwoju, odpowiedź na zmiany klimatyczne oraz ochrona różnorodności biologicznej. Powiat Koszaliński rokrocznie organizuje i wspiera projekty regionalne, mające na celu wdrażanie zasad ekorozwoju w formie edukacji nieformalnej i formalnej. Organizowano dwie akcje cyklicznych: a/ Regionalna akcja – „Sprzątamy wokół naszych jezior i rzek” b/ Ekologiczny festyn rodzinny – „Radew energia życia”, a także związane były z realizacją Festiwalu Energii Odnawialnej Polanów, Bobolice. W listopadzie 2014 r. oddano również do użytkowania i otworzono dla potrzeb edukacji ekologicznej Transgraniczne Centrum Edukacji Ekologicznej w Sarbinowie, a Powiat Koszaliński zdobył I miejsce w Województwie Zachodniopomorskim w konkursie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pn. „Lider ekologii – edukacja ekologiczna”. Funkcję edukacyjną pełnią również szlaki turystyczne i ścieżki edukacyjne na terenach gmin. Również w Nadleśnictwach wytyczono i oznaczono (wspólnie z gminami) leśne ścieżki edukacyjne. Umieszczano przy nich tablice informacyjne o przebiegu trasy, z krótkim opisem odwiedzanych miejsc. Głównym celem utworzenia ścieżek było zachęcenie miejscowej ludności i wypoczywających gości do uprawiania aktywnego wypoczynku, pokazanie różnorodności występujących tu form przyrody, przybliżenie problematyki gospodarki leśnej i ochrony przyrody oraz poszerzenie wiedzy z zakresu edukacji przyrodniczej. Nadleśnictwa prowadziły edukację ekologiczną w oparciu o zatwierdzony „Program edukacji leśnej społeczeństwa na lata 2008-2017”. Prowadzone są również spotkania ze szkołami, przedszkolami na ścieżkach edukacyjno - leśnych oraz w salach multimedialnych. W "Światowy Dzień Ziemi" młodzież może brać udział w konkursach plastycznych. RDLP Szczecinek na stronach internetowych prowadzi programy: „Leśnoteka” mała multimedialna leśna encyklopedia oraz „Leśny Przewodnik”. Prowadzony jest „Konkurs umieszczenia zdjęć na stronie eRysia”. Można zyskać tytuł „Leśnego Geniusza” lub zostać „Znawcą leśnych zwierząt”, albo też w internecie znaleźć testy, puzzle i prezentacje dotyczące lasu i jego życia. IV Monitoring środowiska Zintegrowany Monitoring Środowiska Przyrodniczego (ZMŚP) funkcjonuje w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, a jego zadaniem w odróżnieniu od monitoringu specjalistycznego jest prowadzenie obserwacji możliwie jak największej liczby elementów środowiska przyrodniczego, w oparciu o planowe, zorganizowane badania stacjonarne. Celem ZMŚP jest dostarczenie danych do określania aktualnego stanu środowiska oraz w oparciu o wieloletnie cykle obserwacyjne, przedstawienie krótko i długookresowych przemian środowiska w warunkach zmian klimatu i narastającej antropopresji. Uzyskane wyniki z prowadzonych obserwacji stanowią podstawę do sporządzenia prognoz krótko i długoterminowych rozwoju środowiska przyrodniczego oraz przedstawienia kierunków zagrożeń i sposobów ich przeciwdziałania. Program ZMŚP jest programem monitoringu funkcjonowania geoekosystemów (krajobrazów), służy zachowaniu struktury krajobrazowej Polski. Pod względem metodologicznym program ZMSP opiera się na koncepcji funkcjonowania systemu, realizuje założenia zachowania georóżnorodności i bioróżnorodności całego kraju. Podstawowym obiektem badań w ZMŚP jest zlewnia rzeczna (jeziorna), w zasięgu której zlokalizowane są testowe powierzchnie badawcze, ujmujące możliwie wszystkie typy ekosystemów badanego krajobrazu. Monitoring lasów włączono do Państwowego Monitoringu Środowiska koordynowanego przez Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska. Instytut Badawczy Leśnictwa przystąpił do uruchomienia monitoringu uszkodzeń lasu (monitoring biologiczny) zakładając 1500 Stałych Powierzchni Obserwacyjnych I rzędu (SPO I) i przeprowadzając pierwsze obserwacje cech morfologicznych koron drzew próbnych. Włączono do monitoringu lasu monitoring entomologiczny obejmujący liściożerne szkodniki drzew iglastych. Rozpoczęto monitoring gleb. Uruchomiono pomiary koncentracji zanieczyszczeń powietrza. Zapoczątkowano monitoring fitopatologiczny. Zapoczątkowano monitoring składu chemicznego aparatu asymilacyjnego drzew. Rozpoczęto monitoring biegaczowatych. W zakres programu monitoringu lasów wchodzi między innymi: - monitoring lasów na stałych powierzchniach obserwacyjnych I i II rzędu; - ocena poziomu uszkodzenia monitorowanych gatunków drzew; - ocena symptomów i przyczyn uszkodzeń drzew; - wpływ warunków pogodowych na zdrowotność drzewostanów; - stałe powierzchnie obserwacyjne monitoringu lasu na obszarach Natura 2000; - wielkość depozytu wnoszonego z opadami atmosferycznymi na terenach leśnych; - poziom koncentracji NO₂ i SO₂ w powietrzu na terenach leśnych. - opady podkoronowe oraz roztwory glebowe na terenach leśnych; - ocena presji środowiska na ekosystemy leśne na podstawie badań; - intensywność obrabdzania i jakość nasion sosny na terenach leśnych; - prowadzony jest ciągły monitoring liczebności szkodników (dane: MŚ, Inspekcja Ochrony Środowiska) Tabela 5.31. Analiza SWOT: Walory przyrodnicze Powiatu Koszalińskiego \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Obecność cennych przyrodniczo terenów leśnych; \| • Niedostateczny monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ; \| \| • Wysoka lokalna bioróżnorodność oraz stopień zróżnicowania siedlisk przyrodniczych; \| • Dzikie wysypiska śmieci na terenach leśnych; \| \| • Występowanie rzadkich i chronionych gatunków flory i fauny \| • Niska świadomość społeczna odnośnie szkodliwości wyrzucania śmieci w miejscach niedozwolonych ; \| \| • Prawna ochrona cennych elementów przyrody w formie pomników przyrody i użytków ekologicznych; \| • Niedostatek środków finansowych na ochronę przyrody. \| \| • Prawidłowo i zgodnie z Planem Urządzenia Lasu prowadzona gospodarka leśna w Lasach Państwowych. \| \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|-------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Prowadzenie zalesień na gruntach prywatnych i państwowych; \| • Nielegalna wycinka drzew; \| \| • Wykonywanie odpowiednich zabiegów umożliwiających utrzymanie dobrego stanu drzewostanów leśnych; \| • Klusownictwo; \| \| • Kształtowanie prośrodowiskowych postaw mieszkańców oraz turystów dzięki działaniom edukacyjnym; \| • Możliwość wystąpienia inwazji owadów i patogenów grzybowych oraz wystąpienia szkód wyrządzanych przez zwierzęnę w lasach ; \| \| • szczegółowe opracowanie waloryzacji przyrodniczej dla poszczególnych gmin Powiatu Koszalińskiego. \| • Dokonywanie zmian stosunków wodnych oraz ingerencje w naturalne zbiorniki wodne. \| 5.10. Zapobieganie poważnym awariom W ciągu ostatnich czterech lat nie zgłoszono do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) zdarzeń z Powiatu Koszalińskiego, które były poważnymi awariami, w rozumieniu ustawy POŚ. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi rejestr w postaci bazy danych zakładów - potencjalnych sprawców poważnej awarii przemysłowej. W zakresie opracowania programów zapobiegania awariom, raportów bezpieczeństwa oraz wewnętrznych planów operacyjnych dla zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku wystąpienia awarii WIOŚ ma funkcję kontrolną w stosunku do przedsiębiorców. Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287, ze zm.) zakłady dużego ryzyka podlegają obligatoryjnym kontrolom Inspekcji przynajmniej raz w roku, a zakłady zwiększonych ryzyka przynajmniej raz na dwa lata. W zakresie kontroli sprawdzano było wykonanie powyższych dokumentów, ich zgodność ze stanem faktycznym oraz realizacja zapisów w tych dokumentach. Na terenie powiatu nie ma obecnie zakładów, które stwarzałyby potencjalne zagrożenie wystąpienia poważnych awarii. Na terenie elektrowni wiatrowych w gminie Będzino (Farma wiatrowa składająca się z 25 wiatraków o mocy 50 MW eksplotowana przez firmę EEZ Sp. z o. o. z Warszawy) nie są magazynowane substancje niebezpieczne w ilościach kwalifikujących elektrownię do obiektów o zwiększonym lub dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 roku, w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku, albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. Nr 58, poz. 535, z późn. zm.). Tabela 5.32. Ocena realizacji celu i kierunków działań w zakresie poważnych awarii dla Powiatu Koszalińskiego w latach 2012 - 2015 \| Lp. \| Działanie \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------\| \| \| Cel strategiczny: Zmniejszenie zagrożenia oraz minimalizacja skutków w przypadku wystąpienia awarii \| \| \| 1. \| Prowadzenie kontroli na terenach zakładów przemysłowych. \| TAK – Kontrole przed zagrożeniem fitosanitarnym tworzy Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Koszalinie; Kontrole przed zagrożeniem środowiska prowadzi Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Szczecinie Delegatura w Koszalinie. Kontrole z zakresie hodowli prowadzi Powiatowy Inspektorat Weterynarii; Kontrole przed zagrożeniem katastrofą budowlaną prowadzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Kontrole przeprowadzone przez WIOŚ w Szczecinie w latach 2012 - 2015 na obszarze powiatu Koszalińskiego omówione są w raporcie WIOŚ. W działaniach pokontrolnych skierowano wystąpienia do właściwych organów ochrony środowiska (Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego i Starosty Koszalińskiego) oraz wydano zarządzenia pokontrolne. \| \| 2. \| Wzmocnienie kadr pracowniczych monitoringu środowiska(straży pożarnej, WIOŚ). \| NIE – Nie przewidziano wzrostu zatrudnienia w tych służbach. \| \| Lp. \| Działanie \| Podjęte zadania efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem \| \|-----\|---------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------------------\| \| 3. \| Wyposażenie służb monitoringu w profesjonalny sprzęt umożliwiający prowadzenie działań ratowniczych. \| TAK – Ze środków powiatu udzielano dotacji: a/ dla Wojewódzkiej Komendy Straży Pożarnych na zakup kamery termowizyjnej w 2014 r. – 30,0 tys. zł., w 2015 r. – czterech kompletów ubrań gazoszczelnych – 30,0 tys. zł. oraz w 2016 r. trzech kompletów ubrań gazoszczelnych – 20,0 tys. zł. b/ udzielono dotacji na zakupy zestawów gaśniczych w 2014 r. dla OSP w: Wyszewie, Biesiekierzu, Sianowie, Polanowie, Mścicach, Mielenku, Kłaninie i Świeszynie po 4,5 tys. zł. c/ udzielono dotacji na zakupy pił ratowniczych w 2015 r. dla OSP: w Wyszewie, Polanowie, Sianowie, Poroście, Świeszynie, Dobrzycy, Biesiekierzu i Mielenku po ok. 8,2 tys. zł. d/ udzielono dotacji na zakupy przenośnych kompletów do oświetlania pola akcji z osprzętem w 2016 r. dla OSP w: Wyszewie, Biesiekierzu, Świeszynie, Polanowie, Mielenku, Bobolicach, Będzinie, Sianowie po 4,75 tys. zł. e/ udzielono dotacji na zakup kompletu wyposażenia pletwonurka dla OSP Oddział ratownictwa wodnego klub pletwonurków MARES – 13,0 tys. zł. \| \| \| Cel strategiczny: Zapewnienie bezpiecznego transportu substancji niebezpiecznych \| \| \| 4. \| Wspieranie działalności jednostek reagowania kryzysowego. \| TAK – Udzielano wsparcia finansowego dla OSP na wyposażenie w niezbędny sprzęt ratowniczy. \| \| \| Cel strategiczny: Wykreowanie właściwych zachowań społeczeństwa w sytuacji wystąpienia zagrożeń środowiskowa z tytułu awarii przemysłowych \| \| \| 5. \| Edukacja w zakresie właściwych zachowań w sytuacjach zagrożenia wśród mieszkańców województwa. \| TAK - Edukacje społeczeństwa w zakresie właściwych zachowań w sytuacji wystąpienia zagrożenia realizują gminne sztaby zarządzania antykryzysowego. Na przykład w gminie Bobolice - zamieszczanie artykułów w Bobolickich wiadomościach samorządowych i wywieszanie informacji na tablicy ogłoszeń. \| \| \| PRIORYTET 11: WZROST ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ \| \| \| \| Cel strategiczny: Wzmocnienie systemu zarządzania środowiskiem \| \| \| 6. \| Utworzenie i utrzymanie systemu do zarządzania informacjami o stanie środowiska. \| TAK – Zrealizowany - Marszałek, RDOŚ, WIOŚ wygenerował system do zarządzania informacjami o stanie środowiska. \| \| 7. \| Utworzenie platformy internetowej do prezentowania danych o stanie środowiska. \| TAK – Zrealizowany - Marszałek, RDOŚ, WIOŚ utworzył platformę internetową na której można uzyskać dane o stanie środowiska. \| I – Adaptacja do zmian klimatu Zaburzeniom równowagi w systemie środowiska geograficznego wywołanym ocieplaniem się klimatu będą towarzyszyć zmiany, które w sposób bezpośredni lub pośredni powinny być uwzględniane w gospodarowaniu przestrzenią. Dotyczą one wielu aspektów o charakterze horyzontalnym, od ekosystemów (zmiany funkcji, zasięgów gatunków, zmniejszanie różnorodności biologicznej, wymieranie gatunków), poprzez gospodarkę rolną, leśną i wodną (niszczące susze, pożary, powodzie i podtopienia, zmiana okresu wegetacji, zasięgów upraw, spadek produkcyjności roślin itd.), przemysł i energetykę (zmiany technologii i zapotrzebowania na wodę i energię, i in.), bezpieczeństwo ludzi i mienia (ekspozycja na powodzie i podtopienia, silną insolację i upały, osuwiska i pożary) po infrastrukturę (ekspozycja na nadmiar lub niedobór wód, wichury) i turystykę (zmiana sezonu turystycznego). Na możliwość wystąpienia poważnych awarii ma występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, typu huragany czy intensywne burze co może doprowadzić do zwiększenia ryzyka uszkodzenia linii przesyłowych i dystrybucyjnych, a zatem ograniczenia w dostarczaniu energii do odbiorców. Transport – to jedna z najbardziej wrażliwych na zmiany klimatu dziedzin gospodarki. We wszystkich jego kategoriach, tj. transportie: drogowym, kolejowym, lotniczym czy żeglugie śródlądowej wrażliwość na warunki klimatyczne jest znaczna. Innym czynnikiem klimatycznym powodującym utrudnienia w ruchu drogowym jest mgła, szczególnie często występująca w warunkach jesienno-zimowych przy temperaturach bliskich zera. Ograniczenie widoczności powoduje zmniejszenie prędkości eksploatacyjnej i opóźnienia w ruchu drogowym, szczególnie w transporcie publicznym, a także zwiększa ryzyko wypadków drogowych. Analiza przewidywanych zmian klimatu dowodzi, że oczekiwane zmiany w dalszej perspektywie będą oddziaływać na transport negatywnie. Działania dostosowawcze sektora transportu do oczekiwanych zmian klimatu powinny przede wszystkim zabezpieczyć infrastrukturę drogową i kolejową przed zagrożeniami wynikającym ze wzrostu częstotliwości intensywnych opadów. Deszcze nawalne powodują zatopienia dróg, przeciążenie układów odwadniających, przepustów i mostów na mniejszych ciekach. Istotą takich zjawisk jest ich gwałtowność, bardzo duża intensywność, ale na ogół niewielki zasięg. Ponieważ obciążają one obiekty „małe” w kategoriach ważności, a więc projektowane na niezbyt małe prawdopodobieństwa występowania zjawisk hydrologicznych, bardzo często pociągają za sobą zniszczenia i straty. II – Nadzwyczajne zagrożenia środowiska Nadzwyczajne zagrożenia środowiska powstają wskutek: a) wypadków i zdarzeń w czasie budowy i eksploatacji dróg i innych obiektów drogowych, w których biorą udział pojazdy przewożące substancje niebezpieczne, a które mogą spowodować m.in.: skażenie powietrza, wód, gleb oraz pożary; b) awarii w miejscach postoju ww. pojazdów, c) pożaru z powodu nieostrożnego obchodzenia się użytkowników dróg z ogniem w lesie, d) niewłaściwego lub niedostatecznego zabezpieczenia robót drogowych i samej drogi w wyniku złego rozpoznania warunków środowiskowych (np. geologii, stosunków wodnych), co może spowodować: - erozję i osuwiska, - obniżenie zwierciadła wody gruntowej, - doprowadzenie do opuszczenia terenu przez niektóre gatunki fauny oraz zniszczenie pewnych gatunków fauny i flory. III – Działania edukacyjne - Edukację społeczeństwa w zakresie właściwych zachowań w sytuacji wystąpienia zagrożenia realizują gminne sztaby zarządzania antykryzysowego. W zakres funkcji Państwowej Straży Pożarnej wchodzi publiczna informacja, edukacja i zwiększanie świadomości społeczności lokalnych. Na podstawie przeprowadzanych działań, komendanci powiatowi sporządzą tzw. "katalogi zagrożeń" obejmujące identyfikację zagrożeń: - chemicznych - od źródeł stacjonarnych (w tym objętych postanowieniami dyrektywy SEVESO II), - w transporcie drogowym materiałów niebezpiecznych, - w transporcie kolejowym i rurociągowym, - zagrożenia pożarowe (dużych baz magazynowych materiałów pożarowo niebezpiecznych, obiektów użyteczności publicznej, lasów itp.) Na podstawie katalogów zagrożeń sporządzane są plany ratownicze dla terenu powiatu oraz przeprowadzane są szkolenia strażaków jednostek ratowniczo - gaśniczych PSP, członków jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych oraz ratowników z jednostek włączonych do systemu ratowniczo gasniczego. W zakresie wymaganym przez nową ustawę, komendanci powiatowi dokonają weryfikacji i przeglądu dotychczasowych planów ratowniczych w zakresie dotyczącym zakładów spełniających którykolwiek z kryteriów klasyfikacyjnych. W wielu przypadkach zakłady, które zostaną zakwalifikowane do grupy zakładów dużego lub zwiększonego ryzyka były objęte wcześniej kontrolami Państwowej Straży Pożarnej i wdrożyły szereg zaleceń i rozwiązań organizacyjno technicznych w zakresie zapobiegania i zwalczania poważnych zagrożeń przemysłowych. IV Monitoring środowiska Obowiązki kontroli związane z awariami przemysłowymi spoczywają głównie na prowadzącym zakład o dużym lub zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii oraz na organach Państwowej Straży Pożarnej, a także Wojewodzie. Szczegółowy opis obowiązków podaje ustawa Prawo ochrony środowiska. WIOŚ realizuje zadania z zakresu zapobiegania występowania awarii przemysłowych poprzez wykonywanie kontroli przedsiębiorstw. Współpracę koordynują sztaby zarządzania antykryzysowego w oparciu o opracowane plany zarządzania antykryzysowego. System ochrony przed zagrożeniem środowiska realizuje między innymi zadania z zakresu kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody, organizowanie i koordynowanie monitoringu, prowadzenie badań jakości środowiska, obserwacji i oceny jego stanu oraz zachodzących w nim zmian. Służby korzystają z systemu SRK 2006 – baza danych dla wojewódzkich, powiatowych i gminnych centrów zarządzania kryzysowego. Z danych uzyskanych z Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Koszalinie na terenie powiatu nie występują zakłady o zwiększonym ryzyku powstania poważnej awarii przemysłowej. W ostatnich latach na terenie powiatu nie odnotowano poważnych awarii lub klęsk żywiołowych. Tabela 5.33. Analiza SWOT: Zapobieganie poważnym awariom \| Mocne strony \| Słabe strony \| \|------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| • Kontrola przedsiębiorstw z zakresu zapobiegania występowania awarii przemysłowych wykonywana przez WIOŚ; • Brak występowania poważnych awarii lub klęsk żywiołowych; • Brak ciężkiego przemysłu; • Wyznaczone są na podstawie analiz potencjalne obszary dla których odtworzyć można naturalne tereny zalewowe; • Wyznaczenie drogowych tras transportu substancji niebezpiecznych. \| • Brak alternatywnych tras przejazdu dla pojazdów samochodowych transportujących substancje niebezpieczne przez tereny zurbanizowane; • Brak parkingów dla pojazdów transportujących substancje niebezpieczne z zapleczem oraz odpowiednimi zabezpieczeniami środowiska przed zanieczyszczeniem substancjami niebezpiecznymi; • Niska świadomość społeczeństwa dotycząca zagrożeń w przypadku poważnej awarii. \| \| Szanse \| Zagrożenia \| \|------------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| • Wyposażenie WIOŚ w sprzęt do monitoringu i działań ratowniczych; • Na terenie powiatu nie ma obecnie zakładów, które stwarzałyby potencjalne zagrożenie wystąpienia poważnych awarii; • Przy wyznaczaniu tras do przewozu materiałów niebezpiecznych współpracuje Policja i gminne sztaby zarządzania antykryzysowego. \| • Systematyczny wzrost ruchu drogowego; • Trudności koordynacyjne przy wyznaczaniu drogowych tras transportu substancji niebezpiecznych; • Znaczne ryzyko skażenia toksycznymi środkami przemysłowymi podczas transportu substancji niebezpiecznych. \| 6. CELE PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA ZADANIA I ICH FINANSOWANIE Naczelną zasadą przyjętą w programie jest zasada zrównoważonego rozwoju, która umożliwia zharmonizowany rozwój gospodarczy i społeczny zgodny z ochroną walorów środowiska. W związku z tym nadrzędnym celem programu jest: ROZWÓJ GOSPODARCZY POWIATU KOSZALIŃSKIEGO PRZY ZACHOWANIU I OCHRONIE WARTOŚCI PRZYRODNICZYCH ORAZ RACJONALNEJ GOSPODARCE ZASOBAMI ### 6.1. Cele, kierunki interwencji i zadania wynikające z oceny stanu środowiska Tabela 6.1. Cele, kierunki interwencji oraz zadania (W – zadania własne, K – zadania koordynowane) \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|-----\|----------\|----------------------\|---------\|--------------------------\|--------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| A \| B \| C \| D \| \| \| \| \| #### 1. OBSZAR INTERWENCJI – OCHRONA KLIMATU I JAKOŚCI POWIETRZA \| Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego oraz ochrona i poprawa stanu środowiska \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 30 \| Modernizacja infrastruktury i bezpieczeństwo energetyczne \| Termomodernizacja obiektu użyteczności publicznej przy ul. W. Andersa 32 w Koszalinie \| W – Powiat Koszaliński \| Nie występuje \| \|----------------------------------------------------------------------------------\|------------------------\|----\|----\|-------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------\|---------------------\|-------------\| \| \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 30 \| Przebudowa budynków kubaturowych w zakresie termomodernizacji \| K - nadleśnictwa \| Brak dofinansowania \| \| \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 25 \| Modernizacja energetyczna istniejącego obiektu warsztatowo – garażowego \| K – gmina Biesiekierz \| Brak środków w budżecie i WFOŚiGW \| \| \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 30 \| Montaż instalacji fotowoltaicznej na powierzchni dachowej i częściowo gruntowej obiektów użyteczności publicznej \| K – gminy \| Brak środków w budżecie trudności w uzyskaniu dotacji \| \| \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 30 \| Instalacja paneli fotowoltaicznych – modernizacja energetyczna obiektów użyteczności publicznej \| K – gminy \| Brak środków w budżecie \| \| \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 30 \| Poprawa efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej \| K – gminy \| Brak środków w budżecie \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|----------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|-------------------------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| A \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 30 \| Kompleksowa termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej \| K – gminy: Świeżyno, Manowo, Mielno; Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej Koszalin \| Brak środków w budżecie \| \| Zapewnienie gospodarcze krajowej bezpiecznego i konkurencyjnego zaopatrzenia w energię \| Oszczędność zakupu energii [%] \| 50 \| 60 \| Wzrost znaczenia rozproszonych, odnawialnych źródeł energii \| Modernizacja systemu grzewczego, wykonanie instalacji kolektorów słonecznych \| K - inwestorzy prywatni \| Brak środków \| \| \| Oszczędność energii [%] \| 20 \| 30 \| Uzupełnienie i wymiana na energooszczędne punktów świetlnych przy drogach \| K – gminy \| Brak środków w budżecie \| \| Poprawa stanu środowiska \| Liczba osób uczestniczących \| 1000 \| 1200 \| Promowanie zachowań ekologicznych oraz tworzenie warunków do powstawania zielonych miejsc pracy, \| Prowadzenie działań dotyczących możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii oraz poszanowania energii \| K – gminy, inwestorzy prywatni \| Brak środków \| \| Przeciwdziałanie zmianom klimatycznym \| Liczba planów \| 1 \| 5 \| Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych \| Sporządzenie planu gospodarki niskoemisyjnej \| K - gminy \| Brak środków w budżecie \| \| Poprawa warunków życia na obszarach wiejskich oraz poprawa ich dostępności przestrzennej \| Korzystający z instalacji gazowej [%] \| 25 \| 27 \| Rozbudowa sieci przesyłowej i dystrybucyjnej gazu ziemnego \| Budowa sieci gazowej \| K - Zakład Gazowniczy w Koszalinie \| Nie występuje \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|-----\|----------\|----------------------\|---------\|--------------------------\|--------\| \| \| \| \| \| \| \| \| A \| Emisja zamieczszczeń pylowych do powietrza [t/rok] \| wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w finalnym zużyciu energii co najmniej do poziomu 15% w 2020 roku oraz dalszy wzrost tego wskaźnika w latach następnych; \| Zmiana systemu ogrzewania na bardziej efektywny ekologicznie i energetycznie, w tym wymiana ogrzewania węglowego na gazowe, olejowe lub inne bardziej ekologiczne \| K - gminy, właściciele budynków \| Brak środków w budżecie i trudności w uzyskaniu dotacji \| \| \| Wzrost udziału odnawialnych źródeł energii [%] \| \| Budowa farm wiatrowych w gminach \| K – inwestorzy prywatni \| Niekorzystne zmiany prawa \| \| \| Spadek emisji CO₂ [Mg]/rok \| \| Budowa biogazowni rolniczych na terenach wiejskich \| K–prywatni inwestorzy, gminy \| Trudności w uzyskaniu dotacji \| \| \| Wielkość emisji SO₂ [t/rok] \| \| Zwiększenie stopnia dywersyfikacji źródeł dostaw energii \| Budowa i instalacja alternatywnych źródeł energii \| K – inwestorzy prywatni, gminy \| Trudności w uzyskaniu dotacji \| ### 2. OBSZAR INTERWENCJI - ZAGROŻENIA HALASEM \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|-----\|----------\|----------------------\|---------\|--------------------------\|--------\| \| Ochrona przed hałasem \| Poziom hałasu [dBA] \| Ograniczenie uciążliwości hałasu emitowanego przez środki transportu drogowego \| Remont dróg i ulic \| K - gminy \| Brak dofinansowania \| \| Poprawa warunków życia na obszarach wiejskich oraz poprawa ich dostępności przestrzennej \| Poziom hałasu [dBA] \| Tworzenie powiązań lokalnej sieci drogowej z siecią dróg regionalnych, \| Przebudowa, modernizacja, remonty dróg o strategicznym znaczeniu dla powiatu \| W - Powiatowy Zarząd Dróg, Powiat Koszaliński \| Brak dofinansowania \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|-----\|----------\|----------------------\|---------\|--------------------------\|--------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| A \| B \| C \| D \| ### 3. OBSZAR INTERWENCJI - POLA ELEKTROMAGNETYCZNE \| Ochrona przed polami elektromagnetycznymi \| Ilość kontroli/rok \| 1 \| 2 \| Utrzymanie dopuszczalnych norm dla pól elektromagnetycznych \| Inwentaryzacja źródeł emisji promieniowania elektromagnetycznego \| K - Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie \| Nie występuje \| \|-------------------------------------------\|-------------------\|---\|---\|-------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|------------\| \| \| Wynik składowej elektrycznej PEM [V/m] \| 0,38 \| 0,37 \| Kontrola poziomu promieniowania elektromagnetycznego na terenie powiatu \| Ocena oddziaływania pól elektromagnetycznych na środowisko \| \| \| \| Ilość ocen/rok \| 1 \| 1 \| \| \| \| ### 4. OBSZAR INTERWENCJI - GOSPODAROWANIE WODAMI \| Zrównoważone gospodarowanie zasobami środowiska \| Straty w liczności ryb [%] \| 50 \| 20 \| Gospodarowanie wodami dla ochrony przed powodzią, suszą i deficytem wody \| Budowa przeplawek dla ryb na rzekach \| K – Zachodnio-pomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie \| Trudności z zapewnieniem finansowania \| \|-------------------------------------------------\|---------------------------\|----\|----\|------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------\| \| \| Straty w liczności ryb [%] \| 40 \| 15 \| Stabilizacja przepływu wody w rzekach wraz z dostosowaniem istniejącej budowli do możliwości migracji ryb wędrownych \| \| \| \| \| Poprawa uwilgotnienia siedlisk [%] \| 30 \| 50 \| Stabilizacja poziomu wody w jeziorach \| \| \| \| \| Zmniejszenie liczby gmin ryzyka powodziowego \| 2 \| 1 \| Opracowanie map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego dla rzek \| \| K - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej \| Nie występuje \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|----------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|-------------------------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| A \| Liczba kontroli \| 1 \| 2 \| Bieżący monitoring sytuacji hydrologicznej w powiecie \| \| w Szczecinie \| Nie występuje \| \| \| Zmniejszenie liczby gmin ryzyka powodziowego \| 2 \| 1 \| Opracowanie (aktualizacja) Planu Zarządzania Ryzykiem Powodziowym Regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego \| \| \| \| \| \| Ranking efektywności - kategoria \| II \| I \| Gospodarowanie wodami dla ochrony przed powodzią, suszą i deficytem wody \| Opracowanie Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko warunków korzystania z wód zlewni rzeki Wieprzy \| K - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie \| Nie występuje \| \| \| Ranking efektywności - kategoria \| IV \| III \| Weryfikacja rozporządzeń i projektów rozporządzeń ws. warunków korzystania z wód zlewni dla obszaru RZGW w Szczecinie \| \| \| \| \| Poprawa stanu i jakości wód \| Pobór wód [dam³] \| 3134,2 \| 3000 \| Zmniejszanie zużycia wody \| Propagowanie optymalizacji zużycia wody \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Poprawa jakości wód - klasa \| III \| II \| Monitoring stanu i jakości wód \| Monitoring stanu i jakości wód powierzchniowych i podziemnych; Badania wód podziemnych \| K - Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie \| Sytuacja kadrowa i ekonomiczna \| \| Ochrona środowiska naturalnego w sektorze rolniczym i różnorodności biologicznej na obszarach wiejskich \| Ranking efektywności - kategoria \| III \| II \| Racjonalne wykorzystanie zasobów wodnych, \| Aktualizacja wstępnej oceny ryzyka powodziowego \| K - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Szczecinie \| Nie występuje \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|----------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------\|--------------------------\|-------------------------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| Poprawa warunków życia na obszarach wiejskich oraz poprawa ich dostępności przestrzennej \| Ranking efektywności - kategoria poprawa uwilgotnienia siedlisk [%] \| III \| II \| Rozwój infrastruktury wodno-melioracyjnej i innej łagodzącej zagrożenia naturalne \| Prawidłowa eksploatacja i bieżące utrzymanie systemów melioracyjnych \| K – Zachodnio-pomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie \| Ograniczenie środków \| \| Poprawa warunków życia na obszarach wiejskich oraz poprawa ich dostępności przestrzennej \| Korzystający z wodociągu w [%] \| 96,5 \| 97,0 \| Rozbudowa i modernizacja ujęć wody i sieci wodociągowej \| Budowa sieci wodociągowej na terenach gmin \| K – gminy i zakłady wod. – kan. \| Utrudnione uzyskanie dofinansowania \| \| \| Korzystający z kanalizacji w [%] \| 67,2 \| 70,0 \| Rozbudowa i modernizacja sieci kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków \| Budowa sieci kanalizacyjnej na terenach gmin, modernizacja oczyszczalni ścieków; \| K – gminy i zakłady wod. – kan. \| Utrudnione uzyskanie dofinansowania \| \| Poprawa stanu środowiska \| Efekty rzeczowe kanalizacja [km] \| 642,8 \| 650,0 \| Zapewnienie dostępu do czystej wody \| Budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej \| K – gminy, zakłady wod - kan \| Utrudnione uzyskanie dofinansowania \| \| Zastąpienie zbiorników bezodpływowych przydomowymi oczyszczalniami ścieków \| Liczba oczyszczalni przydomowych [szt..] \| 472 \| 600 \| Likwidacja zbiorników bezodpływowych (szamb), budowa oczyszczalni \| Inwentaryzacja szamb; Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków w gminach \| K - gminy \| Utrudnione uzyskanie dofinansowania \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|----------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|----------------------\|-------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|-------------------------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| A \| Długość sieci wodociągowej [km] \| 772,9 \| 775 \| Rozbudowa i modernizacja sieci wodociągowej \| Budowa i modernizacja sieci wodociągowej z przylaczami \| K - gminy \| Brak dofinansowania \| 6. OBSZAR INTERWENCJI - ZASOBY GEOLOGICZNE \| Zrównoważone gospodarowanie zasobami środowiska \| Kontrole eksploatacji kopalin \| 0 \| 4 \| Racjonalne i efektywne gospodarowanie zasobami kopalin \| Eliminacja nielegalnej eksploatacji kopalin \| K - gminy \| Nie występuje \| \|-------------------------------------------------\|-------------------------------\|---\|---\|------------------------------------------------------\|--------------------------------------------\|-----------\|---------------\| \| \| Uwzględnianie przy opracowywaniu planów [szt..] \| 0 \| 2 \| \| Ochrona niezagospodarowanych złóż kopalin w procesie planowania przestrzennego \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Powierzchnia w [ha] do rekultywacji \| 2,5 \| 0 \| \| Rekultywacja terenów uznanych za zdegradowane \| K - gminy \| Nie występuje \| 7. OBSZAR INTERWENCJI - GLEBY \| Ochrona środowiska naturalnego w sektorze rolniczym i różnorodności biologicznej na obszarach wiejskich \| Kontrole jakości gleb [szt./rok] \| 1 \| 2 \| Monitoring stanu i jakości gleb \| Monitoring gleb ornych ze szczególnym uwzględnieniem gleb przy trasach komunikacyjnych \| K - Okręgowa Stacja Chemiczno Rolnicza, właściciele gruntów \| Nie występuje \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|-----\|----------\|----------------------\|---------\|--------------------------\|--------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| A \| Powierzchnia w [ha] gleb do rekultywacji \| 4 \| 0 \| Przeciwdziałanie erozji \| Rekultywacja i zalesianie terenów \| K - gminy, właściciele terenów \| Nie występuje \| \| \| Liczba obiektów [szt./rok.] \| 10 \| 12 \| Zmniejszenie zanieczyszczenia gleb \| Właściwe stosowanie i przechowywanie nawozów. Budowa szczelnych zbiorników na gnojowicę lub gnojkwę oraz płyt obornikowych \| K - Terenowy Zespół Doradców w Koszalinie, właściciele gruntów \| Nie występuje \| 8. OBSZAR INTERWENCJI - GOSPODARKA ODPADAMI I ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU ODPADÓW \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|-----\|----------\|----------------------\|---------\|--------------------------\|--------\| \| \| Liczba gmin prowadzących inwentaryzację wyrobów azbestowych \| 8 \| 8 \| Prawidłowe pozbywanie się wyrobów azbestowych \| Usuwanie wyrobów zawierających azbest \| K - gminy, właściciele budynków \| Brak środków \| \| \| Liczba osób korzystających ze szkoleń i kampanii \| 10 000 \| 12 000 \| Osiągnięcie pożądanego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia, frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła (co najmniej 50% wagowo) \| Kampanie edukacyjne skierowane do mieszkańców \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Poziom recyklingu [%] \| 35 \| 50 \| Zwiększenie różnicy pomiędzy stawką opłaty za gospodarowanie odpadami zmieszanymi i segregowanymi na korzyść segregowanych \| K - gminy \| Nie występuje \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|-----\|----------\|----------------------\|---------\|--------------------------\|--------\| \| \| \| \| \| \| \| \| A \| Poziom recyklingu [%] \| Osiągnięcie odpowiedniego poziomu recyklingu, i odzysku odpadów \| Kampanie edukacyjne skierowane do mieszkańców \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Ograniczenie masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji [%] \| Ograniczenie masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji \| Zapewnienie odpowiedniego sposobu zbiórki odpadów komunalnych ulegających biodegradacji \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Budowa kompostowników [szt../rok] \| Zmniejszenie udziału odpadów organicznych w masie odpadów trafiających na wysypiska \| Propagowanie indywidualnego kompostowania odpadów organicznych powstających w gospodarstwach domowych \| K - gminy \| Nie występuje \| \| Ograniczenie składowania odpadów \| Liczba nielegalnych składowisk odpadów – [szt..] \| Likwidacja nielegalnych miejsc składowania odpadów \| Bieżąca likwidacja miejsc nielegalnego składowania odpadów na terenie Gminy \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Odnawianie zużytych pojemników [%] \| Zakup koszy i pojemników do segregacji odpadów dla miejsc użyteczności publicznej w każdej miejscowości \| K - gminy \| Nie występuje \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|----------------------\|-------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|--------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| A \| B \| C \| D \| \| \| \| \| ### 9. OBSZAR INTERWENCJI - ZASOBY PRZYRODNICZE \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|----------------------\|-------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|--------\| \| Zrównoważone gospodarowanie zasobami środowiska \| Grunty nieleśne przeznaczone do zalesienia [ha] \| 58 \| 80 \| Zachowanie bogactwa różnorodności biologicznej, \| Realizacja „Krajowego programu zwiększania lesistości” \| K – nadleśnictwa \| Nie występuje \| \| Ochrona przyrody \| Liczba opracowań do aktualizacji [szt..] \| 6 \| 6 \| Zachowanie i ochrona różnorodności biologicznej \| Uwzględnienie wymagań ochrony przyrody w strategiach rozwoju sektorów gospodarki oraz w planach rozwoju lokalnego \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Zmniejszenie powierzchni potencjalnie zagrożonej pożarowo w lasach [%] \| 83 \| 78 \| Ochrona przeciwpożarowa w lasach \| Budowa dróg leśnych - część dojazdu pożarowego w lasach. Budowa punktów czerpania wody. Retencjonowanie wody na obszarach leśnych \| K –nadleśnictwa \| Nie występuje \| \| Zrównoważony rozwój turystyki \| Oddziaływanie na mieszkańców [liczba osób] \| 2000 \| 4000 \| Ograniczenie wpływu turystyki na środowisko \| Prowadzenie zajęć z zakresu edukacji ekologicznej społeczeństwa \| K – nadleśnictwa \| Nie występuje \| \| \| \| \| \| \| Rozbudowa sieci ścieżek rowerowych i szlaków pieszych, zorganizowanie punktów widokowych, tablic informacyjnych; Punkty informacji turystycznej i obiekty edukacyjne; Kampania promocyjna); \| K – nadleśnictwa, gminy \| Nie występuje \| \| Cel \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|----------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|--------\| \| \| Nazwa (źródło danych) \| Wartość bazowa \| Wartość docelowa \| E \| F \| G \| H \| \| Ochrona obszarów szczególnie cennych przyrodniczo \| Lesistość powiatu [%] \| 42,6 \| 42,7 \| Ochrona obszarów chronionych przed degradacją \| Przebudowa drzewostanów pod kątem zgodności z siedliskiem, w szczególności na terenach obszarów chronionych \| K – nadleśnictwa \| Nie występuje \| \| \| Liczba planów [szt..] \| 0 \| 2 \| Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 \| K - Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Szczecinie \| \| Nie występuje \| 10. OBSZAR INTERWENCJI - ZAGROŻENIA POWAŻNYMI AWARIAMI. \| Zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa i porządku publicznego \| Wskaźnik \| Kierunek interwencji \| Zadania \| Jednostka odpowiedzialna \| Ryzyka \| \|----------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------\|---------------------------\|--------\| \| \| Liczba zakładów korzystających \| 0 \| 6 \| Doskonalenie systemu zarządzania kryzysowego \| Budowa nowej Strażnicy – jednostki ratowniczo – gaśniczej nr 1 Koszalin. \| K – Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej Koszalin \| Nie występuje \| \| \| Liczba osób objęta szkoleniem \| 200 \| 300 \| Edukacja w zakresie właściwych zachowań w sytuacjach zagrożenia wśród mieszkańców powiatu \| K - gminy \| Nie występuje \| \| \| Liczba kontroli/rok \| 37 \| 40 \| Prowadzenie kontroli na terenach zakładów przemysłowych \| K - Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Szczecinie \| \| Nie występuje \| \| \| Zakup samochodu specjalnego [szt..] \| 1 \| 4 \| Wyposażenie służb monitoringu w profesjonalny sprzęt \| K - gminy \| Nie występuje \| ### 6.2. Harmonogram rzeczowo - finansowy #### 6.2.1. Zadania własne Tabela 6.2. Harmonogram realizacji zadań własnych powiatu wraz z ich finansowaniem \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Rodzaj ryzyka uniemożliwiającego realizację \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|---------------------------------------------\| \| \| \| rok 2017 \| rok 2018 \| rok 2019 \| rok 2020 \| RAZEM \| H \| I \| \| 1. OBSZAR INTERWENCJI - KLIMAT I POWIETRZE \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Termomodernizacja obiektu użyteczności publicznej przy ul. W. Andersa 32 w Koszalinie. \| Zarząd powiatu \| 1 000,0 \| 1 000,0 \| - \| - \| 2 000,0 \| środki Unii Europejskiej; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| Brak możliwości pozyskania środków, spełnienie warunków umów, efekt ekologiczny \| \| 2. OBSZAR INTERWENCJI - ZAGROŻENIA HAŁASEM \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Budowa odwodnienia wraz z budową i remontem infrastruktury drogowej w m. Kotłowo \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 800,6 \| - \| - \| - \| 800,6 \| powiat, gmina \| Niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3501Z Świelino – Dargiń – Grzybnica z włączeniem do DK 11 – etap I \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 1 025,0 \| - \| - \| - \| 1 025,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa drogi powiatowej nr 3550Z Domachowo – Bukowo-Świerczyna \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 4 000,0 \| - \| - \| - \| 4 000,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Niewylonienie wykonawcy \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Rodzaj ryzyka uniemożliwiającego realizację \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|--------------------------------------------\| \| \| \| rok 2017 \| rok 2018 \| rok 2019 \| rok 2020 \| RAZEM \| H \| I \| \| Przebudowa drogi powiatowej nr 3503Z Łasin – Łopienica droga nr 11 \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 530,0 \| - \| - \| - \| 530,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Niewylonienie wykonawcy \| \| Dostosowanie lokalnego układu komunikacyjnego do przebiegu drogi S6 na terenie Gminy i Miasta Sianów . Przebudowa i remont drogi powiatowej Kawno - Sieciecin \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 200,0 \| 360,0 \| - \| - \| 560,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Budowa odwodnienia wraz z remontem infrastruktury drogowej na dr powiatowej nr 3525Z Mścice – Dobre - Stare Bielice \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 60,0 \| - \| - \| - \| 60,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa drogi powiatowej nr 3529Z Dunowo-Golica \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 400,0 \| 400,0 \| 490,0 \| - \| 1 290,0\| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa mostu w m. Wronie Gniazdo wraz z drogą dojazdową nr 3500Z (Białogórzyno) \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 540,0 \| - \| - \| - \| 540,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa i remont dróg powiatowych w ramach trwałości projektu pn. Doposażenie PZD w Koszalinie w maszyny i sprzęt do remontu dróg powiatowych \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 1 000,0 \| 1 000,0 \| 1 000,0 \| 950,0 \| 3950,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Rodzaj ryzyka uniemożliwiającego realizację \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|---------------------\|---------------------------------------------\| \| \| \| rok 2017 \| rok 2018 \| rok 2019 \| rok 2020 \| RAZEM \| H \| I \| \| Przebudowa drogi powiatowej nr 3514Z Borkowice – Dobrzyca-Dobre na odcinku od m. Popowo-Dobre \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 500,0 \| 500,0 \| 529,0 \| - \| 1 529,8 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3536Z Kurozwęcz – Dargiń - Dobrociechy \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 700,0 \| 700,0 \| 700,0 \| - \| 2100,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa drogi powiatowej nr 3504Z w m. Gąski \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| 1 300,0 \| 1 482,5 \| - \| - \| 2782,5 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3504Z w obrębie miejscowości Mielno, ul. Chrobrego i Unieście, ul. 6 Marca \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiat \| - \| 100,0 \| - \| - \| 100,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3562Z na odcinku Wyszębórz - Policko \| Powiatowy Zarząd Dróg Zarząd powiatu \| - \| - \| 100,0 \| - \| 100,0 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Brak otrzymania dofinansowania, niewylonienie wykonawcy \| \| Przebudowa i remont drogi powiatowej nr 3551Z w Sierakowie Sławieńskim \| Powiatowy Zarząd Dróg - Zarząd powiatu \| 209,7 \| - \| - \| - \| 209,7 \| środki pomocowe, powiat, gmina \| Niewylonienie wykonawcy \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Rodzaj ryzyka uniemożliwiającego realizację \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|---------------------------------------------\| \| \| \| rok 2017 \| rok 2018 \| rok 2019 \| rok 2020 \| RAZEM \| H \| I \| \| A \| B \| C \| D \| E \| F \| G \| \| \| ### 6. OBSZAR INTERWENCJI - ZASOBY GEOLOGICZNE \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Rodzaj ryzyka uniemożliwiającego realizację \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|---------------------------------------------\| \| Kontrola w zakresie wykonywania postanowień udzielanych koncesji \| Zarząd powiatu \| - \| - \| - \| budżet powiatu \| Zadanie ciągłe \| \| Eliminacja nielegalnej eksploatacji kopalin \| Zarząd powiatu \| - \| - \| - \| budżet powiatu \| Zadanie ciągłe - \| \| Współdziałanie organów administracji publicznej w tworzeniu studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z uwzględnieniem kopalin i ich ochroną przed trwałym zainwestowaniem niegórniczym \| Zarząd powiatu \| - \| - \| - \| budżet powiatu \| Zadanie ciągłe \| \| Ochrona niezagospodarowanych złoź kopalin w procesie planowania przestrzennego \| Zarząd powiatu \| - \| - \| - \| budżet powiatu \| Zadanie ciągłe \| ### 9. OBSZAR INTERWENCJI - ZASOBY PRZYRODNICZE \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Rodzaj ryzyka uniemożliwiającego realizację \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|---------------------------------------------\| \| Funkcjonowanie Ośrodka Edukacji Ekologicznej w Sarbinowie \| Zarząd powiatu \| 637,0 \| 637,0 \| 637,0 \| 637,0 \| 5096,0 \| budżet powiatu, dotacje \| Finansowanie na okres 8 lat do 2024 r \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Rodzaj ryzyka uniemożliwiającego realizację \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|--------------------------------------------\| \| \| \| rok 2017 \| rok 2018 \| rok 2019 \| rok 2020 \| RAZEM \| H \| I \| \| A \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Edukacja społeczeństwa na rzecz kreowania prawidłowych zachowań w sytuacji wystąpienia nadzwyczajnego zagrożenia środowiska \| Zarząd powiatu \| 2,5 \| 2,5 \| 2,5 \| 2,5 \| 10,0 \| budżet powiatu \| niskie \| 10. OBSZAR INTERWENCJI - ZAGROŻENIA POWAŻNYMI AWARIAMI \| Edukacja w zakresie właściwych zachowań w sytuacjach zagrożenia wśród mieszkańców \| Zarząd powiatu \| 2,0 \| 2,0 \| 2,0 \| 2,0 \| 8,0 \| budżet powiatu \| niskie \| Razem szacunkowe koszty = 23 909,1 tys. zł. ### 6.2.2. Zadania monitorowane Tabela 6.3. Harmonogram realizacji zadań monitorowanych wraz z ich finansowaniem \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Przebudowa budynków kubaturowych w zakresie termomodernizacji \| Nadleśnictwo Polanów \| 320,0 \| środki własne \| 2017 – 2018 \| \| Modernizacja energetyczna istniejącego obiektu warsztatowo – garażowego \| Gmina Biesiekierz \| 243,3 \| Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego; środki własne \| 2017 - 2018 \| \| Budowa farmy fotowoltaicznej o mocy 0,99 MW wraz z przyłączeniem do sieci elektroenergetycznej w m. Kraśnik Koszaliński \| ES Jutrzenka 2 Sp. z o.o. Szczecin \| 4 400,0 \| Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego; środki własne \| 2017 \| \| Montaż instalacji fotowoltaicznej na powierzchni dachowej i częściowo gruntowej obiektów użyteczności publicznej \| Gmina Biesiekierz \| 746,1 \| Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego; środki własne \| 2017 - 2018 \| \| Instalacja paneli fotowoltaicznych w Sianowie – modernizacja energetyczna obiektów użyteczności publicznej \| Gmina Sianów \| 3 302,0 \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2018 \| \| Poprawa efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej \| Gmina Sianów \| 1 385,0 \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 \| \| Opracowanie Gminnego Programu Rewitalizacji dla Gminy Polanów \| Gmina Polanów \| 91,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Kompleksowa termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej na terenie gminy Świeszyno - wykonanie dokumentacji \| Gmina Świeszyno \| 5 000,0 \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2019 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Termomodernizacja budynku Klubu Osiedlowego i Szkoły Podstawowej w Rosnowie \| Gmina Manowo \| 3 000,0 \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2019 \| \| Montaż instalacji OZE na budynkach użyteczności publicznej \| Gmina Manowo \| 1 100,0 \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2020 \| \| Termomodernizacja budynków komunalnych i budynków użyteczności publicznej na terenie gminy \| Gmina Mielno \| 5 801,7 \| środki własne; środki Unii Europejskiej; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2023 \| \| Termomodernizacja obiektów Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Koszalinie przy ul. Strażackiej 8 w Koszalinie \| Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Koszalinie \| 2 200,0 \| budżet państwa; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2019 \| \| Zaprojektowanie i wykonanie dwóch mikroinstalacji fotowoltaicznej na danych placówkach edukacyjnych w Polanowie \| Gmina Polanów \| 520,9 \| Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2017 \| \| Zmiana systemu ogrzewania na bardziej efektywny ekologicznie i energetycznie, w tym wymiana ogrzewania węglowego na gazowe, olejowe lub inne bardziej ekologiczne \| gminy, wspólnoty mieszkaniowe, właściciele domów, przedsiębiorcy \| b. d. \| środki własne ; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; \| 2017 - 2020 \| \| Uzupełnienie i wymiana na energooszczędne punktów świetlnych przy drogach gminnych \| gminy \| b. d. \| środki własne; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2020 \| \| Budowa energooszczędnego oświetlenia drogowego typu LED w m. Chlopska Kępa \| Gmina Świeszyno \| 965,2 \| środki własne, kredyty, pożyczki \| 2017 - 2020 \| \| Budowa instalacji oświetlenia dróg w miejscowości Niedalino (Węgorki) \| Gmina Świeszyno \| 230,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Budowa instalacji oświetlenia dróg w miejscowości Niedalino (do młyna) \| Gmina Świeszyno \| 60,0 \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Budowa instalacji oświetlenia dróg w miejscowości Bardzlino, dz. nr 1/32 \| Gmina Świeszyno \| 68,0 \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Budowa oświetlenia solarno hybrydowego na terenie Gminy Świeszyno 10 szt. \| Gmina Świeszyno \| 100,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa oświetlenia uzupełniającego na terenie Gminy Świeszyno \| Gmina Świeszyno \| 150,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa farm wiatrowych w gminach \| prywatni inwestorzy \| b. d. \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2020 \| \| Budowa biogazowni rolniczych na terenach wiejskich \| prywatni inwestorzy, gminy \| b. d. \| Program Rozwoju Obszarów Wiejskich; środki własne; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2020 \| \| Prowadzenie działań dotyczących możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii oraz poszanowania energii (np. kampanii, szkoleń, konferencji. itp.) \| prywatni inwestorzy, gminy \| b. d. \| Program Rozwoju Obszarów Wiejskich; środki własne; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2020 \| \| Budowa i instalacja alternatywnych źródeł energii \| prywatni inwestorzy, gminy \| b. d. \| Program Rozwoju Obszarów Wiejskich; środki własne; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej \| 2017 - 2020 \| \| Budowa sieci gazowych \| Zakład Gazowniczy Koszalin \| b. d. \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Remont drogi gminnej nr 146026Z Nowe Łozice \| Gmina Bobolice \| 22,0 \| środki własne; środki lasów państwowych \| 2017 \| \| Remont nawierzchni drogi w ul. Świerczewskiego \| Gmina Bobolice \| 420,0 \| środki własne \| 2018 - 2019 \| \| Remont nawierzchni drogi w Radwankach \| Gmina Bobolice \| 120,0 \| środki własne \| 2018 \| \| Przebudowa drogi gminnej w miejscowości Bożenice \| Gmina Polanów \| 833,3 \| środki własne; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2017 \| \| Przebudowa dwóch odcinków drogi gminnej w miejscowości Żydowo \| Gmina Polanów \| 887,2 \| środki własne; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2017 \| \| Przebudowa dróg gminnych wraz z infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości Konikowo, gmina Świeszyno - etap I i III \| Gmina Świeszyno \| 5 955,8 \| środki własne \| 2017 - 2019 \| \| Przebudowa dróg gminnych wraz z infrastrukturą towarzyszącą w m. Chalupach (inicjatywa lokalna) \| Gmina Świeszyno \| 340,0 \| środki własne i Program rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej na lata 2016 - 2020 \| 2017 - 2020 \| \| Przebudowa drogi gminnej w miejscowości Konikowo (za sklepem) - dokumentacja projektowo - kosztorysowa \| Gmina Świeszyno \| 25,0 \| środki własne i Program rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej na lata 2016 - 2020 \| 2017 - 2020 \| \| Przebudowa i remont dróg powiatowych nr 3518Z Mączno - Popowo, nr 3523Z Popowo-Parnowo – \| Gmina Świeszyno \| 331,5 \| środki własne \| 2017 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|----------------\| \| Laski - Dunowo oraz 3529Z na odcinku Dunowo - Niedalino w zakresie przebudowy i remontu drogi powiatowej nr 3523Z na odcinku od drogi krajowej nr 6 do drogi powiatowej 3529Z \| \| \| \| \| \| Remont części drogi wewnętrznej (działka nr 109/8) obręb Świeszyno (inicjatywa lokalna) \| Gmina Świeszyno \| 17,0 \| środki własne \| 2017 - 2019 \| \| Wykonanie odcinka nawierzchni drogowej długości 450 mb w obrębie drogi wewnętrznej gminnej przy ul. Promiennej w Konikowie (inicjatywa lokalna) \| Gmina Świeszyno \| 90,0 \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Budowa chodnika na dz. nr 10 w miejscowości Kurozwęcz \| Gmina Świeszyno \| 70,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Przebudowa zjazdów i dróg gminnych w miejscowości Niedalino (koło sklepu) \| Gmina Świeszyno \| 136,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa dróg gminnych wewnętrznych z płyt betonowych \| Gmina Świeszyno \| 1 000,0 \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Przebudowa pasa drogi gminnej w m. Giezkowo \| Gmina Świeszyno \| 399,5 \| środki własne \| 2017 \| \| Przebudowa drogi gminnej w Suchej Koszańskiej \| Gmina Sianów \| 213,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Przebudowa dróg gminnych w Gminie Sianów \| Gmina Sianów \| 765,0 \| środki własne \| 2017 \| ### 3. OBSZAR INTERWENCJI - POLA ELEKTROMAGNETYCZNE \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|----------------\| \| Inwentaryzacja źródeł emisji promieniowania elektromagnetycznego \| Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska \| b. d. \| środki budżetowe \| 2017 - 2020 \| \| Kontrola poziomu promieniowania elektromagnetycznego na terenie powiat \| Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska \| b. d. \| środki budżetowe \| 2017 - 2020 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| A \| \| \| \| \| \| Ocena oddziaływania pól elektromagnetycznych na środowisko \| Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska \| b. d. \| środki budżetowe \| 2017 - 2020 \| \| 4. OBSZAR INTERWENCJI - GOSPODAROWANIE WODAMI \| \| \| \| \| \| Monitoring obszarów chronionych w JCWP \| Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska \| b. d. \| budżet państwa; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2020 \| \| Śluza – budowa kanału łączącego jezioro Jamno z Morzem Bałtyckim. Budowa polega na wykonaniu kanału żeglownego 200 m i szer. 6 m oraz umocnieniu brzegów kanału. \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 10 140,0 \| Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności \| 2017 - 2019 \| \| Budowa przepławki dla ryb na rzece Dzierzęcince. \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 500,0 \| budżet państwa; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2018 - 2019 \| \| Stabilizacja przepływu wody w jeziorze Parnowskim (odbudowa zastawki z pierwotnym poziomem piętrzenia 0,5 – 0,6 m. Odbudowa koryta rzeki Czerwonej – 300 m dla zapewnienia prawidłowego przepływu ryb \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 480,0 \| budżet państwa; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2018 - 2020 \| \| Stabilizacja poziomu wody w jeziorze Wielińskim (odbudowa jazu, budowa przepławki, regulacja rzeki na odcinku 1 km) \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 1 200,0 \| jak wyżej \| 2021 - 2022 \| \| Stabilizacja odpływu wody ze zbiornika retencyjnego we wsi Dadzewo wraz z jego odbudową \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 1 650,0 \| jak wyżej \| 2020 - 2022 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Stabilizacja odpływu wody ze zbiornika (bez nazwy) we wsi Jacynki (odbudowa zastawki) \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 1 300,0 \| jak wyżej \| 2020 - 2021 \| \| Zabezpieczenie przeciwpowodziowe zlewni jeziora Jamno. Odbudowa wałów na południowym brzegu jeziora \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 9 740,0 \| Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2017 - 2019 \| \| Odbudowa wałów przeciwpowodziowych nad jeziorem Bukowo (wal prawy 0,65 km, wal lewy 0,8 km, podniesienie rzędnych korony) \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 880,0 \| budżet państwa; Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2019 – 2021 \| \| Stabilizacja odpływu wody ze zbiornika retencyjnego we wsi Gologóra wraz z jego odbudowa \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 1650,0 \| jak wyżej \| 2020 - 2021 \| \| Odbudowa wałów przeciwpowodziowych nad rzeką Tymienicą o długości 3,9 km \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 6 271,0 \| budżet państwa; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2017 - 2019 \| \| Odbudowa wałów przeciwpowodziowych nad Kanałem RI – A. o długości 4 km \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 10 910,0 \| budżet państwa; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2018 - 2020 \| \| Stabilizacja poziomu wody w jeziorze Smolary. (modernizacja zastawki, budowa przeławki) \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 480,0 \| jak wyżej \| 2021 - 2022 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------\|----------------\| \| Budowa bystrza na Jamneńskim nurcie dla przepływu ryb między Morzem Bałtyckim a jeziorem Jamno \| Zachodniopomorski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Szczecin \| 1 947,0 \| jak wyżej \| 2017 - 2019 \| \| Aktualizacja wstępnej oceny ryzyka powodziowego \| Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Szczecin \| b. d \| środki budżetu państwa \| 2017 - 2021 \| \| Opracowanie Strategicznej Oceny Oddziaływania na Środowisko warunków korzystania z wód zlewni rzeki Wieprzy \| Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Szczecin \| 140,0 \| Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 \| \| Przeprowadzenie pogłębionej analizy presji w celu ustalenia przyczyn nieosiągnięcia dobrego stanu wód z uwagi na stan chemiczny (ww. analiza obejmować będzie m.in. JCWP RW60000456149 Dzierżęcinka z jeziorami Lubiatowo Pn i Pd oraz RW6000174682 Grabowa do Wielinki) \| Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Szczecin \| b. d \| środki budżetu państwa \| 2017 \| \| Weryfikacja rozporządzeń i projektów rozporządzeń w sprawie warunków korzystania z wód zlewni dla obszaru RZGW w Szczecinie \| Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej Szczecin \| 202,5 \| Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 \| \| Opracowanie projektu planu ochrony dla morskiego obszaru Natura 2000 „Ławica Słupska” \| Urząd Morski w Słupsku \| b. d \| Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2018 - 2021 \| \| Przebudowa wraz z rozbudową istniejącego systemu umocnień brzegowych na wysokości m. Mielno \| Urząd Morski w Słupsku \| 54 000,0 \| Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2019 - 2020 \| \| Budowa progów podwodnych na wysokości m. Mielno \| Urząd Morski w Słupsku \| 66 000,0 \| Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2018 - 2019 \| \| Przebudowa wraz z rozbudową istniejącego systemu ochrony brzegu morskiego na wysokości m. Sarbinowo \| Urząd Morski w Słupsku \| 66 200,0 \| Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2019 - 2020 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Budowa progów podwodnych na wysokości m. Sarbinowo \| Urząd Morski w Słupsku \| 66 000,0 \| Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2019 - 2020 \| \| Budowa ostróg brzegowych i wykonanie sztucznego zasilanie na wysokości m. Łazy \| Urząd Morski w Słupsku \| 50 000,0 \| Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2019 - 2020 \| \| Dotacja dla spółek wodnych na utrzymanie urządzeń melioracji wodnej \| Gmina Świeszyno \| 3,0/ rok \| środki własne \| 2017 - 2024 \| ### 5. OBSZAR INTERWENCJI - GOSPODARKA WODNO - ŚCIEKOWA \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy Bobolice \| Gmina Bobolice \| 1 050,0 \| wkład własny mieszkańców; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich \| 2017 - 2018 \| \| Budowa oczyszczalni ścieków w miejscowości Ujazd wraz z siecią kanalizacyjną \| Gmina Bobolice \| 1 835,0 \| wkład własny mieszkańców; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich \| 2017 - 2018 \| \| Budowa sieci wodociągowej Ubiedrze – Kłanino, wymiana sieci w m. Kłanino \| Gmina Bobolice \| 1 000,0 \| wkład własny mieszkańców; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich \| 2017 - 2018 \| \| Modernizacja SUW w Bobolicach \| Gmina Bobolice \| 1 100,0 \| wkład własny mieszkańców; pożyczka \| 2017 - 2018 \| \| Likwidacja stacji uzdatniania wody / budowa sieci wodociągowych \| Gmina Bobolice \| 4000,0 \| środki własne; środki Unii Europejskiej; pożyczka \| 2019 - 2024 \| \| Budowa rurociągu tłocznego z przepompownią ścieków i infrastrukturą techniczną na odcinku Bonin - Kretomino \| Gmina Manowo \| 1500,0 \| Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2019 - 2021 \| \| Modernizacja i rozbudowa oczyszczalni ścieków w Uniesiu \| Gmina Mielno \| 24 058,0 \| środki własne; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska \| 2017 - 2018 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Budowa kanalizacji sanitarnej umożliwiającej skierowanie ścieków z oczyszczalni w Kiszkowie na oczyszczalnie w Unieściu \| Gmina Mielno \| 3 084,0 \| i Gospodarki Wodnej; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2019 - 2020 \| \| Budowa kanalizacji grawitacyjnej i tłocznej na ul. Długiej w Sarbinowie \| Gmina Mielno \| 300,0 \| \| 2017 - 2018 \| \| Budowa kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej i tłocznej wraz z przepompownią ścieków w Paprotnie obręb Gaśki \| Gmina Mielno \| 1 468,6 \| \| 2018 - 2020 \| \| Budowa kanalizacji sanitarnej Cetuń – Rosocha – Polanów \| Gmina Polanów \| 2 718,0 \| Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 \| \| Uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie części gminy Świeszyno – aglomeracja Koszalin \| Gmina Świeszyno \| 5 145,6 \| środki własne; Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego \| 2019 \| \| Budowa sieci wodociągowej łączącej Kępę Świeszyńska Olszak – Brzeźniki \| Gmina Świeszyno \| 500,0 \| środki własne; kredyty; pożyczki \| 2017 \| \| Przebudowa odcinka kanalizacji sanitarnej tłocznej w m. Świeszynie \| Gmina Świeszyno \| 138,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa lokalnej oczyszczalni ścieków w m. Zegrze Pomorskie wraz z kanalizacją sanitarną dla miejscowości Zegrze Pomorskie, Kurozwęc, Giezkowo - dokumentacja \| Gmina Świeszyno \| 185,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w m. Giezkowo oraz przebudowa sieci wodociągowej w m. Kurozwęc \| Gmina Świeszyno \| 1 502,8 \| środki własne \| 2017 - 2018 \| \| Rozbudowa stacji uzdatniania wody w m. Czersk Koszaliński wraz z infrastrukturą techniczną \| Gmina Świeszyno \| 950,0 \| środki własne; kredyty; pożyczki \| 2017 \| \| Rozbudowa ujęcia wody wraz ze stacją uzdatniania wody w Sianowie \| Gmina Sianów \| 5 456,0 \| środki własne; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich \| 2017 - 2018 \| \| Budowa magistrali wodociągowej Sianów – \| Gmina Sianów \| 4 800,0 \| środki własne; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich \| 2017 - 2018 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| A \| \| \| \| \| \| Osieki \| \| \| Obszarów Wiejskich \| \| \| Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków \| Gmina Sianów \| 2 000,0 \| środki własne; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich \| 2017 - 2018 \| 6. OBSZAR INTERWENCJI - ZASOBY GEOLOGICZNE \| Eliminacja nielegalnej eksploatacji kopalń \| gminy \| b. d. \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \|-------------------------------------------\|-------\|-------\|---------------\|-------------\| \| Ochrona niezagospodarowanych złoż kopalin w procesie planowania przestrzennego \| gminy \| b. d. \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Rekultywacja terenów uznanych za zdegradowane \| gminy \| b. d. \| środki własne \| 2017 - 2020 \| 7. OBSZAR INTERWENCJI - GLEBY \| Szkolenia dla rolników w zakresie m. in: programów rolno - środowiskowych, ochrony roślin, wykorzystania alternatywnych źródeł energii \| Zachodniopomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego \| 15,00 \| środki własne; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2020 \| \|----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------\|----------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-------------\| \| Budowa szczelnych zbiorników na gnojowicę lub gnojówkę oraz płyt obornikowych \| gospodarstwa rolne prowadzące hodowlę i chów zwierząt \| b. d. \| środki własne; Program Rozwoju Obszarów Wiejskich; Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2020 \| 8. OBSZAR INTERWENCJI - GOSPODARKA ODPADAMI I ZAPOBIEGANIE POWSTAWANIU ODPADÓW \| Usuwanie wyrobów zawierających azbest z terenu gmin \| Gmina Bobolice \| 800,0 \| Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2020 \| \|-----------------------------------------------------\|----------------\|-------\|----------------------------------------------------------\|-------------\| \| \| Gmina Rąbino \| 20,00 \| Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2020 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| A \| \| \| \| \| \| Gmina Sianów \| \| 40,0 \| Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej \| 2017 - 2020 \| \| Rekultywacja składowiska i wylewiska m. Wietrzno gm. Polanów 1,7 ha \| Gmina Polanów \| 500,0 \| Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej \| 2018 \| \| Sianów - Elektrociepłownia na biogaz 30000 Mg/r \| PGB Inwestycje Sp. z o.o. \| 18 000,0 \| 70% - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, kredyt bankowy \| 2018 \| \| Budowa PSZOK w Unieściu gmina Mielno \| Gmina Mielno \| 2 000,0 \| Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, środki własne \| 2018 - 2021 \| \| PSZOK Polanów - rozbudowa, wykonanie zadaszenia, ogrodzenia, utwardzenie placu \| Gmina Polanów \| 2 020,5 \| jak wyżej \| 2020 \| \| Modernizacja instalacji MBP Rozbudowa \| PGK Sp. z o.o. Koszalin \| 11 500,0 \| Jak wyżej \| 2017- 2020 \| \| Sortownia odpadów komunalnych zebranych selektywnie Sianów 6500 Mg/r i Kompostownia na 10000 Mg/r do 2025 r. Regionalne instalacje do mechaniczno - biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych planowane do rozbudowy/modernizacji Sianów część mechaniczna 75000 Mg/r i biologiczna 30000 Mg/r do 2020 roku. Wyposażenie kompostowni odpadów zielonych \| PGK Sp. z o.o. Koszalin \| 1 800,0 \| jak wyżej \| 2018 - 2025 \| \| Kiszkowo (PSZOK dla mieszkańców gminy Mielno) Rozbudowa - budowa wiat, zadaszenie \| Gmina Mielno \| 2 000,0 \| jak wyżej \| 2018 - 2021 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|----------------\| \| PSZOK Bobolice - Utwardzenie terenu w części przeznaczonej pod pojemniki i kontenery. Wykonanie zadaszienia-wiat. Uzupełnienie ogrodzenia i wykonanie bramy wjazdowej. Zakup i montaż tablic informacyjnych. Remont dachu i pomieszczeń budynku magazynowego; \| Gmina Bobolice \| b. d. \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa Punktu Selektywnej zbiórki odpadów – PSZOK \| Gmina Będzino \| 216,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa PSZOK w gminie Świeszyno \| PPW EKOSAN Krystyna Czapik \| 120,0 \| środki własne \| 2017 \| \| System zagospodarowania odpadów w RIPOK - Usystematyzowanie zagospodarowania odpadów komunalnych \| Gmina Świeszyno \| 217,1 \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Eliminacja dzikich wysypisk odpadów \| gminy, nadleśnictwa \| b. d. \| środki własne \| 2017 - 2020 \| \| Likwidacja nielegalnych składowisk zlokalizowanych na terenie Gminy Świeszyno - (Chałupy), Sieranie, Mierzym \| Gmina Świeszyno \| 154,1 \| środki własne \| 2016 - 2018 \| 9. OBSZAR INTERWENCJI - ZASOBY PRZYRODNICZE \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------\|----------------\| \| Budowa drogi leśnej nr L122-część dojazdu pożarowego nr 17- II etap \| Nadleśnictwo Tychowo \| 360,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Budowa drogi leśnej nr L119 część dojazdu pożarowego nr 17- III etap \| Nadleśnictwo Tychowo \| 360,0 \| środki własne \| 2018 \| \| Budowa drogi leśnej nr L122-część dojazdu pożarowego nr 17- IV etap \| Nadleśnictwo Tychowo \| 325,0 \| środki własne \| 2019 \| \| Budowa lub przebudowa dróg leśnych uznanych za drogi pożarowe. \| Nadleśnictwo Polanów \| 3095,0 \| środki własne, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2017 - 2021 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Budowa siedziby nadleśnictwa \| Nadleśnictwo Polanów \| 5000,0 \| środki własne, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2017 – 2018 \| \| Retencjonowanie wody na obszarach leśnych do 2018 \| Nadleśnictwo Polanów \| 1290,0 \| środki własne, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2017 – 2018 \| \| Budowa ścieżki pieszo – rowerowej \| Nadleśnictwo Polanów \| 2000,0 \| środki własne, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2017 – 2018 \| \| Budowa punktów czerpania wody \| Nadleśnictwo Polanów \| 200,0 \| środki własne, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko \| 2018 \| \| Budowa drogi nr L224, dł. Ok 1 km, Leśnictwo Kępno \| Nadleśnictwo Bobolice \| 305,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2018 \| \| Budowa drogi nr L 134, dł. Ok 2 km \| Nadleśnictwo Bobolice \| 560,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2018 \| \| Rozbudowa drogi L 136, dł. Ok 1,2 km \| Nadleśnictwo Bobolice \| 325,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2019 \| \| Rozbudowa drogi 6P, dł. Ok 2 km, Leśnictwo Sarnowo \| Nadleśnictwo Bobolice \| 550,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2019 \| \| Rozbudowa drogi L 136, Leśnictwo Łanki \| Nadleśnictwo Bobolice \| 870,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2020 \| \| Drogi pożarowe \| Nadleśnictwo Karnieszewice \| 4 200,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2017 – 2022 \| \| Miejsca postoju pojazdów \| Nadleśnictwo Karnieszewice \| 40,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2017 \| \| Przebudowa drzewostanów \| Nadleśnictwo Karnieszewice \| 40,0 \| środki własne Lasów Państwowych \| 2017 – 2024 \| \| Rozbudowa sieci ścieżek rowerowych i szlaków pieszych, zorganizowanie punktów widokowych, tablic informacyjnych dotyczących wartości ekologicznych i osobliwości przyrody \| gminy \| b. d. \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 – 2024 \| \| Budowa drogi dla rowerów wzdłuż drogi nr 11 jako alternatywa dla transportu kolowego \| Gmina Manowo \| 3400,0 \| środki własne; środki Unii Europejskiej \| 2017 – 2019 \| \| Budowa dróg dla rowerów na terenie Gminy Świeszyno \| Gmina Świeszyno \| 25,0 \| środki własne \| 2017 – 2022 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Budowa sieci tras rowerowych Pomorza Zachodniego – Trasa Nadmorska \| Gmina Sianów \| 303,0 \| Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki własne gminy \| 2017 – 2018 \| \| Rozbudowa sieci ścieżek rowerowych i szlaków pieszych, zorganizowanie 179 punktów widokowych, tablic informacyjnych dotyczących wartości ekologicznych i osobiliwości przyrody \| nadleśnictwa \| b. d. \| Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej \| 2017 – 2022 \| \| Budowa infrastruktury turystycznej „Szlaku Elektrowni Wodnych” wraz z oznakowaniem turystycznym \| Gmina Świeszyno \| 485,9 \| środki własne \| 2017 – 2018 \| \| Kontynuacja cyklicznych wydarzeń związanych z edukacją ekologiczną \| gminy, nadleśnictwa, organizacje pozarządowe \| b. d. \| Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej; środki własne gmin \| 2017 - 2020 \| \| Internet szansą Gminy Polanów \| Gmina Polanów \| 572,3 \| środki własne \| 2017 - 2019 \| ### 10. OBSZAR INTERWENCJI - ZAGROŻENIA POWAŻNYMI AWARIAMI \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Opracowanie dokumentacji na budowę i budowa remizy strażackiej w miejscowości Żydowo \| Gmina Polanów \| 765,0 \| środki własne \| 2017 \| \| Wyposażenie służb monitoringu w profesjonalny sprzęt \| gminy \| b. d. \| Wojewódzki i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; środki Unii Europejskiej; środki własne gmin \| 2017 - 2020 \| \| Budowa nowej Strażnicy Koszalin \| Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Koszalinie \| 12 000,0 \| środki budżetu państwa \| 2017 - 2019 \| \| Doposażenie w sprzęt oraz materiały do ratownictwa oraz likwidacji zagrożeń środowiska w zakresie działań chemicznych i ekologicznych. \| Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Koszalinie \| 100,0 \| Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; budżet powiatu \| 2017 - 2018 \| \| Zadanie \| Podmiot odpowiedzialny za realizację (+ jednostki włączone) \| Szacunkowe koszty realizacji zadania (w tys. zł) \| Źródła finansowania \| Lata realizacji \| \|------------------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------\|-------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| Zakup średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego z napędem 4x4 wraz z doposażeniem dla ochrony przeciwpożarowej dla OSP Niedalino \| Gmina Świeszyno \| 307,3 \| Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; budżet powiatu \| 2017 \| \| Prowadzenie kontroli na terenach zakładów przemysłowych \| Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska \| b. d. \| środki budżetu państwa \| 2017 - 2020 \| \| Edukacja w zakresie właściwych zachowań w sytuacjach zagrożenia wśród mieszkańców powiatu i gmin \| gminy \| b. d. \| środki własne \| 2017 - 2020 \| Razem szacunkowe koszty zadań koordynowanych – 538 664,2 tys. zł. 7. SYSTEM REALIZACJI PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA 7.1. Współpraca z zainteresowanymi podmiotami „Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Koszalińskiego na lata 2017 - 2020 z perspektywą do 2024 r.” został wykonany przy wykorzystaniu informacji uzyskanych z: - Starostwa Powiatowego w Koszalinie, - Urzędu Gminy Biesiekierz - Urzędu Miejskiego w Będzinie, - Urzędu Gminy Bobolice, - Urzędu Gminy Manowo, - Urzędu Gminy Mielno, - Urzędu Miasta Polanów - Urzędu Miasta Sianów, - Urzędu Gminy Świeszyno - Zakładów komunalnych na terenie powiatu oraz obsługujących poszczególne gminy, - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Szczecinie, - Zachodniopomorskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Szczecinie, - Nadleśnictwa Karnieszewice, - Nadleśnictwa Tychowo, - Nadleśnictwa Gościno, - Nadleśnictwa Polanów, - Nadleśnictwa Bobolice, - Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w Koszalinie, - Powiatowego Zarządu Dróg w Koszalinie, - Okręgowej Stacji Chemiczno - Rolniczej w Szczecinie, - Państwowego Instytutu Geologicznego, - Komendy Państwowej Miejskiej Straży Pożarnej w Koszalinie, - Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie, - WIOŚ w Szczecinie, - Zachodniopomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Barzkowicach. 7.2. Opracowanie treści POŚ Program ochrony środowiska pełni szczególną rolę w procesie realizacji zrównoważonego rozwoju. POŚ stanowi narzędzie koordynacji działań podejmowanych w sferze ochrony środowiska przez służby administracji publicznej oraz instytucje i przedsiębiorstwa. Zarządzanie realizacją programu winno się odbywać za pomocą instrumentów: A - prawnych, B - społecznych, C - finansowych, D - strukturalnych. Do instrumentów prawnych należą głównie decyzje administracyjne: - pozwolenia na pobór wody i wprowadzanie do środowiska substancji lub energii (np. na wytwarzanie odpadów, wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi), - zezwolenia (np. na transport, odzysk, unieszkodliwianie odpadów), oceny (np. jakości powietrza, wód, oddziaływania na środowisko), • raporty (np. oddziaływania na środowisko), zgody (np. na wyłączenie z produkcji gruntów rolnych i leśnych), • koncesje, pozwolenia na budowę, a także inne decyzje wynikające z przepisów szczególnych; • Instrumenty prawne są narzędziami regulacji bezpośredniej; • wprowadzają standardy o charakterze ogólnym; • standardy ochrony i jakości poszczególnych komponentów środowiska oraz kontrolę ich osiągania. Do instrumentów społecznych należą działania mające na celu wypracowanie akceptacji społeczeństwa dla realizacji celów i zadań POŚ. Wśród instrumentów społecznych istotne znaczenie dla efektywnej realizacji POS posiadają: • współdziałanie i partnerstwo, które polegać powinno na konsultacjach społecznych i debatach publicznych oraz współpracy samorządów, • upowszechnianie w społeczeństwie informacji o środowisku zasięganie jego opinii podczas procedur prowadzonych w sprawach ochrony środowiska, • edukacja ekologiczna, która jest jednym ze strategicznych elementów ochrony środowiska, mającym na celu kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz przyjaznych dla środowiska nawyków i postaw, stymulacja i wspieranie organizacji pozarządowych i grup nieformalnych kompetentnie i rzetelnie działających w sferze ochrony środowiska. Do instrumentów finansowych należą: • opłaty za korzystanie ze środowiska, • administracyjne kary pieniężne, • kredyty, w tym umarzalne, • dotacje z funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, • dotacje z europejskich funduszy strukturalnych udzielane za pośrednictwem właściwych programów operacyjnych, • pomoc publiczna w postaci zwolnień i ulg podatkowych, odroczeń i umorzeń, • udzielanie gwarancji finansowych dla projektowanych zadań, • tworzenie rynku uprawnień do emisji zanieczyszczeń. Instrumentami strukturalnymi są: • strategiczne i operacyjne dokumenty o zasięgu regionalnym i lokalnym, interdyscyplinarne i sektorowe, wytyczające cele i określające zadana do realizacji (strategie rozwoju, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, plan zagospodarowania przestrzennego, plany miejscowe, raporty, oceny oddziaływania na środowisko itp.), • spójny system monitoringu oraz zintegrowana baza danych o środowisku pozwalająca na cykliczną weryfikację stopnia osiągania wymaganych i założonych w programie wskaźników. Uczestnicy wdrażania programu: • władze powiatu przygotowujące i uchwalające program oraz oceniające efektywność jego realizacji, • powiat prowadzący działania inwestycyjne, • organizacje pozarządowe przyjmujące na siebie rolę pośredniczenia pomiędzy administracją i społeczeństwem, • podmioty gospodarcze, szczególnie te, które posiadają istotny wpływ na stan środowiska, • mieszkańcy powiatu jako beneficjenci i uczestnicy realizacji POŚ. Samorząd powiatu dysponuje kompetencjami wykonawczymi o charakterze strategicznym, opracowuje strategię powiatu, oraz programy o charakterze strategicznym, w tym POŚ. Obowiązkiem Zarządu Powiatu jest przeprowadzanie co dwa lata oceny realizacji POŚ, przygotowanie raportu z realizacji POŚ i przedstawienie tego raportu Radzie Powiatu. 7.3. Zarządzanie i monitoring realizacji programu Wdrażanie i realizacja programu ochrony środowiska Powiatu Koszalińskiego w znaczącym stopniu determinowana jest przez środki finansowe. Ze względu na to, że szacunek kosztów w okresach dłuższych jest obarczony dużym błędem, w niniejszym rozdziale kalkulacja kosztów dotyczy wykonania zaplanowanych działań w planie operacyjnym programu w latach 2017-2020. Oszacowanie kosztów dla poszczególnych komponentów i realizacji wskazanych w nich celów i działań nastąpiło na podstawie: • potrzeb finansowych gmin i powiatu oraz podmiotów gospodarczych zgłoszonych do funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, • analizy wydatków budżetowych w zakresie ochrony środowiska, • zadań zgłoszonych przez gminy i podmioty gospodarcze do dofinansowania ze środków funduszy europejskich lub innych zewnętrznych źródeł pomocy finansowej. Zestawiono szacunkowe koszty wskazanych w planie operacyjnym POŚ działań. W planie finansowym Programu uwzględniono realizację działań poszczególnych komponentów środowiska. Oszacowane koszty na realizację wszystkich komponentów jest trudne, ponieważ poszczególne działania wykonywane będą w ramach indywidualnych kosztorysów, budżetów własnych jednostek realizujących zadania. Szacunkowy koszt planowanych przedsięwzięć programu dla zadań własnych powiatu wynosi około 23 909,1 tys. zł, a dla zadań koordynowanych około 538 664,2 tys. zł. Wszystkie wyznaczone do realizacji zadania w Programie mają kluczowe znaczenie z punktu widzenia poprawy stanu środowiska w Powiecie Koszalińskim. Przewiduje się, że nakłady na realizację inwestycji w zakresie ochrony środowiska w długofalowej perspektywie będą wzrastały. W rozdziale tym wskazano również możliwości finansowania działań wskazanych w planie operacyjnym programu, oraz dokonano analizy osi priorytetowych WFOŚiGW w Szczecinie pod kątem oceny skuteczności doboru priorytetów środowiskowych. Warunkiem realizacji zapisów POŚ jest pozyskanie środków finansowych na realizację poszczególnych zadań. Dostępne publiczne źródła finansowania można podzielić na: • krajowe – pochodzące z budżetu państwa, budżetów samorządów, pozabudżetowych instytucji publicznych, udzielane w formie dotacji, grantów i subwencji, • programy pomocowe UE, fundusze spójności, fundusze strukturalne, programy operacyjne, regionalne programy operacyjne, fundacje i inne. Charakterystyczną cechą finansowania zadań z ochrony środowiska w Polsce jest niski udział budżetu państwa, ciężar finansowania spada więc głównie na samorządy, fundusze ekologiczne i środki własne przedsiębiorstw. Oparając się na zapisach poprzednich paragrafów niniejszego rozdziału, przedstawiono najważniejsze działania w ramach zarządzania środowiskiem: wdrażanie Programu (koordynacja, weryfikacja planu operacyjnego, weryfikacja celów ekologicznych i strategii ich realizacji, współpraca z różnymi jednostkami), edukacja i komunikacja ze społeczeństwem (w tym system informacji o środowisku), systemy zarządzania środowiskowego, monitoring stanu środowiska. Dla każdego zagadnienia wskazano instytucje uczestniczące w realizacji wyszczególnionych działań. Tabela 7.1. Instytucje uczestniczące w realizacji wyszczególnionych działań \| Lp. \| Zagadnienie \| Główne działania w latach 2017 – 2020 \| Instytucje uczestniczące \| \|-----\|--------------------------------------------------\|--------------------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------------------------------------------------------------------\| \| 1. \| Wdrażanie „Programu ochrony środowiska”. \| a/ Koordynacja wdrażania „Programu..”; b/ Współpraca z różnymi jednostkami; c/ Raporty z wykonania Programu (2x, 2018 i 2020) d/ Aktualizacja Programu (1x, 2020). \| starosta, Samorząd Województwa, Jednostki wdrażające Program. \| \| 2. \| Edukacja ekologiczna, komunikacja ze społeczeństwem. System informacji o środowisku. \| a/ Rozwój różnorodnych form edukacji ekologicznej w oparciu o instytucje zajmujące się tym zagadnieniem; b/ Realizacja ustawy o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz ocenach oddziaływania na środowisko; c/ Większe wykorzystanie mediów (prasa, telewizja, internet) w celach informowania społeczeństwa o planowanych działaniach z zakresu ochrony środowiska, w tym realizacji programów; d/ Stosowanie systemu "krótkich informacji" o środowisku (wydawanie ulotek i broszur informacyjnych); e/ Szersze włączenie organizacji pozarządowych w proces edukacji ekologicznej i komunikacji ze społeczeństwem. \| starosta, burmistrzowie, wójtowie; Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, organizacje pozarządowe. \| \| 3. \| Systemy zarządzania środowiskiem. \| Wspieranie i promowanie zakładów / instytucji wdrażających system zarządzania środowiskiem. \| starosta, burmistrzowie, wójtowie. \| \| 4. \| Monitoring stanu środowiska. \| a/ monitoring wód powierzchniowych; b/ monitoring wód podziemnych; c/ monitoring powietrza; d/ monitoring gleb; e/ monitoring hałasu; f/ raporty o stanie środowiska. \| Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska; Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna; Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy. \| Postęp we wdrażaniu programu można mierzyć wskaźnikami: - wskaźniki presji na środowisko, które wskazują główne źródła problemów i zagrożeń środowiskowych (przykładowo emisja zanieczyszczeń do środowiska), - wskaźniki stanu środowiska, odnoszące się do jakości środowiska i jakości jego zasobów (przykładowo jakość wód powierzchniowych i podziemnych). Podstawą ich określenia są wyniki badań i pomiarów uzyskane w ramach systemu Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ), - wskaźniki reakcji działań zapobiegawczych, pokazujące działania podejmowane przez społeczeństwo lub określoną instytucję w celu poprawy jakości środowiska lub zlagodzenia antropogenicznej presji na środowisko (przykładowo procent mieszkańców korzystających z oczyszczalni ścieków, obszary prawnie chronione jako procent całego obszaru. 7.4. Okresowa sprawozdawczość, ewaluacja oraz aktualizacja programu Powiat po dwóch latach wdrażania programu ochrony środowiska będzie zobowiązany do sporządzenia Raportu z realizacji Programu ochrony środowiska, w którym zostaną przeanalizowane podejmowane działania i określony zostanie stan realizacji założonych celi. To pozwoli podsumować w połowie okresu obowiązywania tego dokumentu czy działanie idzie w dobrym kierunku, czy zadania są realizowane, gdzie ich realizacja jest na niskim poziomie. Program ochrony środowiska jest zatem dokumentem, który w sposób stały będzie, wspomagać ochronę środowiska na terenie Powiatu Koszalińskiego, a także będzie stanowić podstawę do ubiegania się o dofinansowania na inwestycje z zakresu ochrony środowiska. 7.5. Źródła finansowania ze wskazaniem możliwych do dofinansowania działań w rozbiciu na poszczególne komponenty środowiska. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie Do otrzymania dofinansowania kwalifikują się następujące działania: - wspieranie programów czynnej ochrony przyrody na obszarach prawnie chronionych, zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, - renowacja zabytkowych parków wiejskich i miejskich oraz prace rewitalizacyjne, pielęgnacyjne i konserwacja pomników przyrody, - zachowanie i wzbogacenie różnorodności biologicznej na obszarach chronionych, - działania ochronne podejmowane w ramach form ochrony przyrody zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, z uwzględnieniem programu NATURA 2000, - budowa, rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków oraz budowa systemów kanalizacyjnych dociągających istniejące oczyszczalnie, zgodnie z wymogami Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych, - ochrona wód w zlewniach rzek oraz na obszarach ochronnych zbiorników wód podziemnych i powierzchniowych stanowiących źródło wody do spożycia, - przedsięwzięcia ograniczające emisję zanieczyszczeń do wód powierzchniowych śródlądowych i morskich; ochrona i poprawa stanu jezior, - zabezpieczenie przed powodzią i podtopieniem, wspieranie budowy wałów i innych urządzeń melioracji wodnych podstawowych, - zapewnienie odpowiedniej jakości wody przeznaczonej do spożycia; modernizacja stacji uzdatniania wody, - wspieranie realizacji programu małej retencji dla województwa zachodniopomorskiego, realizowana przez gminy budowa przyłączy do istniejących sieci kanalizacyjnych oraz budowa przydomowych oczyszczalni ścieków w ramach kompleksowego systemu odprowadzania ścieków na terenach o zabudowie rozproszonej, - wspieranie przedsięwzięć zapewniających migrację ryb, w tym programu budowy przepławek dla ryb na terenie woj. Zachodniopomorskiego, - wspieranie przedsięwzięć zmierzających do ograniczenia emisji zanieczyszczeń gazowych (w tym gazów cieplarnianych) i pyłów do atmosfery, - wspieranie zadań w zakresie likwidacji źródeł niskiej emisji poprzez racjonalizację systemów grzewczych z wykorzystaniem istniejących źródeł ciepła oraz modernizacji kotłowni i systemów grzewczych, w szczególności na terenach miejskich i kompleksów leśnych, • wdrażanie nowoczesnych technologii i przedsięwzięć ograniczających zużycie energii w przemyśle, energetyce i gospodarce komunalnej, • wspieranie wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE), w tym wykorzystanie biogazu, elektrownie wiatrowe, kotłownie na zrębki i słomę, pompy cieplne, baterie słoneczne, ogniwa fotowoltaiczne; rozwój energetyki wykorzystującej biomasę, • wspieranie kompleksowych działań związanych z termomodernizacją budynków, ze szczególnym uwzględnieniem obiektów użyteczności publicznej, • wspieranie działań w zakresie ochrony przed hałasem i wibracjami, • wspieranie zadań ujętych w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami, zwłaszcza związanych z realizacją kompleksowych programów gospodarki odpadami komunalnymi, szczególnie w gminach, gdzie realizowane są wspólne, międzygminne przedsięwzięcia o zasięgu regionalnym, • unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych, w tym odpadów zawierających azbest, • wspieranie organizacji systemu zbiórki, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, w tym zagospodarowanie osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków, • wspieranie przedsięwzięć związanych z odzyskaniem surowców wtórnych oraz gospodarczym wykorzystaniem odpadów, doposażenie w sprzęt specjalistyczny zakładów pozyskujących i przetwarzających odpady, • wykorzystanie odpadów do celów energetycznych, budowa instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów, • likwidacja bądź rekultywacja nieczynnych składowisk odpadów, rekultywacja terenów zdegradowanych, w tym likwidacja zanieczyszczeń środowiska produktami ropopochodnymi, • wspieranie rozwoju czystych technologii oraz zmian technologicznych zapobiegających powstawaniu odpadów lub zmniejszających ich ilości albo zapewniających ich wykorzystanie w procesach produkcji. • wspieranie przedsięwzięć zapobiegających wystąpieniu nadzwyczajnych zagrożeń środowiska oraz wspieranie likwidacji ich skutków, • podniesienie bezpieczeństwa powodziowego dorzeczy rzek Przymorza, • doposażenie w sprzęt i środki techniczne jednostek PSP i OSP działających w krajowym systemie ratownictwa oraz innych służb realizujących zadania w zakresie ochrony przed powodzią i ochrony środowiska, • rozwój bazy służącej realizacji programów edukacyjnych w ośrodkach edukacji ekologicznej, • wspieranie konkursów, olimpiad i innych imprez o zasięgu ponadlokalnym, upowszechniających wiedzę ekologiczną i przyrodniczą, • dofinansowanie programów i kampanii edukacyjnych i informacyjnych z zakresu ochrony środowiska, w tym realizowanych przez media, • dofinansowanie szkoleń, warsztatów, konferencji i seminariów z zakresu ochrony środowiska, • dofinansowanie wydawnictw i prasy z zakresu ochrony środowiska i edukacji ekologicznej. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej: Współfinansowanie I osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko – gospodarka wodno - ściekowa. Celem programu jest poprawa stanu wód powierzchniowych i podziemnych poprzez zapewnienie części krajowego wkładu publicznego na dofinansowanie przedsięwzięć uzyskujących wsparcie ze środków Funduszu Spójności w ramach I osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko mających na celu wyposażenie aglomeracji powyżej 10 tys. równoważnej liczby mieszkańców w systemy kanalizacji zbiorczej oraz oczyszczalnie ścieków, zgodnie z wymogami Dyrektywy 91/271/EWG w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych. Celem programu jest również poprawa stanu wód powierzchniowych i podziemnych poprzez zapewnienie dofinansowania przedsięwzięć mających na celu wypełnienie wymogów Dyrektywy 91/271/WEG w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych. W ramach projektu realizowane będą przydomowe oczyszczalnie ścieków o przepustowości do 50 RLM, oczyszczających ścieki bytowo-gospodarcze z gospodarstw domowych, gospodarstw agroturystycznych i obiektów użyteczności publicznej, a także rozwój innowacyjnych miejskich systemów oczyszczania ścieków i rozwój innowacyjnych i ekonomicznych technologii mających na celu poprawę jakości wody pitnej. W ramach przedsięwzięć w zakresie ochrony ziemi finansowany jest rozwój systemów służących zagospodarowaniu odpadów komunalnych. W ramach projektu finansowane są działania dotyczące budowy nowych oraz modernizacja i rozbudowa istniejących instalacji, a także przygotowania odpadów komunalnych do procesu odzysku, w tym recyklingu odpadów komunalnych, budowa lub dostosowanie istniejącego składowiska do wymogów obowiązującego prawa i rozwój selektywnej zbiórki odpadów. Dofinansowuje się zamknięcie i rekultywację składowisk odpadów komunalnych, usuwanie wyrobów zawierających azbest, demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji. Dofinansowane mogą być gminy w zakresie zbierania porzuconych pojazdów wycofanych z eksploatacji. Program priorytetowy Edukacja ekologiczna w ramach programu realizowane są następujące rodzaje przedsięwzięć: rozwój bazy służącej edukacji ekologicznej i ponadregionalne działania z zakresu edukacji ekologicznej takie jak kampanie informacyjno – edukacyjne, produkcja i dystrybucja pomocy dydaktycznych oraz działalność wydawnicza, konkursy i przedsięwzięcia upowszechniające wiedzę ekologiczną; Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji. Rodzaje finansowanych przedsięwzięć: - wytwarzanie energii cieplnej przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy nie wyższej niż 20 MW); - wytwarzanie energii elektrycznej w skojarzeniu przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy nie wyższej niż 3 MW); - wytwarzanie energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych; - budowa, rozbudowa lub przebudowa instalacji wytwarzania biogazu rolniczego w celu wprowadzenia go do sieci gazowej dystrybucyjnej i bezpośredniej; - elektrownie wiatrowe o mocy nie wyższej niż 10 MW; - wysokosprawna kogeneracja bez użycia biomasy. Bank Ochrony Środowiska S.A. (BOŚ) Realizację zadań w zakresie ochrony środowiska wspomaga BOŚ, który jest uniwersalnym bankiem komercyjnym, specjalizującym się w finansowaniu przedsięwzięć służących ochronie środowiska. Współpracuje on z organizacjami zajmującymi się finansowaniem działań z zakresu ochrony środowiska, tj. NFOSiGW, WFOSiGW oraz innymi funduszami pomocowymi. Bank współfinansuje szerokie spektrum zadań z zakresu: ochrony wody i gospodarki wodnej, ochrony atmosfery oraz ochrony powierzchni ziemi. Nowe rozdanie funduszy UE Nowe cele polityki spójności na lata 2015 - 2020 oraz wysokość budżetu na politykę spójności są obecnie w trakcie ustalania. Potencjalne warianty zmian w przyszłości, tematyczne obszary wsparcia wynikające ze wspólnotowych i krajowych dokumentów strategicznych, planowane rodzaje projektów oraz kategorie wydatków możliwych do współfinansowania, wynikające z projektów rozporządzeń dotyczących Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności są w trakcie opracowywania. Środki własne inwestorów Źródłami finansowania niniejszego Programu będą zarówno środki krajowe, jak i zagraniczne. Należy stwierdzić, że podstawowym źródłem finansowania ochrony środowiska w nadchodzących latach będą środki własne inwestorów – zarówno przedsiębiorstw, jak i podmiotów komunalnych i samorządów gmin i powiatu, na których spoczywa obowiązek wdrożenia wymagań wspólnotowych m.in. w zakresie gospodarki wodno-ściekowej i odpadowej. Inwestycje te często będą musiały być wspierane kredytami i pożyczkami bankowymi. Natomiast udział środków budżetu Państwa jest mały, na poziomie mniejszym niż 1 procent. Środki budżetowe powiatu i gmin Na zadania z zakresu ochrony środowiska w dalszym ciągu będzie można wykorzystywać środki finansowe uzyskiwane od Marszałka Województwa z tytułu opłat i kar za korzystanie ze środowiska z przeznaczeniem na realizację zadań z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. \| Nr \| Tytuł \| Strona \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------\|--------\| \| 5.1 \| Sieć cieplna, gazowa i zużycie gazu na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 29 \| \| 5.2 \| Ocena realizacji celu i podjętych zadań oraz efekt wraz z przypisanym wskaźnikiem w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego dla Powiatu Koszalińskiego \| 33 \| \| 5.3 \| Analiza SWOT w odniesieniu do jakości powietrza atmosferycznego na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 41 \| \| 5.4 \| Długość dróg i ulic w Powiecie Koszalińskim \| 43 \| \| 5.5 \| Ocena realizacji celu i kierunków działań w zakresie ochrony przed hałasem \| 43 \| \| 5.6 \| Analiza SWOT: Stan klimatu akustycznego na terenie powiatu \| 46 \| \| 5.7 \| Ocena realizacji celu i kierunków działań w zakresie ochrony pól elektromagnetycznych \| 48 \| \| 5.8 \| Analiza SWOT: Pola elektromagnetyczne na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 50 \| \| 5.9 \| Wykaz obszarów zagrożonych erozją wodną \| 52 \| \| 5.10\| Wyciąg działań naprawczych dla osiągnięcia dobrego stanu wód na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 56 \| \| 5.11\| Wyniki oceny w punktach pomiarowo - kontrolnych \| 58 \| \| 5.12\| Ocena realizacji celów i kierunków w zakresie ochrony wód i stosunków wodnych dla Powiatu Koszalińskiego \| 65 \| \| 5.13\| Analiza SWOT: Charakterystyka gospodarki wodnej w Powiecie Koszalińskim \| 71 \| \| 5.14\| Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności w ciągu roku \| 72 \| \| 5.15\| Wodociągi \| 73 \| \| 5.16\| Odprowadzanie ścieków w latach 2012 - 2015 \| 73 \| \| 5.17\| Kanalizacja \| 74 \| \| 5.18\| Ocena realizacji celów i kierunków w zakresie gospodarki wodno-ściekowej dla Powiatu Koszalińskiego \| 76 \| \| 5.19\| Analiza SWOT: Charakterystyka gospodarki wodno-ściekowej w Powiecie Koszalińskim \| 81 \| \| 5.20\| Udokumentowane złoża kopalin na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 82 \| \| 5.21\| Ocena realizacji celu i kierunków działań w zakresie ochrony kopalin przed negatywnym oddziaływaniem dla Powiatu Koszalińskiego \| 84 \| \| 5.22\| Wskaźnik stanu środowiska \| 84 \| \| 5.23\| Analiza SWOT: kopalni na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 86 \| \| 5.24\| Ocena realizacji celu i kierunków działań w zakresie ochrony gleb przed negatywnym oddziaływaniem dla Powiatu Koszalińskiego \| 88 \| \| 5.25\| Analiza SWOT: Stan gleb na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 91 \| \| 5.26\| Ilość odpadów zebranych selektywnie na terenie powiatu \| 93 \| \| 5.27\| Ocena realizacji celu i kierunki działań w zakresie gospodarki odpadami dla Powiatu Koszalińskiego \| 96 \| \| 5.28\| Analiza SWOT: Stan gospodarki odpadami na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 101 \| \| 5.29\| Liczba ustanowionych pomników przyrody \| 113 \| \| 5.30\| Ocena realizacji celu i działań w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu dla Powiatu Koszalińskiego \| 136 \| \| 5.31\| Analiza SWOT: Walory przyrodnicze Powiatu Koszalińskiego \| 143 \| \| 5.32\| Ocena realizacji celu i kierunków działań w zakresie poważnych awarii dla Powiatu Koszalińskiego \| 144 \| \| 5.33\| Analiza SWOT: Zapobieganie poważnym awariom \| 148 \| \| 6.1 \| Cele, kierunki interwencji oraz zadania \| 149 \| \| 6.2 \| Harmonogram realizacji zadań własnych wraz z ich finansowaniem \| 160 \| \| 6.3 \| Harmonogram realizacji zadań monitorowanych wraz z ich finansowaniem \| 165 \| \| 7.1 \| Instytucje uczestniczące w realizacji wyszczególnionych działań \| 184 \| 9. SPIS WYKRESÓW \| Nr \| Tytuł wykresu \| Strona \| \|------\|-------------------------------------------------------------------------------\|--------\| \| 5.1 \| Steżenia średnioroczne dwutlenku azotu \| 24 \| \| 5.2 \| Steżenia średnioroczne dwutlenku siarki \| 25 \| \| 5.3 \| Emisja gazów i pyłów w latach 2012 i 2015 w Powiecie Koszalińskim \| 26 \| \| 5.4 \| Emisja CO₂ w latach 2012 i 2015 w Powiecie Koszalińskim \| 26 \| \| 5.5 \| Przyrost liczby pojazdów samochodowych w latach 2012 i 2015 w Powiecie Koszalińskim \| 28 \| \| 5.6 \| Przyrost długości sieci gazowej w latach 2012 i 2015 w Powiecie Koszalińskim \| 29 \| \| 5.7 \| Zużycie wody w R. 2015 w Powiecie Koszalińskim \| 71 \| \| 5.8 \| Zużycie wody na 1 mieszkańca ogółem oraz w gospodarstwie domowym w latach 2012 – 2015 w Powiecie Koszalińskim \| 71 \| \| 5.9 \| Przyrost osób korzystających z sieci wodociągowej w % ogółu mieszkańców w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 73 \| \| 5.10 \| Odprowadzanie ścieków w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 75 \| \| 5.11 \| Przyrost osób korzystających z kanalizacji w % ogółu mieszkańców w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 76 \| \| 5.12 \| Przyrost czynnej sieci kanalizacyjnej w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 77 \| \| 5.13 \| Powierzchnia niezrekultywowanych składowisk w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 85 \| \| 5.14 \| Powierzchnia gruntów nieużytkowanych do zalesienia w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 87 \| \| 5.15 \| Selektiwnie zebrane odpady niebezpieczne w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 93 \| \| 5.16 \| Selektiwnie zebrane odpady komunalne w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 95 \| \| 5.17 \| Obszary chronione na terenie Powiatu Koszalińskiego w 2015 r. \| 116 \| \| 5.18 \| Powierzchnia gruntów leśnych [ha] w latach 2012 – 2015 na terenie Powiatu Koszalińskiego \| 135 \| 10. SPIS RYSUNKÓW Rysunek 1. Lokalizacja punktów pomiarowych monitoringu wód przybrzeżnych przylegających do powiatu Koszalińskiego; Rysunek 2. Powierzchniowy udział gatunków drzew na terenie RDLP Szczecinek; 11. ZAŁĄCZNIKI DO PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA Prognoza oddziaływania POŚ na środowisko do oceny RDOŚ i WSSE	<urn:uuid:3a96fb7e-0110-4f05-983e-82deb5ec609a>	finepdfs	1.882813	CC-MAIN-2019-43	http://bip.powiat.koszalin.pl/attachments/download/720	2019-10-16T15:22:51Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570986668994.39/warc/CC-MAIN-20191016135759-20191016163259-00081.warc.gz	24,556,962	0.999565	0.999955	0.999955	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 146, 351, 3941, 5554, 7934, 11179, 14327, 17448, 20732, 24499, 27662, 30866, 33822, 36794, 39851, 42725, 46834, 50671, 54227, 57899, 61208, 64773, 68629, 70959, 72596, 73741, 77029, 78533, 80109, 82935, 85735, 88933, 92287, 95045, 98575, 101223, ...	1	0
Karta oceny zgodności z kryteriami wyboru w ramach przedsięwzięcia 1.1.2. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTW Dane dotyczące wnioskodawcy Numer wniosku Imię i nazwisko /nazwa I adres wnioskodawcy Tytuł wniosku Data złożenia wniosku Imię i nazwisko oceniającego Reprezentowany sektor \| Lp. \| Kryterium \| Liczba pkt \| Uszczegółowienie \| \| Przyznane punkty \| Uzasadnienie (pole obowiązkowe) \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| \| (należy zakreślić \| \| \| \| \| \| \| \| właściwą wartość \| \| \| \| \| \| \| \| np. \| \| \| 1. \| Wnioskodawca przewiduje oddziaływanie operacji na grupę defaworyzowaną ze względu na dostęp do rynku pracy i przedstawił uzasadnienie 1. pozytywne oddziaływanie na 1 zidentyfikowaną w LSR grupę defaworyzowaną: 5 pkt 2. pozytywne oddziaływanie na więcej niż 1 zidentyfikowaną w LSR grupę defaworyzowaną: 10 pkt \| Max 10 \| Grupy defaworyzowane w kontekście rynku pracy zostały zdiagnozowane i zdefiniowane w Lokalnej Strategii Rozwoju i są to: 1) Osoby do 35 roku życia, 2) Osoby powyżej 55 roku życia, 3) Kobiety, 4) Osoby bezrobotne. Przykładem pozytywnego oddziaływania na sytuację grupy defaworyzowanej jest zatrudnienie osoby należącej do grupy na stanowisku pracy stworzonym w wyniku realizacji operacji, skierowanie usług bezpośrednio do opisywanej grupy docelowej. W celu zachowania elastyczności kryterium i równych szans Wnioskodawców, nie zdefiniowano zamkniętej listy oddziaływań. Zadaniem Wnioskodawcy jest przedstawienie we wniosku szczegółowego i przejrzystego uzasadnienia, w jaki sposób zaplanowana działalność wpłynie pozytywnie na sytuację przedstawicieli minimum 1 grupy defaworyzowanej. \| 0 5 10 \| \| \| 12.02.2021 r. Dane dotyczące oceniającego \| \| Jeżeli Wnioskodawca nie spełnił powyższych warunków: 0 pkt \| \| Weryfikacja odbędzie się w oparciu o informacje zawarte we wniosku i/lub biznesplanie Uwaga:należy z nazwy wymienić grupę defaworyzowaną, na którą Wnioskodawca przewiduje pozytywne oddziaływanie. Kryterium rozłączne, punkty nie sumują się (do zdobycia 5 lub 10 punktów). \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 2 \| Wnioskodawca przewiduje wniesienie wkładu własnego: - na poziomie 35-40% kosztów kwalifikowalnych: 5 pkt -powyżej 40% kosztów kwalifikowalnych: 10 pkt \| Max 10 \| Weryfikacja nastąpi w oparciu o informacje zawarte we wniosku o dofinansowanie i/lub biznesplanie. Kryterium zostanie uznane za spełnione: − w pkt 1. w sytuacji, jeśli Wnioskodawca zadeklaruje wniesienie wkładu własnego na poziomie 35-40% kosztów kwalifikowalnych operacji − w pkt 2. w sytuacji, jeśli Wnioskodawca zadeklaruje wkład własny na poziomie powyżej 40% kosztów kwalifikowalnych operacji. Przy obliczaniu wysokości wkładu własnego stosuje się matematyczne zasady zaokrągleń z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Kryterium rozłączne, punkty nie sumują się. Wkład własny jest rozumiany jako kwota pozostała po odjęciu od łącznej wartości kosztów kwalifikowanych kwoty wnioskowanego dofinansowania. Przykład 1: Wnioskodawca w budżecie projektu przewidział konieczność poniesienia kosztów kwalifikowanych na łączną kwotę 200 tys. zł, a wnosi o dofinansowanie 100 tys. zł. Oznacza to, że wkład własny wyniesie 100 tys. zł, czyli 50% kosztów kwalifikowalnych operacji. Operacja taka otrzyma 10 punktów. Przykład 2: Całkowita wartość projektu to 200 tys. zł, jednak kwalifikowane koszty wynoszą jedynie 100 tys. (w projekcie zaplanowano zakup gruntu pod budowę, co jest kosztem niekwalifikowanym). Wnioskowana kwota dofinansowania to 70 tys. zł. Przeliczenie: (wartość kosztów kwalifikowanych: 100 tys.) – (kwota dofinansowania: 70 tys.) = wkład własny wynosi 30 tys. zł, tj. 30% kosztów kwalifikowalnych operacji. Wysokość wkładu własnego jest zgodna z minimalną określoną w LSR, a operacja nie otrzyma punktów w ramach tego kryterium. \| 0 5 10 \| \| 3 \| Wnioskodawca posiada siedzibę / oddział na obszarze LGD lub dodatkowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej od co najmniej 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku. \| Max. 13 \| Weryfikacja nastąpi wyłącznie w oparciu o dokumenty przedstawione przez Wnioskodawcę: aktualny wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej lub Krajowego Rejestru Sądowego (wykonany w ciągu 3 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy)i. Dokument powinien zawierać datę zgłoszenia siedziby firmy lub dodatkowego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli Wnioskodawca posiada siedzibę / oddział na obszarze LGD lub dodatkowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej krócej niż 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku punktów nie przyznaje się. \| 0 13 \| 12.02.2021 r. \| \| wniosku. Wnioskodawca przedstawił: 1. zaświadczenie z właściwego Urzędu Skarbowego: 5 pkt, 2. zaświadczenie z właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: 5 pkt, 3. zaświadczenie z właściwego Urzędu Miasta/Urzędu Gminy: 5 pkt. \| \| niezałączenia stosownych dokumentów do wniosku o dofinansowanie, punkty w ramach kryterium nie zostaną przyznane. Punkty w ramach kryterium sumują się: do zdobycia 0, 5, 10 lub 15 pkt. \| 10 15 \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| 5 \| Operacja ma charakter innowacyjny: 1. na poziomie danej gminy: 4 pkt, 2. na poziomie LGD: 5 pkt Operacja nie ma charakteru innowacyjnego: 0 pkt \| Max. 5 \| Innowacyjność rozumiana zgodnie z definicją opisana w LSR, czyli jako wprowadzenie nowego produktu, usługi lub nowego sposobu wykorzystania istniejących lokalnych zasobów przyrodniczych, historycznych niespotykanych wcześniej na terenie obszaru gminy lub całego obszaru KST-LGD. Weryfikacja nastąpi w oparciu o informacje zawarte we wniosku o dofinansowanie i/lub biznesplanie. Kryterium zostanie uznane za spełnione: .- jeżeli produkt/usługa/ nowy sposób wykorzystania lokalnych zasobów nie występuje w danej gminie – 4 pkt. - jeżeli produkt/usługa/ nowy sposób wykorzystania lokalnych zasobów nie występuje na terenie całego LGD – 5 pkt. Punkty nie sumują się. \| 0 4 5 \| \| 6 \| Wnioskodawca przewidział zastosowanie wytycznych dotyczących wizualizacji i promocji opracowanych przez LGD:7 pkt Wnioskodawca nie przewidział zastosowanie wytycznych dotyczących wizualizacji i promocji opracowanych przez LGD: 0 pkt \| Max. 7 \| Wnioskodawca odniósł się do wytycznych, wyliczył i szczegółowo opisał, które z elementów wizualizacji zostaną wykorzystane w ramach operacji. Weryfikacja nastąpi w oparciu o informacje zawarte we wniosku o dofinansowanie i/lub biznesplanie. \| 0 7 \| \| RAZEM \| \| 60 \| Minimalna liczba punktów, którą musi uzyskać operacja, aby mogła być wybrana do realizacji wynosi 31 punktów na 60 możliwych. \| \| Podpis oceniającego:	<urn:uuid:46effbb0-d06f-4840-8f1e-44fb356f99fa>	finepdfs	1.318359	CC-MAIN-2024-18	http://www.kst-lgd.pl/files/zal-nr-6-do-procedury-rozwoj-jednolity.pdf	2024-04-22T04:04:55+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296818072.58/warc/CC-MAIN-20240422020223-20240422050223-00205.warc.gz	43,790,153	1.000009	1.000009	1.000009	[ "pol_Latn", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1696, 4603, 6570 ]	1	1
OD REDAKCJI. Zmieniliśmy format pisma dla tego, ażeby uczynić łatwiejszym składanie go na książkę, której usiłować będziemy nadać pewną wartość, taką, ażeby służyć mogła jako podręcznik i poradnik polityczny, ażeby, obok przypominienia i ocenienia bieżących wypadków, znalazł w niej czytelnik rozprawy, roztrząsające ważniejsze zasadnicze kwestie. Zamierzamy przemienić "Niepodległość" z dziesięciodniowego na tygodniowe pismo, bez podniesienia prenumeracyjnej ceny. Zależy to od udziału czytelników. Dla tego zapraszamy do prenumeraty jak najliczniejszej i jak najregularniejszej. KOMITET REPREZENTACYJNY EMIGRACJI POLSKIEJ do obyw. Zygmunta Milkowskiego. Obywatelu! Powierzając Ci redakcję "Niepodległości" pozwól Obywatelu, abyśmy w kilku wyrazach określili stanowisko, na jakim życzymy sobie widzieć ten dziennik, oraz cel, jaki osiągnąć zamierzamy. Stanowisko prasy periodycznej w emigracji nadzwyczaj jest ważnym; pisma bowiem poza granicami kraju wychodzące, niewątpliwie nie ulegając ścisłej wymiarze wolności druku przepisom, mogą z zupełną swobodą sprawę naszą podejmować, ale nadto znajdują się one w wyjątkowo dogodnym położeniu, pozwalającym im niezależnie od miejscowych wpływów i okoliczności ogarniać całość polskich interesów. Podział Polski pomiędzy trzech zaborców rozerwał gwałtownie całość jednej, a w przekonaniu każdego Polaka nierozdzielnej całości, a w skutek tego niewielko materialny, ale do pewnego stopnia i moralny związek części te łączący, starganym być musiał. Każdy z zaborów inny, a zawsze szkodliwym zmuszony jest ulegać wpływom, w każdym wyrobiły się pod miejscowemi okolicznościami odrębne interesy, i odrębne dążenia, tak dalece, że w tych nawet częściach, gdzie lżejsze przepisy prasowe, dozwalałyby wniesić się na ogólne polskie stanowisko, dziennikarstwo po większej części provincialnych, czastkowych tylko dążenia nie zaś ogólnej sprawy stało się odbiciem. Ten niedostatek zapelnić jest obowiązkiem pismiennictwa emigracyjnego, nie żadną część, lecz całości Polski przedstawiającego. Do niego to należy wypowiedzieć stanowczo, że wiekowa praca narodu, dąży nie do pozyskania dla którejkolwiek z rozerwanych czastek lżejszych niewoli warunków, lecz do jedynego jasno wskazanego celu, zdobycia na nowo utraconej niepodległości. Takie stanowisko pragnęlibyśmy zdobyć dla naszego dziennika, i manę nadzieję, iż w Twoje go ręce Obywatelu powierzając, cel ten osiągniemy. Sprawy emigracyjne drugi a nader ważny dział pisma naszego stanowić powinny. Zasady przyjęte przez Naród i powstaniem 1863 stwierdzone, zasady które rozpoczętej przez nas pracy emigracyjnej służą za podstawę, w piśmie naszym znajdą silne i skuteczne poparcie. Rozwijając je dziennik przyczyni się do wyrobienia politycznego emigracji, a tem samym do wytworzenia silnego zastępu zdrowych emigracyjnych żywiołów, i skuteczną przyniesie pomoc w pracy przez nas podejmowanej. Komitet przeć w działaniach swoich powinien silne znaleźć poparcie w dzienniku, który ma być jego organem, jednym z najważniejszych środków oddziaływania na opinię publiczną, tłumaczem jego dążeń i zamiarów. Polemika osobista drażniąca bezpożytecznie i tak już rozstrzelone emigracyjne żywioły, w dzienniku naszym miejsca znaleźć nie powinna, zastąpi ją korzystnie sumienne i poważne ocenianie faktów dokonanych, ile razy tego okazać się potrzeba. Życzliwymy wreszcie, aby "Niepodległość" wierne była odbiciem życia krajowego i emigracyjnego, aby podając fakta, oceniacjąc dążenia i działania, tak krajowe, jak i emigracyjne, stała się łącznikiem między narodem a oderwaną przez wypadki jego cząstką, aby wpływ jej, czystość bronionych zasad, gruntoowość poglądów, powszechne znajdując uznanie, przyczyniły się do postawienia sprawy naszej na należenem jej stanowisku. Oto nasz sposób zapatywywania się na obowiązki pism emigracyjnych, spodzewamy się Obywatelu, iż przekonania Twę zgadzają się z naszymi i że nam swej pomocy nie zechcesz odmówić. Pozdrowienie i braterstwo. Paryż d. 29 Stycznia 1867 roku. (podpisano) Dąbrowski Jarosław. „ Jarmund Stanisław. „ Świętorzecki Bolesław. „ Wróblewski Walery. „ Ks. Żuliński Kazimierz. O trudnościach organizacyjnych. To o czym dziś mamy pisać, jest jedną z najstarszych emigracyjnych spraw. Pisanio i rozprawiano o niej dużo; —powiedzieć można, iż przez cały czas istnienia emigracji polskiej, t. j. od roku 1831, a nawet i przedtem —emigracja bowiem polska istnieje od czasu rozbiorów — najbardziej piekącą dla emigracji kwestią, najtrudniejszym do rozwiązania zadaniem, była: organizacja. Dla czegoż była ona kwestią najbardziej piekąca, zadaniem najtrudniejszym do rozwiązania? Nie nie dzieje się bez przyczyny. Więc i trudności, otaczające emigracyjną organizację, mają swoje przyczyny, które postaramy się rozpatrzyć. Może też, poznanie bliżej nieprzyjaciela, pomoże do pokonania go. Że zorganizowanie emigracji w zastęp, posiadający samowiedzę własnego istnienia i celu, dla którego istnieje i zadania, jakie ma do rozwiązania, jest kwestią piekącą, dowodem na to, sam fakt organizowania się. Przedstawia się on, jako szereg usiłowań, w celu wytworzenia całości harmonijnej z jednostek, stojących na spólnym gruncie wygnania i zespolonych jednym pragnieniem odzyskania utraconej ojczyzny. Spójność gruntu i spójność pragnienia powinnyby ich łączyć. Dzieje się przeciwnie. Każda jednostka czuje nagłość potrzeby służenia ojczyźnie i każda, wyjawyszy rzadkich pomiędzy Polakami samolubów, jej służy, ale każda po swojemu. Są tacy, którzy beczynność podnoszą do znaczenia heroizmu: wyrozumawiali sobie, że Polska potrzebuje, aby nie dla niej nie robić i nie nie robią — i są przekonani, że służą ojczyźnie. Więcej powiemy: pomiędzy tymi nieszczęśliwymi, co się wrogowi zaprzedały, znajdują się tacy, którzy czynią to w dobrzej wierze. Bóg niezawodnie będzie ich sądził inaczej, niż my — ludzie. Nam nie wolno, za podstawę sądu brać intencję, ani nawet przypuszczać je jako okoliczności łagodzące winę; ale wolno powiedzieć, że nawet pomiędzy zdramiemi ojczyzny są oblakani, upici tą moralną trucizną, która się nazywa sofizmatem, a którą wleli im w przekonanie bądź inni, bądź oni sobie sami. Tyle pracy, w trzech dzielnicach rozszarpanej Polski, podejmują nieprzyjaciele naszej ojczyzny, w celu skrzywienia pojęć służenia jej!... Nie dziw przeto, że pojęcia owe krzywią się w niektórych słabszych umysłach, że wchodzą na drogę błędną lub występną. Zaczynając przeto z dołu od tych ostatnich, to jest, od występnych oblakaniów, których służba jest ujemna i zatem szkodliwa, i przechodząc stopniami coraz to wyżej, postępujemy w nieskończoność posuniętą rozmaistością pojęć o służeniu ojczyźnie. Do urozmaicania przyczyniają się wiele organiczne wady umysłu lub serca, prowadzące do subiektywnego zapatrywania się na sprawę narodową. Niektórzy, na przykład, sprawę polską łączą z osobistemi widokami i służąc własnej ambicji, wyobrażają sobie, że służą Polsce. I ci błądzą, często na równi ze zdrajcami, i tych służba bywa ujemna, wówczas zwłaszcza, gdy własne ich widoki stają w sprzeczności z potrzebami chwili, lub gdy ojczyzna nie ma na rozporządzenie środków, mogących posłużyć do zaspokojenia ich ambicji. Tak służył Koriolan Rzymowi, tak służyli Radziejowski i Chmielnicki Polsce: tacy znajdują się i na emigracji, wśród nas i to tem bardziej, że w obecnej chwili sama tylko potrzeba służenia Polsce stoi przed nami wyraźnie, potrzeba nagła, konieczna, wielka, ale, pod względem sposobów nie określona tak, iżby się około niej cała emigracja, jak jeden mąż, skupić mogła, i stanąć w cieniu jednego sztandaru i iść razem, naprzód, ku wyzwoleniu ojczyzny. Wy tłumaczymy to przykładem. Przypuścmy, że się sformowała koalicja przeciwko Francji, zagrożająca jej bezpieczeństwu i całości. W obec takiej koalicji nie byłoby ani jednego Francuza, któryby się nie zgodził, że jedynym sposobem służenia ojczyźnie, jest spieszenie na pole walki. Umilkłyby stronnictwa, umilkłyby wewnętrzne spory: wszyscy pogarnęliby się pod sztandary. Sposób stanąłby wyraźnie, a to dla tego, że wyraźnie przed Francuzami stoi idea ojczyzny, udostępniona niepodległości. My niepodległości nie posiadamy: więc idea ojczyzny jest nam może droższa — i niezawodnie droższa — niż Francuzom, ale nie jest dotykalna. Widzimy ją tylko w przeszłości i w przyszłości — a na pograniczu pomiędzy tém co było i tém co będzie świeci czysta idea, niewielciana w żadną formę — a pomimo to będąca nam panią i władzą. Z nijej płynie rząd, który nazwiemy ideokratycznym, rząd bez żandarmów i siły egzekucyjnej — pomimo to najsamowładniejszy pomiędzy samowładnymi, bo od wszystkich Polaków razem i od każdego z osobna wymagający służby nieograniczonego poświęcenia, nie wynagradzający niczem a karzący surowo. Poddanymi tego rządu są nasze własne sumienia, a sędziąmi tych sumień, my sami. Nikt przeto z góry nie daje nam sposobu służenia ojczyźnie: musimy go dojść sami, przećuese sercem, odgadnąć rozumem. Przeczuć i odgadnąć: w tem cała trudność — trudność nie mała w obec rozmaitych wpływów, jakiem ulegają mimowodnie ludzkie serca i rozumy. Trudność ta zwiększa się w miarę jak pojedyncze indywidualna wyosabiają się, stając na boku i w samych sobie się zamykając, to jest, biorąc na przewodników i kierowników własne serce i własny rozum. Ulegać wpływom źle, odosabniać się jeszcze gorzej. Pomiędzy dwoma temi zlemi, jest sposób wymijający obydwa i dla nas ludzi, najprzystępniejszy. Zależy on na tém, ażeby się zespolić w organiczną całość, wprowadzającą na miejsce wpływów przypadkowych wpływ staly, działający wciąż w jednym i tym samym kierunku i stawiającą na miejscu osobistości pojedynczej osobistość zbiorową, czującą tysiącami serc i myślącą tysiącami rozumów. W takim zespole- niu, dojśćście sposobu służenia Polsce staje się najłatwiejszym, jeżeli nie dla czego innego, to dla tego samego, że jest jedynie możliwem. Po za niem, pozostają: albo wpływy przypadkowe towarzystw, w jakie kaprys losu emigranta rzuca, albo też własne moralne zasoby, na które się z bezwarunkową ufnością spuszczając nie można. Jedynie tylko w zespole- niu ludzi w jednym celu urabia się moralna i materjalna siła, działająca nieustannie, a więc w tem samem działaniu posiadającą warunek ruchu, rozwoju, postępu, bez których wszelka siła martwieje. Jedynie tylko z zespolenia ludzi w jednym celu wytwarza się wszechstronna kontrola wypadków, bez której służenie takiej sprawie jak polska, wymagającej ciągłego i bacznego wytężania uwagi na wszystko co się dzieje w kraju i za granicą, nie może być skuteczna. Mamy obowiązki względem idei, która nam jest panią i władzą i rządem, a pomiędzy temi obowiązkami jednym z najpierwszych i najgłówniejszych i najważniejszych jest przysposobienie siebie do właściwego pełnienia tych obowiązków. Jakże do tego przysposobienia dojdziemy: czy przez wsiągnięcie w obec towarzystwo? czy przez wyłączenie się od spólnej pracy? Wiemy z góry, że najlepsze dowody nie przekonają wszystkich bez wyjątku o potrzebie organicznego zespolenia się. To też nie jest naszym zamarem, przekonać wszystkich. Zamiar nasz skromniejszych jest rozmiarów. Chcielibyśmy przekonać tych, którzy cofają się przed myślą, iż nie cała emigracja polska przystąpi do organizacji. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że przystąpi nie cała. Wyżej powiedzieliśmy, jakiemi są powody, dla których jednych przypuścić nie można, dla których inni sami przyłączyć się nie zechcą. Nie chodzi ani o tych ani o tamtych, ale o rzecz daleko ważniejszą niż przystąpienie pewnych osobistości a nawet pewnych gron. Tą rzeczą ważniejszą jest służenie Polsce całemi silami, jakie emigracja posiada. Chodzi przeto o wydobycie z emigracji tych sił i złącznie ich w jedno spólne koryto pracy i myśli. Chodzi więc o wytworzenie grona, któreby było niejako środowiskowym punktem ciężkości emigracyjnego ogółu, zestrzeliwującym w sobie wszystkie żywioly, pomijające potrzebę i skuteczność zbiorowej pracy. Do takiego grona przyłączyć się musi reszta, jeżeli nie faktycznie, to moralnie. Każdy stojący po za niem będzie mimowolnie je uznawał, będzie bowiem stał pod ciśnieniem jego wpływu, któremu ulegnie częstokroć mimo swojej wiedzy i woli, wpływu, który zastąpi wpływ cudzoziemskiego towarzystwa i ustrzeże wielu łukazków od wysobniania się. Jest to właściwość każdej poważnej korporacji. Staje się ona pewnym rodzajem słońca przyciągającego inne ciała i zmuszającego je krążyć około siebie. Owoż chodzi o wytworzenie na emigracji, ze składających ją żywiolów, czegoś takiego, coby miało własność przyciągania, jak słonec i zmuszało krążyć około siebie; czegoś takiego, coby serdecznem cieplem zagrzewało a rozumem światłem oświecało; czegoś takiego, coby w system działania swego wkluzało wszystko co polskie, w sposób taki, iżby to, co po za tym systemem pozostanie, było wyraźnie nie polskiem. Na to nie jest konieczem, ażby cała emigracja zapisała się do organizacji, ale jest konieczem ażby sama organizacja wyrażała porządek służby Polsce, służby — powiadamy wyraźnie — nie zaś żadnego przedstawicielstwa ani żadnej władzy. Myla się ci, co z wyobrażeniem organizacji łączą wyobrażenie przedstawicielstwa lub władzy. Bład ich pochodzi ztąd, że szukając wecienia dla idei ojczyzny, wiecują ją w formy, które im się wydają najodpowiedniejszymi. Chcieeliby przeto i emigracja polska urządzić na wzór i podobieństwo tej Polski, którą w sercach noszą i w urzędzeniu tem pomieszcję wszystkie żywioly i pierwiastki, z których się składa polskie społeczeństwo. Zapominają oni o tem, że żywioly owe i pierwiastki, zdolne funkcjonować doskonale w Polsce niepodległej, przeszkadzałyby sobie tylko wzajemnie, sprzężone w służbie, w której całą podnieta, zachęta i siła egzekucyjna jest dobra, wolna, niczem nieprzymuszona wola, wyrażająca się wzajemnem pomaganiem sobie pewnej ilości ludzi, skupionych w celu służenia. Powiadamy, że naszym politycznem credo, podstawą naszych działań, jest manifest Rządu Narodowego. Czyż ten manifest wszyscy uznają? Czy wszyscy, co uznają ten manifest, jednakowo go rozumieją? Cóżby wynikło z tego, gdyby do jednej i tej samej pracy wzięli się ludzie uznający i nieznający i rozmaitoże rozumiejący podstawy działania? Wyniknąćby musiał odmęt, umozajkowany jalowemi wykrzyknikami i szamotaniem się ludzi pojedynczych, odmęt nie prowadzący do niczego, a najmniej do Polski. Wyszliśmy z kraju, wynosząc z sobą na obczyzne wszystkie społeczno-polityczne pierwiastki krajowego społeczeństwa. Te pierwiastki wyniosły z sobą rozmaitość zapatrywały się na sposób służenia ojczyźnie. Ta rozmaitość przeszkadzała w Polsce, kiedy wszyscy, tak biali jak czerwoni, tak panowie jak siernieżni, stali w obliczu wroga, na jednej i temże samem polu walki, w ogniu jednego i tegoż samego działania. Tam ona bruźdzała, mąciła, rozstrzeliwała siły, rozbijała obozy. Miałażby nie bruździć i nie mącić tu, kiedy wróg stanął w oddaleniu a gorączka naglenego działania zmieniła się w pracę, rozmyślną, pozwalającą wyciągnąć, postawić i wszelkimi możliwośmi środkami podeprzeć każde uprzedzenie, każdy fałsz i każde mylne zastosowanie zasady? Nie—niepodobieństwem jest skupić całą emigrację w jeden zastęp. Do tego stoją na przeszkodzie trudności —że tak powiemy—elementarne, pierwiastkowe, których usuwanie wprowadziłoby nas w zaklęte koło szamotania się o usunięcie trudności i niedozwolikoby po za to koło wzrokiem lub myślą wybiedz. Niepodobieństwem jest—powtarzamy—całą emigrację skupić; ale koniecznością jest zorganizować się. Dalecy jesteśmy od tego, ażeby do szeregów organizacji wabić tym zużytym sposobikiem, zależącym na podkadzaniu miłości własnej wabionych. Nie załowałymy: „najmilsi i najrozumniejsi, organizujcie się!” Pewni jesteśmy, iż do organizacji przystąpią ludzie dobrzej woli, demokratycznych zasad, uznaujący potrzebę i użyteczność zbiorowej pracy i nie lękający się takowej. „Nie lękający się takowej”: te wyrazy wymawiamy z przyciskiem, chcąc przez to dać poznać, że zbiorowa praca jest oraz zbiorową kontrolę, wielce użyteczną ze względu na ogólny postęp i owoce pracy, lecz często dokuczliwą pojedynczym osobistościom, takim zwłaszcza, które mają coś do utajenia w faldach sumienia. Raczę więc zrażamy, anizeli zachęcamy i namawiamy do organizacji. A kiedy już zrażać zaczęlibyśmy, więc skończymy, podnosząc całą jej niedogodność. Oto, gdy organizacja stanie i utrwali się, gdy gminy się poformują i uporządkują, kontrola zbiorowego ciała sięgnie i po za jego granice i tam znajdzie ludzi uczciwych i rozumnych, nijakich i łotrów. Przed pierwszymi czoło uchyli z żalem, że się usuwają od spółki, drugich pominnie obojętnie a trzecich napiętnuje i napiętnowawszy uczyni ich nieszkodliwymi. Ci ostatni przeto mają największy interes w niedopuszczeniu organizacji: z ich też strony największych spodziewać się należy przeszkód. Czechja. Ceux qui n'ont cessé d'esperer, que le principe moral sera un jour appelé à jouer un rôle politique actif, ont raison de fonder de grandes espérances sur la nation bohème. Adam Mickiewicz. W artykule naszym p.t.: Program Polski w Słowiańszczyźnie (Niepodległość Nr. 5) wyznaczyliśmy Czechji pierwszorzędne w przyzmyerzu słowiańskiem miejsce. Uczyniliśmy to nie bez powodu. Mieliśmy przed oczami historię, która nam powiedziała, że na naród czeski można rachować, albowiem złożył dowody wysokiej wewnętrznej wartości. Każdy naród i narodek, każda gmina, wieś, nawet pojedyncza chalupa ma swoją historię. Tylko historia historii nie równa. Jedna jest ciekawa, druga, niby moralna powieść, ciekawa i pouczająca, trzecia do zalet ciekawości i pouczalności łączy wyraźne ślady wpływów na rozwój ludzkości. Ta przeto ostatnia jest historią—że tak powiemy—pełną. Naród, posiadający taką, daje rękomie istotnej wartości w kombinacjach politycznych, stawianych na dziś i na przyszłość. Naród czeski posiada historią pełną. Nie jest ona tylko ciekawa, nie jest tylko ciekawa i pouczająca, ale i ciekawa i pouczająca i wpływowa. Wpływ dziejowy dwojakie mięwa znaczenie ujemne lub dodatnie. Na rozwój ludzkości wpłynęli Hunny, Awary, Goty, Wandale, wpływają Moskwa i Turcja — ale — ujemnie, siłą stawianych przeszkód ś wywoływanej reakcją, manifestującej pasowanie się ducha ludzkiego w dybach wsteczności. Na tem zy- skuje wprawdzie hart, lecz postęp traci, bo się opó- źnia. Prawda otacza się męczeństwem, owiewa się urokiem świętości, staje się pożądana i droższa; lecz za to przebijać się musi pracowicie i powoli, spotrzebowując wieki na usuwanie przeszkód. Za zbyt ciasnemi są ramy niniejszego artykułu, ażeby zgromadzić w nim wszystkie dowody na to, czém się to dzieje, że jedne narody pracują nad po- stawieniem prawdy, drugie nad obaleniem jej. Ograniczyć się przeto musimy jedynie na skonstatowaniu faktu. Lecz i w samym stawianiu prawdy są pewne odmiany i stopnie. Zależą one od sumny i jakości poniesionych w interesie prawdy ofiar, czyli — co na jedno wychodzi — położonych zasług. Są narody, które poniosły ogromne ofiary, w celu... pomknięcia granic państwa. Taki naród, cóż on dał z siebie ludzkości? czém się zasłużył? Złożył tylko dowód, na świadectwo że istnieje i więcej nic. Dowody tego rodzaju złożyły naprzykład: Rumunia, która za czasów Stefa- na Wielkiego i Michała Witiecia, potrafiła być groźną sąsiadom; Serbia, która za czasów Duszana, oparła się granicami o mury Carogrodu; Bólgaria, która za czasów Symeona Wielkiego, panowała na Bałkańskim półwyspie. Jest to legitymacja dobra w obec kwestii bytu, ale nie dostateczna w obec kombinacji politycznych, wymagających innych jeszcze dowodów, takich mianowicie, któreby świadczyły o wewnętrznej moralnej narodu wartości a wyrażały ideę postępu. Dowodów tego rodzaju pełno składa nam historia Czechii. Od samego niemal początku swego istnienia Cze- chija, przyjawszy chrześcijaństwo pierwiej niż Polska, weszła na drogę postępu i szła nią wytrwałe. Dzie- jom jej nie brak i strony rycerskiej. Dość wymienić olbrzymi bój na Morawskiem polu (12 Lipca 1260 r.) albo heroiczne walki Taborytów. Ale nie to stanowi głównej ich wartość. Boje, zwycięstwa, rycerskość błędną w obec zasług, jakie naród czeski położył około wyzwolenia ducha ludzkiego, Czechy dały po- czątek długiej walce o swobodę myślenia (wojny Huy- sytów); w Czechach rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia (defenestratio). Słusznie przeto Czechyj uważana być może jako inicjatora postępu — jako źródło żywej wody, która z niej trysnęła i rozpływ- nęła się po świecie i obmyła ludzkość z pleśni wiek- ów. Znaczenie jej w powszechno dziejowym wzglę- dzie jest pierwszorzędnem. Zasługa i męczeństwem wzniósła się wysoko, jak żaden naród. Wywiesiła sztandar postępu, pełnęła ludzkość na drogę rozwoju: sama zaś zanurzyła się w potokach krwi, którą miściva ręka cesarzów niemieckich z niej toczyła, oświecając zemstę ogniami wskazanych na stos książek czeskich. Czego dziś doznaje Polska od Mos- kali, tego samego doznala jej siostra, Czechyj, przed dwoma z ćwierci wiekami od Niemców. Proces Jana Husa i Hieronima Pragskiego i odpowiedź jaką na- rod czeski dał concilium konstancijskiemu, należą do najwspanialszych objawów ducha ludzkiego. Pisząc poprzedni artykuł p.t.: Program polski w Słowiańszczyźnie, mieliśmy na uwadze dzieje Czechii w porównaniu z dziejami innych narodów. Z uważnego wpatrywania się w nie wyniknęły dwa następujące zapytania: 1° Co te dzieje znaczą? 2° Czy Czechyj dzisiejsza jest tą samą, jaką była przed laty? Z pierwszego zapytania wydobyliśmy odpowiedź, którą w streszczeniu powtórzymy. Czechyj, naród słowiański, należąca jako taki do rodziny europejskich narodów, pełniąc w ludzkości misję cywiliza- cyjną, wystąpiła jako mandatorka Słowiańszczyzny całąj—całąj—to jest tą, która w pełnieniu jej lud- kościowej misji udział brała. W czasach, kiedy odbywało się całopalenie Czechyj, ludzkość znajdowała się pod parciem dwóch potęg, niosących na nią pęta, jedna przeważnie na duchu, druga przeważnie na ciele. Obie one rozbily się o słowiański z żywych pierś mur. Z pierwszych wal- czyli Czesi, z drugą Polacy i Południowi Słowianie. Kiedy słowiańska Czechyj narodowem męczeństwem nowe w chrześcijaństwo wlewała życie, słowiańska Polska i Południowa Słowiańszczyzna chroniły to ży- cie od szturmuujących od Wschodu burz, odpierając od niego moskiewską i muzułmańską nawalę. W tem spółdziałaniu zamaniestowała się spólność słowiańska, opatrzościowy sojusz, zależący na podziale dziejowej pracy, którą pomiędzy siebie rozebrały słowiańskie szczepy. Każdemu z nich dostało się w udziale za- danie na pozór odmienne — temu męczeńskie, temu rycerskie — zadania te jednakże były tylko różnemi stronami jednego i tegoż samego zadania... postępu. Czechyj ze swego wywiązała się świetnie i sumieniem. Czy dzisiejsza Czechyj znów być może mandato- rka Słowiańszczyzny? Przeszłość na to zapytanie odpowiada stanowczo w sposób twierdzący. Teraźniejszość nie może sta- nowczo zaprzeczyć. Gdyby bowiem przeczyć chciała, musiałaby się chyba uciekać do owych zarzutów i za- rzucików, które uczynić się dadzą każdemu narodowi, zmuszonemu długo w obecem chodzić jarzmie. Niewola na czołach narodów wyciska swoje pię- tno, ale nie na każdem jednakowé. Jedne upadla, drugie haturje. Kto do żywego grobu zstąpił bez zasadnego w duszy zapasu, ten powraca na świat automa- tem. Trzeba koniecznie coś ze sobą wnieść, ażeby było co wynieść. Czechyj z zanadto bogatym zapasem zstąpiła do dwuchwiekowego grobu niewoli, ażeby dzis, kiedy zaswiata dla niej na nowo brzask narodowego życia, godziło się o niej powiedzieć: — Nie ta już ona, co była przed laty... Nie mo- żna dziś na nią rachować... Nie ta —zapewne, bo i czasy nie te i okoliczności się zmieniły. Wówczas kiedy ona w męczeńskiej świętości wystąpiła, inne zadanie miała ludzkość przed sobą. Chodziło o wolność sumienia. Czechyj w rozwijywaniu tego zadania wzięła ten udział, iż wytoczyła je na pole walki i zrobiła z siebie na korzyść ludzkości całopalną ofiarę. Po tej ofierze, nie dziw, że znużona, znęczana, krwią własną ociekająca i w dymach pogorzelzi duszona, przez ciąg dwóch z górą wieków pozostawała w stanie otrętwienia. Tego wszelako otrętwienia nie można jej na karb nieduchości znaczyć. Był to przymusowy wypoczynek—bezpośredni skutek zbytecznego wysilenia. Zrobiła wszystko, co tylko od narodu wymagać się go- dzi—zagadała sprawę i oddała ją w ręce innym. Ta sprawa potoczyła się, podnoszona kolejno przez ten i ów naród, aż została ostatecznie przez ludzkość wygraną. Logiczne następstwo pracy, odbywającej się w lo- nie stowarzyszonej w narody ludzkości, wytoczyło drugą sprawę. Wolność sumienia zluzowaną została przez narodowość. Ze swobody myślenia wyrodziła się swoboda politycznego bytu, jako dążność epoki, w której żyjemy. Wolność, równość i braterstwo pożądanemi się stały, nie tylko w zastosowaniu do pojedynczego człowieka, ale także i w zastosowaniu do narodów. A gdy tylko nowa ta sprawa oznajmiła się światu, natychmiast Czechyj—owa Czechyj, którą germanizm miał już za swoją — przebudziła się z otrętwienia. Przebudziła się i poczęła w nowym rozpatrywać się położeniu. I na samym wstępie postawiła fałszywy krok. Mamy tu na myśli panslawizm, roztarpany przez czeskich uczonych. Samo już przebudzenie się Czechii w tej właśnie dobie, kiedy jest narodowościowo do rozwiązania zadanie, jest najlepszym dowodem, że życie w niej jako w narodzie nie wygasło. Pytanie: na czem, na jakich podstawach, ona to życie oprze, ażeby je uczyć się przydatnem do celów zakreślonych dążnością naszej epoki? W obecnej dążności, przyznającej każdemu narodowi prawo do bytu, śmiesznie i dziko wygląda ów fałszywy krok, o którym wspomnialiśmy wyżej. Wspomnialiśmy o nim, lecz bynajmniej nie w celu oparcia na nim aktu oskarżenia przeciwko Czechom. Duch Czechii stroił instrument do słowiańskiego koncertu i wydał kilka fałszywych akordów, o których mówiliśmy słówko rzecz, dla tego że zabrzmiały zbyt rozgłośnie, podchwycone przez tych, na czyją korzyść zostały wygłoszone. Zabrzmiały i przebrzmiały. Czechowie się spostrzegli, że losów słowiańskich nie można powierzać państwu, będącemu na ciele Słowiańszczyzny etnograficzna narossa. Można by przypuszczać możliwość tej politycznej apostazji, gdyby w niej dostrzędź się dala chociażby najmniejsza dla Czechii korzyść — gdyby przed nią w perspektywie nie stanęło dławienie przez Moskwę, jak dławiona jest Polska. Jakóż niedlugo szla błędną drogą. Rozpatrzyszysy się nieco lepiej we własnym położeniu i we własnych potrzebach, zeszła z niej i dziś widzimy ją, ku wielkiemu gniewowi i zmartwieniu Moskali, w antimoskiewskim obozie. Heroiczna, żelazna wytrwałość, z jaką przed laty rozwiązywała zadanie wolności sumienia, jest rękoma, że taką samą wytrwałość włoży w rozwiązywanie zadania narodowości. Bo i dla czegożby miało być inaczej? Materjały, z jakimi do roboty przystępuje nie różnią się od dawniejszych. Ten sam warstat i ciż sami pracownicy, potomkowie mężów, co z pogodnem czolem i usmiechem na ustach na stosach ginęli. Zmieniły się jednakże polityczne stosunki. Miejsce Polski zajęła Moskwa, to jest nie stało przedmurza, któreby ochraniać mogło w dalszym jej rozwoju chrześcijańską cywilizację. Na gruzach niegdys cesarstwa niemieckiego wznosi się ośmiennieją potęga Prus, to jest, stało się państwo zuchwałe i żadnych nie szanujące praw. Moskwa i Prusy, najeżone miljonami bagnetów, stoją za plecami zadania narodowości, depcząc Polskę i mszcząc się na niej właśnie za to, iż owo zadanie postawiła, i gotująca tenże sam los każdemu narodowi, który je nie na ich rozkaz podniesie. Zmienione te stosunki wytykają Czechii polityczną drogę. Punktrem wytycznym tej drogi jest: Słowiańskie Przymierze. Pomiędzy Moskwą dławiącą, a Prusami pochłaniającymi, a Austrią rozsypującą się w ruinę, pozostaje tylko słowiańskie przymierze, jako jedynie w politycznym względzie możliwe i zbawienne tak dla Czech, jak dla Polski, jak dla Południowej Słowiańszczyzny. W przymierzu tem, Czechii najważniejsza przypada rola. Około niej powinno się ono nawiązać. Ona powinna się stać onego duszą. Powinność ta wynika bezpośrednio z jej środowiska pod względem geograficznym w Słowiańszczyźnie położenia. Wynika ona jeszcze i z tego, że pomiędzy wszystkimi słowiańskimi narodami, Czechia jedna pod względem politycznym, w najwygodniejszych w obecnym momencie znajduje się warunkach, a to z następujących trzech powodów: 1° że nie jest rozkawkalowana na części, jak Polska i Południowa Słowiańszczyzna; 2° że stosunek jej do obcej władzy ma podstawy prawne i wyraźnie określone; 3° że ma do czynienia z przeciwnikiem słabym i słabnącym coraz to bardziej. Warunki te postawie jej politycznej nadają pewność siebie i stanowczość. Będąc skupioną w sobie całością, może każdź chwili wiedzieć, czego chcieć i co jej czynić wypada; może przeto, z większą niż inne pokawkowane Słowian oddamy, zastosować się do okoliczności i korzyćć z takowych wyciągnąć, mając na względzie siebie i innych. „Siebie i innych” —powtarzamy to wyraźnie, a to dla tego, ażeby przestrzędz ją przed niebezpieczenstwem egoizmu narodowego, mogącego jej złą podsępnać radę, na przykład: rzucone się w objęcia Prus. Zabezpieczenie własnej narodowej przyszłości jest głównem Czechii zadaniem. Zabezpieczenie to osiągnąć się nie da na drodze wysługiwania się Moskwie, Prusom lub Austrii. Droga do niego prowadząca jest ścisłe porozumienie i spólna praca pomiędzy tymi, których łączy jednakowość położenia i potrzeb. Jest to konieczne, jako wzajemna rękoma, na dziś, powodzenia w pracy, na przyszłość, bytu. Należy sprawę od razu postawić tak, ażeby Czechia stała się rękoma dla Polski i Południowej Słowiańszczyzny, Polska dla Czechii i Południowej Słowiańszczyzny, Południowa Słowiańszczyzna dla Polski i Czechii. Należy, jednem słowem, zawiazać słowiański sojusz, to jest, zespolić siły, środki i zasoby i zharmonizować usiłowania w kroczieniu naprzód ku spólnemu wszystkim Słowianom cełowi: narodowej niepodległości. --- Korespondencje. Z nad Dniestru, 31 Stycznia 1867 r. (x.x.) Zbliżają się wybory do sejmu i coraz to żywiej budzi się ruch, niezwykły u nas przywyczajonych liczyć na drugich. Inicjatywa w tym ruchu dana jest z góry. Jak przed sześciu laty Smzerling, tak dziś Belcerdi, obudził nadzieję lepszej przyszłości, ugruntowane na pokatnych obiecankach. Liczyliśmy niedys na Smzerlinga; dziś większą ufność pokładamy w nowym ministrze, chociaż powodu do tego nie mamy. Belcerdi w istocie rzeczy, nie nie zmienił. Patent wybory dotąd ten sam. Konstytueją ta sama, li tylko ludzące powierzchowne zmiany dodają nam otuchy. Ztąd też pochodzi, iż nie możemy sobie wytknąć programu. Nie zrobił tego sejm stary i kandydaci do nowego nie robią. Polityka Galicji, stara się być wysoko dyplomatyczną: zmienia swój program stosownie do cesarskiego lub ministrowskiego słowa. A nam nie do twarzy podobna dyplomacja. Odlamowwi wielkiego narodu nie przystoi w zasciankowość się bawić. Ze chwiejna polityka jest nam nie do twarzy, to sama Galicja przyznaje. Idea polska tkwi w sercu i głowie, jest nawet w ustach każdego jej reprezentanta. Każda świetniejsza mowa ją poruszy, wszyscy wybory ją czują. Lecz dyplomacja przyczepiona do jej nog, umie zniweczyć myśl tę na zewnątrz i uczynić ją bezbarwną. Dla tego też wyraża się ona trzymaniem się upornem państwa chylającego się ku upadkowi. Przez dyplomację udajemy, że wiemy, że to są tylko próby tonącego, który brzytwy się chwyla. Przez dyplomację chcemy Austrię wsparcie, bronić, a nawet misję Polski w jej ręce włożyć. Podobna dyplomacja doprowadziła do balamuctwa pojęć. Są ludzie co w dobrzej wierze każdy krok rządu uwielbiają, podsuwając mu myśl szlachetną. Przejści tem uwielbieniem stają się jego narzędziami, w taki sam sposób, w jaki niemi byli dotąd Moskalo-Rusini. Święto-Jurecy niepotrzebni dziś ministrowi więc ich odrzucał. Przeciw Polakom nie potrzebuje tworzyć Moskali u siebie, bo Galicja nie myśli o powstaniu. Za to potrzebuje Polaków do nowych państwowych prób, więc im pochlebia, lekweżając moskiewską klikę. Przytem, oddanemi sobie figurami, umie do tego doprowadzić, że Galicja zużywa siły na bezowocną szermierzkę z indywidualami przez Moskwę płatnemi, które kwestią moskiewskiej Rusi stawiają. Kwestii tej myśmy sami dodali powagi, przez wywoływanie do walki kilkunastu jej reprezentantów. Jest to całkiem naturalne, iż przy wyborach każde stronnictwo chce swoich przeprowadzić kandydatów. Walka wyborea jest użyteczna, gdy godziwych używa środków. Lecz zdaje mi się, że nasza dyplomacja za daleko się w tej walce posuwa. By zapewnić sobie zwycięstwo, skłania nas do wiązania się z figurami rządowemi, lub nawet do stawiania ich jako kandydatów naszych, narodowych. Ztąd idzie, że dziś, prócz Kuziemskich, Pawlikowów i t. p. wyraźnie napiętnowanych a zatem nieszkodliwych, nieuznajemy zresztą złych ludzi, jakimieby oni nie chodził manowcami, jakakolwiek ich przeszłość i opinia. Trzymanie się Austrii, będące naszem dzisiejszym politycznem Credo, dało im absolucję za wszystkie ich grzechy względem Polski. Rząd tymczasem korzysta z chwili i dobrzej woli naszej, i niezawodnie będzie miał w nowym sejmie dużo sobie oddanych indywidualów. Ale powiedziałysz, że nie uznamy nieprzyjaciół innych jak moskiewscy ajenci, pomyślim się fatalnie. Są jeszcze „wrogowie porządku,” jak ich nazywają, a tymi są wszyscy ci którzy zadrzadzą niedowiarstwo w dobre Austriji chęci. Ci, którzy nie uznamy zasług wzmawianych. Ci nakonie, którzy zachowali pamięć niedalekiej jeszcze przeszłości. Taką pamięć trzeba wykląć, ona nie na czasie. Trzeba mieć dobrą, ślepą wiarę we wszystko co Austria robi. Przeciw tym ostatnim walczą dyplomaci, walczą dziennikarstwo, na gwalt wolając: „cicho! bo usłyszys Beloredi i odbierze szmerlingowskie patentę...” Głos niezawisły jest im niemiły. Drażni on ich uszy, bo naprowadza na myśl ucho Belerego. Lecz jeśli go już utań nie można, dyplomacja i dziennikarstwo starają się go przynajmniej przygłuszyć. Nawet „Dziennik Poznański” który z daleka mógłby trzeźwieć na nasze patrzyć sprawy, daje się powodować swoim korespondentom. Na dowód chęć tu przytoczyć małe i ciche na pozór, a przecież głośne — powiem nawet, ważne zdarzenie: Jest to list Kornela Ujejskiego, w którym poeta rzewnemi wyrazami dziękuje znanemu posłowi za jego protestację. Dla czego list ten takie wywołał oburzenie w dziennikarstwie? Dla czego później krzyczano na tych którzy w skutek tego listu czy z własnego popędu okazali swe uznanie czegodnemu posłowi? W prostocie mojej powiem, że to był wyrzut sumienia. Czuli oni iż sami wywołali i list i dalsze objawy. Uczuli błąd, zabolało ich sumienie. Przypuścić jeszcze można dobrą wiarę w przekonaniu sejmu, iż dzisiejsze położenie Galicji wymaga sojuszu z Austrią i w tem nawet, że misją Polaków jest ratować Austrię. Lecz nie mógł sejm w dobrych powiedzieć wierze, że przy Austrii „stać chęcmy.” Sejm skłamał, rozmyślnie, przez politykę. Chciał, żeby słowa te przeszły bez znaczenia dla kraju, a słyszał je tylko Belredi. Chciał przez to wytargować coś dla kraju a nie przewidział, że kraj może nie uznać tego wybiegu: że raczej zrzeczy się półprzyobiecanych dobrodziesztw, aniżeli przyznać by się miał do tego, że stojąc dziś przy Austrii poniewoli, stać przy niej chęć na zawsze. To słowo „chęcmy” przyczyniło się do odręgowania z góry stronnicztw jakie w przyszłym sejmie wystąpią. Będzie ich cztery: što-jurskie, austriackie, tak zwane narodowe i polskie. Pierwsze i ostatnie dzięki nastrojowi politycznemu, sprawiającemu że Austrija pochlebia Galicji a Galicia Austrii, znajdą się w sejmie w bardzo małej liczbie. Sto-Jurców wypechną z sejmu Austriacy, Polaków Galicjanie. Londyn, 23 Stycznia 1867 r. DO REDAKCJI „NIEPODLEGŁOŚCI.” Szanowny obywatelu! Proszę Cię umieścić w Twojem pismie następujące sprawozdanie z obchodu ostatniego powstania. Pozdrowienie braterskie. K. Bobczyński. We Wtorek d. 22 Stycznia Gmina Centralna Zjednoczenia emigracji w Londynie, urządziła międzynarodowy obchód rocznicy ostatniego powstania. Stosownie do życzenia przyjaciół Polski—obchód zaczął się od herbaty; banda muzyczna bez wynagrodzenia grała podczas herbaty różne sztuki dla ożywienia gości, zacząwszy od hymnu „Z dymem pożaru.” Po herbacie obywatel J. Young, Szwajcar, ten sam co był prezydującym na kongresie międzynarodowym robotników w Genewie—zajął krzesło i zawołał do odpisowania „Boże coś Polskę.” Chór składający się z Polek i młodych Polaków, takowy, odśpiewał, a wzruszenie było ogólne. Potem A. Żabicki zaproponował pierwszą rezolucję to jest: Polacy tutaj zebrani dla uczczenia rocznicy ostatniego powstania oświadczają, że wiernie obstają przy manifeście Rządu Narodowego Polskiego z dnia 22 Stycznia 1863 r., który to manifest zniósł przywileje, nadał ziemię włościanom i ogłosił wszystkich mieszkańców Polski wolnymi i równymi w obec prawa — i szczere wierzą, że działając w duchu tego manifestu, jedynie można skutecznie odeprzeć podle zamachy cara moskiewskiego, który zamierza rozdzielić polskie społeczeństwo na różne kasty, wyznania religijne i narodowości i że zasada objawiona w tym manifeście, może jedynie ustalić jedność w narodzie i uorganizować potężną siłę narodową, dostateczną do wywalczenia wolności i niezawisłości Polski—a w końcu odzywają się do tego zgromadzenia aby oświadczyło, czy Polacy do spełnienia swoich najświętszych życzeń mają prawo żądania sympatii i współdziałania wolnych i cywilizowanych narodów a szczególnie klasy pracującej w całem świecie. Po świetnej mowie ob. Żabickiego, która wielkie zrobiła wrażenie na cudzoziemcach, obznajmiając ich w krótkości o biegu polskiego demokratyzmu, zabral głos ob. K. Bobczyński i w kilku słowach poparł tę rezolucję. Mowy przez Polaków miane były w języku angielskim. Potem Dr. Marx (Niemiec), zaproponował drugą rezolucję to jest: że bez Polski wolnej i niezawisłej nie można ustalić wolności w Europie. Dr. Marx z wielkim mówił entuzjazmem i zapatrawał się zupełnie z punktu zjednoczonych wolnych Niemiec. Po nim w poparciu przemówił ob. Ecarius (Niemiec) wychodząc z tego samego stanowiska nie mógł się dopatrzeć wolnych zjednoczonych Niemiec bez wolnego i niezawisłego sąsiada, Polskiego Narodu." Potem ob. Besson proponował trzecią rezolucję w imieniu Francuzów, która brzmia jak następuje: Francuzka gałęź międzynarodnej asociacji Robotników protestuje w imieniu spólności interesów międzynarodowych przeciw podbiciu Polski i przyrzeka Polakom swoją pomoc do rekonstruowania Polski jako Rzeczpospolitej na zasadach demokratycznych i socjalnych. Ob. Besson mówił bardzo przyjaźnie dla Polski a zakończył swoją mowę tem, że wolna Francja dopomoże do odzyskania wolności swej północnej siostrze. Ob. Nemier serdecznie popierał tę rezolucję i przytaczał nawet przykłady gotowości Francuzów dla Polski.—Ob. P. Fox (literat angielski), zaproponował czwartą i ostatnią rezolucję: że zniesienie Kongresowego Królestwa Polskiego przez cara jest zniewagą wymierzoną przeciwko tym mocarstwom europejskim, które dopomagały do tego urządzenia w skutek wzajemnych zazdrości; jednakże my którzy reprezentujemy ludowe uczucia i ludowe interesy, nie możemy żałować zniesienia nienaturalnych i nieprawych kompromisów z r. 1815, ale cieszymy się nawet, że odtąd kwestia Polski zredukowana została do tej alternatywy: że albo musimy zezwolić na wymazanie Polski z mapy europejskiej, albo też dopomagać do postawienia Polski w granicach z r. 1772. Pan P. Fox mówił długo i przeszedł całą historię od rozbioru Polski, wykazując nieprawiedliwość i ucisk zakonczyl nadzieją, że dla Polski wkrótce gwiazda zbawienia zaswieci. Ob. Dupont i pułkownik L. Oborski popierali tę rezolucję. Nakoniec odspiezano chorem „Jeszcze Polska nie zginęła” przy akompaniamencie muzyki, jako też Marsyljanke, hymn Garibaldego i angielski „Rule Britanica.” Zgromadzenie składało się z około 300 osób, ale wielu bardzo pokupowawszy sobie bilety nie mogli przybyć z powodu wiatru mroźnego i ślizgawicy niewidzianej pierwnej w Londynie. Dr. A. Baraniecki pożyczył sztandaru polskiego z herbem ostatniego Rządu Narodowego; powielały także chorągwie innych narodowości. Obchód ten odznaczał się szczególną powagą i jednomyślnością i musiał zadowolić wszystkich. Dzienniki angielskie wspominają o tem obchodzie bardzo przyjaźnie. Nancy, 23 Stycznia 1867 r. Szanowny Redaktorze! Zechciecie podać do publicznej wiadomości, że Gmina polska w Nancy niezamieściła też uczcie uroczystym obchodem pamiątkę powstania narodowego w dniu 22 Stycznia. Pamiątkę tak świetnego dnia w historii naszej, w którym Rząd Narodowy wprowadził w wykonanie myśl oddawaną przez prawych patriotów poczuta i wyrażoną „zjednoczenia wszystkich sił narodu za pomocą równouprawnienia wszystkich stanów i wyznani, powołania naliczniejszej warstwy społecznej — ludu wiejskiego—do pełnienia obowiązków obywatelskich, przez przyznanie mu praw obywatelstwa i nadanie własności ziemijskiej;" pamiętkę tego najszybciejszego socjalnego przewrotu, którego skutków objawu najukuczenniejsze zabiegi wrogów odwrócić nie zdolają, zwykliśmy w Nancy obchodzić solenne nabożeństwem w kościele Bon-Secours, który tu polskim nazywają dla wielu pamiątek i ozdób polskich ofiarowanych przez króla Stanisława Leszczyńskiego. Stosując się więc do zwyczaju i wczoraj odbyliśmy solenne tam nabożeństwo, następnie zagrzmił hymn „Boże coś Polskę," świadczący o naszej niedoli, ale też wiernie oddający nasze uczucia. Nie jeden z nas ze łzą w oku go śpiewał. Oczy młodzieży co moment się zwracały na krzyż polski błyszczący na piersiach weterana od kilkudziesięci lat na wygnaniu przebywającego. Po nabożeństwie, wszyscy którzy od codziennej pracy przy warsztatach uwolnić się mogli, zebraliśmy się na skromny obiadek składkowy, gdzie gwarząc o wypadkach, których byliśmy świadkami i pocieszając się nadzieją bliższej zmiany losu, spędziliśmy razem dzień prawie cały — do wieczora. Daj Boże abyśmy już przyszłą rocznicę święcili na rodzinnej ziemi, ciesząc się niepodległością narodu. Proszę was, szanowny redaktorze, żebyście bez żadnego skrupułu, zmienili redakcję tego zawiadomienia ) , jeżeli to potrzebne uznacie, ale bądźcie łaskaw umieście takowe w najbliższym numerze piśma waszego. A. J. Kwiatkowski. Kronika Polska i Zagraniczna. Konfiskaty dzienników polskich w Prusach i Austrii — Nr. 23 „Dziennika Poznańskiego" został przez policję poznańską skonfiskowany. Powodem konfiskaty był wstępny artykuł, osunię na interpelacje, wniesionej w izbie poselskiej sejmu pruskiego przez posła Waligórskiego, odnoszącej się do utrudnień, jakich doznają ze strony Moskali mieszkańcy nadgraniczni Prus w stosunkach z mieszkańcami Królestwa. „Dz. Poz." podnosi jedno wyrażenie sz. posła, mianowicie: „Po obu stronach długiej granicy mieszka naród, którego upadek zaprzysięgły i Prusy i Moskwa. Prusy mogą spokojnie spoglądać, gdy Moskwa własnoręcznie się zabija przez swą ślepą walkę z oświeconemi i posiadającemi warstwami w Polsce, Prusy zatem tak długie niczego nie przedsięwziema ku poplepszeniu losu ludności nadgranicznej, dopóki nie nadejdzie czas, iż w interesie innej ludności jak teraźniejsza, zmuszone będą wystąpić z żądaniem regulacji stosunków granicznych." Opierając się na tych wyrazach, na które hr. Bismark nie znalazł odpowiedzi, wywiódł „Dz. Poz." istnienie układu pomiędzy Prusami a Moskwą o nowy podział Polski, układu, o którym dzienniki wiedeńscie na pewne głoszą. Prusy zabrąć mają Polskę z lewego brzegu Wisły, Moskale wschodnią połowę Galicji. Dalej „Dz. Poz." ukazująca na liberalne reformy we Francji i Austrii, doradza Polakom w Galicji „iść ręka w rękę z rządem, nie spuszczając z oka pobratymczych nam Czechów i innych Słowian." Naostatek zachęca wyborców polskiej narodowości w Prusach do parlamentu rzeszy północno-niemieckiej do ogólności i gorliwego działania. Za artykuł tej treści Dzień. został skonfiskowany, co według naszego mniemania, nie dowodzi jeszcze ani istnienia układu pomiędzy Prusami i Moskwą, ani zbwawczości rady trzymania z Austrią, a po prostu tego, że sie Prusakom nie podobało, iż dziennik polski pozwoli sobie na dotknięcie draźliwej kwestii. W tym samym czasie, z tegoż samego zapewne powodu, policja austriacka skonfiskowała „Dziennik Literacki i Polityczny" wychodzący we Lwowie. I ten ostatni musiał dotknąć jakieś draźliwej dla rządu austriackiego kwestii. Może poradził wyborcom do wiedeńskiej konstytuanty ogólność i gorliwość w działaniu. Skonfiskowała także policja austriacka dwa razy „Słowo", organ Sto-Jurców i „Dziennik Lwowski", ten ostatni za program demokratyczny. — Do szanownej Redakcji Niepodległości. Zurych, 10 Stycznia 1867 roku. Mam zaszczyt przesłać list który 17 grudnia zadraższałem do Redakcji Czasu z prośbą o jego ogłoszenie. Poniżej ono nie nastąpiło, nie pozostaje mi nic innego do robienia, widząc obojętność tego dziennika w jednej z najgłówniejszych kwestii dla naszego kraju, którą jest kształcenie młodego pokolenia polskiego. Kiedy dziennikarstwo polskie i zagraniczne pośpieszyło z poparciem pracy i dwuletnich starań Komisji Subsydów szwajcarskiej dla uczącej się młodzieży polskiej. Czas jeden dotąd zachowuje w tym względzie milczenie i stanowi smutny wyjątek. Proszę przyjąć wyraz rzetelnego poważania Rodak i Sługa Bosak-Hauke. ) Redakcję listu, za który serdecznie składamy korespondentowi dzięki, pozostawiamy niktchnięta, lecz opuszczaemy cały ostatni ustęp, w którym mowa o osobistości, z którą polemiki, jako do niczego nie prowadzącej, odmawiamy sobie z góry raz na zawsze. (Frz. Red.) Do Redakcji Czasu. Zurych, 17 Grudnia 1867 roku. Szanowna Redakcjo! Wszelki dziennik polski używający pewniej niezależności, będąc mniej więcej wyrazem opinií publicznej, nie może być obłożony na usiłowania i prace mające na celu kształcenie umysłu i serca młodego pokolenia polskiego w kraju lub poza jego granicami. Z tego powodu mam zaszczyt przesłać powszechnie Redakcji „Czasu” odeszę Komisji szwajcarsko-polskiej subsydiów dla uczącej się młodzieży, z prośbą o jej rychłe ogłoszenie. Pomijając milczeniem ten dowód szlachetnego współczucia Szwajcarów i ich dwuletnich ofiar, nie mając nawet politycznej wywióki w rzeczy czysto naukowej, byłoby nie patriotycznie i niezgodnie z duchem narodowym dziennikarstwa polskiego. Mniemam więc, że sanowna Redakcja dłużej odrażać nie będzie ogłoszenia tej Odeszy, i nie zmusi mnie do przedstawienia innych środków aby jej dać rozgłos potrzebny. Doliczam pismo podpisane przez uczniów szkoły politechnicznej i uniwersytetu w Zurychu, w którym oświadczają swą wdzięczność Szwajcaram. Proszę przyjąć wyraz rzetelnego poważania. Jeneral Bosak-Hauke. — Otrzymaliśmy, z prośbą o ogłoszenie, od hr. Henryka Krasinskiego mieszkającego w Anglii zawiadomienie, że w czasie niebytności jego w Brough, skradziono mu papiery, listy, książki, oraz sekretne anegdoty Krasińskich familii, które już w części publikował. Skradziono mu nawet dwa rozdziały o Polsce i Anglii z jego dzieła: Coup d’oeuil sur l’état actuel de l’Europe et moyens de contenir la Russie. Odbicie kufra—pisze hr. H. K.—jest to yol avec effraction. Widać że człowiek, co się tego lotrostwa dopuścił, musiał być protogowanym przez kogoś, co go przekupił, inaczej bowiem wytumaczyć się to łatwo nie daje. Między anegdotami były skandale, których nie można było drukować. Wkrótce rozeszło po całym świecie, co w tych książkach anegdot się znajdowało. Polacy są wszędzie i złodzieja może wytopić. Kto może odbijać kufry, może do kufrów także takie wrzucać papiery, które się tam nigdy nie znajdowały. — Przez dobrowolne zrzeczenie się p. Aleksandra Chodźki, zawakowała katedra literatury słowiańskiej w Collège de France. Przegląd Polityczny. Z zaboru moskiewskiego, obok reform, które moskale w celu wynarodowania Polski wprowadzają, figuruje następująca wiadomość, przesłana w liście z Warszawy do „Breslauer Zeitung”: „W ostatnim czasie odbyto znów wiele domowych rewizji, mianowicie u literatów. Aresztowania i odstawienia do cytadel trwają jeszcze wieżą [w całym kraju i obecnie częstszemi są nieco niż dawniej, z dawniej bo wielu aresztowanych kilkaset osób wysłano na Syberję, w cytadeli więc jest miejsce.” Moskale próżni nie cierpią. W zaborze pruskim i austriackim odbywają się wybory, tu do parlamentu północno-niemieckiego, ówdzie do sejmu krajowego, czyli pośrednio do reichsratu wiedeńskiego. I tu i tam powołują Polaków do radzenia nad sprawami nie swojemi. W Berlinie mają oni gruntować potęgi pruska, w Wiedniu obmyślać sposoby ratowania Austrii. Według jednakże ostatnich z Wiednia wiadomości, głoszących o porozumieniu się cesarstwa z Węgrami, o dynijsji Belcredego, o tworzeniu nowego ministerstwa przez Beusta i o zaniechaniu zwolnienia nadzwyczajnego reichsratu, cel specjalny wyborów w Austrii upadł. Zbiór się więc sejmy krajowe, co jest korzystniejsze dla narodów, berlu Austrii podległych. Przynajmniej będą mogły radzić o sobie. Jaki jednakże z tego radzenia rezultat wypadnie: jest to zagadka, jak zagadką jest, jaką teraz nową drogę polityczną, pod kierownictwem p. Beusta, obierze Austria. Zdaje się, że p. B. powróci do systemu liberalizmu szmerlingowskiego, zmodyfikowanego o tyle, iż będzie się opierał nie na jednym niemieckim żywiło, lecz na dwóch, na niemieckim i węgierskim. Program jego na wewnątrz zapowiada konstytucję, na zewnątrz przymierze Austrii z Prusami. Dla Galicji więc, dla Czech, dla Trójedynego królestwa, nie wielka złąd pociecha. Święte nadzieje, budowania na piankowym fundamentcie austriackiej polityki, mogą się rozwiązać w nic. Całą korzyść, jaką pod rządami Belcredego Galicja osiągnęła, jest to, że do przyszłego sejmu galicyjskiego mało wejdzie Świętojurców. Na 64 znanych wyborów z posiadłości mniejszych, wybrano ich tylko pięciu. W innych krajach rzeczy idą zwykłym trybem. Powstanie na Kandji trwa. W Anglii królowa 5 b. m. zagała parlament przemową, wymijającą wszelkie drażliwsze kwestje. DONIESIENIA. Panie Redaktorze! Zechciej zamieścić w szpaltach swego dziennika, następujące ogłoszenie: „Gdy w stosunkach kupna zakładu fotograficznego w Paryżu przy ulicy Vanneau Nr. 80 egzystującego od Józefa Wilkoszewskiego, pomiędzy mną podpisanym, a tymże Wilkoszewskim, zasły chwilowe nieporozumienie, widzę się być w obowiązku wiadomić kogo to interesować może: że między nami żlei wiary nie było, a nieporozumienia wynikły jedynie w skutek zobopolnej nieznajomości praw handlowych we Francji obowiązujących. Witkor Skrzyński. Na prowincji we Francji wakuje posada doktora medycyny, przynosząca do 130 tysięcy franków rocznego dochodu. Tamże pożądany jest Polak służący do koni za wynagrodzeniem 20tu franków na miesiąc, z dodaniem stołu, stancji i prania. Interesowany zechcia się zgłosić w Paryżu pod adresem: Mr. Bronislas Gruczyński, Paris, 172. Rue St. Jacques; lub też wprost listownie pod adresem: Mr. Joseph Lemański Docteur Medecin, à Rive de Gier (Loire). Ob. Gustaw Dieckert proszony jest o nadeslanie adresu swego pobytu panu Louis Domański, Ingenieur à Verviers. W drukarni polskiej Komitetu Reprez. wydrukowany został Kalendarz na rok Pański 1867 ulożył A....Z. Zawiera 40 stronnic druku w formacie in 16o. Cena egzemp. na miejscu cent 30. Księgarnia Luksemburska w Paryżu (Librairie du Luxembourg, rue de Tournon, 16.) wydaje nakładem swoim Bibliotekę Ludową Polską, której każdy tomik 25 centimów kosztuje. Dotąd wyszło 15 tomików, a mianowice: 1) Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego, przez Adama Mickiewicza; 2) Pamiętnik Pułku Jazdy Wołyńskiej 1831 r. przez Karola Różyckiego; 3) Mowa o narodowości Polaków i Polowanie do Braci wygnanów, K. Brodzińskiego; 4) Artykuły Pielgrzyma, Adama Mickiewicza; 5) i 6) Psalter Dawidowy, Kochanowskiego; 7) Marja, powieść ukraińska, Malczewskiego; 8) Wyzwanie do pokuty przez Piotra Skarge; 9) Dzienniki podróży Józefa Kocpia; 10) Wiesław i pieśni rolników, Brodzińskiego; 11) Początek i progres wojny moskiewskiej przez Stanisława Żółkiewskiego; 12) Threny, Satyr i Wróźki, Kochanowskiego; 13:) Wspomnienia z czasów wojny narodowej polskiej 1831 r. i Sojety wojenne przez Stefana Garczyńskiego; 14) i 15) Pamiętnik oblężenia Częstochowy 1655 r. przez ks. Augustyna Kordeckiego. Wkrótce opuścza prase, w następnych tomikach Biblioteki Ludowej: Konrad Wallenrod, Adama Mickiewicza; Zamek Kaniowski, Seweryna Goszczyńskiego; Duch od Stepu, Bohdana Zaleskiego; Kantyczki, według wydania 1785 roku; i Spiewy Historyczne przez J. U. Niemcewicza. DRUKARNIA KOMITETU REPREZENTACYJNEGO WYCH. POLSKIEGO w Zürichu przyjmuje do druku wszelkie dzieła w języku polskim po cenach umiarkowanych. Zürich. W drukarni Komitetu Reprez. Wych. Polskiego.	f56b014e-947f-4ab1-9c5f-e0e915b1df05	finepdfs	3.009766	CC-MAIN-2022-27	https://cyfrowe.mnk.pl/Content/835/1867_0019.pdf	2022-07-01T23:32:40+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103947269.55/warc/CC-MAIN-20220701220150-20220702010150-00556.warc.gz	253,638,395	0.999909	0.999943	0.999943	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 4463, 11395, 18077, 24857, 31320, 37904, 45341, 52437 ]	1	0
\| Dział \| Nazwa \| Plan przed zmianą \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach (3+4+5) \| \|-------\|----------------------------------------------------------------------\|-------------------\|--------------\|-------------\|--------------------------\| \| 020 \| Leśnictwo \| 26,60 \| 0,00 \| 15 035,47 \| 15 062,07 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 26,60 \| 0,00 \| 15 035,47 \| 15 062,07 \| \| 600 \| Transport i łączność \| 7 035 730,93 \| -20,00 \| 492 154,45 \| 7 527 865,38 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie odrębnych ustaw \| 446 000,00 \| 0,00 \| 24 100,00 \| 470 100,00 \| \| \| Wpływy z opłat za zezwolenia, akredytacje oraz opłaty ewidencjyne, w tym opłaty za częstotliwości \| 19 900,00 \| 0,00 \| 3 800,00 \| 23 700,00 \| \| \| Wpływy z tytułu opłat i kosztów sądowych oraz innych opłat uiszczanych na rzecz Skarbu Państwa z tytułu postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 0,00 \| 0,00 \| 11 536,00 \| 11 536,00 \| \| \| Wpływy z tytułu odsetek \| 70,00 \| -20,00 \| 18 028,71 \| 18 078,71 \| \| \| Wpływy z rozliczeń/zwrotów z lat ubiegłych \| 145,59 \| 0,00 \| 61 876,19 \| 62 021,78 \| \| \| Wpływy z tytułu kar i odszkodowań wynikających z umów \| 11 976,65 \| 0,00 \| 249 216,65 \| 261 193,30 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 757 638,69 \| 0,00 \| 123 596,90 \| 881 235,59 \| \| 700 \| Gospodarka mieszkaniowa \| 28 726 196,14 \| -759 000,00 \| 1 383 594,48\| 29 350 790,62 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z opłat za trwały zarząd, użytkowanie i służebności \| 330 000,00 \| 0,00 \| 200 000,00 \| 530 000,00 \| \| Dział \| Nazwa \| Plan przed zmianą \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach (3+4+5) \| \|-------\|----------------------------------------------------------------------\|------------------\|--------------\|-------------\|--------------------------\| \| 1 \| Wpływy z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień \| 250 000,00 \| 0,00 \| 27 000,00 \| 277 000,00 \| \| \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 11 336 238,80 \| 0,00 \| 1 098 722,98 \| 12 434 961,78 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 125 000,00 \| 0,00 \| 5 002,20 \| 130 002,20 \| \| \| Wpływy z rozliczeń/zwrotów z lat ubiegłych \| 680 000,00 \| -299 000,00 \| 0,00 \| 381 000,00 \| \| \| Wpływy z tytułu kar i odszkodowań wynikających z umów \| 45 830,27 \| 0,00 \| 52 869,30 \| 98 699,57 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 10 536 537,07 \| -460 000,00 \| 0,00 \| 10 076 537,07 \| \| 710 \| Działalność usług \| 1 517 510,00 \| -15,00 \| 0,00 \| 1 517 495,00 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Dochody jednostek samorządu terytorialnego związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami \| 20,00 \| -15,00 \| 0,00 \| 5,00 \| \| 750 \| Administracja publiczna \| 2 824 210,09 \| 0,00 \| 72 920,92 \| 2 897 131,01 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z tytułu opłat i kosztów sądowych oraz innych opłat uiszczanych na rzecz Skarbu Państwa z tytułu postępowania sądowego i prokuratorskiego \| 38 000,00 \| 0,00 \| 7 000,00 \| 45 000,00 \| \| \| Wpływy z różnych opłat \| 20 000,00 \| 0,00 \| 3 000,00 \| 23 000,00 \| \| \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 55 761,00 \| 0,00 \| 22 000,00 \| 77 761,00 \| \| \| Wpływy z usług \| 18 094,31 \| 0,00 \| 37 000,00 \| 55 094,31 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 1 079,14 \| 0,00 \| 2,08 \| 1 081,22 \| \| \| Wpływy z tytułu kar i odszkodowań wynikających z umów \| 283 948,11 \| 0,00 \| 3 868,84 \| 287 816,95 \| \| \| Wpływy z otrzymanych spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej \| 4 050,00 \| 0,00 \| 50,00 \| 4 100,00 \| \| 754 \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 17 815 156,32 \| 0,00 \| 20 000,00 \| 17 835 156,32 \| \| Dział \| Nazwa \| Plan przed zmianą \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach (3+4+5) \| \|-------\|----------------------------------------------------------------------\|------------------\|--------------\|-------------\|--------------------------\| \| 1 \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Środki otrzymane z państwowych funduszy celowych na realizację zadań bieżących jednostek sektora finansów publicznych \| 139 500,00 \| 0,00 \| 20 000,00 \| 159 500,00 \| \| 756 \| Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem \| 534 738 193,53 \| -3 604 780,00 \| 1 821 590,00 \| 532 955 003,53 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z podatku od nieruchomości \| 245 000 000,00 \| -3 600 000,00 \| 0,00 \| 241 400 000,00 \| \| \| Wpływy z podatku od działalności gospodarczej osób fizycznych, opłacanego w formie karty podatkowej \| 450 000,00 \| 0,00 \| 100 000,00 \| 550 000,00 \| \| \| Wpływy z opłaty od posiadania psów \| 2 200,00 \| 0,00 \| 150,00 \| 2 350,00 \| \| \| Wpływy z opłaty komunikacyjnej \| 2 500 800,00 \| 0,00 \| 440,00 \| 2 501 240,00 \| \| \| Wpływy z innych lokalnych opłat pobieranych przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie odrębnych ustaw \| 6 067 000,00 \| 0,00 \| 102 000,00 \| 6 169 000,00 \| \| \| Wpływy z podatku od czynności cywilnoprawnych \| 11 400 000,00 \| 0,00 \| 1 600 000,00 \| 13 000 000,00 \| \| \| Wpływy z opłat za koncesje i licencje \| 52 000,00 \| -4 500,00 \| 0,00 \| 47 500,00 \| \| \| Wpływy z opłaty prolongacyjnej \| 1 500,00 \| -280,00 \| 0,00 \| 1 220,00 \| \| \| Wpływy z odsetek od nieterminowych wpłat z tytułu podatków i opłat \| 218 000,00 \| 0,00 \| 1 000,00 \| 219 000,00 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 3 297,53 \| 0,00 \| 18 000,00 \| 21 297,53 \| \| 758 \| Różne rozliczenia \| 237 409 998,49 \| -4 516 541,89 \| 21 430 215,00 \| 254 323 671,60 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 9 446,49 \| 0,00 \| 40 000,00 \| 49 446,49 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 7 900 000,00 \| -4 516 541,89 \| 0,00 \| 3 383 458,11 \| \| \| Środki na uzupełnienie dochodów gmin \| 0,00 \| 0,00 \| 16 256 897,00 \| 16 256 897,00 \| \| \| Środki na uzupełnienie dochodów powiatów \| 0,00 \| 0,00 \| 5 133 318,00 \| 5 133 318,00 \| \| Dział \| Nazwa \| Plan przed zmianą \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach (3+4+5) \| \|-------\|----------------------------------------------------------------------\|------------------\|--------------\|-------------\|--------------------------\| \| 801 \| Oświata i wychowanie \| 26 683 430,94 \| -2 226 000,00\| 240 436,24 \| 24 697 867,18 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 2 324 592,04 \| 0,00 \| 0,00 \| 2 324 592,04 \| \| \| Wpływy z opłat egzaminacyjnych oraz opłat za wydawanie świadectw, dyplomów, zaświadczeń, certyfikatów i ich duplikatów \| 1 665,00 \| 0,00 \| 2 678,00 \| 4 343,00 \| \| \| Wpływy z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komoramicznej i kosztów upomnień \| 69,60 \| 0,00 \| 34,80 \| 104,40 \| \| \| Wpływy z opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego \| 721 900,00 \| -145 000,00 \| 0,00 \| 576 900,00 \| \| \| Wpływy z opłat za korzystanie z wyżywienia w jednostkach realizujących zadania z zakresu wychowania przedszkolnego \| 4 787 398,00 \| -364 000,00 \| 0,00 \| 4 423 398,00 \| \| \| Wpływy z różnych opłat \| 603,00 \| 0,00 \| 3 060,00 \| 3 663,00 \| \| \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 603 078,59 \| 0,00 \| 137 242,70 \| 740 321,29 \| \| \| Wpływy z usług \| 4 632 966,63 \| -1 717 000,00\| 20 997,45 \| 2 936 964,08 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 2 495,37 \| 0,00 \| 1 491,13 \| 3 986,50 \| \| \| Wpływy z rozliczeń/zwrotów z lat ubiegłych \| 278 537,09 \| 0,00 \| 5 939,32 \| 284 476,41 \| \| \| Wpływy z tytułu kari i odszkodowań wynikających z umów \| 153 095,47 \| 0,00 \| 47 373,86 \| 200 469,33 \| \| \| Wpływy z otrzymanych spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej \| 51 299,99 \| 0,00 \| 200,00 \| 51 499,99 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 2 200 297,55 \| 0,00 \| 21 142,68 \| 2 221 440,23 \| \| \| Wpływy ze zwrotów dotacji oraz płatności wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości \| 3 139,89 \| 0,00 \| 276,30 \| 3 416,19 \| \| 851 \| Ochrona zdrowia \| 4 451 789,17 \| 0,00 \| 29 058,00 \| 4 480 847,17 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Dział \| Nazwa \| Plan przed zmianą \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach (3+4+5) \| \|-------\|----------------------------------------------------------------------\|------------------\|--------------\|-------------\|--------------------------\| \| 1 \| Wpływy z tytułu kosztów egzekucyjnych, opłaty komorniczej i kosztów upomnień \| 81,20 \| 0,00 \| 58,00 \| 139,20 \| \| 852 \| Pomoc społeczna \| 17 560 825,79 \| 0,00 \| 156 100,00 \| 17 716 925,79 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 356 228,69 \| 0,00 \| 0,00 \| 356 228,69 \| \| \| Wpływy z usług \| 2 276 000,00 \| 0,00 \| 156 000,00 \| 2 432 000,00 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 37 550,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 37 650,00 \| \| 853 \| Pozostałe zadania w zakresie polityki społecznej \| 1 813 155,81 \| 0,00 \| 23 700,00 \| 1 836 855,81 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z opłat za zezwolenia, akredytacje oraz opłaty ewidencyjne, w tym opłaty za częstotliwości \| 1 400,00 \| 0,00 \| 100,00 \| 1 500,00 \| \| \| Wpływy z różnych opłat \| 230 000,00 \| 0,00 \| 20 000,00 \| 250 000,00 \| \| \| Wpływy z rozliczeń/zwrotów z lat ubiegłych \| 42 663,78 \| 0,00 \| 3 600,00 \| 46 263,78 \| \| 854 \| Edukacyjna opieka wychowawcza \| 2 450 714,61 \| -243 112,44 \| 131 105,99 \| 2 338 708,16 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z opłat egzaminacyjnych oraz opłat za wydawanie świadectw, dyplomów, zasięgnięć, certyfikatów i ich duplikatów \| 52,00 \| 0,00 \| 26,00 \| 78,00 \| \| \| Wpływy z różnych opłat \| 18,00 \| 0,00 \| 90,00 \| 108,00 \| \| \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 105 254,19 \| 0,00 \| 18 037,74 \| 123 291,93 \| \| \| Wpływy z usług \| 1 703 416,48 \| -243 112,44 \| 81 857,99 \| 1 542 162,03 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 2 415,00 \| 0,00 \| 5,00 \| 2 420,00 \| \| \| Wpływy z rozliczeń/zwrotów z lat ubiegłych \| 10 928,35 \| 0,00 \| 6 157,10 \| 17 085,45 \| \| \| Wpływy z tytułu kar i odszkodowań wynikających z umów \| 8 645,56 \| 0,00 \| 21 154,85 \| 29 800,41 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 11 655,69 \| 0,00 \| 3 777,31 \| 15 433,00 \| \| Dział \| Nazwa \| Plan przed zmianą \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach (3+4+5) \| \|-------\|----------------------------------------------------------------------\|------------------\|--------------\|-------------\|--------------------------\| \| 855 \| Rodzina \| 158 037 752,80 \| -55 295,00 \| 4 877,94 \| 157 987 335,74 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z usług \| 1 199 167,00 \| -55 000,00 \| 0,00 \| 1 144 167,00 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 56 385,82 \| 0,00 \| 16,80 \| 56 402,62 \| \| \| Wpływy z tytułu kar i odszkodowań wynikających z umów \| 20 283,94 \| 0,00 \| 1 669,23 \| 21 953,17 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 2 400,36 \| -295,00 \| 2 824,71 \| 4 930,07 \| \| \| Wpływy ze zwrotów niewykorzystanych dotacji oraz płatności \| 0,00 \| 0,00 \| 367,20 \| 367,20 \| \| 900 \| Gospodarka komunalna i ochrona środowiska \| 34 205 277,59 \| -242,95 \| 4 226,50 \| 34 209 261,14 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z opłaty produktowej \| 242,95 \| -242,95 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z różnych opłat \| 2 812 001,12 \| 0,00 \| 599,01 \| 2 812 600,13 \| \| \| Wpływy z rozliczeń/zwrotów z lat ubiegłych \| 13 499,59 \| 0,00 \| 418,46 \| 13 918,05 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 30 277,86 \| 0,00 \| 3 209,03 \| 33 486,89 \| \| 925 \| Ogrody botaniczne i zoologiczne oraz naturalne obszary i obiekty chronionej przyrody \| 4 296 712,07 \| 0,00 \| 232 700,00 \| 4 529 412,07 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z najmu i dzierżawy składników majątkowych Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub innych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych oraz innych umów o podobnym charakterze \| 180 000,00 \| 0,00 \| 20 000,00 \| 200 000,00 \| \| \| Wpływy z usług \| 4 100 000,00 \| 0,00 \| 200 000,00 \| 4 300 000,00 \| \| \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 200,00 \| 0,00 \| 700,00 \| 900,00 \| \| \| Wpływy z różnych dochodów \| 12 000,00 \| 0,00 \| 12 000,00 \| 24 000,00 \| \| 926 \| Kultura fizyczna \| 2 342 192,68 \| 0,00 \| 1 301,14 \| 2 343 493,82 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| Dział \| Nazwa \| Plan przed zmianą \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach (3+4+5) \| \|-------\|----------------------------------------------------------------------\|------------------\|--------------\|-------------\|--------------------------\| \| 1 \| Wpływy z pozostałych odsetek \| 226,20 \| 0,00 \| 1 301,14 \| 1 527,34 \| \| \| bieżące razem: \| 1 082 829 285,81 \| -11 405 007,28 \| 26 059 016,13 \| 1 097 483 294,66 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 2 680 820,73 \| 0,00 \| 0,00 \| 2 680 820,73 \| majątkowe \| 700 \| Gospodarka mieszkaniowa \| 35 559 246,86 \| 0,00 \| 914 768,95 \| 36 474 015,81 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności \| 130 000,00 \| 0,00 \| 45 000,00 \| 175 000,00 \| \| \| Wpłaty z tytułu odpłatnego nabycia prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości \| 21 935 000,00 \| 0,00 \| 735 000,00 \| 22 670 000,00 \| \| \| Środki na dofinansowanie własnych inwestycji gmin, powiatów (związków gmin, związków powiatowo-gminnych, związków powiatów), samorządów województw, pozyskane z innych źródeł \| 13 494 246,86 \| 0,00 \| 134 768,95 \| 13 629 015,81 \| \| 754 \| Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa \| 27 000,00 \| 0,00 \| 950,00 \| 27 950,00 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| Wpływy ze sprzedaży składników majątkowych \| 2 000,00 \| 0,00 \| 950,00 \| 2 950,00 \| majątkowe razem: \| \| 50 724 706,43 \| 0,00 \| 915 718,95 \| 51 640 425,38 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 2 788 683,94 \| 0,00 \| 0,00 \| 2 788 683,94 \| Ogółem: \| \| 1 133 553 992,24 \| -11 405 007,28 \| 26 974 735,08 \| 1 149 123 720,04 \| \| \| w tym z tytułu dotacji i środków na finansowanie wydatków na realizację zadań finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 \| 5 469 504,67 \| 0,00 \| 0,00 \| 5 469 504,67 \| \| Dział \| Rozdział \| Nazwa \| Plan \| Wydatki bieżące \| Wydatki jednostek budżetowych \| z tego: \| z tego: \| z tego: \| \|-------\|----------\|-------\|------\|-----------------\|-------------------------------\|---------\|---------\|---------\| \| \| \| \| \| wydatki zrealizowane z realizacji ich statutowych zadań \| wynagrodzenia i składki od nich naliczane \| dotacje na zadania bieżące \| świadczenia na rzecz osób fizycznych, o których mowa w art 5 ust 1 pkt 2 i 3 \| wydatki na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art 5 ust 1 pkt 2 i 3 \| wypłaty z tytułu poręczeń i gwarancji \| obsługa długu \| Wydatki majątkowe \| w tym: \| inwestycje i zakupy inwestycyjne \| na programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art 5 ust 1 pkt 2 i 3 \| zakup i obłyście akcji i udzieliów \| Wniesienie wkładów do spółki prawnej handlowego \| \| 926 \| Kultura fizyczna \| przed zmianą \| 76 834 510,00 \| 4 784 143,49 \| 2 807 813,41 \| 2 000,00 \| 2 805 813,41 \| 1 713 000,00 \| 263 330,08 \| 0,00 \| 0,00 \| 72 050 367,11 \| 47 050 367,11 \| 0,00 \| 0,00 \| 25 000 000,00 \| \| \| \| zmniejszenie \| -15 000,00 \| -15 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| -15 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| przed zmianą \| 76 819 510,00 \| 4 784 143,49 \| 2 807 813,41 \| 2 000,00 \| 2 805 813,41 \| 1 698 000,00 \| 278 330,08 \| 0,00 \| 0,00 \| 74 052 367,11 \| 47 052 367,11 \| 0,00 \| 0,00 \| 27 000 000,00 \| \| \| \| po zmianach \| 78 834 510,00 \| 4 784 143,49 \| 2 807 813,41 \| 2 000,00 \| 2 805 813,41 \| 1 698 000,00 \| 278 330,08 \| 0,00 \| 0,00 \| 72 050 367,11 \| 47 050 367,11 \| 0,00 \| 0,00 \| 25 000 000,00 \| \| 92605 \| Zadania w zakresie kultury fizycznej \| przed zmianą \| 1 713 000,00 \| 1 713 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 713 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| zmniejszenie \| -15 000,00 \| -15 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| -15 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| przed zmianą \| 1 698 000,00 \| 1 698 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 698 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| po zmianach \| 1 698 000,00 \| 1 698 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 1 698 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 92685 \| Pozostałe działalność \| przed zmianą \| 125 542,44 \| 388 999,49 \| 125 542,44 \| 2 000,00 \| 123 542,44 \| 0,00 \| 263 330,08 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 12 909 746,33 \| 1 909 746,33 \| 0,00 \| 0,00 \| 11 000 000,00 \| \| \| \| zmniejszenie \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| przed zmianą \| 125 542,44 \| 388 999,49 \| 125 542,44 \| 2 000,00 \| 123 542,44 \| 0,00 \| 278 330,08 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 14 909 746,33 \| 1 909 746,33 \| 0,00 \| 0,00 \| 13 000 000,00 \| \| \| \| po zmianach \| 125 542,44 \| 388 999,49 \| 125 542,44 \| 2 000,00 \| 123 542,44 \| 0,00 \| 278 330,08 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 12 909 746,33 \| 1 909 746,33 \| 0,00 \| 0,00 \| 11 000 000,00 \| \| Wydatki razem: \| \| przed zmianą \| 1 177 818 054,04 \| 991 729 287,76 \| 706 477 364,26 \| 405 572 781,17 \| 300 004 594,08 \| 96 012 982,16 \| 175 516 444,48 \| 3 501 784,48 \| 2 218 368,76 \| 8 000 000,00 \| 164 088 463,19 \| 132 266 706,19 \| 9 533 897,96 \| 0,00 \| 53 822 100,00 \| \| \| \| zmniejszenie \| -3 653 490,37 \| -3 481 858,83 \| -3 238 069,83 \| -163 775,00 \| -3 074 294,83 \| -121 706,90 \| -122 084,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| \| \| przed zmianą \| 1 174 164 563,67 \| 988 247 428,93 \| 703 238 294,43 \| 402 498 006,17 \| 296 930 300,25 \| 83 908 198,26 \| 163 432 360,48 \| 3 479 490,48 \| 2 096 284,76 \| 8 000 000,00 \| 161 014 379,33 \| 132 144 702,29 \| 9 511 813,96 \| 0,00 \| 53 822 100,00 \| \| \| \| po zmianach \| 1 181 818 054,04 \| 993 508 522,09 \| 707 419 846,09 \| 407 518 100,17 \| 299 892 745,92 \| 96 965 556,16 \| 175 411 966,98 \| 3 501 784,10 \| 2 218 368,76 \| 8 000 000,00 \| 187 879 302,65 \| 132 057 202,65 \| 9 533 897,96 \| 0,00 \| 53 822 100,00 \| \| Lp. \| Treść \| Klasyfikacja § \| Przed zmianą \| Zmiana \| Po zmianie \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------\|----------------\|--------------------\|-----------------\|--------------------\| \| 1. \| Dochody \| \| 1 133 553 992,24 \| 15 569 727,80 \| 1 149 123 720,04 \| \| 2. \| Wydatki \| \| 1 175 818 096,94 \| 5 569 727,80 \| 1 181 387 824,74 \| \| 3. \| Wynik budżetu \| \| -42 264 104,70 \| 10 000 000,00 \| -32 264 104,70 \| \| \| Przychody ogółem: \| \| 89 623 132,76 \| -10 000 000,00 \| 79 623 132,76 \| \| 1. \| Przychody jednostek samorządu terytorialnego z niewykorzystanych środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu, wynikających z rozliczenia dochodów i wydatków nimi finansowanych związanych ze szczególnymi zasadami wykonywania budżetu określonymi w odrębnych ustawach \| § 905 \| 5 197 199,52 \| 0,00 \| 5 197 199,52 \| \| 2. \| Przychody jednostek samorządu terytorialnego z wynikających z rozliczenia środków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy i dotacji na realizację programu, projektu lub zadania finansowanego z udziałem tych środków \| § 906 \| 768 249,81 \| 0,00 \| 768 249,81 \| \| 3. \| Przychody z zaciągniętych pożyczek i kredytów na rynku zagranicznym \| § 953 \| 10 000 000,00 \| -10 000 000,00 \| 0,00 \| \| Lp. \| Treść \| Klasyfikacja § \| Przed zmianą \| Zmiana \| Po zmianie \| \|-----\|----------------------------------------------------------------------\|----------------\|--------------------\|--------\|------------------\| \| 4. \| Wolne środki, o których mowa w art. 217 ust. 2 pkt 6 ustawy \| § 950 \| 68 657 683,43 \| 0,00 \| 68 657 683,43 \| \| 5. \| Przychody ze splaty pożyczek i kredytów udzielonych ze środków publicznych \| § 951 \| 5 000 000,00 \| 0,00 \| 5 000 000,00 \| \| \| Rozchody ogółem: \| \| 47 359 028,06 \| 0,00 \| 47 359 028,06 \| \| 1. \| Udzielona pożyczka \| § 991 \| 5 000 000,00 \| 0,00 \| 5 000 000,00 \| \| 2. \| Splaty kredytów \| § 992 \| 29 000 000,00 \| 0,00 \| 29 000 000,00 \| \| 3. \| Splaty pożyczek \| § 992 \| 9 028,06 \| 0,00 \| 9 028,06 \| \| 4. \| Splata kredytów zagranicznych \| § 993 \| 1 500 000,00 \| 0,00 \| 1 500 000,00 \| \| 5. \| Wykup papierów wartościowych (obligacji) \| § 982 \| 11 850 000,00 \| 0,00 \| 11 850 000,00 \| \| Lp. \| Dział \| Rozdział \| Nazwa \| Kwota \| Zmiana \| Kwota po zmianie \| \|-----\|-------\|----------\|-----------------------------------------------------------------------\|-----------\|--------\|------------------\| \| 1. \| \| \| DOCHODY \| \| \| \| \| \| 756 \| \| Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od innych jednostek nieposiadających osobowości prawnej oraz wydatki związane z ich poborem \| 2 530 000,00 \| 0,00 \| 2 530 000,00 \| \| \| 75618 \| \| Wpływy z innych opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego na podstawie ustaw \| 2 530 000,00 \| \| 2 530 000,00 \| \| II. \| \| \| WYDATKI \| \| \| \| \| \| 851 \| \| Ochrona zdrowia \| 2 288 285,00 \| 0,00 \| 2 288 285,00 \| \| \| 85154 \| \| Przeciwdziałanie alkoholizmowi \| 2 288 285,00 \| 0,00 \| 2 288 285,00 \| \| \| \| \| Zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu \| 53 640,00 \| 19 200,00 \| 72 840,00 \| \| \| \| \| Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych \| 53 640,00 \| 19 200,00 \| 72 840,00 \| \| Lp. \| Dział \| Rozdział \| Nazwa \| Kwota \| Zmiana \| Kwota po zmianie \| \|-----\|-------\|----------\|-----------------------------------------------------------------------\|-----------\|----------\|------------------\| \| 1 \| \| \| Udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie. Działalność Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych \| 1 638 695,00 \| -19 200,00 \| 1 619 495,00 \| \| 2 \| \| \| Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych \| 1 531 235,00 \| -19 200,00 \| 1 512 035,00 \| \| 3 \| \| \| Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej \| 81 060,00 \| \| 81 060,00 \| \| 4 \| \| \| Ośrodek Rodzinnej Pieczy Zastępczej \| 6 400,00 \| \| 6 400,00 \| \| 5 \| \| \| Referat Rzecznika Osób Niepełnosprawnych \| 20 000,00 \| \| 20 000,00 \| \| 6 \| \| \| Prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych, a także działała na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo - wychowawczych i socjoterapeutycznych. \| 525 950,00 \| 0,00 \| 525 950,00 \| \| 7 \| \| \| Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych \| 72 000,00 \| \| 72 000,00 \| \| 8 \| \| \| Zarząd Jednostek Oświatowych \| 430 000,00 \| \| 430 000,00 \| \| 9 \| \| \| Płocki Ośrodek Kultury i Sztuki \| 21 450,00 \| \| 21 450,00 \| \| 10 \| \| \| Płocka Galeria Sztuki \| 2 500,00 \| \| 2 500,00 \| \| 11 \| \| \| Wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej profilaktyce uzależnień, rozwiązywaniu problemów alkoholowych oraz przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie \| 70 000,00 \| 0,00 \| 70 000,00 \| \| 12 \| \| \| Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych \| 53 500,00 \| \| 53 500,00 \| \| 13 \| \| \| Książnica Płocka im. WŁ Broniewskiego \| 8 000,00 \| \| 8 000,00 \| \| 14 \| \| \| Straż Miejska \| 8 500,00 \| \| 8 500,00 \| Wydatki zaplanowane do realizacji w 2021 roku są zgodne z Miejskim Programem Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. \| Lp. \| Dział \| Rozdział \| Nazwa jednostki / zadania \| Kwota \| \|-----\|-------\|----------\|-----------------------------------------------------------------------------------------\|----------------\| \| \| \| \| Jednostki sektora finansów publicznych \| \| \| \| \| \| zmiana dotacji podmiotowej \| dotacji podmiotowej – po zmianie \| zmiana dotacji celowej \| dotacji celowej – po zmianie \| zmiana pozostałych dotacji \| pozostałych dotacji – po zmianie \| \| 1 \| 730 \| 73014 \| Wspieranie płockich szkół wyższych w zakresie rozwoju i modernizacji bazy naukowo – dydaktycznej \| 130 034,00 \| 24 007 615,00 \| 21 500,00 \| 2 156 092,00 \| 0,00 \| 50 000,00 \| \| 2 \| 801 \| 80195 \| Nauka zawodu dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych klas wielozawodowych \| 4 500,00 \| 7 300,00 \| \| \| \| \| \| 3 \| 853 \| 85311 \| Rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych – Warsztat Terapii Zajęcowej przy Zakładzie Karnym w Płocku \| 36 160,00 \| \| \| \| \| \| \| 4 \| 853 \| 85311 \| Porozumienie z Powiatem Płockim dotyczące dofinansowania kosztów uczestnictwa osób niepełnosprawnych z Płocka w Warsztatach Terapii Zajęcowej w Mroliowie i w Mężeninie \| 31 340,00 \| \| \| \| \| \| \| 5 \| 853 \| 85311 \| Dotacja podmiotowa dla samorządowego zakładu budżetowego \| 20 000,00 \| 120 000,00 \| \| \| \| \| \| 6 \| 853 \| 85311 \| Dotacja celowa dla samorządowego zakładu budżetowego - zakup wyposażenia \| 175 000,00 \| \| \| \| \| \| \| 7 \| 855 \| 85508 \| Pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z Płocka w rodzinach zastępczych na terenie innych powiatów \| 274 752,00 \| \| \| \| \| \| \| 8 \| 855 \| 85509 \| Pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z Płocka w ośrodkach adopcyjnych na terenie innych powiatów \| 29 300,00 \| \| \| \| \| \| \| 9 \| 855 \| 85510 \| Pokrywanie kosztów utrzymania dzieci z Płocka w placówkach opiekuńczo – wychowawczych na terenie innych powiatów \| 437 300,00 \| \| \| \| \| \| \| 10 \| 900 \| 90026 \| Realizacja zadań z zakresu usuwania azbestu oraz edukacji ekologicznej dotyczącej gospodarowania odpadami komunalnymi \| 50 000,00 \| \| \| \| \| \| \| 11 \| 900 \| 90099 \| Dotacja celowa dla zakładu budżetowego - zakup pojazdów z napędem elektrycznym, pompywarki oraz traktora ogrodowego \| 17 000,00 \| 270 000,00 \| \| \| \| \| \| 12 \| 921 \| 92108 \| Płocka Orkiestra Symfoniczna im. W. Lutosławskiego \| 14 400,00 \| 3 133 891,00 \| \| \| \| \| \| 13 \| 921 \| 92108 \| Chór Pueri et Puellae Cantores Plocenses \| 1 278 772,00 \| \| \| \| \| \| \| \| 921 \| 92109 \| Płocki Ośrodek Kultury i Sztuki – budżet obywatelski (Pracownia TOR – Tworzenie Obrazów Ruchomych - warsztaty filmów animowanych) \| 9 699 927,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| 67 700,00 \| \| \| \| \| \| \| Lp. \| Dział \| Rozdział \| Nazwa jednostki / zadania \| zmiana dotacji podmiotowej \| dotacja podmiotowej – po zmianie \| zmiana dotacji celowej \| dotacja celowej – po zmianie \| zmiana pozostałych dotacji \| pozostałych dotacji – po zmianie \| \|-----\|-------\|----------\|------------------------------------------------------------------------------------------\|-----------------------------\|----------------------------------\|-------------------------\|-------------------------------\|---------------------------\|---------------------------------\| \| 14 \| \| \| Dotacja celowa dla Płockiego Ośrodka Kultury i Sztuki – prace modernizacyjne związane z wygłuszaniem sal i korytarza budynku oraz zakup wyposażenia sali konferencyjnej, a także na wymianę stołarki drzwi wejściowych do Amfiteatru \| \| \| \| \| \| \| \| \| 851 \| 85153 \| Realizacja projektów w zakresie Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii \| \| \| \| \| \| \| \| \| 851 \| 85154 \| Realizacja projektów w zakresie Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych \| \| \| \| \| \| \| \| 15 \| 921 \| 92110 \| Płocka Galeria Sztuki \| 10 000,00 \| 1 055 399,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| Dotacja celowa dla Płockiej Galerii Sztuki – zakup profesjonalnego zestawu fotograficznego na potrzeby instytucji \| \| \| \| \| \| \| \| \| 851 \| 85153 \| Realizacja projektów w zakresie Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii \| \| \| \| \| \| \| \| \| 851 \| 85154 \| Realizacja projektów w zakresie Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych \| \| \| \| \| \| \| \| 16 \| 921 \| 92116 \| Książnica Płocka im. Wl. Bromewskiego \| 85 634,00 \| 8 683 466,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| w tym Porozumienia: 93 000,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 851 \| 85153 \| Realizacja projektów w zakresie Miejskiego Programu Przeciwdziałania Narkomanii \| \| \| \| \| \| \| \| \| 851 \| 85154 \| Realizacja projektów w zakresie Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych \| \| \| \| \| \| \| \| 17 \| 921 \| 92118 \| Współfinansowanie działalności Muzeum Żydów Mazowieckich - Oddział Muzeum Mazowieckiego w Płocku \| \| \| \| \| \| \| \| B. \| \| \| Jednostki spoza sektora finansów publicznych \| 900 000,00 \| 58 021 263,00 \| -156 603,94 \| 14 365 321,57 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 1 \| 630 \| 63003 \| Organizowanie imprez turystycznych mających na celu informowanie o walorach turystycznych i krajoznawczych miasta Płocka \| \| \| \| \| \| \| \| 2 \| 700 \| 70005 \| Realizacja zadań z zakresu opracowania i realizacji polityki rewitalizacji i estetyzacji Miasta \| \| \| \| \| \| \| \| 3 \| 750 \| 75095 \| Realizacja zadań z zakresu rewitalizacji \| \| \| \| \| \| \| \| 4 \| 750 \| 75095 \| Realizacja zadań w zakresie polityki senioralnej \| \| \| \| \| \| \| \| 5 \| 754 \| 75412 \| Realizacja zadań w zakresie działalności Ochotniczych Straży Pożarnych \| \| \| \| \| \| \| \| 6 \| 754 \| 75412 \| Dotacja celowa dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Płocku – Trzepowie \| \| \| \| \| \| \| \| 7 \| 754 \| 75415 \| Realizacja zadań w zakresie bezpieczeństwa i porządku publicznego nad wodami \| \| \| \| \| \| \| \| 8 \| 755 \| 75513 \| Udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej dla osób fizycznych oraz edukacja prawna \| \| \| \| \| \| \| \| 9 \| 801 \| 80101 \| Szkoły podstawowe \| 37 958,00 \| 3 632 508,00 \| \| \| \| \| \| 10 \| 801 \| 80102 \| Szkoły podstawowe specjalne \| -6 344,00 \| 284 656,00 \| \| \| \| \| \| 11 \| 802 \| 80103 \| Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych \| -4 658,00 \| 5 342,00 \| \| \| \| \| \| 11 \| 801 \| 80104 \| Przedszkola \| 402 445,00 \| 11 519 445,00 \| \| \| \| \| \| Lp \| Dział \| Rozdział \| Narwa jednostki / zadania \| Kwota \| \|----\|-------\|----------\|----------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------\| \| \| \| \| \| zmiana dotacji podmiotowej \| dotacji podmiotowej – po zmianie \| zmiana dotacji celowej \| dotacji celowej – po zmianie \| zmiana pozostałych dotacji \| pozostałych dotacji – po zmianie \| \| 12 \| 801 \| 80105 \| Przedszkola specjalne \| 60 829,00 \| 1 955 831,00 \| \| \| \| \| \| 13 \| 801 \| 80115 \| Technika \| 72 662,00 \| 9 245 512,00 \| \| \| \| \| \| 14 \| 801 \| 80116 \| Szkoły policealne \| 83 748,00 \| 5 075 660,14 \| \| \| \| \| \| 15 \| 801 \| 80117 \| Branżowe szkoły I i II stopnia \| 33 961,00 \| 1 366 361,00 \| \| \| \| \| \| 16 \| 801 \| 80120 \| Licea ogólnokształcące \| 35 403,00 \| 14 906 753,00 \| \| \| \| \| \| 17 \| 801 \| 80149 \| Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego \| 155 982,00 \| 4 699 982,00 \| \| \| \| \| \| 18 \| 801 \| 80150 \| Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży w szkołach podstawowych \| -6 736,00 \| 1 657 264,00 \| \| \| \| \| \| 19 \| 801 \| 80151 \| Kwalifikacyjne kursy zawodowe \| \| 57 385,86 \| \| \| \| \| \| 20 \| 801 \| 80152 \| Realizacja zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży w gimnazjach, klasach dotyczączo-gimnazjalnych prowadzonych w szkołach innego typu, liceach ogólnokształcących, technikach, szkolach politechnicznych, branżowych szkołach I i II stopnia i klasach dotyczączo-gimnazjalnej szkoły zawodowej prowadzonych w branżowych szkołach I stopnia oraz szkolach artystycznych \| -11 007,00 \| 1 317 993,00 \| \| \| \| \| \| 21 \| 801 \| 80153 \| Zapewnienie uczniom prawa do bezpłatnego dostępu do podręczników, materiałów edukacyjnych lub materiałów ćwiczeniowych \| \| 73 006,16 \| \| \| \| \| \| 22 \| 801 \| 80195 \| Realizacja zadań w zakresie rozwoju edukacji i wspierania uzdolnionej młodzieży przez stowarzyszenia \| \| 80 000,00 \| \| \| \| \| \| 23 \| 851 \| 85153 \| Realizacja zadań w zakresie przeciwdziałania narkomanii \| \| 265 000,00 \| \| \| \| \| \| 24 \| 851 \| 85154 \| Realizacja zadań w zakresie profilaktyki uzależnień i rozwiązywania problemów alkoholowych \| \| 1 391 780,00 \| \| \| \| \| \| 25 \| 851 \| 85195 \| Propagowanie idei honorowego krwiodawstwa oraz upowszechnianie w społeczeństwie wiedzy na temat udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej, edukacja zdrowotna i promocja zdrowia \| \| 50 000,00 \| \| \| \| \| \| 26 \| 852 \| 85228 \| Organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych \| \| -51 960,00 \| 6 148 040,00 \| \| \| \| \| 27 \| 852 \| 85232 \| Realizacja zadań z zakresu działalności Centrum Integracji Społecznej dotyczącej reintegracji zawodowej i społecznej \| \| 132 000,00 \| \| \| \| \| \| 28 \| 853 \| 85311 \| Rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych \| \| 281 113,00 \| \| \| \| \| \| 29 \| 853 \| 85311 \| Realizacja programu pn. "Wyrównywanie różnic między regionami III, obszar D" - zakup mikrobusu dla Warsztatu Terapii Zajęciowej przy Parafii św. Jakuba Apostoła \| \| 72 000,00 \| \| \| \| \| \| 30 \| 853 \| 85395 \| Realizacja zadań w zakresie pomocy rodzinom i osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans rodzin i osób w ramach pomocy społecznej \| \| 495 000,00 \| \| \| \| \| \| 31 \| 854 \| 85404 \| Wcześnie wspomaganie rozwoju dziecka \| 34 972,00 \| 992 972,00 \| \| \| \| \| \| 32 \| 854 \| 85410 \| Internaty i bursy szkolne \| 10 785,00 \| 892 485,00 \| \| \| \| \| \| 33 \| 854 \| 85412 \| Organizacja wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, zamieszkałych na terenie miasta Płocka \| \| 40 000,00 \| \| \| \| \| \| 34 \| 855 \| 85504 \| Realizacja zadań w zakresie pomocy rodzinom i osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans rodzin i osób w ramach pomocy społecznej \| \| 450 660,00 \| \| \| \| \| \| 35 \| 900 \| 90001 \| Dotacje celowe na dofinansowanie kosztów budowy przyłączy kanalizacji sanitarnej do nieruchomości \| \| -75 000,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| Lp. \| Dział \| Rodzaj \| Nazwa jednostki / zadania \| Kwota \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------\| \| \| \| \| zmiana dotacji podmiotowej \| dotacja podmiotowej – po zmianie \| zmiana dotacji celowej \| dotacja celowej – po zmianie \| zmiana pozostałych dotacji \| pozostałych dotacji – po zmianie \| \| 36 \| 900 \| 90002 \| Realizacja przez organizacje pozarządowe zadań dotyczących edukacji ekologicznej dzieci oraz dorosłych w zakresie segregacji odpadów \| -26 000,00 \| 14 000,00 \| \| \| \| 37 \| 900 \| 90005 \| Realizacja zadań z zakresu ochrony powietrza polegających na likwidacji niskiej emisji \| 356,06 \| 685 235,41 \| \| \| \| 38 \| 900 \| 90095 \| Realizacja zadań z zakresu edukacji ekologicznej, ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz ochrony zwierząt \| \| 80 000,00 \| \| \| \| 39 \| 900 \| 90095 \| Budowa i modernizacja infrastruktury w rodzinnych ogrodach działkowych \| \| 258 000,00 \| \| \| \| 40 \| 921 \| 92105 \| Realizacja zadań z zakresu kultury i sztuki przez stowarzyszenia oraz kluby \| \| 450 000,00 \| \| \| \| 41 \| 921 \| 92120 \| Prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków, znajdującym się na terenie miasta Płocka \| \| 910 520,00 \| \| \| \| 42 \| 926 \| 92605 \| Realizacja zadań w zakresie kultury fizycznej przez organizacje pozarządowe \| -15 000,00 \| 1 673 000,00 \| \| \| \| 43 \| 926 \| 92605 \| Zostań Mistrzem – bokserski Płock – budżet obywatelski \| \| 25 000,00 \| \| \| \| \| \| \| Razem (A + B), w tym: \| 1 030 034,00 \| 82 028 878,00 \| -135 103,94 \| 16 521 413,57 \| 0,00 \| 50 000,00 \| \| \| \| \| miejskie samorządowe instytucje kultury, w tym: \| 110 034,00 \| 23 851 455,00 \| 0,00 \| 281 100,00 \| - \| 0,00 \| \| \| \| \| porozumienia \| 0,00 \| 92 000,00 \| 0,00 \| 0,00 \| \| 0,00 \| \| \| \| \| publiczne i niepubliczne przedszkola, szkół i placówki oświatowo – wychowawcze \| 900 000,00 \| 57 608 150,00 \| 0,00 \| 73 006,16 \| \| 0,00 \| \| \| \| \| pozostałe jednostki zaliczane i niezaliczane do sektora finansów publicznych \| 20 000,00 \| 569 273,00 \| -135 103,94 \| 16 167 307,41 \| \| 50 000,00 \| \| \| Wyszczególnienie \| Stan środków obrotowych na początek roku \| Przychody \| Koszty ogółem \| Stan środków obrotowych na koniec roku \| \|---\|----------------------------------\|------------------------------------------\|-----------\|---------------\|----------------------------------------\| \| \| \| \| \| \| \| \| 1 \| Zakłady budżetowe ogółem: \| 267 385,12 \| 12 875 620,00 \| 120 000,00 \| 12 875 620,00 \| 267 385,12 \| \| 1. \| Zakład Aktywności Zawodowej \| 0,00 \| 300 000,00 \| 120 000,00 \| 300 000,00 \| 0,00 \| \| \| Rozdział 85311 \| 0,00 \| 300 000,00 \| 120 000,00 \| 300 000,00 \| 0,00 \| \| \| \| \| \| \| \| \| 2 \| Zakład Usług Miejskich „Muniserwis” w Płocku \| 267 385,12 \| 12 575 620,00 \| 0,00 \| 12 575 620,00 \| 267 385,12 \| \| \| Rozdział 71035 \| 0,00 \| 1 636 000,00 \| 0,00 \| 1 636 000,00 \| 0,00 \| \| \| Rozdział 90095 \| 267 385,12 \| 10 939 620,00 \| 0,00 \| 10 939 620,00 \| 267 385,12 \| Ponadto w budżecie miasta Płocka na 2021 rok zabezpieczono środki na dotację celową dla Zakładu Aktywności Zawodowej w wysokości 175.000,00 zł z przeznaczeniem na zakup pierwszego wyposażenia nowo powstałej jednostki. Ponadto w budżecie miasta Płocka na 2021 rok zabezpieczono środki na dotację celową dla Zakładu Usług Miejskich „Muniserwis” w wysokości 270.000,00 zł z przeznaczeniem na zakup pojazdów z napędem elektrycznym, posypwarki oraz traktora ogrodowego. Plan przychodów zakładów nie uwzględnia równowartości odpisów amortyzacyjnych, a plan kosztów zakładów nie ujmuje pokrycia amortyzacji. \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|------------\|--------------\|-------------\|-------------------\|----------------------\| \| 1 \| 600 \| 60015 \| Przebudowa ulicy Kolejowej \| 2 500 000,00 \| \| \| 2 500 000,00 \| MZD \| \| 2 \| 600 \| 60016 \| Przebudowa chodników i parkingów zlokalizowanych na terenach gminnych (poza pasami drogowymi ulic) \| 200 000,00 \| \| \| 200 000,00 \| WKŚ \| \| 3 \| 600 \| 60016 \| Budowa sygnalizacji świetlnych na terenie miasta Płocka \| 70 000,00 \| \| \| 70 000,00 \| MZD \| \| 4 \| 600 \| 60016 \| Przebudowa sięgacza ulicy Gintera na odcinku w kierunku garaży \| 136 000,00 \| \| \| 136 000,00 \| MZD \| \| 5 \| 600 \| 60017 \| Budowa chodnika na odcinku od ulicy Dobrzyńskiej do ulicy Asnyka \| 175 000,00 \| \| \| 175 000,00 \| WIR \| \| 6 \| 600 \| 60095 \| Droga pieszo - rowerowa w ulicy Górnej od Rzecznej do Dolnej - budżet obywatelski \| 31 850,00 \| \| \| 31 850,00 \| MZD \| \| 7 \| 700 \| 70005 \| Wykupy do zasobu gminy \| 11 500 000,00 \| \| 1 819 768,95 \| 13 319 768,95 \| WNG \| \| 8 \| 700 \| 70005 \| Pozyskiwanie gruntów i nieruchomości \| 1 816 000,00 \| \| \| 1 816 000,00 \| WOP \| \| 9 \| 710 \| 71035 \| Cmentarz komunalny – rozbudowa cmentarza w zakresie budowy nowych kwatery, alejek, oświetlenia, wodociągu \| 209 000,00 \| \| \| 209 000,00 \| WIR \| \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|------------\|--------------\|--------------\|-------------------\|----------------------\| \| 10 \| 710 \| 71035 \| Budowa kolumbarium na terenie cmentarza komunalnego \| 300 000,00 \| -67 873,50 \| \| 232 126,50 \| WKŚ \| \| 11 \| 720 \| 72095 \| Zakup sprzętu komputerowego wraz z oprogramowaniem \| 421 670,42\| \| \| 421 670,42 \| WOP \| \| 12 \| 750 \| 75023 \| Zakup skuterów elektrycznych \| 30 000,00 \| \| \| 30 000,00 \| WTG \| \| 13 \| 754 \| 75412 \| Zakup sprzętu ratowniczego dla płockich Ochotniczych Straży Pożarnych - budżet obywatelski \| 418 840,00\| \| \| 418 840,00 \| WZK \| \| 14 \| 754 \| 75421 \| Zakup miernika monitorującego gazy \| 12 500,00 \| \| \| 12 500,00 \| WZK \| \| 15 \| 754 \| 75416 \| Zakup dwóch samochodów z napędem elektrycznym \| 350 000,00 \| \| \| 350 000,00 \| SM \| \| 16 \| 801 \| 80101 \| Modernizacja bloku żywnieniowego Szkoły Podstawowej Nr 21 \| 1 747 554,22\| \| \| 1 747 554,22 \| WIR \| \| 17 \| 801 \| 80101 \| Przebudowa boisk przy Szkole Podstawowej Nr 20 im. Władysława Broniewskiego - budżet obywatelski \| 575 000,00\| \| \| 575 000,00 \| WIR \| \| 18 \| 801 \| 80101 \| Modernizacja sali gimnastycznej w Szkole Podstawowej Nr 17 wraz z termomodernizacją dachu nad blokiem sportowym \| 1 320 000,00\| \| \| 1 320 000,00 \| WIR \| \| 19 \| 801 \| 80101 \| MUKSBUS - zakup busa 21 - osobowego - budżet obywatelski \| 335 179,24 \| \| \| 335 179,24 \| SP Nr 21 \| \| 20 \| 801 \| 80101 \| Zakup i montaż monitoringu w Zespole Szkół Nr 1 \| 50 000,00 \| \| \| 50 000,00 \| ZS001 \| \| 21 \| 801 \| 80101 \| Zakup zmywarki do Szkoły Podstawowej Nr 15 \| 16 000,00 \| \| \| 16 000,00 \| SP Nr 15 \| \| 22 \| 801 \| 80115 \| Krok w przyszłość - wyposażenie pracowni elektrycznej - Zespół Szkół Zawodowych im. Marii Skłodowskiej - Curie - budżet obywatelski \| 62 361,00 \| \| \| 62 361,00 \| ZSMSC \| \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|--------\|--------------\|-------------\|-------------------\|----------------------\| \| 23 \| 801 \| 80115 \| Zakup tachimetrów dla zawodu technik geodeta w Zespole Szkół Budowlanych Nr 1 \| 0,00 \| \| 100 000,00 \| 100 000,00 \| ZSB \| \| 24 \| 801 \| 80120 \| Krok w przyszłość - zakup monitorów interaktywnych - III Liceum Ogólnokształcące - budżet obywatelski \| 68 900,00 \| \| \| 68 900,00 \| LO003 \| \| 25 \| 801 \| 80120 \| Montaż systemu alarmowego w Liceum Ogólnokształcącym im. Marsz. St. Małachowskiego \| 0,00 \| \| 18 300,00 \| 18 300,00 \| LOMAL \| \| 26 \| 851 \| 85158 \| Zakup alkomatu dla Izby Wytrzeźwień \| 12 915,00 \| \| \| 12 915,00 \| IW \| \| 27 \| 852 \| 85219 \| Zakup sprzętu informatycznego, teleinformatycznego oraz programów komputerowych \| 170 000,00 \| \| 6 700,00 \| 176 700,00 \| MOPS \| \| 28 \| 854 \| 85403 \| Pawilon terapeutyczno - dydaktyczny - budżet obywatelski \| 574 999,99 \| \| \| 574 999,99 \| WIR \| \| 29 \| 854 \| 85403 \| Krok w przyszłość - zakup samochodu osobowo - dostawczego - budżet obywatelski \| 370 000,00 \| \| \| 370 000,00 \| SOSW Nr 2 \| \| 30 \| 854 \| 85403 \| Edukacja 2.0 - Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy Nr 2 - budżet obywatelski \| 122 710,16 \| \| \| 122 710,16 \| SOSW Nr 2 \| \| 31 \| 854 \| 85403 \| Budowa ogrodzenia na terenie Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego Nr 1 wraz z utwardzeniem terenu \| 170 000,00 \| \| \| 170 000,00 \| SOSW Nr 1 \| \| 32 \| 854 \| 85403 \| Wypożyczenie II piętra Centrum Terapeutyczno - Rehabilitacyjnego przy Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym Nr 2 \| 260 000,00 \| \| \| 260 000,00 \| SOSW Nr 2 \| \| 33 \| 854 \| 85403 \| Budowa systemu monitoringu wizyjnego wraz z systemem sygnalizacji włamania w budynku Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego Nr 1 \| 50 000,00 \| \| \| 50 000,00 \| SOSW Nr 1 \| \| 34 \| 854 \| 85406 \| Wypożyczenie nowej siedziby Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej Nr 1 \| 200 000,00 \| \| \| 200 000,00 \| PPP Nr 1 \| \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|------------\|--------------\|-------------\|------------------\|----------------------\| \| 35 \| 855 \| 85516 \| Zakup pierwszego wyposażenia dla Żłobka Miejskiego Nr 1 \| 1 159 164,53 \| \| \| 1 159 164,53 \| WZS \| \| 36 \| 855 \| 85516 \| Modernizacja instalacji centralnego ogrzewania w Żłobku Miejskim Nr 3 \| 272 000,00 \| -1 161,04 \| \| 270 838,96 \| WIR \| \| 37 \| 855 \| 85595 \| Zakup wyposażenia pomieszczeń przy ulicy Kleeberga 1a \| 100 000,00 \| \| \| 100 000,00 \| MOPS \| \| 38 \| 900 \| 90015 \| Budowa i modernizacja oświetlenia oraz elementów bezpieczeństwa ruchu drogowego \| 100 000,00 \| \| \| 100 000,00 \| MZD \| \| 39 \| 900 \| 90095 \| Nie dla jętek i ochotek - wieże legowe dla jerzyków - budżet obywatelski \| 357 600,00 \| \| \| 357 600,00 \| WIR \| \| 40 \| 900 \| 90095 \| Upamiętnienie na Placu Celebry Papieskiej i historycznej wizyty papieża Polaka w Płocku w 1991 roku - budżet obywatelski \| 270 000,00 \| \| \| 270 000,00 \| WIR \| \| 41 \| 900 \| 90095 \| Budowa Pomnika Marszałka Stanisława Malachowskiego \| 170 000,00 \| \| \| 170 000,00 \| WIR \| \| 42 \| 900 \| 90095 \| Montaż oświetlenia w Parku nad Jarem na Osiedlu Skarpa \| 57 000,00 \| \| \| 57 000,00 \| WIR \| \| 43 \| 921 \| 92110 \| Zakup i montaż klimatyzacji w budynku Płockiej Galerii Sztuki \| 150 000,00 \| \| \| 150 000,00 \| WIR \| \| 44 \| 925 \| 92504 \| Budowa przylączy cieplowniczych na terenie Miejskiego Ogrodu Zoologicznego \| 45 000,00 \| \| \| 45 000,00 \| MOZOO \| \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|--------\|--------------\|-------------\|-------------------\|----------------------\| \| 45 \| 926 \| 92601 \| Budowa boiska do piłki ręcznej plażowej na terenie Centrum Sportów Ekstremalnych na Osiedlu Podolszycze Północ \| 300 000,00 \| -300 000,00 \| \| 0,00 \| WIR \| \| 46 \| 926 \| 92695 \| Nadwiślańska strefa relaksu - budżet obywatelski \| 98 500,00 \| \| \| 98 500,00 \| WIR \| \| 47 \| 926 \| 92695 \| Siłownia pod chmurką Osiedle Winiary - budżet obywatelski \| 34 700,00 \| \| \| 34 700,00 \| WIR \| \| 48 \| 926 \| 92695 \| Plac zabaw i rekreacji Gawardeckiego 3 - budżet obywatelski \| 572 300,00 \| \| \| 572 300,00 \| WIR \| \| \| \| \| RAZEM A \| 27 962 744,56 \| -369 034,54 \| 1 944 768,95 \| 29 538 478,97 \| x \| B Dotacje celowe z budżetu miasta Płocka w 2021 roku \| 1 \| 754 \| 75412 \| Dotacja celowa dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Płocku - Trzepowie \| 25 000,00 \| \| \| 25 000,00 \| WZK \| \| 2 \| 853 \| 85311 \| Realizacja programu pn. "Wyrównywanie różnic między regionami III, obszar D" - zakup mikrobusza dla Warsztatu Terapii Zajęciowej przy Parafii św. Jakuba Apostoła \| 72 000,00 \| \| \| 72 000,00 \| WWS \| \| 3 \| 853 \| 85311 \| Dotacja celowa dla samorządowego zakładu budżetowego \| 175 000,00 \| \| \| 175 000,00 \| WSB \| \| 4 \| 900 \| 90001 \| Dotacje celowe na dofinansowanie kosztów budowy przyłączy kanalizacji sanitarnej do nieruchomości \| 75 000,00 \| -75 000,00 \| \| 0,00 \| WKŚ \| \| 5 \| 900 \| 90095 \| Dotacje dla rodzinnych ogrodów działkowych \| 258 000,00 \| \| \| 258 000,00 \| WKŚ \| \| 6 \| 900 \| 90095 \| Dotacja celowa dla zakładu budżetowego \| 253 000,00 \| \| 17 000,00 \| 270 000,00 \| WSB \| \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|----------\|--------------\|-------------\|-------------------\|----------------------\| \| 7 \| 921 \| 92109 \| Dotacje celowe dla instytucji kultury \| 132 500,00 \| \| \| 132 500,00 \| WWS \| \| 8 \| 921 \| 92110 \| Dotacje celowe dla instytucji kultury \| 17 000,00 \| \| \| 17 000,00 \| WWS \| \| \| \| \| RAZEM B \| 1 007 500,00 \| -75 000,00 \| 17 000,00 \| 949 500,00 \| \| C Pozostałe wydatki majątkowe w 2021 roku \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|------------------------------------------------------------------------------\|----------\|--------------\|-------------\|-------------------\|----------------------\| \| 1 \| 600 \| 60015 \| Rozliczenie zadań inwestycyjnych \| 1 995,73 \| \| \| 1 995,73 \| WIR \| \| 2 \| 754 \| 75405 \| Zakup samochodów służbowych dla Komendy Miejskiej Policji w Płocku – Fundusz Wsparcia Policji \| 105 000,00 \| -8 597,00 \| \| 96 403,00 \| WZK \| \| 3 \| 754 \| 75410 \| Zakup samochodu ratowniczo – gaśniczego do likwidacji pożarów i innych miejscowych zagrożeń na terenie miasta Płocka – Fundusz Wsparcia Państwowej Straży Pożarnej \| 200 000,00 \| \| \| 200 000,00 \| WZK \| \| 4 \| 710 \| 71095 \| Agencja Rewitalizacji Starówki ARS Sp. z o.o. \| 3 135 000,00 \| \| \| 3 135 000,00 \| WNW \| \| 5 \| 851 \| 85195 \| Płocki Zakład Opieki Zdrowotnej Spółka z o.o. \| 8 000 000,00 \| \| \| 8 000 000,00 \| WNW \| \| 6 \| 925 \| 92504 \| Miejski Ogród Zoologiczny w Płocku Sp. z o.o \| 650 000,00 \| \| \| 650 000,00 \| WNW \| \| 7 \| 926 \| 92601 \| Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji Płock Sp. z o.o \| 14 000 000,00 \| \| \| 14 000 000,00 \| WNW \| \| 8 \| 926 \| 92695 \| Wisła Płock Spółka Akcyjna \| 6 000 000,00 \| \| 2 000 000,00 \| 8 000 000,00 \| WNW \| \| 9 \| 926 \| 92695 \| Sekcja Piłki Ręcznej – Wisła Płock Spółka Akcyjna \| 5 000 000,00 \| \| \| 5 000 000,00 \| WNW \| \| Lp. \| Dział \| Rozdz. \| Nazwa zadania \| Plan \| Zmniejszenie \| Zwiększenie \| Plan po zmianach \| Jednostka realizująca \| \|-----\|-------\|--------\|---------------------\|----------\|--------------\|-------------\|------------------\|----------------------\| \| \| \| \| RAZEM C \| 37 091 995,73 \| -8597,00 \| 2 000 000,00 \| 39 083 398,73 \| X \| \| \| \| \| OGÓŁEM (A+B+C) \| 66 062 240,29 \| -452 631,54 \| 3 961 768,95 \| 69 571 377,70 \| x \|	a41796d5-bdc7-4d45-bd77-1e6453ad4913	finepdfs	1.890625	CC-MAIN-2022-21	https://nowybip.plock.eu/dokumenty/nowybip/dok/2021/dF9SV2g3/4f6815e27542f64ed845197cd6e23b62.pdf	2022-05-18T22:39:27+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662522556.18/warc/CC-MAIN-20220518215138-20220519005138-00327.warc.gz	498,392,101	0.999899	0.999939	0.999939	[ "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3093, 6949, 10878, 14429, 18361, 22479, 25326, 29461, 31218, 32676, 34209, 37177, 40998, 49457, 58342, 60713, 62924, 65067, 68046, 70811, 73124, 75776, 78956, 79482 ]	1	0
BZP/38/383-36/93/15 Jastrzębie-Zdrój, 17 czerwca 2015 r. Wszyscy uczestnicy w postępowaniu Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na: „Świadczenie usługi dostępu do Internetu oraz usługi telekomunikacyjnej" BZP/38/383-36/15. Dyrekcja Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego Nr 2 w Jastrzębiu – Zdroju odpowiada na zadane pytania w sposób następujący: Pytanie nr 1 Czy Zamawiający wyrazi zgodę na podział przedmiotu zamówienia na części: część A – dostęp do Internetu i część B – Świadczenie usług telefonii stacjonarnej oraz umożliwi składania ofert częściowych na każda z części osobno? Taki podział przedmiotu zamówienia umożliwi złożenie ofert przez większą ilość wykonawców , co zwiększy konkurencyjność i stworzy warunki do wyboru oferty najkorzystniejszej przez Zamawiającego. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 2 WARUNKI PŁATNOŚĆI Należność za wykonywaną usługę płatna będzie w terminie 60 dni od dnia doręczenia faktur do siedziby Zamawiającego, po uprzednim częściowym wykonaniu przedmiotu umowy. Jako dzień zapłaty przyjmuje się datę obciążenia rachunku bankowego Zamawiającego. Termin płatności powinien być liczony od dnia wystawienia faktury a nie dostarczenia gdyż ten termin nie jest możliwy do sprecyzowania. Za dzień zapłaty wynagrodzenia uznaje się dzień wpłaty na konto wykonawcy. Prosimy o zmiany zapisów. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 3 Umowa, § 3, Warunki wynagrodzenia Należność za wykonaną usługę płatna będzie zgodnie z prawidłowo wystawionymi fakturami w terminie 60 dni od dnia doręczenia faktur do siedziby Zamawiającego, po uprzednim częściowym wykonaniu przedmiotu umowy. Termin płatności powinien być liczony od dnia wystawienia faktury a nie dostarczenia gdyż ten termin jest niemożliwy do sprecyzowania. Prosimy o zmianę zapisu. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 4 Terminy zapłaty uważa się za dotrzymane przez Zamawiającego, jeśli rachunek bankowy Zamawiającego zostanie obciążony kwotą należną Wykonawcy najpóźniej w ostatnim dniu terminu płatności. Za dzień zapłaty wynagrodzenia uznaje się dzień wpłaty na konto wykonawcy – Prosimy o zmianę. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 5 Załącznik nr 1 Umowa §7, ust. 1b: Kary umowne w wysokości 5% wartości brutto umowy za każdy dzień przerwy w świadczeniu usług objętych umową. Prosimy o modyfikację zapisu: W przypadku przekroczenia gwarantowanego czasu usunięcia awarii usługi podstawowej, niezależnie od długości tego przekroczenia oraz niezależnie od ilości awarii w danym okresie rozliczeniowym, Wykonujący udziela bonifikaty z tego tytułu w wysokości miesięcznego abonamentu za usługę podstawową. Bonifikata z tytułu przekroczenia gwarantowanego czasu usunięcia awarii udzielana jest za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiło usunięcie awarii. Wysokość tej bonifikaty, ustalana jest dla opłaty abonamentowej za usługę podstawową. W przypadku niepełnego okresu rozliczeniowego, w którym nastąpiło usunięcie awarii, bonifikata z tytułu przekroczenia gwarantowanego czasu usunięcia awarii udzielana jest w wysokości 1/30 abonamentu za usługę podstawową. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 6 Załącznik numer 1 – Umowa §7, ust. 5: Niezależnie od naliczanych kar umownych; za każdy dzień, w którym nastąpiła przerwa w świadczeniu usługi telefonicznej trwająca dłużej niż 12 godzin, Zamawiającemu przysługuje zwrot 1/30 miesięcznej opłaty abonamentowej. Prosimy o modyfikację zapisu: W przypadku przekroczenia gwarantowanego czasu usunięcia awarii usługi podstawowej, niezależnie od długości tego przekroczenia oraz niezależnie od ilości awarii w danym okresie rozliczeniowym, Wykonujący udziela bonifikaty z tego tytułu w wysokości miesięcznego abonamentu za usługę podstawową. Bonifikata z tytułu przekroczenia gwarantowanego czasu usunięcia awarii udzielana jest za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiło usunięcie awarii. Wysokość tej bonifikaty, ustalana jest dla opłaty abonamentowej za usługę podstawową. W przypadku niepełnego okresu rozliczeniowego, w którym nastąpiło usunięcie awarii, bonifikata z tytułu przekroczenia gwarantowanego czasu usunięcia awarii udzielana jest w wysokości 1/30 abonamentu za usługę podstawową. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 7 Zapytanie ofertowe, p. 2: Wykonawca zapewni istniejącą numerację miejską oraz w imieniu abonenta dokona przeniesienia numerów od aktualnego operatora do swojej sieci . Zamawiający nie podaje posiadanego zakresu numeracji (DDI). Prosimy o jego podanie. Odp. Zamawiający wyraża zgodę na zmianę i zmienia treść w § 4 ust, 2 a). Otrzymuje on brzmienie: „Usługa telefoniczna to świadczenie usług min 30 kanałów PRA 30 B+D - (do 30 jednoczesnych rozmów na zewnątrz) Wykonawca zapewni istniejącą numerację miejską (DDI 200-700) oraz w imieniu abonenta dokona przeniesienia numerów od aktualnego operatora do swojej sieci". Pytanie nr 8 Umowa § 3 ust. 7 i ust. 8 oraz § 7 ust. 1 pkt c przewidują możliwość podwójnego naliczenia kar umownych. Czy Zamawiający wyrazi zgodę na wykreślenie w § 3 ust. 7 i 8? Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 9 Umowa § 7 ust. 1 pkt a przewiduje kary umowne za odstąpienie od umowy. Czy Zamawiający wyrazi zgodę na wykreślenie tego punktu? Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 10 Umowa § 7 przewiduje kary umowne bez określenia górnej łącznej ich granicy. Czy Zamawiający wyrazi zgodę na dodanie w § 7 kolejnego ustępu w brzmieniu :"Łączna wysokość wszystkich kar umownych, bonifikat i innych potrąceń nie może przekroczyć 20% wartości umowy brutto"? Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 11 Umowa § 8 ust. 7 przewiduje możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy. Czy Zamawiający wyrazi zgodę na dodanie kolejnego ustępu w brzmieniu" W przypadku rozwiązania umowy przed terminem na jaki została zawarta zamawiający zwróci udzielone mu przez wykonawcę ulgi i rabaty za okres faktycznego obowiązywania umowy."? Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy w formularzu oferty. Pytanie nr 12 II.2.b)Wnosimy o doprecyzowanie iż naliczanie sekundowe dotyczy połączeń krajowych z wyłączeniem połączeń na numery specjalne, skrócone, infolinie, serwisy informacyjne, Premium Rate. Odp. Zamawiający wyraża zgodę na zmianę i zmienia treść § 4 ust. B. Otrzymuje on brzmienie: „Oferowanie usługi winny spełniać następujące warunki: - Wykonawca musi zapewnić możliwość uruchomienia usług faksowych wg potrzeb Zamawiającego. - Naliczanie sekundowe (dotyczy połączeń krajowych, stacjonarnych i komórkowych). - Płaski plan taryfowy tj. bez okresów taryfikacyjnych ze względu na porę dnia oraz dni tygodnia. - Zamawiający przewiduje bezpłatną blokadę połączeń o podwyższonej płatności dla numerów 0-30...., 0-40....., 0-70.... przy zachowaniu możliwości jej usunięcia. - Wykonawca musi zapewnić możliwość wykonywania połączeń na numery alarmowe (bezpłatnie). - Prezentację pełnego numeru dla wszystkich połączeń wychodzący". Pytanie nr 13 Umowa §3.1 Czy Zamawiający wyraża zgodę, aby regulowanie należności następowało na konto bankowe Wykonawcy w terminie 60 dni od daty wystawienia przez Wykonawcę faktury VAT, przy czym Wykonawca zobowiązuje się do dostarczenia faktury w ciągu 7 dni od daty jej wystawienia? Tylko data wystawienia faktury VAT jest datą pewną dla Wykonawcy. Wyznaczenie terminu płatności od dnia wystawienia faktury VAT pozwala na uniknięcie negatywnych konsekwencji podatkowych. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmiany i podtrzymuje zapisy zawarte we wzorze oferty. Pytanie nr 14 Umowa §3.2 Płatność nastąpi na konto Wykonawcy wskazane na fakturze. Wykonawca zobowiązany jest podać na fakturze numer umowy i datę jej zawarcia. Prosimy o zmianę i rezygnacje z wymogu podawania numeru umowy i daty jej zawarcia. Odp. Zamawiający nie wyraża zgody na zmianę i podtrzymuje zapisy zawarte w formularzu oferty. Pytanie nr 15 Umowa § 7.4 Naliczenie przez Zamawiającego kary umownej następuje poprzez sporządzenie noty księgowej. Wykonawca zobowiązany jest w terminie 7 dni od daty otrzymania w/w dokumentów do zapłaty naliczonej kary umownej. Brak zapłaty w powyższym terminie uprawnia Zamawiającego do potrącenia kary umownej z wynagrodzenia Wykonawcy lub innych jego wierzytelności przysługujących Wykonawcy w stosunku do Zamawiającego. - Wnosimy o doprecyzowanie iż naliczanie kar może nastąpić po zakończeniu procedury reklamacyjnej. Postępowania reklamacyjne wynikłe w toku realizacji umowy będą prowadzone na zasadach i warunkach określonych w Rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 24 lutego 2014 r. w sprawie reklamacji usług telekomunikacyjnych (Dz. U. poz. 284). Odp. Zamawiający wyraża zgodę na zmianę i wprowadza w § 7 ust. 8 o treści „Naliczanie kar nastąpi po zakończeniu procedury reklamacyjnej. Postępowania reklamacyjne wynikłe w toku realizacji umowy będą prowadzone na zasadach i warunkach określonych w Rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 24 lutego 2014 r. w sprawie reklamacji usług telekomunikacyjnych (Dz. U. poz. 284)". Pytanie nr 16 Prosimy o potwierdzenie, że stosowanie przewidzianych przez Zamawiającego sankcji w postaci kar umownych nie dotyczy sytuacji, w których ewentualne niedotrzymanie terminów lub kryteriów świadczenia usług wynika z okoliczności niezawinionych przez Wykonawcę (jak przykładowo: siła wyższa, przypadek, czy bezprawne działania osób trzecich). Pytanie to ma w swojej podstawie ugruntowaną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, w szczególności wyrażoną w wyroku SN z dnia 20 marca 1968 r. (sygn. akt II CR 419/67) zgodnie, z którym, jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie danego zobowiązania jest następstwem okoliczności, za które strona zobowiązana nie podnosi odpowiedzialności (art. 471 k. c.), kary umownej nie nalicza się. Odp. Zamawiający wyraża zgodę na zmianę i wprowadza w § 7 ust. 9 o treści: „ Wykonawca nie odpowiada za nie dotrzymanie terminów lub kryteriów świadczenia usług wynikających z powodu siły wyższej lub bezprawnego działania osób trzecich o ile osoby te nie są podwykonawcami. Ulega zmianie termin składania ofert z dnia 18.06.2015 r. godz. 10:00 na dzień 19.06.2015r. godz. 12:00. Pozostałe zapisy wzoru oferty nie ulegają zmianie. Ponadto Zamawiający dołącza formularz oferty po zmianach z dnia 17.06.2015r. tel. 32 47 84 200, fax. 32 74 84 506, e-mail:email@example.com, Z poważaniem	<urn:uuid:12b4e748-32aa-46cd-98d1-b32f7249001f>	finepdfs	1.076172	CC-MAIN-2017-39	http://bip.wss2.pl/userfiles/odpowied%C5%BA%20na%20zapytania%20Internet.pdf	2017-09-26T02:04:23Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-39/segments/1505818693940.84/warc/CC-MAIN-20170926013935-20170926033935-00407.warc.gz	42,881,339	0.99999	0.999992	0.999992	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2591, 6063, 9212, 10941 ]	1	0
U źródła KWARTALNIK GMINY ŁABUNIE rok I nr 2 (2) kwiecień-czerwiec 2019 ISSN 2657-7135 www.labunie.com.pl POWIATOWY DZIEŃ STRAŻAKA W niedzielę, 5 maja w Łabunich odbył się Powiatowy Dzień Strażaka. Uroczystość rozpoczęła się w południe od uroczystej mszy. Msze celebrowali: ks. Prałat dr Wiesław Galant – kapelan diecezjalny, ks. kan. Andrzej Chmaj – Kapelan Strażaków powiatu zamojskiego, ks. kan. Piotr Rawlik – Proboszcz Parafii w Łabunich. Po nabożeństwie odbył się ceremoniał strażacki. Jednym z ważniejszych elementów uroczystości było wręczenie Złotego Znaku Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP oraz przekazanie nowego samochodu pożarniczego dla OSP Łabunie. Część oficjalną uwieńczyła łabuńska Orkiestra Dęta pod batutą kapelmistrza Zbigniewa Pieczykolana. Po niej uczestnicy wydarzenia mogli wziąć udział w pikniku strażackim, na którym prezentowano pojazdy pożarnicze: zabytkowe jaki i współczesne. Dodatkową atrakcją obchodów był symulator dachowania. Dla zgromadzonej publiczności występowali lokalne zespoły: Ogrodniczki z Łabunick Pierwszych, Łabuńskie Iskierki, Barchaczowskie Superbabki, Duet One i zespół Grzeski z Ruszowa. Udział w uroczystościach wzięli zaproszeni goście: Sławomir Zawiślak – Poseł na Sejm RP, Jerzy Chróśnicki – Senator RP, Piotr Zmarz – Z-ca Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie, Krzysztof Galaszkiewicz – radny sejmiku województwa, Alina Bujnowska z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie, Piotr Białawicz – przewodniczący zamojskiej Rady Miasta, Stanisław Grzesko – Starosta Zamojski, Krzysztof Rusztyń – przewodniczący Rady Powiatu Zamojskiego, radni powiatu zamojskiego, st. bryg. Jacek Sobczyński – Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu, płk. Dariusz Bernat – Dyrektor Zakładu Karnego w Zamościu, ppłk. Leszek Winogrodzki – Dowódca 3 Batalionu Zmechanizowanego w Zamościu, ppłk. Jerzy Muzyka – Komendant 32 Wojskowego Oddziału Gospodarczego w Zamościu, mjr. Stanisław Tyczyński – zastępca Komendanta WKU w Zamościu, insp. Wiesław Pawluk – Komendant Miejskiej Policji w Zamościu. Nadkomisarz Sławomir Juś – z-ca Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego, Mariusz Branecki – wiceprezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Zamościu, Leszek Dmitroca – Nadleśniczy Nadleśnictwa Tomaszów Lubelski, Mieczysław Skiba – płk. w stanie spoczynku, Edward Wisza – st. bryg. w stanie spoczynku, st. bryg. w st. spocz. Roman Popajewski. Wśród zaproszonych gości byli również burmistrzowie i wójtowie gmin powiatu zamojskiego. Gminę Łabunie na uroczystościach reprezentowali: Mariusz Kukielka – Wójt Gminy Łabunie, Bogumiła Miararczuk – sekretarz gminy Łabunie, Elżbieta Kuźma – Przewodnicząca Rady Gminy Łabunie, Mariusz Kliza – z-ca Przewodniczącego Rady Gminy Łabunie, radni i sołtysi Gminy Łabunie. Udział w uroczystościach wzieli również: Prezesa oraz Komendanci Gminnych Związków OSP RP powiatu zamojskiego, strażacy i mieszkańcy oraz goście, którzy odwiedzili gminę Łabunie w długi majowy weekend. Organizatorami Powiatowego Dnia Strażaka w Łabunich byli: Stanisław Grzesko – Starosta zamojski, st. bryg. Jacek Sobczyński – Komendant miejski PSP w Zamościu, druh Kazimierz Mielnicki – Prezes zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Zamościu oraz Mariusz Kukielka – Wójt gminy Łabunie. DSK OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA W BRÓDKU MA JUŻ 60 LAT. OKAZJĄ DO ŚWIĘTOWANIA BYŁY UROCZYSTE OBCHODY A POTEM PIKNIK STRAŻACKI DLA MIESZKAŃCÓW. Wydarzenie odbyło się w niedzielę, 16 czerwca. Uroczystości rozpoczęły się od mszy polowej. Wójt gminy Łabunie – Mariusz Kukielka odczytał list gratulacyjny skierowany do strażaków od Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP Grzegorza Alinowskiego. Po nabożeństwie głos zabrał również zaproszeni goście a następnie wręczono odznaczenia: Srebrny Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” dla zbiorowości OSP Bródek oraz uhonorowano zasłużonych strażaków. Medale „Za Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymali: Brażowy – dh Bartłomiej Burda, dh Stanisław Wojtas, Srebrny – dh Andrzej Wojtas, dh Janusz Kukielka i dh Mateusz Cięciera, Złoty – dh Paweł Mróz (Komendant Gminny OSP i Naczelnik OSP Bródek). Wręczono odznaki „Strażak Wzorowy” i „Za wysługę lat”. Po części oficjalnej rozpoczął się piknik strażacki z atrakcjami dla dzieci, pokazami sprzętu pożarniczego i zabawa taneczna. Wśród zaproszonych gości na 60-lecie OSP w Bródku znaleźli się: Stanisław Grzesko – Starosta Zamojski, Antoni Skura – V-ce Przewodniczący Rady Powiatu, st. bryg. Jacek Sobczyński – Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Zamościu, Mieczysław Skiba – płk w stanie spoczynku, Mariusz Branecki – Wiceprezes Zarządu Oddziału Powiatowego ZOSP RP w Zamościu. Gminę Łabunie na uroczystościach reprezentowali: Mariusz Kukielka – Wójt Gminy Łabunie, Elżbieta Kuźma – Przewodnicząca Rady Gminy Łabunie, Mariusz Kliza – Z-ca Przewodniczącego Rady Gminy Łabunie, radni i sołtysi Gminy Łabunie. Organizatorem wydarzenia był OSP Bródek oraz Wójt gminy Łabunie. DSK 60-LAT OSP BRÓDEK OSP Bródek istnieje od 1959 r. Powstała z inicjatywy płk Mieczysława Skiby oraz Józefa Kuźmira. W skład pierwszego zarządu wchodzili: Józef Kuźmirz - Prezes, Stanisław Piele - Naczelnik, Mieczysław Drozda - Sekretarz, Jan Granda Skarbnik. MODA NA SŁONECZNĄ ENERGIĘ Mieszkańcy gminy Łabunie złożyli prawie 340 deklaracji uczestnictwa w projekcie na montaż solarów lub fotogogni. Trwają prace związane ze złożeniem wniosku na pozyskanie funduszy zewnętrznych. Wstępny koszt do poniesienia przez właściciela nieruchomości za montaż jednego zestawu instalacji na budynku mieszkalnym wynosi: kolektory słoneczne – od 2 500,00 zł do 3 000,00 zł, panele fotowoltaiczne – od 4 000,00 zł do 5 000,00 zł. Energia z instalacji solarnych i paneli fotowoltaicznych nie będzie mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej. Ostateczna wysokość kosztów do poniesienia przez właściciela budynku mieszkalnego zostanie ustalona w umowie pomiędzy uczestnikiem projektu a Gminą Łabunie, po podpisaniu umowy z Urzędem Marszałkowskim w Lublinie oraz po przeprowadzonym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. W pierwszym etapie mieszkańcy mogli składać deklaracje wraz z ankietami. Termin przyjmowania deklaracji już minął, ale nadal można je składać. Kolejne trafiają na listę rezerwową. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku przez lubelskie marszałkostwo, solary i fotogogni montowane byłyby prawdopodobnie w latach 2020 lub 2021. Gmina stara się o dofinansowanie na realizację projektu pt. „Energia słoneczna na terenie gminy Łabunie” w ramach RPO woj. lubelskiego na lata 2014-2020. NOWY ZASTĘPCA WÓJTA Wójt Gminy Łabunie – Mariusz Kukielka powołał 4 czerwca swojego zastępcę. Został nim Sebastian Pelech – dotychczas pracownik Wydziału Geodezji w Urzędzie Miasta w Krakowie. Nowy z-ca Wójta ma 33 lata. Ukończył studia licencjackie w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Jarosławiu na kierunku turystyka i rekreacja (specjalność: dziedzictwo kulturowe), a następnie studia magisterskie na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie na kierunku geografia (specjalność: geografia fizyczna). Ma też ukończone studia podyplomowe z systemów informacji geograficznej na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Obecnie na Uniwersytecie Jagiellońskim pisze doktorat z dziedziny nauk o ziemi. Dotychczas z-ca wójta gminy Łabunie pracował w Urzędzie Miasta w Krakowie. Wcześniej zatrudniony był w MGGP S.A. O. w Krakowie - polskiej firmie inżynieryjno-konsultingowej oferującej usługi z zakresu inżynierii, architektury oraz geoinformacji. Odbył również staż w Muzeum Zamojskim w Zamościu. NOWE MIEJSCE DO ZWIEDZANIA W GMINIE ŁABUNIE Mieszkańcy i turyści nas odwiedzający mogą zwiedzać nowe miejsce na turystycznej mapie gminy Łabunie. To Izba Pamięci bł. Stanisława Starowieyskiego w Łabuniach. Izba została utworzona w zespole pałacowo-parkowym w Łabuniach. Zwiedzający przenoszą się w czasie. Obejrzą eksponaty, zdjęcia i dokumenty historyczne w trzech pomieszczeniach. Pierwsze zostało poświęcone Janowi Jakubowi Zamoyskiemu – budownicemu pałacu, historii obecności Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Misjonarek Marii oraz rodzinie Szeptyckich, z której wywodzi się małżonka S. Starowieyskiego. Drugie pomieszczenie to gabinet Stanisława Starowieyskiego utrzymany w stylu lat 30 XX wieku. Trzecie pomieszczenie ukazuje działalność Starowieyskiego w Akcji Katolickiej, jego męczeńską śmierć w obozie koncentracyjnym w Dachau i dokumentację zdjęciową z wprowadzenia relikwii. Do zwiedzania jest także Izba Muzealna w Barchacowicach, doposażona niedawno w nowe eksponaty historyczne upamiętniające Bój o Wzgórze 256. Znajdują się w pomieszczeniu poświęconemu temu wydarzeniu. To co można nowego zobaczyć, to m. in. plansza żołnierza polskiego z czasów II wojny św. z opisem umundurowania, rękojśpi i na zewnątrz – fotoczarnianka przedstawiająca scenkę sytuacyjną żołnierzy polskich z wyciętymi fragmentami na robienie pamiątkowych zdjęć. To wszystko zostało zrealizowane w ramach pozyskanego za pośrednictwem LGD Ziemia Zamojska dofinansowania unijnego z PROW 2014-2020 w wysokości 36 430 zł. Całość inwestycji to koszt 57 254,04 zł. Reszta środków została wyłożona z gminnego budżetu. BĘDĄ NOWE PLACE ZABAW Najmłodsi mieszkańcy gminy Łabunie będą mieć niedługo nowe miejsca do szaleństw na świeżym powietrzu. W Majdanie Ruszowskim, Dąbrowie i Mocówce powstaną nowe place zabaw. Gmina Łabunie dostała na ten cel dofinansowanie unijne. Wójt gminy Łabunie – Mariusz Kukielka i skarbnik gminy – Agnieszka Niemczuk, podpisali umowę o przyznaniu pomocy finansowej. Gmina na budowę placów zabaw dostała prawie 63 tys. zł dofinansowania. Koszt całej inwestycji to ok. 100 tys. zł. Z gminnego budżetu będzie trzeba dołożyć niewiele 40 tys. zł. Kwota dofinansowania może się jeszcze zmienić. Wszystko zależy od tego, jaką cenę realizacji inwestycji zaproponuje wybrany wykonawca. W Majdanie Ruszowskim, Dąbrowie i w Mocówce pojawią się zestawy rekreacyjno-zabawowe, huśtawki, karuzele, bujaki a w Mocówce jedyny w gminie Łabunie – zjazd linowy. Dofinansowanie unijne pochodzi z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. UCHWAŁY RADY GMINY ŁABUNIE IV sesja 27 marca 2018 r. Uchwała nr 25 w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Łabunie, a także określenia granic obwodów tych szkół Radni ustalili, że od 1 września 2019 r. w gminie Łabunie będą działały dwie szkoły: Szkoła Podstawowa w Łabuniach wraz ze Szkołą Filialną w Ruszowie i Szkoła Podstawowa w Łabunkach Pierwszych. Uchwała nr 26 w sprawie uchwalenia statutów sołectwa Gminy Łabunie Łabunscy radni uchwaliли statuty sołectw, które określają m. in. organizację i zakres działania sołectwa, zasady i tryb wyboru sołtysa i rady sołeckiej oraz zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji. Uchwała nr 27 w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2019 r. Program zakłada realizację zadań dotyczących m. in. zwiększenia dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu, udzielania rodzicom, w których występują problemy alkoholowe pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie, prowadzenia profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych zwłaszcza dla dzieci i młodzieży. Program pozwoli na prowadzenie kontroli w zakresie nielegalnego handlu alkoholem czy przestrzegania zasad zakazu picia alkoholu w sklepach, w ich obrębie oraz w miejscach publicznych. Uchwała nr 28 w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii na 2019 r. Program, który uchwalił radni, ma za zadanie zwiększyć dostępność pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od narkotyków, udzielać rodzicom, w których występują problemy narkomanii pomocy psychospołecznej i prawnej, prowadzić profilaktyczną działalność informacyjną, edukacyjną i szkoleniową w zakresie rozwiązywania problemów narkomanii wśród dzieci i młodzieży. Program zakłada współpracę z instytucjami zajmującymi się terapią uzależnionych od narkotyków, realizację programów profilaktycznych w szkołach na terenie gminy Łabunie takich jak „STOP narkotykom” czy „Narkotyk? Dziękuję nie biorę”. Uchwała nr 29 w sprawie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Łabunie na 2019 r. Celem programu jest m. in. sprawowanie nad bezdomnymi zwierzętami przez zapewnienie im miejsc w schronisku, sprawowanie opieki nad kotami wolno żyjącymi, poszukiwanie nowych właścicieli dla bezdomnych zwierząt, edukacja społeczeństwa w zakresie obowiązków spoczywających na właścicielach i opiekunach zwierząt domowych. Zgodnie z programem gmina ograniczy populację bezdomnych zwierząt przez m. in. obligatoryjną sterylizację albo kastrację. Uchwała nr 30 w sprawie udzielenia pomocy finansowej Miastu Zamość na dofinansowanie bieżących kosztów funkcjonowania Schroniska dla bezdomnych zwierząt w Zamościu. Radni uchwalił, że miasto Zamość dostanie 1800 zł pomocy finansowej. Będzie to dotacja celowa na dofinansowanie bieżących kosztów funkcjonowania schroniska dla bezdomnych zwierząt w Zamościu w 2019 r. Uchwała nr 31 w sprawie przygotowania i przekazania projektu regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Łabunie celem zaopiniowania do organu regulacyjnego Zmiana przepisów natłoczyła obowiązek uaktualnienia regulaminu. Zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków „Rada gminy na podstawie projektów regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków opracowanych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanaizaacyjne, przygotuje projekt regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków oraz przekazuje go do zaopiniowania organowi regulacyjnemu – Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej Wody Polskie w Lublinie. Po podjęciu wspomnianej uchwały projekt regulaminu trafił do w/w instytucji, której celem jest zaopiniowanie projektu. Uchwała nr 32 w sprawie wydawania czasopisma samorządowego „U Źródła – kwartalnik Gminy Łabunie” Radni zdecydowali, że gmina będzie wydawać czasopismo pod zmienioną nazwą. Dotychczasowa „Igla – informator gminy Łabunie” została zastąpiona nazwą „U Źródła – kwartalnik gminy Łabunie”. Uchwała nr 33 w sprawie wyodrębnienia w budżecie gminy środków stanowiących fundusz sołecki Radni podjęli uchwałę nie wyrazili zgody na wyodrębnienie w budżecie gminy na rok 2020 środków stanowiących fundusz sołecki. Uchwała nr 34 w sprawie zmian w Uchwale nr III/12/2018 z dnia 28 grudnia 2018 r. w Wieloletniej Prognozie Finansowej Uchwała nr 35 w sprawie wprowadzenia zmian w budżecie gminy na rok 2019 Uchwała nr 36 w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnej umowy dzierżawy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat Radni wyrazili zgodę na zawarcie kolejnej umowy dzierżawy z dotychczasowym dzierżawcą na okres do 3 lat nieruchomości o powierzchni 0,50 ha. Uchwała nr 37 w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnej umowy najmu lokalu po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat Radni wyrazili zgodę na zawarcie kolejnej umowy najmu na okres do 3 lat z dotychczasowym najemcą na lokal w budynku wielofunkcyjnym w Łabuniach przy ul. Orzechowej 10 użytkowanego na prowadzenie apteki. V sesja 24 kwietnia 2019 r. Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w 2018 r. Radni przyjęli sprawozdanie dotyczące w/w programu. W ramach jego realizacji od kwietnia ubiegłego roku wznowiono działalność Punktu Konsultacyjno-Interwencyjnego ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Łabuniach. W ubiegłym roku w punkcie odbyło się 20 spotkań, podczas których przeprowadzono rozmowy z 21 osobami z problemami alkoholowymi w tym: 4 sprawcami przemocy oraz 6 członkami ich rodzin (osoba współuzależnionymi i ofiarami przemocy). Dodatkowo w ramach nadzoru nad przestrzeganiem zasad obrotu napojami alkoholowymi policjanci przeprowadzili 15 kontroli w 9 placówkach handlowych na terenie gminy Łabunie. Nie stwierdzono sprzedaży alkoholu osobom nieletnim i nietrzeźwym. W ubiegłym roku na terenie gminy Łabunie ujawniono ponad 20 wykroczeń spożywania alkoholu w miejscach publicznych, za co sprawcy dostali mandaty. W 2018 r. w gminie Łabunie wykryto 3 punkty nielegalnej sprzedaży alkoholu. Sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii w 2018 r. Jak wynika ze sprawozdania przyjętego przez radnych Ośrodek Zdrowia w Łabuniach nie zgłaszał przypadków osób uzależnionych od narkotyków. Z informacji Posterunku Policji w Łabuniach wynika, że na terenie gminy nie odnotowano osób uzależnionych od narkotyków. Ujawniono 2 osoby posiadające marihuanę. W ubiegłym roku do Centrum Zdrowia Psychicznego w Zamościu z terenu gminy Łabunie zgłosiły się 2 osoby dorosłe uzależnione od środków psychoaktywnych lecz nie kontynuowały leczenia. Sprawozdanie z działalności Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łabunich w 2018 r. Radni przyjęli sprawozdanie, z którego wynika, że łabuński GOPS udzielił pomocy społecznej 204 osobom (rodzinom), w tym 69 wyłącznie w postaci pracy socjalnej. Zasiłki stałe przyznano 28 osobom. Pomocy udzielono również 63 osobom (w tym 52 z tytułu bezrobocia) w formie zasiłku okresowego. Zasiłki stałe z tytułu całkowitej niezdolności do pracy otrzymało 28 osób. W ramach programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” z obiadów i posiłków w szkołach skorzystało 60 dzieci a 93 rodziny ze świadczeń na żywność. GOPS realizował również świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ubiegłym roku św. rodzinne przyznano 453 rodzinom, a św. z funduszu alimentacyjnego przyznano 42 osobom. W 2018 r. w gminie Łabunie zamieszkiwało 16 dłużników alimentacyjnych, z których 9 płaci alimenty. W ubiegłym roku ponad 500 rodzinom dla 810 dzieci udzielono świadczeń wychowawczych. Ponad 110 uczniom przyznano również pomoc materialną w formie stypendiów i zasiłków szkolnych. GOPS w Łabunich w ramach programu prowadził również inne działania, m. in. zrekruitował osoby do programu, w ramach którego udzielano poradnictwa zawodowego. W wyniku pracy socjalnej w ubiegłym roku 12 osób podjęło pracę (m. in. w sklepie, budownictwie, usługach opiekunczych i za granicą). Rok temu 7 osób odeszło z pomocy społecznej. Sprawozdanie z realizacji Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Łabunie w 2018 r. Cel główny strategii to poprawa warunków i jakości życia mieszkańców gminy Łabunie zagrożonych marginalizacją i wykluczeniem społecznym. Strategie realizuje się przez takie cele szczegółowe jak np. przeciwdziałanie bezrobociu mieszkańców gminy Łabunie, rozpoznanie przyczyn trudnej sytuacji mieszkańców gminy i umożliwienie mieszkańcom jak najpełniejszego powrotu do zdrowia, przeciwdziałanie przemocy w rodzinie czy przeciwdziałanie uzależnieniom. Sprawozdanie za 2018 r. z realizacji „Gminnego programu przeciwdziałania przemocy w rodzinie i ochrony ofiar przemocy w rodzinie w Gminie Łabunie na lata 2018-2020”. Przyjęte przez radnych sprawozdanie zawiera informacje z realizacji zadań dotyczących m. in. o prowadzeniu lokalnych, informacyjnych akcji społecznych, zapewnienia pomocy i ochrony osób zgodnie z procedurą „Niebieskiej karty” czy zapewnienie osobom dotkniętym przemocą w rodzinie miejsc w całodobowym ośrodku wsparcia oraz w ośrodku interwencji kryzysowej. Uchwała nr 40 w sprawie wprowadzenia zmian w budżecie gminy na rok 2019 Radni uchwalił zwiększyli planowane dochody i planowane wydatki na zadania realizowane w drodze umów lub porozumień między jednostkami samorządu terytorialnego oraz zestawienie planowanych kwot dotacji. Zmniejszono rezerwę ogólną. Uchwała nr 41 w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Łabunie Uchwała nr 42 w sprawie udzielenia pomocy rzeczowej Powiatowi Zamkojskiemu na wykonanie budowy chodnika dla pieszych w ciągu drogi powiatowej nr 3256L Lipsko-Łabunie w miejscowości Łabunie. Zgodnie z uchwaloną uchwałą, powiat zamkojski otrzyma pomoc rzeczową na budowę chodnika. Będzie to piach, cement i materiał kamienny oraz wkład roboczy i nadzór techniczny. W planach jest wybudowanie 465 mb chodnika. Wartość inwestycji szacowana jest na 150 tys. zł VI sesja 26 czerwca 2019 r. Wójt z absolutorium. Wójt Gminy Łabunie Mariusz Kukiela na ostatniej sesji otrzymał od radnych absolutorium za wykonanie budżetu za ubiegły rok. Uchwala w tej sprawie podjęto jednogłośnie (15 głosów „za”). Przed uchwałą absolutoryjną radni udzielili wójtowi wotum zaufania (14 głosów „za”, 1 - nieobecny). Relacja z całej sesji łabuńskich radnych w kolejnym numerze kwartalnika „U Źródła”. Przypominamy mieszkańcom gminy Łabunie, że sesje rady gminy można oglądać zarówno na żywo, jak i relacje na www.labunie.com.pl DSK Mieszkańcu nie chcesz płacić więcej za kanalizację? Na pewno nie chcesz... to nie wrzucaj do sedesu: - mopów, nawilżanych chusteczek, wacików, materiałów opatrunkowych, patyczków do uszu, rajstopy, bandaże, pieluch, - materiałów budowlanych - tłuszczów i olejów, - plastikowych torbek foliowych, - kości, odpadów kuchennych Więcja rosnąca liczba awarii wynikająca z zatorów na pompowniach ścieków na terenie gminy Łabunie powoduje wzrost kosztów eksploatacji, co w przyszłości może wiązać się ze wzrostem opłat za ścieki. W przypadku awarii sieci kanalizacji sanitarnej na terenie gminy Łabunie możesz powiadomić konserwatora sieci dzwoniąc pod numer 506 676 737 Jak i ile pieniędzy można dostać na wymianę starego pieca, okien, na docieplenie budynku, na solary lub fotowoltaikę? Jak napisać wniosek? Gdzie go złożyć? Na te pytania mogli uzyskać odpowiedź mieszkańcy Gminy Łabunie. We wtorek, 16 kwietnia w Urzędzie Gminy w Łabunich dyżurował Adrian Szumowski - ekspert w sprawie programu „Czyste Powietrze” z Fundacji Rozwoju Gospodarki i Innowacji im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Lublinie. W ramach dyżuru mieszkańcy gminy Łabunie mogli zasięgnąć informację na temat uczestnictwa w programie oraz możliwości pozyskania dopłat na wymianę pieca oraz termomodernizację budynków jednorodzinnych. Z uwagi na fakt, że z dyżuru eksperta nie skorzystali wszyscy mieszkańcy gminy Łabunie, redakcja kwartalnika gminnego „U Źródlą” postanowiła sama zasięgnąć informacji u źródła i otrzymać odpowiedzi na najważniejsze pytania dotyczące programu. Dominika Saran-Kudyba: Do Urzędu Gminy Łabunie przychodzi dużo mieszkańców gminy i pyta o program „Czyste Powietrze”. Co to jest za program i na co możemy pozyskać pieniądze? Adrian Szumowski: Z programu mogą skorzystać właściciele domów jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych usytuowanych w budynkach jednorodzinnych. Moga wymienić źródło ciepła uznane za nieefektywne tzw. kopuluchy na nowoczesne instalacje wytwarzania energii albo w oparciu o energię elektryczną lub gaz bądź o technologię pomp ciepła albo nowoczesne piece na węgiel bądź biomase; po drugie: jeżeli budynek jest już użytkowany, jest możliwość termomodernizacji (docieplenie ścian, stropów, fundamentów, wymiana stolarki okiennej i drzwi oraz ewentualnie wymiana instalacji centralnego ogrzewania). Jakie warunki muszę spełnić, by dostać pomoc finansową? Po pierwsze wnioskodawca musi być właścicielem budynku jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego w budynku jednorodzinnym. Po drugie – jeżeli jest zdecydowany, może zrealizować je dwutworowo: może wymienić źródło ciepła na bardziej ekologiczne lub może przeprowadzić działania termomodernizacyjne. Może też zainstalować solary lub fotowoltaikę, z tym że w tej edycji programu – na solary i fotowoltaikę można uzyskać pożyczkę. Fotowoltaika to miniektrowna służąca do produkcji energii elektrycznej a kolektory służą do podgrzewania wody. Załóżmy, że jestem zainteresowana tym programem. Co powinnam zrobić na samym początku? Najpierw powinna Pani zarejestrować się na portalu beneficjenta – na stronie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie www.wfos.lublin.pl. Po rejestracji do Pani dyspozycji będzie elektroniczna skrzynka podawcza i aktualna dokumentacja, w tym formularz wniosku i wymagania techniczne, którymi powinny odpowiadać produkty kupione w ramach programu „Czyste Powietrze”. Informacje o programie może Pani uzyskać na infolinię Funduszu znajdującego się na Alejach Kraśnickich 31 w Lublinie. Chcę wymienić okna lub piec, czy muszę mieć swój wkład własny? Nie jest konieczne posiadanie wkładu własnego, natomiast dofinansowanie podzielone jest na dwa segmenty: z jednej strony może to być dotacja, czyli tzw. pomoc bezwzrotna, a z drugiej strony może to być pożyczka zapewniona przez Bank Ochrony Środowiska, niżzej oprocentowana jednak nie mniej niż 2% w stosunku rocznym. Okres karcenii pożyczki wynosi 12 miesięcy, można rozłożyć pożyczkę na 180 miesięcy. Kwestią kluczową w przypadku dofinansowania jest dochód w gospodarstwie domowym wnioskodawcy liczony na osobę miesięcznie. W najgorszym przypadku, jeżeli budynek jest już istniejący i ma być termomodernizacja, a wnioskodawca jest zamożnym człowiekiem, wtedy jest to 100% dotacji, a 100% pożyczki. Dofinansowanie zamknię się w wielokrotnych od 7 tys. zł do 53 tys. zł. Wszystko co jest ponad 53 tys. zł jest tzw. kosztem niewykławnalnym i wtedy wchodzi w grę wkład własny. Podsumowując: dofinansowanie to zarówno pożyczka jak i dotacja. Dotacja i pożyczka są na wszystkie możliwe działania z jednym wyjątkiem: odnawialne źródła energii czyli solary i fotowoltaika są dostępne tylko w ramach pożyczki. Wypełnim wniosek – na co zwracam uwagę? Kluczowym parametrem jest określenie, kto jest właścicielem budynku. Beneficjentem programu może być wyłącznie właściciel – osoba fizyczna. Drugi punkt, na który trzeba zwrócić uwagę to jest przede wszystkim – czy budynek jest nowo wybudowany czy istniejący. Budynki nowo wybudowane mają trochę inne zasady finansowania, gdyż nie ma tu potrzeby wymiany źródła ciepła, natomiast jest potrzeba zakupu. Poza tym jest ograniczone finansowanie termomodernizacji z tego powodu, że budynki nowo wybudowane już z założenia spełniają warunki Ministera Infrastruktury z 2002 r., czyli, że nie trzeba dodatkowo docieplać. W przypadku nowo wybudowanych domów w grę wchodzi możliwość sfinansowania wydatków na materiały budowlane mające na celu wkomponowanie w projekt tzw. instalacji mechanicznej, wentylacji. Co w przypadku, jeżeli ktoś poniósł już koszty na rzeczy, które kwalifikują się do dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze”. Czy mogę z datą wsteczną dostać dofinansowanie na poniesione już wcześniej wydatki? Była taka możliwość, ale tylko do 30 czerwca 2019 r. W przypadku, gdy wnioskodawca poniósł już jakieś koszty np. związane z wymianą pieca istnieje możliwość, by sięgnąć wstecz do 12 miesięcy. Może wtedy Pani wykazać wydatki poniesione w okresie od 1 lipca 2018 r. Na co jeszcze zwrócić uwagę przy wypełnianiu wniosku o dofinansowanie w ramach programu „Czyste Powietrze”? Po dacie oddania domu do użytku ważne jest określenie powierzchni budynku i powierzchni, która w ramach tego budynku przeznaczona jest na działalność gospodarczą. Do 30% powierzchni domu można przeznaczyć na działalność, jednakże przyczynia się to do redukcji dofinansowania o tyle procent, ile metrów przeznaczonych jest na działalność usługową. Chodzi o budynki jednorodzinne, gdzie jest dom plus działalność gospodarcza. Drugą rzeczą jest tzw. esencja naszego projektu, czyli skrócona analiza potrzeb energetycznych. Nie trzeba przeprowadzać audytu energetycznego budynku, ale jest to możliwe. Można dostać z programu 1000 zł dofinansowania na ten dokument. Warunek jest taki, że jeżeli audyt jest przeprowadzony, to trzeba go załączyć do wniosku i trzeba te działania w ramach audytu zrealizować. Wniosek jest intuicyjny i zawiera mechanizm do podpowiedzi beneficjentowi. Dlatego zalecam wypełnienie wniosku elektronicznie. Po skróconej analizie potrzeb energetycznych jest analiza sytuacji finansowej beneficjenta, czyli analiza dochodu. Tutaj również są formułki do policzenia tego dochodu, z tym że trzeba wprowadzić rzecznie dane i dochody wszystkich uczestników gospodarstwa domowego. Jeżeli są dochody w ramach działalności rolniczej podstawą jest nakaz płatniczy z urzędu gminy. Jeżeli są natomiast wprowadzane do wniosku dochody z działalności pozarolniczej podstawą jest zeznanie podatkowe złożone do urzędu skarbowego. Dodatkowo należy wykazać dochody tzw. niepodatkowane typu dieta z racji sprawowania funkcji radnego gminy. Dochody wpisywane są do formularza dla każdego członka gospodarstwa domowego. Zmieniła się jednak definicja gospodarstwa domowego. Od początku 2019 r. zniknęło kryterium wieku czyli już nie ma „do 25 roku życia”. Kolejną rzeczą, na którą warto zwrócić uwagę, to granice wydatków kwalifikowalnych np. piec na paliwo stałe na węgiel jest kosztem kwalifikowanym wraz z demontażem starej instalacji i montażem nowej (to koszt 10 tys. zł – czyli tyle dostaniesz dofinansowania). Jeżeli więc kupi Pani piec węglowy za 11 tys. zł to 10 tys. będzie kosztem kwalifikowanym, a więc dotacja, a 1000 zł będzie wkładem własnym. Co ważne, Fundusz może skontrolować nas trzy razy: pierwszy raz przed podpisaniem umowy, drugi po realizacji działań (w tym przypadku, jeżeli inspektor Funduszu uzna, że zakres przedmiotowych zrealizowanych działań jest inny jak we wniosku, Fundusz może odmówić dofinansowania) i trzeci raz w ramach trwałości projektu, który trwa trzy lata od zakończenia realizacji projektu. W ciągu 3 lat nie można zatem zmieniać rzeczy, które były zakupione w ramach inwestycji, na którą dostaliśmy dofinansowanie z programu „Czyste Powietrze”. Dodatkowo do jednej nieruchomości można składać nieograniczoną liczbę wniosków w ramach programu „Czyste Powietrze” z tym, że realizujemy jeden wniosek, kończymy go i realizujemy dopiero następny. Wypełniliśmy wniosek, jest już gotowy. Kolejna rzecz to załączniki. Co muszę dodaćć do wniosku? Wniosek zawiera minimalną liczbę załączników. Wszystko, co jest wygenerowane najczęściej jest to w ramach oświadczeń, które znajdują się z tytułu wniosku. Potwierdzane są własnym podpisem. Do wniosku należy dołączyć audyt energetyczny, jeżeli został przeO TAJEMNICY MISTERIUM Malowane cisza ale i dźwiękiem, światłem i zachodzącym słońcem, otulone zadumą i refleksją. W piątek, 12 kwietnia odbyło się Misterium Paschalne w Łabunich. Łabuńskie Misterium rozpoczęło się o godz. 18.00. Było wiernym odtworzeniem biblijnych wydarzeń – od ostatniej wieczernicy po ukryzgowanie i zmartwychwstanie. W role aktorów wcielili się radni, soltysi, członkowie Kół Gospodyń Wiejskich, strażacy oraz inni mieszkańcy gminy Łabunie. Misterium rozpoczęło się na terenie kościoła, następnie uczestnicy przeszli pod zespół pałacowo-parkowy. Wydarzenie zabezpieczali strażacy z OSP. Głównym organizatorem wydarzenia było Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Łabunie a współorganizatorami: Parafia Rzymskokatolicka w Łabunich i OSP z terenu gminy Łabunie. PRZED WIELKANOCĄ 164 prace, 38 nagrodzonych, prawie 900 zł na szczytny cel. Podsumowano jubileuszowy X Gminny Konkurs „Przed Wielkanocą”. Najpierw wszyscy chętni mogli wziąć udział w konkursie, a potem w Kiermaszu Wielkanocnym, na którym wręczano nagrody i zbieraono fundusze na budowę rodzinnego domu dla niepełnosprawnych. Grzegorz Typiak oraz Grzegorz Synowiec zaserwowali utwory grane na saksofonie w towarzystwie akordeonu i bębinka. Na koniec odbył się charytatywny kiermasz prac konkursowych. Uczestnicy mogli je nabyć w zamian za wrzucenie do puszki symbolicznej kwoty przeznaczonej na wcześniej wspomniany cel. Udało się zebrać 855 zł. Pieniądze zasiliły konto Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym „Krok za Krokiem” w Zamościu, które buduje Rodzinny Dom – kompleks terapeutyczno-opiekuńczy dla dorosłych osób z niepełnosprawnościami. X Gminny Konkurs „Przed Wielkanocą” oraz Kiermasz Wielkanocny odbywał się pod Patronatem Wójta Gminy Łabunie. KLIMAT ŚWIĄT W KLIMATYCZNYM MIEJSCU... ... w Izbie Muzealnej w Barchaczowie. W piątek (5 kwietnia) to urokliwe miejsce zamieniło się na kilka godzin w artystyczną "fabrykę" stroików świątecznych. To za sprawą m. in. mieszkańców gminy Łabunie, które wzięły udział w warsztatach wielkanocnych, w ramach których stworzyły stroiki. Te świąteczne dzieła powstały dzięki kreatywnym kobietom i organizatorowi: LGD Ziemi Zamojskiej. W przygotowaniu warsztatów pomogła Elżbieta Kuźma – przewodnicząca Rady Gminy Łabunie i soltys Barchaczowa. Dziękuję za rozmowę Do kiedy potrwa program „Czyste Powietrze”? Program potrwa do 30 września 2029 r., natomiast umowy będą podpisywane do końca 2027 r. Jakie są terminy na rozpatrzenie wniosku? Ile czekam na odpowiedź? Na rozpatrzenie wniosku fundusz ma 90 dni roboczych. Może on zwrócić się też do nas maksymalnie dwa razy z prośba o korektę wniosku. To dodatkowo wydłuża czas o 30 dni roboczych, czyli maksymalnie na rozpatrzenie wniosku możemy czekać 150 dni roboczych od daty złożenia wniosku. Jeżeli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, Fundusz powinien zwrócić się do Pani o podpisanie umowy, którą zawieramy osobistnie w siedzibie w Funduszu w Lublinie. Przed podpisaniem umowy Fundusz może jeszcze wysłać inspektora, by ten zweryfikował stan przedstawiony we wniosku. Jeżeli inspektor uzna, że stan faktyczny odpowiada temu przedstawionemu we wniosku, fundusz podpisuje z Panią umowę. Na realizację inwestycji ma Pani dwa lata. We wniosku zaznacz Pan i termin rozpozęcia i zakończenia inwestycji. Po jej zrealizowaniu wypełniamy wniosek o płatność, protokół odbioru robót, protokół wykonawcy i dokumenty księgowo poniesione w ramach albo całego projektu albo danego etapu czyli faktury lub rachunki i z tymi dokumentami zgłosić się do Funduszu w celu wypłaty należnej części dofinansowania. Co w przypadku, gdy ktoś nie będzie chciał firmy wynajmować, tylko sam wymienić piec lub docieplić budynek? W dokumentach programowych jest przedstawiona kwota kwalifikowalna dla danego wydatku wraz z usługą demontażu starego i montażu nowego np. pieca. Kwota kwalifikowalna jest dla tych wszystkich trzech pozycji. Jeżeli jest taka opcja, że można wymienić piec czy docieplić dom samemu, to w takim razie zostaje zakup tylko materiałów. Przed wypełnieniem wniosku należy więc przewidzieć, czy piec wymienić sam czy zlecę go firmie. Dodatkowo jednak jeżeli jest możliwość wrzucenia w koszty usługi, razdzielny przemyśleć, czy jest konieczność wykonywania tych robót samodzielnie. Skąd mogę wiedzieć, jak bardzo stary jest mój piec, by dostąć dofinansowanie? Jak sprawdzić, czy kwalifikuje się on do wymiany według wytycznych programu „Czyste Powietrze”? Kwestią kluczową jest sprawdzenie, czy źródło ciepła, które mamy, spełnia warunki uczestnictwa w programie. W przypadku pieców na gaz, olej, prąd czy pompę ciepła – one z definicji spełniają warunki uczestnictwa w programie i takich źródeł ciepła nie trzeba wymieniać. W przypadku pieców na paliwo stałe (węgiel, drewno, biomasa) wskazana jest jako podstawia w Klasa energetyczna normy europejskiej z 2012 r. To znaczy, że każdy piec w swojej specyfikacji ma wskazane – jaką spieninę normę i jakiej jest klasa. Jeżeli piec jest klasy niższej niż V (to każdy beneficjent musi zweryfikować we własnym zakresie: albo sprawdzając na stronach producenta lub pytając się w sklepie), to wtedy można ubiegać się o dofinansowanie. POBIJEM KOMUNĘ NA WIEKI... DO KOŃCA WYTRWAŁY. PLUT. STANISŁAW PAKOS "WRZOS" Nie wiadomo dokładnie kiedy wstąpił do konspiracji antyniemieckiej jednak od 1943 r. był żołnierzem oddziału lotnego w rejonie I AK Łabunie dowodzonego przez Jana Pazdrę "Orła". Używał pseudonimu "Konar". W skład tego oddziału wchodzili również Józef Pys "Ostry" i Franciszek Sokolowski "Kruk". Następnie "Konar" podlegał Janowi Turowskiemu "Norbertowi" i Wladawie Wnukowskemu "Kablowi". Po wkroczeniu na teren Zamojszczyzny oddziałów sowieckich i (I)WP w lipcu 1944 r. Pakos zdał broń jednostce (I)WP w Zamościu i powrócił do domu. W maju 1945 r. został zastrzalony przez NKWD w Łabuniach lecz po kilku godzinach został wypuszczony. Po rozwiązaniu Armii Krajowej w styczniu 1945 r. nie zaprzestał działalności wymierzonej w drugiego okupanta. W listopadzie 1945 r. został zaprzysiężony w WIN przez Teofila Pilipczuka "Strzechę" i pełnił funkcje zastępcy drużynowego na terenie Łabun. Od września 1946 r. podlegał rejonowi Sitno-Kotlice dowodzonemu przez Józefa Włoszczuka "Pistoleta". Gdy w marcu 1947 r. struktury Zamojskiego Obwodu WIN podjęły decyzję o ujawnieniu się Stanisław Pakos w dniu 11 III 1947 r. stawił się w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu. Tam dopełnił wymogów ujawnienia zdając pistolet maszynowy PPSZ nr 7008 i otrzymał zaświadczenie nr 00244. Powrócił do domu rodzinnego, gdzie pracował w gospodarstwie rolnym. W nocy z 31 X 1947 r. na 1 XI 1947 r. żołnierze WiN Wojciech Nykiel, Edward Tabula "Kwak", Franciszek Sokolowski "Kruk" i Tadeusz Pokryszka dokonali niedanej akcji na posterunek MO w Łabuniach, celem rozbiocia znajdującej się tam Kasy Gminnej. Podczas strzelaniny został ranny "Kruk" będący szwagrem Pakosa. Sokolowski zmarł z upływu krwi na pobliaskich łajkach. Gdy jako 1 XI 1947 r. znalazła miejscowa ludność, która szła do kościoła na nabożeństwo. Zawiadomiono milicję, w następstwie czego 2 XI 1947 r. do domu rodzinnego Pakosów w Kol. Łabunie (nazywanej Podgorą), w którym zamieszkiwał również "Kruk" przyjechało MO z posterunku w Łabuniach. Dalszy ciąg zdarzeń jest różnie przedstawiany w relacjach świadków, zaś dokumenty UB nie przedstawiają opisu tego zdarzenia. Z informacji pochodzących od Mieczysława Pakosa, bratanka "Wrzosza", który widział to zdarzenie wynika, że 2 XI 1947 r. do zabudowań, w których zamieszkiwali Franciszek Sokolowski i Stanisław Pakos przyjechało trzech milicjantów na motorze. Jednak po wylegitymowaniu "Wrzosza" i decyzji o jego zabraniu na posterunek okazało się, że w cztery osoby nie mogą jechać motocyklem. Do jego pieszego konwojowania zgłosił się milicjant Czesław Woszczyna. Pozostali milicjanci odjechali motocyklem. Eskortujący prowadził Pakosa drogą wśród pól w kierunku Łabun. Kopal "Wrzosa" i posztychował go kolbą broni. Gdy doszedł ok. 1,5 km od zabudowań, w pobliżu rosnącej do dzisiaj jabłoni, doszło między nimi do szarpaniny, podczas której partyzant wyraź milicjantowi automat PPSZ. Gdy Woszczyna zaczął uciekać Pakos zastrzelił go. Według innej relacji po "Wrzosza" przyszło dwóch milicjantów. Według Bogdana Szykuły od razu po zastrzalem Pakos został pobity przez milicjantów. Podczas doprowadzania go na posterunek jeden z milicjantów odszedł, aby skontrolować przechodzącą osobę. Wówczas Pakos zabrał broń milicjantowi Czesławowi Woszczynie, zabili go i uciekli. Natomiast według Czesława Pilipczuka, który jako dwunastoletni chłopiec widział całą sytuację wyglądało to następująco: po znalezieniu ciała Sokolowskiego milicjanci wiedząc, że jest on szwagrem Pakosa przyjechali we trzech motocyklami zatrzymać "Wrzosza" i zrobić rewizję w zabudowaniach. "Wrzos" nie brał udziału w akcji na posterunek MO w Łabuniach jednak był o to podejrzewany. Dwóch milicjantów zostało w zabudowaniach i roobili rewizję, zaś po zastrzalem "Wrzosza" Woszczyna odprowadził go połną drogą na posterunek. Woszczyna i Pakos znali się i niebyt lubili. Milicjant chciał się "wyżyć" i posztychował "Wrzosza". W pewnym momencie Pakos zareagował na działanie funkcjonariusza i zaczęli się szarpać. Partyzant chciał mu wyraź broń. Początkowo udało mu się odłączyć jedynie bebnowy magazynek od automatu, którym uderzył milicjanta w twarz. To oszołomiło Stanisław Pakos urodził się 9 XII 1922 r. w Łabuniakach w rodzinie rolników Pawła i Katarzyny zd. Plaza. Miał trójkę rodzeństwa: Edwarda, Jana i Leokadię. Ukończył 7 klas szkoły powszechnej w Łabuniach. Od ukończenia szkoły powszechnej Stanisław pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Woszczynne. Ruchy miał również ograniczone przez pelerynę, w którą był wówczas ubrany. Wtedy Pakos zabrał mu "pepeszę", kazal uciekać, a następnie go zastrzelił. Później "Wrzos" wrócił w pobliże swojego domu i widział jak milicjanci odjeżdżają na motorze. Chciał ich zastrzelić, jednak w pewnym momencie zauważył, że zatrzymali się w poblizu idącej młodej dziewczynki Eugenii Pilipczuk, którą wsadzili do kosza motocykla i zamierzali odjechać. Nie chcąc postrzelić dziecka Pakos zrezygnował z likwidacji milicjantów. Wydaje się, że należy podzielić wersję zdarzenia prezentowaną przez Mieczysława Pakosa i Czesława Pilipczuka, bowiem gdyby przy szarpaninie Pakosa i Woszczyny był drugi funkcjonariusz MO powinien zareagować na fakt wyrwania broni i zastrzelenia milicjanta, zaś pochodzące z UB meldunki nie przedstawiają żadnych bliższych opisów w tym zakresie, potwierdzając jedynie fakt, że Pakos był eskortowany przez jednego milicjanta. Ponadto logicznie niezrozumiałym wydawałby się fakt, że drugi milicjant opuścił na chwilę eskortowanego partyzanta, co do którego było podejrzeniu o udział w ataku na posterunek MO. Od tej pory Pakos zaczął się ukrywać. Początkowo dołączył do niego Lucjan Adamczyk "Słomka", a następnie Tadeusz Łagoda "Barykada". Już we wrześniu 1947 r. "Barykada" nawiązał łączność z Marianem Pilarskim "Jarem", który polecił mu sformowanie oddziału podległego II Inspektoratowi Zamojskiemu Armii Krajowej. Po powołaniu przez Łagodę grupy zbrojnej w 1948 r. Pakos dołączył do niej, stając się żołnierzem II Inspektoratu Zamojskiego AK i wchodził w skład tzw. "lotnej żandarmerii". Używał pseudonimów "Wrzos", "Gruby" i "Gruby Heniek". "Wrzos" nadal był poszukiwany przez UB. 20 VIII 1948 r. w zabudowaniach jego rodziny przeprowadzono rewizję, podczas której znaleziono lornetkę, amunicję, trolfy i dwa granaty. W 1948 r. Komendant Wojewódzki Milicji Obywatelskiej w Lublinie wystawił za "Wrzosem" list gończy. 29 I 1949 r. ok. godz. 17.00 w Łabuniach "Wrzos" wraz z trzema innymi partyzantami zabrał poborcem podatkowym tj. sołtysem gromady Łabunie Szczepanowi Wiątrowi i Tadeuszowi Kaplonowi pieniądze w kwocie 69000 zł. Tego dnia Szczepan Wiater i Tadeusz Kaplon zbierali podatek gruntowy z kol. Łabuny. Wracając do Łabun przechoǳili przez teren łoniskowy. W odległości ok. 500 m od Łabun z parku wyszło czterech uzbrojonych mężczyzn, którzy kazali im podnieść ręce do góry a następnie paść na ziemię. Gdy poborcy uczynili zadość żądaniem wówczas klęsły z mężczyzn zapytał co tu robią. Kaplon powiedział, że Wiater jest sołtysem. Wtedy jeden z mężczyzn dwukrotnie uderzył Kaplona w twarz mówiąc, że go zna jako członka "Samopomocy Społecznej", który, „wszędzie musi wykrać swój nos”. Nadto powiedziano mu, że jeśli nadal będzie należeć do spółdzielni i PPR to zastrzelić jego i jego rodzinę. Później obszukano Wiatra zabierając mu pieniądze z kieszeni. 12 III 1949 r. "Słomka" i "Wrzos", którzy przebywali na kwatere u Edwarda Modziana w Zwierzyczu, zostali zaskoczeni przez UB. W walce zginął "Słomka", zaś "Wrzosowi" udało się uciec. Następnie po śmierci "Barykady", w dniu 13 X 1949 r. w kol. Horyszów Polski "Wrzos" został dowódcą oddziału, który na różnym etapie rozwoju liczył ok. 8 osób (Adam Altmajer "Jodelka", "Bystry", Jan Spad29 X 1948 r. w restauracji w Szczebrzeszynie „Barykada” zastrzelili członka PPR Mariana Szczęśniaka oraz postrzelili Stanisława Zaiduć i Stanisława Ambrona. 24 VI 1949 r. zlikwidowano członka PZPR i funkcjonariusza MO z posterunku w Niewirkowie, Tadeusza Skrzypczuka. 7 VII 1949 r. w Jarosławcu, pow. Zamość, zlikwidowano członka PPR i funkcjonariusza KPMO w Zamościu Feliksa Kicha. 31 VIII 1949 r. zlikwidowano prawdopodobnie za działalność konfidencką na rzecz UB, funkcjonariusza ORMO Michała Calego. 8 X 1949 r., podczas kontroli kwatery Bolesława Cieplikiewicza we ws. Malice, „Ostry” i „Wrzos” zastrzeliли wójta gminy Werbkowice Wiktora Ciurusia oraz funkcjonariusza ORMO Modesta Kijko. Tego dnia obaj partyzanci przybyli na posiedzenie B. Cieplikiewicza, gdzie czekali na kolację. Miejscowi członkowie ORMO dowiedzieli się, że we wsi przebywa dwóch nieznanych mężczyzn o czym powiadomili Ciurusia. Aby sprawdzić pod domem Cieplikiewicza podeszli członkowie ORMO: Modest Kijko, Józef Kwaśny i Wiktor Ciurus. Do domu wszedł początkowo Ciurus, zaś pozostali czekali na zewnątrz. Wójt zapytał partyzantów kim są jednak oni odpowiedzieli, że wygłębiłyśmy się po zjedzeniu posiłku. Ciurus wyszedł na zewnątrz lecz po chwili wszedł do domu uzbrojony, a wraz z nim Modest Kijko. Wójt miał automat PPS, który wziął od członka ORMO Kazimierza Stanisławczyka. Wszedł z wydobytem pistoletem do pokoju, w którym siedzieli partyzanci i nakazał im podnieść ręce do góry. Partyzanci odpowiedzieli ogniem, w wyniku czego Ciurus i Kijko zginęli. Po strzelaninie Pys i Pakos wybiegli z domu, zaś członek ORMO Józef Kwaśny ostrzelał partyzantów i wycofał się. Na miejsce wysłano 160 żołnierzy 3. Brygady KBW, która podjęła nieudany pościg za partyzantami. Bolesław Cieplikiewicz, który opuścił dom po zdarzeniu, spędzili noc i dzień w lesie, a następnie po powrocie do wsi został postrzelony przez obławę lecz udało mu się uciec. Został zatrzymany w szpitalu. 5 II 1950 r. zlikwidowano w Jałutowie członka PPR i funkcjonariusza UB Tadeusza Petryka. 28 II 1950 r. „Wrzos” i „Ostry” wraz z oddziałem Ludwika Rogalskiego „Kanciarza”, dokonali akcji ekspropriacyjnej na spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Niewirkowie. „Wrzos” nie został zatrzymany podczas aresztowań członków II inspektoratu Zamojskiego AK dokonanych przez UB w kwietniu 1950 r. Przeważnie ukrywał się i działał wspólnie z „Ostrym”, zaś pozostali członkowie jego oddziału ukrywali się osobno. W latach 1950-1951 „Wrzos” i „Ostry” utrzymywali stały kontakt z grupą zbrojną Jana Leonowicza „Burty”, oddziałem „Szuma” oraz „Orlikiem”. Pomimo aresztowań w liniie organizacji Stanisław Pakos nadal prowadził walkę zbrojną z reżimem. 15 IV 1950 r. „Wrzos” dokonał akcji ekspropriacyjnej na filii spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Woli Śniatyckiej. 15 VIII 1950 r., podczas przypadkowego zetknięcia „Wrzosa” i „Ostrego” z funkcjonariuszami MO zginął komendant posterunku MO w Niewirkowie kpr. Michał Dmitroca, zaś milicjant Stanisław Franczak został ranny. 3 III 1951 r. „Wrzos” i „Orlik” i trzech nieznany mężczyzna dokonali akcji zaopatrzeniowej na sklep spółdzielczy w Łaburikach. Tego dnia sklepowa Czesława Skiba i jej mąż Feliks ok. godz. 17.00 wracali do domu. Na drodze zostali zatrzymani przez „Wrzosa”, którzy grożąc im pistoletem kazali im wracać do sklepu, z którego partyzanci zabrali różnych rodzaju towary na łączną kwotę 4803,20 zł. 1 V 1951 r. ok. godz. 22.00 w Kalinówce Mieczysław Szewczuk „Włoch” i Hipolit Duda „Turek” z rozkazu „Wrzosa” postrzelili w rękę i nogę Tadeusza Serafinę, lecz udało mu się uciec. Akcja partyzantów, mająca na celu jego likwidację miała być odpłatną za przekazanie przez Serafinę UB informacji o „Ostrym”, który zmarł po walce z MO 18 II 1951 r. W znalezionych podczas rewizji u Pakosa dokumentach ujawnione protokół odnoszący się do Tadeusza Serafiną: „W dniu pierwszego maja koło północy żołnierze z placówki Francau Włoch i Turek wykonali rozkaz poleceny który im wydał Wrzos rozwalke Szarafina Tadeusza, który był przyczyną śmierci świętej pamięci Bojownikka Pysia Józwa pseudonim Ostry który zginął śmiercią bohaterską w niedzielę 18 lutego o godzinie dziewiątej przed południem z rąk komunisty MO Nowego Miasta Zamościa. Było ich czterech na czele dzielnicywo Kuć: Wrzos”. 7 maja 1951 r. „Wrzos” i „Włoch” zlikwidowali w trakcie zabawy tanecznej w Domu Ludowym w Łabunich komendanta Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” w Nowej Osadzie i członka Związku Młodzieży Polskiej Jana Kostrubałę oraz działacza Związku Młodzieży Polskiej i komendanta „Służby Polsce” w gminie Łabunie Jana Ćwikła. Powszechna Organizacja Młodzieży „Służba Polsce” została utworzona na podstawie ustawy z 25 II 1948 r. o powszechnym obowiązku przysposobienia zawodowego, wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego młodzieży oraz o organizacji spraw kultury fizycznej i sportu (Dz. U. z 1948 r., nr 12, poz. 90). Jej celem było przysposobienie zawodowe, wychowanie fizyczne i przysposobienie wojskowe młodzieży. Organizacja powstała pod egidą Ministerstwa Obrony Narodowej i Związku Walki Młodych i miała na celu całkowite podporządkowanie młodzieży koncepcji zmillitaryzowania państwa. Oficerowie polityczni w brygadach przeprowadzali obowiązkowe szkolenia ideologiczne będące pogadaniami o zdobywcach komunizmu oraz ostrzeżeniami o wrogach klasowych i agentach imperializmu, którzy chcą zniszczyć dobrotę. W charakterystyce Jana Kostrubaly stwierdzono: „ustosunkowanie do obecnego ustroju było przychynne. Stosunki towarzyskie utrzymywały wyłącznie z ludźmi blisko nam klasowymi”. Jan Ćwik „bral czynnie udział w podnoszeniu świadomości politycznej młodzieży organizował zebrania oraz różne akademie dla młodzieży i tym starał się podnieść świadomość młodzieży wiejskiej”. Nadmienić należy, że członkowie ZMP byli pośrednio wykorzystywani do likwidacji wszelkich form pomocy ludności udzielanej podziemiu antykomunistycznemu. W wytycznych UB z czerwca 1949 r. dla woj. lubelskiego wskazywano: „w celu uodpornienia ludności od wpływu elementu bandyckiego, wrogiej propagandy oraz osiągnięcia celów operacyjnych [KBW, MO i UB ] należy w trakcie działania przeprowadzać pracę polityczną, propagandową – uświadamiającą włączając w to terenowe organizacje partyjne w powiązaniu z organizacjami ZMP-owskimi”. W swoich zapiskach „Wrzos” tak opisywał zdarzenie: „W dniu szóstego maja kolo godziny 12 w nocy w gromadzie Lubanki zostało zabite dwóch komendantów SP które rzucili się na stojącego się Wrzosa i Włocha na sosnie. W którym mieli na celu złapać dwóch konfidencjów Milicji śledczej i UB”. Nie wiadomo co było powodem zastrzelenia obu komendantów. Być może, jak opisywał Pakos było wynikiem samoobrony przed ujęciem. Nie ulega jednak wątpliwości, że organizacja, która reprezentowała była zmillitaryzowana formacją podległą komunistom, „Służba Polsce” była dość niechętnie przyjmowaną przez społeczeństwo wiejskie, które pomimo propagandy komunistycznej prawidłowo odczytało jej przynurowy i militarny charakter. Traktowali jej powstanie jako potwierdzenie plotek o zbliżającym się zbrojnym konflikcie ogólnoustawowym, zaś przynurowe rejestracje i wcielenie do brygad jako ukryta mobilizacja oraz zintensyfikowanie przygotowań wojennych. Jej powstanie miało też zapobiec pójściu młodzieży „do lasu”. Zdaje się jednak nie ulegać wątpliwości, że dowódcy SP na szczycie centralnym i terytorialnym stanowili „aktywistów” nowej władzy zmierzających do wprowadzenia w życie koncepcji komunistycznych za pomocą drułu wojskowego oraz indoktrynacji. Pakos bedący żołnierzem AK-WIN ścięgany przez nową władzę musiał mieć negatywny stosunek do tego rodzaju działań i to prawdopodobnie było powodem ich likwidacji. 10 V 1951 oddział „Wrzosa” zlikwidował w Barchaczowie członka PPR i PZPR i egzekutywy Zarządu Gminnego w Łabuniach Stanisława Petryke. W kontekście powyższych wydarzeń donocono, że likwidacje te wywarły duże wrażenie na miejscowej ludności, co ograniczyło na tym terenie działalność Służby Pracy. PZPR i ZMP były bardzo słabo rozwinięte, zaś ORMO nie zorganizowano w ogóle. Działania partyzantów doprowadziły do ograniczenia przez komunistów „pracy politycznej”. 27 IX 1951 r. ok. godz. 20.30 „Włoch” i „Wrzos” zabrali soltysowi gromady Ruszów, gm. Łabunie Bolesławowi Zawadzkiemu 1350 zł pochodzących z należności podatkowych. 28 IX 1951 r. „Włoch” i „Wrzos” w Ziwiartowie, gm. Krynice zabrali soltysowi Józefowi Boruckiemu 3500 zł z wpłaty podatków. Pakos wystawił pokwitowanie za zabrane podatki. Tego samego dnia w Krynicach, pow. Tomaszów Lub., partyzanci zabrali 13 000 zł. ze sklepu spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, a następnie w Dzierżążni soltysowi Stanisławowi Wińnarskiemu 9375 zł z należności podatkowych. 28 IX 1951 r. o działaniach partyzantów powiadomiono posterunek MO w Krynicach, który zawiadomił PUBP w Tomaszowie Lub. Do akcji przeciw partyzantom wyjechali samochodem funkcjonariusze z PUBP Tomaszów Lub.: ppor. Józef Fiałkowski, st. sierż. Tadeusz Strumido i sierż. Czesław Dudek. Wczesniej poszli za nimi podjęli na rowerach komendant posterunku MO z Krynicy Stanisław Śląwek i kpr. Józef Cybruch. Na drodze pomiędzy wsiami Dąbrową i Dzierżążnią milicjanci spotkali jadących z przeciwnej strony „Wrzosa” i „Włocha”. Doszło do wymiany ognia, podczas której „Włoch” został otoczony przez milicjantów i przybyłe im samochodem posilki z UB. „Wrzosowi” udało się uciec. Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu, w celu ujęcia „Wrzosa” prowadził działalność agenturalną poprzez informatorów o pseudonimach „Biblioteka”, „Bury”, „Jaskółka”, „Kawka”, „Krótki”, „Lis”, „Scyzoryk”, „Zegar”. Nadto UB planował działania represyjne w stosunku do rodziny Pakosa: wobec matki Katarzyny Pakos - wystąpienie do prokuratora z wnioskiem o zajęcie jej mienia; wobec brata Michała Pakosa i kuzyny Antoniego Mazura – nalożenie domiaru podatkowego; wobec siostry Leokadii Sokolowskiej – wywizyje jej 1 raz w tygodniu do KPMO Zamość, w celu przesłuchania a 2 razy w miesiącu przeprowadzenie rewizji w celu poszukiwania brata i broni; kuzynej Tomasza Plazy – wywizyje 1 raz z tygodniu do KPMO Zamość na rozmowę, celem spowodowania „wyjścia z lasu” Stanisława Pakosa lub też pomocy w jego likwidacji. Nadto w celu likwidacji oddziałów „Wrzosa” i Józefa Złomańca „Mosidzą” 15 X 1950 r. powołano Grupę Operacyjną Zamość. Jej kierownikiem był por. Tadeusz Karczmarczyk PUBP Zamość, a następnie chor. Władysław Bogusiewicz z PUBP Chełm. Członkami byli: funkcjonariusze Referatu III PUBP Zamość (por. Jan Dachodja, plut. Zbigniew Bobrowski, sierż. Mieczysław Flor), ppor. Mieczysław Stepien (Wydział III WUBP Lublin), chor. Czesław Wilzlo (Referat II PUBP Zamość), plut. Mieczysław Gniaż (wynajdowca z komisariatu MO Zamość) i kpr. Lucjan Radomski (KP MO Zamość). W grudniu 1950 r. rozpracowaniem oddziału „Wrzosa” i „Mosidzą” zajmowali się sierż. Flor i plut. Gniaż. Ich zadaniem było typowanie i werbowanie agentów, ustalenie kwater i współpracowników partyzantów oraz stosowanie represeji wobec ich rodzin (częstych rewizji, zatrzymań, domiarów podatkowych, itp.). Według danych UB z sierpnia 1951 r. na terenie powiatu Zamość ukrywało się 12 partyzantów z oddziału „Wrzosa”. Podjęte przez organy bezpieczeństwa działania agenturalne i zbrojne, w latach 1950-1952, doprowadziły do faktycznej likwidacji lub zatrzymań większości żołnierzy II Inspektoratu Zamojskiego AK. To doprowadziło do ograniczenia działalności zbrojnej oraz konieczności nawiązywania kontaktów z ukrywającymi się osobami wchodzącymi w skład organizacji nie związanych z II Inspektoratem. W zasadzie działalność zbrojna prowadził jedynie „Orlik”, a ta nastawiona była jedynie na zdobycie środków finansowych niezbędnych do przejścia. O tym jak groźna dla nowego ustroju była działalność partyzantów doskonala analiza UB działań oddziału „Wrzosa” z 27 IX 1951 r., w której zanotowano: „Działalność bandy oraz wpływ na teren meliniarzy […] hamuje po szczególne akcje zlecone przez Państwo, o czym świadczy fakt, że na terenie gdzie melinują się członkowie bandy tj. na gminie Łabunie i Sitno akcja planowego skupu zboża na dzień 25 IX 1951 r. została wykonana w 45 %. POR i podatek gruntowy został wykonany w 41 % oraz Pożyczka Narodowa w 6 %, jak również wzrost członków Partii i organizacji społecznych w tamtejszym terenie nie wzrasta a przeciwnie miały miejsce wypadki, że po zamordowaniu Petryka przez bandę Pakosa kilku członków Partii złożyło w Gm.[]nym Komitecie PZPR legitymacje partyjne. Niezależnie od tego grasowanie band szczególnie na terenie gminy Łabunie wpływa dodatnio na ożywienie się i aktywizację członków AK jak to miało miejsce we wsi Majdan, gm. Łabunie gdzie członkowie AK zbierają się nocami słuchają zagranicznych dzienników dyskutując nad nimi oraz na tej podstawie rozwieszają wrogą propagandę. Dla tego reżim komunistyczny nie ustawiał w poszukiwaniach Stanisława Pakosa. 26 X 1951 r. ok. godz. 12.00 pieści żołnierz z 3. Brygady KBW pod dowództwem strz. Mariana Romaniuka oraz dwóch funkcjonariuszy PUBP Zamość, na polecenie kierownika referatu III PUBP Zamość, miało zabezpieczyć w Majdanie Ruszowskim dostawy zboża i ziemiańców oraz ochraniać „aktwy” PKK. Po przybyciu do Kol. Łabunie o godz. 13.00 funkcjonariusze UB poszli do zabudowań „Wrzosa”. Po przeprowadzeniu rewizji pomieszczeń gospodarczych chcieli wejść do domu, który był jednak zamknięty. W czasie sprawdzenia przez okna wnętrza domu mieszkalnego zauważono, że dwa okna są zasłonięte kocami. To wzbudziło podejrzenie, że ktoś przebywa w tym budynku. KBW otoczyło dom mieszkalny, zaś Romaniuk i jeden z funkcjonariuszy UB postanowili wejść na strych domu. Romaniuk wchodził po deskach przybyłych do narożnika domu. Jak się okazało na strychu ukrywał się „Wrzos”. Partyzant przez okno zauważył wojsko i usłyszał, że żołnierze próbują podważać drzwi wejściowe, chcąc dostać się do środka. Wbiegli na strych, aby się ukryć. Tam zauważył żołnierz, który wydzierał słome ze strzechy. Pakos ostrzelał go serią z automatu. Romaniuk został raną dwoma strzałami w rękę oraz prawa pierś i spadł z budynku. Po strzałach KBW wyczołał się za zabudowania. Romaniuk został odciągnięty w pobliże sąsiedniego budynku. „Wrzos”, nie widząc żadnych żołnierzy koło domu, wyskoczył przez otwór wyrwany w strzesze i ostrzeliwując się zaczął uciekać w stronę lasu. Gdy odbiegł ok. 150 m żołnierze zaczęli strzelać i gonić go. Udalo mu się zbiec do lasu pomimo prowadzonego za nim ostrzału i odniesionego zranienia w bark. Funkcjonariusze zabrali od jednego z gospodarzy wóz konny i udali się do Łabun. O zdarzeniu powiadomiono MO w Łabuniach i naczelnika III Wydziału WUBP Lublin mjr. Wolkowa, który z oddziałem KBW przyjechał na miejsce ok. godz. 16.00. Zorganizowano poszcz. w sile plutonu z 10. kompanii KBW pod dowództwem ppor. Kokosza oraz 4, 15. kompanii 3. Brygady KBW pod dowództwem kpt. Borkowskiego, zaś pozostali przystąpili do rewizji zabudowań. Przy pomocy psa służbowego uzyskano ślad „Wrzosa”, który poprowadził do Majdanu Ruszowskiego. Tam pies zgubił trop. Według relacji świadków grupa KBW i UB po przyjściu do zabudowań Pakosów ustalila, że dom jest zamknięty. Gdy odchodził zauważyli, że w oknie domu poruszyła się zasłona. Wówczas postanowili go zrewidować. Żołnierze obstawili dom, zaś oficer UB stanął w polu kartoli po drugiej stronie drogi na wprost domu. Jeden z żołnierzy próbował wdrapać się na strych domu po częściowo odwieranych kawkalach drewna przymocowanych do budynku. Wówczas z wnętrza domu padła seria wystrzałów, która ranila go i spowodowała jego upadek na ziemię. Po strzałach UB-ek stojący na polu rzucił się na ziemię. Z domu wyskoczył „Wrzos”. Przeszedł przez drogę kierując się przez pole kartoli w stronę dręby i lasu. Leżący funkcjonariusz UB w ogóle nie zareagował, gdy partyzant przechodził obok niego. Pakos oddał się szybkim krokiem, co jakiś czas oglądając się w kierunku swojego domu. Po wejściu do lasu przez chwilę obserwował co się dzieje w jego zabudowaniach, a później odszedł w kierunku Łabun. Rannego żołnierza odciągnięto do zabudowań p. Suchary. Następnie funkcjonariusze KBW i UB przybyli do Pilczyczków. Tam załadowali się na wóz konny i pojechali do Łabun. Po pewnym czasie na miejscu przybyła samochodami duża ilość wojska. Teren został dokładnie obstawiony i oświetlony. Niezalegle części gospodarczej budynku mieszkalnego Pakosów ujawniono ślady krwi, co potwierdzało fakt, że partyzant został ranny. Wojsko penetrowało teren przeprowadzając rewizję i poszukując Pakosa. Do domu Pakosów wrzucono również granaty, które spowodowały jego zapalenie. Pożar jednak ugасzono. W wyniku rewizji domu znaleziono różne dokumenty „Wrzosa”, w tym jego zapiski, klisze fotograficzne oraz portfel Pakosa. Pod koniec 1951 r., na podstawie analizy uzyskanych w trakcie prowadzonych śledztw, w tym zebraną zatrzymanego Ryszarda Wińskiego „Dżdżaka”, UB doszło do wniosku, że należy przeszukać ustalone adresy „melińczyków”, u których kwaterował „Wrzos”. Jednym z adresów były zabudowania Jana Kukielki w Łabuniach. 20 XII 1951 r. „Wrzos” przebywał u niego. Tego dnia o godz. 5.45 grupa operacyjna złożona z dwóch funkcjonariuszy PUBP Zamość i 1. batalion 3. Brygady KBW pod dowództwem mjr. Czesława Szelachowskiego otoczyła te zabudowania oraz zabudowani najbliższych sąsiadów. Około godz. 6.15 z domu wyszedł Pakos. Musiał zauważyć obawy bowiem przeszedł do zabudowań sąsiada Tadeusza Jagody. Nie mógł jednak przejść przez pierścień okrążenia wrócił na posesję Kukielki. Doszło do wymiany ognia, co zmusiło „Wrzosa” do wycofania się w obręb zabudowań Jagody. Stanął ostrzeliwując się sfrasował dwie linie obławy docierając do lasu odległego ok. 500 m. od domu Tadeusza Jagody. W trakcie strzelaniny został z odległości 15 m. zginął śmiertelnie postrzelony w klatkę piersiową. Przy zabytku „Wrzosa” znaleziono automat PPS nr 517378, pistolet „Vis” nr 15567 wraz z kaburą, granat obronny, 79 szt. amunicji do PPS i 54 sztuki amunicji do „Visa”. Według wspomnień Tadeusza Jagody zabudowania Kukielków i Jagodów zostały otoczone około południa. „Wrzosowi” udało się opuścić zabudowania Kukielki i poprzez posesję Jagody zmierzał przez pole w kierunku lasu łabuńskiego. Pomiedzy zabudowaniami Jagody a lasem była usytuowana druga linia obławy. Z uwagi na to, że wówczas było jeszcze ciemno pomiędzy pierwszą a drugą linią obławy jeździł „willys”, który oświetlał teren reflektorami. Pakosowi udało się sforsować dwie linie obławy i dostać w pobliże lasu. Były tam usytuowane zabudowania p. Tadeusza Gruszeckiego, zaś od strony pola stała jego stodoła (obecnie posesję mieści się przy ul. Długiej 16 w Łabuniach). W gąszczu leśnym znajdowała się ostatnia linia obławy KBW. „Wrzos” nie został zauważony przez żołnierzy z powodu panujących jeszcze ciemności, a być może również dlatego, że kierował się do lasu nie otwartym polem lecz blisko budynku stodoły. W pewnym jednak momencie odwrócił się i oddał strzał w kierunku Łabun, gdzie znajdowały się przebyte przez niego pierścienie obławy. Wówczas ujrzał go jeden z żołnierzy ostatniej linii obławy i strzelił do niego. Partyzant został ciężko ranny i odniesiony do zabudowań Jagody. Na miejscu był wówczas Tadeusz Jagoda, który wspomniał, że obok niego leżał chlebak „Wrzosa”, w którym zauważył żywość i bandaża. Na posesję przywieziono Leokadię Sokolowską, celem okazania jej zwłok brata. Nie przyznała się, że rozpoznaje w zabitym członka rodziny. Po akcji zabudowań Jagodów były obstawione żołnierzami i przeprowadzano szczegółową rewizję w poszukiwaniu innych partyzantów. Wydaje się, że S. Pakos nie wiedział o pierścieniu obławy ukrytym w lesie bowiem w przeciwnym wypadku nie otworzyliby ognia w jej po- --- NOWY PROBOSZCZ W ŁABUŃSKIEJ PARAFII Ks. mgr lic. Andrzej Łuszcz, dotychczasowy proboszcz parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Buśnie, z dniem 16 sierpnia 2019 r. zostanie mianowany proboszczem parafii pw. MB Szkaplerznej w Łabuinach. Zastąpi ks. mgr Piotra Rawlik, który obejmie parafie pw. Wniebowzięcia NMP w Buśnie. Parafiańe z gm. Łabunie pożegnają również ks. mgr Rajmunda Cura, który mianowany zostanie wikariuszem parafii pw. Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu. Z kolei do parafii Łabunie trafi ks. mgr Krzysztof Augustynek, dotychczasowy wikariusz parafii pw. św. Michała Archanioła w Werbkowicach. Dodajmy – ks. Piotr Rawlik funkcję proboszcza w łabuńskiej parafii sprawował od 17 sierpnia 2013 r., a ks. Rajmund Cur funkcję wikariusza – od 19 sierpnia 2015 r. Ks. Andrzej Łuszcz jest mgr lic. teologii. Urodził się 18 lutego 1975 r.; parafia pochodzenia: Rzępin. Święcenia kapłańskie: 9 czerwca 2002 r. Ks. Krzysztof Augustynek jest mgr teologii. Urodził się 20 września 1978 r.; parafia pochodzenia: Białopole. Święcenia kapłańskie: 2 czerwca 2007 r. Źródło: labunie.zamojskolubaczewska.pl Artystk stanowi fragment opracowania autorstwa Bartłomieja Szyprowskiego „II Inspektorat Zamojski Armii Krajowej” Rys historyczny tragicznych wydarzeń i życiorys Edwarda Lachawca, uroczysta Msza św. oraz złożenie wieńców. Tak w niedzielę, 28 kwietnia mieszkańcy gminy Łabunie obchodzili 74 rocznicę śmierci por. Edwarda Lachawca ps. „Konrad”, partyzantów, żołnierzy Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich oraz ludności cywilnej zamordowanej przez NKWD i UB. Uroczystości rozpoczęły się od przedstawienia przez mieszkańca Łabunia – Piotra Witkowskiego rysu historycznego tych tragicznych wydarzeń. Przygotował go Kierownik Biblioteki Publicznej Gminy Łabunie – Bogdan Szkyula. Na kościelnym telebimie zgromadzeni mogli zobaczyć archiwalne zdjęcia m.in. por. Edwarda Lachawca. Następnie wójt gminy Łabunie – Mariusz Kukielka odczytał okolicznościowy list, który do łabuńskich parafian skierował Prezes Świątegowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Zamość – Sławomir Zawiślak. Msza św. rozpoczęła się od wprowadzenia pocztów sztandarowych z udziałem przedstawicieli szkół w Łabunach, Świątegowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Zamość i Koła Terenowego Łabunie, Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych – Koło w Łabunach, NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” Gminy Łabunie oraz Ochotniczych Straży Pożarnych. Oprawę muzyczną uroczystości zapewnił chór Konsonans pod dyrekcją Agnieszki Brylewicz. Po Mszy św. z udziałem pocztów sztandarowych Wójt Gminy Łabunie Mariusz Kukielka, Przewodnicząca Rady Gminy Łabunie Elżbieta Kuźma, Sekretarz Bogumiła Maziarczuk, członkowie Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych – Koło w Łabunach złożyli kwiaty przy pomniku Poległym w walkach o niepodległą Polskę w latach 1939 – 1945 na cmentarzu parafialnym w Łabunach i zapalili znicze. ŚWIĄTECZNIE I PATRIOTYCZNIE Była wiosna, wiosna wkoło, nadszedł cudny maj. Pełne pieśni każde sielo, świat się zmienił w raj! Hej, pamiętny ów dzień chwały – cudny; „Trzeci Maj”! Naród zgodny, silny, cały, chciał podziwiać kraj! To fragment najpopularniejszej pieśni upamiętniającej Konstytucję 3 Maja. Jej autorem był poeta Rajnold Suchodolski. W klimacie nie tracących na aktualności tych słów pisarza – w kościele parafialnym w Łabunach odbyła się msza w intencji ojczyzny. Nabożeństwo upamiętniające 228. rocznicę uchwalenia Konstytucji Majowej zostało odprawione w piątek (3 maja). Eucharystię poprzedziała akademia przygotowana przez uczniów ze Szkoły Podstawowej w Łabunach Pierwszych. Uroczystego charakteru wydarzeniu nadaly również poczyty sztandarowe: gminy Łabunie, wojskowe, żołnierskie, strażackie, społecznościenne i szkolne. Mszę odprawił ks. proboszcz Piotr Rawlik. Udział w nabożeństwie wzięły władze samorządowe: Wójt Gminy Łabunie – Mariusz Kukielka, Sekretarz Gminy – Bogumiła Maziarczuk oraz dyrektorzy łabuńskich szkół, radni, nauczyciele a także mieszkańcy gminy. KATYN 1940 – GMINA ŁABUNIE PAMIĘTA Porucznik Tadeusz Curylło, posterunkowy Policji Państwowej Włodzimierz Łuh, starszy posterunkowy Policji Państwowej Wincenty Rozkres, podporucznik Jan Antoniewicz, nauczyciel i regionalista Antoni Turczyn. Tym osobom – ofiarom zbrodni katyńskiej związanych z gminą Łabunie oddaliśmy hołd. W piątek, 12 kwietnia w gminie Łabunie został uczczony Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. W obchody włączyły się władze gminy, przedstawiciele Rady Gminy Łabunie, sołtysi, pracownicy urzędu gminy Łabunie, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz mieszkańcy. Zostały złożone wieńce w kolorach patriotycznych, zapalone również znicze. Pamięć ofiar katyńskich uczczona została w pięciu miejscach na terenie gminy Łabunie. Cztery z nich to Deby Pamięci posadzone w 2016 r. w ramach projektu patriotyczno-edukacyjnego „Katyń…ocaliać od zapomnienia”. Znicze oraz wiązanki zostały złożone przy: Debie Pamięci na terenie Urzędu Gminy w Łabunach poświęconemu Tadeuszowi Curyłło (pracownikowi Urzędu Gminy w Łabunach, stracony na Kozielskiej Górze pod Smoleńskiem), Debie Pamięci na terenie ogrodu „Paweł Piórko” w Łabunach poświęconemu Włodzimierzowi Łuniowi (urodzonemu w Łabunach, straconego w Kupratopach), Debie Pamięci na skwerze przy Remizie Strażackiej w Wólce Łabunskiej poświęconemu Wincentemu Rozkresowi (urodzonemu w Wólce Łabunskiej, rozstrzelanego w Twerze – dawna nazwa Kalinin), Debie Pamięci na skwerze przy Świętojcie Wiejskiej w Wierzbli poświęconemu Antoniemu Turczynowi (urodzonemu w Wierzbli, aresztowanego przez NKWD i zamordowanego w Riazaniu), grobie Jana Antoniewicza na cmentarzu parafialnym w Łabunach (urodzonemu w gminie Krynica, współwłaścicielowi gospodarstwa w Łabuńkach, zamordowanego w Charkowie). Wieńce złożyli: Wójt Gminy Łabunie – Mariusz Kukielka, Sekretarz Gminy Łabunie – Bogumiła Maziarczuk, Przewodnicząca Rady Gminy Łabunie – Elżbieta Kuźma oraz Wiceprzewodniczący Rady Gminy Łabunie – Mariusz Kliza. W obchodach wziął również udział dyrektor Biblioteki Publicznej Gminy Łabunie – Bogdan Szkyula. Gościem specjalnym uroczystości była Pani Janina Wojnarowicz – siostrzanka zamordowanego w Charkowie podporucznika Jana Antoniewicza. BYŁO ŚPIEWAJĄCO, TAŃCZĄCO, SŁODKO I MAJÓWKOWO Występy zespołów, ognisko, słodki poczęstunek, Strefa Zdrowia, zawody sportowe. Takie atrakcje czekały na tych, którzy wybrali się na Wielką Majówkę w Łabuniach. Impreza odbywała się w zespole pałacowo-parkowym w Łabuniach. Od godz. 14:00 ze sceny rozbrzmiewała muzyka biesiadna, maryjna i patriotyczna. Występowały zespoły z gminy Łabunie, w tym działające przy Kolach Gospodyń Wiejskich, Łabuńskie Iskierki oraz zaproszone grupy muzyczne m. in. z Bondyrza. Żywiołową muzykę zaserwował też publiczny zespół Jarzębina – twórcza hity na Euro 2012. To dla duszy, a dla ciała? Ognisko, zawody sportowe i słodkie wypieki. Dużym zainteresowaniem cieszyła się Strefa Zdrowia Magdaleny Wytrykus z Zamościa, która mogła w kilkadziesiąt sekund specjalnym urządzeniem sprawdzić stan witamin, mineralów i pierwiastków w organizmie. W ramach Wielkiej Majówki odbyła się również akcja „Kilometry Dobra”. Była to zbiórka pieniędzy prowadzona przez Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Zamościu. Obecni na imprezie wrzucili do puszek 551 zł i 90 gr. Instytucja zbierała fundusze na dofinansowanie remontu i adaptację budynków należących do Stowarzyszenia, by zapewnić godne warunki terapii, edukacji i rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Organizatorami imprezy byli: KGW Łabunie, Wójt Gminy Łabunie, GKS Sparta Łabunie, OSP Łabunie, Biblioteka Publiczna Gminy Łabunie. RADOŚĆ Z POMAGANIA To hasło imprezy zorganizowanej z okazji Dnia Dziecka. We wtorek 4 czerwca park przy hospicjum Santa Galla w Łabuńkach Pierwszych zapłonili się od najważniejszych gości – dzieci, które bawiły się z okazji swojego święta i od atrakcji przygotowanych specjalnie dla nich. Wydarzenie miało na celu podsumowanie tegorocznych akcji i spotkań z wolontariuszami. Impreza była formą podziękowania za pracę, którą wkładają przez cały rok w działania na rzecz pacjentów hospicjum. Dzieci i młodzież brały udział w konkursach z nagrodami. Najmłodzi mogli skorzystać również z urządzeń rekreacyjnych oraz wziąć udział w konkurencjach sportowych i zabawach z animatorem. Można było także zwiedzać mini zoo. Nad bezpieczeństwem czuwali ochotnicy z OSP Łabunie. Nie mogło również zabraknąć poczęstunku. Tym zajęły się Panie z Kola Gospodyń Wiejskich w Łabuńkach Pierwszych. Organizatorem imprezy było Hospicjum Santa Galla w Łabuńkach Pierwszych i Wójt Gminy Łabunie. „ISKIERKI” W MUZYCZNYM KLIPIE Dziecięcy zespół Łabuńskie Iskierki nagrywał teledysk do piosenki promującej obszar LGD Ziemia Zamojska, której członkiem jest gmina Łabunie. Była zabawa ale i dużo pracy. Nasi młodzi artyści dali z siebie wszystko. W słońcu i przy żarze leżącym się z nieba przez kilka godzin w sobotę, 8 czerwca kręcili teledysk do piosenki, którą nagrywali jeszcze pod koniec marca w profesjonalnym studio nagraniowym w Grabowiec. Scenerią do klipu było boisko Orlik, ogród Pawie Pióro oraz zespół pałacowo-parkowy w Łabunich. Zespół przygotowała kierująca Iskierkami Pani Halina Piskorz. „KONSONANS” NA KONCERCE CHÓRÓW Gminny Chór „Konsonans” reprezentował gminę Łabunie na VI Roztoczańskim Koncercie Chórów w Tomaszowie Lubelskim. Muzyczne wydarzenie odbyło się w niedzielę, 12 maja w Tomaszowie Lubelskim. Koncert poprzedziło nabożeństwo, w oprawie którego wzięły udział wszystkie chóry. Na scenie Tomaszowskiego Domu Kultury prezentowały się cztery zaproszone przez organizatorów zespoły: Chór SITANIANIE, KLUCZ, KONSONANS oraz gospodarze Chór TOMASZOWIACY. Podczas prezentacji Chór KONSONANS wykonał po raz pierwszy pieśń o Łabuniach – „Kwiaty mojej ziemi” autorstwa Wiesławy i Ryszarda Badachów. Na zakończenie koncertu wszystkie zaproszone chóry pod dyrekcją Agnieszki Brylewicz wykonały pieśń „Kraj rodzinny matki mej”. Jeżeli lubisz śpiewać i potrzebujesz dawki pozytywnej energii skontaktuj się z chórem „Konsonans” bez względu na wiek, płeć czy uprawiany zawód. Zadzwoń i dołącz do chóru 505 777 900. ŚWIĘTO RODZINY W BARCHACZOWIE Przedstawienie artystyczne, zabawy i konkursy, ognisko, słodki poczęstunek, jazda konno i mnóstwo baniek mydlanych. W takich klimatach rodzinnych w piątek, 7 czerwca odbyło się Święto Rodziny w Izbie Muzealnej w Barchaczowie. To było popołudnie niespodzianek i zaskoczeń. Na początku dzieci zaskoczyły rodziców. Uczniowie z II kl. Szkoły Podstawowej w Łabunkach Pierwszych pod kierunkiem wychowawcy Anny Pyś wystawili dla swoich rodziców słowno-muzyczne przedstawienie opowiadające o realiach życia rodzinnego. W wydarzeniu uczestniczyły młode talenty muzyczne i aktorskie. Pocięchy wręczyły również swoim rodzicom upominki. Potem to organizatorzy zaskoczyli najmłodszych. Niespodzianka „wjechała” prawie galopem na teren Izby Muzealnej w Barchaczowie – najmłodsi uczestnicy imprezy brali udział w przejażdżkach konnych. Było też ognisko, słodki poczęstunek i puszczenie tysięcy baniek mydlanych. Organizatorem Święta Rodziny była Trójka Klasowa Rodziców z II kl. SP w Łabunkach Pierwszych: Weronika Kowalczuk, Aleksandra Semczuk i Katarzyna Hubala. Pomoc w organizacji imprezy służyła również sołtys Barchaczowa – Pani Elżbieta Kuźma. DSK Jeżeli chcesz zorganizować przyjęcie dla swojej pocięchy, a przy okazji zwiedzić unikatowe miejsce na turystycznej mapie gminy Łabunie zadzwon i zarezerwuj termin (tel. 84 611 60 20). LISTY OD CZYTELNIKÓW Uroczystości pierwszkomajowe obchodzone są najczęściej w maju, czasem w czerwcu (w Łabuniach odbyła się 2 czerwca 2019 r.). Są one ogromnym przeżyciem i wielkim zabieganiem. Dawniej nie było takich starań. Nie trzeba było zamawiać lokalu, kamerzysty, fryzjera. Większą uwagę zwracano na sprawy duchowe. Dzieci oprócz pacierza musiały odpowiedzieć na kilkadziesiąt pytań katechizmowych. Katechezy prowadziły siostry zakonne. Nasza była wspaniała, zawsze uśmiechnięta siostra Azaria (Kalkowska Lucja). Na lekcji religii zapytała nas, kiedy będzie najszczęśliwsza chwila w życiu. Miała na myśli przyjęcie Pierwszej Komunii Świętej. – Jak będę się żenić – odpowiedział trochę przerośnięty Franio. Pośmiała się siostra razem z nami. Na prezenty komunijne nie czekaliśmy, bo takich nie było. W kościele otrzymaliśmy obrazek pamiątkowy i śniadanie w celach przykościelnych. Była tam biała kawa z mlekiem i bardzo smaczna wędlinia z bułką. Ciągle pamiętałam o przysiędzie złożonej w kościele, że do osiemnastego roku życia nie tknę napojów alkoholowych ani papierosów. Gdyby trzeba było przyrzec, że nie tknę cudzego roweru czasem bez pozwolenia, żeby się trośkę przejechać, byłoby to bardzo trudne. Myślę, że dzisiejsze dzieci mają nieco inne marzenia; aby im się spełniły. Łącząc pozdrowienia dla Redakcji i Czytelników Helena Pokrywka “OGRODNICZKI” NA PIKNIKU HISTORYCZNYM Stolarnia i narzędziownia, obok chata i kobietka piorąca na tarze, za chwilę potyczki z Niemcami, a na scenie – Ogrodniczki z Łabuniek Pierwszych. Brzmiał jakby nasza kapela przeniosła się w czasie? Prawie tak... “OGRODNICZKI” W CENTRUM PERŁY RENESANSU Zespół Ogrodniczki wystąpił na Kiermaszu w niedzielę (14 kwietnia) na zaproszenie Zamojskiego Domu Kultury. Zespół wykonał osiem utworów Ogrodniczki spodobały się publiczności, więc były i bisy. Na scenie wystąpili: Elżbieta Garbacz, Elżbieta Grula, Anna Jus, Beata Klimko, Stanisława Klimek, Monika Tomasiak, Bernarda Pietryk, Bożena Pęczkowicz, Małgorzata Zwolak i Andrzej Grula. Do śpiewu przygrywała kapela w składzie: Ryszard Czop – akordeon, Stanisław Pęczkowicz – bębenek i Jan Wichrowski – saksofon. DSK POLAMI, DROGAMI, LASAMI... CZYLI PRAWIE 7 KM PRZYGÓD Ponad 120 – tyle osób wzięło udział w III Integracyjnej Grze Terenowej „Leśne Nowiny”. Rajd pieszy po raz pierwszy w historii zgromadził dzieci i dorosłych z trzech gmin powiatu zamojskiego. Jedenaście zgranych ekip przebyło drogami polnymi i zaulkami leśnymi 6,5 km, zdobywając na wyznaczonych bazach punkty. Rajd odbył się w piątek, 7 czerwca. Jego trasa zaczynała się przy Izbie Muzealnej w Barchaczowie. Stąd drużyny wyruszyły na leśną przygodę. Dziewięć drużyn zgłosiło się ze szkół podstawowych w Łabuniach i Łaburkach Pierwszych. Na rajd przybył też team ze Szkoły Podstawowej w Pniówku oraz z Warsztatów Terapii Zajęciowej w Komarowie-Osadzie. Na pięciu bazach miały za zadanie rozwiązać zagadki związane z kulturą romską oraz leśną florą i fauną. Były m.in. cygańskie wiersze, wróżby romskie, puzzle leśne, zabawa cygańska z rzucaniem jaj i quiz o gminie Łabunie. To wszystko działo się na bazach, na których można było spotkać cyganki, strażnika lasu i leśnego nauczyciela. Wszyscy, mimo ataku komarów i upalnej pogody dotarli szczęśliwie na metę. Była to ostatnia baza – świetlica w Mocówce. Na wszystkich czekało ogniisko z pieczeniem kiełbasek i domowe słodkie wyprawki. Trzy pierwsze drużyny, które zdobyły najwięcej punktów, zagrzmęły wejściówkami do zamojskiego zoo. Dyplomy i nagrody wręczał wszystkim drużynom Wójt gminy Łabunie – Mariusz Kukielka. Nikt nie został z pustymi rękami. Wszystkie drużyny otrzymały dyplomy oraz gadżety promocyjne z logo gminy Łabunie, do losowania których ustawiła się długa kolejka. To nie koniec leśnej przygody. Nowością w tym wydarzeniu był konkurs fotograficzny. To kolejny etap rajdu. Drużyna, która zdaniem komisji konkursowej pstryknęła najlepsze fotki, zgarnęła vouchery na paintball laserowy do Laser Factory w Zamościu. Wyjąć cieczną konkursu foto została drużyna Łowcy Przędz od ze SP w Łaburkach Pierwszych. Organizatorami rajdu byli: Wójt Gminy Łabunie oraz Kolo Gospodyń Wiejskich w Mocówce. Było też wielu współorganizatorów, bez których Leśne Nowiny mogłyby się nie odbyć. Podziękowania należą się zatem pozostałym KGW za ujęciezenie ciast, sołtysiowi Mocówki – Adrianowi Waluchowi za pomoc w znakowaniu trasy, logistyczne zaopatrzenie w artykuły spożywcze oraz za przygotowanie ogniiska, a także paniom z KGW Mocówka, KGW Barchaczów, KGW Łaburki Pierwsze, KGW Majdan Ruszowski za wprowadzenie cygańskiego klimatu i obstawienie baz rajdu oraz OSP Łabunie za zabezpieczenie medyczne wydarzenia. Poniżej prezentujemy wyniki z rajdu: I miejsce – drużyna WTZ Komarów II miejsce – Orły z Pniówka (SP Pniówek) i Leśne Ludki (SP Łabunie) III miejsce – Stóeczna Drużyna (SP Łabunie) Pozostałe drużyny, które wzięły udział w rajdzie: Fenki (SP Łaburki Pierwsze), Krasnoludki (SP Łaburki Pierwsze), Wielka Trzydziestka (SP Łaburki Pierwsze), Urwisy (SP Łabunie), Łowcy Przędz (SP Łaburki Pierwsze), Poszukiwacze Przędz (SP Łabunie), Family Bobo (SP Łabunie). DSK CZAS NA LABĘ W środę, 19 czerwca w szkołach gminy Łabunie uczniowie zakończyli rok szkolny i powitali wakacje. Dwa miesiące wolnego ma kilkuset uczniów. SP w Labunkach Pierwszych Rok szkolny ukonczył podwójny rocznik absolwentów. Szkolne mury opuściło 20 uczniów dotychczasowego gimnazjum i 20 ósmoklasistów. Promocję do wyższych klas otrzymało 125 uczniów. Pięciu absolwentów: Agnieszka Kowalczyk, Aleksandra Kożuśek, Maciej Koparski, Antoni Szykuła i Jakub Soroka, otrzymało z rąk Wójta Gminy Łabunie nagrody książkowe za celujące wyniki w nauce. Świadectwa z wyróżnieniem oraz nagrody za wyniki w nauce wręczyła dziewięciu absolwentom i osiemnastu uczniom z klas IV-VII dyrektor szkoły, Dorota Turczyn. SP w Łabuniach Mury szkoły po raz ostatni opuściło 40 absolwentów gimnazjum, a po raz pierwszy po latach, 42 absolwentów klas ósmych szkoły podstawowej. 288 uczniów otrzymało promocję do klasy programowo wyższej. W klasach I-III wyróżniono 47 uczniów. W klasach IV-VIII oraz gimnazjum wyróżnienia przyznano 56 uczniom, którzy uzyskali średnią min. 4,75. Uczniowie z klas ósmych oraz trzecich gimnazjum z najwyższą średnią ocen – Kamila Wróblewska, Kacper Kobieluch, Oliwia Gwoźdza, Kinga Zwolak, Wiktoria Karchut, Eryk Cybula, Agata Rozkres – otrzymali Nagrodę Wójta Gminy Łabunie. Najwyższą średnią ocen 4,28 ex aequo uzyskały klasy Va i Vc. Wysoki poziom nauczania potwierdzili uczniowie klas ósmych i trzecich, gdyż czworo z nich uzyskało najwyższy wynik (100% poprawnych odpowiedzi) na egzaminie ósmoklasisty i gimnazjalnym z zakresu języka angielskiego. DSK Trzymaj Formę Uczniowie SP w Łabuniach wiedzą, co znaczy zdrowo się odżywać. W piątek, 19 marca w ramach programu XIV Edycji „Trzymaj Formę” rozstrzygnięto konkurs „Piramida zdrowia”. Komisja przyznała następujące nagrody: I miejsce - klasa Vа, II miejsce - klasa Vb, III miejsce - klasa Vс. Wyróżnienia: Vla i Vlb. Prawie jak strażak Miłosz Kisielński z gminy Łabunie zajął IV miejsce Eliminacjach Wojewódzkich XLII edycji Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej. Uczeń Szkoły Podstawowej w Łabuniach to prawdziwy znawca i specjalista od zapobiegania pożarów. Najpierw przebrnął przez eliminacje gminne, potem przez powiatowe aż znalazł się w wojewódzkich. Turniej „Młodzież zapobiega pożarom” odbył się 25 kwietnia w Ośrodku Szkolenia Komendy Wojewódzkiej PSP w Lublinie. Miłosza dzieliły tylko dwa miejsca do awansu w finale ogólnopolskim. Dla nas już jest zwycięzcą, bo był jedynym reprezentantem powiatu zamojskiego biorącym udział eliminacjach wojewódzkich konkursu. Nagrody za budki łęgowe Uczniowie Szkoły Podstawowej w Łabuniach dostali nagrody za udział w konkursie technicznym „Budki Łęgowe”. Konkurs został rozstrzygnięty 20 marca w siedzibie Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych Ośrodka Zamiejskiego w Zamościu. Uczniowie Łabuńskiego gimnazjum przygotowali 6 budek. Nagrody otrzymali: M. Dudek, W. Karchut, P. Dudek, M. Galek. Wyróżnienia dostały: P. Synowiec oraz K. Zwolak. Teatralnie W czwartek 25 marca uczniowie klas 0-3 obejrzeli spektakl teatralny na podstawie bajki „Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków” braci Grimm. Sztukę zaprezentowali aktorzy Katolickiego Teatru Edukacji w Zamojskim Domu Kultury. Pasowanie na czytelnika Miedzynarodowy Dzień Książki dla Dzieci obchodzony jest 2 kwietnia, w dniu urodzin H. Ch. Andersena. Z tej okazji w bibliotece szkolnej odbyło się pasowanie na czytelnika uczniów klas pierwszych. Dzieci wykazały się znajomością literek, wiedzą o bajkach Andersena. Zapoznały się z regulaminem i zasadami zachowania się w bibliotece. Święto Konstytucji 3 Maja Uczniowie szkoły w Łabuniach uczcili 228 rocznicę uchwalenia konstytucji majowej. W placówce we wtorek, 30 kwietnia odbyła się akademia. Uczniowie pod kierunkiem Barbary Buszewicz – Wąsacz i Doroty Chmury przygotowali uroczystość pod hasłem „patriotyzm”. Zawsze niech będzie W XVIII Wojewódzkim Konkursie Twórczości Literackiej, Plastycznej i Muzycznej „Zawsze niech będzie…” uczniowie łabuńskiej szkoły znaleźli się w ścisłej czołówce. I miejsce: Emilia Deleżuk kl. I b – nauczyciel Agnieszka Teterycz. III miejsce: Maja Wolska kl. II a – nauczyciel Ewa Latawiec. Wyróżnienie: Aleksandra Wolska kl. I a – nauczyciel Beata Wdowiak, Milena Siwińska kl. II a – nauczyciel Ewa Latawiec. Uczestnicy na konkurs mogli przygotować od utwór muzyczny po opowiadanie, list i grafikę. Celem konkursu było m. in. propagowanie idei integracji z osobami niepełnosprawnymi poprzez różne formy twórczości. Graли w ręczną Uczniowie Szkoły Podstawowej w Łabuniakh wzięli udział w Powiatowych Igrzyskach Młodzieży Szkolnej w Piłce Ręcznej Chłopców w Zdanowie. Drużyna z Łabuń niek wywalczyła 3 miejsce. Matma to jego konik Maciej Kopański z VIII klasy SP w Łabunkach Pierwszych otrzymał tytuł finalisty w III etapie konkursu matematycznego lubelskiego kuratora oświaty. Zdobył 29 punktów na 40 możliwych. Halówka na hali XIV Miedzyszkolny Turniej w Halowej Piłce Nożnej Szkół Noszących imię pr. St. Wyszyńskiego o Puchar Wójta Gminy Łabunie odbył się w SP w Łabunkach Pierwszych. W zawodach zorganizowanych w niedzielę, 28 marca, udział wzięło 10 zespołów złożonych z 75 zawodników z 7 szkół m. in. z Łabuniek, Zamościa, Bilgoraja, Słina i Majdanu Wielkiego. Mecz rozegrano w dwóch kategoriach (roczW szkolach się dzieje Na wycieczkę do Warszawy Na poważnie i na wesoło. Coś dla ducha i coś dla ciała. CAŁY DZIEŃ W WARSZAWIE. Tuż przed świtem wyjazd, a tuż po północy powrót. Stadion Narodowy, Muzeum Powstania Warszawskiego, Park Trampolin, Pałac Kultury i Nauki Galeria Mokotów i Złote Tarasy – każda, nawet najbardziej wybredna dusza była usatysfakcjonowana. 10 maja 2019 r. najstarsi uczniowie Szkoły Podstawowej uczestniczyli w jednodniowej wycieczce do stolicy. Mamy talenty w Łabuńkach Pierwszych!!! W Szkole Podstawowej w Łabuńkach Pierwszych, 31 maja odbył się, już po raz trzeci, Szkolny Konkurs Talentów, Komisja konkursowa oceniała zmagania 31 zawodników, którzy zaprezentowali swoje talenty muzyczne – śpiew i gra na instrumenie, plastyczne, recytatorskie, sportowe oraz literackie. W tym roku uczniowie przygotowali prace plastyczną pod hasłem: „Kocham moją wieś, kocham moją miejscowość”. Miejsca I: Semczuk Kornelia (kl. II), Sawka Szymon (kl. II), Baras Kinga (kl. V), Michalak Magdalena (kl. III gim.); miejsca II: Poznanska Amanda (kl. II), Wilkiewicz Izabela (kl. II), Józefko Nikola (kl. V), Fusiarsz Sandra (kl. V), Pilat Milena (kl. VII), Kowalczuk Agnieszka (kl. VIII); miejsca III: Wilkiewicz Wiktoria (kl. V), Molas Natalia (kl. VI), Piela Olwia (kl. V), Turczyn Lena (kl. I), Brzycka Amelia (kl. I), Grula Grzegorz (kl. VIII). Kraków i „Energiolandia”, czyli wybuchowa mieszanka Uczniowie Szkoły Podstawowej w Łabuńkach wybrali się na wycieczkę do dawnej stolicy Polski i parku rozrywkowego „Energiolandia”. Pierwszy dzień upłynął na zwiedzaniu zabytków Krakowa. Drugi dzień to już czysta adrenalinna, czyli szaleństwo w „Energialandii”. Emocji nie brakowało, o czym świadczyły zdarte gardła u większości uczestników wycieczki. Albus 2019 Ponad 30 uczniów SP w Łabuńkach Pierwszych w dniach 8 – 10 maja wzięło udział w Ogólnopolskim Konkursie Przedmiotowym „ALBUS 2019” organizowanym przez Centrum Edukacji Szkolnej z Warszawy z biologii, chemii, geografii i przyrody. Laureatami konkursu przyrodniczego zostali: Karol Pilat i Jan Ziarkeiwicz z klasy IV zajmująca miejsce 8 na 731 uczestników. Wyróżnienia w konkursie, za zajęcie miejsc od 11 do 15 na 826 uczestników, otrzymali: Karina Kołaja, Przemysław Wićniski i Julia Szykuła z klasy IV oraz Aleksandra Tomasik i Natalia Molas z klasy VI. Czerwony kapturek Uczennice z klasy I i V SP w Łabuńkach Pierwszych z wychowawczynią Haliną Dybirska wybrały się na 45 Rajd PTTK „Czerwony Kapturek”. Wędrowali trasą z Górecka Starego do Tarnowoli. Nasze turystki: Kamila Molas i Natalia Mróz zajęły III miejsce w konkursie na najpiękniejszą postać z bajki o Czerwonym Kapturku; niespodzianka - uczennica klasy I Natalia Czwórnoga zdobyła swoją pierwszą Odznakę Turystyki Pieszej - I kategori: srebrne „Siedmiomilowe buty”, a jej siostra z klasy V- Aleksandra Czwórnoga przeszła już do II kategorii, zdobywając Popularną Odznakę Turystyki Pieszej. Szkolny finał akcji „Kilometry dobra” Kolejny raz SP w Łabuńkach Pierwszych włączyła się w akcję charytatywną „Kilometry dobra”. W jej ramach uczniowie przyniosli do szkoły domowe ciastka, które następnie sprzedawali, by zasielić puszki dostarczone przez organizatorów akcji. I tym razem Szkoła Podstawowa w Łabuńkach Pierwszych stanęła na wysokości zadania. Udalo się zebrać 845 złotych. Informacje nadeslane ze SP w Łabuńcach i SP w Łabuńkach Pierwszych Na sportowo MIĘDZYNARODOWE KARATE W ŁABUNIACH Prawie 300 karateków z Polski i Ukrainy wzięło udział w Międzynarodowym Turnieju o Puchar Wójta Gminy Łabunie i jednocześnie w Mistrzostwach Województwa Lubelskiego Młodzików i Juniorów Młodszych w Karate Kyokushin. Sportowa impreza odbyła się 13 kwietnia w hali sportowej Szkoły Podstawowej w Łabunkach. Na mistrzostwa przyjechało 285 karateków m.in. z Lublina, Jarosławia, Czarnej Białostockiej, Chełma, Radzyń Podlaskiego, Krosna, Zamościa oraz 3 Kluby z Ukrainy: Rawy Ruskiej, Lwowa i Żółkwi. Otwarcia Mistrzostw dokonali: Mariusz Kukielka – Wójt Gminy Łabunie, Elżbieta Kuźma – Przewodnicząca Rady Gminy i Jacek Czerniec – Sekretarza Generalnego Polskiego Związku Karate. Zawody zakończyły się sukcesem sportowym dla naszego Klubu. Drużynowo zdobyliśmy I m-ce przed Lublinem i Krośnem. Organizatorami wydarzenia byli: Zamojski Klub Karate Kyokushin, Klub Karate Kyokushin w Łabunach i Okręgowy Związek Karate w Lublinie. Patronat nad wydarzeniem objął Wójt Gminy Łabunie. GMINA ŁABUNIE MA MISTRZA POLSKI! Wiktor Kolaja z gminy Łabunie wywalczył złoto na Mistrzostwach Polski Juniorów w Trójboczu Siłowym do lat 16-tu. Mistrzostwa odbywały się w dniach 26-28 kwietnia 2019 r. w Będzinie Wiktor wystartował w nich jako zawodnik Zamojskiego Klubu Karate Kyokushin i reprezentant Gminy Łabunie. W tej dziedzinie sportu okazał się pełnym profesjonalistą w kat. wag. do 59 kg; w swoim debiucie został złotym medalistą. Przysiadł z ciężarem 105 kg, wycisnął 65 kg i w marłym ciągu podniósł 140 kg co dało mu w trójboczu 310 kg i tytuł Mistrza Polski. Jakich my mamy zdolnych sportowców. To dzięki nim - dzięki Wiktorowi gmina Łabunie jest promowana na arenie ogólnopolskiej. Jestesmy dumni! Redakcja „U Źródeła” przybija piątkę i mówi „wielkie dziękuję” za tak ważny sukces! GRAŁI W NOŻNĄ NA ORLIKU 33 osoby, 5 drużyn – w niedzielę (12 maja) na boisku sportowym w Łabuniach odbył się Turniej Pilki Nożnej “Orlika” o Puchar Wójta Gminy Łabunie. W zawodach udział wzięło 5 drużyn, ogłoszono też króla strzelców. O bramki walkały drużyny: Blok Ekipa, Inazuma Eleven, Supa Strikes, Geon Team, Kodzirasy. Kto zwyciężył? Geon Team. Drużyna zdobyła 8 pkt. Na drugim miejscu uplasowała się Kodzirasy z 6 pkt. Trójka najlepszych zamknęła ekipa Supa Strikes z 4 pkt. Na kolejnych pozycjach znalazły się: kolejno Inazuma Eleven i Blok Ekipa. Wybrano też najlepszego króla strzelców. Został nim Jakub Skiba, który strzelił 11 bramek. Nagrody na turniej ufundował Wójt Gminy Łabunie – Mariusz Kukielka. Wydarzenie zorganizował Piotr Latawiec – animator, na codzień prowadzący zajęcia sportowe na „Orliku” w Łabuniach. Współpracował w organizacji i przeprowadzeniu turnieju mieli również: Diana Faranszkiewicz, Zbigniew Lewicki i Piotr Łojko. RAZ NA WOZIE, RAZ POD WOZEM - Klasa A 2018/2019, grupa: Zamość \| Nazwa \| RAZEM \| DOM \| WYJAZD \| MECZE BEZPOŚREDNIE \| \|------------------------\|-------\|-----\|--------\|---------------------\| \| \| M Pkt \| Z R \| P Branki \| Z R P Branki \| M Pkt \| Z R \| P Branki \| \| 1. Irgos Krasnobród \| 26 \| 6 \| 21 3 \| 7 23-20 11 0 2 \| 40-8 \| 10 3 0 3 33-12 \| \| 2. Błękitni Obsza \| 26 \| 6 \| 22 2 \| 4 82-24 9 1 \| 3 4 12-15 11 1 1 1 1 40-9 \| \| 3. Cosmos Józefów \| 26 \| 5 \| 16 2 \| 7 60-30 7 1 \| 5 27-16 9 2 2 33-14 \| \| 4. Sparta Łabunie \| 26 \| 4 \| 14 4 \| 8 51-42 8 2 \| 2 3 26-15 6 2 5 25-27 2 4 1 1 1 0 3-2 \| \| 5. Pogoń 96 Laszczówka \| 26 \| 4 \| 13 7 \| 6 61-37 8 4 \| 1 31-12 5 3 5 30-25 2 1 0 1 1 2-3 \| \| 6. Andoria Mirce \| 26 \| 4 \| 13 4 \| 9 51-40 8 2 \| 2 3 31-14 5 2 6 20-26 \| \| 7. Tur Turbin \| 26 \| 3 \| 8 2 \| 12 12 55-57 7 0 \| 6 32-27 5 2 6 23-30 \| \| 8. Granica Lubczyka Królewska \| 26 \| 3 \| 6 11 3 \| 12 37-43 7 1 \| 3 30-15 2 2 2 9 7-28 \| \| 9. Orion Dereźnia (Dereźnia Solska) \| 26 \| 3 \| 5 11 2 \| 13 35-41 7 1 \| 5 23-18 4 1 8 12-23 \| \| 10. Szumy Susiec \| 26 \| 2 \| 8 2 \| 16 41-63 4 2 \| 2 7 24-30 4 0 9 17-33 2 6 2 0 0 9-2 \| \| 11. Tarpan Korchów \| 26 \| 2 \| 6 2 \| 16 31-59 4 1 \| 8 17-22 4 1 8 14-37 2 0 0 0 2 2-9 \| \| 12. Olender Sól \| 26 \| 2 \| 5 2 \| 15 45-36 4 3 \| 4 6 22-25 3 1 9 13-39 \| \| 13. Ostoja Skierbiesów \| 26 \| 1 \| 9 5 \| 14 73-61 3 3 7 \| 6 25-35 2 1 10 14-26 \| \| 14. Wrzos Szyzków \| 26 \| 6 \| 2 0 \| 19 49 2 0 \| 11 13-35 0 0 13 6-54 \| Wrzos Szyzków został wycofany z rozgrywek po 23. kolekcje za trzykrotne nieprzystąpienie do zawodów. Sparta Łabunie rozgrywki ligowe zaczęła od samych zwycięstw. Pasaę przerwał mecz z Granicą Lubczyka Królewska. Potem była porażka za porażką, ale Sparta utwierdziła kibiców w przekonaniu, że niemożliwe nie istnieje. Nasi ostatnim meczem z Pogonią Laszczówka wywalczyli prawo do gry w barażach o klasę okręgową z Potokiem Sitno. Niestety, przeciwnik okazał się silniejszy. Poniżej wyniki Sparty w rozgrywkach ligowych - Tarpan Korchów – Sparta Łabunie 0:1 (0:0) - Sparta Łabunie – Błękitni Obsza 1:2 (1:1) - Szumy Susiec – Sparta Łabunie 1:4 (0:1) - Ostoja Skierbiesów – Sparta Łabunie 0:2 (0:0) - Tur Turbin – Sparta Łabunie 3:4 (0:2) - Orion Dereźnia – Sparta Łabunie 1:1 (1:0) - Sparta Łabunie – Andoria Mirce 2:2 (1:2) - Granica Lubczyka Królewska – Sparta Łabunie 6:1 (2:0) - Sparta Łabunie – Irgos Krasnobród 2:4 (0:3) - Cosmos Józefów – Sparta Łabunie 1:0 (0:0) - Sparta Łabunie – Pogoń 96 Laszczówka 2:1 (1:0) - Sparta Łabunie – Potok Sitno 0:4 (0:3) - Potok Sitno – Sparta Łabunie 6:2 (4:1) Źródło: www.90minut.pl ŻOŁNIERZE PAKOSA W czasie prac ekshumacyjnych prowadzonych w 2018 r. przez Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ul. Unickiej w Lublinie odnaleziono szczątki żołnierzy oddziału lotnej żandarmerii Stanisława Pakosa „Wrzosa” z II Inspektoratu Zamojskiego AK. Paweł Kalinowski ps. „Francuz”, żołnierz AK-WiN Urodził się 24 sierpnia 1921 r. w Pniówku w pow. zamojskim. W 1944 r. był aresztowany przez NKWD jako podejrzany o nielegalne posiadanie broni lecz został zwolniony. Początkowo był współpracownikiem oddziału lotnej żandarmerii Stanisława Pakosa z II Inspektoratu Zamojskiego AK, któremu udzielał kwatery oraz informacji o ruchach UB i MO. Od lutego 1951 r. był żołnierzem oddziału „Wrzosa” i jednocześnie pełnił funkcję komendanta placówki w Pniówku. Został zatrzymany 27 października 1951 r. w Pniówku przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu. Przeszedł bardzo ciężkie śledztwo. Był sądzony w trybie doradnym. Wyrokiem z 20 grudnia 1951 r. Wojewóyski Sąd Rejonowy w Lublinie na sesji wyjazdowej w Zamościu skazał „Francuza” na karę śmierci, którą wykonano 7 lutego 1952 r. w więzieniu na Zamku w Lublinie. Mieczysław Szewczuk ps. „Włoch”, żołnierz AK-WiN Urodził się 6 sierpnia 1929 r. w Pniówku w pow. zamojskim. Od kwietnia 1951 r. był członkiem placówki w Pniówku, a następnie oddziału lotnej żandarmerii Stanisława Pakosa „Wrzosa” z II Inspektoratu Zamojskiego AK. Został aresztowany 28 września 1951 r. we wsi Dzierążnia w powiecie Tomaszów Lubelski przez grupę pościgową MO i UB. Przewieziono go do siedziby Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Tomaszowie Lubelskim, a następnie do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu. Przeszedł ciężkie śledztwo. Był sądzony w trybie doradnym. Wyrokiem Wojewóyskiego Sądu Rejonowego w Lublinie na sesji wyjazdowej w Zamościu z 20 grudnia 1951 r. został skazany na karę śmierci, którą wykonano 7 lutego 1952 r. w więzieniu na Zamku w Lublinie. Józef Pyś ps. „Śmiały”, „Ostry”, kpr. rez. żołnierz AK-WiN Urodził się 26 maja 1926 r. w Wólce Pańnieńskiej w pow. zamojskim. W okresie niemieckiej okupacji służył w oddziale Jana Turowskiego „Norberta” w Obwodzie AK Zamość. Po wkroczeniu Sowietów na Lubelszczyznę pozostał w konspiracji. Był członkiem oddziału Tadeusza Łagody „Barkyka”. 29 grudnia 1945 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu w Zamościu, skąd został uwolniony 8 maja 1946 r. przez oddział WIN Romana Szczura „Urszuli”. Pozaćzkowo przebywał w oddziale, a następnie był członkiem drużyny żandarmerii lotnej Rejonu WIN Łabunie. Ujawnił się 11 kwietnia 1947 r. przed Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego w Zamościu. Zagrożony aresztowaniem, powrócił do konspiracji. Dołączył ponownie do oddziału dowodzonego przez Tadeusza Łagodę „Barkyka”, a po jego śmierci – przez Stanisława Pakosa „Wrzosa”. Grupa podlegała II Inspektoratowi Zamojskiemu AK. 18 lutego 1951 r. został ciężko ranny w starciu z funkcjonariuszami MO w Zamościu i po przewiezieniu do Szpitala Powiatowego w Zamościu zmarł. Jego ciało przewieziono następnie do Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w Lublinie, gdzie dokonano oględzin i sekcji. Źródło: prezydent.pl ZMARLI Z GMINY ŁABUNIE 15.12.2018 - Malowana Janina († 91 l.) 18.12.2018 - Niemczuk Bronisława († 84 l.) 21.12.2018 - Hubala Jan († 61 l.) 25.12.2018 - Pudełko Jan († 79 l.) 28.12.2018 - Palonka Urszula († 90 l.) 02.01.2019 - Pilip Stanisław († 77 l.) 04.01.2019 - Madeja Piotr († 58 l.) 06.01.2019 - Skiba Czesława († 92 l.) 12.01.2019 - Kołodziejczuk Władysław († 91 l.) 13.01.2019 - Maziarczuk Honorata († 90 l.) 15.01.2019 - Życzkiewicz Alicja († 56 l.) 17.01.2019 - Kuźma Irena († 81 l.) 20.01.2019 - Kukielka Czesława († 85 l.) 22.01.2019 - Toczko Marianna FMM († 97 l.) 24.01.2019 - Lubas Wiesława († 69 l.) 06.02.2019 - Kulasa Jan († 84 l.) 08.02.2019 - Horaczek Krystyna († 81 l.) 21.02.2019 - Wiater Heronim († 58 l.) 27.02.2019 - Bosiak Leokadia († 92 l.) 03.03.2019 - Wolska Zofia († 81 l.) 24.03.2019 - Plaza Zofia († 77 l.) 04.04.2019 - Synowiec Jerzy († † 64 l.) 06.04.2019 - Romanczuk Kazimierz († 79 l.) 07.04.2019 - Ferenszkiewicz Janina († 89 l.) 08.04.2019 - Maksymczyk Władysław († 62 l.) 10.04.2019 - Kulasa Bożena († 51 l.) 13.04.2019 - Bil Tadeusz († 75 l.) 13.04.2019 - Walaszyński Ludwik († 77 l.) 14.04.2019 - Sowa Tadeusz († 83 l.) 18.04.2019 - Jastrzębski Bolesław († 78 l.) 25.04.2019 - Galan Marian († 80 l.) 28.04.2019 - Buchaj Ryszard († 93 l.) 29.04.2019 - Gumieła Krzysztof († 47 l.) 05.05.2019 - Szykuła Ryszard († 68 l.) 07.05.2019 - Bondrya Marcin († 22 l.) 20.05.2019 - Smiut Zofia († 94 l.) 26.05.2019 - Juszczak Jadwiga († 55 l.) 07.06.2019 - Gwozda Lech († 70 l.) 09.06.2019 - Maziarczuk Jan († 57 l.) 18.06.2019 - Burdzy Helena († 80 l.) 21.06.2019 - Gęśla Regina († 68 l.) 22.06.2019 - Burdzy Zofia († 74 l.) 27.06.2019 - Niezgoda Stefania († 93 l.) Tadeusz Bil (1944-2019) został sołtysem w 2002 r. zastępując ś. p. Jana Fariona. Piastował swą funkcję przez 4 kadencje, podczas których udało mu się zrealizować takie sprawy jak: zlikwidowano i uporządkowano dzikie wysypisko śmieci znajdujące się przy drodze na Jatłów, została wykonana schody drewniane w świetlicy w Laburkach Drugich i wymieniona podłoga, został przeprowadzony remont dachu i elewacji oraz została doprowadzona woda do sklepu w Jatłowie w Laburkach Drugich, na wniosek sołtysa została wyrownana i rozpieczętna droga w kierunku na Jatłów, łącząca dwie części wsi, rozpchnięto i poszerzono wąwóz na powyżej drodze, został przywrócony prawidłowy przebieg tej drogi (utwardzona tłuczniem i żywrem). Sołtys otrzymał od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odznakę honorową „Załużony dla Rolnictwa”. Jak powiedział na niedługo przed śmiercią – „najfajniejszym jego dniem podczas tych 4 kadencji był dzień, w którym mieszkańcy wsi wybraли go na sołtysa a następnie obdarzali go zaufaniem i ponownie wybierali na kolejne kadencje oraz gdy spotykali się z życliwością mieszkańców wsi”. Tadeusz Bil zmarł 13 kwietnia 2019 r. KGW Ruszów zdobyło III miejsce w półfinale ogólnopolskiego konkursu kulinarnego Bitwa Regionów w Nałęczowie. Podbiło kubki smakowe jury daniem, którym nie powstydziłaby się ekskluzywna restauracja. To comber z sarny na poduszcze z kulasy w towarzystwie sosów tricolore: brązowego z prawdziwków, czerwonego z żurawiny i zielonego z haladży. Konkurs odbył się w sobotę, 22 czerwca w Nałęczowie. Nasze uzdolnione panie z Ruszowa gotowały danie na żywo. Do półfinale konkursu dostały się jako jedynie z powiatu zamojskiego. Półfinały konkursu odbywają się w ośmiu regionach Polski. Z każdego wyłaniany jest jeden półfinalista, który pozwalczy o zwycięstwo. KGW Ruszów brało udział w lubelskim. Konkursową potrawę przygotowywały: Renata Psiuk (przewodnicząca KGW Ruszów), Aneta Chachaj, Joanna Juśko i Marta Cybulka. Wparcie logistyczne: radny gminy Łabunie i sołtys Ruszowa – Bogusław Szast oraz Piotr Skiba z OSP Ruszów. Przygoda z Bitwą Regionów zaczęła się w marcu. Najpierw trzeba było zgłosić się do konkursu podając przepis i nazwę potrawy. Komisja spośród nadesłanych zgłoszeń wybrała jej zdaniem najbardziej obiecujące potrawy. Te wyselkowane trafiły do półfinału. Lubelski, w którym wystartowały nasze Panie, odbył się właśnie w Nałęczowie. --- Strażacy na zawodach Sztafeta pożarnicza i ćwiczenie bojowe – przez takie konkurencje musieli przebrnąć strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych z gminy Łabunie. Wzięli udział w corocznych zawodach sportowo-pożarniczych. Zawody odbyły się w niedzielę, 23 czerwca w Komarowie-Osadzie. Nasi spisali się jak zawsze na medal. Nie mieli problemów ani ze sztafetą pożarniczą z przeszkodami ani z ćwiczeniami bojowymi. W pierwszej konkurencji najlepsza była OSP Barchczów. Na drugim miejscu uplasowała się OSP Majdan Ruszowski, a na trzecim – OSP Łabunie. W ćwiczeniu bojowym najlepsza z gminy Łabunie była OSP Łabunie; druga lokatę zajęli strażacy z Barchczowa a trzecią z Bródka. W klasyfikacji łącznej równych nie miała sobie OSP Łabunie. Druga lokatę zajęła OSP Bródek, a trzecią OSP Barchczów. Na kolejnych miejscach uplasowała się odpowiednio: OSP Łaburki, OSP Ruszów i OSP Majdan Ruszowski. Teraz najlepsze strażackie drużyny z naszej gminy pojada na powiatowe zawody sportowo-pożarnicze do Szczebrzeszyna. Te odbędą się 7 lipca. Powodzenia! --- Fot. A. Łukasiewicz-Borys Fot. K. Branecka	<urn:uuid:7ca33bb9-1a1d-4a92-9a60-2df96f6f3439>	finepdfs	1.714844	CC-MAIN-2019-39	https://www.labunie.com.pl/wp-content/uploads/2019/07/u_zrodla_2.pdf	2019-09-21T01:04:20Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-39/segments/1568514574159.19/warc/CC-MAIN-20190921001810-20190921023810-00214.warc.gz	922,007,146	0.999669	0.999906	0.999906	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 107, 5241, 10224, 17220, 21789, 30471, 35640, 43430, 48217, 58006, 64348, 69426, 73384, 76908, 81460, 85170, 88550, 94179, 100219, 102571 ]	1	0
Inspiracją do powstania kolekcji U_floe były kry lodowe, które w zupełnie przypadkowy sposób tworzą ciekawe, harmonizujące ze sobą wzory. Pojedyncze elementy kolekcji połączone ze sobą w wybrany układ, zapewniają każdemu użytkownikowi odrabine intymności, spełniając jednocześnie wiele funkcji. design: Paweł Grajkowski Strona produktu: (kliknij) zalety kolekcji Układy pełne harmonii Inspiracją do powstania U.Floe były kry lodowe, które w zupełnie przypadkowy sposób tworzą ciekawe, harmonizujące ze sobą układy. Pojedyncze elementy kolekcji połączone w wybrany układ, zapewniają każdemu użytkownikowi odrabine intymności, spełniając jednocześnie wiele funkcji. Stwórz ciepłą atmosferę Dodatek wysokich stolów, donic oraz regałów na rośliny pozwalają na doskonale uzupełnienie przestrzeni, tworząc ciepłą atmosferę oraz komfortowe i ergonomiczne miejsce pracy lub odpoczynku. nogi prętowe nogi drewniane dane techniczne UF 30110 + UF TB45 +UF 2010 Konstrukcja Baza prętowa malowana proszkowo (kolorystyką wg wzornika Bejot) Nogi: drewno lite dąb – kolor naturalny (O1) Nogi: drewniane wybarwione na kolor O3 Ślizgi Ślizgi na podłogi ceramiczne, betonowe i wykładziny PK Ślizgi filcowe na podłogi drewniane i panele PF Blat HPL 10mm Biały z czarnym rdzeniem Czarny z czarnym rdzeniem materiały dostępne dla kolekcji 1 grupa cenowa Bond, Fenno, Keimo, Sawana 2 grupa cenowa Alpa, Charles, Charles – Studio Design, Cura, Pastel, Roccia, Valencia 3 grupa cenowa Ally, Ally–Studio Design, Alpa–Studio Design, Blazer, Cura–Studio Design, Easy , Oceanic, Silvertex , Silvertex – Studio Design, Synergy, Synergy – Studio Design, Valencia – Studio Design 4 grupa cenowa Heritage–Studio Design, Oceanic–Studio Design, Remix – Studio Design 5 grupa cenowa Accessoire – Studio Design, Steelcut Trio 3 – Studio Design Skóra Skóra Blaty Płyta laminowana u_floe UF 30110 + UF P2B + UF 2000 : karta produktowa bejot: u_floe Inspiracją do powstania kolekcji U_floe były kry lodowe, które w zupełnie przypadkowy sposób tworzą ciekawe, harmonizujące ze sobą wzory. Pojedyncze elementy kolekcji połączone ze sobą w wybrany układ, zapewniają każdemu użytkownikowi odrabine intymności, spełniając jednocześnie wiele funkcji. design: Paweł Grajkowski Strona produktu: (kliknij) www.bejot.eu zalety kolekcji Układy pełne harmonii Inspiracją do powstania U_Floe były kry lodowe, które w zupełnie przypadkowy sposób tworzą ciekawe, harmonizujące ze sobą układy. Pojedyncze elementy kolekcji połączone w wybrany układ, zapewniają każdemu użytkownikowi odrabine intymności, spełniając jednocześnie wiele funkcji. Stwórz ciepłą atmosferę Dodatek wysokich stołów, donic oraz regałów na rośliny pozwalają na doskonale uzupełnienie przestrzeni, tworząc ciepłą atmosferę oraz komfortowe i ergonomiczne miejsce pracy lub odpoczynku. dane techniczne UF 30110 + UF P2B +UF 2000 Konstrukcja Baza prętowa malowana proszkowo (kolorystyką wg wzornika Bejot) Nogi: drewno lite dąb – kolor naturalny (01) Nogi: drewniane wybarwione na kolor O3 Ślizgi Ślizgi na podłogi ceramiczne, betonowe i wykładziny Ślizgi filcowe na podłogi drewniane i panele Podlokietnik Górą podlokietnika tapicerowana w kolorze tapicerki Górą podlokietnika tapicerowana w innym kolorze Blat HPL 10mm Biały z czarnym rdzeniem Czarny z czarnym rdzeniem Wyposażenie dodatkowe Mediaport (ramka biała-W lub czarna-B): 1 gniazdo napięciowe 230V + 2 x ładowarka USB materiały dostępne dla kolekcji Inspiracją do powstania kolekcji U_floe były kry lodowe, które w zupełnie przypadkowy sposób tworzą ciekawe, harmonizujące ze sobą wzory. Pojedyncze elementy kolekcji połączone ze sobą w wybrany układ, zapewniają każdemu użytkownikowi odrębnie intymności, spełniając jednocześnie wiele funkcji. design: Paweł Grajkowski zalety kolekcji Układy pełne harmonii Inspiracją do powstania U_Floe były kry lodowe, które w zupełnie przypadkowy sposób tworzą ciekawe, harmonizujące ze sobą układy. Pojedyncze elementy kolekcji połączone w wybrany układ, zapewniają każdemu użytkownikowi odrabine intymności, spełniając jednocześnie wiele funkcji. Stwórz ciepłą atmosferę Dodatek wysokich stolów, donic oraz regałów na rośliny pozwalają na doskonale uzupełnienie przestrzeni, tworząc ciepłą atmosferę oraz komfortowe i ergonomiczne miejsce pracy lub odpoczynku. nogi prętowe nogi drewniane dane techniczne UF 30110 + UF BOX +UF 2010 Konstrukcja Baza prętowa malowana proszkowo (kolorystyką wg wzornika Bejot) Nogi: drewno lite dąb – kolor naturalny (O1) Nogi: drewniane wybarwione na kolor O3 Ślizgi Ślizgi na podłogi ceramiczne, betonowe i wykładziny Ślizgi filcowe na podłogi drewniane i panele Blat HPL 10mm Biały z czarnym rdzeniem Czarny z czarnym rdzeniem Wyposażenie dodatkowe Mediaport (ramka biała-W lub czarna-B): 1 gniazdo napięciowe 230V + 2 x ładowarka USB Standard Opcja PK PF E2VCC ## materiały dostępne dla kolekcji \| Grupa cenowa \| Materiały \| \|--------------\|-----------\| \| 1 grupa cenowa \| Bond, Fenno, Keimo, Sawana \| \| 2 grupa cenowa \| Alpa, Charles, Charles – Studio Design, Cura, Pastel, Roccia, Valencia \| \| 3 grupa cenowa \| Ally, Ally–Studio Design, Alpa–Studio Design, Blazer, Cura–Studio Design, Easy , Oceanic, Silvertex , Silvertex – Studio Design, Synergy, Synergy – Studio Design, Valencia – Studio Design \| \| 4 grupa cenowa \| Heritage–Studio Design, Oceanic–Studio Design, Remix – Studio Design \| \| 5 grupa cenowa \| Accessoire – Studio Design, Steelcut Trio 3 – Studio Design \| \| Skóra \| Skóra \| \| Blaty \| Płyta laminowana \| \| Drewno \| Drewno lite dąb \| \| Metal \| Metal – malowane proszkowo \|	87f93d33-8271-4f4a-a8b5-475ec8182e3d	finepdfs	1.069336	CC-MAIN-2023-40	https://www.bejot.eu/pl/produkt/u-floe-zestawy-modulowe/pdf	2023-09-21T23:37:42+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233506045.12/warc/CC-MAIN-20230921210007-20230922000007-00897.warc.gz	735,300,669	0.999739	0.999743	0.999743	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	true	[ 348, 1852, 2288, 3452, 3774, 4850, 5580 ]	1	0
POWIAT PRUDNICKI INFORMATOR POWIATOWY „SZUKAJ POMOCY" INFORMATOR OPRACOWAŁ Zespół składający się z przedstawicieli następujących instytucji: - Wydziału Organizacyjnego, Programów Rozwojowych i Zarządzania Kryzysowego Starostwa Powiatowego w Prudniku, - Powiatowego Ośrodka Interwencji Kryzysowej w Prudniku, - Komendy Powiatowej Policji w Prudniku, - Powiatowego Urzędu Pracy w Prudniku, - Urzędu Miejskiego w Prudniku i Białej, - Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogówku i Lubrzy. Niniejsza publikacja została opracowana przez ww. przedstawicieli i sfinansowana ze środków Samorządu Województwa Opolskiego. Skierowana jest do osób i ich rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej w związku z doświadczaniem problemów związanych z alkoholem, narkotykami, przemocą w rodzinie i wykluczeniem społecznym lub nim zagrożonych. Mamy nadzieję, że publikacja ta pomoże w dotarciu do instytucji i organizacji działających na terenie Powiatu Prudnickiego, które zajmują się takimi problemami. Zespół Autorski STAROSTWO POWIATOWE 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 76 tel. 77 4381700 fax 77 4381701 www.powiatprudnicki.pl e-mail: firstname.lastname@example.org PROBLEMY ALKOHOLOWE Pomoc dla osób uzależnionych od alkoholu \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| Obsługa Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Urząd Miejski 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 3 tel. 77 4066254 lub 77 4066200 e-mail: email@example.com godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.45 – 14.45 \| - udzielanie informacji odnośnie instytucji pomocowych, - motywowanie osób do podjęcia leczenia, - kierowanie na badania przez biegłych, - kierowanie wniosków do sądu rejonowego w celu ustalenia stopnia uzależnienia oraz określenia sposobu terapii; \| \| 2 \| Sąd Rejonowy w Prudniku 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 5-7 tel. 77 4360606 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.30 – 15.30 \| - kierowanie na leczenie odwykowe; \| \| 3 \| Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 48-210 Biała ul. Rynek 10 tel. 77 4388533 lub 77 4388531 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.30 – 15.30 \| - prowadzenie rozmów informacyjnych, - motywowanie do zmiany wzoru picia - motywowanie do uczestniczenia w spotkaniach w punkcie konsultacyjnym lub do podjęcia terapii w poradni odwykowej, - podejmowanie czynności zmierzających do orzeczenia o zastosowanie wobec osoby uzależnionej obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu; \| 4. Gminna Komisja Rozwiązywania - motywowanie do skorzystania z terapii, porad - pełnomocnik burmistrza \| 5. \| Gminna Komisja Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Ośrodek Pomocy Społecznej 48-231 Lubrza ul. Wolności 73 tel. 77 4074679 e-mail: firstname.lastname@example.org godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 15.00 \| - udzielanie pomocy i porad dotyczących problemów alkoholowych, - motywowanie do podjęcia leczenia szpitalnego lub ambulatoryjnego, - wnioskowanie do sądu rodzinnego celem ustalenia stopnia uzależnienia oraz określenia sposobu terapii; \| \|---\|---\|---\| \| 6 \| Punkt Konsultacyjny dla rodzin z problemem alkoholowym 48-250 Głogówek ul. Batorego 8 tel. 77 4373785 godziny przyjęć: poniedziałek, środa: 12.00 – 15.00 – psycholog czwartek: 15.30 – 19.30 – terapeuta uzależnień \| - udzielanie konsultacji w sprawach uzależnienia od alkoholu, - rozmowy indywidualne z psychologiem dot. spraw związanych z alkoholizmem, - motywowanie do podjęcia leczenia ambulatoryjnego lub szpitalnego, - organizowanie wyjazdów na ogólnopolskie spotkania trzeźwościowe, - spotkania grupy AA /czwartek: godz. 17.00/, - udostępnienie fachowej literatury, czasopism i broszur; \| \| 7 \| Poradnia Uzależnień i Współuzależnienia od Alkoholu 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel. 77 4364725 \| - profesjonalna pomoc; \| godziny przyjęć: \| 8. \| Parafia Św. Michała Archanioła 48-200 Prudnik Plac Farny 2 tel. 77 4362878 Dom Katolicki środa, piątek: 15.00 – 18.00 \| - spotkania i spotkania otwarte grupy AA „ALFA”; \| \|---\|---\|---\| \| 9 \| Ośrodek Pomocy Społecznej 48-200 Prudnik ul. Jagiellońska 3 tel. 77 4067038 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 15.00 działania pomocowe w ramach przemocy w rodzinie finansowe ze środków GKRPA porady prawne – poniedziałek: 14.00 – 17.00 psycholog – wtorek: 13.30 – 17.00 piątek: 12.30 – 16.00 terapeuta uzależnień – czwartek: 11.30 – 14.30 \| - współpraca w ramach zakładania i prowadzenia „Niebieskich Kart”; \| \| 10 \| Ośrodek Pomocy Społecznej 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel./fax 77 4387140 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.30 – 15.30 \| - poradnictwo, - wskazywanie możliwości uzyskania pomocy specjalistycznej; \| \| 11 \| Ośrodek Pomocy Społecznej 48-250 Głogówek ul. Batorego 8 tel. 77 4373568, 77 4380040 \| - udzielanie informacji w sprawach uzależnienia od alkoholu i kierowanie do odpowiednich instytucji zajmujących się pomaganiem, \| \| \| godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 15.00 Pracownicy socjalni przyjmują: poniedziałek – piątek: 8.00 – 10.00 i 14.00 – 15.00 \| - wskazanie możliwości uzyskania specjalistycznej pomocy w środowisku lokalnym w przypadkach występowania alkoholizmu w rodzinie, - realizacja procedury „Niebieskich Kart” dotyczącej udzielania pomocy osobom doświadczającym przemocy w rodzinie; \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 12 \| Ośrodek Pomocy Społecznej 48-231 Lubrza ul. Wolności 73 tel. 77 4074675, 77 4074679 e-mail: email@example.com godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 15.00 \| - poradnictwo, udzielanie pomocy materialnej; \| - kierownik ośrodka pomocy społecznej, - pracownik socjalny; \| Pomoc dla dorosłych członków rodzin osób uzależnionych od alkoholu \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| Osoby udzielające informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Obsługa Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 3 tel. 77 4066254 lub 77 4066200 e-mail: firstname.lastname@example.org godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.45 – 14.45 \| - udzielanie informacji dot. instytucji pomocowych, - motywowanie osób do podjęcia leczenia, - współpraca w realizacji gminnych programów dotyczących profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, przeciwdziałania narkomanii oraz ochrony osób doświadczających przemocy w rodzinie; \| - inspektor ds. patologii społecznych, - kurator sądowy, - pedagog, - pracownik socjalny, - policjant; \| \| 3. \| Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 48-250 Głogówek ul. Rynek 1 tel. 77 4069920 lub 77 4069900 godziny urzędowania: poniedziałek: 7.30 – 15.30 wtorek – czwartek: 7.30 – 16.00 piątek: 7.30 – 14.00 \| - motywowanie do skorzystania z porad psychologa, terapii lub innej formy pomocy, - kierowanie do sąd wniosków o wszczęcie postępowania w przedmiocie leczenia odwykowego; \| \|---\|---\|---\| \| 4 \| Gminna Komisja Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Ośrodek Pomocy Społecznej 48-231 Lubrza ul. Wolności 73 tel. 77 4074679 e-mail: email@example.com godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 15.00 \| - udzielanie pomocy i porad dotyczących problemów alkoholowych, - motywowanie do podjęcia leczenia ambulatoryjnego lub szpitalnego, - wnioskowanie do sądu rodzinnego celem ustalenia stopnia uzależnienia oraz określenia sposobu terapii; \| \| 5 \| Punkt Konsultacyjny 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel. 77 4387345 godziny przyjęć: piątek: 15.30 – 19.30 \| - udzielanie konsultacji, - informowanie o formach pomocy, - kierowanie do odpowiednich jednostek lecznictwa odwykowego, - udostępnianie fachowej literatury, broszur i ulotek; \| \| 6 \| Konsultacje Psychologiczne 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel. 77 4387345 godziny przyjęć: I i III czwartek miesiąca: 9.00 – 11.00 II i IV wtorek miesiąca: 15.00 – 18.00 \| - pomoc psychologiczna w sytuacjach kryzysowych \| \| 7. \| Punkt Konsultacyjny dla rodzin z problemem alkoholowym 48-250 Głogówek ul. Batorego 8 tel. 77 4373785 godziny przyjęć: poniedziałek, środa: 12.00 – 15.00 - psycholog czwartek: 15.30 – 19.30 – terapeuta uzależnień \| - udzielanie konsultacji w sprawach uzależnienia od alkoholu, - rozmowy indywidualne z psychologiem dot. spraw związanych z uzależnieniem od alkoholu, - motywowanie do podjęcia leczenia w poradni odwykowej lub w ośrodku stacjonarnym, - organizowanie wyjazdów na ogólnopolskie spotkania trzeźwościowe, - spotkania grupy AA /czwartek: godz. 17.00/, - udostępnienie fachowej literatury, czasopism i broszur; \| \|---\|---\|---\| \| 8 \| Grupa Al-Anon 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel. 77 4387345 godziny przyjęć: piątek: od 17.00 \| - spotkania grupy Al-Anon (grupa wsparcia dla osób żyjących w najbliższym otoczeniu osób uzależnionych); \| \| 9 \| Poradnia Uzależnień i Współuzależnienia od Alkoholu 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel. 77 4364725 godziny przyjęć: poniedziałek: 16.00 – 19.00 środa: 8.00 – 13.00 i 15.00 – 19.00 czwartek: 16.00 – 19.00 piątek: 15.00 – 19.00 \| - poradnictwo oraz psychoterapia indywidualna i grupowa dla osób współuzależnionych oraz dorosłych dzieci alkoholików – grupa DDA; \| \| 10 \| Parafia Św. Michała Archanioła 48-200 Prudnik Plac Farny 2 tel. 77 4362878 Dom Katolicki – sala nr 17 środa, piątek 15.00 – 18.00 \| - spotkania i spotkania otwartej grupy AA „ALFA”; \| Pomoc dla dzieci wychowujących się w rodzinach z problemem alkoholowym \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel./fax 77 4363862 e-mail: firstname.lastname@example.org godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.15 – 15.30 \| - pomoc psychologiczna dla dzieci i młodzieży uczącej się oraz ich rodziców i opiekunów prawnych; \| \| 2 \| Specjalny Ośrodek Szkolno- Wychowawczy 48-200 Prudnik ul. Młyńska 1 Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek – czwartek: 15.00 – 17.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe - pomoc w odrabianiu lekcji \| \| 3 \| Spółdzielnia Mieszkaniowa 48-200 Prudnik ul. Wyszyńskiego 1a Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: czwartek i piątek: 15.00 – 18.00 sobota: 13.00 – 17.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \| 4 \| Szkolne Schronisko Młodzieżowe 48-200 Prudnik ul. Dąbrowskiego 26 Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: środa, piątek: 13.00 – 17.00 \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \| 5. \| Dom Katolicki przy Parafii Św. Michała Archanioła – 48-200 Prudnik Plac Farny 2 tel. 77 4363806 lub 77 4362878 Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek – czwartek: 15.00 – 17.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \|---\|---\|---\| \| 6 \| Placówka Wsparcia Dziennego – w Szkolnym Schronisku Młodzieżowym 48 – 200 Prudnik ul. Dąbrowskiego 26 czynna: poniedziałek, wtorek: 12.00 – 17.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe; - pomoc w odrabianiu lekcji \| \| 7 \| Wiejski Dom Kultury w Łące Prudnickiej Łąka Prudnicka ul. Nad Złotym Potokiem 68 Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek, środa: 17.00 – 21.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \| 8 \| Zespół Szkolno-Przedszkolny w Szybowicach 48 –200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| czynna: \| 9. \| Wiejski Dom Kultury w Wierzbcu Wierzbiec 5, 48-200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek: 16.00 – 20.00 czwartek: 15.00 – 19.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \|---\|---\|---\| \| 10 \| Wiejski Dom Kultury w Czyżowicach Czyżowice 54, 48-200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek, czwartek: 16.00 – 20.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \| 11 \| Wiejski Dom Kultury w Mieszkowicach Mieszkowice 145, 48-200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: środa, czwartek: 15.00 – 19.00 dla dzieci młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| czynna: \| 13. \| Wiejski Dom Kultury w Piorunkowicach Piorunkowice 53, 48-200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek, środa: 15.30 – 19.30 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \|---\|---\|---\| \| 14 \| Zespół Szkolno-Przedszkolny w Rudziczce Rudziczka 266, 48-200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek, środa: 15.00 - 18.00 piątek: 15.00 – 17.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \| 15 \| Zespół Szkolno-Przedszkolny w Moszczance Moszczanka 166A , 48-200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek, wtorek, czwartek: 12.30 – 14.30 piątek: 15.30 – 17.30 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \| 16 \| Świetlica Opiekuńczo-Wychowawcza w Głogówku \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| ul. Batorego 8, 48-250 Głogówek \| 17. \| Centrum Aktywizacji Wiejskiej w Rudziczce, 48-200 Prudnik Świetlica opiekuńczo-wychowawcza czynna: poniedziałek, środa: 15.00 – 18.00 piątek: 15.00 – 17.00 dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym \| - zajęcia świetlicowe, - pomoc w odrabianiu lekcji; \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| 18 \| Świetlica opiekuńczo-wychowawcza: -,,Promyczek” w Białej 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel. 77 4387345 czynna: poniedziałek – piątek: 16.00 – 20.00 - w Laskowcu Laskowiec 10, 48-210 Biała czynna: poniedziałek: 16.00 – 20.00 - w Kolnowicach Kolnowice 76 , 48-210 Biała czynna: środa: 16.00 – 20.00 - w Chrzelicach Chrzelice 93, 48-220 Łącznik \| - zajęcia świetlicowe, - zapewnienie opieki, - organizacja czasu wolnego; \| - opiekunki \| czynna: wtorek: 16.00 – 20.00 - w Nowej Wsi Nowa Wieś 51B, 48-210 Biała czynna: środa: 16.00 – 20.00 - w Prężynie Prężyna 70A, 48-210 Biała czynna: czwartek: 16.00 – 20.00 - w Grabinie Grabina 62, 48-210 Biała czynna: piątek: 16.00 – 20.00 - w Śmiczu Śmicz 60B, 48-210 Biała czynna: poniedziałek: 16.00 – 20.00 - w Radostyni Radostynia 12A, 48-210 Biała czynna: wtorek: 16.00 – 20.00 - w Solcu Solec 36, 48-210 Biała czynna: piątek: 16.30 – 20.30 - w Ligocie Bialskiej Ligota Bialska 60, 48-210 Biała PROBLEMY NARKOTYKOWE Pomoc dla osób z problemem narkotykowym \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| Powiatowy Ośrodek Interwencji Kryzysowej 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel. 77 4364700 godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.30 – 19.30 terapeuta uliczny – 2 godziny w tygodniu terapeuta uzależnień – wtorek: 15.30 – 17.30 lekarz – dwa razy w miesiącu zajęcia z elementami socjoterapii dla młodzieży eksperymentującej z narkotykami – sobota \| - motywowanie do podjęcia leczenia – poradnia uliczna, - załatwianie miejsc na detoksach i w ośrodkach, - kontrola abstynencji, - motywowanie do utrzymywania abstynencji, - motywowanie do zmiany zachowań ryzykownych, - poradnictwo dla absolwentów ośrodków – możliwość uruchomienia grupy wsparcia, - świadczenie usług konsultacyjnych dla osób zażywających narkotyki, - zajęcia z elementami socjoterapii dla młodzieży eksperymentującej z narkotykami; \| \| 2 \| Punkt Konsultacyjny dla rodzin z problemem alkoholowym 48-250 Głogówek ul. Batorego 8 tel. 77 4373785 godziny przyjęć: poniedziałek, środa: 12.00 – 15.00 \| - poradnictwo dla osób uzależnionych od narkotyków i członków ich rodzin, - udostępnienie literatury, czasopism i broszur; \| \| \| GKRPA w ramach pomocy osobom sięgającym po narkotyki godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.30 – 19.30 sobota: dyżur \| \| \|---\|---\|---\| \| 4 \| Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel./fax 77 4363862 e-mail: email@example.com godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.15 – 15.30 \| - profilaktyka, - pomoc psychologiczna; \| Pomoc dla członków rodzin osób z problemem narkotykowym \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| Powiatowy Ośrodek Interwencji Kryzysowej 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel. 77 4364700 godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.30 – 19.30 terapeuta uliczny – 2 godziny w tygodniu terapeuta uzależnień – wtorek: 15.30 – 17.30 lekarz – dwa razy w miesiącu \| - interwencja kryzysowa wobec osób uzależnionych, - grupa wsparcia dla członków rodzin osób uzależnionych, - świadczenie usług konsultacyjnych dla członków rodzin zażywających narkotyki; \| PROBLEMY PRZEMOCY W RODZINIE Pomoc dla dorosłych osób doświadczających przemocy w rodzinie \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| Powiatowy Ośrodek Interwencji Kryzysowej 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel. 77 4364700 godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.30 – 19.30 \| - indywidualna pomoc psychologiczna, - grupa wsparcia dla osób doświadczających przemocy domowej, - konsultacje prawne, - wizyty domowe u rodzin objętych programem „Niebieska Karta” – motywowanie do korzystania z pomocy, - porady dla rodzin objętych programem „Niebieska Karta” w ramach procedury udzielania pomocy osobom doświadczającym przemocy w rodzinie; \| \| 2 \| Komenda Powiatowa Policji 48-200 Prudnik ul. Skowrońskiego 39 tel. 77 4341803 - Rewir Dzielnicowych w Prudniku 48-200 Prudnik ul. Skowrońskiego 39 tel. 77 4341840 - Komisariat Policji w Głogówku 48-250 Głogówek ul. Dworcowa 22B tel. 77 4069997 - Posterunek Policji w Białej 48-210 Biała ul. Prudnicka 29A tel. 77 4387160 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 22.00 \| - informowanie osób o przysługujących im prawach oraz istniejących możliwościach pomocy, - odizolowanie sprawcy od ofiary przemocy, - realizacja procedury „Niebieskiej Karty” dotyczącej pomagania osobom doświadczających przemocy w rodzinie, - kontakty policjanta dzielnicowego z rodziną uwikłaną w przemoc domową, - udział funkcjonariusza Policji w pracach zespołów interdyscyplinarnych w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie; \| 3. Punkt Konsultacyjny dla rodzin - poradnictwo psychologiczne; - psycholog kliniczny; piątek: 12.30 – 16.00 \| 7. \| Ośrodek Pomocy Społecznej 48-250 Głogówek ul. Batorego 8 tel. 77 4380040, 77 4373568 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 15.00 pracownicy socjalni przyjmują: poniedziałek – piątek: 8.00 – 10.00 i 14.00 – 15.00 \| - udzielenie informacji i kierowanie do odpowiednich instytucji zajmujących się problemem przemocy, - wskazanie możliwości uzyskania specjalistycznej pomocy w środowisku lokalnym w przypadku występowania alkoholizmu w rodzinie, - prowadzenie procedury „Niebieskiej Karty” dotyczącej udzielania pomocy osobom doświadczającym przemocy w rodzinie; \| \|---\|---\|---\| \| 8 \| Ośrodek Pomocy Społecznej 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel./fax 77 4387140 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.30 – 15.30 \| - prowadzenie procedury „Niebieskiej Karty” dotyczącej udzielania pomocy osobom doświadczającym przemocy w rodzinie - udzielanie pomocy, poradnictwo, - wskazywanie możliwości uzyskania specjalistycznej pomocy; \| \| 9 \| Zespół Interdyscyplinarny w Białej 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel./fax 77 4387140 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.30 – 15.30 \| - prowadzenie procedury „Niebieskiej Karty” dotyczącej udzielania pomocy osobom doświadczającym przemocy w rodzinie, - udzielanie informacji i wskazanie możliwości uzyskania specjalistycznej pomocy; \| \| 10 \| Konsultacje Psychologiczne 48-210 Biała ul. Prudnicka 29 tel. 77 4387140 godziny przyjęć: I i III czwartek miesiąca: 9.00 – 11.00 II i IV wtorek miesiąca: 15.00 – 18.00 \| - konsultacje dla osób doznających przemocy fizycznej, psychicznej, ekonomicznej czy seksualnej \| \| 11 \| Zespół Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie \| - prowadzenie procedury „Niebieskiej Karty” dotyczącej udzielania pomocy osobom doświadczającym przemocy w rodzinie, \| Pomoc dla dzieci doświadczających przemocy w rodzinie \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| Osoby udzielające informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\|---\| \| 1 \| Powiatowy Ośrodek Interwencji Kryzysowej 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel. 77 4364700 godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.30 – 19.30 \| - udzielanie indywidualnej pomocy psychologicznej; \| - psycholog wychowawczy, - socjoterapeuta, - pedagog, - terapeuta; \| \| 2 \| Punkt Konsultacyjny dla rodzin z problemem alkoholowym 48-250 Głogówek ul. Batorego 8 tel. 77 4373785 godziny przyjęć: poniedziałek, środa: 12.00 – 15.00 \| - pomoc psychologiczna; \| - psycholog kliniczny; \| \| \| - Posterunek Policji w Białej 48-210 Biała ul. Prudnicka 29A tel. 77 4387160 godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 22.00 \| \| \|---\|---\|---\| \| 4 \| Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel./fax 77 4363862 e-mail: firstname.lastname@example.org godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.15 – 15.30 \| - pomoc psychologiczna dla dzieci i młodzieży uczącej się oraz dla ich rodziców i opiekunów prawnych, - profilaktyka w zakresie przeciwdziałania agresji i przemocy, - realizacja programu „Zero tolerancji dla przemocy w szkole”, - pomoc w sytuacji kryzysowej dla rodziny i szkoły, - realizacja szkoleń „Spójrz inaczej na agresję”, - realizacja zajęć wychowawczych w placówkach oświatowych, - realizacja spotkań dla rodziców na tematy związane z wychowaniem, - szkolenia i edukacja rad pedagogicznych oraz samorządów uczniowskich; \| Oferta dotycząca sprawców przemocy w rodzinie \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| Powiatowy Ośrodek Interwencji Kryzysowej 48-200 Prudnik ul. Kościuszki 55A tel. 77 4364700 godziny przyjęć: poniedziałek – piątek: 7.30 – 19.30 \| - udzielanie indywidualnej pomocy psychologicznej dla sprawców; \| PROBLEMY WYKLUCZENIA SPOŁECZNEGO Pomoc dla osób doświadczających lub zagrożonych wykluczeniem społecznym \| Lp. \| Nazwa, adres instytucji, możliwości kontaktu \| Rodzaj informacji i/lub pomocy \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| Powiatowy Urząd Pracy 48-200 Prudnik ul. Jagiellońska 21 tel. 77 4369999, 77 4362304 fax 77 4369988 e-mail: email@example.com godziny urzędowania: poniedziałek – piątek: 7.00 – 15.30 przyjmowanie interesantów: poniedziałek – piątek: 8.00 – 14. \| 1) Pośrednictwo pracy: Pośrednictwo pracy to podstawowa usługa rynku pracy, która prowadzona jest w formie: bezpośredniego kontaktu pracownika urzędu pracy z osobą zarejestrowaną lub osobą niezarejestrowaną w celu przedstawienia propozycji odpowiedniej pracy lub innej propozycji pomocy; bezpośredniego kontaktu pracownika urzędu pracy z pracodawcą, w celu pozyskania ofert pracy, przyjęcia zgłoszenia oferty pracy lub przedstawienia propozycji pomocy; udostępniania ofert pracy do samodzielnego zapoznania się przez osoby zarejestrowane lub niezarejestrowane; zgłaszania ofert pracy bez konieczności bezpośredniego kontaktu pracodawcy z pracownikiem urzędu pracy; giełdy pracy, będącej zorganizowaną przez urząd pracy formą bezpośredniego kontaktu pracodawcy z wieloma kandydatami do pracy, dobranymi spośród osób zarejestrowanych, w celu pozyskania do pracy kandydatów odpowiadających wymaganiom tego pracodawcy; targów pracy, będących zorganizowaną przez urząd pracy formą bezpośredniego kontaktu wielu pracodawców z wieloma kandydatami do pracy, w celu prezentacji ofert pracy lub propozycji miejsc pracy oraz pozyskania do pracy kandydatów \| odpowiadających wymaganiom poszczególnych pracodawców. Aktualne oferty pracy zamieszczane są na tablicy ogłoszeń PUP, a także na stronie internetowej www.pup-prudnik.pl 2) Poradnictwo zawodowe: Poradnictwo zawodowe to pomoc w poszukiwaniu pracy, wyborze zawodu, określaniu dalszej drogi zawodowej, dostosowaniu się do wymogów rynku pracy. Poradnictwo zawodowe realizowane jest w następujących formach: Porady indywidualne dotyczą: - wyboru zawodu, - podjęcia lub zmiany zatrudnienia, - zmiany kwalifikacji, - podwyższenia motywacji, - badania uzdolnień, zainteresowań i predyspozycji zawodowych. Porady grupowe dotyczą: - zasad umiejętnego poruszania się po rynku pracy, - nauki konstruowania dokumentów aplikacyjnych (CV, list motywacyjny, własna oferta, kwestionariusz osobowy), - pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy, - zasad skutecznego prowadzenia rozmowy kwalifikacyjnej, - nauki techniki autoprezentacji, - nauki poszukiwania pracy przez Internet, - zdobywania informacji o lokalnych pracodawcach i stanowiskach pracy, - zaznajomienia osób poszukujących pracy z technikami rekrutacji w firmach (np. Assesment Centre), - rozwijania zdolności interpersonalnych przydatnych w poszukiwaniu pracy, - przedsiębiorczości, zakładania własnej działalności gospodarczej i efektywnego funkcjonowania na rynku pracodawców. Informacja zawodowa dotyczy: - podstawowych usług rynku pracy, - możliwości uzyskania kwalifikacji zawodowych, - zawodów i ogólnej sytuacji na rynku pracy, - oczekiwań pracodawców w zakresie kwalifikacji zawodowych wymaganych od kandydatów do pracy, - możliwości podejmowania własnej działalności gospodarczej, - wiedzy o zawodach. Szkolenia z zakresu umiejętności poszukiwania pracy, podczas których uczestniczący mogą: - poznać podstawowe zagadnienia dot. rynku pracy i mechanizmy, które nimi rządzą, - określić swoją sylwetkę zawodową oraz dokonać bilansu swoich mocnych i słabych stron, - podjąć decyzję dotyczącą swojej przyszłości zawodowej, - nawiązywać kontakty pomocne w znalezieniu zatrudnienia, - korzystać z wyposażenia (stanowisk komputerowych, filmów tematycznych zawodoznawczych, przewodników po zawodach, materiałów dydaktycznych i ćwiczeniowych oraz ulotek informacyjnych). 3) Szkolenia: Szkolenia to pozaszkolne zajęcia mające na celu uzyskanie, uzupełnienie lub doskonalenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub ogólnych, potrzebnych do wykonywania pracy, w tym umiejętności poszukiwania zatrudnienia. Na szkolenie kierowani są bezrobotni, w szczególności w przypadku: - braku kwalifikacji zawodowych, - utraty zdolności do wykonywania pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie, - konieczności zmiany lub uzupełnienia kwalifikacji, - braku umiejętności aktywnego poszukiwania pracy. 4) Staże: Staże to nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Odbywanie stażu prowadzi do uzyskania doświadczenia zawodowego, zdobycia dostosowanych do rynku pracy kwalifikacji oraz stwarza szansę do uzyskania zatrudnienia. Starosta może skierować bezrobotnych do odbywania stażu przez okres do 6 miesięcy. Starosta może skierować do odbycia staży na okres do 12 miesięcy osoby bezrobotne, które nie ukończyły 30 roku życia. O zorganizowanie stażu mogą ubiegać się pracodawcy, rolnicze spółdzielnie produkcyjne lub pełnoletnie osoby fizyczne, zamieszkujące i prowadzące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie. 5) Przygotowanie zawodowe dorosłych: Przygotowanie zawodowe dorosłych jest to instrument aktywizacji w formie praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych, realizowany bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą, według programu obejmującego nabywanie umiejętności praktycznych i wiedzy teoretycznej, zakończonego egzaminem. Starosta inicjuje, organizuje i finansuje z Funduszu Pracy przygotowanie zawodowe dorosłych bezrobotnych w celu uzyskania przez nich kwalifikacji lub umiejętności zawodowych. Praktyczna nauka zawodu dorosłych trwa od 6 do 12 miesięcy, a przyuczenie do pracy dorosłych trwa od 3 do 6 miesięcy. 6) Roboty publiczne: Roboty publiczne są jedną z form aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, która oznacza zatrudnienie bezrobotnego przy wykonywaniu prac organizowanych przez powiaty gminy, organizacje pozarządowe statutowo zajmujące się problematyką: ochrony środowiska, kultury, oświaty, kultury fizycznej i turystyki, opieki zdrowotnej, bezrobocia oraz pomocy społecznej, a także spółki wodne i ich związki, jeżeli prace te są finansowane ze środków samorządu terytorialnego, budżetu państwa, funduszy celowych, organizacji pozarządowych, spółek wodnych i ich związków. 7) Prace interwencyjne: Zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych oznacza zatrudnienie bezrobotnego przez pracodawcę, które nastąpiło w wyniku umowy zawartej ze starostą i ma na celu wsparcie bezrobotnych. Pracodawca z tytułu zatrudnienia bezrobotnego w ramach prac interwencyjnych otrzymuje przez okres określony w umowie refundację części wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia. Pracodawca jest zobowiązany, stosownie do zawartej umowy, do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez okres: - 3 miesięcy – po zakończeniu 6 miesięcznej refundacji części wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne, - 6 miesięcy – po zakończeniu 12 miesięcznej refundacji części wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, - 12 miesięcy – po zakończeniu 24 m-cznej refundacji części wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne (dotyczy osób w wieku powyżej 50 roku życia). Organizatorem prac interwencyjnych może być pracodawca – oznacza to jednostkę organizacyjną, chociażby nie posiadała osobowości prawnej a także osoby fizyczne, jeżeli zatrudniają co najmniej jednego pracownika oraz przedsiębiorców niezatrudniających pracowników. Pomoc udzielana pracodawcom i przedsiębiorcom w ramach prac interwencyjnych, jest udzielana zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis. 8) Jednorazowe środki na podjęcie działalności gospodarczej lub w ramach spółdzielni socjalnej: Starosta udziela osobie bezrobotnej środki z Funduszu Pracy w wysokości określonej w umowie, nie wyższej niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia na uruchomienie działalności gospodarczej, która spełnia m. in. następujące warunki: a) w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku: - nie odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie, - nie przerwał z własnej winy szkolenia, stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych lub innej formy określonej w ustawie, - po skierowaniu podjął szkolenie, przygotowanie zawodowe dorosłych, staż lub inną formę pomocy określonej w ustawie, b) nie otrzymał z Funduszu Pracy lub innych środków publicznych bezzwrotnych środków na podjęcie działalności gospodarczej lub rolniczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, c) nie posiadał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień złożenia wniosku, d) nie był w okresie 2 lat przed dniem złożenia wniosku karany za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, w rozumieniu ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks Karny lub ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary, e) nie przekroczył określonego pułapu pomocy de minimis w okresie 3 lat przed złożeniem wniosku, nie złożył wniosku o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej lub wniosku o przystąpienie do spółdzielni socjalnej do innego starosty, f) wniosek jest kompletny i prawidłowo sporządzony. 9) Refundacja kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy lub skierowanie bezrobotnego: Ten instrument rynku pracy umożliwia wsparcie zatrudnienia dla bezrobotnych. Pracodawca tworząc nowe lub doposażając istniejące stanowisko pracy i zatrudniając na nim osobę bezrobotną zarejestrowaną w PUP, po spełnieniu kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 lipca 2011 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej może otrzymać zwrot kosztów poniesionych w związku z utworzeniem lub doposażeniem tego stanowiska. 10) Prace społecznie użyteczne: Na wniosek gminy starosta może skierować bezrobotnego bez prawa do zasiłku korzystającego ze świadczeń pomocy społecznej do wykonywania prac społecznie użytecznych, w wymiarze do 10 godzin w tygodniu. Wykonywanie prac społecznie użytecznych odbywa się na podstawie porozumienia zawartego między starostą a gminą, na rzecz której prace społecznie użyteczne będą wykonywane. 11) Dofinansowanie wynagrodzenia Dofinansowanie wynagrodzenia ma na celu aktywizację zawodowej osób powyżej 50 roku życia. Powiatowy Urząd Pracy na podstawie zawartej umowy może przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy dofinansowanie wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 roku życia. Dofinansowanie wynagrodzenia przysługuje przez okres: - 12 miesięcy w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat, - 24 miesięcy w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 60 lat. Dofinansowanie wynagrodzenia przysługuje w kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego zatrudnionego bezrobotnego. Pracodawca lub przedsiębiorca są obowiązani do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego po upływie okresu przysługiwania dofinansowania wynagrodzenia, odpowiednio przez okres 6 lub 12 miesięcy. Dofinansowanie wynagrodzenia jest udzielane zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis. 12) Grant na telepracę: Starosta może na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy środki Funduszu Pracy, zwane dalej „ grantem", na utworzenie stanowiska pracy w formie telepracy dla skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy, posiadającego co najmniej jedno dziecko w wieku do 6 lat, lub bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną, który w okresie 3 lat przed rejestracją w urzędzie pracy jako bezrobotny zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność wychowywania dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną. 13) Świadczenie aktywizacyjne: Świadczenie aktywizacyjne to świadczenie, które starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy za zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną. Świadczenie aktywizacyjne przysługuje przez okres: - 12 miesięcy w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego albo - 18 miesięcy w wysokości jednej trzeciej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego. 14) Pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej: Pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej to instrument rynku pracy skierowany do osób zainteresowanych rozpoczęciem własnej działalności gospodarczej. Pożyczkę na podjęcie działalności gospodarczej może otrzymać: - osoba bezrobotna, - poszukujący pracy absolwent szkoły lub uczelni, w okresie 48 miesięcy od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania tytułu zawodowego, - student ostatniego roku studiów. Pożyczka udzielana jest na podstawie umowy, na wniosek zainteresowanej osoby, po przedstawieniu opisu i kosztorysu planowanej działalności oraz po przedstawieniu zabezpieczenia prawnego spłaty bądź zwrotu udzielonej pożyczki - weksel własny in blanco i poręczenie dwóch osób fizycznych. Na rozpoczęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów usług doradczych i szkoleniowych, możesz otrzymać pożyczkę w wysokości do 100% kosztów podjęcia działalności, nie wyższej jednak niż 20-krotność wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Okres spłaty pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej nie może być dłuższy niż 7 lat, z możliwością skorzystania z karencji w spłacie kapitału na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. 15) Pożyczka na utworzenie stanowiska pracy: Pożyczka na utworzenie stanowiska pracy to pomoc finansowa, udzielana w związku ze stworzeniem stanowiska pracy i zatrudnieniem na tym stanowisku skierowanej osoby bezrobotnej. Pożyczka na utworzenie stanowiska pracy może zostać przyznana w kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotność przeciętnego wynagrodzenia. Okres spłaty pożyczki na utworzenie stanowiska pracy w równych ratach, a okres jej spłaty nie może być dłuższy niż 3 lata. W przypadku tego rodzaju pożyczki nie przysługuje również prawo do karencji w spłacie pożyczki. 16) Program Aktywizacja i Integracja: Program Aktywizacja i Integracja, to działania w zakresie aktywizacji zawodowej i integracji społecznej osób bezrobotnych realizowane przez powiatowy urząd pracy samodzielnie lub we współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej. Do udziału w Programie Aktywizacja i Integracja kierowane są osoby bezrobotne, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej, w szczególności realizujące kontrakt socjalny, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej. Realizacja Programu Aktywizacja i Integracja trwa 2 miesiące. 17) Bony przysługujące osobom bezrobotnym do 30 roku życia: BON STAŻOWY to gwarancja skierowania do odbycia stażu u pracodawcy wskazanego przez bezrobotnego na okres 6 miesięcy, o ile pracodawca zobowiąże się zatrudnić osobę po ukończonym stażu na okres kolejnych 6 miesięcy. W ramach bonu stażowego sfinansowane są: - koszty przejazdu do i z miejsca odbywania stażudo wysokości 600 zł – wypłata bezrobotnemu w miesięcznych transzach w wysokości do 100 zł; - koszty niezbędnych badań lekarskich lub psychologicznych – wpłata na konto wykonawcy badań. Pracodawca , który zatrudni bezrobotnego przez deklarowany okres 6 miesięcy, otrzyma premię w wysokości 1.513,50 zł. Przyznanie bonu stażowego następuje na podstawie indywidualnego planu działania i obowiązują przepisy ustawy, jak w przypadku stażu. BON ZATRUDNIENIOWY przyznanie takiego bonu dla bezrobotnego następuje na podstawie indywidualnego planu działania i stanowi dla przyszłego pracodawcy gwarancję refundacji części kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne przez urząd pracy. Realizacja bonu zatrudnieniowego następuje na podstawie umowy zawartej miedzy starostą a pracodawcą, w ramach której: - pracodawca zobowiązany jest do zatrudnienia bezrobotnego przez okres 18 miesięcy; - starosta refunduje pracodawcy część kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne przez okres 12 miesięcy, w wysokości 100% kwoty zasiłku. Dodatkowo pracodawca zobowiązany jest do dalszego utrzymania zatrudnienia, przez okres 6 miesięcy, po zakończeniu refundacji. BON NA ZASIEDLENIE starosta może przyznać w związku z podjęciem, poza miejscem dotychczasowego zamieszkania, zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, jeżeli: - za ich wykonywanie osoba bezrobotna będzie osiągać wynagrodzenie lub przychód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto miesięcznie oraz z tego tytułu podlegał ubezpieczeniom społecznym; - odległość od miejsca dotychczasowego zamieszkania do miejscowości, w której zamieszka osoba bezrobotna w związku z podjęciem zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej wynosi co najmniej 80 km lub czas dojazdu do tej miejscowości i powrotu do miejsca dotychczasowego zamieszkania przekracza łącznie co najmniej 3 godziny dziennie; - osoba bezrobotna, będzie pozostawać w zatrudnieniu, innej pracy zarobkowej lub prowadzić działalność przez okres co najmniej 6 miesięcy. Bon na zasiedlenie zostanie przyznany w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 200% przeciętnego wynagrodzenia. Jeśli osoba bezrobotna otrzyma bon na zasiedlenie, zobowiązana jest: - do 30 dni od dnia otrzymania bonu dostarczyć do powiatowego urzędu pracy dokument potwierdzający podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej i oświadczenie o spełnieniu warunku odległości od miejsca dotychczasowego zamieszkania do miejsca wykonywania pracy; - do 7 dni, odpowiednio od dnia utraty zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej i od dnia podjęcia nowego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej, przedstawić powiatowemu urzędowi pracy oświadczenie o utracie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej i podjęciu nowego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej oraz oświadczenie o spełnieniu warunku odległości od miejsca wykonywania pracy; - do 8 miesięcy od dnia otrzymania bonu na zasiedlenie udokumentować pozostawanie w zatrudnieniu, posiadanie innej pracy zarobkowej lub prowadzenie działalności gospodarczej przez okres 6 miesięcy. W przypadku niewywiązania się z powyższych obowiązków kwota bonu podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. BON SZKOLENIOWY - na wniosek bezrobotnego do 30 roku życia starosta może przyznać bon szkoleniowy stanowiący gwarancję skierowania bezrobotnego na wykazane przez niego szkolenie oraz opłacenia kosztów, które zostaną poniesione w związku z podjęciem szkolenia. W ramach bonu szkoleniowego, w wysokości do 100% przeciętnego wynagrodzenia, zostaną sfinansowane koszty: jednego lub kilku szkoleń, w tym kosztów kwalifikacyjnego kursu zawodowego; niezbędnych badań lekarskich lub psychologicznych; przejazdu na szkolenia w wysokości: - do 150 zł – w przypadku szkolenia trwającego do 150 godzin, - od 150 zł do 200 zł – w przypadku szkolenia trwającego powyżej 150 godzin; zakwaterowania , jeśli zajęcia odbywają się poza miejscem zamieszkania, w wysokości: - do 550 zł – w przypadku szkolenia trwającego poniżej 75 godzin, - od 550 zł do 1.100 zł – w przypadku szkolenia trwającego od 75 do 150 godzin, - powyżej 1.100 zł do 1.500 zł – w przypadku szkolenia trwającego ponad 150 godzin. Przyznanie i realizacja bonu szkoleniowego następuje na podstawie indywidualnego planu działania oraz uprawdopodobnienia przez bezrobotnego podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. 18) Refundacja wynagrodzenia oraz składek na ubezpieczenie społeczne bezrobotnych do 30 roku życia: Instrument skierowany jest do bezrobotnych poniżej 30 roku życia i ma na celu ich wsparcie w podjęciu zatrudnienia. Dzięki realizacji instrumentu bezrobotny do 30 roku życia uzyska: - możliwość wejścia na rynek pracy, - gwarancję stabilnego zatrudnienia przez 24 miesiące, - możliwość zdobycia doświadczenia zawodowego. Starosta, może na podstawie zawartej umowy dokonywać pracodawcy lub przedsiębiorcy refundacji części kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenie społeczne przez 12 miesięcy w wysokości minimalnego wynagrodzenia za Kontakt w zakresie powyższych informacji: Referat Zarządzania Kryzysowego ul. Kościuszki 76 tel. 77 4381722 e-mail: firstname.lastname@example.org Niniejszy informator dostępny jest na stronie internetowej Starostwa Powiatowego w Prudniku www.powiatprudnicki.pl Wszelkie zmiany dotyczące aktualizacji danych należy kierować na adres e-mail: email@example.com	<urn:uuid:890e7b37-ffed-4f3a-bff7-af2e24320b5a>	finepdfs	1.899414	CC-MAIN-2017-17	http://powiatprudnicki.pl/download/pczk/InformatorPowiatowy.pdf	2017-04-25T18:30:17Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-17/segments/1492917120844.10/warc/CC-MAIN-20170423031200-00285-ip-10-145-167-34.ec2.internal.warc.gz	322,453,219	0.999607	0.999995	0.999995	[ "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_...	pol_Latn	{}	false	[ 56, 1157, 2480, 3807, 4893, 6422, 7819, 9233, 10395, 11340, 12105, 13042, 13798, 14316, 15579, 16566, 18108, 18197, 19991, 20684, 21930, 23551, 24758, 26077, 27778, 29421, 30934, 32546, 34599, 35703, 37573, 38925, 40387, 41864, 43238, 43600 ]	1	0
ZAMEK KSIĄŻ w Wałbrzychu Spółka z o.o., adres: 58-306 Wałbrzych, ul. Piastów Śląskich 1, tel.74/66 43 850,faks 74/66 43 862; www.ksiaz.wałbrzych.pl; firstname.lastname@example.org Numer nadany sprawie przez Zamawiającego: ZP/04/11/2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU NA USŁUGI SPOŁECZNE POD NAZWĄ "Ochrona osób oraz mienia na terenie kompleksu zamkowo-parkowego Książ w Wałbrzychu oraz Palmiarni w Wałbrzychu" Kategoria wg. Wspólnego Słownika Zamówień (CPV): Główny przedmiot: 79 71 00 00-4 Usługi ochraniarskie Przedmiot dodatkowy: 79 71 10 00-1 Usługi nadzoru przy użyciu alarmu 79 71 13 00-5 Usługi strażnicze 79 71 40 00-2 Usługi w zakresie nadzoru 79 71 50 00 -9 Usługi patrolowe Wartość zamówienia nie przekracza równowartości 750 000 euro Zatwierdzam: Na oryginale podpisał Rafał Wiernicki Prezes Zarządu ......................................... ( data i podpis) Wałbrzych, listopad 2016 r. Ogłoszenie zawiera: Część I: Informacje ogólne Część II: Opis przedmiotu zamówienia wraz z określeniem zakresu zamówienia Część III: Informacje dotyczące udziału Wykonawców w postępowaniu, wymagane od Wykonawców dokumenty oraz opis sposobu dokonywania oceny spełnienia warunków Część IV Opis sposobu obliczania ceny, wynagrodzenie Część VI Wymogi dotyczące dokumentacji przetargowej Część V Kryteria oceny ofert Część VI Wymogi dotyczące dokumentacji przetargowej Część VII Termin związania ofertą, wadium przetargowe Część VIII Termin oraz miejsce składania ofert Część IX Wybór wykonawcy Część X Unieważnienie przetargu Część XI Wzór umowy oraz informacje dotyczące zasad jej zmiany Część I Informacje ogólne 1. Zamawiający Zamawiającym jest: Zamek Książ w Wałbrzychu Spółka z o.o. Adres siedziby: 58-306 Wałbrzych, ul. Piastów Śląskich 1 REGON: 890011550; NIP:886-000-24-16. Telefon 74/66 43 850; Faks 74/66 43 862; Adres strony: www.ksiaz.wałbrzych.pl; adres poczty elektronicznej: email@example.com 2.Tryb postępowania. Niniejsze zamówienie prowadzone jest zgodnie z procedurą wskazaną w dziale III ustawy Pzp rozdział 6, prowadzoną w trybie zamówienia na usługi społeczne o wartości nie przekraczającej kwot określonych w art. 138 g ust. 1 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych. 3. Ogólne zasady uczestnictwa w postępowaniu. 3.1 Ofertę może złożyć osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która ubiega się o udzielenie zamówienia publicznego. 3.2. Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert częściowych. 3.3. Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert wariantowych. 3.4. Zamawiający dopuszcza podwykonawstwo w każdym zakresie. 3.5. Przetarg prowadzi się z zachowaniem formy pisemnej. 3.6. Oferty składa się pod rygorem nieważności w formie pisemnej. 3.7. Przetarg prowadzony jest w języku polskim. 3.8. Ogłoszenie o zamówieniu zamieszczone zostało na stronie internetowej Zamawiającego www.ksiaz.walbrzych.pl oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie Zamawiającego w Wałbrzychu 58-306, ul. Piastów Śląskich 1. 4. Opis sposobu udzielania wyjaśnień treści Ogłoszenia o zamówieniu. 4.1. Wykonawca może zwrócić się do Zamawiającego o wyjaśnienie treści Ogłoszenia o Zamówieniu, a Zamawiający udzieli wyjaśnień niezwłocznie, jednak nie później niż na 2 dni przed upływem terminu składania ofert, pod warunkiem, że wniosek o wyjaśnienie treści Ogłoszenia wpłynął do Zamawiającego nie później niż do końca dnia, w którym upływa połowa terminu wyznaczonego do składania ofert. 4.2. Jeżeli wniosek o wyjaśnienie treści Ogłoszenia wpłynął po upływie wskazanym powyżej lub dotyczy udzielonych wyjaśnień, Zamawiający może udzielić wyjaśnień lub pozostawić wniosek bez rozpatrywania. 4.3. Zamawiający umieści treść wyjaśnienia na stronie internetowej, bez ujawniania danych wykonawcy składającego wniosek, oraz prześle wyjaśnienie pocztą lub drogą elektroniczną Wykonawcy składającemu wniosek oraz wszystkim Wykonawcom, którym indywidualnie przekazano Ogłoszenie o Zamówieniu. 4.4 Wykonawcy powinni na bieżąco monitorować informacje, oświadczenia i dokumenty zamieszczane przez Zamawiającego na stronie internetowej, z której pobrali Ogłoszenie o Zamówieniu w celu sprawdzenie czy w niniejszym przetargu nie pojawiły się nowe okoliczności mające wpływ na prowadzone postępowanie. 5. Komunikacja Zamawiającego z Wykonawcami. 5.1. W postępowania o udzielenie zamówienia komunikacja między Zamawiającym a Wykonawcami, w szczególności składanie ofert odbywa się za pośrednictwem operatora pocztowego, osobiście, za pomocą posłańca lub faksu. Zamawiający dopuszcza możliwość porozumiewania się z Wykonawcami drogą elektroniczną. Na żądanie stron – oświadczenia, wnioski, zawiadomienia oraz informacje przekazane za pomocą faksu lub drogą elektroniczną będą niezwłocznie potwierdzone. Numer faksu Zamawiającego 74/66 43 862; adres poczty elektronicznej: firstname.lastname@example.org 5.2. Zamawiający nie wyraża zgody na składanie ofert w formie elektronicznej. 6. Poufność przekazywanych przez Zamawiającego informacji Wykonawcy. Zamawiający wymagać będzie od Wykonawcy, któremu udzielono zamówienia aby zachował poufność informacji otrzymanych od Zamawiającego w zakresie: a) "Planu Ochrony" dla kompleksu zamkowo - parkowego Książ oraz Planu Ochrony Palmiarni w Wałbrzychu; b) zakresu - obszaru działania i dostępu do wizyjnego monitoringu wewnętrznego i zewnętrznego na terenie Zamku Książ i Palmiarni w Wałbrzychu. Część II Opis przedmiotu zamówienia wraz z określeniem zakresu zamówienia I. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług w zakresie ochrony osób i mienia dla Zamawiającego poprzez fizyczną ochronę osób, dozór i ochronę mienia, monitorowanie systemu przeciwpożarowego oraz systemu wizyjnego terenu wewnętrznego i zewnętrznego na terenie kompleksu zamkowo-parkowego Książ w Wałbrzychu oraz terenie Palmiarni w Wałbrzychu, które administrowane są przez Zamek Książ w Wałbrzychu Spółka z o.o. w Wałbrzychu Przedmiot zamówienia realizowany będzie na terenie niżej wymienionych nieruchomości: 1. Kompleks zamkowo-parkowy Książ w Wałbrzychu przy ulicy Piastów Śląskich 1, nieruchomość wg. ewidencji gruntów na działkach nr 41 i nr 54, obręb nr 0051 Książ, ma ustanowiony wpis do księgi wieczystej w Wałbrzychu pod numerem 9426 i obejmuje obszar 25,9680 ha, w tym 4,4159 ha terenu zabudowanego, na którym znajduje się 10 budynków. Kompleks zamkowo-parkowy Książ nie jest objęty obowiązkową ochroną w rozumieniu przepisów art. 5 Ustawy z dnia 22.08.1997r. o ochronie osób i mienia. 2. Palmiarnia w Wałbrzychu przy ulicy Wrocławskiej 158, obejmuje nieruchomość zlokalizowaną wg. ewidencji gruntów na działkach nr 83/28 i nr 83/29, obręb nr 2 Szczawienko, ma ustanowiony wpis do Księgi wieczystej w Wałbrzychu pod numerem SW 1W/00086282/5 i obejmuje obszar 2,0060 ha. Na działce nr 83/29 znajduje się Zespół budynków Palmiarni Palmiarnia w Wałbrzychu nie jest objęta obowiązkową ochroną w rozumieniu przepisów art. 5 Ustawy z dnia 22.08.1997r. o ochronie osób i mienia. II. SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. Wykonawcy ubiegający się o zawarcie umowy w niniejszym postępowaniu zobowiązani są do realizacji przedmiotu zamówienia w niżej opisany szczegółowy sposób i dla wymienionych poniżej posterunków ochrony: II.1. Na terenie kompleksu zamkowo-parkowego Książ; Szczegółowy zakres obowiązków pracowników ochrony na poszczególnych posterunkach na terenie kompleksu zamkowo-parkowego Książ oraz lokalizacja posterunków: POSTERUNEK NR 1 Lokalizacja posterunku nr 1 : siedziba Zamawiającego w Wałbrzychu 58-306 przy ulicy Piastów Śląskich 1 , budynek nr 1 ( Zamek ) kompleksu zamkowo-parkowego „Książ" (dyżurka ochrony). Posterunek nr 1 ochrona Zamku - całodobowy, jednoosobowy, stacjonarny zlokalizowany w portierni na parterze w budynku nr 1 ( Zamek) kompleksu zamkowo-parkowego "Książ" w Wałbrzychu, wyposażony w monitory systemu monitoringu wizyjnego (monitoring wydzielonych sektorów w budynku Zamku i wydzielone sektory terenu zewnętrznego), centralkę dozorowo - rejestracyjną dla systemu instalacji hydrantowej w Zamku. W czasie pełnienia służby pracownicy ochrony zobowiązani są do: * posiadania kwalifikacji i predyspozycji niezbędnych do podejmowania interwencji w stosunku do wszystkich osób zachowujących się podejrzanie, agresywnie lub naruszających ogólnie przyjęte normy postępowania; * noszenia stroju (np. munduru) służbowego, noszenia identyfikatora z imieniem i nazwiskiem (zapewnia Wykonawca); * pracownicy powinni być wyposażeni w środki łączności wewnętrznej i zewnętrznej. Do podstawowych obowiązków pracowników ochrony Wykonawcy należy ochrona mienia i wyposażenia obiektu poprzez dokonywanie okresowych obchodów tego obiektu, obserwacje monitorów wizyjnych przesyłających obraz z kamer rozmieszczonych na terenie obiektu ( Zamku ) i w jego otoczeniu zewnętrznym, reagowanie na sygnał alarmu przeciwpożarowego w zakresie przewidzianym w instrukcji przeciwpożarowej, ze szczególnym uwzględnieniem: a) przebywania osób niepowołanych na terenie Zamku po godzinach pracy, po zamknięciu tras turystycznych, w dniach wolnych od pracy; b) kontrolowania zamknięcia wszystkich drzwi po godzinach udostępnienia dla zwiedzających; c) kontrolowania pomieszczeń po zakończonym zwiedzaniu lub imprezach, w tym zamknięcia okien i drzwi, wyłączenia oświetlenia; d) reagowania na niewłaściwe zachowanie się osób, w tym palenie w miejscach niedozwolonych, oraz zakłócanie porządku, w uzasadnionych przypadkach powiadamianie grupy interwencyjnej, służb porządkowych, ratunkowych i Policji; e) kontrolowania wynoszonych paczek lub przedmiotów mogących wskazywać, że stanowią one mienie Zamawiającego, w uzasadnionych przypadkach powiadomić bezpośredniego przełożonego, koordynatora; f) wydawania, odbioru i zabezpieczania kluczy do pomieszczeń służbowych, sal ciągu turystycznego, sal wykorzystywanych podczas imprez, przegród, klatek schodowych, pomieszczeń technicznych i innych, uwzględniając poświadczenia tych czynności odpowiednim wpisem do książki. Prowadzenie ewidencji wydawanych i przyjmowanych kluczy; g) ujawniania awarii i zdarzeń mających wpływ na funkcjonowanie obiektu, informowania o nich wyznaczonych pracowników Zamawiającego lub odpowiednich służb oraz swoich przełożonych. Odnotowywanie tych zdarzeń i podjętych działań w książce raportów oraz sporządzanie protokołów szkód; h) podejmowanie natychmiastowych działań interwencyjnych w przypadku zadziałania sygnalizacji alarmu przeciwpożarowego zgodnie z obowiązującą instrukcją pożarową. Ścisła współpraca w tym zakresie z pracownikiem ochrony wizyjnego monitoringu systemu przeciwpożarowego w Zamku (posterunek nr 2); i) podejmowanie natychmiastowych działań interwencyjnych w przypadku zadziałania sygnalizacji centrali dozorowo-rejestrującej monitorującej pracę systemu instalacji hydrantowej w Zamku. Ścisła współpraca w tym zakresie z pracownikiem ochrony wizyjnego monitoringu systemu przeciwpożarowego w Zamku (posterunek nr 2); j) prowadzenia biura przepustek w dni robocze w godzinach od 7:00 do 16:00; k) kontrolowania ruchu osobowego i samochodowego na terenie Dziedzińca Honorowego przed budynkiem Zamku; l) traktowanie interesantów i turystów odwiedzającym Zamek w sposób grzeczny i kulturalny, udzielanie informacji oraz kierowanie ich do właściwych komórek organizacyjnych; ł) prowadzenie rejestru zewnętrznych rozmów telefonicznych łączonych na zamówienie z portierni – Posterunku nr 1 w Zamku w celu ich rozliczenia; m) dokładna znajomość obowiązujących zarządzeń organizacyjno-porządkowych przekazywanych w formie pisemnej osobie odpowiedzialnej za prawidłową realizację umowy po stronie wykonawcy (koordynator); n) obsługa centralki alarmowej, napadowej (SSWiN) znajdującej się w pomieszczeniu dyżurki, monitowanie oraz reagowanie na sygnały alarmowe systemu zabezpieczenia pomieszczeń przeznaczonych na Wystawę czasową Muzeum Narodowego, postępowanie zgodnie z procedurami Planu Ochrony w sytuacjach alarmowych i kryzysowych, ścisła współpraca z Posterunkiem nr 2; o) obsługa systemu monitoringu telewizji dozorowej terenów wewnętrznych parkingów hotelowych, tarasów i dróg gospodarczych oraz obsługa rejestratora sieciowego znajdującego się w pomieszczeniu dyżurki, monitowanie, reagowanie poprzez informowanie telefonicznie Posterunku nr 3 lub Recepcję Hotelu Książ; p) znajomość rozmieszczenia hydrantów, sprzętu ppoż., systemów alarmowych oraz ich użycia w przypadku pożaru zgodnie z obowiązującą na terenie obiektu instrukcją przeciwpożarową; r) prowadzenie książki raportów do której wpisywane będą wszystkie wydarzenia zaistniałe w czasie pełnionego dyżuru; s) pracownicy pełniący dyżur na Posterunku nr 1 są zobowiązani do utrzymania czystości w pomieszczeniu. Pracownikom ochrony zabrania się w czasie pełnienia dyżuru: 1. Zakończenia dyżurowania w przypadku, gdy nie zgłosi się do pracy zmiennik. Powyższy fakt ochraniający obiekt odnotowuje w książce raportów i powiadamia o zaistniałej sytuacji niezwłocznie swojego bezpośredniego przełożonego/koordynatora. 2. Wpuszczania osób postronnych na stanowisko - dyżurkę pełnienia służby. 3. Spożywania alkoholu podczas pełnienia służby. 4.Oddalania się z miejsca pełnienia dyżury w czasie godzin udostępnienia obiektu do zwiedzania. Pracownik ochrony przyjmuje do wiadomości i przestrzegania, że na terenie obiektu - Zamku- obowiązuje całkowity zakaz palenia tytoniu. Pracownicy ochrony pełniący służbę na Posterunku nr 1 w Zamku zobowiązani są do przestrzegania powyższych zasad i pisemnego potwierdzenia ich znajomości oraz przestrzegania zasad dotyczących Informacji Poufnych pozyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków pracownika ochrony na terenie należącym do Zamawiającego. Pracownik ochrony z Posterunku nr 1 w Zamku ma obowiązek wykonywania swoich obowiązków zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami przeciwpożarowymi. POSTERUNEK NR 2 Lokalizacja posterunku nr 2 ( monitoring przeciwpożarowy ) : siedziba Zamawiającego w Wałbrzychu 58-306 przy ulicy Piastów Śląskich 1, budynek nr 1 (Zamek) kompleksu zamkowo-parkowego Książ, pomieszczenie nr 13. W czasie pełnienia służby pracownicy zobowiązani są do: * posiadania kwalifikacji i predyspozycji niezbędnych do podejmowania działań w sytuacjach zaistnienia alarmu pożarowego i ewakuacji w budynku Zamku oraz podjęcia działań zgodnie z procedurami przewidzianymi w instrukcji przeciwpożarowej obowiązującej na terenie obiektu (dla budynku Zamku); * noszenia stroju ( np. munduru) służbowego, noszenia identyfikatora z imieniem i nazwiskiem (który zapewnia Wykonawca); * pracownicy powinni być wyposażeni w środki łączności wewnętrznej i zewnętrznej. Posterunek nr 2 (monitoring przeciwpożarowy) - całodobowy, jednoosobowy, stacjonarny zlokalizowany na parterze w budynku nr 1 ( Zamek) kompleksu zamkowo-parkowego "Książ" w Wałbrzychu, w pomieszczeniu nr 13 przylegającym do dyżurki ochrony (Posterunek nr 1), wyposażony w monitory systemu przeciwpożarowego funkcjonującego w budynku nr 1 (Zamek), czujki alarmu przeciwpożarowego zainstalowane we wszystkich pomieszczeniach Zamku, system monitoringu zewnętrznego terenu przedzamcza oraz parku. Do podstawowych obowiązków pracowników ochrony wykonawcy należy całodobowy, bezpośredni dozór sygnałów przesyłanych i przetwarzanych w elektronicznych urządzeniach i systemach alarmowych to znaczy wizyjnego monitoringu systemu przeciwpożarowego funkcjonującego w budynku Zamku oraz przestrzeganie obowiązujących procedur i wskazań , a w szczególności : 1. Obsługa systemu SAP - elektronicznego systemu przeciwpożarowego ( System Alarmu Pożaru), w tym: a) obsługa centrali SP z terminalem operatorskim CT ( monitorowanie i sterowanie), b) znajomości instrukcji przeciwpożarowej dla budynku Zamku, wykonywanie czynności przewidzianych w procedurach w przypadku alarmu, uszkodzenia, wyłączenia, c) w przypadku wyłączenia strefy, alarmu pożarowego I i II stopnia dokonanie niezwłocznej identyfikacji przyczyny sygnalizowanego alarmu poprzez patrolowanie pomieszczeń w obiekcie, d) bezzwłoczne powiadamianie Straży Pożarnej oraz innych służb ratowniczych w razie sygnału pożaru w obiekcie oraz pracownika wyznaczonego przez Zamawiającego , e) prowadzenie księgi raportowej zdarzeń, f) dokonywanie cyklicznych kontroli obiektu według harmonogramu przekazanego przez Zamawiającego i dostosowanego do działań odbywających się na terenie obiektu, g) znajomość rozmieszczenia hydrantów, sprzętu ppoż., systemów alarmowych oraz ich użycia w przypadku pożaru zgodnie z obowiązującą na terenie obiektu instrukcją przeciwpożarową, 2. Obsługa systemu DSO - aktywnego systemu powiadamiania ( Dźwiękowy System Ostrzegawczy), w tym: a) wykonywanie czynności przewidzianych w procedurach instrukcji przeciwpożarowej w przypadku alarmu, uszkodzenia, wyłączenia, b) obsługa stacji mikrofonowej w przypadku alarmu pożarowego, ewakuacji itp., 3. Obsługa systemu CCTV - systemu telewizji dozorowej ciągów komunikacyjnych i terenu przedzamcza oraz parku i dróg dojazdowych ( System Telewizji Dozorowej), w tym: a) obsługa konsoli operatorskiej typu CK 4822, b) obsługa komputera z oprogramowaniem SISTORE AX oraz bezpośrednio za pomocą rejestratorów, c) logowanie do systemu i obsługa historii zdarzeń. d) obsługa CCTV systemu telewizji dozorowej zewnętrznej oraz obsługa rejestratora sieciowego IP. 4. Monitorowanie pracy stacji oświetlenia awaryjnego i ewakuacyjnego. 5. Informowania o zdarzeniach, alarmach i awariach wszystkich systemów wyznaczonych pracowników Zamawiającego oraz prowadzenie książki raportów do której wpisywane będą wszystkie wydarzenia zaistniałe w czasie pełnionego dyżuru. 6. Monitowanie oraz reagowanie na sygnały alarmowe system zabezpieczenia (SSWiN) oraz rozbudowanego systemu CCTV telewizji dozorowej dla pomieszczeń przeznaczonych na Wystawę czasową Muzeum Narodowego, postępowanie zgodnie z procedurami Planu Ochrony w sytuacjach alarmowych i kryzysowych, ścisła współpraca z Posterunkiem nr 1. 7. Pracownicy pełniący dyżur na Posterunku nr 2 są zobowiązani do utrzymania czystości w pomieszczeniu. Pracownik wykonujący czynności przewidziane dla Posterunku nr 2 ( monitoring przeciwpożarowy) zobowiązany jest do ścisłej współpracy z pracownikiem ochrony zatrudnionym na Posterunku nr 1 w zakresie wynikającym z procedur obowiązujących dla stanowiska monitoringu przeciwpożarowego. Pracownikom pełniącym służbę na Posterunku nr 2 zabrania się w czasie pełnienia dyżuru: 1. Zakończenia dyżurowania w przypadku, gdy nie zgłosi się do pracy zmiennik. Powyższy fakt ochraniający obiekt odnotowuje w książce raportów i powiadamia o zaistniałej sytuacji niezwłocznie swojego bezpośredniego przełożonego/koordynatora. 2. Wpuszczania osób postronnych na stanowisko - dyżurkę pełnienia służby. 3. Spożywania alkoholu podczas pełnienia służby. Pracownik ochrony przyjmuje do wiadomości i przestrzegania, że na terenie obiektu - Zamku- obowiązuje całkowity zakaz palenia tytoniu. Pracownicy ochrony pełniący służbę na Posterunku nr 2 w Zamku zobowiązani są do przestrzegania powyższych zasad i pisemnego potwierdzenia ich znajomości oraz przestrzegania zasad dotyczących Informacji Poufnych pozyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków pracownika ochrony na terenie należącym do Zamawiającego. Pracownik ochrony z Posterunku nr 2 w Zamku ma obowiązek wykonywania swoich obowiązków zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami przeciwpożarowymi. POSTERUNEK NR 3 Lokalizacja posterunku nr 3: siedziba Zamawiającego w Wałbrzychu 58-306 przy ulicy Piastów Śląskich 1, teren przedzamcza obejmujący budynki nr 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 (budynki Hotelu Zamku Książ, budynek garażu, trafostacji, budynki hotelowe dzierżawione, budynek dzierżawiony kuźni), wewnętrzne hotelowe parkingi kompleksu zamkowo-parkowego Książ. W czasie pełnienia służby pracownicy ochrony zobowiązani są do: * posiadania kwalifikacji i predyspozycji niezbędnych do podejmowania interwencji w stosunku do wszystkich osób zachowujących się podejrzanie, agresywnie lub naruszających ogólnie przyjęte normy postępowania; * noszenia stroju ( np. munduru) służbowego, noszenia kamizelki odblaskowej z napisem "OCHRONA" noszenia identyfikatora z imieniem i nazwiskiem (zapewnia Wykonawca), * pracownicy powinni być wyposażeni w środki łączności wewnętrznej i zewnętrznej. Posterunek nr 3 ochrona terenu i budynków przedzamcza – całodobowy, jednoosobowy, zlokalizowany w drewnianej portierni na przedzamczu (na terenie wewnętrznego - górnego parkingu hotelowego), obejmuje swoim zakresem dozorowanie terenu przedzamcza wraz z zabudowaniami (bud. Nr 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 wraz z parkingami wewnętrznymi), oraz pozostałych terenów leżących w granicach murów obronnych ( czynna służba patrolowa). Do podstawowych obowiązków pracowników dozorujących oraz patrolujących teren przedzamcza należy kontrolowanie ruchu osobowego i samochodowego, przestrzeganie obowiązujących procedur i wskazań, a w szczególności: a) reagowania na niewłaściwe zachowanie osób, w tym palenie tytoniu w miejscach niedozwolonych, oraz zakłócanie porządku (przyjmowanie informacji z monitoringu posterunku nr 1 ), w uzasadnionych przypadkach powiadamianie grupy interwencyjnej, służb porządkowych, ratunkowych i Policji; b) informowanie bezzwłocznie o zauważonych awariach, pożarach, włamaniach, kradzieżach lub innych nieprawidłowościach wyznaczonych pracowników Zamawiającego oraz inne organy (Policję, Straż Pożarną, pogotowie energetyczne, wodociągowe, itp.), dokonywanie stosownych zapisów w książce służb; c) sporządzania pisemnych informacji o zdarzeniach, oraz zgłaszania tych faktów wyznaczonym pracownikom Zamawiającego; d) w stosunku do osób trzecich stwarzających zagrożenie dla mienia lub pracowników Zamawiającego (bądź osób zwiedzających) podjęcie wszelkich możliwych, przewidzianych prawem działań w celu ujęcia lub usunięcia ich z terenu Kompleksu; e) wezwania grupy interwencyjnej w sytuacji wystąpienia zagrożenia, zakłócania spokoju i porządku, sporządzenia i przedstawienie protokołu z interwencji wyznaczonym pracownikom Zamawiającego; f) udzielania informacji turystom, interesantom, uczestnikom imprez okazjonalnych, gościom hotelowym w zakresie ruchu turystycznego, godzin zwiedzania Zamku, funkcjonowania biur i instytucji zlokalizowanych na terenie Kompleksu; g) patrolowanie terenu przedzamcza oraz budynków, wyjść ewakuacyjnych w budynku nr 4 oraz pomieszczeń piwnicznych (magazyny hotelowe, szatnie); h) ścisła współpraca z Recepcją Hotelu Zamku Książ w zakresie ustawiania pojazdów gości hotelowych i ich dozór; i) utrzymywanie łączności radiowej i telefonicznej oraz bezpośredniej z Recepcją Hotelu Zamku Książ oraz Posterunkami nr 1 i 2 w Zamku; j) kontrolowania ruchu osobowego i samochodowego, zamykanie bramy wejściowej w budynku nr 2 oraz bramy bocznej po godz. 22:00, otwieranie od 6:00, za wyjątkiem konieczności wpuszczenia lub wypuszczenia gości hotelowych, uczestników imprez zaplanowanych, nocnego zwiedzania, wesel, konferencji, mieszkańców, służb publicznych, ratunkowych, porządkowych i interwencyjnych; k) otwieranie i zamykanie „Oślej" (dolnej) bramy zlokalizowanej przy budynku nr 7a, kontrolowania ruchu osobowego i samochodowego (w uzasadnionych wypadkach); l) kierowanie gości do Hotelu Książ; m) w godzinach nocnych patrolowanie terenu wokół budynków, parkingów wewnętrznych hotelowych oraz utrzymywanie bezpośredniego kontaktu z pracownikiem recepcji Hotelu Książ za pomocą środków łączności (telefon, krótkofalówka); n) pomoc pracownikowi recepcji Hotelu Książ w rozwiązywaniu trudnych sytuacji z agresywnymi gośćmi hotelowymi i innymi osobami powodujących bezpośrednie zagrożenie. W razie zaistnienia sytuacji wezwanie pomocy – grupy interwencyjnej, Policji; o) wykonywanie innych czynność związanych z obsługą parkingu hotelowego w razie zaistnienia takiej potrzeby w zakresie odrębnie określonym; p) bezwzględne utrzymywanie przejezdności wyznaczonych wewnętrznych dróg ewakuacyjnych, przeciwpożarowych, dostawczych; r) reagowanie na sygnały alarmowe z Posterunku nr 1 lub nr 2, postępowanie zgodnie z procedurami Planu Ochrony w sytuacjach alarmowych i kryzysowych powstałych w pomieszczeń przeznaczonych na Wystawę czasową Muzeum Narodowego w budynku Zamku; s) dokładna znajomość obowiązujących zarządzeń organizacyjno-porządkowych przekazywanych w formie pisemnej osobie odpowiedzialnej za prawidłową realizację umowy po stronie wykonawcy (koordynator), t) traktowanie interesantów i turystów odwiedzającym Zamek w sposób grzeczny i kulturalny, udzielanie informacji oraz kierowanie ich do właściwych komórek organizacyjnych, u) pracownicy pełniący dyżur na posterunku nr 3 są zobowiązani do utrzymania czystości w domku strażnika. Pracownikom pełniącym służbę na Posterunku nr 3 zabrania się w czasie pełnienia dyżuru: 1. Zakończenia dyżurowania w przypadku, gdy nie zgłosi się do pracy zmiennik. Powyższy fakt ochraniający obiekt odnotowuje w książce raportów i powiadamia o zaistniałej sytuacji niezwłocznie swojego bezpośredniego przełożonego/koordynatora. 2. Wpuszczania osób postronnych na stanowisko - dyżurkę pełnienia służby. 3. Spożywania alkoholu podczas pełnienia służby. Pracownik ochrony przyjmuje do wiadomości i przestrzegania, że na terenie obiektu - Zamku- obowiązuje całkowity zakaz palenia tytoniu. Pracownicy ochrony pełniący służbę na Posterunku nr 3 na terenie Przedzamcza zobowiązani są do przestrzegania powyższych zasad i pisemnego potwierdzenia ich znajomości oraz przestrzegania zasad dotyczących Informacji Poufnych pozyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków pracownika ochrony na terenie należącym do Zamawiającego. Pracownik ochrony z Posterunku nr 3 na terenie Przedzamcza jest zobowiązany do wykonywania swoich obowiązków zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami przeciwpożarowymi. POSTERUNEK NR 4 Lokalizacja posterunku nr 4 : siedziba Zamawiającego w Wałbrzychu 58-306 przy ulicy Piastów Śląskich 1 , budynek Mauzoleum i „OGRÓD IDY" w parku na terenie kompleksu zamkowo-parkowego Książ. W czasie pełnienia służby pracownicy ochrony zobowiązani są do: * posiadania kwalifikacji i predyspozycji niezbędnych do podejmowania interwencji w stosunku do wszystkich osób zachowujących się podejrzanie, agresywnie lub naruszających ogólnie przyjęte normy postępowania; * noszenia stroju ( np. munduru) służbowego, noszenia kamizelki odblaskowej z napisem "OCHRONA" noszenia identyfikatora z imieniem i nazwiskiem (zapewnia Wykonawca), * pracownicy powinni być wyposażeni w środki łączności wewnętrznej i zewnętrznej. Posterunek nr 4 ochrona Mauzoleum, "Ogrodu Idy" i parku - całodobowy , jednoosobowy, pełniący czynną służbę patrolową, zlokalizowany w drewnianym domku strażnika ustawionym przy budynku Mauzoleum i obejmuje swoim zakresem ochronę budynku Mauzoleum, terenu i mienia, wyposażenia budynku poprzez dokonywanie okresowych obchodów oraz jego otoczenia zewnętrznego (w obrębie zarysu dawnego ogrodzenia) oraz dozorowanie terenu parku w obszarze „OGRODU IDY" wraz z nasadzeniami trwałymi i sezonowymi. Do podstawowych obowiązków pracowników ochrony Wykonawcy należy bezpośrednia fizyczna ochrona osób i mienia (budynku, terenu i mienia) - wyposażenia obiektu poprzez dokonywanie obchodów tego obiektu oraz jego otoczenia zewnętrznego (w obrębie zarysu dawnego ogrodzenia) oraz dozorowanie terenu parku w obszarze „OGRODU IDY" obejmującym rośliny w strefie nasadzeń. Do obowiązków pracowników ochrony z Posterunku nr 4 należy w szczególności: a) kontrolowanie zasadności przebywania osób na terenie Mauzoleum; b) otwieranie i zamykanie budynku dla grup zwiedzających z przewodnikiem, kontrola biletów; c) kontrolowanie obiektu po zakończonym zwiedzaniu, w tym zamknięcie okien i drzwi, wyłączenie oświetlenia, oraz terenu wokół budynku w obrębie ogrodzenia; d) reagowanie na niewłaściwe zachowanie osób, w tym palenie w miejscach niedozwolonych, oraz zakłócanie porządku. Ścisła współpraca w tym zakresie z pracownikiem ochrony w Zamku z Posterunku nr 1 oraz Posterunkiem nr 2 - monitoringiem wizyjnym; e) wydawanie, odbiór i zabezpieczanie klucza do budynku, uwzględniając poświadczenia tych czynności odpowiednim wpisem do książki; f) ujawnianie awarii i zdarzeń mających wpływ na funkcjonowanie obiektu, informowanie o nich wyznaczonych pracowników Zamawiającego lub odpowie służby i swoich przełożonych. Odnotowywanie zdarzeń i podjętych działań w książce raportów oraz sporządzanie protokołów szkód; g) podejmowanie natychmiastowych działań interwencyjnych w sytuacjach zagrożenia pożarowego, oraz powiadamianie odpowiednich służb i wyznaczonych pracowników Zamawiającego; h) udzielanie informacji turystom i gościom odwiedzającym Mauzoleum oraz „OGRODY IDY", i) odśnieżanie w okresie zimowym alejek i trenu w zarysie dawnego ogrodzenia oraz schodów prowadzących do budynku i do Alei Lipowej, posypywanie odśnieżonego terenu i schodów; j) ochrona nasadzeń przed kradzieżą i zniszczeniem w strefie „OGRODU IDY" i parku; k) kontrola stanu wygrodzeń trwałych i tymczasowych trawników i klombów; l) wezwanie grupy interwencyjnej w sytuacji wystąpienia zagrożenia, kradzieży roślin, zakłócania spokoju i porządku, sporządzenia i przedstawienie protokołu z interwencji wyznaczonym pracownikom Zamawiającego; m) patrolowanie terenu, reagowania na niewłaściwe zachowanie się osób przebywających w obszarze pełnienia czynnej służby patrolowej; n) natychmiastowe informowanie wyznaczonych pracowników Zamawiającego lub odpowiednich służb i swoich przełożonych o zdarzeniach mających miejsce na terenie parku, odnotowywanie tych zdarzeń i podjętych działań w książce raportów; o) utrzymywanie łączności radiowej i telefonicznej oraz bezpośredniej z Posterunkami nr 1 i nr 2 w Zamku; p) pracownicy pełniący dyżur na posterunku nr 4 są zobowiązani do utrzymania czystości w domku strażnika. Pracownikom pełniącym służbę na Posterunku nr 4 zabrania się w czasie pełnienia dyżuru: 1. Zakończenia dyżurowania w przypadku, gdy nie zgłosi się do pracy zmiennik. Powyższy fakt ochraniający obiekt odnotowuje w książce raportów i powiadamia o zaistniałej sytuacji niezwłocznie swojego bezpośredniego przełożonego/koordynatora. 2. Wpuszczania osób postronnych na teren Mauzoleum oraz dyżurki - stanowiska pełnienia służby. 3. Spożywania alkoholu podczas pełnienia służby. Pracownik ochrony przyjmuje do wiadomości i przestrzegania, że na terenie obiektu - Mauzoleum- obowiązuje całkowity zakaz palenia tytoniu. Pracownicy ochrony pełniący służbę na Posterunku nr 4 przy Mauzoleum i w Ogrodzie IDY zobowiązani są do przestrzegania powyższych zasad i pisemnego potwierdzenia ich znajomości oraz przestrzegania zasad dotyczących Informacji Poufnych pozyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków pracownika ochrony na terenie należącym do Zamawiającego. Pracownik ochrony z Posterunku nr 4 przy Mauzoleum i w Ogrodzie Idy zobowiązany jest do wykonywania swoich obowiązków zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami przeciwpożarowymi. II.2. Na terenie Palmiarni w Wałbrzychu: Lokalizacja Posterunku nr 1 w Palmiarni : na terenie obiektu Palmiarni w Wałbrzychu zarządzanej przez Zamawiającego, adres: Wałbrzych 58-306, ul. Wrocławska nr 158. Posterunek nr 1 w Palmiarni jest posterunkiem całodobowym, jednoosobowym, zlokalizowanym w punkcie sprzedaży biletów wstępu. Podstawowe obowiązki pracowników ochrony na Posterunku nr 1 to ochrona fizyczna osób i mienia, budynków i budowli, nasadzeń sezonowych i trwałych wewnątrz i na zewnątrz budynków, w tym eksponatów botanicznych, na terenie obiektu Palmiarni w Wałbrzychu. W czasie pełnienia służby pracownicy ochrony zobowiązani są do: * posiadania kwalifikacji i predyspozycji niezbędnych do podejmowania interwencji w stosunku do wszystkich osób zachowujących się podejrzanie, agresywnie lub naruszających ogólnie przyjęte normy postępowania; * noszenia stroju ( np. munduru) służbowego, podczas służby patrolowej noszenia kamizelki odblaskowej z napisem "OCHRONA"; * noszenia identyfikatora z imieniem i nazwiskiem (zapewnia Wykonawca); * pracownicy powinni być wyposażeni w środki łączności wewnętrznej i zewnętrznej. Podstawowym obowiązkiem pracowników ochrony na Posterunku nr 1 w Palmiarni jest ochrona fizyczna osób i mienia, budynków i budowli, nasadzeń sezonowych i trwałych wewnątrz i na zewnątrz budynków, w tym eksponatów botanicznych, na terenie zespołu Palmiarni w Wałbrzychu. W szczególności pracownik fizycznej ochrony osób i mienia z Posterunku nr 1 w Palmiarni zobowiązany jest do: a) systematycznego patrolowania - obchodów obiektów i terenu poprzez obchody; b) podczas przebywania na terenie posterunku obserwowania monitorów wizyjnych przesyłających obraz z kamer rozmieszczonych na terenie obiektu Palmiarni; c) kontrolowania stanu nasadzeń wieloletnich i sezonowych w obiektach udostępnianych do zwiedzania oraz na zewnętrznych terenach w celu ustalenia potencjalnego zagrożenia i jego wyeliminowania; d) kontrolowania zasadności przebywania osób na terenie zespołu Palmiarni w czasie i po godzinach udostępniania obiektu do zwiedzania oraz w okresie, gdy obiekt nie jest udostępniany do zwiedzania; e) kontrolowania poprawności i faktu zamknięcia drzwi do budynków i bram wjazdowych na teren posesji; f) reagowania na niewłaściwe zachowanie się osób, w tym palenie w miejscach niedozwolonych oraz zakłócanie porządku; g) kontrolowania wnoszonych i wynoszonych paczek, pakunków, przedmiotów, roślin mogących wskazywać, że stanowią one mienie Zamawiającego; i) wydawania, odbioru i zabezpieczania kluczy do pomieszczeń służbowych, pomieszczeń technicznych i innych, uwzględniając poświadczenia tych czynności odpowiednim wpisem do książki. Prowadzenie pisemnej ewidencji wydawanych i przyjmowanych kluczy; j) ujawniania awarii i zdarzeń mających wpływ na funkcjonowanie obiektu, w tym oblodzeń szklarni, ubytków, zniszczenia szyb w szklarniach oraz informowania o nich wyznaczonych pracowników Zamawiającego jak i swoich przełożonych. Odnotowywanie tych zdarzeń i podjętych działaniach w książce raportów; k) wezwania grupy interwencyjnej w sytuacji stwierdzonego zagrożenia, zakłócania spokoju i porządku, oraz sporządzenia i przedstawienia protokołu z interwencji wyznaczonym pracownikom Zamawiającego; l) kontroli ruchu osobowego i samochodowego na terenie Palmiarni, w tym otwierania i zamykania bram wjazdowych; m) udzielenia wsparcia na wezwanie pracowników ochrony z Posterunku nr 2. Pracownikom pełniącym służbę na Posterunku nr 1 w Palmiarni zabrania się w czasie pełnienia dyżuru: 1. Zakończenia dyżurowania w przypadku, gdy nie zgłosi się do pracy zmiennik. Powyższy fakt ochraniający obiekt odnotowuje w książce raportów i powiadamia o zaistniałej sytuacji niezwłocznie swojego bezpośredniego przełożonego/koordynatora. 2. Wpuszczania osób postronnych na teren Palmiarni oraz Posterunku - stanowiska pełnienia służby. 3. Spożywania alkoholu podczas pełnienia służby. Pracownik ochrony przyjmuje do wiadomości i przestrzegania, że na terenie obiektu - Palmiarni- obowiązuje całkowity zakaz palenia tytoniu. Pracownicy ochrony pełniący służbę na Posterunku nr 1 w Palmiarni zobowiązani są do zapoznania się Planem Ochrony Palmiarni, Regulaminem ochrony i szczegółowym zakresem obowiązków pracowników ochrony, przestrzegania zapisów w nich zawartych oraz pisemnego potwierdzenia oraz znajomości i przestrzegania zasad dotyczących Informacji Poufnych pozyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków pracownika ochrony na terenie należącym do Zamawiającego. Pracownik ochrony na Posterunku nr 1 w Palmiarni zobowiązany jest do wykonywania swoich obowiązków zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami przeciwpożarowymi. II.3. Ochrona obiektów, terenów w tym nasadzeń stałych i sezonowych, mienia i osób będzie realizowana w formie bezpośredniej ochrony fizycznej stałej (całodobowej) oraz stałym całodobowym dozorze sygnałów przesyłanych, gromadzonych i przetwarzanych w elektronicznych urządzeniach i systemach alarmowych - przeciwpożarowych. 3.1.Przedmiot zamówienia polega na: a) ochronie osób oznaczającej działania ochrony mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia, zdrowia i nietykalności osobistej osób przebywających na terenach i w obiektach objętych ochroną, b) dozorze i ochronie mienia obejmującym obie posesje wraz z rzeczami ruchomymi i nieruchomymi wewnątrz i na zewnątrz budynków, nasadzeń trwałych i sezonowych, oznaczającym działania ochrony zapobiegające przestępstwom i wykroczeniem przeciwko mieniu, takim jak: kradzieże z włamaniem, napady rabunkowe, sabotaże, akty wandalizmu, zamachy terrorystyczne, a także przeciwdziałające powstawianiu szkody wynikającej z tych zdarzeń oraz niedopuszczenie do wstępu osób nieupoważnionych na teren chroniony; c) monitoringu przeciwpożarowym oznaczającym identyfikację zagrożeń pożarowych w budynku Zamku za pomocą systemu przeciwpożarowego SAP i telewizji dozorowej, reagowaniu na sygnały pożarowe; d) monitoringu wizyjnym terenu wewnętrznego i zewnętrznego obu posesji oznaczającym obserwację zespołu monitorów oraz podjęcie działań określonych w procedurach wewnętrznych, II.4. Wykonawca, którego oferta uznana zostanie za najkorzystniejszą, w terminie do 3 dni po podpisaniu umowy, ale przed datą rozpoczęcia jej realizacji, zobowiązany będzie do przeszkolenia pracowników imiennie wskazanych w ofercie ( dla monitoringu przeciwpożarowego), w zakresie obsługi systemów CCTV, DSO, SPA. Szkolenie przeprowadzą pracownicy firmy specjalistycznych wskazanych przez Zamawiającego i na jego koszt. II.5. W ramach przedmiotu niniejszego zamówienia Wykonawca zobowiązany jest do zapewnienia wzmocnienia osobowego ochrony w sytuacjach nieprzewidzianych lub w przypadku zaistnienia takiej potrzeby, w szczególności poprzez utworzenie dodatkowego posterunku ochrony fizycznej lub wzmocnienia istniejącego posterunku. 5.1. Wzmocnienie takie następuje każdorazowo na pisemny wniosek Zamawiającego zgłoszony nie później niż na 5 dni przed planowaną zmianą, na podstawie uzgodnień Wykonawcy z Zamawiającym. 5.2. Zamawiający wymaga od Wykonawcy zdolności do realizacji wskazanego wzmocnienia osobowego ochrony w wymiarze dodatkowych 5000 roboczogodzin w całym okresie, na jaki udzielane jest zamówienie. II.6. Do obowiązków Wykonawcy należy również: 6.1.Wyposażenie pracowników ochrony w ubiór służbowy stosowny do charakteru świadczonej usługi oraz warunków klimatycznych. 6.2.Wyposażenie pracowników ochrony w identyfikatory zaopatrzone w imię i nazwisko oraz zdjęcie pracownika. 6.3.Wyposażenie pracowników w niezbędne środki łączności umożliwiające bezpośrednie komunikowanie się pracowników ochrony, wezwanie grupy interwencyjnej czy służb specjalistycznych. 6.4. W każdym czasie, gdy sytuacja będzie tego wymagała, Wykonawca zapewni niezwłoczny przyjazd grupy interwencyjnej i podjęcie przez nią czynności przewidzianych prawem w czasie nie dłuższym niż 30 minut od momentu wezwania. Wezwania grupy interwencyjnej dokonuje pracownik Wykonawcy oceniający realne możliwości własnej interwencji w konkretnym zdarzeniu, oceny stopnia zagrożenia dla osób i mienia lub uprawniony pracownik Zamawiającego. Zamawiający nie ponosi dodatkowych kosztów przyjazdu i interwencji takiej grupy. 6.5.Wykonawca zobowiązany będzie do prowadzenia książek dyżurów, do której pracownicy Wykonawcy będą wpisywać wszelkie spostrzeżenia, uwagi oraz istotne wydarzenia związane ze świadczeniem usługi ochrony mienia Zamawiającego. Zamawiającemu przysługuje prawo wglądu do książek dyżurów. 6.6. Wykonawca w terminie do 3 dni licząc od daty podpisania umowy zapozna się z aktualnie obowiązującymi u Zamawiającego "Planami ochrony" - dla kompleksu zamkowo - parkowego Książ i dla Palmiarni w Wałbrzychu oraz zapozna z planami pracowników wskazanych do wykonania zamówienia i zobowiąże pracowników do przestrzegania planów. II. 7. Pracownicy ochrony winni wyróżniać się: 7.1. właściwymi predyspozycjami psychicznymi i fizycznymi do wykonywania zawodu; 7.2. szybkim czasem reakcji, umiejętnością analizy sytuacji, szybkim podejmowaniem decyzji; 7.3. wysoką kulturą osobistą i komunikatywnością; 7.4. umiejętnością posługiwania się podstawowymi środkami łączności umożliwiającymi bezpośrednie; komunikowanie się pracowników ochrony, wezwaniem grupy interwencyjnej czy służb specjalistycznych. II. 8. Zamawiający wymaga, aby pracownicy ochrony wykonujący czynności, o których mowa w Części II Ogłoszenia o Zamówieniu byli zatrudnieni przez Wykonawcę lub Podwykonawcę na podstawie umowy o pracę. Zamawiający nie wymaga aby wszystkie osoby, którymi Wykonawca dysponuje w swojej organizacji były zatrudnione na podstawie umowy o pracę. W szczególności Zamawiający nie określa sposobu zatrudnienia pracowników grup interwencyjnych. II 9. Wykonawca jest zobowiązany do zapewnienia zastępstwa na czas urlopu czy choroby osoby skierowanej przez Wykonawcę do realizowania przedmiotu zamówienia. Osoba na zastępstwo posiadać musi kwalifikacje odpowiadające kwalifikacjom wymaganym przez Zamawiającego dla osoby zastępowanej a zmiana musi być akceptowana przez Zamawiającego. II 10. Zamawiający w rozliczeniu z Wykonawcą dokona zapłaty tylko za godziny faktycznie przepracowane przez pracowników Wykonawcy. II 11. Obowiązki i dodatkowe wymagania zawarte są w projekcie umowy dołączonym do Ogłoszenia o zamówieniu. III. WYMAGANY TERMIN WYKONANIA ZAMÓWIENIA. Od dnia 01 grudnia 2016 r. do dnia 30 listopada 2017r. Część III Informacje dotyczące udziału Wykonawców w postępowaniu, wymagane od Wykonawców dokumenty oraz opis sposobu dokonywania oceny spełnienia warunków 1. Zamawiający wymaga, aby Wykonawca wraz z ofertą: 1.1. wykazał, że w okresie ostatnich 3 lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wykonał lub wykonuje usługę: a) całodobowej, stałej ochronie osób i mienia w formie bezpośredniej ochrony fizycznej w budynkach użyteczności publicznej, trwającej przez okres co najmniej 12 kolejnych miesięcy- minimum jedną taką usługę. Przez pojęcie " budynki użyteczności publicznej" należy rozumieć zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. 2002, Nr 75,poz.690 z późn. zm.). b) całodobowym monitorowaniu systemów przeciwpożarowych, trwającym minimum 12 kolejnych miesięcy - co najmniej jedną taką usługę. Wzór wykazu wykonanych lub wykonywanych usług stanowi Załącznik nr 2 do Ogłoszenia o Zamówieniu. 1.2. wykazał, że dysponuje lub będzie dysponował osobami, które będą realizować przedmiot zamówienia: a) co najmniej 5 osobami do bezpośredniego stałego dozoru sygnałów przesyłanych, gromadzonych i przetwarzanych w elektronicznych urządzeniach i systemach alarmowych, mogących wykazać się co najmniej 24 miesięcznym doświadczeniem zawodowym pracownika ochrony (Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997r. o ochronie osób i mienia, Dz.U. z 2014r. poz. 1099 z późn. zm.) b) co najmniej 20 pracownikami ochrony - osobami przeznaczonymi do bezpośredniej fizycznej ochrony osób i mienia, posiadającymi status kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej lub mogących wykazać się co najmniej 24 miesięcznym doświadczeniem zawodowym pracownika ochrony fizycznej osób i mienia (Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997r. o ochronie osób i mienia, Dz.U. z 2014r. poz. 1099 z późn. zm.). Wzór wykazu osób skierowanych przez Wykonawcę do realizacji zamówienia stanowi Załącznik nr 3 do Ogłoszenia o Zamówieniu; 1.2.1.Zamawiający wymaga, aby pracownicy ochrony wykonujący czynności , o których mowa w Części II Ogłoszenia o Zamówieniu byli zatrudnieni przez Wykonawcę lub Podwykonawcę na podstawie umowy o pracę. Zamawiający nie określa sposobu zatrudnienia pracowników grup interwencyjnych. 1.3. Przekazał Zamawiającemu oświadczenie o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 23 ustawy PZP (art. 24 ust. 11 ustawy PZP ). Wzór oświadczenia o przynależności lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej stanowi Załącznik nr 4 do Ogłoszenia o Zamówieniu. Wraz ze złożeniem oświadczenia, Wykonawca może przedstawić dowody, że powiązania z innym Wykonawcą nie prowadzą do zakłócenia konkurencji w postępowaniu o udzielnie zamówienia. 2. Zamawiający wymaga również aby Wykonawca wraz z ofertą złożył dokumenty: 2.1. odpis z właściwego rejestru lub centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania ofert; 2.2.. aktualną koncesję wydaną przez Ministra właściwego do spraw wewnętrznych zgodnie z ustawą o ochronie osób i mienia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie ustawy z dnia 22 sierpnia 1997r. o ochronie osób i mienia ( Dz. U. z 2005r. nr 145, poz. 1221 z późn. zm.). 2.3. zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że Wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków, wystawionego nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert, lub innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca zawarł porozumienie z właściwym organem podatkowym w sprawie spłat tych należności wraz z ewentualnymi odsetkami i grzywnami, w szczególności uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu; 2.4. zaświadczenie właściwej terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego albo innego dokumentu potwierdzającego, że Wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, wystawionego nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert, lub innego dokumentu potwierdzającego, że Wykonawca zawarł porozumienie z właściwym organem w sprawie spłat tych należności wraz z ewentualnymi odsetkami lub grzywnami, w szczególności uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu. 2.5 oświadczenie Wykonawcy o braku orzeczenia wobec niego tytułem środka zapobiegawczego zakazu ubiegania się o zamówienia publiczne; 2.6. opłaconą polisę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej a w przypadku braku polisy inny dokument potwierdzający, że Wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej związanej z przedmiotem zamówienia i zobowiązuje się do utrzymania tego ubezpieczenia przez cały okres trwania umowy z minimalną sumą gwarancyjną w wysokości nie mniejszej niż 400.000 PLN ( słownie: czterysta tysięcy złotych). 3. Zamawiający dokona oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu i braku podstaw do wykluczenia na podstawie złożonych dokumentów i oświadczeń. 4. Zamawiający ma prawo odrzucić ofertę Wykonawcy przypadkach określonych w art. 89 Ustawy Prawo zamówień publicznych jak również w sytuacji, jeżeli treść złożonej oferty nie odpowiada treści niniejszego Ogłoszenia. 5. Zamawiający będzie wzywał do uzupełnienia dokumentów tylko i wyłącznie Wykonawcę, którego oferta nie podlega odrzuceniu i została najwyżej oceniona. Część IV Opis sposobu obliczania ceny, wynagrodzenie 1. Wykonawca określi cenę ofertową przedmiotu zamówienia oszacowaną dla 48.800 roboczogodzin: a) wartość wykonania przedmiotu zamówienia ogółem: netto i brutto, b) cenę 1 roboczogodziny pracy pracownika ochrony: netto i brutto, w Formularzu oferty według wzoru stanowiącego Załącznik nr 1 do Ogłoszenia o Zamówieniu. 2. Stawka podatku VAT powinna być określona zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( Dz. U. z 2004r. Nr 54, poz. 535 ze zm.). 3. W przypadku złożenia oferty, której wybór prowadziłby do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego zgodnie z przepisami o podatku od towarów i usług, co ceny dolicza się podatek od towarów i usług, który Zamawiający miałby obowiązek rozliczyć zgodnie z tymi przepisami. W takim przypadku cena podana przez Wykonawcę w ofercie jako "cena brutto" nie może zawierać podatku VAT, który Zamawiający będzie miał obowiązek rozliczyć. Wykonawca składając ofertę, winien poinformować Zamawiającego, czy wybór oferty będzie prowadzić do powstania u Zamawiającego obowiązku podatkowego, wskazując nazwę ( rodzaj) towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będzie prowadzić do jego powstania, oraz wskazując ich wartość bez kwoty podatku. 4. W całkowitej cenie ofertowej obejmującej całość zamówienia mają być zawarte wszelkie koszty i składniki związane z zamówieniem, które można było przewidzieć w terminie opracowywania oferty do czasu jej złożenia. Ewentualne upusty proponowane przez Wykonawcę mają być wliczone w cenę ofertową. 5. Całkowita ilość godzin podana w Ogłoszeniu o Zamówieniu jest ilością szacunkową. Wynagrodzenie za przedmiot umowy płatne będzie w miesięcznych częściach i stanowić będzie wynik iloczynu faktycznie przepracowanych godzin w miesiącu rozliczeniowym przez pracowników ochrony i ceny jednostkowej podanej w ofercie za 1 roboczogodzinę godzinę. 6. Cenę ofertową należy podać w walucie polskiej, do dwóch miejsc po przecinku. 7. W razie wystąpienia w ofercie omyłki rachunkowej lub pisarskiej, polegającej na różnicy w zapisie cyfrowym i słownym podanej ceny ofertowej lub wysokości podatku VAT, Zamawiający zwróci się do Wykonawcy o natychmiastowe, jednoznaczne wyjaśnienie stwierdzonego błędu - w terminie 1 dnia, pod rygorem uznania oferty za nieważną i dokona jej odrzucenia. Część V Kryteria oceny ofert 1. Informacje ogólne. 1.1. Oceny ofert będzie dokonywała Komisja Przetargowa powołana Zarządzeniem Prezesa Zamku Książ. 1.2. Otwarcie ofert jest jawne. Bezpośrednio przed otwarciem ofert Zamawiający poda kwotę jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Po otwarciu ofert Zamawiający poda imię i nazwisko, nazwę firmy oraz adres Wykonawcy, którego oferta jest otwierana, a także informacje dotyczące ceny oferty netto i brutto ogółem, cenę netto i brutto jednej roboczogodziny pracownika ochrony. 2. Kryteria, którymi Zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty najkorzystniejszej i znaczenie tych kryteriów oraz sposób oceny ofert. Oferty przedłożone w niniejszym przetargu oceniane będą na podstawie następujących kryteriów: 2.1. Kryterium „Cena" - waga 95 % (95 punktów) Kryterium „Czas reakcji" – waga 5% (5 punktów ) 2.2 Przez "Cenę" Zamawiający rozumie - cenę brutto podaną przez Wykonawcę w Formularzu ofertowym ( wzór stanowi załącznik nr 1 do Ogłoszenia o Zamówieniu) - w pkt.2.4. pozycja nr 1 w tabeli. Kryterium "cena" oceniane będzie w skali punktowej od 1 do 95 punktów. Maksymalna ilość punktów, która może otrzymać oferta w tym kryterium wynosi 95 punktów. Waga przyznanych punktów w kryterium cena wynosi 95 %. Oferta o najniższej cenie otrzyma maksymalną liczbę punktów w kryterium. Każdej następnej ofercie przyznawana będzie liczba punktów proporcjonalnie mniejsza, wynikająca z zastosowania poniższego wzoru: C = ( C min. : C obliczana ) x 95 pkt. Objaśnienia: C - punktacja, którą należy obliczyć w kryterium "Cena"; C min. - cena brutto oferty z najniższą ceną ofert, C obliczana - cena brutto ocenianej oferty. 2.3 Kryterium „Czas reakcji" będzie rozpatrywane na podstawie zadeklarowanego przez Wykonawcę w Formularzu ofertowym (wzór stanowi załącznik nr 1 do Ogłoszenia o Zamówieniu) - w pkt.2.5. czasu przybycia grupy interwencyjnej na każde wezwanie pracowników ochrony stacjonarnej. Czas przybycia grupy interwencyjnej nie może być dłuższy niż 30 minut od chwili wezwania. Najkrótszy możliwy czas reakcji do oceny kryterium: 20 min Najdłuższy możliwy czas reakcji do oceny kryterium: 30 min Kryterium " Czas reakcji " oceniane będzie w skali punktowej 0 do 5 punktów. Maksymalna ilość punktów, która może otrzymać oferta w tym kryterium wynosi 5 punktów. Waga przyznanych punktów w kryterium cena wynosi 5 %. Wykonawca, który zaoferował najkorzystniejszą wartość lub wartość równą najkorzystniejszej – otrzymuje maksymalną liczbę punktów w tym kryterium. Pozostali wykonawcy otrzymują liczbę punktów obliczoną zgodnie ze wzorem: ``` T = [(Tmax – Toceniany) : (Tmax – Tmin)] x 5 pkt. Objaśnienia: ``` T - liczba punktów za kryterium „Czas reakcji" Tmax – najdłuższy zadeklarowany czas reakcji spośród złożonych ofert Toceniany – czas reakcji zadeklarowany w ofercie ocenianej Tmin – najkrótszy zadeklarowany czas reakcji spośród złożonych ofert. 3.Tryb i zasady wyboru najkorzystniejszej oferty. 3.1. Za najkorzystniejszą Zamawiający uzna ofertę, która uzyska najwyższą liczbę punktów (P) stanowiących sumę punktów przyznanych w ramach każdego z podanych kryteriów oceny ofert, obliczona na podstawie poniższego wzoru: P = C + T gdzie: C – liczba punktów przyznana ofercie ocenianej w kryterium Cena T – liczba punktów przyznana ofercie ocenianej w kryterium Czas reakcji 3.2. Jeżeli nie będzie można dokonać wyboru oferty najkorzystniejszej ze względu na to, że dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny i innych kryteriów oceny ofert, Zamawiający spośród tych ofert wybierze ofertę z niższą ceną. W toku dokonywania badania i oceny ofert Zamawiający może żądać udzielenia przez Wykonawców wyjaśnień treści złożonych przez niech ofert. Część VI Wymogi dotyczące dokumentacji przetargowej 1. Wymogi formalne. 1.1. Oferta musi zostać sporządzona w języku polskim z zachowanie formy pisemnej. Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania oferty w innym języku. 1.2. Formularz oferty i wszystkie dokumenty (również te złożone na załączonych do Ogłoszenia o Zamówieniu wzorach) muszą być podpisane. Za podpisanie uznaje się własnoręczny podpis z pieczątką imienną przez osobę (y) upoważnioną (-e) do reprezentowania zgodnie z formą reprezentacji Wykonawcy określoną w dokumencie rejestrowym lub innym dokumencie, właściwym dla formy organizacyjnej. 1.3. Wszelkie poprawki lub zmiany ( również przy użyciu korektora) któregokolwiek dokumentu wchodzącego w skład oferty, muszą być parafowane własnoręcznie przez Wykonawcę lub osoby przez niego upoważnione do reprezentowania Wykonawcy. 1.4. Formularz ofertowy, oświadczenia i załączniki należy sporządzić wg. wzorów określonych w Ogłoszeniu o Zamówieniu. 1.5. Wykonawcy ponoszą wszelkie koszty związane z przygotowaniem i złożeniem oferty niezależnie od wyniku postępowania przetargowego. 1.6. Przedstawienie przez Wykonawcę rozwiązań wariantowych lub alternatywnych nie będzie brane pod uwagę przez Zamawiającego i spowoduje odrzucenie oferty. 1.7. Zamawiający nie dopuszcza możliwości składania ofert w formie elektronicznej. 2. Opakowanie oferty. 2.1. Ofertę należy złożyć w trwale zamkniętym opakowaniu (kopercie),uniemożliwiającym ich niezniszczalne otwarcie i zapoznanie się z treścią oferty przed upływem terminu składania ofert. Za prawidłowe opakowanie oferty odpowiedzialność ponosi Wykonawca. 2.2. Zewnętrzna koperta powinna zawierać: a) nazwę i adres Zamawiającego, tj. Zamek Książ w Wałbrzychu Spółka z o.o., 58-306 Wałbrzych, ul. Piastów Śląskich 1; b) nazwę i adres Wykonawcy składającego ofertę wraz z numerem telefonu i/ lub faksu; Uwaga: w przypadku ofert wspólnej należy na kopercie wymienić nazwy i adresy siedzib wszystkich podmiotów składających ofertę wspólną oraz zaznaczyć pełnomocnika konsorcjum; c) tytuł postępowania: "Ochrona osób oraz mienia na terenie kompleksu zamkowo-parkowego Książ w Wałbrzychu oraz Palmiarni w Wałbrzychu." d) formułę: Oferta przetargowa - Nie otwierać przed godziną 10:10 (godzina otwarcia ofert) w dniu ............... (termin składania ofert) . Uwaga: wpisać ostateczny termin - datę składania ofert. 2.3. W przypadku nieprawidłowego zaadresowania lub zamknięcia koperty Zamawiający nie bierze odpowiedzialności za złe skierowanie przesyłki i jej przedterminowe otwarcie lub wpływ do zamawiającego po terminie składania ofert. Oferta taka nie weźmie udziału w postępowaniu. Część VII Termin związania ofertą, wadium przetargowe 1. Termin związania ofertą wynosi 30 dni. Termin związania ofertą rozpoczyna się wraz z upływem terminu składania ofert. Wykonawca samodzielnie lub na wniosek Zamawiającego może przedłużyć termin związania ofertą. W uzasadnionych przypadkach, Zamawiający może tylko raz, co najmniej na trzy dni przed upływem terminu związania ofertą, zwrócić się do wykonawców o wyrażenie zgody na przedłużenie tego terminu o oznaczony okres nie dłuższy niż 60 dni. 2. Wadium 2. 1. Zamawiający żąda wniesienia wadium. 2.2. Warunkiem uczestnictwa w postępowaniu jest wniesienie przez wykonawcę wadium w wysokości 15.000 złotych (słownie złotych piętnaście tysięcy). 2.3. Wadium można wnieść w formie: a) pieniądzu; b) poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym, c) gwarancjach bankowych, d) gwarancjach ubezpieczeniowych e) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz.U. z 2014 r. poz. 1804 oraz z 2015 r. poz. 978 i 1240). 2.4.Wadium w formie pieniężnej można wnieść na rachunek bankowy Zamawiającego w BZ WBK S.A. VI Oddział w Wałbrzychu, numer rachunku: 35 1500 1764 1217 6001 6040 0000 przelewem z zaznaczeniem nazwy postępowania z adnotacją: "Ochrona osób oraz mienia na terenie kompleksu zamkowo-parkowego Książ w Wałbrzychu oraz Palmiarni w Wałbrzychu." Datą wniesienia wadium w formie przelewu jest data uznania rachunku bankowego Zamawiającego. Do oferty zaleca się załączyć potwierdzenie złożenia wadium (potwierdzenie wykonania przelewu). 2.5. Wadium w innych formach niż pieniądz należy złożyć w formie kserokopii potwierdzonej „za zgodność" z oryginałem załączonej do oferty. W kopercie zawierającej ofertę należy dodatkowo załączyć oryginał ww. dokumentu, który zostanie zwrócony na zasadach określonych w ustawie Prawo zamówień publicznych. 2.6 Z treści gwarancji winno wynikać bezwarunkowe, na każde pisemne żądanie zgłoszone przez Zamawiającego w terminie związania ofertą, zobowiązanie gwaranta do wypłaty Zamawiającemu pełnej kwoty wadium w okolicznościach określonych w art. 46 ust. 5 Pzp. 2.7 Oferta, która nie będzie zabezpieczona wadium, lub, gdy wadium zostanie wpłacone po upływie terminu wyznaczonego do składania ofert, zostanie odrzucona. 2.8 Zwrot wadium nastąpi na zasadach określonych w art. 46 ustawy Prawo zamówień publicznych. Część VIII Termin oraz miejsce składania ofert 1. Miejsce i termin składania ofert. Oferty należy składać w siedzibie Zamawiającego: Zamek Książ w Wałbrzychu Spółka z o.o., 58-306 Wałbrzych, ul. Piastów Śląskich 1 w Sekretariacie - pokój nr 22, w terminie do dnia 14 listopada 2016r. do godziny 10:00. Oferty złożone po tym terminie zostaną zwrócone bez ich otwierania. 2. Miejsce i termin otwarcia ofert. Otwarcie ofert nastąpi w siedzibie Zamawiającego: Zamek Książ w Wałbrzychu Spółka z o.o., 58-306 Wałbrzych, ul. Piastów Śląskich 1 w Sekretariacie - pokój nr 21, w dniu 14 listopada 2016r. o godzinie 10:10. 3. Publiczne otwarcie ofert i informacja o zawartości ofert. 3.1. Otwarcie ofert jest jawne. Wykonawcy mogą uczestniczyć w publicznej sesji otwarcia ofert. 3.2. Bezpośrednio przed otwarciem ofert Zamawiający pod kwotę jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. 3.3. Podczas otwarcia ofert Zamawiający poda nazwy ( firmy) oraz adresy Wykonawców, którzy złożyli oferty a także informacje dotyczące ceny oferty i ceny jednej roboczogodziny pracownika ochrony. 3.4. Niezwłocznie po otwarciu ofert Zamawiający zamieści na stronie internetowej informacje o udzieleniu zamówienia, podając nazwę albo imię i nazwisko podmiotu, z którym zawarł umowę w sprawie zamówienia publicznego. W razie nieudzielenie zamówienia, Zamawiający niezwłocznie zamieści na stronie internetowej informację o nieudzieleniu zamówienia 4. Zmiana i wycofanie oferty. 4.1. Wykonawca może przed upływem terminu do składania ofert, wprowadzić w formie pisemnej zmiany, poprawki, modyfikacje i uzupełnienia do złożonej oferty. 4.2. Powiadomienie o wprowadzeniu zmiany w ofercie lub wycofaniu oferty winno zostać złożone w sposób i formie przewidzianych dla złożenia ofert, z zastrzeżeniem, że koperty będą zawierały dodatkowe oznaczenia ZMIANA/WYCIFANIE". Wykonawca nie może wycofać oferty, dokonać zmian w ofercie po upływie terminu składania ofert. Część IX Wybór wykonawcy 1. Jeżeli Wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza uchyli się od zawarcia umowy, Zamawiający, może wezwać do podpisania umowy Wykonawcę, którego oferta podczas oceny uzyskała drugą w kolejności lokatę i najwyżej ocenioną spośród pozostałych ofert. 2. Przy dokonywaniu wyboru najkorzystniejszej oferty Zamawiający stosował będzie wyłącznie zasady i kryteria określone w niniejszym Ogłoszeniu o Zamówieniu. 3. Informacje, o dokonanym wyborze Zamawiający zamieści na stronie internetowej. Część X Unieważnienie przetargu Zamawiający może unieważnić postępowania w sytuacji, gdy: 1. nie wpłynęła żadna oferta; 2. wszystkie oferty, które wpłynęły w postępowaniu zostały odrzucone, gdyż nie spełniały warunków udziału w postępowaniu lub były niekompletne lub zawierały błędy w obliczeniu ceny; 3. cena najkorzystniejszej oferty przewyższa kwotę, którą Zamawiający przewidział na sfinansowanie zadania, chyba, że Zamawiający może zwiększyć kwotę przeznaczoną na sfinansowanie zadania do wartości najkorzystniejszej oferty; 4. w każdym czasie trwania postępowania przetargowego bez podania przyczyny. Część XI Wzór umowy oraz informacje dotyczące zasad jej zmiany 1.Wzór umowy, która Zamawiający zawrze z Wykonawcą stanowi Załącznik nr 5 do SIWZ. 2.Zamawiający przewiduje możliwość zmiany postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru Wykonawcy, w przypadku wystąpienia okoliczności: 2.1. zmiany stawki podatku od towarów i usług; str. 19 2.2. zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie art. 2 ust. 3-5 ustawy z dnia 10 października 2002r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę; 2.3. zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu lub wysokości stawki składki na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne. 3. Zmiana postanowień zawartej umowy nastąpić może w formie pisemnej pod rygorem nieważności. W załączeniu do Ogłoszenia o zamówieniu: 1. Formularz oferty według wzoru stanowiącego Załącznik nr 1 do Ogłoszenia o Zamówieniu. 2. Wzór wykazu wykonanych usług stanowi Załącznik nr 2 do Ogłoszenia o Zamówieniu. 3. Wzór wykazu osób stanowi Załącznik nr 3 do Ogłoszenia o Zamówieniu. 4. Wzór oświadczenia Wykonawcy o przynależności do grupy kapitałowej lub braku przynależności do tej samej grupy kapitałowej stanowi Załącznik nr 4 do Ogłoszenia o Zamówieniu. 5. Wzór umowy stanowi Załącznik nr 5 do Ogłoszenia o Zamówieniu.	<urn:uuid:3a873d25-6740-4d46-a49a-005c7c0f54d5>	finepdfs	1.051758	CC-MAIN-2024-22	https://www.bip.ksiaz.walbrzych.pl/wp-content/upLoads/2016/11/ZP-OCHRONA-us%C5%82ugi-spo%C5%82eczne-2016-2017-OG%C5%81OSZENIE-O-ZAM%C3%93WIENIU.pdf	2024-05-18T21:55:17+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971057516.1/warc/CC-MAIN-20240518214304-20240519004304-00130.warc.gz	608,122,298	0.999995	0.999998	0.999998	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 905, 1610, 5059, 7511, 11472, 15196, 19191, 23128, 26737, 30842, 34136, 38142, 41532, 45581, 49379, 52436, 55669, 59057, 62174, 63116 ]	2	1
UMOWA NR WZP.272…….2021 z dnia ………………. 2021 r. zawarta pomiędzy: Gminą Dziwnów z siedzibą w Dziwnowie, ul. Szosowa 5, 72-420 Dziwnów NIP: 986-01-56-976, REGON: 811684918, reprezentowaną przez: Grzegorza Jóźwiaka – Burmistrza Dziwnowa przy kontrasygnacie Skarbnika Gminy Dziwnów – Grażyny Madońskiej zwaną dalej: „Zamawiającym", a …………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………. reprezentowanym przez: 1. ………………………………………………, zwanym dalej „Wykonawcą". Podstawa prawna: Niniejsza umowa, zostaje zawarta w wyniku przeprowadzonego postępowania nr WZP.271.11.2021 w trybie podstawowym zgodnie z przepisem art. 275 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U.2021.1129 ze zm.) (zwaną dalej: „Pzp") o następującej treści: PRZEDMIOT UMOWY § 1. 1. Zamawiający zleca, a Wykonawca zobowiązuje się do wykonania przedmiotu zamówienia pn.: „Budowa świetlicy w Łukęcinie" zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia i dokumentacją projektową, stanowiącymi integralną część umowy. 2. Wykonawca wykona określony zakres robót na podstawie dokumentacji projektowej. 3. Zamawiającemu przysługuje prawo do kontrolowania postępu robót budowlanych. TERMIN § 2. 1. Wykonawca wykona przedmiot umowy w terminie do 29 kwietnia 2022 r. § 3. 1. W przypadku wykrycia wad w dokumentach przekazanych przez Zamawiającego, Wykonawca zobowiązany jest do niezwłocznego pisemnego zgłoszenia Zamawiającemu ujawnionych wad, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia ich przekazania, pod rygorem utraty uprawnień do żądania przedłużenia terminu wykonania zamówienia, o których mowa w ust. 2 zd. 2. 2. W przypadku wykrycia wad i zgłoszenia ich wystąpienia w sposób opisany w ust. 1 Wykonawca będzie oczekiwać na przekazanie poprawionych dokumentów przez Zamawiającego. W takim wypadku Wykonawcy będzie przysługiwało prawo odpowiedniego przedłużenia terminu, o ile ma to wpływ na realizację przedmiotu umowy. Zamawiający będzie zobowiązany na żądanie Wykonawcy przedłużyć odpowiednio termin wykonania zamówienia. 3. W wypadku, o którym mowa w ust. 2 Wykonawca zobowiązany jest do prowadzenia prac, których zakres nie jest objęty wykrytymi wadami. OBOWIĄZKI STRON § 4. Obowiązki Zamawiającego: 1. Zamawiający przekaże Wykonawcy w terminie do 7 dni od dnia podpisania umowy jeden komplet dokumentacji projektowej. 2. Zamawiający przekaże Wykonawcy plac budowy najpóźniej w terminie 7 dni roboczych przed dniem rozpoczęcia robót, zgodnie z § 2 ust. 1. 3. Zamawiający zobowiązuje się do dokonania odbioru przedmiotu umowy wykonanego bezusterkowo. 4. Zamawiający zobowiązuje się do zapłaty należnego wynagrodzenia na warunkach określonych niniejszą umową. § 5. Obowiązki Wykonawcy: 1. Wykonawca zapewnia, że: 1) wszystkie użyte do wykonania przedmiotu zamówienia materiały będą posiadały parametry techniczne nie gorsze niż wskazano w dokumentacji; 2) wszystkie zamontowane przez Wykonawcę urządzenia będą fabrycznie nowe oraz wcześniej nieużywane. Na zamontowane urządzenia Wykonawca przekaże Zamawiającemu dokumenty gwarancyjne w języku polskim. 2. Wykonawca własnym staraniem i na własny koszt zorganizuje plac budowy, w tym ze szczególną starannością właściwie zabezpieczy i oznakuje teren prowadzenia robót, zgodnie z powszechnie obowiązującymi normami oraz przepisami prawa. Koszt zorganizowania i rozbiórki czasowego zaplecza budowy ponosi Wykonawca. 3. Organizacja robót prowadzona będzie przez Wykonawcę zgodnie z wymogami BHP oraz ppoż., a także przepisów i wytycznych odnoszących się do zapobiegania epidemii wirusa COVID-19. 4. Wszystkie prace należy wykonywać przy zachowaniu szczególnej ostrożności. 5. Wykonawca zobowiązany jest informować Zamawiającego o problemach lub okolicznościach mogących wpłynąć na jakość robót, sposób lub zakres wykonywania robót, lub termin ich zakończenia. 6. Wykonawca jest zobowiązany przedstawić do zatwierdzenia Zamawiającemu wnioski materiałowe z wyprzedzeniem co najmniej 7 dni roboczych przed wbudowaniem materiału. 7. Wykonawca zobowiązany jest zapewnić nadzór nad terenem budowy oraz zapewnić warunki bezpieczeństwa dla osób trzecich. 8. Wykonawca zobowiązany jest niezwłocznie informować Zamawiającego o zaistniałych na terenie budowy wypadkach i kontrolach. 9. Wykonawca zobowiązany jest umożliwić wstęp na teren budowy Zamawiającemu, pracownikom organów nadzoru i kontroli lub osobom działającym na ich rzecz lub zlecenie. 10.Wykonawca zobowiązany jest do uwzględnienia zaleceń Zamawiającego. 11.Koszt dokonania wytyczenia geodezyjnego oraz geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej ponosi Wykonawca. 12.Wykonawca zobowiązany jest na bieżąco usuwać materiały pochodzące z rozbiórki z terenu budowy. 13.Wszelkie odpady powstałe przy realizacji przedmiotu umowy, w tym materiały niebezpieczne (np. materiały izolacyjne) należy zutylizować zgodnie z przepisami prawa regulującymi sposób zabezpieczenia i usuwania danych wyrobów, w szczególności wynikającymi z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.) oraz aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Koszt ich składowania, magazynowania, załadowania, wyładowania, transportu i przekazania odpadów do utylizacji ponosi Wykonawca. 14.Wykonawca po zakończeniu robót zobowiązany jest uporządkować plac budowy oraz przywrócić do stanu pierwotnego teren zajęty czasowo pod plac budowy. 15.Wykonawca wykona powykonawczą dokumentację odbiorową zgodnie z wymogami wynikającym z powszechnie obowiązujących norm oraz przepisów prawa, w szczególności Prawa budowalnego oraz wynikającymi z dokumentacji opisującej przedmiot zamówienia oraz dostarczy dokumentację potwierdzającą jakość użytych materiałów, instrukcje obsługi i użytkowania. 16.Wykonawca ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone w związku z realizacją przedmiotu umowy, w tym za szkody wynikłe na skutek działania lub zaniechania Podwykonawców lub dalszych Podwykonawców w czasie od daty protokolarnego przejęcia terenu budowy przez Wykonawcę do daty protokolarnego oddania budowy (odbioru końcowego robót) na zasadach ogólnych. W przypadku zniszczenia lub uszkodzenia elementów modernizowanego obiektu lub istniejącej infrastruktury, za które Wykonawca ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych, Wykonawca zostanie wezwany do naprawy w terminie wyznaczonym przez Zamawiającego. W przypadku bezskutecznego upływu terminu wskazanego w wezwaniu Zamawiający dokona niezbędnych napraw na koszt i ryzyko Wykonawcy. 17.Wykonawca zobowiązany jest posiadać aktualne ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na sumę gwarancyjną w wysokości co najmniej 500.000,00 zł. Kopię zawartej umowy ubezpieczenia, poświadczoną za zgodność z oryginałem Wykonawca zobowiązany jest przedłożyć Zamawiającemu w terminie 7 dni od daty zawarcia umowy. W przypadku, gdy ważność ubezpieczenia upłynie w trakcie realizacji kontraktu, Wykonawca zobowiązany będzie do ubezpieczenia działalności na dalszy okres i przedłożenia dowodu zawarcia umowy ubezpieczenia w ciągu 7 dni od daty upływu ważności ubezpieczenia. 18.Wykonawca zobowiązany jest przekazać Zamawiającemu wszystkie dokumenty niezbędne do uzyskania decyzji pozwolenia na użytkowanie najpóźniej do dnia bezusterkowego oraz wolnego od wad odbioru robót budowlanych. 19.Naruszenie któregokolwiek z obowiązków Wykonawcy, o których mowa powyżej stanowi nienależyte wykonanie umowy w rozumieniu § 15 ust. 1 pkt 6. SPOSÓB REALIZACJI ZAMÓWIENIA § 6. 1. Zamawiający wymaga, aby osoby wyznaczone do: 1) obsługi sprzętu mechanicznego przy robotach ziemnych, 2) wykonywania prac budowlanych oraz porządkowych 3) nadzoru prac w miejscu ich wykonywania z ramienia Wykonawcy, tj. kierownik prac, majster, brygadzista, – były zatrudnione przez Wykonawcę lub Podwykonawcę na podstawie umowy o pracę, jeżeli wykonanie wyżej wymienionych czynności polegać będzie na wykonywaniu pracy w sposób określony w art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. 2. Wykonawca przed rozpoczęciem robót przedłoży Zamawiającemu oświadczenie Wykonawcy, Podwykonawcy lub dalszego Podwykonawcy o zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę osób wykonujących czynności, o których mowa w ust. 1. 3. Na żądanie Zamawiającego Wykonawca zobowiązany jest przedstawić poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopie umowy o pracę zatrudnionego pracownika. 4. Na żądanie Zamawiającego Wykonawca złoży aktualne oświadczenie, o którym mowa w ust. 2 oraz kopie umów, o których mowa w ust. 3 w terminie do 5 dni od dnia doręczenia wezwania lub innych dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, niezbędne do weryfikacji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w szczególności imię i nazwisko zatrudnionego pracownika, datę zawarcia umowy o pracę, rodzaj umowy o pracę i zakres obowiązków pracownika. Z żądaniem, o którym mowa w zdaniu poprzednim Zamawiający może zwrócić się do Wykonawcy nie więcej niż 4 razy w okresie trwania umowy. 5. W przypadku, gdy Zamawiający poweźmie uzasadnione wątpliwości, co do prawdziwości oświadczenia Wykonawcy, o którym mowa w ust. 2 i 4 zwróci się z wnioskiem do inspektoratu pracy o przeprowadzenie kontroli. 6. Jeżeli czynności, których dotyczą wymagania zatrudnienia na umowę o pracę wykonywane są przez osoby zatrudnione przez Podwykonawcę lub dalszego Podwykonawcę, Wykonawca zobowiązany jest wprowadzić do umowy z Podwykonawcą zapisy odpowiadające treści ust. 1 – 5, które umożliwią Zamawiającemu oraz Wykonawcy skontrolowanie spełnienia przez Podwykonawcę lub dalszego Podwykonawcę obowiązku zatrudnienia na umowę o pracę. Brak zapisów, o których mowa w zdaniu pierwszym jest podstawą do naliczenia Wykonawcy kar umownych zgodnie z § 13. KIEROWANIE ROBOTAMI I INSPEKTORZY § 7. 1. Wykonawca zobowiązany jest zapewnić wykonanie i kierowanie robotami specjalistycznymi objętymi umową przez osoby posiadające stosowne kwalifikacje zawodowe i uprawnienia wymagane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. 2. Zmiana osób, o których mowa w ust. 1, w trakcie realizacji umowy, musi być uzasadniona przez Wykonawcę na piśmie i wymaga zaakceptowania przez Zamawiającego. Zamawiający zaakceptuje taką zmianę niezwłocznie oraz wyłącznie w przypadku, gdy kwalifikacje nowo wskazanej osoby będę spełniały przesłanki, o których mowa w ust. 1. 3. Propozycję zmiany, o której mowa w ust. 2 Wykonawca obowiązany jest złożyć Zamawiającemu nie później niż na 7 dni przed planowanym dopuszczeniem zmienianej osoby do pełnienia danej funkcji. Termin ten nie dotyczy konieczności zmiany wynikłej z okoliczności nagłych. Jakakolwiek przerwa w realizacji przedmiotu umowy wynikająca z braku osób, o których mowa w ust. 1, będzie traktowana jako przerwa wynikła z przyczyn zależnych od Wykonawcy i nie może stanowić podstawy do zmiany terminu zakończenia robót. 4. Zaakceptowaną przez Zamawiającego zmianę osoby kierownika budowy lub kierownika robót, o której mowa w ust. 2, należy potwierdzić wpisem do dziennika budowy. Zmiana, o której mowa w zdaniu poprzednim nie wymaga aneksu do niniejszej umowy. 5. Zamawiający wymaga, aby zgłoszony przez Wykonawcę Kierownik Budowy był obecny na terenie budowy w trakcie realizacji robót, a kierownik robót podczas realizacji prac z jego zakresu. PODWYKONAWSTWO § 8. 1. Zgodnie ze złożoną ofertą Wykonawca przedmiot umowy będzie realizował …………………….. 2. Wykonawca zawiadomi Zamawiającego o wszelkich zmianach danych, o których mowa w ust. 1, w trakcie realizacji zamówienia, a także przekaże informacje na temat nowych Podwykonawców, którym w późniejszym okresie zamierza powierzyć realizację części zamówienia. § 9. 1. Wykonawca może wykonać przedmiot umowy przy udziale Podwykonawców, zawierając z nimi stosowne umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności. 2. Wykonawca odpowiada za działania i zaniechania Podwykonawców i dalszych Podwykonawców jak za działania i zaniechania własne. 3. Wykonawca, Podwykonawca lub dalszy Podwykonawca zamierzający zawrzeć umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane ma obowiązek przedstawić Zamawiającemu projekt umowy o podwykonawstwo do akceptacji, a także projekt jej zmiany, przy czym Podwykonawca lub dalszy Podwykonawca jest obowiązany dołączyć zgodę Wykonawcy na zawarcie umowy o podwykonawstwo o zaakceptowanej przez niego treści. 4. Termin zapłaty wynagrodzenia Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy przewidziany w umowie o podwykonawstwo nie może być dłuższy niż 30 dni od dnia doręczenia Wykonawcy, Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy faktury lub rachunku, potwierdzających wykonanie zleconych Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy dostaw, usług lub robót budowlanych. 5. Zamawiający w terminie 14 dni od daty otrzymania projektu umowy o podwykonawstwo lub dalsze podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane lub projektu ich zmian, zgłosi w formie pisemnej zastrzeżenia do projektu umowy lub do projektu jej zmiany w przypadkach określonych w art. 464 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych. 6. Niezgłoszenie przez Zamawiającego w formie pisemnej zastrzeżeń do przedłożonego projektu umowy o podwykonawstwo lub dalsze podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane lub projektu jej zmian w terminie, o których mowa w ust. 5 uważa się za akceptację projektu umowy lub projektu jej zmian przez Zamawiającego. 7. Wykonawca, Podwykonawca lub dalszy Podwykonawca zamówienia na roboty budowlane przedkłada Zamawiającemu poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zawartej umowy o podwykonawstwo lub jej zmian, której przedmiotem są roboty budowlane, w terminie 7 dni od dnia jej zawarcia. 8. Zamawiający, w terminie 14 dni od daty otrzymania poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o podwykonawstwo lub jej zmian, zgłasza w formie pisemnej sprzeciw do umowy lub zmian umowy, w przypadkach, o których mowa w ust. 5. 9. Niezgłoszenie w formie pisemnej sprzeciwu do przedłożonej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane lub jej zmian, w terminie, o którym mowa w ust. 8, uważa się za akceptację umowy lub zmiany umowy przez Zamawiającego. 10. Wykonawca, Podwykonawca lub dalszy Podwykonawca zamówienia na roboty budowlane przedkłada Zamawiającemu poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w terminie 7 dni od dnia jej zawarcia, z wyłączeniem umów o podwykonawstwo o wartości mniejszej niż 0,5% wartości umowy w sprawie zamówienia publicznego. Wyłączenie, o którym mowa w zdaniu pierwszym, nie dotyczy umów o podwykonawstwo o wartości większej niż 50.000 zł. 11. W przypadku, o którym mowa w ust. 10, jeżeli termin zapłaty wynagrodzenia jest dłuższy niż określony w ust. 4, Zamawiający poinformuje o tym Wykonawcę i wezwie go do doprowadzenia do zmiany tej umowy pod rygorem wystąpienia o zapłatę kary umownej. 12. Przepisy ust. 10 i 11 stosuje się odpowiednio do zmian umowy o podwykonawstwo oraz do umów o dalsze podwykonawstwo lub ich zmian. 13. Zgoda Zamawiającego na wykonanie jakiejkolwiek części umowy przez Podwykonawcę lub dalszego Podwykonawcę nie zwalnia Wykonawcy z jakichkolwiek jego zobowiązań wynikających z niniejszej umowy. 14. Jakakolwiek przerwa w realizacji przedmiotu umowy wynikająca z braku Podwykonawcy lub dalszych Podwykonawców będzie traktowana jak przerwa wynikła z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy i nie może stanowić przyczyny zmiany terminu realizacji zamówienia. 15. Dopuszcza się zmianę lub rezygnację z Podwykonawcy. Zmiana taka nie wymaga zmiany umowy w formie aneksu. 16. Jeżeli zmiana lub rezygnacja z Podwykonawcy dotyczy podmiotu, na którego zasoby Wykonawca powoływał się, na zasadach określonych w art. 118 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu – Wykonawca jest obowiązany wykazać Zamawiającemu, iż proponowany inny Podwykonawca lub Wykonawca samodzielnie spełnia je w stopniu nie mniejszym niż Podwykonawca, na którego zasoby Wykonawca powoływał się w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia oraz nie zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, o których mowa w art. 108 ust. 1 i art. 109 ust. 1 pkt 4,5,7 ustawy Prawo zamówień publicznych. 17. Zapłata kolejnych części należnego wynagrodzenia Wykonawcy nastąpi zgodnie z § 14 niniejszej umowy oraz po przedstawieniu przez Wykonawcę dowodu potwierdzającego zapłatę wymagalnego wynagrodzenia Podwykonawcom lub dalszym Podwykonawcom. 18. Zamawiający dokonuje bezpośredniej zapłaty wymagalnego wynagrodzenia przysługującego Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy, który zawarł zaakceptowaną przez Zamawiającego umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub który zawarł przedłożoną Zamawiającemu umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy lub usługi, w przypadku uchylenia się od obowiązku zapłaty odpowiednio przez Wykonawcę, Podwykonawcę lub dalszego Podwykonawcę zamówienia na roboty budowlane. 19. Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 18 dotyczy wyłącznie należności powstałych po zaakceptowaniu przez Zamawiającego umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane lub po przedłożeniu Zamawiającemu poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są dostawy i usługi. 20. Bezpośrednia zapłata obejmuje wyłącznie należne wynagrodzenie, bez odsetek należnych Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy. 21. Przed dokonaniem bezpośredniej zapłaty Zamawiający umożliwi Wykonawcy zgłoszenie w formie pisemnej uwag dotyczących zasadności bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy, o których mowa w ust. 18. Zamawiający poinformuje o terminie zgłaszania uwag, z zastrzeżeniem, że termin ten nie będzie krótszy niż 7 dni od dnia doręczenia tej informacji. 22. W przypadku zgłoszenia uwag, o których mowa w ust. 21, z zachowaniem terminu wskazanego przez Zamawiającego, Zamawiający może: a) nie dokonać bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia Podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy, jeżeli Wykonawca wykaże niezasadność takiej zapłaty, b) złożyć do depozytu sądowego kwotę potrzebną na pokrycie wynagrodzenia Podwykonawcy lub dalszego Podwykonawcy w przypadku istnienia uzasadnionej wątpliwości Zamawiającego co do wysokości należnej zapłaty lub podmiotu, któremu płatność się należy, c) dokonać bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy, jeżeli Podwykonawca wykaże zasadność takiej zapłaty. 23. W przypadku dokonania bezpośredniej zapłaty Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy, Zamawiający potrąca wypłaconą kwotę z wynagrodzenia należnego Wykonawcy. 24. Konieczność wielokrotnego dokonywania bezpośredniej zapłaty podwykonawcy lub dalszemu podwykonawcy lub konieczność dokonania bezpośrednich zapłat na sumę większą niż 5% wartości umowy może stanowić podstawę do odstąpienia od umowy z przyczyn leżących po stornie Wykonawcy. ODBIORY § 10. 1. Przewiduje się następujące rodzaje odbioru robót: 1) odbiór końcowy robót budowlanych, polegający na ostatecznym sprawdzeniu ilości i jakości wykonanych robót zgodnie z umową, na podstawie podpisanego przez obie strony umowy lub co najmniej przez Zamawiającego protokołu odbioru robót, 2) odbiór częściowy robót budowlanych, polegający na sprawdzeniu ilości i jakości wykonanych robót zgodnie z umową, przy czym stan zaawansowania części zamówienia, podlegającej obiorowi częściowemu, określony zostanie na podstawie tabeli elementów rozliczeniowych i nie może być mniejszy niż 30% zakresu rzeczowego robót, 3) odbiór gwarancyjny, przed upływem okresu gwarancyjnego dla wykonanych robót, na podstawie podpisanego przez obie strony umowy lub co najmniej przez Zamawiającego bezusterkowego odbioru gwarancyjnego. 2. Wykonawca przekaże Zamawiającemu do odbioru końcowego przedmiot zamówienia, na podstawie protokołu odbioru, o którym mowa w ust. 1, wykonany w całości zgodnie z projektem budowlanym, obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, normami i wytycznymi, w stanie kompletnym z punktu widzenia celu, któremu ma służyć. 3. Wady stwierdzone przy odbiorze winny być ujawnione w protokole odbioru, a Wykonawca zobowiązany jest usunąć je na własny koszt w terminie ustalonym przez Strony i ponownie dokonać zgłoszenia przedmiotu umowy do odbioru. 4. Zamawiający dokona odbioru robót w terminie do 10 dni od dnia pisemnego zgłoszenia przez Wykonawcę zakończenie robót. 5. Wykonawca nie ma prawa zakryć robót zanikających lub ulegających zakryciu bez przeprowadzenia odbioru przez upoważnione osoby ze strony Zamawiającego. Termin odbioru robót zanikających lub ulegających zakryciu wyznacza Zamawiający lub wskazany przez niego Inspektor, jednak będzie on nie dłuższy niż 4 dni od daty zawiadomienia o gotowości do odbioru lub odbioru częściowego. Wykonawca nie może kontynuować robót bez odbioru robót zanikających i ulegających zakryciu przez Zamawiającego. W przypadku zakrycia robót bez odbioru, Wykonawcy będzie zobowiązany na żądanie Zamawiającego odkryć je własnym staraniem i na własny koszt w celu przeprowadzenia odbioru. 6. W przypadku nieusprawiedliwionej nieobecności Wykonawcy w miejscu oraz terminie odbioru Zamawiający ma prawo dokonać odbioru oraz podpisać protokół odbioru jednostronnie, który będzie wiążący dla Stron. W sytuacji stwierdzenia wad w trakcie odbioru, o którym mowa w zdaniu poprzednim Wykonawca zobowiązany jest usunąć je na własny koszt i ryzyko w terminie wskazanym przez Zamawiającego i ponownie dokonać zgłoszenia przedmiotu umowy do odbioru. RĘKOJMIA i GWARANCJA § 11. 1. Wykonawca udziela 60 miesięcy rękojmi na wykonany przedmiot zamówienia (roboty budowlane), licząc od daty protokolarnego odbioru pełnego zakresu robót. 2. Bieg okresu rękojmi rozpoczyna się od daty podpisania protokołu odbioru końcowego robót budowlanych (odbioru pełnego zakresu robót). 3. Wykonawca udziela Zamawiającemu gwarancji jakości na Przedmiot Umowy, w szczególności wykonane roboty, materiały i dostarczone przez Wykonawcę urządzenia na okres 72 miesięcy, licząc od daty podpisania bezusterkowego protokołu odbioru końcowego robót całego przedmiotu zamówienia lub odpowiednio protokołu odbioru usunięcia wad stwierdzonych przy odbiorze końcowym (także w wypadku odstąpienia od Umowy w części) – dalej jako Gwarancja. 4. Bieg okresu Gwarancji rozpoczyna się: 1) od daty podpisania protokołu końcowego robót budowlanych (odbioru pełnego zakresu robót), 2) dla wymienianych urządzeń i materiałów z dniem ich wymiany na nowe, potwierdzonym przez Strony w protokole odbioru. 5. Wykonawca gwarantuje jakościowo dobre wykonanie robót, zgodne z Dokumentacją projektową, normami technicznymi i warunkami Umowy oraz bez wad pomniejszających ich wartość lub czyniących obiekt nieprzydatnym do użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem. 6. Wykonawca jest odpowiedzialny względem Zamawiającego, jeżeli wykonany Przedmiot Umowy ma wady zmniejszające jego wartość lub użyteczność w stosunku do celu określonego w umowie. 7. Istnienie wady stwierdza się protokolarnie. Wykonawca zobowiązuje się do przystąpienia do oględzin zgłoszonych wad w terminie 7 dni od pisemnego zgłoszenia wady pod rygorem uznania roszczeń Zamawiającego. Brak przystąpienia do oględzin przez Wykonawcę nie wstrzymuje biegu terminu wyznaczonego przez Zamawiającego do usunięcia wady. 8. Jeżeli wady stwierdzone w trakcie odbioru końcowego lub wynikłe w czasie trwania Gwarancji nie nadają się do usunięcia lub też, gdy z okoliczności wynika, że Wykonawca nie zdoła ich usunąć w odpowiednim terminie, a nie uniemożliwiają one użytkowania przedmiotu umowy zgodnie z przeznaczeniem, Zamawiający zastrzega sobie prawo do odpowiedniego obniżenia wynagrodzenia umownego z zachowaniem roszczeń odszkodowawczych na zasadach ogólnych. 9. W razie stwierdzenia w okresie gwarancji istotnych wad, których nie da się usunąć, albo po bezskutecznym upływie terminu ich usunięcia, lub też, gdy z okoliczności wynika, że Wykonawca nie zdoła ich usunąć w odpowiednim terminie, Zamawiający, po uprzednim bezskutecznym upływie dodatkowo wyznaczonego 3-dniowego terminu, może odstąpić od Umowy w odniesieniu do całości lub części Przedmiotu Umowy – w terminie do dnia upływu odpowiednio okresu rękojmi lub Gwarancji. Istotność wady zachodzi w razie uniemożliwienia lub utrudnienia w znacznym stopniu użytkowania całości lub części obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. 10. Wykonawca będzie usuwał wady stwierdzone w okresie Gwarancji niezwłocznie, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty zgłoszenia wady, z prawem do wystąpienia o jego przedłużenie, jeżeli technologia usunięcia wady wymaga dłuższego terminu. 11. W przypadku nieprzystąpienia do usunięcia wad w terminie wynikającym z Umowy lub innym wskazanym przez Zamawiającego, Zamawiający ma prawo do powierzenia tych prac osobie trzeciej i obciążenia Wykonawcy kosztami ich usunięcia, po uprzednim bezskutecznym upływie dodatkowo wyznaczonego trzydniowego terminu, niezależnie od kar umownych wynikających z Umowy i bez utraty uprawnień z rękojmi i Gwarancji. W wypadku naliczenia kary umownej za zwłokę w usunięciu wad w warunkach wykonania zastępczego, terminem usunięcia wady, stanowiącym termin końcowy naliczenia kary umownej, będzie data usunięcia wady wskazana w protokole podpisanym przez osobę trzecią, której Zamawiający zlecił zastępcze usunięcie wady. 12. Okres Gwarancji i rękojmi ulega przedłużeniu o okres od dnia zaistnienia wady lub usterki do dnia protokolarnego potwierdzenia przez Zamawiającego usunięcia przez Wykonawcę wady. Na Wykonawcy spoczywa obowiązek uzyskania protokolarnego potwierdzenia przez Zamawiającego usunięcia wady. 13. Wykonawca zobowiązany jest do udziału w przeglądach gwarancyjnych. O terminie przeglądu Zamawiający powiadomi Wykonawcę odrębnym pismem nie później niż na 7 dni przed datą przeglądu. W protokole z przeglądu wykazane zostaną wszelkie wady w przedmiocie umowy i wskazany przez Zamawiającego zostanie możliwy technicznie termin ich usunięcia. ZABEZPIECZENIE NALEŻYTEGO WYKONANIA UMOWY § 12. 1. Wykonawca wnosi zabezpieczenie należytego wykonania umowy w wysokości 5 % wynagrodzenia umownego za przedmiot umowy, tj. …………………….. zł (słownie: ……………………………………………………………………………………….) 2. Zabezpieczenie należytego wykonania umowy zostało wniesione w pieniądzu. 3. Wniesione przez Wykonawcę zabezpieczenie należytego wykonania umowy zostanie zwrócone przelewem na konto bankowe Wykonawcy w następujący sposób: 1) kwota …………………….. zł tj. 70% zabezpieczenia należytego wykonania umowy zostanie zwolniona w ciągu 30 dni po dokonaniu końcowego odbioru przedmiotu umowy; 2) kwota ………………………. zł tj. 30% zabezpieczenia należytego wykonania umowy, pozostawiona na zabezpieczenie roszczeń z tytułu rękojmi za wady oraz gwarancji zostanie zwolniona w ciągu 15 dni od upływu okresu gwarancji. 4. W przypadku wnoszenia zabezpieczenia należytego wykonania umowy w innej formie niż w pieniądzu zabezpieczenie wnoszone przed zawarciem umowy musi obejmować cały okres realizacji umowy tj. okres realizacji zamówienia oraz okres rękojmi i gwarancji. 5. Jeżeli okres na jaki ma zostać wniesione zabezpieczenie przekracza 5 lat, zabezpieczenie w pieniądzu wnosi się na cały ten okres, a zabezpieczenie w innej formie Wykonawca wnosi na cały okres albo na okres nie krótszy niż 5 lat, z jednoczesnym zobowiązaniem do przedłużenia zabezpieczenia lub wniesienia nowego zabezpieczenia na kolejne okresy. 6. W przypadku nieprzedłużenia lub niewniesienia nowego zabezpieczenia najpóźniej na 30 dni przed upływem terminu ważności dotychczasowego zabezpieczenia wniesionego w innej formie niż w pieniądzu, zamawiający zmienia formę na zabezpieczenie w pieniądzu, poprzez wypłatę kwoty z dotychczasowego zabezpieczenia. 7. Pisemne oświadczenie zawierające zobowiązanie do przedłużenia zabezpieczenia lub wniesienie nowego zabezpieczenia na kolejne okresy w terminie najpóźniej na 30 dni przed upływem terminu ważności dotychczasowego zabezpieczenia pod rygorem dokonania przez Zamawiającego zmiany formy zabezpieczenia na pieniężną poprzez wypłatę kwoty dotychczasowego zabezpieczenia Wykonawca składa wraz z dokumentem ustanawiającym zabezpieczenie. KARY UMOWNE § 13. 1. Wykonawca zapłaci Zamawiającemu kary umowne w następujących przypadkach: 1) za zwłokę w wykonaniu przedmiotu umowy w wysokości 0,1% wynagrodzenia umownego brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1 za każdy dzień zwłoki, nie więcej niż 15% tej kwoty, 2) za zwłokę w usunięciu wad w wysokości 0,1% wynagrodzenia umownego brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1 za każdy dzień zwłoki liczony od upływu terminu wyznaczonego na usunięcie wad, nie więcej jednak niż 10% tej kwoty, 3) z tytułu odstąpienia od umowy z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy lub osób, którymi się posługuje w wysokości 20% wynagrodzenia umownego brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1 umowy, 4) jeżeli czynności zastrzeżone dla kierownika budowy będzie wykonywała inna osoba niż zaakceptowana przez Zamawiającego zgodnie z procedurą określoną w § 7 ust. 1 - 5 – w wysokości 0,1 % wynagrodzenia umownego brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1 za każdy dzień wykonywania czynności przez tą osobę, 5) w przypadku stwierdzenia nieusprawiedliwionej nieobecności kierownika budowy lub robót w trakcie wykonywania prac – w wysokości 300 zł za każdy dzień nieobecności, 6) braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy – w wysokości 1 000 zł za każdy przypadek, 7) nieprzedłożenia do zaakceptowania projektu umowy o podwykonawstwo której przedmiotem są roboty budowlane lub projektu jej zmiany - w wysokości 1000 zł za każdy przypadek, 8) nieprzedłożenia poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo lub jej zmiany - w wysokości 1 000 zł za każdy przypadek, 9) braku zmiany umowy o podwykonawstwo w zakresie terminu zapłaty, w sytuacji, o której mowa w § 9 ust. 11 – w wysokości 1 000 zł za każdy przypadek, 10) nieprzedłożenia poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy ubezpieczenia lub dowodu zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w § 5 ust. 17 na dalszy okres – w wysokości 0,05% kwoty wynagrodzenia umownego brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1 za każdy dzień zwłoki, nie więcej jednak niż 2% tej kwoty, 11) za zwłokę w wykonaniu obowiązku określonego w § 14 ust. 5, 6 i 8, dotyczącego przedłożenia harmonogramu rzeczowo-finansowego, kosztorysu ofertowego – w wysokości 0,05 % kwoty wynagrodzenia umownego brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1 za każdy dzień zwłoki, nie więcej niż 2% tej kwoty, 12) w przypadku, gdy oświadczenia, o których mowa w § 6 ust. 2 i 4 okażą się nieprawdziwe – w wysokości 1 000 zł za każde nieprawdziwe oświadczenie. 2. Zamawiający zapłaci Wykonawcy kary umowne w przypadku: 1) zwłoki w przekazaniu placu budowy w wysokości 0,05 % kwoty wynagrodzenia umownego brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1 niniejszej umowy za każdy dzień zwłoki, nie więcej niż 2% tej kwoty, 2) odstąpienia od umowy z winy Zamawiającego w wysokości 20 % wynagrodzenia brutto, o którym mowa w § 14 ust.1. Nie dotyczy to przypadku odstąpienia od umowy z przyczyn, o których mowa w § 15 ust. 1 oraz art. 456 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych. 3. Łączna wysokość kar umownych, do której zapłaty zobowiązana będzie którakolwiek ze stron umowy nie może przekroczyć 25%. 4. Zamawiający zastrzega sobie prawo dochodzenia odszkodowania przewyższającego kary umowne do wysokości rzeczywiście poniesionej szkody i utraconych korzyści, na zasadach ogólnych. 5. Zamawiający będzie upoważniony do potrącenia naliczonych kar umownych z wynagrodzenia należnego Wykonawcy. WYNAGRODZENIE § 14. 1. Strony ustalają, że wynagrodzenie za przedmiot umowy będzie ryczałtowe, wynikające z oferty Wykonawcy, stanowiącej załącznik nr 3 do niniejszej umowy, w wysokości netto: ………………….. zł i brutto (wraz z podatkiem VAT) ………………………………. (słownie: ……………………………………………………………………………………………………..). 2. Wynagrodzenie ryczałtowe jest stałe i obejmuje wszystkie czynności i koszty związane z wykonaniem przedmiotu umowy. W razie wątpliwości poczytuje się, iż Wykonawca podjął się wszystkich robót, prac i czynności objętych opisem przedmiotu zamówienia i projektem, stanowiącym cześć składową niniejszej umowy, niezbędnych z punktu widzenia celu, któremu ma służyć przedmiot umowy. 3. Wynagrodzenie netto nie ulegnie zmianie przez cały okres trwania umowy. Wynagrodzenie brutto może się zmienić tylko w przypadku zmiany stawki VAT określonej przepisami ustawy o podatku VAT. 4. Zamawiający zapłaci należne Wykonawcy wynagrodzenie przelewem, na rachunek bankowy Wykonawcy wskazany na fakturze VAT, w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawidłowo wystawionej faktury VAT. Zamawiający dopuszcza płatności częściowe, jednak nie więcej niż 3, potwierdzone częściowymi odbiorami robót, przy czym płatność końcowa musi wynosić od 8 do 10 % wartości wynagrodzenia brutto, określonego w ust. 1. 5. Do umowy Wykonawca zobowiązany jest załączyć kosztorys ofertowy, sporządzony na podstawie przedmiaru robót. Kosztorys ma charakter wyłącznie pomocniczy, niezbędny przy dokonywaniu płatności częściowych oraz dokonywaniu odbiorów częściowych. 6. Wykonawca zobowiązany jest sporządzić harmonogram rzeczowo – finansowy realizacji przedmiotu umowy w terminie 5 dni od dnia podpisania umowy. 7. Złożony przez Wykonawcę do umowy harmonogram rzeczowo – finansowy podlega akceptacji Zamawiającego. 8. Zmiana zaakceptowanego przez Zamawiającego harmonogramu rzeczowo-finansowego może nastąpić tylko za zgodą Zamawiającego. 9. Wykonawca przed zgłoszeniem gotowości do częściowego odbioru robót zobowiązany jest sporządzić i przekazać Zamawiającemu do zatwierdzenia, tabelę elementów rozliczeniowych (TER), obejmującą zakres realizowanych robót, umożliwiającą określenie stanu zaawansowania robót budowlanych w trakcie odbiorów częściowych. Dokument ten jest niezbędny do przystąpienia do czynności odbiorowych przez Zamawiającego. 10. Wykonanie robót dodatkowych, wykraczających zakresem poza złożoną przez Wykonawcę ofertę, nie stanowi podstawy do wystawienia faktury przez Wykonawcę. Koszt robót będzie obciążał Wykonawcę. ODSTĄPIENIE OD UMOWY § 15. 1. Zamawiającemu przysługuje prawo odstąpienia od umowy w przypadku, gdy: 1) Wykonawca nie przystąpił do przejęcia terenu budowy do dnia 01.09.2021 r. z przyczyn nie leżących po stronie Zamawiającego, 2) Wykonawca nie przystąpił do realizacji zamówienia bez uzasadnionych przyczyn w ciągu 14 dni od przekazania placu budowy, 3) Wykonawca przerwał z przyczyn leżących po jego stronie realizację robót i przerwa ta trwa dłużej niż 14 dni, 4) Wykonawca skierował do kierowania robotami inną osobę niż wskazana w umowie, bez akceptacji Zamawiającego, wskazanej w sposób określony § 7 ust. 1 – 6, 5) Wykonawca realizuje roboty niezgodnie z dokumentacją projektową, STWiORB, normami, ustaleniami Inspektora nadzoru inwestorskiego, 6) Wykonawca wykonuje zamówienie nienależycie lub niezgodnie z umową, 7) Wystąpią opóźnienia w realizowaniu przedmiotu umowy, z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy w takim stopniu, że będzie uprawdopodobnione, iż Wykonawca nie wykona robót budowlanych w terminie określonym w § 2 ust. 1 niniejszej umowy, 8) zaistnieją okoliczności uniemożliwiające zrealizowanie zamówienia z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy, 9) Wykonawca powierzył wykonanie umowy podmiotowi trzeciemu z naruszeniem zasad wymienionych w §8 lub § 9 niniejszej umowy, 10) wystąpi konieczność co najmniej trzykrotnego dokonywania przez Zamawiającego bezpośredniej zapłaty Podwykonawcy lub dalszemu Podwykonawcy, lub konieczność dokonania bezpośrednich zapłat przekroczy sumę większą niż 5% wartości wynagrodzenia brutto, o którym mowa w § 14 ust. 1. 11) zaistnieją okoliczności określone w art. 456 ustawy Prawo zamówień publicznych. 2. W przypadku odstąpienia od umowy: 1) Wykonawca zabezpieczy przerwane roboty w zakresie wskazanym przez Zamawiającego na koszt strony, z której winy nastąpiło odstąpienie od umowy lub przerwanie robót, 2) Wykonawca sporządzi wykaz tych materiałów, konstrukcji lub urządzeń, które nie mogą być wykorzystane przez Wykonawcę do realizacji innych robót nie objętych niniejszą umową, jeżeli odstąpienie od umowy nastąpiło z przyczyn niezależnych od niego, 3) Wykonawca zgłosi do dokonania przez Zamawiającego odbioru robót przerwanych oraz robót zabezpieczających, jeżeli odstąpienie od umowy nastąpiło z przyczyn, za które Wykonawca nie odpowiada, 4) w terminie 7 dni od daty odstąpienia od umowy Wykonawca przy udziale Zamawiającego sporządzi szczegółowy protokół inwentaryzacji robót w toku wraz z zestawieniem wartości wykonanych robót według stanu na dzień odstąpienia, 5) protokół inwentaryzacji robót w toku, podpisany przez obie strony umowy, będzie stanowić podstawę do wystawienia faktury VAT, 6) podstawą określenia wartości robót będzie kosztorys ofertowy, przedłożony przez Wykonawcę w dniu przekazania placu budowy oraz tabela elementów rozliczeniowych, 7) Wykonawca niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 10 dni od dnia odstąpienia od umowy, usunie z terenu budowy urządzenie zaplecza, materiały przez niego dostarczone; w przypadku ich nieusunięcia w w/w terminie Zamawiającemu przysługuje prawo zlecenia tych prac podmiotowi trzeciemu na koszt i ryzyko Wykonawcy. 3. Zamawiający, w razie odstąpienia od umowy z przyczyn, za które Wykonawca nie odpowiada, jest zobowiązany do: 1) dokonania odbioru robót przerwanych w terminie 14 dni od daty przerwania oraz do zapłaty wynagrodzenia za roboty, które zostały należycie wykonane i odebrane do dnia odstąpienia, 2) przyjęcia od Wykonawcy terenu budowy pod swój dozór w terminie 14 dni od daty odstąpienia od umowy. 4. Odstąpienie od umowy powinno nastąpić w terminie 30 dni od dnia powzięcia informacji o okolicznościach stanowiących podstawę odstąpienia. 5. Odstąpienie od umowy wymaga zachowania formy pisemnej oraz wskazania przyczyny odstąpienia. 10 ZMIANA UMOWY § 16. 1. Zmiany niniejszej umowy mogą nastąpić w przypadkach wskazanych w art. 455 ustawy Prawo zamówień publicznych oraz w następujących przypadkach, przy zachowaniu postanowień wynikających z przepisu art. 455 ustawy Prawo zamówień publicznych: 1) zmiany terminu wykonania robót w przypadku: a) wystąpienia konieczności zastosowania rozwiązań zamiennych w stosunku do projektowanych w dokumentacji projektowej, b) konieczności przeprowadzenia dodatkowych badań lub ekspertyz warunkujących wykonanie niniejszej umowy, c) wstrzymania budowy przez właściwy organ, z przyczyn niezawinionych przez Wykonawcę, d) wystąpienia siły wyższej, np. pożaru, powodzi, trąby powietrznej, itp., e) wystąpienie przedłużania się okresu osiągania parametrów technologicznych, nie zawinionego przez Wykonawcę, f) wystąpienia niekorzystnych warunków pogodowych, uniemożliwiających: − prowadzenie prac, − dochowanie wymogów technicznych i technologicznych, g) wystąpienia udokumentowanych przez Wykonawcę, niezawinionych przez niego opóźnień w dostawie materiałów, urządzeń, h) wystąpienia kolizji z niezinwentaryzowaną infrastrukturą zakrytą uniemożliwiającą wykonanie robót zasadniczych, i) przedłużenia się okresu uzyskania zezwoleń, pozwoleń lub decyzji organów administracji publicznej z przyczyn niezawinionych przez Wykonawcę, j) wystąpienia innych szczególnych okoliczności, za które Wykonawca nie jest odpowiedzialny związanych z epidemią wirusa COVID-19, obejmujących nieobecność pracowników Wykonawcy lub osób o których mowa w § 7 ust. 1 i 2 związku z udokumentowanym zachorowaniem na COVID-19, udokumentowane opóźnienie w dostawie materiałów powstałe w związku z wprowadzeniem krajowych lub międzynarodowych obostrzeń z uwagi na rozprzestrzenianie się wirusa COVID-19. 2) zmiany sposobu i zakresu wykonania robót w przypadkach: a) zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie części przedmiotu umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, a wartość pozostałego do wykonania zakresu robót jest większa niż 50% wynagrodzenia, b) wykonania rozwiązań zamiennych w stosunku do projektowanych w dokumentacji projektowej, 3) zamiany danych Podwykonawców, o których mowa w § 9 ust. 2, 4) wynagrodzenia w zakresie stawek podatku od towarów i usług, 2. Zmiana umowy, o której mowa w ust. 1 może zostać dokonana, jeżeli: 1) okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 –wpływają na niemożność dochowania terminu wykonania robót przez Wykonawcę, 2) zmiana, o której mowa w ust. pkt 2 lit. b – jest konieczna z uwagi na: a) zmianę przepisów powodującą konieczność przyjęcia innych rozwiązań technicznych poszczególnych elementów robót niż przewidzianych w dokumentacji projektowej, b) wykonanie robót zgodnie z projektem okaże się niemożliwe lub wysoce utrudnione z przyczyn technicznych lub rynkowych, bądź też gdy zmiana nie jest istotna z punktu widzenia Prawa budowalnego lub może poprawić jakość lub wytrzymałość przedmiotu umowy. 3) konieczność zmiany, o której mowa w ust. 1 pkt 3 wystąpi z przyczyn niezależnych od stron, które powodują, że kontynuacja robót przez dotychczasowego podwykonawcę nie jest możliwa lub celowa, 4) w przypadku, o którym mowa w pkt 4 jeżeli zmiany te będą miały wpływ na koszty wykonania zamówienia przez Wykonawcę, 11 3. W przypadku wystąpienia zdarzeń stanowiących podstawę do zmiany terminu wykonania przedmiotu umowy, termin ten przedłuża się o czas trwania tych zdarzeń lub czas niezbędny do wykonania czynności powodujących zmianę terminu wykonania przedmiotu umowy. 4. W przypadku gdy nastąpi zmiana stawek podatku od towarów i usług wynagrodzenie brutto ulega odpowiednio zmniejszeniu lub zwiększeniu na podstawie zmienionych stawek podatku VAT. Zmiana wynagrodzenia obejmuje wyłącznie tę część wynagrodzenia, która nie została objęta fakturami wystawionymi przed dniem wejścia w życie przepisów zmieniających stawki podatku. 5. Każda ze stron przedkładając drugiej stronie propozycję zmian spełniającą warunki określone w ustępach poprzedzających wraz z tą propozycją przedłoży: 1) opis proponowanych zmian wraz z niezbędną dokumentacją oraz uzasadnieniem ich wprowadzenia wynikającym z powstania co najmniej jednej z okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 – 4 oraz wskazaniem czy zostały spełnione wymagania wynikające z przepisu art. 455 ust. 1 – 4 Prawa zamówień publicznych 2) propozycję dotyczącą wszelkich koniecznych modyfikacji oraz oszacowanie w jaki sposób zakładane zmiany wpłyną na termin realizacji przedmiotu umowy lub wynagrodzenie, 3) kosztorys opracowany w oparciu o stawki wynikające z kosztorysu, o którym mowa w § 14 ust. 5, a w przypadku, gdy ww. kosztorys nie zawiera pozycji, wynikających z propozycji zmiany, w oparciu o powszechnie dostępny wskaźnik cenotwórczy (np. Sekocenbud) ze wskazaniem źródła danych. 6. Po otrzymaniu propozycji, o której mowa w ust. 5, druga strona obowiązana jest ustosunkować się w terminie do 7 dni. 7. W przypadku braku odpowiedzi w terminie podanym w ust 6, traktuje się, iż propozycja wprowadzenia zmian nie została przyjęta. 8. W przypadku powstania okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b, które mogą mieć negatywny wpływ na cel, któremu ma służyć przedmiot umowy lub jakość przedmiotu umowy Wykonawca sporządzi Protokół Konieczności nie później niż w terminie 7 dni od dnia powstania okoliczności uzasadniających wprowadzenie zmian. Do Protokołu Konieczności postanowienia ust. 5 stosuje się odpowiednio. 9. Zamawiający niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni zgłosi uwagi do Protokołu Konieczności, zaakceptuje go lub odrzuci, powiadamiając o tym Wykonawcę. 10.W przypadku zgłoszenia uwag do Protokołu Konieczności przez Zamawiającego Wykonawca ustosunkuje się do nich w terminie 3 dni od dnia doręczenia. 11.W przypadku akceptacji Protokołu Konieczności przez Zamawiającego Zamawiający sporządzi pisemny aneks do umowy nie później niż w terminie 7 dni od dnia akceptacji Protokołu Konieczności, chyba, że Strony uzgodnią inny termin w Protokole Konieczności. 12.Zamiana umowy jest możliwa, jeżeli łączna wartość zmian jest mniejsza niż progi unijne oraz łączny wzrost ceny spowodowany każdą kolejną zmianą jest niższy niż 50% wartości pierwotnej umowy. SPOSÓB KOMUNIKOWANIA SIĘ § 17. 1. Strony dopuszczają możliwość składania sobie wzajemnie oświadczeń dotyczących wykonywania umowy, wynikających z niej lub z nią związanych w postaci elektronicznej na adresy: Zamawiający: email@example.com Wykonawca: ……………………………………………… 2. Dla skuteczności doręczenia oświadczeń w sposób określony w ust. 1 nie jest wymagane uzyskanie potwierdzenia ich odbioru. 3. W przypadku zmiany adresów określonych w ust. 1 strony zobowiązane są informować się wzajemnie podając nowy adres do korespondencji elektronicznej. 4. Niedochowanie obowiązku określonego w ust. 3 powoduje, że wysłanie korespondencji, w tym oświadczeń, na adres określony w ust. 1 jest skuteczne. POSTANOWIENIA KOŃCOWE § 18. 1. Wszelkie zmiany lub uzupełnienia Umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności, w postaci obustronne podpisanego aneksu. 2. Integralną część umowy stanowią załączniki: 12 1) Dokumentacja projektowa, 2) Specyfikacja Warunków Zamówienia, 3) Oferta Wykonawcy. 3. W sprawach nieuregulowanych niniejszą umową zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa zamówień publicznych oraz Prawa budowlanego. 4. Wykonawca oświadcza, że nie dokona przeniesienia wierzytelności przysługującej mu wobec Zamawiającego z tytułu realizacji niniejszej umowy, bez uprzedniej pisemnej zgody Zamawiającego pod rygorem nieważności. 5. Wszelkie spory mogące wyniknąć w związku z realizacją niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla Zamawiającego. 6. Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron. ZAMAWIAJĄCY: WYKONAWCA: ............................................... ............................................... Grzegorz Jóźwiak – Burmistrz Dziwnowa ............................................... KONTRASYGNATA SKARBNIKA Grażyna Madońska – Skarbnik Gminy 13	<urn:uuid:17d08d6f-37f9-4ddf-a15f-b26461b9d254>	finepdfs	1.107422	CC-MAIN-2025-08	https://bip.dziwnow.pl/pliki/dziwnow/zalaczniki/7722/13.08.2021.11.50.14_Za_O_8_-_projekt_umowy.pdf	2025-02-12T00:01:09+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951744.76/warc/CC-MAIN-20250211233741-20250212023741-00017.warc.gz	109,309,987	0.999986	0.999996	0.999996	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2351, 6141, 9948, 14040, 18380, 22227, 26488, 30560, 34095, 37776, 41099, 44951, 46008 ]	6	0
PRZYRODNICZY SZLAK ROWEROWY Schodno-Wdzydze Zapraszamy na przejażdżkę trasą rowerową prowadzącą ze Schodna, gdzie znajduje się Zielona Szkoła – placówka edukacyjna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego, do Wdzydz, popularnej turystycznej miejscowości na terenie Parku. Ścieżka prowadzi przez północne tereny WPK ukazując jego najbardziej charakterystyczne walory przyrodnicze i krajobrazowe dla Parku, tj. rozległe bory sosnowe poprztynkane licznymi jeziorami, a także dolinę rzeki Wdy. Długość szlaku wynosi 24 km. Oznakowany jest za pomocą żółtych znaków na drzewach i drogowskazach. Wyznaczono na nim 7 przystanków z tablicami edukacyjno – informacyjnymi, mapami i wiatą do odpoczynku. Czas przejazdu – ok. 4 godz. Jazde rozpoczynamy przy Zielonej Szkole, gdzie znajduje się mapa WPK. Stąd, kierując się oznakowaniem, udajemy się w stronę wsi, by po chwili skręcić w lewo i kierować się na południe. Po drodze mijamy hydrofitową oczyszczalnię ścieków. Dzięki wykorzystaniu naturalnych procesów zachodzących na terenach bagiennych i zdolności roślin do oczyszczania wody z biogenów, oczyszczalnia ta skutecznie oczyszcza ścieki dowożone z okolicznych zabudowań, nie stanowiąc obciążenia dla środowiska naturalnego. Dotakowo nie wymaga ona stałej obsługi. Niedaleko oczyszczalni warto zobaczyć użytk ekologiczny „Żabińskich Błoto”, Śródlęśne torfowisko przejściowe z oczkiem wodnym, na którym znajduje się kładka edukacyjna. Kontynuujemy podróż i wśród pól i lasów docieramy nad ciekłączący jeziora Słupino i Stupinko. Jeśli rozejrzymy się wokoło, na pewno zauważymy ślady działalności bobra, naszego największego gryzonia, a rzeczka nad którą stoiśmy, to szlak ich wędrówek. Niedaleko znajduje się przystanek nr 2 na trasie. Znajdziemy tu informacje o ochronie i funkcjach terenów podmokłych, które są niezwykle cennym elementem środowiska przyrodniczego. Brukowaną drogą ruszamy pod górę, skręcamy w lewo i w towarzystwie boru sosnowego i śpiewu ptaków kierujemy się na wschód i docieramy do kolejnego przystanku nad jeziorem Zatur. Tematyka tablicy edukacyjnej przybliży nam informacje o tym malowniczym jeziorku pokrytym pięknymi kwitnącymi grzyblami białymi. Znajduje się tu również wiatła z ławostolem, gdzie możemy odpocząć i nabrać sił przed dalszą drogą. Tuż przy lesnej ścieżce niedaleko wiaty znajduje się kierunkowskaz wskazujący drogę do użytku ekologicznego „Przerębska Huta”. Warto się tam udać, by zobaczyć ślady działalności bobrów na tym podmokłym terenie, a nawet zeremie bobrowe. Po odpoczynku jedziemy dalej na wschód, do drewnianego mostku nad ujściem Wdy do jeziora Radolnego, gdzie umiejszcowiono następny przystanek na szlaku Schodno – Wdzydze. Tu zdobędziemy ciekawe informacje na temat projektowanego rezerwatu przyrody „Dolina Wdy i Trzebiochy”. Przekraczamy rzekę i podążamy w kierunku wsi Carlina, skąd jedziemy na północ i obejdzamy jezioro Jelenie docierając do szosy łączącej Waglikowice z Wdzydzami, w kierunku których kontynuujemy przejażdżkę. Należy tu zachować szczególną ostrożność. Po krótkiej jeździe oznakowanie szlaku prowadzi nas z ulicy w lewo, gdzie przy lesnym parkingu znajduje się przystanek ścieżki dotyczący zasad zachowania się na terenach leśnych. Z tego miejsca możemy udać się czarnym szlakiem dojściowym do Wdzydz, gdzie czeka na nas wiele atrakcji: między innymi wieża widokowa, z której rozciąga się widok na Zespół Jezior Wdzydzkich z licznymi wyspami, powyspami i zatoczkami, Muzeum- Kaszubski Park Etnograficzny - prezentujące zabudowę dawnej wsi kaszubskiej i kocielskiej, piesza ścieżka przyrodniczo – edukacyjna WPK czy rejs po jeziorze Wdzydze statkiem „Stolem II”. Po drodze minimy zaś urokliwą dolinę rzeczki Studzienica, planowany użytk ekologiczny. Z lesnego parkingu ruszamy drogą w głąb lasu. Przed nami przedostatni przystanek szlaku rowerowego, dotyczący drzewostanu nasiennego. Jest to wyłączony obszar lasu, z którego pozyskuje się nasiona do hodowli nowych drzewek. Dalej trasa prowadzi przy jeziorze Białe do Waglikowic, a następnie do Loryńca, gdzie przy mostku nad Wdą usytuowano ostatni przystanek. Znajdziemy tu mapę Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego oraz ważne informacje na temat szczególnie cennego elementu ichtiofauny Parku – troci jezirowej, zwanej wdzydzką. Stąd udajemy się do Schodna, gdzie kończymy tą niezwykle interesującą przyrodniczą przejażdżkę. szlak rowerowy z przystankami szlaki piesze szlaki rowerowe ścieżki dydaktyczne, spacerowe kościół zabytkowy; kościół wieżat; dwór; muzeum; wieża widokowa hotel; agroturystyka; inny nocleg schronisko turystyczne; leśniczówka camping; pole namiotowe; restauracja; bar przystań żeglarska; kapelusz; ośrodek jeździecki pomnik przyrody; użytok ekologiczny Pomorski Zespół Parków Krajobrazowych ODDEJĄD WDZYDZKI PARK KRAJOBRAZOWY ul. Świetojanowska 5E, 83-400 Koszczeryna tel.: 58 688 82 19 www.wdzydzkipark.pl, e-mail: email@example.com	023b8e7c-9f48-40d8-b1a1-548bbce88403	finepdfs	2.164063	CC-MAIN-2021-43	https://wdzydzkipark.pl/files/site-wpk/userfiles/pliki/ulotki%202019/Wdzydzki%20PK%20folderek%20Wschodno%20Wdzydze2019.pdf	2021-10-22T02:56:03+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323585450.39/warc/CC-MAIN-20211022021705-20211022051705-00008.warc.gz	774,297,873	0.999752	0.999783	0.999783	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3944, 4883 ]	1	0
UWAGI Dane za rok 2014 prezentowane w publikacji, są danymi tymczasowymi i przestaną obowiązywać z chwilą ogłoszenia danych ostatecznych. Wskaźniki dynamiki oraz wskaźniki wolumenu i cen stałych za I kwartał br. opracowane są na bazie danych tymczasowych za rok 2014. Zbiór statystyczny handlu zagranicznego jest tzw. narastającym zbiorem otwartym, w którym każdy następny zbiór po okresie sprawozdawczym zawiera korekty odnoszące się do poprzednich miesięcy – zbiór za marzec zawiera skorygowane dane za styczeń, luty, oraz aktualnie opracowane dane za marzec. Zaliczanie dokumentów źródłowych do kolejnych okresów sprawozdawczych następuje na podstawie: * daty odprawy celnej – w przypadku zgłoszenia celnego, * w przypadku deklaracji INTRASTAT okresem sprawozdawczym jest miesiąc kalendarzowy, w trakcie którego dokonano przywozu lub wywozu towarów. Termin składania comiesięcznych deklaracji INTRASTAT ustalony jest na okres nie dłuższy niż 10 dni licząc od daty zakończenia okresu sprawozdawczego, którego dotyczy deklaracja INTRASTAT, * informacji pochodzących z alternatywnych żrodeł danych. Dane publikowane w ciągu roku należy traktować jako dane wstępne, aktualne tylko dla bieżącego okresu sprawozdawczego. Ostateczne rozliczenie zbioru na kolejne okresy sprawozdawcze w ciągu roku nastąpi po zamknięciu zbioru rocznego i wprowadzeniu wszystkich korekt. NOTES Data for the year 2014 presented in the publication are temporary and valid only till publication of final data. Dynamics, volume and fixed price indices for the first quarter are published on the basis of the temporary data for the year 2014. Statistical data set of foreign trade is so called commulative and open data set, in which each subsequent data set after given reference period contains corrections refering to previous months of given reference year – data set for March contains corrected data for January, February, and current data for March. Inclusion of source documents in subsequent reference periods ensues on the basis of: * Date of customs clearance – as regards customs declaration, * In case of INTRASTAT declaration, reference period is defined as calendar month, in the course of which commodities were subject to dispatch or arrival. Deadline for submission of monthly declarations is the 10th day of month following reference period, for which declaration is submitted. * Information derived from alternative data sources on basis. Figures published in the course of the year should be taken as provisional data, valid for the current reporting period only. The final calculation of data set for subsequent reference periods of given year is available after closing of given yearly data set and implementation of all corrections. PRZY PUBLIKOWANIU DANYCH GUS – PROSIMY O PODANIE ŹRÓDŁA When publishing the CSO data – please indicate the source Opracowanie publikacji GUS, Departament Handlu i Usług Preparation of the publication CSO, Trade and Services Department kierujący Julita Kapsa – Naczelnik Wydziału supervisor Handlu Zagranicznego Head of Foreign Trade Section zespół Lidia Romaniec, Anna Gołąbek, Grażyna Kiljańska, team Anna Swat, Andrzej Zasławski Okładka Zakład Wydawnictw Statystycznych Cover Statistical Publishing Establishment ISSN 1896–2076 Publikacja dostępna w Internecie Publication available on Internet PRZEDMOWA Niniejsza publikacja prezentuje w szerokim zakresie wielkość i strukturę obrotów handlu zagranicznego w okresie pierwszego kwartału 2015 r. Stanowi kontynuację wcześniej ukazujących się wydawnictw z tej serii w nieco zmienionej formie na skutek dostosowania zawartych w niej informacji do obowiązujących wymagań po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Dane zawarte w publikacji są danymi wstępnymi, aktualnymi tylko dla danego okresu sprawozdawczego. Każdy kolejny zbiór zawiera korekty danych wcześniej opublikowanych. Z chwilą wejścia Polski do UE, tj. od 1 maja 2004 r., dane o obrotach Polski z zagranicą oparte są na dwóch źródłach informacji: – deklaracji INTRASTAT służącej do rejestracji obrotów wewnątrzwspólnotowych w ramach systemu INTRASTAT, – zgłoszeniach celnych do rejestracji obrotów realizowanych z krajami trzecimi, tj. niebędącymi państwami członkowskimi UE, w ramach systemu EXTRASTAT. Dane otrzymane z połączenia obydwu równolegle działających systemów tworzą jednolity zbiór danych statystycznych o handlu zagranicznym, które stanowią przedmiot niniejszej publikacji. Metodologia badań statystycznych zgodna jest z metodologią opracowaną przez Departament Statystyki ONZ. W „Uwagach ogólnych" zamieszczono krótki opis metodologiczny statystyki handlu zagranicznego oraz informacje dotyczące stosowanych w badaniach statystycznych klasyfikacji towarowych, podziałów geograficznych i geopolitycznych. Publikacja zawiera, oprócz uwag ogólnych, analizę sytuacji w polskim handlu zagranicznym w okresie pierwszego kwartału 2015 r. oraz część tabelaryczną. Prezentuje obroty towarowe Polski z zagranicą według grup krajów, krajów, ważniejszych towarów, jak również informacje na temat cen stałych i rozdysponowania eksportu i importu według Głównych Kategorii Ekonomicznych. We wszystkich tablicach wartości zostały przedstawione w złotych, w euro i w dolarach USA. Obroty handlu zagranicznego w podziale na grupy krajów prezentowane są według Nomenklatury Scalonej CN, SITC i PKWiU. Tablice towarowe przedstawione w ujęciu ilościowym i wartościowym zawierają dane według nomenklatury CN. Publikacja ukazuje się w okresach kwartalnych. Od 1994 r. wydawana jest w wersji polsko-angielskiej. Ewa Adach-Stankiewicz Dyrektor Departamentu Handlu i Usług PREFACE The present publication contains broad range of data concerning volume and structure of foreign trade turnover for the first quarter of the year 2015. It is a continuation of edition series published in previous years by Central Statistical Office. Information in the present edition is adjusted to European Union requirements. The present publication comprises provisional information, which is up–to–date only for given reference period. Each subsequent data collection brings corrections of previously published data. Since 1 May 2004, as a result of Polish accession to the European Union, foreign trade statistics is based on two sources of information: - INTRASTAT declaration – only for recording of arrivals and dispatches in the framework of intra–UE trade, - Customs declaration – only for recording of Polish trade turnover with non–member countries (co called third countries) in the framework of EXTRASTAT system. Data obtained from two parallel systems constitute homogenous set of statistical data on foreign trade turnover, which is the subject of the present publication. Methodology of statistical surveys is in compliance with UN methodology worked out by UN Statistics Division. Brief methodological description and information concerning classifications of commodities, geographical and geopolitical breakdowns used in foreign trade statistics is given in “General Notes”. The present publication contains also – besides general notes –- analysis of situation in Polish foreign trade in the first quarter of the year 2015 and part with tables. It provides information on foreign trade turnover in breakdown by groups of countries, countries, significant commodities, and data on fixed prices and distribution of export and import in breakdown by basic economic categories. In all tables values are calculated in PLN, EUR and USD. Foreign trade turnover in breakdown by groups of countries is presented in breakdown by following nomenclatures: Combined Nomenclature CN, SITC, and PKWiU. Tables on commodities in quantities and values contain data broken down by CN nomenclature. Publication is edited on quarterly basis. Since 1994 it has been published in bilingual, Polish-English version. Ewa Adach-Stankiewicz Director of Trade and Services Department SPIS TREŚCI Contents 127 Objaśnienia znaków umownych /Symbols kreska (–) – zjawisko nie występowało / magnitude zero, zero (0) – zjawisko istniało w wielkości mniejszej od 0,5 / magnitude not zero, but less than 0,5 of a unit, kropka (.) – zupełny brak informacji albo brak informacji wiarygodnych / data not available or not reliable, znak (x) – wypełnienie pozycji jest niemożliwe lub niecelowe/ not applicable, „w tym" – oznacza, że nie podaje się wszystkich składników sumy " of which" – indicates that not all elements of the total are given, „z tego" – oznacza, że podaje się wszystkie składniki sumy " of which" –indicates that all elements of the total are given. Ważniejsze skróty / More important abbreviations, UWAGI OGÓLNE 1. Począwszy od 1 maja 2004 r., tj. od momentu przystąpienia Polski do UE, system statystyki handlu zagranicznego obejmuje: – system EXTRASTAT, tj. system statystyki obrotów towarowych Polski realizowany z tzw. krajami trzecimi, tj. niebędącymi państwami członkowskimi UE, – system INTRASTAT, tj. system statystyki obrotów towarowych Polski realizowany pomiędzy państwami członkowskimi UE. Dane otrzymane z połączonych, działających równolegle systemów, tworzą wspólny, jednolity zbiór statystyki handlu zagranicznego, który – jako spójna informacja o wymianie towarowej z zagranicą – stanowi przedmiot niniejszej publikacji. 2. Podstawowym źródłem informacji, na którym opiera się statystyka handlu zagranicznego, jest: – w systemie EXTRASTAT – zgłoszenia celne, – w systemie INTRASTAT – deklaracje INTRASTAT, składane przez osoby zobowiązane, do zgłaszania przywozu i wywozu towarów. Ponadto, począwszy od 1 stycznia 2006 r. w statystyce handlu zagranicznego stosuje się alternatywne źródła danych. Odnoszą się one do rejestracji obrotów tzw. „ towarami specyficznymi" i są wykorzystywane jako: a) pomocnicze, uzupełniające źródło informacji statystycznej, służącej do kontroli i uzupełnienia danych pochodzących ze zgłoszeń celnych oraz deklaracji INTRASTAT w przypadku obrotów takimi towarami, jak: * statki morskie – dane uzyskane z Rejestrów Okrętowych Stałych prowadzonych przez Izby Morskie przy Sądach Okręgowych w Gdańsku i Szczecinie, * statki powietrzne – dane uzyskane z Rejestrów Cywilnych Statków Powietrznych prowadzonych przez Urząd Lotnictwa Cywilnego, * produkty morskie, w tym kupno/sprzedaż „ryb z burty" – dane zbierane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rybołówstwa – Centrum Monitorowania Rybołówstwa w Gdyni, b) jedyne obowiązujące źródło danych, na których opiera się statystyka handlu zagranicznego, w przypadku obrotów takimi towarami, jak: * energia elektryczna i gaz ziemny. Dane pozyskiwane są ze sprawozdawczości statystycznej prowadzonej przez Ministerstwo Gospodarki. – badanie wskaźników cen eksportu i importu według klasyfikacji PKWiU na podstawie sprawozdania C-05 (tj. miesięcznego badania cen towarów faktycznie uzyskiwanych lub płaconych przez podmioty gospodarcze uczestniczące w polskim handlu zagranicznym). 3. Dane są rejestrowane, kontrolowane i korygowane oraz przetwarzane w systemach informatycznych Polskiej Administracji Celnej. 4. W statystyce handlu zagranicznego stosowana jest: – metodologia Departamentu Statystyki ONZ, – Nomenklatura Scalona CN (8 znaków), – geonomenklatura opracowana przez Urząd Statystyczny Unii Europejskiej - Eurostat, oparta na standarcie ISO 3166. 5. Założenia metodologiczne badań statystycznych są jednolite dla obydwu systemów, poprzez posługiwanie się tymi samymi klasyfikacjami towarów i krajów, tymi samymi okresami sprawozdawczymi oraz tymi samymi zmiennymi, objętymi badaniem statystycznym. Różnice odnoszą się głównie do stron odpowiedzialnych za zgłaszanie danych o dokonanych transakcjach handlowych, do zakresu zbieranych informacji oraz do obszaru opisywanego przez dane statystyczne. Statystyka handlu zagranicznego nie obejmuje swym zakresem m.in.: – usług, z wyjątkiem towarów dostarczonych w celu uszlachetniania i po uszlachetnianiu, – towarów będących przedmiotem tranzytu, – towarów umieszczonych czasowo w składach celnych i w wolnych obszarach celnych (WOC), – towarów dopuszczonych czasowo do obrotu, poza obrotem uszlachetniającym, – środków płatniczych będących legalnymi środkami płatniczymi oraz papierów wartościowych, – towarów przewożonych przez osoby korzystające z immunitetu dyplomatycznego, konsularnego lub podobnego, – złota monetarnego. 6. Obroty handlu zagranicznego opracowywane są na podstawie danych pochodzących: – ze zgłoszeń celnych, – z deklaracji INTRASTAT „Przywóz" i „Wywóz" przesyłanych co miesiąc przez podmioty prowadzące handel towarami z krajami UE, do Izby Celnej w Szczecinie. Zobowiązane do składania deklaracji INTRASTAT są podmioty uczestniczące w obrocie towarowym z państwami członkowskimi Wspólnoty i zobowiązane do przekazywania informacji dla celów ewidencji i statystyki dotyczącej obrotu towarowego z państwami członkowskimi, zgodnie z przepisami wspólnotowymi regulującymi statystykę dotyczącą obrotu towarowego pomiędzy państwami członkowskimi Wspólnoty, przepisami o statystyce publicznej i ustawy Prawo celne, – z alternatywnych źródeł danych stosowanych dla tzw. „towarów specyficznych", – z doszacowania wartości obrotów podmiotów realizujących wymianę towarową z krajami Unii Europejskiej, których obroty nie przekraczają wyznaczonych progów statystycznych i są zwolnione ze składania deklaracji INTRASTAT. 7. Poprawność deklaracji INTRASTAT zapewniona jest dzięki możliwości porównania danych z deklaracji INTRASTAT z danymi z deklaracji podatkowej VAT dotyczących wewnątrzwspólnotowych nabyć i dostaw. Rejestry podmiotów umożliwiają monitorowanie tych jednostek, które są zobowiązane do składania deklaracji INTRASTAT. Okresem sprawozdawczym jest miesiąc kalendarzowy, w trakcie którego dokonano przywozu lub wywozu towarów. Obowiązuje zasada, że deklarację INTRASTAT składa się tylko w tych państwach członkowskich, których fizycznie dotyczy przepływ towarów, tzn. państw członkowskich wywozu i przywozu. 8. W systemie INTRASTAT obowiązek sprawozdawczy jest uzależniony od wielkości obrotów realizowanych przez podmioty z krajami UE. Do tego celu służy system progów statystycznych. Wysokość progów jest ogłaszana przez Prezesa GUS. Objęcie obowiązkiem sprawozdawczym określane jest poprzez próg podstawowy, natomiast pełny zakres obowiązków sprawozdawczych określany jest poprzez próg szczegółowy. Progi są ustalane odrębnie dla przywozu oraz wywozu i aktualizowane co roku. W Polsce stosowany jest jako obowiązujący próg podstawowy i próg szczegółowy. W 2015 r. przyjęto następujące wartości progów statystycznych: * wartość progu podstawowego: dla wywozu 1,5 mln zł, a dla przywozu 3,0 mln zł, * wartość progu szczegółowego: dla wywozu 76 mln zł, a dla przywozu 42 mln zł. Podmioty, których wartość obrotów z krajami UE w roku poprzedzającym rok sprawozdawczy lub w danym roku sprawozdawczym przekroczyła wartość ustalonego progu podstawowego, zostają objęte obowiązkiem sprawozdawczym, tzn. są zobowiązane każdego miesiąca do dokonywania zgłoszeń INTRASTAT, wypełniając nie wszystkie pola na deklaracji. Przekroczenie wartości progu podstawowego w roku poprzedzającym rok sprawozdawczy nakłada na podmiot obowiązek sprawozdawczy na cały następny rok, nawet w przypadku, gdy obroty te w roku sprawozdawczym będą niższe. Podmioty, które przekroczyły ustalony próg szczegółowy, wypełniają wszystkie pola na deklaracji INTRASTAT. Podmioty, których wartość przywozu lub wywozu nie przekroczyła ustalonego progu podstawowego, zwolnione są z obowiązku sprawozdawczego, a ich obroty w statystyce wewnątrzwspólnotowej są szacowane. Osoby fizyczne nie prowadzące działalności gospodarczej nie są zobowiązane do wypełniania deklaracji INTRASTAT. 9. Dane dotyczące obrotów towarowych na poziomie 4 znaków Nomenklatury Scalonej CN w tablicach 13 i 14 oparte są wyłącznie na danych ze zgłoszeń celnych oraz deklaracji INTRASTAT. Są to dane rzeczywiste, bez doszacowań wielkości obrotów tych podmiotów, które zostały zwolnione z obowiązku sprawozdawczego (patrz pkt 8) lub tych, które nie dopełniły obowiązku sprawozdawczego w wymaganym terminie. 10. Wartość importu jest wykazana na warunkach cif port polski lub franco granica polska, tzn. łącznie z kosztami transportu i ubezpieczenia do granicy polskiej. Wartość eksportu jest podawana na bazie fob, tj. na warunkach franco granica lub fob port kraju dostawcy. 11. Przeliczenia z walut obcych na złote dokonuje się: a/ dla zgłoszeń celnych – wg średniomiesięcznego kursu waluty obcej, wyliczonego i ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski, b/ dla deklaracji INTRASTAT – wg kursu waluty ustalonego według zasad określonych dla celów podatku od towarów i usług albo zasad określonych dla celów związanych z cłem. 12. Obroty handlu zagranicznego przedstawiono wg następujących grup krajów: – kraje OECD – obejmują obroty z dawnymi krajami Unii Europejskiej (15 krajów) oraz z Czechami, Islandią, Norwegią, Słowacją, Szwajcarią, Turcją, Węgrami, Kanadą, Stanami Zjednoczonymi, Meksykiem, Japonią, Koreą Południową, Australią , Nową Zelandią, Chile, Słowenią, Izraelem i Estonią; – kraje rozwinięte gospodarczo – obejmują obroty z krajami: – Unii Europejskiej, tj. z: Austrią, Belgią, Bułgarią, Chorwacją, Cyprem, Czechami, Danią, Estonią, Finlandią, Francją wraz z Monako i departamentami zamorskimi (Reunion, Gwadelupą, Martyniką, Gujaną Francuską), Grecją, Hiszpanią, Holandią, Irlandią, Litwą, Luksemburgiem, Łotwą, Maltą, Niemcami, Portugalią, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwecją, Węgrami, W. Brytanią, Włochami, – w tym strefa euro: Austria, Belgia, Cypr, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Litwa (od 1. 01. 2015), Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Włochy, – EFTA: z Islandią, Liechtensteinem, Norwegią wraz ze Svalbard i Jan Mayen, Szwajcarią, – Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Republiką Południowej Afryki, Izraelem, Japonią, Australią i Nową Zelandią oraz pozostałymi (poza UE i EFTA) krajami przemysłowymi Europy Zachodniej, – kraje rozwijające się gospodarczo obejmują obroty z krajami: Azji (oprócz Cypru), Afryki (oprócz Reunion), Ameryki Południowej i Środkowej (oprócz Gwadelupy, Gujany Francuskiej i Martyniki), Oceanii (oprócz określonych jako kraje rozwinięte gospodarczo), z krajami b. Jugosławii z wyjątkiem Słowenii i Chorwacji, z azjatyckimi republikami b. ZSRR, tj. z Armenią, Azerbejdżanem, Gruzją, Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Turkmenistanem i Uzbekistanem, – kraje Europy Środkowo–Wschodniej – obejmują obroty z: Albanią, Białorusią, Mołdawią, Rosją i Ukrainą, – kraje b. ZSRR – obejmują obroty z: Armenią, Azerbejdżanem, Białorusią, Estonią, Gruzją, Kazachstanem, Kirgistanem, Litwą, Łotwą, Mołdawią, Rosją, Tadżykistanem, Turkmenistanem, Ukrainą i Uzbekistanem. 13. Dane prezentowane w tablicach dotyczące obrotów według grup krajów i krajów – o ile nie zaznaczono inaczej – prezentowane są: w eksporcie według kraju przeznaczenia, w imporcie według kraju pochodzenia. Za kraj przeznaczenia przyjmuje się kraj konsumpcji, tj. kraj, w którym towar zostanie ostatecznie zużyty lub poddany obróbce lub przetworzeniu. Za kraj pochodzenia uważa się kraj, w którym towar został wytworzony, obrobiony lub przerobiony i w tym stanie dotarł na terytorium Polski. W obrotach handlu zagranicznego prezentowane są również dane wg kraju wysyłki. Za kraj wysyłki uważa się kraj, w którym opuszczające go towary stały się przedmiotem wywozu do Polski jako kraju przeznaczenia towarów. Jeżeli państwo, z którego dokonano wysyłki towaru nie jest znane, wówczas za kraj wysyłki uważa się kraj zakupu, pochodzenia lub nabycia towarów. 14. Począwszy od 1 maja 2004 r. obroty towarowe w handlu zagranicznym prezentowane są według: 8–znakowej Nomenklatury Scalonej CN, bazującej na 6–znakowym Zharmonizowanym Systemie Oznaczania i Kodowania Towarów (HS), który został przyjęty jako wyjściowy układ klasyfikacyjny dla obrotów handlu międzynarodowego. Nomenklatura Scalona CN podlega corocznej weryfikacji. Zgodnie z uregulowaniami krajowymi i UE, w nomenklaturze CN został utworzony Dział 99 w celu uproszczenia sposobu deklarowania towarów w przypadku: – towarów przeznaczonych na zaopatrzenie statków i samolotów, – przywozu lub wywozu towarów przeznaczonych dla operatorów obsługujących instalacje morskie i towarów niezbędnych do działania silników, maszyn i innego sprzętu działających na tych instalacjach, – transakcji handlowych poniżej bądź równych równowartości 200 euro. W sekcji XXI nomenklatury CN mieści się: dział 97 – dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie i antyki, dział 98 – kompletny zakład przemysłowy i dział 99 – towary różne. 15. Dane o obrotach handlu zagranicznego według sekcji SITC prezentowane są na podstawie Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Handlu, opracowanej przez Departament Statystyki ONZ w 1950 r. i znowelizowanej w 2007 r. jako wersja 4. 16. Od 2010 r. dane prezentowane są według sekcji Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), która obejmuje zarówno usługi jak i towary. Struktura klasyfikacji oparta jest na Europejskiej Klasyfikacji Działalności (NACE), Klasyfikacji Produktów według Rodzajów Działalności (CPA) i Liście Produktów (PRODCOM). PKWiU jest klasyfikacją dziesięcioznakową, stanowiącą poprawioną i rozwiniętą wersję KWiU (klasyfikacja sześcioznakowa), która obowiązywała od 1994 r. wyłącznie w zakresie dotyczącym usług. 17. Klasyfikacja Towarowa Handlu Zagranicznego według Głównych Kategorii Ekonomicznych (BEC) jest klasyfikacją stosowaną w statystyce handlu zagranicznego do opracowania danych o kierunkach wykorzystania eksportu i importu. Ponadto klasyfikacja jest wykorzystywana jako narzędzie służące do przeliczania danych dotyczących handlu zagranicznego zagregowanych według klasyfikacji SITC na kategorie związane z przeznaczeniem końcowym, które mają znaczenie dla Systemu Rachunków Narodowych (System of National Accounts - SNA), a mianowicie na kategorie zbliżone do trzech podstawowych kierunków przeznaczenia towarów w SNA: dobra inwestycyjne, zużycie pośrednie i towary konsumpcyjne. W przybliżeniu podkategorie klasyfikacji BEC mogą być pogrupowane według tych trzech kierunków przeznaczenia towarów. Agregacja ta pozwala na spójne rozpatrywanie danych statystycznych dotyczących handlu zagranicznego z innymi danymi statystycznoekonomicznymi, takimi jak rachunki narodowe i dane statystyczne dotyczące przemysłu, służące do analiz krajowych, regionalnych lub na poziomie światowym. GENERAL NOTES 1. Since 1 May 2004 (since the day of Polish accession to EU), Polish foreign trade statistics system comprises of parallel systems: – EXTRASTAT system, which uses data registered on SAD documents and refers to Polish trade turnover with third countries (UE non–member countries), – INTRASTAT system, which refers only to Polish intra–EU trade (trade with other EU Member States). Data obtained from two linked and parallel systems constitute single, homogenous data set on foreign trade. This consolidated and cohesive information on foreign trade turnover is the subject of the present publication. 2. Basic sources of information supplying the system with data on foreign trade are: – customs declaration, in case of EXTRASTAT system, – INTRASTAT declaration, which serves for recording of arrivals and dispatches in the framework of intra–EU trade. Furthermore, since 1 January 2006 in Polish foreign trade statistics alternative data sources are used. Alternative data sources apply to registration of specific movements of goods and are used for following purposes: a) additional, supplementary sources of statistical information, used of control purposes and for supplementing the data derived from customs declaration and INTRASTAT declarations concerning trade in following goods: * sea vessels – data obtained from Polish Permanent Registers of Ships conducted by Maritime Chambers at Voivodship Courts in Gdańsk and Szczecin, * aircraft – data obtained from Civil Aircraft register of Poland conducted by the Civil Aviation Office, * sea products, including purchase/sale of fishery which were the subject of trade transaction before being landed by sea–going vessels – data collected by the Ministry of Agriculture and Rural Development, the Department of Fisheries – the Fishery Monitoring Center in Gdynia, b) sole admitted source of information, serving for a base for foreign trade statistics in case of turnover in following commodities: * electricity and natural gas, data concerning these products are obtained from the statistical surveys conducted by the Ministry of Economy. – analysis of price indices in exports and imports according to Polish Classification of Products and Services (PKWiU) carried out on the basis of C-05 reports (i.e. monthly analysis of prices of goods actually received or paid by enterprises taking part in the external trade of Poland). 3. Data are registered, controlled, corrected and processed in IT Systems of the Polish Customs Administration. 4. Foreign trade statistics is based on: – UN Department of statistic methodology, – Combined Nomenclature CN (8-digit), – geonomenclature prepared by the Statistical Office of the European Union – Eurostat on the basis of ISO 3166 Standards. 5. Methodological foundations of statistical surveys are the same for both systems. This convergence is achieved through the usage of the same classifications of commodities and countries, similar reference periods and variables included in the survey. Differences refer mainly to parties responsible for declaring of data concerning realized foreign trade transactions, scope of information and area described by statistical data. Following transactions are not included in foreign trade statistics: – trade with services, excluding inward and outward processing, – commodities in transit, – commodities placed temporarily in customs warehouses and in duty free zone, – commodities admitted to temporary (excluding inward and outward processing), – means of payment and papers such as stocks, bonds, securities or shares, – commodities for diplomatic institutions, – monetary gold. 6. Foreign trade turnover is calculated on the basis of: – customs declaration, – INTRASTAT declarations for dispatch and arrival, which are transmitted to Custom Office in Szczecin every month. Obligation of submitting monthly declarations refers to companies trading with EU Member States and liable for providing of information for the purposes of statistics on intraEU trade turnover on the legal basis of EU legislation, statistical law and customs law, – data derived from alternative data sources in case of so-called "specific movements of goods", – estimations of trade values for parties trading with EU Member States whose turnover do not exceed the thresholds of statistical and are exempt from submitting the INTRASTAT declarations. 7. Correctness of INTRASTAT declarations is guaranteed through to the possibility of comparison of data obtained from INTRASTAT declarations with those originating from VAT declarations on intra – Community acquisitions and deliveries. Registers of declaring parties allow monitoring those units, which are obliged to submit INTRASTAT declaration. Reference period is defined as calendar month, in which intra-EU dispatch or arrival takes place. General rule is that INTRASTAT declaration should be submitted only in those Member States, in case of which physical movement of goods across the border could be observed (e.g. Member State of dispatch and Member State of arrival). 8. In INTRASTAT system character and scope of reporting obligation depends on value of turnover realized by given companies with other EU Member Countries. Level of this obligation is determined by the system of statistical thresholds. Values of these thresholds are announced by the President of Central Statistical Office. Liability for reporting obligation is determined by basic threshold, whereas full scope of reporting obligation is determined by detailed threshold. Thresholds are calculated separately for dispatches and for arrivals and updated on the yearly basis. For the year 2015 following values of thresholds are obligatory: * basic threshold: for dispatches 1,5 mln PLN, for arrivals 3,0 mln PLN, * detailed threshold: for dispatches 76 mln PLN, for arrivals 42 mln PLN. Companies with intra–EU trade turnover exceeding basic threshold (in current reference year or in year preceding given reference year) are subject to reporting obligation, e.g. are obliged to submit INTRASTAT declaration on monthly basis in simplified form. They do not have to fill in all boxes on the declaration. The fact of exceeding basic threshold in given year imposes on providers of statistical information reporting obligation for the whole next reference year, even if trade turnover is beneath the threshold in next reference year. Companies with intra – EU trade turnover exceeding detailed threshold are obliged to provide full scope of data (e.g. fill in all boxes of INTRASTAT declaration). Companies beneath basic threshold do not have to submit INTRASTAT declarations. Foreign trade turnover of these companies is subject to estimation. Private persons, who do not run economic activity, are not obliged to submit INTRASTAT declarations. 9. Data on trade turnover of commodities, on the level of CN 4 digit, presented in tables 13 and 14 is based on data from customs declaration and INTRASTAT declaration only. These are real data, without estimations of values of trade realized by those parties which are released from reporting obligation and those which did not fulfilled their reporting obligation in required time (see point 8). 10. Value of imports is calculated on CIF Polish port or franco Polish frontier basis, e.g. including costs of freight and insurance to Polish frontier. Value of exports is calculated on FOB basis, e.g. franco Polish frontier or FOB country of consignor. 11. Conversion of value expressed in foreign currency into value in zlotys is made: – for customs declaration – on the basis of average monthly exchange rate of foreign currency calculated and announced by NPB (the National Bank of Poland), – for INTRASTAT declaration – on the basis of currency exchange rate specified according to the rules established for purposes of Value Added Tax or rules specified for customs purposes. 12. Foreign trade turnover is presented in breakdown by following groups of countries: – OECD Countries – comprise trade with EU Countries (EU–15), Czech Republic, Iceland, Norway, Slovakia, Switzerland, Turkey, Hungary, Canada, the United States, Mexico, Japan, South Korea, Australia, New Zealand, Chile, Slovenia, Israel and Estonia, – Developed Countries – comprise trade with: – European Union Countries: Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Estonia, Finland, France (including Monaco, Reunion, Guadeloupe, Martinique and French Guyana), Greece, Spain, Netherlands, Ireland, Lithuania, Luxembourg, Latvia, Malta, Germany, Portugal, Romania, Slovakia, Slovenia, Sweden, Hungary, the United Kingdom, Italy, – of which eurozone: Austria, Belgium, Cyprus, Estonia, Finland, France, Greece, Spain, Netherlands, Ireland, Luxembourg, Lithuania (since January 2015), Latvia Malta, Germany, Portugal, Slovakia, Slovenia, Italy, – EFTA: Iceland, Lichtenstein, Norway (including Svalbard and Jan Mayen) and Switzerland, – the United States, Canada, South Africa, Israel, Japan, Australia, New Zealand and other industrial countries of Western Europe (not included in EU and EFTA) industrial countries of Western Europe. – Developing Countries – comprise trade with: Countries of Asia (excluding Cyprus), Africa (excluding Reunion), North and South America (excluding Guadeloupe, French Guyana and Martinique), Pacific Ocean (with exception of countries specified as developed), countries of former Yugoslavia (besides Slovenia and Croatia), former countries of Soviet Union e.g. Armenia, Azerbaijan, Georgia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan and Uzbekistan, – Central and East European Countries – comprise trade with: Albania, Belarus, Moldova, Russia and Ukraine, – Former Soviet Union Countries – comprise trade with: Armenia, Azerbaijan, Estonia, Georgia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Moldova, Russia, Tajikistan, Turkmenistan and Uzbekistan. 13. Data in tables broken down by countries or groups of countries are presented in breakdown by country of destination in exports and by country of origin in imports. Country of destination is the country in which goods will be consumed, e.g. goods will be subject to final consumption, processing or transformation. Country of origin is defined as the country in which goods were produced, processed or transformed and in this state entered the Polish territory. In turnover of foreign trade the statistical data are presented according to the country of consignment as well. The country of consignment is the country in which commodities are the subject of dispatching to Poland which is considered as the country of destination. If the country of consignment is not known than the country of purchase, origin or acquisition of commodities is considered as the country of consignment. 14. Since 1 May 2004 foreign trade turnovers are presented in breakdown by 8–digit Combined Nomenclature CN, which is based on 6–digit HS (Harmonized Commodity Description and Coding System) and constitutes basic commodity classification in foreign trade. CN is subject to yearly revisions. In accordance with UE and national regulations additional Chapter 99 has been created for the use in declaring goods in following situations: – stores and provision of ships and aircraft, – arrivals or dispatches of commodities with destination for operators of offshore installations and commodities necessary for the operation of engines, machines and other equipment of the offshore installation, – transactions of value equal or less then 200 EUR. Section XXI of Combined Nomenclature CN contains: Chapter 97 – Works of art, collectors' pieces and antiques, Chapter 98 – Complete industrial plant and Chapter 99 – Miscellaneous articles. 15. Data on foreign trade turnover in breakdown by SITC Sections are presented on the basis of International Trade Classification (SITC) published by UN Statistics Division in 1950 and amended in 2007 (revision 4). 16. Since 2010 data on foreign trade turnover are presented in breakdown by PKWiU headings on the basis of Polish Classification of Products and Services, which comprises goods and services. The structure of this classification is based on NACE classification (European Classification of Types of Activities), CPA (Classification of Products by Activity) and PRODCOM (List of Products). PKWiU is 10–digit adjusted version of KWiU (6–digit classification), which was in force since 1994 as regards classification of services. 17. Foreign Trade Commodity Classification by Basic Economic Categories (BEC) is a classification used in foreign trade statistics for providing information on export and import distribution directions. Furthermore, BEC classification is also used as a tool for conversion of foreign trade data aggregated by SITC classification to categories connected with final use of commodities which are significant for System of National Accounts and are close to three main directions of import distribution: capital goods, intermediate goods and consumer goods. Subcategories of BEC classification can be approximately aggregated to these three categories of commodity destination. This aggregation enables coherent analysis of statistical data concerning foreign trade together with other statistical data such as national accounts or data on industry on regional, national or international level. Wyniki obrotów handlu zagranicznego I – III 2015 r. W I kwartale br. w porównaniu z analogicznym okresem ub. roku zwiększył się eksport wyrażony w złotych i w mniejszym stopniu import. Większa była wymiana z krajami rozwiniętymi (w tym z krajami UE) i z krajami rozwijającymi się, natomiast nadal pogłębiał się spadek obrotów z krajami Europy ŚrodkowoWschodniej. Wskutek słabej dynamiki importu od początku br. występowało dodatnie saldo wymiany ogółem podczas, gdy w ub. roku obroty zamykały się saldem ujemnym (po trzech miesiącach ub. roku minus1829,8 mln zł, minus 437,7 mln EUR, minus 591,3 mln USD). Obroty w cenach stałych były wyższe niż w I kwartale ub. roku. W wyniku spadku cen towarów importowanych korzystnie kształtowały się relacje cenowe (terms of trade). Dane liczbowe dotyczące obrotów handlu zagranicznego w omawianym okresie prezentuje tabela poniżej: \| Wyszczególnienie \| I – III 2015 \| \| \| \| \| \| 2014 \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w mln zł \| w mln EUR \| w mln USD \| I – III 2014=100 \| \| \| \| \| \| \| \| \| zł \| EUR \| USD \| \| \| EKSPORT............................ Kraje rozwinięte ................... w tym Unia Europejska w tym strefa euro ........ Kraje rozwijające się ........... Kraje Europy Śr.-Wsch. ....... IMPORT .............................. Kraje rozwinięte ................... w tym Unia Europejska w tym strefa euro ........ Kraje rozwijające się ........... Kraje Europy Śr.-Wsch. ....... SALDO ................................ Kraje rozwinięte ................... w tym Unia Europejska w tym strefa euro ........ Kraje rozwijające się ........... Kraje Europy Śr.-Wsch. ....... \| 181256,3 155712,9 144232,1 103824,7 16711,4 8832,0 172500,6 114908,4 103573,0 83122,3 43428,7 14163,5 8755,7 40804,5 40659,1 20702,4 -26717,3 -5331,5 \| 42450,5 36465,2 33774,5 24315,0 3917,2 2068,1 40399,8 26919,2 24262,3 19472,6 10166,5 3314,1 2050,7 9546,0 9512,2 4842,4 -6249,3 -1246,0 \| 49566,9 42660,2 39561,8 28476,7 4517,9 2388,8 47193,0 31469,8 28389,6 22783,7 11831,9 3891,3 2373,9 11190,4 11172,2 5693,0 -7314,0 -1502,5 \| 107,7 109,3 110,0 110,2 122,9 72,4 101,4 103,0 102,7 103,4 120,4 63,0 x x x x x x \| 105,2 106,7 107,4 107,6 120,1 70,7 99,0 100,6 100,4 101,0 117,5 61,5 x x x x x x \| 89,7 91,2 92,0 92,1 101,2 59,7 84,5 85,9 85,8 86,4 100,0 52,8 x x x x x x \| 100,0 84,7 77,9 56,0 8,1 7,2 100,0 65,6 59,2 47,2 21,2 13,2 x x x x x x \| Eksport w cenach stałych w I kwartale br. w porównaniu z analogicznym okresem ub. roku był wyższy o 7,2%, a import wzrósł o 2,9%. Wolumen eksportu zwiększył się w obrotach z krajami UE o 10,2% i z krajami rozwijającymi się o 16,3%, natomiast zmniejszył się w wymianie z krajami Europy Środkowo-Wschodniej o 25,0%. Wyższy był wolumen towarów sprowadzanych z krajów UE o 3,3%, z krajów rozwijających się o 12,1%, a z krajów Europy Środkowo-Wschodniej obniżył się o 15,4%. Ceny transakcyjne (liczone w złotych) towarów eksportowanych w stosunku do I kwartału ub. roku wzrosły o 0,5%, natomiast towarów importowanych obniżyły się o 1,5%. Wskaźnik terms of trade w obrotach ogółem kształtował się na poziomie 102,0 wobec 103,6 w analogicznym okresie ub. roku. W wymianie z krajami UE wskaźnik terms of trade wynosił 100,4 wobec 100,2, a w obrotach z krajami Europy Środkowo-Wschodniej – 129,5 wobec 106,4. W strukturze geograficznej obrotów w porównaniu z I kwartałem ub. roku wzrósł udział krajów rozwiniętych (w tym krajów UE) oraz krajów rozwijających się przy spadku znaczenia krajów Europy ŚrodkowoWschodniej. Eksport do krajów Unii Europejskiej zwiększył się w porównaniu z I kwartałem ub. roku o 10,0% do 144232,1 mln zł, a import wzrósł o 2,7% do 103573,0 mln zł. Dodatnie saldo wymiany było większe niż przed rokiem i ukształtowało się na poziomie 40659,1 mln zł (w I kwartale ub. roku 30276,8 mln zł). Obroty liczone w euro w eksporcie wyniosły 33774,5 mln EUR, tj. o 7,4% więcej niż przed rokiem, a w imporcie – 24262,3 mln EUR, tj. o 0,4% więcej. Dodatnie saldo osiągnęło poziom 9512,2 mln EUR wobec 7259,3 mln EUR w I kwartale ub. roku. Eksport w dolarach USA był niższy o 8,0%, a import – o 14,2%, dodatnie saldo wyniosło 11172,2 mln USD wobec 9939,8 mln USD przed rokiem. Eksport do krajów Unii Europejskiej stanowił 79,6% wartości eksportu ogółem, a import z tych krajów – 60,0% wartości importu ogółem wobec odpowiednio 77,9% i 59,2 % w I kwartale ub. roku. Od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w statystyce obrotów towarowych z UE zaczęto szerzej wykorzystywać pojęcie kraju wysyłki, tj. kraju, z którego terytorium towary zostały wprowadzone na obszar Polski bez względu na ich kraj pochodzenia. Import według kraju wysyłki kształtował się następująco: \| Wyszczególnienie \| I – III 2015 \| \| \| \| \| \| 2014 \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w mln zł \| w mln EUR \| w mln USD \| I – III 2014=100 \| \| \| \| \| \| \| \| \| zł \| EUR \| USD \| \| \| IMPORT .............................. Kraje rozwinięte ................... w tym Unia Europejska w tym strefa euro ........ Kraje rozwijające się ........... Kraje Europy Śr.-Wsch. ....... SALDO................................. Kraje rozwinięte ................... w tym Unia Europejska w tym strefa euro ........ Kraje rozwijające się ........... Kraje Europy Śr.-Wsch. ....... \| 172500,6 131089,6 122330,5 99551,6 26860,1 14550,9 8755,7 24623,3 21901,6 4273,1 -10148,7 -5718,9 \| 40399,8 30705,8 28652,9 23317,3 6289,7 3404,3 2050,7 5759,4 5121,6 997,7 -2372,5 -1336,2 \| 47193,0 35913,7 33540,5 27294,3 7281,5 3997,8 2373,9 6746,5 6021,3 1182,4 -2763,6 -1609,0 \| 101,4 104,2 103,4 104,0 126,2 63,2 x x x x x x \| 99,0 101,8 101,0 101,5 123,2 61,7 x x x x x x \| 84,5 87,0 86,4 86,9 104,2 52,9 x x x x x x \| 100,0 74,0 69,5 56,3 12,5 13,5 x x x x x x \| Wartość obrotów z Niemcami wzrosła w eksporcie o 11,5% do poziomu 49802,9 mln zł, a w imporcie o 6,9% do 39686,7 mln zł. Wymiana zamknęła się dodatnim saldem w wysokości 10116,2 mln zł (przed rokiem 7569,9 mln zł). Eksport wyrażony w euro wzrósł o 8,8%, a import o 4,4%. Dodatnie saldo wyniosło 2367,9 mln EUR wobec dodatniego salda przed rokiem w wysokości 1815,2 mln EUR. Udział Niemiec w obrotach ogółem zwiększył się w eksporcie z 26,5% do 27,5%, a w imporcie – z 21,8% do 23,0%. W wymianie z Niemcami wg grup towarowych SITC odnotowano m.in. wzrost eksportu urządzeń elektrycznych i nieelektrycznych typu domowego, spalinowych silników tłokowych i ich części oraz pojazdów samochodowych do przewozu osób, zmniejszył się natomiast eksport wyrobów z metali nieszlachetnych. W imporcie m.in. wzrosła wartość dostaw części i akcesoriów do pojazdów mechanicznych oraz spalinowych silników tłokowych i ich części, a znacznie obniżyła się wartość sprowadzonych pojazdów samochodowych do przewozu osób. Wśród naszych partnerów handlowych, kolejne pozycje po Niemczech zajmowały w eksporcie: W. Brytania (6,6%), Czechy (6,5%), Francja (5,7%), Włochy (4,7%), Holandia (4,5%), Hiszpania i Rosja (po 2,8%), Węgry i Szwecja (po 2,6%), a w imporcie: Chiny (12,0%), Rosja (6,9%), Włochy (5,1%), Francja (4,1%), Holandia (3,6%), Czechy (3,5%), Stany Zjednoczone (2,7%), W. Brytania (2,6%) i Belgia (2,5%). Obroty towarowe z krajami Europy Środkowo-Wschodniej były znacznie niższe w stosunku do I kwartału ub. roku. Eksport zmniejszył się o 27,6% do poziomu 8832,0 mln zł, a import był niższy o 37,0% i wyniósł 14163,5 mln zł. Wymiana zamknęła się ujemnym saldem w wysokości 5331,5 mln zł wobec ujemnego salda 10294,6 mln zł w analogicznym okresie ub. roku. Obroty liczone w euro w eksporcie wyniosły 2068,1 mln EUR i były niższe o 29,3%, a w imporcie wyniosły 3314,1 mln EUR, tj. o 38,5% mniej niż przed rokiem. Ujemne saldo ukształtowało się na poziomie 1246,0 mln EUR wobec minus 2466,3 mln EUR w I kwartale ub. roku. Eksport w dolarach USA był niższy o 40,3%, a import – o 47,2%. Ujemne saldo wyniosło 1502,5 mln USD wobec minus 3372,9 mln USD przed rokiem. Udział eksportu do krajów Europy Środkowo-Wschodniej w eksporcie ogółem obniżył się o 2,3 p. proc. i wyniósł 4,9%, a w imporcie – aż o 5,0 p. proc. do 8,2%. W I kwartale br. Rosja zajmowała ósme miejsce na liście naszych partnerów handlowych w eksporcie oraz trzecie – w imporcie (przed rokiem odpowiednio szóste i drugie miejsce). W porównaniu z analogicznym okresem ub. roku eksport do Rosji obniżył się o 30,2% do poziomu 4999,7 mln zł, natomiast import był niższy o 39,6% i wyniósł 11897,4 mln zł. Ujemne saldo obrotów zmieniło się z 12526,4 mln zł przed rokiem do wartości minus 6897,7 mln zł. Obroty z Rosją wyrażone w euro zmniejszyły się o 31,9% w eksporcie oraz o 41,0% w imporcie, ujemne saldo wyniosło 1612,8 mln EUR (w I kwartale ub. roku minus 3001,4 mln EUR). Wartość wymiany liczonej w dolarach USA spadła w eksporcie o 42,4%, a w imporcie o 49,2%. Ujemne saldo ukształtowało się na poziomie 1923,9 mln USD (przed rokiem minus 4104,6 mln USD). Udział Rosji w eksporcie ogółem obniżył się z 4,3% w I kwartale ub. roku do 2,8%, a w imporcie – z 11,6% do 6,9%. W eksporcie do Rosji wg grup SITC niemal do zera obniżyły się dostawy owoców i orzechów świeżych lub suszonych oraz warzyw świeżych, schłodzonych i zamrożonych, które przed rokiem stanowiły odpowiednio 4,4% i 2,7% eksportu do Rosji ogółem. Znacznie niższa była również wartość dostaw urządzeń domowych elektrycznych i nieelektrycznych, mebli i ich części, sprzętu telekomunikacyjnego oraz leków. Zwiększył się natomiast m.in. eksport papieru i tektury ciętych wg rozmiaru lub kształtu i artykułów z nich oraz w mniejszym stopniu – preparatów perfumeryjnych, kosmetycznych i toaletowych. W imporcie utrzymywał się poważny spadek wartości dostaw ropy naftowej, a także m.in. węgla oraz propanu i butanu skroplonego natomiast wzrósł import m.in. aluminium. O 14,1% obniżył się eksport na Ukrainę, co spowodowało spadek udziału tego kraju w eksporcie ogółem z 1,8% w I kwartale ub. roku do 1,4% i w konsekwencji przesunięcie się z piętnastego na osiemnaste miejsce w rankingu naszych partnerów handlowych. Zmniejszyła się m.in. wartość dostaw na Ukrainę olejów ropy naftowej, oraz papieru i tektury ciętych wg rozmiaru lub kształtu i artykułów z nich. Większe niż przed rokiem były dostawy koksu i półkoksu. W obrotach ogółem według klasyfikacji towarowej SITC największy spadek eksportu i importu odnotowano w sekcji paliw mineralnych, smarów i materiałów pochodnych, co wpłynęło na znaczne obniżenie udziału tej grupy towarów w wymianie ogółem, zwłaszcza w imporcie (o 4,5 p. proc.). Najszybszy wzrost eksportu i importu nastąpił w przypadku napojów i tytoniu. Ponadto więcej eksportowano maszyn, urządzeń i sprzętu transportowego oraz różnych wyrobów przemysłowych, czego konsekwencją był istotny wzrost znaczenia obu wymienionych sekcji w obrotach. Dynamika i struktura obrotów ogółem wg sekcji SITC kształtowały się następująco: \| Wyszczególnienie \| I – III 2015 \| \| I – III 2014 \| I – III 2015 \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w mln zł \| I–III 2014 = 100 \| struktura w % \| \| \| EKSPORT ................................................................................ w tym: Żywność i zwierzęta żywe........................................................ Napoje i tytoń............................................................................ Surowce niejadalne z wyjątkiem paliw..................................... Paliwa mineralne, smary i materiały pochodne ....................... Oleje, tłuszcze i woski zwierzęce i roślinne.............................. Chemikalia i produkty pokrewne .............................................. Towary przemysłowe sklasyfikowane głównie wg surowca Maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy............................. Różne wyroby przemysłowe .................................................... IMPORT.................................................................................... w tym: Żywność i zwierzęta żywe........................................................ Napoje i tytoń............................................................................ Surowce niejadalne z wyjątkiem paliw..................................... Paliwa mineralne, smary i materiały pochodne ....................... Oleje, tłuszcze i woski zwierzęce i roślinne.............................. Chemikalia i produkty pokrewne .............................................. Towary przemysłowe sklasyfikowane głównie wg surowca .... Maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy............................. Różne wyroby przemysłowe .................................................... \| 181256,3 19241,1 2730,4 4435,8 5868,4 456,6 15745,0 35378,2 70196,3 26944,0 172500,6 12957,6 1217,7 5653,9 11951,9 566,9 25466,0 30538,9 60722,5 20218,2 \| 107,7 105,7 130,7 102,3 77,7 85,7 102,3 106,7 109,8 117,8 101,4 101,1 133,9 100,5 61,8 84,3 99,8 102,0 109,6 123,6 \| 100,0 10,8 1,2 2,6 4,5 0,3 9,2 19,7 38,0 13,6 100,0 7,5 0,5 3,3 11,4 0,4 15,0 17,6 32,6 9,6 \| 100,0 10,6 1,5 2,5 3,2 0,3 8,7 19,5 38,7 14,9 100, 0 7,5 0,7 3,3 6,9 0,3 14,8 17,7 35,2 11,7 \| Eksport produktów rolno-spożywczych w I kwartale br. był wyższy w porównaniu z analogicznym okresem ub. roku o 8,0% i wyniósł 23215,1 mln zł (5438,2 mln EUR, 6344,5 mln USD), a import zmniejszył się o 2,3% do poziomu 16067,6 mln zł (3763,3 mln EUR, 4394,1 mln USD). Obroty zamknęły się dodatnim saldem w wysokości 7147,5 mln zł (1674,9 mln EUR, 1950,4 mln USD) wobec dodatniego salda 5791,1 mln zł (1388,8 mln EUR, 1899,8 mln USD) w I kwartale ub. roku. Udział towarów rolnospożywczych w eksporcie ogółem był podobny jak przed rokiem i wyniósł 12,8%, a w imporcie zwiększył się z 9,2% do 9,3%. Wzrost eksportu odnotowano w obrotach z krajami rozwiniętymi o 10,6% (w tym z krajami UE o 9,6%) i z krajami rozwijającymi się o 40,1% (głównie pszenicy), natomiast niższy o 48,4% był eksport do krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Import produktów rolno-spożywczych zwiększył się w obrotach z krajami rozwiniętymi o 1,1% (w obrotach z krajami UE odnotowano spadek o 0,8%) i z krajami rozwijającymi się o 9,0%, natomiast obniżył się – z krajami Europy Środkowo-Wschodniej o 7,2%. Obroty towarami rolno-spożywczymi według sekcji CN przedstawiały się następująco: \| Wyszczególnienie \| I – III 2015 \| \| \| \| \| \| 2014 \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w mln zł \| w mln EUR \| w mln USD \| I – III 2014 = 100 \| \| \| \| \| \| \| \| \| zł \| EUR \| USD \| \| W I kwartale br. eksport zbóż zwiększył się w porównaniu analogicznym okresem ub. roku o 56,3% i wyniósł 1925,0 tys. ton o wartości 1617,9 mln zł (379,3 mln euro, 436,2 mln USD). Na rynki zagraniczne dostarczano głównie pszenicę, a największymi jej odbiorcami były Egipt, Niemcy, Maroko, Arabia Saudyjska, Algieria i Kenia. Import zbóż zmniejszył się o 50,1% i wyniósł 196,4 tys. ton o wartości 420,4 mln zł (98,3 mln EUR, 115,4 mln USD). Najwięcej sprowadzono pszenicy i kukurydzy. Dostawy zbóż pochodziły głównie ze Słowacji, Czech i Argentyny. W strukturze rozdysponowania importu według kierunków przeznaczenia BEC w porównaniu z I kwartałem ub. roku wzrósł udział dóbr inwestycyjnych z 14,1% do 16,0% oraz towarów konsumpcyjnych z 21,7% do 23,8%, obniżył się natomiast udział towarów przeznaczonych na zużycie pośrednie z 64,2% do 60,2%, Odnotowano wzrost importu dóbr inwestycyjnych o 14,8% i towarów konsumpcyjnych o 11,2%, a spadek – towarów przeznaczonych na zużycie pośrednie o 4,9%. Udział dóbr inwestycyjnych z wyjątkiem środków transportu (m.in. maszyn i urządzeń do automatycznego przetwarzania danych) w imporcie inwestycyjnym obniżył się i stanowił 76,8% wobec 78,0% w I kwartale ub. roku. W imporcie przeznaczonym na zużycie pośrednie towary zaopatrzeniowe dla przemysłu przetworzone stanowiły 49,9% (głównie żeliwo i stal) w porównaniu z 47,3% w analogicznym okresie ub. roku, części i akcesoria do dóbr inwestycyjnych – 16,5% (w tym lampy elektronowe oraz urządzenia półprzewodnikowe i ich części, części urządzeń i aparatury telekomunikacyjnej oraz do zapisu i odtwarzania dźwięku) wobec 14,5%, części i akcesoria do środków transportu – 12,3% w porównaniu z 10,7% przed rokiem, paliwa i smary nieprzetworzone – 11,5% (m.in. surowe oleje ropy naftowej) wobec 17,3%. Największe znaczenie w imporcie towarów konsumpcyjnych miały towary konsumpcyjne nietrwałego użytku z udziałem 26,8% (m.in. leki, preparaty owadobójcze, grzybobójcze, chwastobójcze itp. oraz preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe) wobec 26,9% w analogicznym okresie ub. roku oraz towary konsumpcyjne półtrwałego użytku – 25,6% (m.in. obuwie oraz pozostałe artykuły z tworzyw sztucznych) w porównaniu z 22,6%, żywność i napoje przetworzone – 15,9% (m.in. mięso wieprzowe) wobec 16,9% oraz samochody osobowe 12,2% wobec 14,1% przed rokiem. W strukturze rozdysponowania eksportu według kierunków przeznaczenia BEC udział towarów przeznaczonych na zużycie pośrednie obniżył się z 51,4% w I kwartale ub. roku do 49,7%, udział towarów konsumpcyjnych wzrósł z z 34,3% do 36,0%, a dóbr inwestycyjnych pozostał na niezmienionym poziomie i wyniósł 14,3%. Odnotowano wzrost eksportu towarów konsumpcyjnych o 13,0%, dóbr inwestycyjnych o 7,8% i towarów przeznaczonych na zużycie pośrednie o 4,1%. Najwyższy udział w eksporcie towarów przeznaczonych na zużycie pośrednie miały towary zaopatrzeniowe dla przemysłu przetworzone – 49,8% (w tym m.in. żeliwo i stal oraz miedź) wobec 49,2% w analogicznym okresie ub. roku oraz części i akcesoria do środków transportu – 23,8% wobec 22,7%. Towary konsumpcyjne trwałego użytku (m.in. aparatura odbiorcza dla telewizji, meble, sprzęt do prania typu domowego) stanowiły 23,9% eksportu artykułów konsumpcyjnych w porównaniu z 24,4% w I kwartale ub. roku, towary konsumpcyjne nietrwałego użytku – 23,6% (m.in. leki, preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe, oraz tytoń i wyroby tytoniowe) wobec 22,9%, żywność i napoje przetworzone – 20,8% (mięso wołowe i drobiowe świeże lub schłodzone) wobec 22,7% przed rokiem. W eksporcie dóbr inwestycyjnych 70,8% stanowiły dobra inwestycyjne bez środków transportu (głównie maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych oraz telefony komórkowe), których udział w analogicznym okresie poprzedniego roku wyniósł 69,1%. TABLICETABLES TABL. 1. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO FOREIGN TRADE TURNOVER Uwaga. Wskaźniki cen w euro oraz w dolarach wyliczane są wtórnie jako relacja wskaźników wartości obrotów w euro/dolarach do wskaźników wolumenu. Note. Price indices in EUR/USD are calculated on the basis of ratio of indices of value of trade turnover in EUR/USD to volume indices. WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION I II III I–II I–III TABL. 2. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO Z UNIĄ EUROPEJSKĄ FOREIGN TRADE TURNOVER WITH EUROPEAN UNION Uwaga. Wskaźniki cen w euro oraz w dolarach wyliczane są wtórnie jako relacja wskaźników wartości obrotów w euro/dolarach do wskaźników wolumenu. Note. Price indices in EUR/USD are calculated on the basis of ratio of indices of value of trade turnover in EUR/USD to volume indices. WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION I II III I–II I–III TABL. 3. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO Z KRAJAMI EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ FOREIGN TRADE TURNOVER WITH CENTRAL AND EAST EUROPEAN COUNTRIES Uwaga. Wskaźniki cen w euro oraz w dolarach wyliczane są wtórnie jako relacja wskaźników wartości obrotów w euro/dolarach do wskaźników wolumenu. Note. Price indices in EUR/USD are calculated on the basis of ratio of indices of value of trade turnover in EUR/USD to volume indices. WYSZCZEGÓLNIENIE I II III I–II I–III TABL. 4. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG SEKCJI SITC W OKRESIE I – III 2015 R. FOREIGN TRADE TURNOVER BY SITC SECTIONS IN I – III 2015 EKSPORT/EXPORTS TABL. 4. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG SEKCJI SITC W OKRESIE I – III 2015 R. (dok.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY SITC SECTIONS IN I – III 2015 (cont.) \| Sekcje SITC SITC Sections a - w mln zł / in mln zl b - w mln euro / in mln euro c - w mln dol. / in mln USD \| Miesiące / Months \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| I \| II \| III \| I–II \| I–III \| IMPORT/IMPORTS TABL. 5A. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW EXPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5A. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) EXPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5A. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) EXPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5A. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) EXPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5A. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (dok.) EXPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION * – of which OECD – developed countries * – of which European Union ** – of which eurozone * – EFTA ** – developing countries *** – Centr. and East European Countries ****** – f. USSR \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5B. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI SITC I WEDŁUG GRUP KRAJÓW EXPORTS BY SITC SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5B. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI SITC I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) EXPORTS BY SITC SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5B. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI SITC I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (dok.) EXPORTS BY SITC SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION * – of which OECD – developed countries * – of which European Union ** – of which eurozone * – EFTA ** – developing countries *** – Centr. and East European Countries ****** – f. USSR \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5C. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI PKWIU I WEDŁUG GRUP KRAJÓW EXPORTS BY CPA SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 5C. EKSPORT WEDŁUG SEKCJI PKWIU I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (dok.) EXPORTS BY CPA SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION * – of which OECD – developed countries * – of which European Union ** – of which eurozone * – EFTA ** – developing countries *** – Centr. and East European Countries ****** – f. USSR \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6A. IMPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW IMPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6A. IMPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) IMPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6A. IMPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) IMPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6A. IMPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) IMPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6A. IMPORT WEDŁUG SEKCJI CN I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (dok.) IMPORTS BY CN SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION * – of which OECD – developed countries * – of which European Union ** – of which eurozone * – EFTA ** – developing countries *** – Centr. and East European Countries ****** – f. USSR \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6B. IMPORT WEDŁUG SEKCJI SITC I WEDŁUG GRUP KRAJÓW IMPORTS BY SITC SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6B. IMPORT WEDŁUG SEKCJI SITC I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (cd.) IMPORTS BY SITC SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6B. IMPORT WEDŁUG SEKCJI SITC I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (dok.) IMPORTS BY SITC SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION * – of which OECD – developed countries * – of which European Union ** – of which eurozone * – EFTA ** – developing countries *** – Centr. and East European Countries ****** – f. USSR \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 6C. IMPORT WEDŁUG SEKCJI PKWiU I WEDŁUG GRUP KRAJÓW IMPORTS BY CPA SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| TABL. 6C. IMPORT WEDŁUG SEKCJI PKWiU I WEDŁUG GRUP KRAJÓW (dok.) IMPORTS BY CPA SECTIONS AND GROUPS OF COUNTRIES (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION * – of which OECD – developed countries * – of which European Union ** – of which eurozone * – EFTA ** – developing countries *** – Centr. and East European Countries ****** – f. USSR \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura in % \| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| TABL. 7. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. ZŁ FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. ZL Uwaga. Hongkong - Chiny - Specjalny Region Administracyjny Hongkong Macedonia - Macedonia Tajwan - Chiny - Tajwan Note. Hong Kong - China - Hong Kong Special Administrative Region Macedonia - Macedonia (The former Yugoslav Republic of Macedonia) Taiwan - China - Taiwan \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. zł in thous. zl \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| O G Ó Ł E M ...................................................... T O T A L Europa ............................................................... z tego: Europe of which: Unia Europejska ............................................... z tego: European Union of which: – strefa euro .................................................. z tego: – eurozone of which: AT Austria ....................................................... Austria BE Belgia ........................................................ Belgium CY Cypr .......................................................... Cyprus EE Estonia ...................................................... Estonia FI Finlandia ................................................... Finland FR Francja ...................................................... France GR Grecja ....................................................... Greece ES Hiszpania .................................................. Spain NL Holandia .................................................... Netherlands IE Irlandia ...................................................... Ireland LT Litwa .......................................................... Lithuania LU Luksemburg .............................................. Luxembourg LV Łotwa ........................................................ Latvia MT Malta ......................................................... Malta DE Niemcy ...................................................... Germany PT Portugalia .................................................. Portugal SK Słowacja .................................................... Slovakia SI Słowenia ................................................... Slovenia IT Włochy ...................................................... Italy \| 181256260,6 157957199,6 144232050,4 103824672,1 3310561,1 4218108,3 416547,4 1033440,9 1564576,8 10399744,8 626776,8 5136518,5 8077309,2 617480 2297225,8 227724 1576288,8 55356,7 49802897,7 725632,7 4610346,6 603952,6 8524183,5 \| 172500616,8 121363880,8 103572997,4 83122293,2 3064376,8 4354957,8 506030,3 154636,8 1517303,7 7108303,1 546185,7 3754302,7 6149257,6 1364564,3 974236 319144,5 384958,5 27050,2 39686728,4 526627,9 3156362,3 663187 8864079,4 \| 8755643,8 36593318,8 40659052,9 20702378,8 246184,3 -136849,5 -89483 878804,1 47273 3291441,6 80591,1 1382215,8 1928051,6 -747084,3 1322989,8 -91420,5 1191330,2 28306,5 10116169,4 199004,8 1453984,3 -59234,5 -339895,9 \| 107,7 105,9 110,0 110,2 112,9 105,9 212,5 103,5 90,4 103,9 110,3 122,9 116,2 115,8 100,2 126,2 97,2 39,4 111,5 100,8 107,7 108,2 111,5 \| 101,4 95,6 102,7 103,4 99,6 100,9 232,3 120,3 84,7 104,2 192,6 103,7 98,1 120,8 93,5 93,6 128,1 26,2 106,9 85,8 94,1 113,9 95,8 \| TABL. 7. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. ZŁ (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. ZL (cont.) I–III 2015 \| ogółem total \| \| \|---\|---\| \| w tys. zł in thous. zl \| I–III 2014=100 \| TABL. 7. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. ZŁ (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. ZL (cont.) I–III 2015 \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| \|---\|---\|---\|---\| \| ogółem total \| \| \| \| \| w tys. zł in thous. zl \| \| \| \| x x TABL. 7. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. ZŁ (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. ZL (cont.) I–III 2015 \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. zł in thous. zl \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| MW Malawi ....................................................... Malawi MU Mauritius ................................................... Mauritius MZ Mozambik .................................................. Mozambique ZA Rep. Połud. Afryki ..................................... South Africa TZ Tanzania ................................................... Tanzania UG Uganda ..................................................... Uganda ZW Zimbabwe ................................................. Zimbabwe Ameryka ............................................................ z tego: America of which: Ameryka Północna ........................................... w tym: North America of which: CA Kanada ...................................................... Canada US Stany Zjednoczone ................................... United States Ameryka Środkowa i Południowa .................. w tym: Central and South America of which: AG Antigua i Barbuda ..................................... Antigua and Barbuda AR Argentyna .................................................. Argentina BS Bahamy ..................................................... The Bahamas BR Brazylia ..................................................... Brazil CL Chile .......................................................... Chile DO Dominikana ............................................... Dominican Republic EC Ekwador .................................................... Ecuador GT Gwatemala ................................................ Guatemala CO Kolumbia ................................................... Colombia CR Kostaryka .................................................. Costa Rica CU Kuba .......................................................... Cuba MX Meksyk ...................................................... Mexico PA Panama ..................................................... Panama PY Paragwaj ................................................... Paraguay \| 2401,9 4917,7 31973,4 570125,9 48154,5 29405,1 3886,6 8106499,3 5426005,6 1304446,9 4120836,6 2680493,8 75253 119827,7 940835 385376,4 89179,2 6554,1 10958,5 3033,6 66164,3 11203 46230,7 603668,7 79328 6949,8 \| 36648,8 17925,9 43921,1 173450,9 31857,3 13843,9 23811,2 8711120,9 5010762,3 360918 4637255,2 3700358,6 58577,6 423819,5 951217,1 866510 111164,2 20437,1 245436,3 15754,3 117180,9 77075,9 3355,2 380885 179527,4 111460,7 \| -34246,9 -13008,2 -11947,6 396675,1 16297,2 15561,1 -19924,6 -604621,6 415243,3 943528,9 -516418,5 -1019864,9 16675,5 -303991,7 -10382 -481133,6 -21985 -13883 -234477,8 -12720,8 -51016,6 -65872,8 42875,5 222783,7 -100199,4 -104510,9 \| 304,0 85,7 611,9 110,2 420,2 73,1 13,1 132,4 118,3 111,6 120,5 174,6 41,2 183,8 x 91,6 100,8 81,7 73,7 127,4 120,0 154,1 126,0 166,2 80,0 147,1 \| 156,4 88,5 88,1 65,8 69,2 152,4 42,8 124,7 121,5 108,2 122,5 129,2 75,8 109,0 249,7 86,8 128,5 94,3 113,9 219,1 183,2 109,4 86,7 126,3 983,7 146,0 \| TABL. 7. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. ZŁ (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. ZL (cont.) I–III 2015 \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. zł in thous. zl \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| PE Peru .......................................................... Peru VC St. Vincent i Grenadyny ............................ St. Vincent and the Grenadines UY Urugwaj ..................................................... Uruguay VE Wenezuela ................................................ Venezuela Azja ................................................................... z tego: Asia of which: Bliski i Środkowy Wschód .............................. w tym: Near and Middle East of which: SA Arabia Saudyjska ...................................... Saudi Arabia BH Bahrajn ...................................................... Bahrain IQ Irak ............................................................ Iraq IR Iran ............................................................ Iran IL Izrael ......................................................... Israel JO Jordania .................................................... Jordan QA Katar ......................................................... Qatar KW Kuwejt ....................................................... Kuwait LB Liban ......................................................... Lebanon OM Oman ........................................................ Oman TR Turcja ........................................................ Turkey AE Zjedn. Emiraty Arabskie ............................ United Arab Emirates Inne kraje azjatyckie ........................................ w tym: Other Asian Countries of which: AZ Azerbejdżan .............................................. Azerbaijan BD Bangladesz ............................................... Bangladesh CN Chiny ......................................................... China PH Filipiny ....................................................... Philippines GE Gruzja ....................................................... Georgia HK Hongkong .................................................. Hong Kong IN Indie .......................................................... India \| 34455,6 78648,7 4959,4 67354,9 11156841,4 5529066,3 681041,4 18599,9 195842,8 39047,9 434058,7 103787,2 44710,4 62238,5 49108,2 36982,0 2758211,9 1069301,1 5627775,1 101768,8 21801,5 1903024,4 89095,5 78388,7 324865,8 350219,8 \| 55527,3 1906,1 33523,8 22126,9 39513534,1 3798396,3 99576,5 30413,5 853461,8 41679,5 301384,8 1079,3 16674 248,6 8494,2 7495,7 2312290,4 121960,5 35715137,8 13853,5 768659,6 20702204,3 216844,5 21502,8 57093,6 1544356,1 \| -21071,7 76742,6 -28564,4 45228 -28356692,7 1730670 581464,9 -11813,6 -657619 -2631,6 132673,9 102707,8 28036,4 61989,9 40614,1 29486,3 445921,5 947340,6 -30087362,7 87915,3 -746858,2 -18799180 -127749,1 56885,9 267772,2 -1194136,2 \| 111,3 721,5 62,0 189,0 113,1 124,9 164,5 153,8 129,7 97,3 114,9 238,0 103,6 140,1 72,3 75,9 117,9 133,2 103,5 92,8 85,7 108,5 210,0 120,8 99,3 86,8 \| 97,7 19,1 130,1 96,5 118,4 145,3 274,2 63,1 x 147,1 98,3 118,6 107,2 7,5 125,4 83,0 113,4 113,3 116,1 45,9 122,2 125,0 124,4 226,0 28,8 126,7 \| TABL. 7. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. ZŁ (dok.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. ZL (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. zł in thous. zl \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| ID Indonezja .................................................. Indonesia JP Japonia ..................................................... Japan KH Kambodża ................................................. Cambodia KZ Kazachstan ............................................... Kazakhstan KR Korea Południowa ..................................... South Korea MY Malezja ...................................................... Malaysia PK Pakistan .................................................... Pakistan SG Singapur .................................................... Singapore LK Sri Lanka ................................................... Sri Lanka TH Tajlandia ................................................... Thailand TW Tajwan ...................................................... Taiwan UZ Uzbekistan ................................................ Uzbekistan VN Wietnam .................................................... Vietnam Australia i Oceania ........................................... w tym: Australia and Oceania of which: AU Australia .................................................... Australia NZ Nowa Zelandia .......................................... New Zealand CK Wyspy Cooka ............................................ Cook Islands MH Wyspy Marshalla ....................................... Marshall Islands \| 100621,1 542857,7 10104,7 354699,9 394076,9 250251,4 119736,2 305127,9 17782,3 114980,5 125297,2 88016,4 166558,3 815436,4 570635,2 59256,3 5205,6 170962,1 \| 661303,9 2222915,5 239356,3 914399,6 3406325,2 773982,9 234194,4 691611,4 72863,9 646400,3 1317975,4 19036,2 1123322,2 501467,3 300700,4 39871 4379,5 154657,5 \| -560682,8 -1680057,8 -229251,6 -559699,8 -3012248,3 -523731,6 -114458,2 -386483,5 -55081,7 -531419,7 -1192678,2 68980,2 -956763,9 313969,1 269934,8 19385,3 826,1 16304,7 \| 86,3 90,3 228,6 91,3 100,9 167,6 149,0 105,0 212,6 97,3 61,6 96,1 143,8 120,3 156,4 93,4 x x \| 111,8 97,5 145,1 78,2 109,3 118,7 127,6 85,6 107,1 98,7 113,5 111,3 107,3 80,8 84,3 120,4 x 76,7 \| Uwaga. Ewentualne niedokładności, które mogą się pojawić w saldach, wynikają z przyjętych zaokrągleń. Note. Inexactnesses in trade balance figures may appear due to adopted roundings of numbers. TABL. 8. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. EURO FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. EURO Uwaga. Hongkong - Chiny - Specjalny Region Administracyjny Hongkong Macedonia - Macedonia Tajwan - Chiny - Tajwan Note. Hong Kong - China - Hong Kong Special Administrative Region Macedonia - Macedonia (The former Yugoslav Republic of Macedonia) Taiwan - China - Taiwan \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. euro in thous. euro \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| O G Ó Ł E M ...................................................... T O T A L Europa ............................................................... z tego: Europe of which: Unia Europejska ............................................... z tego: European Union of which: – strefa euro .................................................. z tego: – eurozone of which: AT Austria ....................................................... Austria BE Belgia ........................................................ Belgium CY Cypr .......................................................... Cyprus EE Estonia ...................................................... Estonia FI Finlandia ................................................... Finland FR Francja ...................................................... France GR Grecja ....................................................... Greece ES Hiszpania .................................................. Spain NL Holandia .................................................... Netherlands IE Irlandia ...................................................... Ireland LT Litwa .......................................................... Lithuania LU Luksemburg .............................................. Luxembourg LV Łotwa ........................................................ Latvia MT Malta ......................................................... Malta DE Niemcy ...................................................... Germany PT Portugalia .................................................. Portugal SK Słowacja .................................................... Slovakia SI Słowenia ................................................... Slovenia IT Włochy ...................................................... Italy \| 42450528 36988662 33774515 24315020 775313 987506 97750 242159 366718 2435138 146816 1202169 1891671 144639 538492 53328 369190 12963 11663019 169840 1080078 141483 1996746 \| 40399799 28426745 24262271 19472642 718147 1020404 118514 36211 355004 1665809 128805 879166 1440688 319882 228262 74809 90066 6335 9295059 123375 739482 155491 2077132 \| 2050729 8561917 9512244 4842378 57166 -32898 -20764 205948 11714 769329 18011 323003 450983 -175243 310230 -21480 279124 6628 2367960 46465 340596 -14009 -80386 \| 105,2 103,4 107,4 107,6 110,2 103,4 207,8 101,1 88,4 101,5 107,8 120,0 113,5 113,1 98,0 123,2 94,9 38,4 108,8 98,3 105,2 105,7 108,9 \| 99,0 93,4 100,4 101,0 97,3 98,6 226,8 117,4 82,7 101,9 189,4 101,3 95,8 118,0 91,3 91,5 125,0 25,6 104,4 83,8 91,9 111,4 93,6 \| TABL. 8. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. EURO (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. EURO (cont.) I–III 2015 eksport import \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. euro in thous. euro \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| – Pozostałe kraje UE .................................... w tym: – Other EU Countries of which: BG Bułgaria ..................................................... Bulgaria HR Chorwacja ................................................. Croatia CZ Czechy ...................................................... Czech Republic DK Dania ......................................................... Denmark RO Rumunia .................................................... Romania SE Szwecja ..................................................... Sweden HU Węgry ........................................................ Hungary GB Wielka Brytania ......................................... United Kingdom EFTA .................................................................. z tego: EFTA of which: IS Islandia ...................................................... Iceland LI Liechtenstein ............................................. Liechtenstein NO Norwegia ................................................... Norway CH Szwajcaria ................................................. Switzerland Inne kraje europejskie ..................................... w tym: Other European Countries of which: AL Albania ...................................................... Albania BY Białoruś ..................................................... Belarus BA Bośnia i Hercegowina ............................... Bosnia and Herzegovina ME Czarnogóra ............................................... Montenegro XK Kosowo ..................................................... Kosovo MK Macedonia ................................................ Macedonia MD Mołdawia ................................................... Moldova RU Rosja ......................................................... Russia SM San Marino ................................................ San Marino XS Serbia ........................................................ Serbia UA Ukraina ...................................................... Ukraine FO Wyspy Owcze ........................................... Faroe Islands \| 9459495 173842 109740 2769744 710073 639837 1115426 1117721 2808148 897587 13886 2261 501045 380395 2316560 7843 253504 38749 4229 11655 13659 28138 1170344 6691 170791 608237 1657 \| 4789629 125413 24575 1419436 477630 354482 689454 626739 1070071 761958 23510 2018 404849 331581 3402516 1370 181294 15537 1998 2132 9664 12298 2783094 504 47533 336091 9022 \| 4669866 48430 85164 1350308 232443 285355 425972 490982 1738076 135630 -9624 243 96196 48814 -1085956 6473 72210 23212 2231 9523 3996 15840 -1612750 6187 123258 272146 -7365 \| 107,0 92,5 132,6 111,0 105,1 110,3 94,8 106,6 108,7 81,2 120,5 47,3 65,2 118,6 71,5 109,9 60,6 92,5 15,9 220,3 116,1 50,1 68,1 94,9 110,3 83,9 23,5 \| 97,7 116,9 103,8 100,2 95,4 119,9 90,2 94,0 95,1 94,2 77,9 94,4 90,8 100,3 62,3 89,4 96,5 142,1 353,3 201,3 214,3 46,8 59,0 61,9 119,5 73,8 210,0 \| TABL. 8. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. EURO (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. EURO (cont.) I–III 2015 \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| w tys. euro in thous. euro \| \| \| I–III 2014=100 \| \| TABL. 8. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. EURO (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. EURO (cont.) I–III 2015 \| ogółem total \| \| \|---\|---\| \| w tys. euro in thous. euro \| I–III 2014=100 \| TABL. 8. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. EURO (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. EURO (cont.) I–III 2015 \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. euro in thous. euro \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| PE Peru .......................................................... Peru VC St. Vincent i Grenadyny ............................ St. Vincent and the Grenadines UY Urugwaj ..................................................... Uruguay VE Wenezuela ................................................ Venezuela Azja ................................................................... z tego: Asia of which: Bliski i Środkowy Wschód .............................. w tym: Near and Middle East of which: SA Arabia Saudyjska ...................................... Saudi Arabia BH Bahrajn ...................................................... Bahrain IQ Irak ............................................................ Iraq IR Iran ............................................................ Iran IL Izrael ......................................................... Israel JO Jordania .................................................... Jordan QA Katar ......................................................... Qatar KW Kuwejt ....................................................... Kuwait LB Liban ......................................................... Lebanon OM Oman ........................................................ Oman TR Turcja ........................................................ Turkey AE Zjedn. Emiraty Arabskie ............................ United Arab Emirates Inne kraje azjatyckie ........................................ w tym: Other Asian Countries of which: AZ Azerbejdżan .............................................. Azerbaijan BD Bangladesz ............................................... Bangladesh CN Chiny ......................................................... China PH Filipiny ....................................................... Philippines GE Gruzja ....................................................... Georgia HK Hongkong .................................................. Hong Kong IN Indie .......................................................... India \| 8079 18198 1159 15885 2614735 1295522 160009 4349 45786 9111 101701 24250 10482 14577 11541 8684 646156 250423 1319213 23790 5102 446946 20890 18365 76127 82121 \| 12995 441 7863 5194 9250609 890178 23276 7066 200432 9741 70471 254 3895 58 1995 1749 541826 28565 8360431 3249 180090 4845613 50871 5034 13369 361360 \| -4917 17757 -6704 10691 -6635873 405344 136733 -2717 -154646 -630 31230 23996 6587 14519 9545 6934 104330 221858 -7041218 20541 -174989 -4398667 -29981 13331 62758 -279239 \| 108,8 695,3 60,4 186,1 110,5 122,1 161,1 150,0 126,5 94,7 112,3 231,8 101,4 136,8 70,9 74,3 115,2 130,0 101,1 90,4 83,6 106,3 205,4 118,0 97,0 84,8 \| 95,4 18,4 127,3 94,5 115,6 142,0 267,4 61,1 x 143,4 95,8 116,3 104,5 7,3 122,8 80,8 110,8 110,7 113,3 44,8 119,4 122,0 121,7 220,6 28,1 123,7 \| TABL. 8. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. EURO (dok.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. EURO (cont.) \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. euro in thous. euro \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| ID Indonezja .................................................. Indonesia JP Japonia ..................................................... Japan KH Kambodża ................................................. Cambodia KZ Kazachstan ............................................... Kazakhstan KR Korea Południowa ..................................... South Korea MY Malezja ...................................................... Malaysia PK Pakistan .................................................... Pakistan SG Singapur .................................................... Singapore LK Sri Lanka ................................................... Sri Lanka TH Tajlandia ................................................... Thailand TW Tajwan ...................................................... Taiwan UZ Uzbekistan ................................................ Uzbekistan VN Wietnam .................................................... Vietnam Australia i Oceania ........................................... w tym: Australia and Oceania of which: AU Australia .................................................... Australia NZ Nowa Zelandia .......................................... New Zealand CK Wyspy Cooka ............................................ Cook Islands MH Wyspy Marshalla ....................................... Marshall Islands \| 23510 127028 2371 83081 92359 58447 28108 71301 4164 26925 29363 20653 38985 191887 133925 13855 1205 40699 \| 154852 520876 56068 213681 796985 181213 54828 161799 17052 151561 308732 4466 263056 118533 70849 9326 1017 36906 \| -131341 -393848 -53697 -130600 -704627 -122766 -26720 -90499 -12888 -124636 -279369 16186 -224071 73355 63076 4529 187 3793 \| 84,0 88,2 223,4 89,1 98,6 163,2 145,9 102,2 207,7 95,0 60,2 94,1 140,3 117,9 153,0 91,1 x x \| 109,2 95,2 141,7 76,1 106,6 115,9 124,5 83,5 104,5 96,5 110,9 108,9 104,8 79,7 82,8 117,4 x 76,4 \| Uwaga. Ewentualne niedokładności, które mogą się pojawić w saldach, wynikają z przyjętych zaokrągleń. Note. Inexactnesses in trade balance figures may appear due to adopted roundings of numbers. TABL. 9. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. DOL. USA FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. USD Uwaga. Hongkong - Chiny - Specjalny Region Administracyjny Hongkong Macedonia - Macedonia Tajwan - Chiny - Tajwan Note. Hong Kong - China - Hong Kong Special Administrative Region Macedonia - Macedonia (The former Yugoslav Republic of Macedonia) Taiwan - China - Taiwan \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| I–III 2015 \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. dol. USA in thous. USD \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| O G Ó Ł E M ...................................................... T O T A L Europa ............................................................... z tego: Europe of which: Unia Europejska ............................................... z tego: European Union of which: – strefa euro .................................................. z tego: – eurozone of which: AT Austria ....................................................... Austria BE Belgia ........................................................ Belgium CY Cypr .......................................................... Cyprus EE Estonia ...................................................... Estonia FI Finlandia ................................................... Finland FR Francja ...................................................... France GR Grecja ....................................................... Greece ES Hiszpania .................................................. Spain NL Holandia .................................................... Netherlands IE Irlandia ...................................................... Ireland LT Litwa .......................................................... Lithuania LU Luksemburg .............................................. Luxembourg LV Łotwa ........................................................ Latvia MT Malta ......................................................... Malta DE Niemcy ...................................................... Germany PT Portugalia .................................................. Portugal SK Słowacja .................................................... Slovakia SI Słowenia ................................................... Slovenia IT Włochy ...................................................... Italy \| 49566931 43271197 39561758 28476677 908176 1156223 113346 283581 429052 2852831 172147 1409615 2216084 169244 629451 62506 432622 15153 13660258 199005 1265478 165537 2336368 \| 47192959 33265298 28389641 22783665 839695 1194564 138208 42407 415794 1943118 149188 1028494 1684678 373878 266696 87440 105382 7424 10888678 144122 865329 181704 2426867 \| 2373972 10005899 11172117 5693013 68482 -38341 -24862 241174 13258 909712 22959 381121 531406 -204634 362756 -24933 327240 7728 2771580 54884 400149 -16168 -90499 \| 89,7 88,4 92,0 92,1 94,4 88,4 176,7 86,6 75,5 86,9 92,4 102,8 97,2 96,7 83,6 105,6 81,3 33,0 93,2 84,2 90,1 90,4 93,1 \| 84,5 79,9 85,8 86,4 83,1 84,3 193,3 100,5 70,7 86,8 160,3 86,6 81,9 100,9 78,0 78,2 106,8 21,9 89,4 71,5 78,6 95,2 79,9 \| TABL. 9. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. DOL. USA (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. USD (cont.) I–III 2015 \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. dol. USA in thous. USD \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| – Pozostałe kraje UE .................................... w tym: – Other EU Countries of which: BG Bułgaria ..................................................... Bulgaria HR Chorwacja ................................................. Croatia CZ Czechy ...................................................... Czech Republic DK Dania ......................................................... Denmark RO Rumunia .................................................... Romania SE Szwecja ..................................................... Sweden HU Węgry ........................................................ Hungary GB Wielka Brytania ......................................... United Kingdom EFTA .................................................................. z tego: EFTA of which: IS Islandia ...................................................... Iceland LI Liechtenstein ............................................. Liechtenstein NO Norwegia ................................................... Norway CH Szwajcaria ................................................. Switzerland Inne kraje europejskie ..................................... w tym: Other European Countries of which: AL Albania ...................................................... Albania BY Białoruś ..................................................... Belarus BA Bośnia i Hercegowina ............................... Bosnia and Herzegovina ME Czarnogóra ............................................... Montenegro XK Kosowo ..................................................... Kosovo MK Macedonia ................................................ Macedonia MD Mołdawia ................................................... Moldova RU Rosja ......................................................... Russia SM San Marino ................................................ San Marino XS Serbia ........................................................ Serbia UA Ukraina ...................................................... Ukraine FO Wyspy Owcze ........................................... Faroe Islands \| 11085080 203585 128198 3250203 830672 749388 1306100 1310278 3289160 1034465 15985 2622 576855 439004 2674975 9013 291898 44673 4865 13476 15725 32313 1354308 7619 196741 701234 1883 \| 5605976 146309 28743 1661305 558610 414807 807667 733570 1252820 882444 27439 2366 468932 383707 3993213 1600 208460 18163 2298 2468 11109 14403 3278212 586 54691 388637 10455 \| 5479104 57276 99455 1588898 272062 334581 498433 576707 2036341 152021 -11454 256 107923 55297 -1318239 7413 83438 26510 2567 11008 4616 17910 -1923904 7034 142049 312598 -8571 \| 91,6 79,2 113,2 95,2 89,8 94,4 81,1 91,3 93,0 68,4 101,3 40,1 54,9 100,0 60,4 92,3 51,0 78,0 13,3 186,1 97,7 42,3 57,6 79,1 92,9 70,7 19,4 \| 83,6 99,7 88,7 85,7 81,5 102,5 77,2 80,4 81,3 79,7 66,4 80,8 76,9 84,8 53,5 76,3 81,1 121,3 295,7 171,1 180,2 40,0 50,8 52,5 100,5 62,3 177,5 \| TABL. 9. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. DOL. USA (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. USD (cont.) I–III 2015 \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| w tys. dol. USA in thous. USD \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| Afryka ................................................................ z tego: Africa of which: Północna Afryka ............................................... w tym: North Africa of which: DZ Algieria ...................................................... Algeria EG Egipt .......................................................... Egypt LY Libia .......................................................... Libya MA Maroko ...................................................... Morocco SD Sudan ........................................................ Sudan TN Tunezja ..................................................... Tunisia Zachodnia Afryka ............................................. w tym: West Africa of which: BJ Benin ......................................................... Benin BF Burkina Faso ............................................. Burkina Faso GH Ghana ....................................................... Ghana GN Gwinea ...................................................... Guinea LR Liberia ....................................................... Liberia MR Mauretania ................................................ Mauritania NG Nigeria ....................................................... Nigeria SN Senegal ..................................................... Senegal CI Wyb. Kości Słoniowej ................................ Cote d’Ivoire (Ivory Coast) Afryka Centralna, Wschodnia i Południowa w tym: Central, East and South Africa of which: AO Angola ....................................................... Angola ET Etiopia ....................................................... Ethiopia GA Gabon ....................................................... Gabon CM Kamerun ................................................... Cameroon KE Kenia ......................................................... Kenya CG Kongo ........................................................ Congo \| 827883 414466 104952 128138 13991 118443 15861 31504 141504 15940 15891 7066 3354 37452 3038 31995 12236 5535 271913 4573 15855 2265 4546 41769 8081 \| 419635 176334 16386 23598 267 78173 801 57109 111520 0 204 8668 1129 42090 163 4540 4780 49107 131781 529 1184 1262 5071 6956 17851 \| 408248 238132 88566 104540 13725 40270 15061 -25606 29984 15940 15686 -1602 2225 -4638 2875 27455 7457 -43572 140133 4044 14670 1003 -524 34813 -9770 \| 108,5 95,2 62,7 139,3 90,0 113,7 135,2 71,9 170,6 109,4 x 85,7 55,4 x 78,5 108,6 197,4 144,6 111,1 107,2 284,9 80,8 94,1 394,5 128,7 \| 88,2 90,0 95,6 82,8 x 96,9 3,1 129,8 107,0 0,0 116,5 66,7 219,0 275,2 1,7 76,8 98,3 94,6 75,1 138,2 108,5 45,9 118,5 106,6 x \| TABL. 9. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. DOL. USA (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. USD (cont.) I–III 2015 \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| w tys. dol. USA in thous. USD \| \| \| \| \| MW Malawi ....................................................... Malawi MU Mauritius ................................................... Mauritius MZ Mozambik .................................................. Mozambique ZA Rep. Połud. Afryki ..................................... South Africa TZ Tanzania ................................................... Tanzania UG Uganda ..................................................... Uganda ZW Zimbabwe ................................................. Zimbabwe Ameryka ............................................................ z tego: America of which: Ameryka Północna ........................................... w tym: North America of which: CA Kanada ...................................................... Canada US Stany Zjednoczone ................................... United States Ameryka Środkowa i Południowa .................. w tym: Central and South America of which: AG Antigua i Barbuda ..................................... Antigua and Barbuda AR Argentyna .................................................. Argentina BS Bahamy ..................................................... The Bahamas BR Brazylia ..................................................... Brazil CL Chile .......................................................... Chile DO Dominikana ............................................... Dominican Republic EC Ekwador .................................................... Ecuador GT Gwatemala ................................................ Guatemala CO Kolumbia ................................................... Colombia CR Kostaryka .................................................. Costa Rica CU Kuba .......................................................... Cuba MX Meksyk ...................................................... Mexico PA Panama ..................................................... Panama PY Paragwaj ................................................... Paraguay \| 636 1336 8796 154144 12995 7943 1085 2193024 1464033 352735 1111104 728991 19838 31986 259213 103771 24191 1759 2981 830 17874 3017 12766 162725 22261 1884 \| 10016 4948 11901 47316 8646 3740 6503 2376952 1360816 98160 1259212 1016136 15703 115747 265387 238189 30156 5582 66825 4286 31938 21202 916 103776 49538 29356 \| -9380 -3612 -3105 106828 4349 4203 -5418 -183928 103217 254575 -148108 -287145 4135 -83761 -6174 -134419 -5965 -3823 -63845 -3456 -14064 -18185 11850 58949 -27276 -27472 \| 245,1 70,8 512,9 90,8 346,8 60,4 11,1 109,1 97,2 91,9 99,0 144,7 33,0 149,5 x 75,2 83,3 66,9 60,9 106,3 98,8 126,5 105,9 136,5 68,3 121,4 \| TABL. 9. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. DOL. USA (cd.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. USD (cont.) I–III 2015 \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. dol. USA in thous. USD \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| PE Peru .......................................................... Peru VC St. Vincent i Grenadyny ............................ St. Vincent and the Grenadines UY Urugwaj ..................................................... Uruguay VE Wenezuela ................................................ Venezuela Azja ................................................................... z tego: Asia of which: Bliski i Środkowy Wschód .............................. w tym: Near and Middle East of which: SA Arabia Saudyjska ...................................... Saudi Arabia BH Bahrajn ...................................................... Bahrain IQ Irak ............................................................ Iraq IR Iran ............................................................ Iran IL Izrael ......................................................... Israel JO Jordania .................................................... Jordan QA Katar ......................................................... Qatar KW Kuwejt ....................................................... Kuwait LB Liban ......................................................... Lebanon OM Oman ........................................................ Oman TR Turcja ........................................................ Turkey AE Zjedn. Emiraty Arabskie ............................ United Arab Emirates Inne kraje azjatyckie ........................................ w tym: Other Asian Countries of which: AZ Azerbejdżan .............................................. Azerbaijan BD Bangladesz ............................................... Bangladesh CN Chiny ......................................................... China PH Filipiny ....................................................... Philippines GE Gruzja ....................................................... Georgia HK Hongkong .................................................. Hong Kong IN Indie .......................................................... India \| 9333 21053 1341 18549 3013180 1493439 181980 5025 53025 10598 117141 27939 12034 16790 13164 9901 747044 288990 1519741 27574 5991 513781 24154 21035 87642 94250 \| 15163 511 9128 5964 10760686 1034823 27149 8344 235424 11327 81864 297 4526 69 2321 2053 627441 33021 9725863 3681 210166 5637029 59530 5875 15523 417870 \| -5830 20542 -7787 12585 -7747506 458616 154832 -3319 -182400 -729 35276 27642 7509 16721 10843 7848 119603 255969 -8206122 23893 -204175 -5123247 -35376 15159 72120 -323619 \| 91,8 588,1 51,0 158,8 93,1 102,8 133,9 126,8 107,0 80,5 94,5 195,2 85,0 115,0 59,1 61,9 97,3 109,7 85,1 76,5 71,7 89,3 173,6 98,8 81,5 71,3 \| 81,4 15,6 107,9 79,7 98,2 120,6 227,7 52,7 x 121,9 81,3 99,3 88,6 6,3 104,4 69,2 93,7 93,5 96,3 37,2 101,9 103,7 104,0 188,1 23,8 104,5 \| TABL. 9. OBROTY HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG WAŻNIEJSZYCH KRAJÓW I WEDŁUG KONTYNENTÓW W TYS. DOL. USA (dok.) FOREIGN TRADE TURNOVER BY MAJOR COUNTRIES AND BY CONTINENTS IN THOUS. USD (cont.) \| \| eksport exports \| import imports \| saldo balance \| eksport exports \| import imports \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| ogółem total \| \| \| \| \| \| \| w tys. dol. USA in thous. USD \| \| \| I–III 2014=100 \| \| \| ID Indonezja .................................................. Indonesia JP Japonia ..................................................... Japan KH Kambodża ................................................. Cambodia KZ Kazachstan ............................................... Kazakhstan KR Korea Południowa ..................................... South Korea MY Malezja ...................................................... Malaysia PK Pakistan .................................................... Pakistan SG Singapur .................................................... Singapore LK Sri Lanka ................................................... Sri Lanka TH Tajlandia ................................................... Thailand TW Tajwan ...................................................... Taiwan UZ Uzbekistan ................................................ Uzbekistan VN Wietnam .................................................... Vietnam Australia i Oceania ........................................... w tym: Australia and Oceania of which: AU Australia .................................................... Australia NZ Nowa Zelandia .......................................... New Zealand CK Wyspy Cooka ............................................ Cook Islands MH Wyspy Marshalla ....................................... Marshall Islands \| 27346 146786 2734 95902 106368 68681 31898 82063 4838 31027 33893 23615 45016 217880 153831 15973 1395 44158 \| 179699 606142 65628 250878 925902 210890 63982 188607 19867 176470 358294 5153 306465 133164 81031 10812 1240 39564 \| -152353 -459356 -62894 -154976 -819534 -142209 -32084 -106545 -15029 -145443 -324401 18462 -261449 84716 72800 5161 155 4594 \| 71,4 74,4 187,5 75,2 83,0 140,2 121,0 86,1 176,1 80,0 50,8 78,5 118,4 97,8 128,6 76,7 x x \| 92,6 81,0 121,2 65,5 90,5 98,5 106,3 71,2 89,0 82,0 94,0 91,7 89,2 65,2 69,0 99,5 x 59,6 \| Uwaga. Ewentualne niedokładności, które mogą się pojawić w saldach, wynikają z przyjętych zaokrągleń. Note. Inexactnesses in trade balance figures may appear due to adopted roundings of numbers. TABL.10. STRUKTURA EKSPORTU WEDŁUG KRAJÓW PRZEZNACZENIA STRUCTURE OF EXPORTS BY COUNTRIES OF DESTINATION WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 TABL.11. STRUKTURA IMPORTU WEDŁUG KRAJÓW POCHODZENIA STRUCTURE OF IMPORTS BY COUNTRIES OF ORIGIN WYSZCZEGÓLNIENIE I–III 2015 \| \| w tys. zł in thous. zl \| w tys. euro in thous. euro \| w tys. dol. in thous. USD \| \|---\|---\|---\|---\| \| OGÓŁEM .................................................... w tym: TOTAL o f w h i c h : Niemcy .......................................................... Germany Chiny ............................................................. China Rosja ............................................................. Russia Włochy .......................................................... Italy Francja .......................................................... France Holandia ........................................................ Netherlands Czechy .......................................................... Czech Republic Stany Zjednoczone ....................................... United States Wielka Brytania ............................................. United Kingdom Belgia ............................................................ Belgium Hiszpania ...................................................... Spain Korea Południowa ......................................... South Korea Słowacja ........................................................ Slovakia Austria ........................................................... Austria Szwecja ......................................................... Sweden Węgry ............................................................ Hungary Turcja ............................................................ Turkey Japonia ......................................................... Japan Dania ............................................................. Denmark Norwegia ....................................................... Norway Indie .............................................................. India Finlandia ....................................................... Finland Rumunia ........................................................ Romania Ukraina .......................................................... Ukraine Szwajcaria ..................................................... Switzerland Irlandia .......................................................... Ireland Tajwan .......................................................... Taiwan Wietnam ........................................................ Vietnam Litwa .............................................................. Lithuania Bahamy ......................................................... The Bahamas Kazachstan ................................................... Kazakhstan Brazylia ......................................................... Brazil Irak ................................................................ Iraq Malezja .......................................................... Malaysia \| 172500616,8 39686728,4 20702204,3 11897379,0 8864079,4 7108303,1 6149257,6 6060181,3 4637255,2 4570422,4 4354957,8 3754302,7 3406325,2 3156362,3 3064376,8 2943249,4 2676098,2 2312290,4 2222915,5 2038752,1 1725563,8 1544356,1 1517303,7 1514560,6 1434823,4 1415481,2 1364564,3 1317975,4 1123322,2 974236,0 951217,1 914399,6 866510,0 853461,8 773982,9 \| 40399799 9295059 4845613 2783094 2077132 1665809 1440688 1419436 1086614 1070071 1020404 879166 796985 739482 718147 689454 626739 541826 520876 477630 404849 361360 355004 354482 336091 331581 319882 308732 263056 228262 221872 213681 202084 200432 181213 \| 47192959 10888678 5637029 3278212 2426867 1943118 1684678 1661305 1259212 1252820 1194564 1028494 925902 865329 839695 807667 733570 627441 606142 558610 468932 417870 415794 414807 388637 383707 373878 358294 306465 266696 265387 250878 238189 235424 210890 \| TABL. 12. STRUKTURA IMPORTU WEDŁUG KRAJÓW WYSYŁKI STRUCTURE OF IMPORTS BY COUNTRIES OF DISPATCH WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION I–III 2015 TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 Uwaga. Obroty towarowe oparte są wyłącznie na danych ze zgłoszeń celnych oraz deklaracji INTRASTAT, dane rzeczywiste, bez doszacowań obrotów tych podmiotów, które zostały zwolnione z obowiązku sprawozdawczego oraz tych, które nie dopełniły obowiązku sprawozdawczego w wymaganym terminie. Note. Trade turnover is based only on data from customs declaration and INTRASTAT declaration, real data, without estimation of values of trade realized by those parties which are released from reporting obligation and those which did not fulfilled their reporting obligation in required time. \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| Ogółem Total \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| rozwinięte developed \| \| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| Zwierzęta żywe; produkty pochodzenia zwierzęcego Live animals; animal products średnia cena w dol. aver. price in USD ................. 13530 13762 13699 - TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Mleko i śmietana Milk and cream w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Ser i twaróg Cheese and curd w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 144448 131,3 542680,7 75,4 3757 127249 73,7 881 147720 62,6 1023 48083 93,9 546881,7 73,7 11374 128060 72,0 2663 149715 61,5 3114 \| 121642 143,7 389351,5 94,2 3201 91221 92,0 750 106525 78,6 876 38737 117,3 432723,1 92,2 11171 101342 90,1 2616 118753 77,1 3066 \| 119018 140,7 382439,1 92,6 3213 89573 90,4 753 104747 77,3 880 37414 116,2 413724,1 90,7 11058 96897 88,6 2590 113642 75,9 3037 \| 3367 84,7 9339,9 25,3 2774 2164 24,4 643 2531 20,9 752 388 3,7 5507,4 3,2 14194 1283 3,1 3305 1504 2,7 3876 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Owoce zamrożone Fruit, frozen w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Kawa, substytuty zawierające kawę naturalną Coffee, coffee substitutes containing coffee w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Pszenica i meslin Wheat and meslin w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 85015 106,8 429041,4 98,7 5047 100468 96,4 1182 117442 82,3 1381 19583 139,9 436343,1 186,0 22282 102162 181,6 5217 119571 155,4 6106 1524680 236,0 1314469,9 236,5 862 308230 231,2 202 353070 193,5 232 \| 73087 112,2 403902,1 101,3 5526 94576 98,9 1294 110675 84,6 1514 18491 142,8 420049,3 192,2 22717 98344 187,7 5319 115193 160,7 6230 289083 110,7 238770,3 106,7 826 55802 103,9 193 65408 88,9 226 \| 69469 111,6 378078,0 100,5 5442 88528 98,1 1274 103666 83,9 1492 18454 142,8 418732,2 192,4 22690 98037 187,8 5312 114834 160,8 6223 285823 112,7 235828,7 108,3 825 55108 105,4 193 64641 90,3 226 \| 10441 78,1 17022,2 57,8 1630 3989 56,5 382 4577 47,4 438 1035 101,0 14828,6 98,2 14325 3475 96,0 3357 3975 80,3 3840 85 340,4 159,0 331,5 1863 38 329,4 444 43 273,0 506 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Margaryna; jadalne produkty z tłuszczów i olejów roślinnych i zwierzęcych Margarine; edible preparations of animal or vegetable fats and oils w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 31157 106,1 128905,7 105,2 4137 30206 102,7 969 35330 87,8 1134 \| 30243 105,9 124904,6 105,2 4130 29269 102,8 968 34248 87,9 1132 \| 30139 106,1 123974,9 105,6 4113 29052 103,2 964 33997 88,2 1128 \| 214 233,0 859,7 178,6 4010 201 174,1 937 235 148,2 1094 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Czekolada i inne przetwory spożywcze zawierające kakao Chocolate and other food preparations containing cocoa w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Chleb, pieczywo cukiernicze, ciasta, ciastka, wafle, itp. Bread, pastry, cakes, biscuits, wafers, etc. w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Przetwory z warzyw, owoców, orzechów i grzybów Prepared vegetables, fruit, nuts and mushrooms w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Warzywa, orzechy i owoce konserwowane cukrem Vegetables, nuts and fruit preserved by sugar w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 62277 99,4 1179998,2 105,5 18948 275592 102,7 4425 323274 88,1 5191 91366 102,1 941113,4 104,8 10300 220138 102,2 2409 257645 87,4 2820 83041 92,0 361507,8 96,7 4353 84706 94,5 1020 98691 80,4 1188 144138 128,0 629424,0 102,9 4367 147393 100,5 1023 172080 85,7 1194 \| 53690 102,8 984666,5 108,6 18340 229904 105,8 4282 270246 90,9 5033 81597 102,5 789451,7 101,0 9675 184605 98,5 2262 216654 84,5 2655 54313 102,5 259624,5 103,7 4780 60841 101,3 1120 71128 86,6 1310 133782 126,7 566279,3 103,7 4233 132606 101,3 991 154990 86,4 1159 \| 49151 100,3 894129,6 104,7 18192 208716 102,0 4246 245800 87,8 5001 79069 102,4 745442,5 99,7 9428 174270 97,2 2204 204823 83,5 2590 49235 100,7 233025,1 101,9 4733 54615 99,6 1109 63934 85,2 1299 108473 105,4 459279,9 87,0 4234 107581 85,0 992 126005 72,7 1162 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Sosy; mieszanki przyprawowe; musztarda Sauces; mIIIed condiments and seasonings; mustard w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Wody mineralne i inne napoje bezalkoholowe z wyłączeniem soków; lód i śnieg Mineral waters and other non-alcoholic beverages, not including juices, ice and snow w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Gotowa karma dla zwierząt Preparations of a kind used for animal feeding w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Tytoń i przemysłowe namiastki tytoniu Tobacco and manufactured tobacco substitutes w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 36551 105,1 253305,7 97,7 6930 59353 95,5 1624 69243 81,4 1894 273071,2 108,1 63988 105,6 74622 90,0 99098 98,5 387946,1 102,0 3915 90812 99,6 916 106266 85,1 1072 42368 125,4 2129939,5 138,6 50272 499378 135,5 11787 582330 115,5 13745 \| 33502 106,5 225011,6 100,8 6716 52725 98,5 1574 61623 84,1 1839 240282,6 106,7 56290 104,2 65796 89,0 87135 99,0 330264,8 100,9 3790 77323 98,5 887 90681 84,4 1041 37997 133,5 1993080,3 142,7 52454 467290 139,5 12298 545296 119,0 14351 \| 32370 106,1 211843,2 99,4 6544 49644 97,1 1534 58053 83,0 1793 207249,5 106,0 48551 103,5 56853 88,6 85014 98,6 319508,5 100,2 3758 74808 97,9 880 87754 83,9 1032 37761 133,7 1979696,2 143,0 52427 464164 139,8 12292 541651 119,3 14344 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Świece, cienkie świece i podobne Candles, tapers and the like w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 48971 97,8 347320,4 97,7 7092 81281 95,4 1660 95381 81,8 1948 \| 47661 97,5 337142,5 97,6 7074 78895 95,3 1655 92622 81,8 1943 \| 44681 97,4 316667,9 97,5 7087 74113 95,2 1659 87029 81,7 1948 \| 928 93,8 7417,6 88,2 7996 1741 86,3 1876 2013 72,9 2170 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Artykuły z kauczuku Articles of rubber w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Opony i dętki z kauczuku Tyres, inner tubes, of rubber w tonach in tons ................................................ I–III 2014=100 ......................................................... w tys. zł in thous. zl ........................................... I–III 2014=100 ......................................................... średnia cena w zł aver. price in zl ..................... w tys. euro in thous. euro .................................. I–III 2014=100 ......................................................... średnia cena w euro aver. price in euro ............ w tys. dol. in thous. USD ................................... I–III 2014=100 ......................................................... średnia cena w dol. aver. price in USD ............. \| 211580 103,4 3840571,8 101,8 18152 899453 99,4 4251 1050417 84,8 4965 133234 105,3 1944996,9 100,6 14598 455559 98,3 3419 531673 83,8 3991 \| 184957 105,1 3404381,1 103,4 18406 797218 101,0 4310 932722 86,3 5043 116982 107,3 1712381,5 102,2 14638 401052 99,8 3428 468924 85,3 4009 \| 177699 105,1 3259510,7 102,7 18343 763264 100,3 4295 893608 85,8 5029 112180 107,2 1623117,3 101,4 14469 380144 99,0 3389 444795 84,7 3965 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Skóry futerkowe surowe lub wykończone, garbowane Raw furskins and tanned or dressed firskins w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 700 83,4 821270,4 110,9 1174012 192281 108,3 274866 223976 92,1 320176 \| 690 85,6 820185,9 111,7 1189149 192026 109,1 278409 223689 92,7 324317 \| 334 111,6 283428,7 129,6 848993 66132 126,2 198096 77933 108,6 233443 \| 9 30,4 745,9 24,5 85728 175 23,9 20062 200 20,0 22963 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Opakowania drewniane; palety, platformy załadunkowe Packing cases of wood; pallets, load platforms w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Wyroby stolarskie, ciesielskie dla budownictwa Builders joinery and carpentry of wood w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 254053 98,4 330842,1 99,7 1302 77451 97,3 305 90662 83,2 357 82128 100,3 840057,6 99,2 10229 196848 97,0 2397 230003 82,8 2801 \| 249950 97,5 321998,7 98,0 1288 75378 95,6 302 88268 81,8 353 80147 101,4 821014,5 99,7 10244 192388 97,4 2400 224868 83,2 2806 \| 244032 97,8 311915,6 98,2 1278 73017 95,9 299 85537 82,1 351 72933 102,0 742902,9 99,6 10186 174098 97,3 2387 203736 83,2 2793 \| 2083 218,6 4088,5 284,8 1963 962 279,3 462 1099 233,0 528 1085 70,6 10524,9 76,1 9703 2463 74,3 2271 2833 62,4 2611 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Książki, broszury, ulotki, gazety, czasopisma Printed books, brochures, leaflets, newspapers, periodicals w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Reklamy, katalogi handlowe, rysunki, fotografie Trade advertising material, commercial catalogues, pictures, designs, photographs w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. \| 899917,2 208,5 210775 203,7 246783 174,2 215336,6 84,4 50388 82,4 59010 70,5 \| 863586,6 234,2 202271 228,8 236904 195,7 183392,8 94,3 42893 91,9 50395 79,0 \| 816011,1 254,3 191117 248,4 224025 212,7 172853,0 93,3 40425 91,0 47528 78,2 \| 31659,4 55,9 7412 54,5 8597 46,2 25288,3 49,1 5936 48,1 6819 40,4 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Odzież i bielizna z dzianin Clothing and underwear, knitted or crocheted w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Odzież i bielizna inne niż z dzianin Clothing and underwear of woven fabrics w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Dresy, ubiory narciarskie, stroje kąpielowe, pozostała odzież Tracksuits, ski suits and swimwear, other garments w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Biustonosze, pasy, gorsety, szelki, podwiązki Brassieres, girdles, corsets, braces, suspenders w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 9963 103,9 1361530,3 106,3 136654 318899 103,8 32007 373333 88,8 37471 12112 104,2 1898302,6 107,8 156729 444665 105,3 36713 520385 90,0 42964 793 130,9 126038,6 150,9 159020 29543 147,5 37273 34534 126,0 43571 415 107,9 134982,1 108,4 325284 31626 105,9 76212 37020 90,5 89213 \| 9409 108,2 1279755,8 112,1 136021 299712 109,4 31855 351338 93,7 37342 11703 106,3 1822333,1 110,4 155721 426845 107,8 36475 499926 92,3 42719 783 133,8 123899,8 153,3 158326 29043 149,9 37113 33960 128,0 43396 393 108,9 129494,6 111,3 329272 30336 108,8 77136 35557 93,1 90412 \| 9276 108,1 1255667,6 111,3 135361 294068 108,7 31701 344861 93,1 37176 11512 106,2 1782314,0 109,9 154828 417482 107,4 36266 489116 91,9 42489 739 134,8 113097,9 153,9 153076 26497 150,4 35864 31046 128,7 42020 388 108,5 127431,4 110,8 328179 29852 108,2 76879 34998 92,7 90132 \| 473 57,6 69136,0 52,5 146087 16219 51,4 34270 18598 43,1 39297 294 58,3 59649,8 61,6 202959 13992 60,2 47609 16053 50,5 54619 6 31,3 972,6 40,1 170807 228 39,3 40097 261 32,9 45848 16 71,0 4423,0 55,4 278612 1041 54,4 65582 1177 44,9 74117 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Bielizna pościelowa, stołowa, do celów toaletowych i kuchennych Bed linen, table linen, toilet linen and kitchen linen w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Firanki, zasłony, lambrekiny Curtains, drapes, lambrequins w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 4725 87,9 169054,2 97,5 35782 39482 94,9 8357 46467 81,6 9835 3805 125,4 134032,1 112,0 35229 31401 109,4 8253 36665 93,4 9637 \| 4580 88,7 163944,8 98,1 35792 38281 95,6 8357 45100 82,3 9846 3464 124,2 123546,3 111,1 35666 28942 108,5 8355 33825 92,7 9765 \| 4561 88,7 162664,1 98,2 35663 37980 95,6 8327 44754 82,3 9812 3302 123,8 117162,2 111,0 35478 27444 108,4 8310 32119 92,7 9726 \| 65 49,2 2911,5 61,9 44514 685 60,7 10469 776 50,3 11869 152 95,0 4882,0 79,6 32052 1139 77,4 7478 1336 66,4 8772 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION W tym krajeOf which countries Ogółem rozwinięte Europy developed ŚrodkowoTABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Wyroby ze szkła Glassware w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 150257 110,9 772416,0 108,8 5141 180806 106,2 1203 211256 90,7 1406 \| 136960 110,2 706609,6 109,1 5159 165397 106,5 1208 193473 91,1 1413 \| 122772 109,7 601462,6 107,4 4899 140761 104,8 1147 165078 89,8 1345 \| 8756 112,8 33078,3 81,6 3778 7753 79,8 885 8921 67,1 1019 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Wyroby walcowane płaskie, sztaby, kątowniki, drut i inne wyroby z żeliwa lub stali niestopowej Flat-rolled products of iron or non-alloy steel, bars and rods and other articles thereof w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Inna stal stopowa, sztaby i pręty do wierceń ze stali stopowej i niestopowej Other alloy steel-hollow drill bars and rods of alloy or non alloy steel w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Konstrukcje i części konstrukcji z żeliwa lub stali Structures and parts of structures, of cast iron or steel w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Miedź i stopy miedzi Copper and copper alloys w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 753703 102,2 1722308,3 96,9 2285 403283 94,7 535 472448 81,0 627 111451 104,2 408891,7 113,4 3669 95768 110,7 859 111811 94,4 1003 184178 91,1 1569186,9 87,3 8520 367567 85,2 1996 428454 72,6 2326 74429 94,3 1625677,5 95,3 21842 381815 93,3 5130 443550 79,2 5959 \| 722302 103,8 1618390,8 98,0 2241 378914 95,7 525 444467 82,0 615 96705 104,3 332764,2 108,9 3441 77970 106,4 806 91194 90,9 943 167722 89,6 1373260,5 84,8 8188 321716 82,8 1918 375173 70,6 2237 37384 75,8 824090,2 77,0 22044 193104 75,2 5165 225376 64,2 6029 \| 715301 104,9 1597768,5 98,9 2234 374082 96,6 523 438874 82,8 614 95046 104,6 322543,6 108,7 3394 75574 106,2 795 88448 90,8 931 149265 94,0 1103929,0 97,3 7396 258465 95,0 1732 302814 81,3 2029 37336 75,7 822978,1 76,9 22043 192842 75,1 5165 225068 64,1 6028 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Artykuły z miedzi i stopów miedzi Articles of copper and copper alloys w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Aluminium, odpady i złom Unwrought aluminium and aluminium waste and scrap w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Artykuły z aluminium Articles of aluminium w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Cynk i artykuły z cynku Zinc and articles of zinc w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 58624 105,9 1445264,3 104,9 24653 338393 102,5 5772 395814 87,6 6752 112238 124,8 789288,3 149,5 7032 184826 146,0 1647 216378 124,9 1928 85218 105,9 1543689,3 110,3 18115 361477 107,7 4242 422605 92,0 4959 64885 109,1 552456,7 134,4 8514 129435 131,3 1995 151400 112,3 2333 \| 56977 105,7 1399893,3 104,9 24569 327777 102,4 5753 383574 87,6 6732 108605 125,2 765818,8 149,3 7051 179315 145,8 1651 210064 124,8 1934 79403 108,2 1427326,1 115,2 17976 334150 112,5 4208 391272 96,3 4928 63905 111,0 542650,2 136,7 8492 127141 133,6 1990 148760 114,3 2328 \| 54311 106,3 1321526,1 105,1 24333 309415 102,7 5697 362240 87,8 6670 108264 125,2 763422,3 149,2 7051 178753 145,7 1651 209413 124,8 1934 76182 108,4 1347351,2 115,4 17686 315424 112,7 4140 369665 96,5 4852 63788 111,6 541311,0 137,5 8486 126827 134,4 1988 148395 114,9 2326 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Noże i ostrza tnące, sztućce Knives and cutting blades, table-ware w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Artykuły różne z metali nieszlachetnych Miscellaneous articles of base metal w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. \| 1009131,5 102,3 236266 99,9 274652 84,8 1180672,5 110,6 276534 108,1 322842 92,2 \| 542961,3 110,8 127158 108,2 148682 92,4 1015951,0 113,5 237944 110,9 278323 94,8 \| 445425,6 109,4 104340 106,8 122158 91,4 959021,3 111,8 224580 109,1 262995 93,4 \| 146316,6 80,0 34212 78,0 39624 66,0 126256,3 89,8 29577 87,7 34151 74,0 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Chłodziarki, zamrażarki, inne urządzenia chłodzące, zamrażające Refrigerators, freezers, other refrigerating and freezing equipment w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Wirówki, suszarki, urządzenia filtrujące, czyszczące do cieczy i gazów Centrifuges, dryers, filtering or purifying machinery for liquids or gases w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Zmywarki, urządzenia do czyszczenia, napełniania i zamykania butelek i innych pojemników Dishwashers, machinery for cleaning, filling and closing of bottles w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Maszyny i urządzenia do prac drogowych i ziemnych oraz części Machinery and equipment for road and earth working and parts w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 55312 107,2 904081,5 102,9 16345 211456 100,3 3823 247340 85,8 4472 11627 103,9 551709,7 94,7 47451 129237 92,5 11115 150526 78,8 12946 41463 108,6 814958,1 111,0 19655 190730 108,3 4600 223037 92,6 5379 58523 93,4 921046,0 91,8 15738 215622 89,6 3684 250999 76,2 4289 \| 48538 109,1 788073,8 104,9 16236 184265 102,3 3796 216083 87,7 4452 9412 114,7 447012,1 107,8 47492 104666 105,2 11120 122348 89,9 12999 35999 107,9 668053,4 109,4 18558 156335 106,8 4343 183256 91,5 5091 50407 99,5 645467,1 87,8 12805 151077 85,7 2997 176773 73,2 3507 \| 47046 110,7 758312,6 105,0 16119 177275 102,3 3768 208038 87,8 4422 8662 118,5 405714,2 109,7 46838 95002 107,1 10968 111207 91,7 12838 34537 107,6 629364,4 108,4 18223 147266 105,7 4264 172799 90,6 5003 47839 103,7 536307,0 91,3 11211 125567 89,2 2625 147186 76,4 3077 \| 4238 93,9 71224,6 82,5 16805 16691 80,7 3938 19246 67,9 4541 1491 72,9 66898,4 60,1 44853 15717 58,9 10538 17978 49,3 12053 1739 78,2 59644,5 96,1 34304 13946 93,7 8021 16255 79,8 9349 2791 41,5 54661,8 49,5 19587 12835 48,5 4599 14705 40,5 5269 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Maszyny rolnicze, ogrodnicze i leśne Agricultural, horticultural and forestry machinery w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Pralki domowe i profesjonalne, maszyny piorąco-suszące Household and laundry-type washing and washing-drying machines w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Inne urządzenia do prania, suszenia, czyszczenia, farbowania itp. Other machines for washing, drying, cleaning, dyening, etc w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych Automatic data processing machines and units thereof w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Armatura do rur, kotłów, zbiorników, zawory redukcyjne i sterowane termostatycznie Appliances for pipes, boilers, vats, pressure-reducing valves and thermostatically controlled valves w tonach in tons .................................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 38585 88,0 854077,9 90,6 22135 200206 88,6 5189 232336 75,1 6021 1186475,8 113,4 277566 110,6 325230 94,7 672045,2 137,0 157026 133,6 184605 114,7 3319413,2 113,9 776432 111,1 913401 95,4 13443 101,2 766371,4 105,3 57010 179524 102,8 13355 209082 87,6 15554 \| 28381 90,5 601297,6 93,6 21186 140980 91,5 4967 164046 77,8 5780 1096710,2 116,2 256578 113,4 300913 97,2 634525,9 136,1 148234 132,7 174450 114,1 3208471,6 114,1 750486 111,4 883459 95,7 11194 108,1 643254,4 109,3 57465 150683 106,8 13461 175834 91,1 15708 \| 25993 87,9 535957,4 89,8 20619 125699 87,8 4836 146415 74,7 5633 1071628,6 115,7 250702 112,9 294163 96,8 581600,2 134,2 135828 130,8 160076 112,6 3154331,4 114,3 737825 111,5 868764 95,9 10627 107,4 560531,1 104,4 52746 131296 102,0 12355 153567 87,2 14451 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Wały napędowe, korby, obudowy łożysk, łożyska ślizgowe, przekładnie zębate, itp. Transmission shafts, cranks, bearing housings, plain shaft bearings, gears, etc. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Transformatory elektryczne, przekształtniki i wzbudniki Electrical transformers, static converters and inductors w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Akumulatory elektryczne wraz z separatorami Electric accumulators, including separators w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Elektryczny sprzęt oświetleniowy i sygnalizacyjny Electrical lighting and signalling equipment w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Urządzenia elektrotermiczne domowe (grzałki, suszarki, żelazka, itp.), inna aparatura grzewcza Electro-thermic household appliances (heaters, dryers, smoothing irons, etc.), other heating machinery w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Aparatura do telefonii i telegrafii oraz telekomunikacyjna Electrical apparatus for line telephony, line telegraphy or telecommunication w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. \| 627114,5 104,9 146899 102,5 171295 87,3 871488,4 125,2 204269 122,4 237864 104,2 627574,1 112,2 146940 109,6 171859 93,7 627309,6 103,4 146841 101,0 171906 86,4 916272,9 101,3 214450 98,9 250880 84,6 3805471,0 97,6 890346 95,2 1040969 81,4 \| 559570,1 105,6 131041 103,2 153029 88,1 798101,9 124,5 187070 121,6 218016 103,6 574560,3 116,5 134519 113,8 157506 97,4 580445,9 104,8 135860 102,3 159266 87,6 755246,8 104,5 176790 102,0 207076 87,4 2860363,9 89,6 668961 87,4 785871 75,0 \| 487889,6 105,0 114247 102,6 133850 87,8 685791,5 128,1 160666 125,1 187845 106,9 555378,3 120,5 130022 117,6 152325 100,7 575627,6 105,4 134733 102,9 157956 88,2 725159,0 103,1 169745 100,7 198946 86,2 2795196,2 89,4 653686 87,1 768294 74,8 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Taśmy i dyski magnetyczne do zapisu dźwięku i innych zjawisk Magnetic tapes and discs for recording sound or other phenomena w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Aparatura odbiorcza dla telewizji; monitory i projektory Television reception apparatus, monitors, projectors w sztukach in pieces ............................................. I–III 2014=100 ............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Części i zespoły urządzeń nadawczych, radarowych, odbiorników radiowych i telewizyjnych Parts assamblies for receiving, radar apparatus, for radio-broadcast and television receivers w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Aparatura elektryczna do przełączania i zabezpieczania obwodów elektrycznych do napięć <= 1000 V Electrical apparatus for switching or protecting electrical circuits for a voltage <= 1000 V w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Tablice, panele, konsole, pulpity do sterowania lub rozdziału energii elektrycznej Boards, panels, consoles, desks for control of electricity w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. \| 922483,3 199,6 215952 194,8 252861 166,7 4290115 100,7 4214496,7 112,1 982 985371 109,3 230 1157048 93,8 270 527746,9 103,8 123225 101,1 144138 86,5 919689,0 103,9 215284 101,4 251252 86,5 687688,3 126,6 161177 123,7 187320 105,1 \| 886518,5 214,0 207465 208,8 243161 178,9 3944431 99,7 3785084,0 109,9 960 884865 107,1 224 1040721 92,1 264 194140,4 85,6 45347 83,4 53484 72,0 792970,2 106,0 185576 103,4 217088 88,4 568416,4 128,1 133231 125,2 155218 106,6 \| 865236,5 219,7 202466 214,4 237417 183,8 3891357 100,6 3735647,1 110,2 960 873297 107,5 224 1027279 92,4 264 188802,1 85,0 44088 82,8 52069 71,6 737191,3 103,5 172505 101,0 201994 86,4 488793,9 132,1 114547 129,1 133773 110,1 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Lampy żarowe, wyładowcze, łukowe, ultrafioletowe, wkłady reflektorów Electric filament or discharge lamps, arc-lamps, ultraviolet lamps, sealed-beam lamp units w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. Izolowane druty, kable, inne przewody elektryczne Insulated wire, cable and other insulated electric conductors w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014=100 ............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014=100 ............................................................. \| 848912,2 104,0 198482 101,4 232030 86,7 2461401,9 104,5 576502 102,0 673585 87,1 \| 691823,5 104,6 161631 101,9 189784 87,5 2187214,6 105,4 512299 103,0 599325 88,1 \| 595819,7 102,1 139149 99,5 163793 85,6 2049743,0 103,7 480049 101,3 562238 86,7 \| 25315,6 52,7 5925 51,4 6855 43,5 162322,2 91,6 37993 89,4 43916 75,6 \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 13. EKSPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (dok.) EXPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| Ogółem Total \| W tym kraje Of which countries \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 Uwaga. Obroty towarowe oparte są wyłącznie na danych ze zgłoszeń celnych oraz deklaracji INTRASTAT, dane rzeczywiste, bez doszacowań obrotów tych podmiotów, które zostały zwolnione z obowiązku sprawozdawczego oraz tych, które nie dopełniły obowiązku sprawozdawczego w wymaganym terminie. Note. Trade turnover is based only on data from customs declaration and INTRASTAT declaration, real data, without estimation of values of trade realized by those parties which are released from reporting obligation and those which did not fulfilled their reporting obligation in required time. \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| Ogółem Total \| W tym kraje Of which countries \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Zwierzęta żywe; produkty pochodzenia zwierzęcego Live animals; animal products TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Filety i inne mięso z ryb świeże, schłodzone lub zamrożone Fish fillets and other fish meat, fresh, chilled or frozen w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Mleko i śmietana Milk and cream w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Ser i twaróg Cheese and curd w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 45098 99,7 547002,6 116,2 12129 128031 113,4 2839 148837 96,3 3300 70855 87,3 281414,3 75,0 3972 65794 73,1 929 77299 62,8 1091 16537 103,3 249417,4 96,8 15082 58377 94,5 3530 68529 81,0 4144 \| 25884 98,4 320864,0 119,6 12396 75128 116,8 2902 87550 99,4 3382 70855 87,3 281414,3 75,0 3972 65794 73,1 929 77299 62,8 1091 16537 103,5 249417,4 96,9 15082 58377 94,6 3530 68529 81,2 4144 \| 9890 86,2 133079,6 119,1 13455 31125 116,2 3147 36473 99,4 3688 70855 87,3 281408,5 75,0 3972 65793 73,1 929 77297 62,8 1091 16527 103,4 248930,0 96,8 15062 58263 94,5 3525 68393 81,1 4138 \| 1010 95,6 19452,1 66,6 19263 4563 65,2 4519 5294 55,1 5242 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Owoce świeże lub suszone Fresh or dried fruit w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Owoce cytrusowe świeże lub suszone Citrus fruit, fresh or dried w tonach in tons ............................................... I–III 2014 =100 ......................................................... w tys. zł in thous. zl .......................................... I–III 2014 =100 ......................................................... średnia cena w zł aver. price in zl .................... w tys. euro in thous. euro ................................ I–III 2014 =100 ......................................................... średnia cena w euro aver. price in euro ........ w tys. dol. in thous. USD ................................. I–III 2014 =100 ......................................................... średnia cena w dol. aver. price in USD ........... Kawa, substytuty zawierające kawę naturalną Coffee, coffee substitutes containing coffee w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Kukurydza (ziarna) Maize (corn) w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 300900 90,2 989379,4 95,6 3288 231689 93,3 770 270961 79,8 901 153223 84,7 387536,6 86,0 2529 90609 83,9 591 106575 72,1 696 29178 103,8 380739,9 134,9 13049 89104 131,6 3054 104168 112,5 3570 60142 43,0 271483,4 91,5 4514 63470 89,2 1055 74718 76,8 1242 \| 178091 85,2 566279,8 87,9 3180 132549 85,8 744 155423 73,5 873 137298 85,6 349317,1 86,9 2544 81678 84,8 595 96097 72,9 700 9541 98,6 194003,7 131,8 20334 45371 128,5 4755 53187 110,1 5575 41930 139,8 251937,1 109,3 6009 58908 106,6 1405 69248 91,6 1652 \| 170897 84,9 519907,2 87,7 3042 121700 85,6 712 142771 73,4 835 136659 86,0 346706,9 87,4 2537 81070 85,3 593 95375 73,3 698 9447 98,3 190340,8 132,1 20148 44513 128,8 4712 52188 110,4 5524 41707 140,2 250911,4 109,4 6016 58669 106,6 1407 68972 91,7 1654 \| - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 1641 1,6 1000,7 1,8 610 234 1,7 143 276 1,5 168 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Czekolada i inne przetwory spożywcze zawierające kakao Chocolate and other food preparations containing cocoa w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Chleb, pieczywo cukiernicze, ciasta, ciastka, wafle, itp. Bread, pastry, cakes, biscuits, wafers, etc. w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Przetwory z warzyw, owoców, orzechów i grzybów Prepared vegetables, fruit, nuts and mushrooms w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Warzywa, owoce i orzechy konserwowane cukrem Vegetables, fruit and nuts preserved by sugar w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 34174 97,2 533130,6 103,6 15600 124518 100,9 3644 146265 86,6 4280 31441 95,9 287960,7 100,1 9159 67364 97,6 2143 78706 83,4 2503 49820 82,8 198758,8 87,2 3990 46553 85,2 934 54291 72,6 1090 87787 107,6 463786,4 115,8 5283 108764 113,2 1239 126428 96,2 1440 \| 31707 90,6 499567,1 97,5 15756 116656 94,9 3679 137142 81,6 4325 30046 96,1 279174,6 100,0 9292 65300 97,5 2173 76333 83,4 2541 40468 83,2 160707,3 89,0 3971 37675 87,0 931 43965 74,2 1086 31125 100,8 209563,7 108,4 6733 49134 105,9 1579 57372 90,4 1843 \| 31485 90,7 495532,2 97,7 15739 115715 95,1 3675 136037 81,7 4321 30005 96,1 278419,5 99,9 9279 65122 97,4 2170 76127 83,2 2537 40406 83,7 160071,6 89,2 3962 37527 87,2 929 43793 74,4 1084 28201 102,7 182618,5 109,2 6476 42816 106,7 1518 50053 91,2 1775 \| 165 x 2225,6 x 13490 529 x 3203 600 x 3637 296 389,7 1589,8 266,9 5376 376 263,1 1271 428 218,3 1448 907 - 3548,8 - 3913 836 - 922 949 - 1046 33090 114,5 28337,1 79,4 856 6604 77,2 200 7782 66,4 235 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Ekstrakty, esencje, koncentraty kawy, herbaty; namiastki kawy Extracts, essences, concentrates of coffee, tea; coffee substitutes w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Wino, wermut, inne wina aromatyzowane Wine, vermouth and other flavoured wines w tys. l in thous. litres ............................................ I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Makuchy z ekstrakcji olejów roślinnych Oil–cake resulting from the extraction of vegetable oils w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Gotowa karma dla zwierząt Preparations of a kind used for animal feeding w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 7226 96,9 223130,3 108,3 30880 52253 105,7 7231 60806 89,9 8415 23308 92,1 187595,3 98,6 8049 43919 96,3 1884 51179 82,0 2196 737682 127,3 981944,5 126,9 1331 229810 123,8 312 266863 105,2 362 114978 76,2 392312,5 96,4 3412 91796 94,1 798 107534 80,5 935 \| 3965 101,9 132824,0 113,7 33500 31131 111,2 7852 36305 94,8 9156 20511 90,6 162292,9 96,3 7912 37987 93,9 1852 44338 80,1 2162 105493 273,9 176193,8 268,8 1670 41295 263,0 391 48318 224,5 458 112763 75,8 381041,3 95,8 3379 89160 93,5 791 104468 80,0 926 \| 3955 105,6 131921,1 117,1 33358 30922 114,4 7819 36058 97,5 9118 18524 93,6 141944,0 102,0 7663 33236 99,6 1794 38794 84,9 2094 27519 93,1 42409,9 85,5 1541 9981 84,0 363 11600 71,3 422 111186 75,5 359351,3 93,5 3232 84107 91,2 756 98625 78,2 887 \| - - - - - - - - - - - 1031 104,3 6297,1 108,1 6107 1480 106,0 1435 1692 88,6 1641 186591 91,8 212267,3 103,3 1138 49663 100,8 266 57579 85,5 309 237 320,0 395,6 167,7 1667 93 164,1 391 107 137,9 452 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Tytoń i przemysłowe namiastki tytoniu Tobacco and manufactured tobacco substitutes w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 34953 124,4 694208,8 132,9 19861 162728 129,9 4656 189096 110,3 5410 \| 14785 144,1 383901,7 158,2 25966 90097 154,8 6094 104805 131,6 7089 \| 12492 149,1 337599,4 166,5 27025 79280 163,0 6346 92183 138,5 7379 \| 13 x 438,8 x 34702 102 x 8032 118 x 9311 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Oleje ropy naftowej niesurowe, benzyna, nafta, oleje napędowe, opałowe, inne Petroleum oils, not crude, spirits, kerosene, gas oils, fuel oils, other w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Gazy ziemne i inne węglowodory gazowe Petroleum gases and other gaseous hydrocarbons w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Energia elektryczna Electrical energy w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. \| 595518 124,4 1502769,8 93,7 2523 351721 91,4 591 410570 78,0 689 514543 101,6 652178,4 52,6 1267 152911 51,4 297 177574 43,6 345 559378,4 89,7 130702 87,5 158245 77,9 \| 494433 118,1 1288860,9 90,0 2607 301554 87,8 610 352813 75,0 714 53357 161,6 89800,4 99,4 1683 21092 97,3 395 24607 83,0 461 559378,4 97,4 130702 95,1 158245 84,6 \| 493460 118,0 1282024,0 89,8 2598 299955 87,6 608 350943 74,9 711 52494 159,0 88444,1 97,9 1685 20777 95,9 396 24223 81,7 461 559378,4 97,4 130702 95,1 158245 84,6 \| 98723 166,7 203091,9 120,9 2057 47643 118,1 483 54785 99,0 555 335420 101,4 408403,3 50,8 1218 95704 49,6 285 111293 42,1 332 - - - - - - \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Alkohole alifatyczne i cykliczne i ich pochodne Acyclic and cyclic alcohols and their derivatives w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Związki heterocykliczne tylko z heteroatomem azotu Heterocyclic compounds with nitrogen heteroatom(s) only w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Krew ludzka; krew zwierzęca, szczepionki, toksyny itp. Human blood; animal blood; vaccines, toxins, etc. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Leki Medicaments w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Nawozy mineralne i chemiczne Mineral or chemical fertilizers w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 167905 115,9 338800,0 96,9 2018 79307 94,6 472 92459 80,6 551 8188 92,7 603669,3 82,2 73725 141403 80,3 17269 165119 68,5 20166 645567,6 90,1 151672 88,3 176118 75,0 19567 93,3 3525946,6 99,4 180201 826245 97,1 42227 964547 82,9 49295 823496 94,2 938005,7 99,2 1139 220101 97,0 267 254007 81,8 308 \| 90350 103,4 222521,5 87,9 2463 52067 85,7 576 60960 73,3 675 7290 96,6 457419,4 79,7 62750 107161 77,8 14701 125667 66,7 17239 528978,4 91,1 124203 89,2 144338 75,8 19141 95,2 3355334,3 100,6 175291 786210 98,3 41074 918014 83,9 47959 420318 101,7 462044,5 99,3 1099 108416 97,2 258 126188 82,7 300 \| 76880 92,2 202550,5 83,1 2635 47400 81,1 617 55579 69,5 723 7231 96,7 451688,0 82,1 62468 105818 80,2 14635 124115 68,7 17165 406221,1 83,0 95151 81,1 111497 69,5 18082 98,1 2980917,1 102,2 164854 698548 99,8 38632 816818 85,3 45173 383895 101,0 412042,9 97,1 1073 96636 95,0 252 112690 80,9 294 \| 59216 151,7 83311,2 130,9 1407 19504 127,8 329 22608 108,1 382 307 110,9 2248,7 251,1 7323 523 243,4 1703 600 204,2 1955 197,4 116,3 47 115,3 51 91,6 0 x 71,9 264,0 164267 17 262,3 39201 19 215,0 44178 397870 87,7 467472,4 99,2 1175 109711 97,1 276 125455 81,1 315 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Barwniki, pigmenty, farby i lakiery, itp. Colouring matter, colour lakes, prepared pigments, paints and varnishes, etc. w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Mieszaniny substancji zapachowych stosowane jako surowce w przemyśle Mixtures of odoriferous substances of a kind used as raw materials in industry w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Preparaty perfumeryjne, kosmetyczne i toaletowe Beauty preparations, preparations for the care of the skin and other w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Mydło i preparaty piorące Soap, active agents, cleaning preparations w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 114120 99,3 1267736,8 95,5 11109 296936 93,3 2602 347119 79,7 3042 9034 99,6 385834,7 107,2 42709 90385 104,7 10005 105747 89,6 11705 48671 98,3 1242299,0 99,9 25524 290980 97,6 5978 340247 83,4 6991 108951 92,3 629955,4 98,7 5782 147488 96,3 1354 172623 82,4 1584 \| 108036 98,7 1183225,9 94,1 10952 277139 91,9 2565 324097 78,5 3000 8647 99,0 362764,8 101,8 41950 85030 99,5 9833 99521 85,2 11509 44989 96,5 1142837,1 98,8 25402 267675 96,5 5950 313289 82,6 6964 101355 92,9 592001,3 99,1 5841 138597 96,7 1367 162259 82,7 1601 \| 105065 98,8 1101601,3 94,1 10485 258031 91,9 2456 301829 78,6 2873 7989 102,3 292228,6 103,5 36577 68489 101,2 8573 80295 86,7 10050 43771 96,4 1073994,9 99,7 24537 251557 97,4 5747 294573 83,4 6730 99709 92,8 570026,0 98,5 5717 133452 96,2 1338 156274 82,3 1567 \| 1439 71,6 4525,4 105,2 3144 1062 102,9 738 1217 86,1 845 190 70,1 143,9 27,8 759 34 26,9 177 39 22,6 204 543 194,4 12813,8 126,2 23614 3005 123,4 5538 3484 104,5 6420 306 642,5 2342,1 349,1 7649 551 343,0 1799 631 286,2 2060 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Środki owado-, gryzonio-, grzybo-, chwastobójcze i odkażające Insecticides, rodenticides, fungicides, herbicides and disinfectants w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Spoiwa do form odlewniczych lub rdzeni; produkty chemiczne pozostałe Prepared binders for foundry moulds or cores; chemical products n.e.s. w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 38451 111,4 1768995,8 128,5 46007 415634 125,8 10810 481353 106,5 12519 73881 101,4 370354,5 94,9 5013 86748 92,7 1174 101570 79,3 1375 \| 36965 110,6 1729442,7 128,5 46785 406361 125,8 10993 470651 106,5 12732 70272 100,0 341597,1 93,4 4861 80031 91,3 1139 93734 78,1 1334 \| 33460 114,1 1523227,8 139,7 45524 358213 136,9 10706 414799 115,8 12397 68736 99,0 320386,2 91,5 4661 75055 89,4 1092 87967 76,6 1280 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Kauczuk syntetyczny Synthetic rubber w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Artykuły z kauczuku Articles of rubber w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Opony i dętki z kauczuku Tyres, inner tubes, of rubber w tonach in tons ............................................... I–III 2014 =100 ......................................................... w tys. zł in thous. zl .......................................... I–III 2014 =100 ......................................................... średnia cena w zł aver. price in zl .................... w tys. euro in thous. euro ................................ I–III 2014 =100 ......................................................... średnia cena w euro aver. price in euro .......... w tys. dol. in thous. USD ................................. I–III 2014 =100 ......................................................... średnia cena w dol. aver. price in USD ........... \| 58189 92,5 409492,0 83,6 7037 95850 81,6 1647 111247 69,2 1912 137644 106,0 2332804,4 103,0 16948 546509 100,7 3970 636720 85,7 4626 67008 107,1 1054900,4 108,5 15743 247264 106,1 3690 287315 90,1 4288 \| 28087 86,7 215645,6 77,6 7678 50403 75,6 1795 58989 64,7 2100 104309 102,7 1810794,2 99,5 17360 424162 97,2 4066 495701 83,0 4752 44171 100,0 754224,8 104,5 17075 176776 102,2 4002 206158 87,1 4667 \| 22570 94,0 160565,1 80,9 7114 37519 78,9 1662 44071 67,7 1953 102084 102,3 1733292,3 99,0 16979 406026 96,7 3977 474577 82,6 4649 42642 99,0 722356,5 103,5 16940 169325 101,2 3971 197421 86,2 4630 \| 26931 98,6 168626,3 89,8 6261 39557 87,8 1469 45448 73,8 1688 2574 194,4 41867,4 183,4 16266 9843 179,7 3824 11230 149,9 4363 2540 203,7 40615,8 187,4 15992 9550 183,7 3760 10889 153,2 4288 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Walizy, tornistry, teczki, futerały itp. ze skóry, tworzyw i innych materiałów Suitcases, school satchels, briefcases, containers etc., of leather, plastics and other materials w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 7264 98,5 387628,3 116,5 53364 90869 113,9 12510 105587 96,7 14536 \| 1088 122,3 104413,8 144,8 95976 24465 141,4 22488 28585 120,9 26275 \| 1058 123,0 103079,2 145,8 97465 24153 142,5 22837 28223 121,8 26686 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Płyty pilśniowe Fibreboard of ligneous materials w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Sklejka, płyty fornirowane i podobne drewno warstwowe Plywood, veneered panels and similar laminated wood w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 72839 100,7 137669,3 97,9 1890 32265 95,7 443 37718 81,7 518 42030 100,0 132705,9 101,7 3157 31070 99,3 739 36072 84,2 858 \| 66524 99,1 128886,1 96,3 1937 30206 94,2 454 35337 80,5 531 10091 74,7 47593,2 80,0 4717 11118 77,9 1102 13058 66,9 1294 \| 66460 99,0 128514,8 96,1 1934 30118 94,0 453 35238 80,3 530 10081 74,8 47465,1 80,2 4708 11088 78,1 1100 13024 67,1 1292 \| 5579 122,9 6304,2 133,2 1130 1483 130,5 266 1703 109,3 305 23916 107,4 58361,2 110,5 2440 13668 107,9 571 15796 91,1 660 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Artykuły z papieru i tektury Articles of paper and paperboard w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Książki, broszury, ulotki, gazety, czasopisma Printed books, brochures, leaflets, newspapers, periodicals w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. \| 85686 97,9 816789,1 97,7 9532 191182 95,4 2231 223830 81,6 2612 387846,9 407,8 90825 398,2 106123 340,0 \| 78931 96,4 745909,2 95,5 9450 174595 93,2 2212 204615 79,8 2592 371142,6 460,2 86913 449,4 101604 383,8 \| 78451 96,6 731246,9 97,0 9321 171169 94,7 2182 200667 81,1 2558 361307,1 498,9 84617 487,3 98909 416,0 \| 2632 114,6 9463,9 106,3 3596 2221 104,0 844 2538 86,9 965 288,5 26,1 68 25,5 78 21,3 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Włókniny Non-wovens w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Dywany, włókiennicze pokrycia podłogowe Carpets and textile floor coverings w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Tekstylia impregnowane, pokryte, laminowane, gumowane Impregnated, covered, laminated or rubberised textile fabrics w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Dzianiny Knitted or crocheted fabrics w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 26755 101,9 346447,6 96,9 12949 81084 94,6 3031 94794 80,8 3543 15759 88,6 187956,5 93,3 11927 44015 91,1 2793 51279 77,6 3254 14496 87,3 357859,6 92,1 24686 83777 89,9 5779 97643 76,6 6736 7391 109,3 183485,2 101,8 24826 42963 99,4 5813 50018 84,6 6768 \| 19520 87,6 275366,2 86,1 14107 64462 84,0 3302 75522 71,9 3869 11434 89,6 130453,8 89,9 11409 30529 87,8 2670 35737 75,1 3125 7194 82,6 232525,2 86,3 32322 54440 84,2 7567 63630 71,9 8845 2816 81,5 97239,9 82,0 34529 22754 80,0 8080 26670 68,5 9470 \| 18032 84,6 252150,1 82,8 13983 59014 80,8 3273 69194 69,3 3837 11367 89,7 128347,0 89,7 11291 30035 87,5 2642 35168 74,9 3094 6786 82,1 206963,4 87,2 30497 48448 85,1 7139 56751 72,9 8363 2661 78,3 94100,8 80,9 35358 22011 78,9 8271 25822 67,7 9703 \| 1461 111,0 10870,3 101,4 7440 2534 98,5 1734 2951 83,9 2020 187 147,8 2143,2 155,6 11474 502 152,0 2690 571 126,1 3056 19 x 207,1 350,4 10898 48 338,4 2525 55 284,4 2917 26 93,4 561,8 99,6 21490 133 98,1 5073 151 81,7 5772 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Odzież i bielizna z dzianin Clothing and underwear, knitted or crocheted w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Odzież i bielizna inne niż z dzianin Clothing and underwear of woven fabrics w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 21542 89,5 1853665,8 113,9 86050 433940 111,2 20144 507434 95,0 23556 18049 104,8 1962973,3 121,8 108760 459561 118,9 25462 536996 101,5 29753 \| 3841 64,3 391328,6 90,9 101895 91548 88,7 23837 107355 76,0 27953 2935 107,0 411979,2 118,4 140345 96390 115,5 32836 113122 99,1 38536 \| 3827 64,3 388178,4 91,0 101439 90810 88,7 23730 106498 76,0 27830 2924 107,2 409851,5 118,8 140158 95890 115,9 32792 112545 99,4 38487 \| 7 73,0 1315,7 83,7 200893 308 81,8 47083 359 69,6 54758 49 123,1 6810,1 115,3 138302 1593 112,5 32359 1866 96,3 37904 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Konstrukcje i części konstrukcji z żeliwa lub stali Structures and parts of structures, of cast iron or steel w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Wkręty, śruby, nakrętki, haki, nity z żeliwa lub stali Screws, bolts, nuts, hooks, rivets, of iron or steel w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Artykuły z miedzi i stopów miedzi Articles of copper and copper alloys w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Aluminium, odpady i złom Unwrought aluminium and aluminium waste and scrap w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Artykuły z aluminium Articles of aluminium w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 50809 130,3 388592,8 127,9 7648 91095 125,0 1793 106062 106,4 2087 47609 94,1 604697,2 103,9 12701 141581 101,4 2974 164899 86,3 3464 30268 89,2 868774,5 94,5 28703 203455 92,3 6722 237908 78,9 7860 168137 110,8 1307644,6 135,9 7777 305788 132,6 1819 357210 113,2 2125 119556 91,8 1873584,5 103,7 15671 438733 101,3 3670 511816 86,3 4281 \| 41082 125,2 325110,1 123,2 7914 76205 120,4 1855 88878 102,6 2163 21977 92,8 406315,8 98,0 18488 95099 95,7 4327 111239 81,8 5062 28287 88,6 789250,0 92,7 27902 184832 90,5 6534 216406 77,4 7651 129886 109,4 973690,7 130,8 7496 227712 127,6 1753 266069 109,0 2048 92312 88,4 1487791,8 99,1 16117 348362 96,8 3774 407552 82,7 4415 \| 40634 126,4 311150,2 122,0 7657 72949 119,2 1795 85129 101,6 2095 20585 91,8 342081,5 93,8 16618 80048 91,5 3889 93819 78,4 4558 28197 88,6 778052,4 92,8 27594 182213 90,6 6462 213372 77,5 7567 98613 113,7 671812,5 131,6 6813 157113 128,3 1593 183963 109,9 1865 87233 89,6 1391752,6 99,0 15954 325866 96,6 3736 381479 82,7 4373 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Narzędzia i części wymienne do narzędzi Tools and parts thereof of base metal w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Noże i ostrza tnące, sztućce Knives and cutting blades, table–ware w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Artykuły różne z metali nieszlachetnych Miscellaneous articles of base metal w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. \| 579709,5 124,7 135775 121,8 158112 103,6 511439,7 97,2 119751 94,9 139931 81,0 1362566,9 104,8 319079 102,4 372070 87,2 \| 329315,1 126,1 77127 123,1 90038 105,1 385877,3 93,8 90347 91,6 105784 78,4 1012222,4 99,8 237013 97,5 277349 83,4 \| 262436,1 121,7 61458 118,9 71918 101,7 341935,5 95,4 80062 93,2 93858 79,8 995902,7 99,8 233191 97,5 272938 83,4 \| 1252,2 90,3 293 88,2 343 75,5 3687,2 13,7 867 13,4 993 11,2 4831,2 83,5 1134 81,7 1294 68,2 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Pompy powietrzne i próżniowe, wentylatory, okapy wentylacyjne Air or vacuum pumps, fans, ventilating hoods w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Chłodziarki, zamrażarki, inne urządzenia chłodzące, zamrażające Refrigeratos, freezers, other refrigerating and freezing equipment w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Wirówki, suszarki, urządzenia filtrujące, czyszczące do cieczy i gazów Centrifuges, dryers, filtering or purifying machinery for liquids or gases w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Maszyny i urządzenia dźwigowo-transportowe Lifting, handling and transport machinery w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. \| 30151 84,1 837113,9 94,6 27764 195959 92,3 6499 228666 78,7 7584 23510 98,8 492852,1 96,5 20963 115509 94,3 4913 134316 80,1 5713 9856 98,2 843216,0 109,2 85552 197389 106,6 20027 231042 91,2 23441 25716 92,1 589389,9 111,4 22919 138062 108,8 5369 160921 92,7 6258 \| 19140 73,3 605109,1 87,7 31615 141588 85,5 7398 165850 73,2 8665 13381 86,3 298000,4 82,5 22270 69847 80,6 5220 81561 68,8 6095 7955 98,2 776129,5 108,8 97565 181654 106,2 22835 212853 90,9 26757 21002 93,8 525567,2 113,2 25025 123110 110,5 5862 143584 94,2 6837 \| 17516 70,7 498067,5 83,4 28436 116548 81,4 6654 136670 69,8 7803 13328 86,9 291527,3 87,2 21874 68327 85,3 5127 79806 72,8 5988 7391 102,5 719441,3 118,2 97336 168384 115,4 22781 197429 98,9 26711 20407 95,2 494793,3 111,5 24247 115926 109,0 5681 135354 92,9 6633 \| 187 103,3 4123,6 104,6 22090 967 102,3 5179 1100 85,1 5894 262 28,0 3670,5 23,5 13990 853 22,8 3252 983 19,2 3747 17 36,5 616,0 43,8 35580 144 42,6 8306 167 36,2 9625 23 122,0 306,5 143,4 13053 72 140,5 3071 80 113,8 3412 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Maszyny i urządzenia do prac drogowych i ziemnych oraz części Machinery and equipment for road and earth working and parts w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Maszyny rolnicze, ogrodnicze i leśne Agricultural, horticultural and forestry machinery w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Maszyny drukarskie; maszyny do prac pomocniczych przy drukowaniu Printing machinery; machines to use ancillary to print w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Obrabiarki do metali i innych materiałów Machines for working metal and other materials w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych Automatic data processing machines and units thereof w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. \| 31564 83,1 650398,5 92,1 20605 152591 90,1 4834 177585 76,6 5626 34477 103,1 803888,9 104,5 23316 188620 102,2 5471 218911 86,7 6349 8092 61,1 736362,3 93,4 90997 172563 91,3 21325 201452 77,8 24895 12803 98,9 636882,5 102,2 49744 149306 99,9 11662 173461 84,8 13548 3134201,9 117,1 733074 114,2 859886 97,8 \| 25548 81,9 564470,6 93,5 22095 132450 91,5 5184 154351 77,9 6042 24728 93,3 642113,1 95,9 25967 150686 93,8 6094 175288 79,8 7089 3818 70,2 403779,0 86,8 105760 94707 84,9 24806 110683 72,5 28991 7762 92,8 517843,1 102,6 66716 121381 100,2 15638 141233 85,2 18196 906183,4 124,0 212010 121,0 248989 103,8 \| 24122 80,8 502673,6 93,0 20839 117974 91,0 4891 137409 77,5 5696 22382 90,9 590466,3 94,4 26381 138592 92,3 6192 161167 78,5 7201 2992 77,4 288520,4 92,9 96415 67685 90,9 22618 79097 77,6 26432 6246 87,4 358428,4 87,4 57384 83968 85,4 13443 97991 72,8 15688 829556,3 125,9 194106 122,9 228053 105,4 \| 80 77,4 2343,5 119,3 29363 547 116,1 6858 631 97,7 7903 208 835,0 2666,3 600,9 12837 628 590,1 3024 706 486,2 3398 14 158,7 641,8 250,1 47089 150 243,8 10993 172 204,3 12641 58 46,1 495,4 47,9 8557 116 46,7 2000 138 40,6 2381 16,0 4,7 4 4,5 4 3,9 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Części, akcesoria maszyn biurowych, również elektronicznych Parts and accessories for office machines electronic and non-electronic types w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Armatura do rur, kotłów, zbiorników, zawory redukcyjne i sterowane termostatycznie Appliances for pipes, boilers, vats, pressure–reducing valves and thermostatically controlled valves w tonach in tons .................................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Wały napędowe, korby, obudowy łożysk, łożyska ślizgowe, przekładnie zębate itp. Transmission shafts, cranks, bearing housings, plain shaft bearings, gears, etc. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Silniki elektryczne i prądnice (bez zespołów prądotwórczych) Electric motors and generators (excluding generating sets) w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Transformatory elektryczne, przekształtniki i wzbudniki Electrical transformers, static converters and inductors w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. \| 8344 114,7 1195172,3 105,9 143246 279497 103,3 33499 328177 88,6 39333 14256 87,0 855212,9 97,6 59988 200372 95,3 14055 233351 81,2 16368 768297,2 87,7 179799 85,6 210007 73,1 614514,5 105,9 143865 103,4 167872 88,1 837841,9 120,8 196108 117,9 228727 100,5 \| 2977 418,7 308097,9 128,8 103494 72106 125,7 24221 84528 107,7 28394 8667 86,9 655760,1 96,3 75663 153603 94,1 17723 179539 80,4 20716 636468,4 83,0 148925 81,0 174325 69,3 438599,9 103,2 102703 100,8 120100 86,1 380584,1 111,4 89121 108,8 104233 93,0 \| 2940 436,6 280217,5 138,3 95307 65593 135,0 22309 76888 115,6 26151 8336 86,3 583522,4 93,1 70003 136693 90,9 16398 159961 77,8 19190 529911,4 82,2 123963 80,2 145372 68,7 395854,1 103,3 92694 100,8 108498 86,2 334700,6 109,0 78359 106,4 91790 91,1 \| - - - - - - - - - - - 9 107,3 1297,8 70,8 138583 303 68,9 32357 346 57,7 36933 2589,3 180,0 607 176,0 690 146,4 161,2 94,7 38 92,4 43 76,4 230,2 304,6 54 297,2 62 249,1 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| \| Urządzenia elektrotermiczne domowe (grzałki, suszarki, żelazka itp.), inna aparatura grzewcza Electro-thermic household appliances (heaters, dryers, smoothing irons, etc.), other heating machinery w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Aparatura do telefonii i telegrafii oraz telekomunikacyjna Electrical apparatus for line telephony, line telegraphy or telecommunication w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Taśmy i dyski magnetyczne do zapisu dźwięku i innych zjawisk Magnetic tapes and discs for recording sound or other phenomena w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Aparatura odbiorcza dla telewizji; monitory i projektory Television reception apparatus; monitors, projectors w sztukach in pieces ............................................. I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w zł aver. price in zl ......................... w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w euro aver. price in euro ................ w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. średnia cena w dol. aver. price in USD ................. Części i zespoły urządzeń nadawczych, radarowych, odbiorników radiowych i telewizyjnych Parts assamblies for receiving, radar apparatus, for radio-broadcast and television receivers w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Aparatura elektryczna do przełączania i zabezpieczania obwodów elektrycznych do napięć <= 1000 v Electrical apparatus for switching or protecting electrical circuits for a voltage<=1000 v w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. \| 725033,1 109,3 169780 106,8 198170 91,1 3099337,0 115,9 724424 112,9 849057 96,8 1267142,0 186,7 296185 182,0 346852 155,7 2641057 131,8 1065597,2 118,2 403 249442 115,4 94 292008 98,8 111 2277812,4 119,2 533047 116,4 619603 98,8 1041413,5 105,3 243817 102,8 284804 87,7 \| 490928,6 109,4 114946 106,8 134525 91,4 668585,1 181,9 156567 177,6 182789 151,5 1045841,2 231,5 244441 225,6 286263 193,1 518824 104,9 507788,3 105,0 979 119048 102,7 229 138681 87,4 267 101457,7 89,9 23765 87,8 27854 75,1 801534,2 102,0 187652 99,6 219697 85,2 \| 481672,4 109,2 112775 106,6 132033 91,2 616288,0 201,4 144333 196,7 168516 167,8 984675,3 230,8 230199 225,0 269515 192,5 512228 111,0 494135,6 109,7 965 115840 107,3 226 134953 91,3 263 76385,9 137,8 17921 134,8 20966 115,2 720551,2 102,1 168701 99,6 197638 85,3 \| 1838,0 105,7 429 102,9 498 87,2 420,3 107,4 100 106,3 110 85,5 32,6 134,4 8 132,3 9 111,7 184547 x 36736,0 x 199 8594 x 47 10158 x 55 9387,2 x 2186 x 2592 x 977,0 77,0 229 75,4 262 63,0 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| \| \| rozwinięte developed \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| Tablice, panele, konsole, pulpity do sterowania lub rozdziału energii elektrycznej Boards, panels, consoles desks, desks for control of electricity w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Lampy żarowe, wyładowcze, łukowe, ultrafioletowe, wkłady reflektorów Electric filament or discharge lamps, arc-lamps, ultraviolet lamps, sealed-beam lamp units w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Elektroniczne układy scalone Electronic integrated circuits w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. Izolowane druty, kable, inne przewody elektryczne Insulated wire, cable and other insulated electric conductors w tys. zł in thous. zl ............................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. euro in thous. euro ...................................... I–III 2014 =100 .............................................................. w tys. dol. in thous. USD ....................................... I–III 2014 =100 .............................................................. \| 471258,6 130,8 110476 127,9 127961 108,2 463257,0 97,3 108454 95,0 126606 81,1 1622192,9 102,5 380081 100,1 442501 85,2 1210842,0 111,8 283577 109,2 330556 93,0 \| 218913,1 117,0 51329 114,4 59892 97,5 276808,6 86,9 64809 84,9 75864 72,7 1020447,1 90,1 239173 88,0 278237 74,9 818442,3 105,7 191683 103,2 224287 88,3 \| 171083,9 108,9 40113 106,4 46942 91,0 269053,0 85,9 62999 83,9 73750 71,8 921702,5 86,4 216034 84,5 251027 71,8 770234,2 106,8 180386 104,3 211171 89,2 \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) W tym krajeOf which countries \| rozwinięte developed \| \| Europy Środkowo- -Wschodniej Central and Eastern Europe \| \|---\|---\|---\| \| razem total \| w tym UE in this EU \| \| TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (cd.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) \| WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION \| Ogółem Total \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| rozwinięte developed \| \| \| \| \| razem total \| w tym UE in this EU \| Przyrządy i aparatura, optyczne, fotograficzne, pomiarowe, kontrolne, itp. Optical, photographic, measuring, checking instruments, etc. TABL. 14. IMPORT WAŻNIEJSZYCH TOWARÓW W OKRESIE I–III 2015 R. (dok.) IMPORTS OF MAJOR COMMODITIES IN I–III 2015 (cont.) WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION razem W tym kraje rozwinięte Of which countries Europy developed w tym UE total in this EU Artykuły przemysłowe różne – meble, prefabrykaty budynków, zabawki, itp. Miscellaneous manufactured articles Środkowo-Wschodniej Central and Eastern Europe Ogółem Total TABL. 15. ROZDYSPONOWANIE IMPORTU WEDŁUG KIERUNKÓW PRZEZNACZENIA BEC (ceny bieżące) DISTRIBUTION OF IMPORTS BY DIRECTION OF USE BEC (current prices) I–III 2015 \| \| w mln zł in mln zl \| w mln euro in mln euro \| w mln dol. in mln USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura w % in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| \| OGÓŁEM ............................................................................................ TOTAL z tego: of which: DOBRA INWESTYCYJNE ................................................................. CAPITAL GOODS ZUŻYCIE POŚREDNIE ...................................................................... INTERMEDIATE GOODS TOWARY KONSUMPCYJNE ............................................................. CONSUMPTION GOODS DOBRA INWESTYCYJNE ................................................................. CAPITAL GOODS z tego: of which: Dobra inwestycyjne (z wyjątkiem środków transportu) ................... Capital goods (except transport equipment) Środki transportu przemysłowe ....................................................... Transport equipment, industrial ZUŻYCIE POŚREDNIE ...................................................................... INTERMEDIATE GOODS w tym: of which: Żywność i napoje, nieprzetworzone, głównie dla przemysłu .......... Food and beverages, primary, mainly for industry Żywność i napoje, przetworzone, głównie dla przemysłu ............... Food and beverages, processed, mainly for industry Towary zaopatrzeniowe dla przemysłu ginw. nieprzetworzone ...... Industrial supplies not elswhere specified, primary Towary zaopatrzeniowe dla przemysłu ginw. przetworzone ........... Industrial supplies not elswhere specified, processed \| 172500,6 27552,6 103828,8 41119,2 27552,6 21156,8 6395,8 103828,8 1157,4 1395,2 4411,7 51846,7 \| 40400 6454 24313 9633 6454 4955 1499 24313 271 327 1033 12143 \| 47193 7533 28421 11239 7533 5784 1749 28421 316 383 1206 14168 \| 101,4 114,8 95,1 111,2 114,8 112,9 121,3 95,1 96,9 84,7 100,4 100,5 \| 99,0 112,1 92,9 108,6 112,1 110,3 118,6 92,9 94,6 82,6 98,0 98,2 \| 84,5 95,6 79,4 92,6 95,6 94,1 101,0 79,4 80,7 70,8 83,6 83,7 \| 100,0 16,0 60,2 23,8 100,0 76,8 23,2 100,0 1,1 1,3 4,2 49,9 \| TABL. 15. ROZDYSPONOWANIE IMPORTU WEDŁUG KIERUNKÓW PRZEZNACZENIA BEC (ceny bieżące) (dok.) DISTRIBUTION OF IMPORTS BY DIRECTION OF USE BEC (current prices) (cont.) I–III 2015 \| \| w mln zł in mln zl \| w mln euro in mln euro \| w mln dol. in mln USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura w % in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| \| Paliwa i smary, nieprzetworzone ..................................................... Fuels and lubricants, primary Paliwa i smary, przetworzone (inne niż benzyny silnikowe) ............ Fuels and lubricants, processed (other than motor spirit) Części i akcesoria do dóbr inwestycyjnych (z wyjątkiem części i akcesoriów do środków transportu) ........................................... Parts and accesories of capital goods (except transport equipment) Części i akcesoria środków transportu ............................................ Parts and accesories of tranport equipment TOWARY KONSUMPCYJNE ............................................................. CONSUMPTION GOODS z tego: of which: Żywność i napoje, nieprzetworzone, głównie dla gospodarstw domowych ................................................................................... Food and beverages, primary, mainly for household consumption Żywność i napoje, przetworzone, głównie dla gospodarstw domowych .................................................................................... Food and beverages, processed, mainly for household consumption Samochody osobowe ...................................................................... Passenger motor cars Środki transportu, nieprzemysłowe ................................................. Transport equipment, non - industrial Towary konsumpcyjne ginw., trwałego użytku ................................ Consumer goods not elsewhere specified, durable Towary konsumpcyjne ginw., półtrwałego użytku ........................... Consumer goods not elsewhere specified, semi-durable Towary konsumpcyjne ginw., nietrwałego użytku ........................... Consumer goods not elsewhere specified, non-durable \| 11889,7 3058,2 17157,5 12743,7 41119,2 3292,2 6540,9 5021,4 237,0 4482,8 10515,1 11029,8 \| 2781 716 4017 2985 9633 771 1532 1176 56 1050 2462 2586 \| 3295 840 4685 3482 11239 901 1789 1374 64 1223 2873 3015 \| 63,1 82,5 108,3 109,2 111,2 100,5 104,6 96,5 125,4 119,8 125,6 110,9 \| 61,5 80,5 105,7 106,7 108,6 98,2 102,2 94,3 122,7 117,0 122,7 108,4 \| 53,3 69,1 90,1 90,9 92,6 83,8 87,2 80,5 103,4 99,6 104,6 92,4 \| 11,5 2,9 16,5 12,3 100,0 8,0 15,9 12,2 0,6 10,9 25,6 26,8 \| TABL. 16. WSKAŹNIKI ROZDYSPONOWANIA IMPORTU WEDŁUG KIERUNKÓW PRZEZNACZENIA BEC INDICES OF DISTRIBUTION OF IMPORTS BY DIRECTION OF USE BEC I–III 2015 \| Wskaźniki Indices \| \| \| \|---\|---\|---\| \| wartości value \| cen price \| wolumenu volume \| \| I–III 2014 = 100 \| \| \| TABL. 16. WSKAŹNIKI ROZDYSPONOWANIA IMPORTU WEDŁUG KIERUNKÓW PRZEZNACZENIA BEC (dok.) INDICES OF DISTRIBUTION OF IMPORTS BY DIRECTION OF USE BEC (cont.) \| \| Wskaźniki Indices \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| wartości value \| cen price \| wolumenu volume \| \| \| I–III 2014 = 100 \| \| \| \| Paliwa i smary, nieprzetworzone ............................................................................................ Fuels and lubricants, primary Paliwa i smary, przetworzone (inne niż benzyny silnikowe) ................................................... Fuels and lubricants, processed (other than motor spirit) Części i akcesoria do dóbr inwestycyjnych (z wyjątkiem części i akcesoriów do środków transportu) .......................................................................................................................... Parts and accesories of capital goods (except transport equipment) Części i akcesoria środków transportu ................................................................................... Parts and accesories of tranport equipment TOWARY KONSUMPCYJNE .................................................................................................... CONSUMPTION GOODS z tego: of which: Żywność i napoje, nieprzetworzone, głównie dla gospodarstw domowych ........................... Food and beverages, primary, mainly for household consumption Żywność i napoje, przetworzone, głównie dla gospodarstw domowych ................................ Food and beverages, processed, mainly for household consumption Samochody osobowe ............................................................................................................. Passenger motor cars Środki transportu, nieprzemysłowe ........................................................................................ Transport equipment, non - industrial Towary konsumpcyjne ginw., trwałego użytku ....................................................................... Consumer goods not elsewhere specified, durable Towary konsumpcyjne ginw., półtrwałego użytku .................................................................. Consumer goods not elsewhere specified, semi-durable Towary konsumpcyjne ginw., nietrwałego użytku .................................................................. Consumer goods not elsewhere specified, non-durable \| 63,1 82,5 108,3 109,2 111,2 100,5 104,6 96,5 125,4 119,8 125,6 110,9 \| 61,6 82,2 107,5 97,8 107,1 99,7 101,5 106,5 88,4 107,8 110,9 110,1 \| 102,5 100,4 100,7 111,7 103,9 100,8 103,1 90,6 141,9 111,1 113,3 100,7 \| TABL. 17. ROZDYSPONOWANIE EKSPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC (ceny bieżące) DISTRIBUTION OF EXPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC (current prices) I–III 2015 \| \| w mln zł in mln zl \| w mln euro in mln euro \| w mln dol. in mln USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura w % in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| \| OGÓŁEM ................................................................................... TOTAL ŻYWNOŚĆ I NAPOJE ............................................................... FOOD AND BEVERAGES NIEPRZETWORZONE ........................................................... PRIMARY Głównie dla przemysłu ....................................................... Mainly for industry Głównie dla gospodarstw domowych ................................. Mainly for household consumption PRZETWORZONE ................................................................. PROCESSED Głównie dla przemysłu ....................................................... Mainly for industry Głównie dla gospodarstw domowych ................................. Mainly for household consumption TOWARY ZAOPATRZENIOWE DLA PRZEMYSŁU ................ INDUSTRIAL SUPPLIES NOT ELSEWHERE SPECIFIED NIEPRZETWORZONE ........................................................... PRIMARY PRZETWORZONE ................................................................. PROCESSED PALIWA I SMARY ..................................................................... FUELS AND LUBRICANTS NIEPRZETWORZONE ........................................................... PRIMARY PRZETWORZONE ................................................................. PROCESSED \| 181256,3 19603,7 4621,0 1913,8 2707,2 14982,7 1415,3 13567,4 48281,4 3440,6 44840,8 5684,9 801,2 4883,7 \| 42451 4592 1083 449 634 3509 332 3177 11310 806 10504 1331 188 1143 \| 49567 5357 1258 518 740 4099 386 3713 13205 940 12265 1561 220 1341 \| 107,7 106,0 110,4 175,8 87,4 104,7 88,4 106,8 104,8 98,1 105,3 77,3 71,4 78,4 \| 105,2 103,5 107,8 171,8 85,4 102,3 86,4 104,3 102,4 95,8 102,9 75,5 69,9 76,5 \| 89,7 88,3 91,5 144,8 72,8 87,3 73,5 89,0 87,3 81,7 87,8 64,8 59,7 65,7 \| 100,0 10,8 2,5 1,0 1,5 8,3 0,8 7,5 26,6 1,9 24,7 3,1 0,4 2,7 \| TABL. 17. ROZDYSPONOWANIE EKSPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC (ceny bieżące) (dok.) DISTRIBUTION OF EXPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC (current prices) (cont.) I–III 2015 \| \| w mln zł in mln zl \| w mln euro in mln euro \| w mln dol. in mln USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura w % in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| \| DOBRA INWESTYCYJNE, CZĘŚCI, AKCESORIA .................. CAPITAL GOODS ( EXCEPT TRANSPORT EQUIPMENT ), AND PARTS AND ACCESSORIES THEREOF DOBRA INWESTYCYJNE ..................................................... CAPITAL GOODS ( EXCEPT TRANSPORT EQUIPMENT ) CZĘŚCI I AKCESORIA .......................................................... PARTS AND ACCESSORIES ŚRODKI TRANSPORTU, CZĘŚCI, AKCESORIA .................... TRANSPORT EQUIPMENT AND PARTS AND ACCESSORIES THEREOF SAMOCHODY OSOBOWE .................................................... PASSENGER MOTOR CARS POZOSTAŁE .......................................................................... OTHER Środki transportu przemysłowe .......................................... Industrial Środki transportu nieprzemysłowe ..................................... Non - industrial CZĘŚCI I AKCESORIA .......................................................... PARTS AND ACCESSORIES TOWARY KONSUMPCYJNE .................................................... CONSUMER GOODS NOT ELSEWHERE SPECIFIED TRWAŁEGO UŻYTKU ........................................................... DURABLE PÓŁTRWAŁEGO UŻYTKU .................................................... SEMI - DURABLE NIETRWAŁEGO UŻYTKU ..................................................... NON - DURABLE TOWARY G.I.N.W ..................................................................... GOODS NOT ELSEWHERE SPECIFIED \| 29395,2 18342,0 11053,2 36213,1 6725,8 8037,4 7574,6 462,8 21449,9 41831,7 15598,0 10835,9 15397,8 246,3 \| 6884 4296 2588 8481 1577 1881 1773 108 5023 9796 3651 2538 3607 57 \| 8032 5013 3019 9898 1838 2192 2066 126 5868 11447 4272 2967 4208 67 \| 108,1 110,4 104,6 110,3 124,6 102,8 102,0 117,7 109,4 115,6 110,8 122,3 116,3 120,7 \| 105,6 107,8 102,1 107,7 121,8 100,3 99,5 115,0 106,8 112,9 108,2 119,4 113,6 117,5 \| 90,0 91,9 87,1 91,9 103,8 85,4 84,8 97,5 91,2 96,4 92,5 102,0 96,9 100,8 \| 16,2 10,1 6,1 20,0 3,7 4,5 4,2 0,3 11,8 23,1 8,6 6,0 8,5 0,2 \| TABL. 18. WSKAŹNIKI ROZDYSPONOWANIA EKSPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC INDICES OF DISTRIBUTION OF EXPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC I–III 2015 \| Wskaźniki Indices \| \| \| \|---\|---\|---\| \| wartości value \| cen price \| wolumenu volume \| \| I–III 2014 = 100 \| \| \| TABL. 18. WSKAŹNIKI ROZDYSPONOWANIA EKSPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC (dok.) INDICES OF DISTRIBUTION OF EXPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC (cont.) I–III 2015 \| Wskaźniki Indices \| \| \| \|---\|---\|---\| \| wartości value \| cen price \| wolumenu volume \| \| I–III 2014 = 100 \| \| \| TABL. 19. ROZDYSPONOWANIE IMPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC (ceny bieżące) DISTRIBUTION OF IMPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC (current prices) I–III 2015 \| \| w mln zł in mln zl \| w mln euro in mln euro \| w mln dol. in mln USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura w % in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| \| OGÓŁEM ...................................................................................... TOTAL ŻYWNOŚĆ I NAPOJE .................................................................. FOOD AND BEVERAGES NIEPRZETWORZONE .............................................................. PRIMARY Głównie dla przemysłu .......................................................... Mainly for industry Głównie dla gospodarstw domowych .................................... Mainly for household consumption PRZETWORZONE .................................................................... PROCESSED Głównie dla przemysłu .......................................................... Mainly for industry Głównie dla gospodarstw domowych .................................... Mainly for household consumption TOWARY ZAOPATRZENIOWE DLA PRZEMYSŁU ................... INDUSTRIAL SUPPLIES NOT ELSEWHERE SPECIFIED NIEPRZETWORZONE .............................................................. PRIMARY PRZETWORZONE .................................................................... PROCESSED PALIWA I SMARY ........................................................................ FUELS AND LUBRICANTS NIEPRZETWORZONE .............................................................. PRIMARY PRZETWORZONE .................................................................... PROCESSED \| 172500,6 12385,7 4449,6 1157,4 3292,2 7936,1 1395,2 6540,9 56258,4 4411,7 51846,7 14947,9 11889,7 3058,2 \| 40400 2901 1042 271 771 1859 327 1532 13176 1033 12143 3497 2781 716 \| 47193 3389 1217 316 901 2172 383 1789 15374 1206 14168 4135 3295 840 \| 101,4 100,1 99,5 96,9 100,5 100,4 84,7 104,6 100,5 100,4 100,5 66,2 63,1 82,5 \| 99,0 97,8 97,2 94,6 98,2 98,1 82,6 102,2 98,2 98,0 98,2 64,7 61,5 80,5 \| 84,5 83,5 83,0 80,7 83,8 83,7 70,8 87,2 83,7 83,6 83,7 55,9 53,3 69,1 \| 100,0 7,2 2,6 0,7 1,9 4,6 0,8 3,8 32,6 2,6 30,0 8,7 6,9 1,8 \| TABL. 19. ROZDYSPONOWANIE IMPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC (ceny bieżące) (dok.) DISTRIBUTION OF IMPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC (current prices) (cont.) I–III 2015 \| \| w mln zł in mln zl \| w mln euro in mln euro \| w mln dol. in mln USD \| I–III 2014 = 100 \| \| \| struktura w % in % \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| \| \| \| zł zl \| euro euro \| dol. USD \| \| \| DOBRA INWESTYCYJNE, CZĘŚCI, AKCESORIA ..................... CAPITAL GOODS (EXCEPT TRANSPORT EQUIPMENT), AND PARTS AND ACCESSORIES THEREOF DOBRA INWESTYCYJNE ........................................................ CAPITAL GOODS (EXCEPT TRANSPORT EQUIPMENT) CZĘŚCI I AKCESORIA ............................................................. PARTS AND ACCESSORIES ŚRODKI TRANSPORTU, CZĘŚCI, AKCESORIA ....................... TANSPORT EQUIPMENT AND PARTS AND ACCESSORIES THEREOF SAMOCHODY OSOBOWE ....................................................... PASSENGER MOTOR CARS POZOSTAŁE ............................................................................. OTHER Środki transportu przemysłowe ............................................. Industrial Środki transportu nieprzemysłowe ........................................ Non – industrial CZĘŚCI I AKCESORIA ............................................................. PARTS AND ACCESSORIES TOWARY KONSUMPCYJNE ....................................................... CONSUMER GOODS NOT ELSEWHERE SPECIFIED TRWAŁEGO UŻYTKU .............................................................. DURABLE PÓŁTRWAŁEGO UŻYTKU ....................................................... SEMI - DURABLE NIETRWAŁEGO UŻYTKU ........................................................ NON - DURABLE TOWARY G.I.N.W ........................................................................ GOODS NOT ELSEWHERE SPECIFIED \| 38314,3 21156,8 17157,5 24397,9 5021,4 6632,8 6395,8 237,0 12743,7 26027,7 4482,8 10515,1 11029,8 168,7 \| 8972 4955 4017 5716 1176 1555 1499 56 2985 6098 1050 2462 2586 40 \| 10469 5784 4685 6669 1374 1813 1749 64 3482 7111 1223 2873 3015 46 \| 110,8 112,9 108,3 109,2 96,5 121,4 121,3 125,4 109,2 118,0 119,8 125,6 110,9 64,0 \| 108,2 110,3 105,7 106,7 94,3 118,7 118,6 122,7 106,7 115,3 117,0 122,7 108,4 62,7 \| 92,3 94,1 90,1 91,0 80,5 101,1 101,0 103,4 90,9 98,3 99,6 104,6 92,4 52,6 \| 22,2 12,3 9,9 14,1 2,9 3,8 3,7 0,1 7,4 15,1 2,6 6,1 6,4 0,1 \| TABL. 20. WSKAŹNIKI ROZDYSPONOWANIA IMPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC INDICES OF DISTRIBUTION OF IMPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC I–III 2015 \| \| wartości value \| cen price \| wolumenu volume \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| I–III 2014 = 100 \| \| \| \| OGÓŁEM ......................................................................................................................... TOTAL ŻYWNOŚĆ I NAPOJE ..................................................................................................... FOOD AND BEVERAGES NIEPRZETWORZONE ................................................................................................. PRIMARY Głównie dla przemysłu ............................................................................................... Mainly for industry Głównie dla gospodarstw domowych ........................................................................ Mainly for household consumption PRZETWORZONE ....................................................................................................... PROCESSED Głównie dla przemysłu ............................................................................................... Mainly for industry Głównie dla gospodarstw domowych ........................................................................ Mainly for household consumption TOWARY ZAOPATRZENIOWE DLA PRZEMYSŁU ...................................................... INDUSTRIAL SUPPLIES NOT ELSEWHERE SPECIFIED NIEPRZETWORZONE ................................................................................................. PRIMARY PRZETWORZONE ....................................................................................................... PROCESSED PALIWA I SMARY ........................................................................................................... FUELS AND LUBRICANTS NIEPRZETWORZONE ................................................................................................. PRIMARY PRZETWORZONE ....................................................................................................... PROCESSED \| 101,4 100,1 99,5 96,9 100,5 100,4 84,7 104,6 100,5 100,4 100,5 66,2 63,1 82,5 \| 98,5 100,7 99,4 98,8 99,7 101,4 101,8 101,5 98,8 96,1 99,0 64,8 61,6 82,2 \| 102,9 99,4 100,1 98,1 100,8 99,0 83,2 103,1 101,7 104,5 101,5 102,1 102,5 100,4 \| TABL. 20. WSKAŹNIKI ROZDYSPONOWANIA IMPORTU WEDŁUG GŁÓWNYCH KATEGORII EKONOMICZNYCH BEC (dok.) INDICES OF DISTRIBUTION OF IMPORTS BY BROAD ECONOMIC CATEGORIES BEC (cont.) \| Wskaźniki Indices \| \| \| \|---\|---\|---\| \| wartości value \| cen price \| wolumenu volume \| \| I–III 2014 = 100 \| \| \| TABL. 21. WSKAŹNIKI CEN ORAZ DYNAMIKA OBROTÓW HANDLU ZAGRANICZNEGO WEDŁUG SEKCJI SITC (ceny stałe) PRICE INDICES AND DYNAMICS OF FOREIGN TRADE TURNOVER BY SITC SECTIONS (constant prices) I–III 2015 \| \| wskaźniki cen price indices \| \| wskaźniki dynamiki dynamics indices \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| eksport exports \| import imports \| eksport exports \| import imports \| \| \| I–III 2014 = 100 \| \| \| \| \| OGÓŁEM ................................................................................................ TOTAL Żywność i zwierzęta żywe ....................................................................... Food and live animals Napoje i tytoń .......................................................................................... Beverages and tobacco Surowce niejadalne z wyjątkiem paliw .................................................... Crude materials inedible, except fuels Paliwa mineralne, smary i materiały pochodne ...................................... Mineral fuels, lubricants and related materials Oleje, tłuszcze, woski zwierzęce i roślinne ............................................. Animal and vegetable oils, fats and waxes Chemikalia i produkty pokrewne ............................................................. Chemicals and related products Towary przemysłowe sklasyfikowane głównie według surowca ............. Manufactured goods classified chiefly by material Maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy ............................................ Machinery and transport equipment Różne wyroby przemysłowe ................................................................... Miscellaneous manufactured articles Towary i transakcje niesklasyfikowane w SITC ...................................... Commodities and transactions not classified elsewhere in the SITC \| 100,5 96,3 110,4 98,0 79,0 86,5 97,4 100,8 103,2 104,1 100,5 \| 98,5 100,3 110,1 96,4 65,5 93,0 97,9 101,0 104,5 108,2 . \| 107,2 109,8 118,4 104,4 98,3 99,1 105,0 105,9 106,4 113,2 123,7 \| 102,9 100,8 121,6 104,2 94,4 90,6 101,9 101,0 104,9 114,2 . \| TABL. 22. WSKAŹNIKI CEN IMPORTU WEDŁUG PKWiU W OKRESIE I – III 2015 R. PRICE INDICES OF IMPORTS ACCORDING TO PKWiU IN I – III 2015 I II III I – III \| \| analogiczny okres roku poprzedniego = 100 corresponding period of previous year = 100 \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Ogółem przemysł ...................................................................................... Total industry w tym: of which: Produkty górnictwa i wydobywania ........................................................ Mining and quarrying Węgiel kamienny i węgiel brunatny (liqnit) .................................................. Coal and lignite Ropa naftowa i gaz ziemny ......................................................................... Crude petroleum and natural gas Rudy metali ................................................................................................. Metal ores Pozostałe produkty górnictwa i wydobywania ............................................ Other mining and quarrying products Produkty przetwórstwa przemysłowego ................................................ Manufactured products Artykuły spożywcze ..................................................................................... Food products Napoje ......................................................................................................... Beverages Wyroby tytoniowe ........................................................................................ Tobacco products Wyroby tekstylne ......................................................................................... Textiles Odzież ......................................................................................................... Wearing apparel Skóry i wyroby ze skór wyprawionych ........................................................ Leather and related products Drewno i wyroby z drewna i korka, z wyłączeniem mebli; wyroby ze słomy i materiałów w rodzaju stosowanych do wyplatania .................................. Wood and of products of wood and cork, except furniture; articles of straw and plaiting materials \| 96,7 66,2 92,7 60,6 81,0 102,6 100,3 100,1 98,8 101,9 103,1 104,4 103,7 101,4 \| 96,7 71,8 93,8 66,8 80,6 105,8 99,5 100,0 98,1 99,2 103,5 104,3 102,7 101,2 \| 96,8 71,5 92,3 66,7 79,8 104,4 99,6 99,5 96,7 97,5 103,2 104,2 103,0 99,9 \| 96,7 69,8 92,9 64,7 80,5 104,3 99,8 99,9 97,9 99,5 103,2 104,3 103,1 100,8 \| TABL. 22. WSKAŹNIKI CEN IMPORTU WEDŁUG PKWiU W OKRESIE I – III 2015 R. (dok.) PRICE INDICES OF IMPORTS ACCORDING TO PKWiU IN I – III 2015 (cont.) I II III I – III WYSZCZEGÓLNIENIE \| \| analogiczny okres roku poprzedniego = 100 corresponding period of previous year = 100 \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Papier i wyroby z papieru ............................................................................ Paper and paper products Koks, brykiety i podobne paliwa stałe z węgla i torfu oraz produkty rafinacji ropy naftowej ............................................................................. Coke and refined petroleum products Chemikalia i wyroby chemiczne .................................................................. Chemicals and chemical products Podstawowe substancje farmaceutyczne, leki i pozostałe wyroby farmaceutyczne ....................................................................................... Basic pharmaceutical products and pharmaceutical preparations Wyroby z gumy i tworzyw sztucznych ........................................................ Rubber and plastic products Wyroby z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych ................. Other non-metallic mineral products Metale ......................................................................................................... Basic metals Wyroby metalowe gotowe, z wyłączeniem maszyn i urządzeń .................. Fabricated metal products, except machinery and equipment Komputery, wyroby elektroniczne i optyczne .............................................. Computer, electronic and optical products Urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego Electrical equipment Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane ............................. Machinery and equipment n.e.c. Pojazdy samochodowe (z wyłączeniem motocykli), przyczepy i naczepy .. Motor vehicles, trailers and semi-trailers Produkcja pozostałego sprzętu transportowego ......................................... Other transport equipment Meble .......................................................................................................... Furniture Pozostałe wyroby ........................................................................................ O ther manufactured goods \| 99,7 73,5 97,9 99,9 100,5 100,7 103,5 101,8 102,1 101,5 101,2 101,3 101,6 107,7 103,7 \| 99,2 70,2 96,0 98,8 99,7 99,3 102,2 101,4 101,7 100,5 100,9 100,4 102,1 107,8 103,6 \| 98,0 79,5 96,2 99,8 98,6 98,6 101,1 100,9 102,3 100,3 100,4 99,6 101,8 106,3 103,6 \| 99,0 74,3 96,7 99,8 99,6 99,5 102,3 101,3 102,1 100,8 100,8 100,5 101,8 107,3 103,6 \| TABL. 23. WSKAŹNIKI CEN EKSPORTU WEDŁUG PKWiU W OKRESIE I – III 2015 R. PRICE INDICES OF EXPORTS ACCORDING TO PKWiU IN I – III 2015 \| \| analogiczny okres roku poprzedniego = 100 corresponding period of previous year = 100 \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Ogółem przemysł ...................................................................................... Total industry w tym: of which: Produkty górnictwa i wydobywania ........................................................ Mining and quarrying Węgiel kamienny i węgiel brunatny (liqnit) .................................................. Coal and lignite Rudy metali ................................................................................................. Metal ores Pozostałe produkty górnictwa i wydobywania ............................................ Other mining and quarrying products Produkty przetwórstwa przemysłowego ................................................ Manufactured products Artykuły spożywcze ..................................................................................... Food products Napoje ......................................................................................................... Beverages Wyroby tytoniowe ........................................................................................ Tobacco products Wyroby tekstylne ......................................................................................... Textiles Odzież ......................................................................................................... Wearing apparel Skóry i wyroby ze skór wyprawionych ........................................................ Leather and related products Drewno i wyroby z drewna i korka, z wyłączeniem mebli; wyroby ze słomy i materiałów w rodzaju stosowanych do wyplatania .................................. Wood and of products of wood and cork, except furniture; articles of straw and plaiting materials \| 99,6 95,1 93,4 99,2 107,1 99,7 96,9 99,9 96,9 101,6 100,5 103,0 101,9 \| 99,0 94,8 93,2 103,1 104,9 99,2 96,8 98,9 96,9 100,4 100,3 101,5 100,9 \| 98,9 97,5 96,0 113,5 105,1 99,0 96,4 99,0 96,6 99,9 100,3 101,4 100,2 \| 99,2 95,7 94,2 105,1 105,7 99,3 96,7 99,3 96,8 100,6 100,4 101,9 101,0 \| TABL. 23. WSKAŹNIKI CEN EKSPORTU WEDŁUG PKWiU W OKRESIE I – III 2015 R. (dok.) PRICE INDICES OF EXPORTS ACCORDING TO PKWiU IN I – III 2015 (cont.) I II III I – III \| \| analogiczny okres roku poprzedniego = 100 corresponding period of previous year = 100 \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| Papier i wyroby z papieru ............................................................................ Paper and paper products Koks, brykiety i podobne paliwa stałe z węgla i torfu oraz produkty rafinacji ropy naftowej ............................................................................. Coke and refined petroleum products Chemikalia i wyroby chemiczne .................................................................. Chemicals and chemical products Podstawowe substancje farmaceutyczne, leki i pozostałe wyroby farmaceutyczne ....................................................................................... Basic pharmaceutical products and pharmaceutical preparations Wyroby z gumy i tworzyw sztucznych ........................................................ Rubber and plastic products Wyroby z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych ................. Other non-metallic mineral products Metale ......................................................................................................... Basic metals Wyroby metalowe gotowe, z wyłączeniem maszyn i urządzeń .................. Fabricated metal products, except machinery and equipment Komputery, wyroby elektroniczne i optyczne .............................................. Computer, electronic and optical products Urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego Electrical equipment Maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane ............................. Machinery and equipment n.e.c. Pojazdy samochodowe (z wyłączeniem motocykli), przyczepy i naczepy .. Motor vehicles, trailers and semi-trailers Produkcja pozostałego sprzętu transportowego ......................................... Other transport equipment Meble .......................................................................................................... Furniture Pozostałe wyroby ........................................................................................ Other manufactured goods \| 101,2 80,6 98,5 98,4 98,2 101,4 101,7 100,3 104,9 99,7 101,0 99,1 103,1 101,4 100,7 \| 100,2 86,5 96,7 97,9 96,9 100,6 100,6 99,5 103,8 99,1 100,6 98,7 103,0 100,2 99,5 \| 99,0 87,7 96,2 97,6 96,2 100,0 103,6 98,4 104,9 98,8 100,0 97,5 103,1 99,3 98,7 \| 100,1 84,9 97,2 98,0 97,1 100,7 101,9 99,4 104,5 99,2 100,5 98,4 103,1 100,3 99,6 \|	<urn:uuid:53ddd0ca-2321-4f24-a562-828ab69ce097>	finepdfs	1.681641	CC-MAIN-2024-10	https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/en/defaultaktualnosci/3285/5/5/1/pt_foreign_trade_i_iii_2015.pdf	2024-03-01T21:05:22+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947475701.61/warc/CC-MAIN-20240301193300-20240301223300-00002.warc.gz	549,642,975	0.906434	0.998398	0.998398	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "eng_Latn", "eng_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn"...	pol_Latn	{}	false	[ 2863, 3540, 5845, 8146, 8174, 8902, 12021, 15531, 19031, 22749, 25766, 29326, 32649, 36115, 39626, 43261, 46874, 50181, 52261, 54286, 54301, 54703, 55143, 55608, 55766, 56144, 56481, 56832, 57183, 57534, 58137, 58478, 58833, 59440, 59781, 60388, ...	1	0
Lubuski Urząd Wojewódzki Wydanie 1 Data:25.02.2009 Strona 1 z 4 Karta informacyjna nr ZK-I-01 Pozwolenie na nabywanie, przechowywanie oraz używanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego POZWOLENIE NA NABYWANIE, PRZECHOWYWANIE ORAZ UŻYWANIE MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH PRZEZNACZONYCH DO UŻYTKU CYWILNEGO \| \| WYDZIAŁ \| \| \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| BEZPIECZEŃSTWA I ZARZĄDZANIA \| \| \| \| \| KRYZYSOWEGO \| \| \| \| STANOWISKO: \| STANOWISKO: \| ds. wykrywania skażeń \| ds. wykrywania skażeń \| \| PIĘTRO: \| \| I \| \| \| TELEFON: \| \| \| (95) 7 115 249 \| \| \| \| \| (95) 7 115 437 \| \| \| \| \| (95) 7 115 552 \| \| FAX: \| \| \| (95) 7 115 550 \| \| \| \| \| (95) 7 288 778 \| \| \| \| \| (95) 7 288 779 \| \| e_mail: \| \| \| email@example.com \| \| \| \| \| firstname.lastname@example.org \| Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 21 czerwca 2002r. materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. Nr 117, poz.1007 ze zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 13 kwietnia 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o wydanie pozwolenia na nabywanie, przechowywanie lub używanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. Nr 76, poz. 667). WARUNKI JAKIE POWINNY ZOSTAĆ SPEŁNIONE W CELU ZAŁATWIENIA SPRAWY 1. Wniosek. 2. Niezbędne dokumenty i załączniki. 3. Dowód wpłaty (oryginał). WYMAGANE DOKUMENTY I. Jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną: 1. Kopię dokumentu potwierdzającego co najmniej wykształcenie średnie. Lubuski Urząd Wojewódzki Wydanie 1 Data:25.02.2009 Strona 2 z 4 Karta informacyjna nr ZK-I-01 Pozwolenie na nabywanie, przechowywanie oraz używanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego 2. Dokumenty stwierdzające uprawnienie do wykonywania działalności gospodarczej (wpis do ewidencji działalności gospodarczej). 3. Oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych. 4. Zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności. 5. Odpis z rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego. 6. Orzeczenia lekarskie o braku zaburzeń psychicznych oraz istotnych zaburzeń funkcjonowania psychologicznego. 7. Opinię o możliwości spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych, którą wydaje instytucja wskazana w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 listopada 2002r. w sprawie instytucji wydających opinie o możliwości spełnienia warunków i organizacyjnych podczas prac z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego(Dz. U. Nr 203, poz. 1716). 8. Zaświadczenie Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, stwierdzające, że obiekty budowlane i urządzenia techniczne spełniają wymagania określone odpowiednio w przepisach o ochronie przeciwpożarowej, sanitarnych i ochronie środowiska. II. Jeżeli przedsiębiorca jest osobą inną niż osoba fizyczna lub jest to jednostka naukowa: 1. Dokumenty określające formę prawną wnioskodawcy, w szczególności statut lub umowę. 2. Dokumenty stwierdzające uprawnienie do wykonywania działalności gospodarczej. 3. O oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych. 4. Odpis z rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego. 5. Opinię o możliwości spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych, którą wydaje instytucja wskazana w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 listopada 2002 r. w sprawie instytucji wydających opinie o możliwości spełnienia warunków i organizacyjnych podczas prac z użyciem materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego(Dz. U. Nr 203, poz. 1716). 6. Straży Pożarnej, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, stwierdzające, że obiekty budowlane i urządzenia techniczne spełniają wymagania określone odpowiednio w przepisach o ochronie przeciwpożarowej, sanitarnych i ochronie środowiska. Uwaga: Przedsiębiorca nie posiadający obiektów do przechowywania materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego dołącza oświadczenie o nie posiadaniu tych obiektów. Przedsiębiorca wówczas otrzymuje pozwolenie na nabywanie lub używanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego bez prawa ich magazynowania. W przypadku, gdy wnioskodawca zatrudnia pracowników, mających dostęp do materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego, muszą oni spełniać następujące warunki: a) zdać odpowiedni egzamin przed komisją kwalifikacyjną powołaną przez ministra właściwego do spraw gospodarki, Lubuski Urząd Wojewódzki Wydanie 1 Data:25.02.2009 Strona 3 z 4 Karta informacyjna nr ZK-I-01 Pozwolenie na nabywanie, przechowywanie oraz używanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego b) nie wykazywać zaburzeń psychicznych, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, c) brak wyroku skazującego za przestępstwo umyślne przeciwko bezpieczeństwu państwa, porządkowi publicznemu, życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu, d) posiadać nienaganną opinię wydana przez Komendanta Powiatowego (Miejskiego) Policji właściwego dla miejsca zamieszkania. Formularze/wnioski do pobrania 1. Załącznik nr 1 - wniosek. Opłaty 82 zł uiszczonej na konto Urzędu Miasta w Gorzowie Wlkp., ul. Sikorskiego 3-4 nr: 07 8363 0004 0000 3968 2000 0003. Termin załatwienia sprawy Wydanie pozwolenia na nabywanie, przechowywanie oraz używanie materiałów wybuchowych powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Miejsce złożenia dokumentów Korespondencję w sprawie można przesyłać na adres: Lubuski Urząd Wojewódzki Wydział Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego ul. Jagiellończyka 8 66-400 Gorzów Wielkopolski Komórka odpowiedzialna za załatwienie sprawy Wydział Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wielkopolskim. Lubuski Urząd Wojewódzki Wydanie 1 Data:25.02.2009 Strona 4 z 4 Karta informacyjna nr ZK-I-01 Pozwolenie na nabywanie, przechowywanie oraz używanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego Tryb odwoławczy Odwołanie należy kierować do Ministra Gospodarki za pośrednictwem Wojewody Lubuskiego w terminie 14 - dni od doręczonej decyzji (art. 127 & 1 i 2, art.129 & 1 i 2 kpa) Uwagi i dodatkowe informacje Nie dotyczy. Opracował: Jerzy Ratajczak Wydział Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego	<urn:uuid:dd5d40ef-fa24-414c-8776-f968827b68e9>	finepdfs	1.608398	CC-MAIN-2024-33	http://www.luw.home.pl/bip2/download.php?what=news/ZKI01.pdf	2024-08-13T14:53:40+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722641079807.82/warc/CC-MAIN-20240813141635-20240813171635-00871.warc.gz	49,503,489	0.999902	0.999946	0.999946	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1459, 4527, 5919, 6437 ]	1	0
......................................................................... nazwa zakładu pracy lub imię i nazwisko wnioskodawcy Nr ewidencyjny ................................................ Data wpływu .................................................. Komisja Kwalifikacyjna nr 379 przy Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w Białymstoku, ul. Pogodna 63/1, tel/fax. (85) 74 23 651 E WNIOSEK O SPRAWDZENIE KWALIFIKACJI ul. Sienkiewicza 77, tel. (85)675-24-91 e-mail:email@example.com Nazwisko iimię ...................................................................................... data i miejsceurodzenia ................................................. PESEL Nr i legitymujący/a się dokumentem tożsamości ........................................... (numer dowodu osobistego) Adres zamieszkania ……………………………………..…..……………..……………. nr telefonu…..…………...………… Nazwa i adres zakładu pracy ....................................................................................................................................................... Wykształcenie .............................................................................................................................................................................. (tytuł zawodowy, specjalność, nazwa szkoły – uczelni) Przebieg pracy zawodowej ………………………………………………………………………………………………….…. (nazwa zakładu pracy, zajmowane stanowisko, okres odbytej praktyki z zakresu dozoru bądź eksploatacji) Posiadane świadectwa kwalifikacyjne: ........................................................................................................................................ Zawód wykonywany .................................................................................................................................................................... Rodzaj i zakres wnioskowanych uprawnień Grupa II. Urządzenia wytwarzające, przetwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne 1. kotły parowe oraz wodne na paliwa stale, płynne i gazowe o mocy powyżej 50 kW wraz z urządzeniami pomocniczymi ............................................................................................................................................................................................................, 2. sieci i instalacje cieplne wraz z urządzeniami pomocniczymi, o przesyle ciepła powyżej 50 kW ................................................., 3. turbiny parowe oraz wodne o mocy powyżej 50 kW wraz z urządzeniami pomocniczymi ......................................................., 4. przemysłowe urządzenia odbiorcze pary i gorącej wody o mocy powyżej 50 kW ..............................................................., 5. urządzenia, wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze, o moc powyżej 50 kW ..............................................................................., 6. pompy, ssawy, wentylatory i dmuchawy o mocy powyżej 50 kW ........................................................................................., 7. sprężarki o mocy powyżej 20 kW oraz instalacje sprężonego powietrza i gazów technicznych. 8. urządzenia do składowania, magazynowania i rozładunku paliw o pojemności składowania odpowiadającej masie ponad 100 Mg. 9. piece przemysłowe o mocy powyżej 50 kW ............................................................................................................................., 10. aparatura kontrolno pomiarowa i urządzenia automatycznej regulacji do urządzeń i instalacji wymienionych w pkt.1-9 ........................................................, ) Zakres obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku ) : a) obsługa b) konserwacja c) remonty d) montaż e) kontrolno – pomiarowe ____________________________________________________________________________________________________________________________ ) niepotrzebne skreślić Uwaga l. Podstawowy zakres wymagań kwalifikacyjnych podany jest w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki. Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003r (Dz.U. nr 89. poz. 828) Uwaga 2. Na egzamin należy zgłosić się z dowodem osobistym, wykazem posiadanych świadectw kwalifikacyjnych i potwierdzeniem uiszczenia opłaty. Należność za egzamin kwalifikacyjny w kwocie 10 % minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników, obowiązującego w dniu złożenia wniosku należy wpłacić na konto: Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Białymstoku Nr: 36 1160 2202 0000 0000 6000 1543 Tytułem: egzamin kwalifikacyjny, imię i nazwisko Oświadczam, że zapoznałem/-am się z obowiązkiem informacyjnym Administratora w zakresie przetwarzania moich danych osobowych, który jest dostępny na stronie internetowej www.zdz.bialystok.pl oraz w Ośrodkach Kształcenia Zawodowego ZDZ w Białymstoku. ................................................................................... kierownik zakładu pracy lub osoba wnioskująca ................................................................ pieczęć komisji kwalifikacyjnej E-2 PROTOKÓŁ Z EGZAMINU Nr ................................ Nazwisko i imię egzaminowanego .................................................................................................................. Wyniki egzaminu sprawdzające kwalifikacje do wykonywania pracy na stanowisku eksploatacji: W wyniku egzaminu stwierdzono, że egzaminowany spełnia/nie spełnia wymagania kwalifikacyjne do wykonywania pracy na stanowisku: eksploatacji w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu, kontrolno - pomiarowym(zbędne skreślić) dla następujących urządzeń, instalacji i sieci: 1. kotły parowe oraz wodne na paliwa stale, płynne i gazowe o mocy powyżej 50 kW wraz z urządzeniami pomocniczymi ..................................................................................................................................................................................................................................., 2. sieci i instalacje cieplne wraz z urządzeniami pomocniczymi, o przesyle ciepła powyżej 50 kW .........................................................................., 3. turbiny parowe oraz wodne o mocy powyżej 50 kW wraz z urządzeniami pomocniczymi ..............................................................................., 4. przemysłowe urządzenia odbiorcze pary i gorącej wody o mocy powyżej 50 kW ..................................................................................., 5. urządzenia, wentylacji, klimatyzacji i chłodnicze, o moc powyżej 50 kW ......................................................................................................., 6. pompy, ssawy, wentylatory i dmuchawy o mocy powyżej 50 kW ................................................................................................................, 7. sprężarki o mocy powyżej 20 kW oraz instalacje sprężonego powietrza i gazów technicznych. 8. urządzenia do składowania, magazynowania i rozładunku paliw o pojemności składowania odpowiadającej masie ponad 100 Mg. 9. piece przemysłowe o mocy powyżej 50 kW .................................................................................................................................................., 10. aparatura kontrolno pomiarowa i urządzenia automatycznej regulacji do urządzeń i instalacji wymienionych ) w pkt.1-9.................................................................................., Wydano świadectwo kwalifikacyjne nr: ................................................................................................................................................ Sprawdzono tożsamość - PESEL: i legitymujący/a się dokumentem tożsamości ........................................................................... ............................................. sekretarz komisji ............................................. członek komisji .................................................... ...................................................... przewodniczący zespołu egzaminującego .................................................... członek komisji przewodniczący komisji ...................................................... członek komisji ...................................................... podpis osoby egzaminowanej ...................................................... dnia .............................. r.	<urn:uuid:e564fb3e-bde0-40db-afa9-08376218bbed>	finepdfs	1.555664	CC-MAIN-2022-27	https://zdz.bialystok.pl/images/komisje-kwa/eksploatacja_gr_2.pdf	2022-06-27T07:43:12+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103329963.19/warc/CC-MAIN-20220627073417-20220627103417-00058.warc.gz	1,154,988,226	0.997974	0.998729	0.998729	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 4935, 8399 ]	1	0
KOMUNIKAT PGE EKSTRALIGI - 61/2020 z dnia 19.10.2020 1. LISTA KLASYFIKACYJNA ZAWODNIKÓW – PGE EKSTRALIGA - SEZON 2020 2020 \| awans(+) spadek(-) \| Pozycja 2019 \| Zawodnik \| Rok urodzenia \| Drużyna zawodnika w 2020 \| Średnia \| Punkty \| Bonusy \| Suma \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| +2 \| 3 \| Sayfutdinov Emil \| 1989 \| LES \| 2,523 \| 206 \| 16 \| 222 \| \| +3 \| 5 \| Laguta Artem \| 1990 \| GRU \| 2,479 \| 180 \| 1 \| 181 \| \| -1 \| 2 \| Zmarzlik Bartosz \| 1995 \| GOR \| 2,430 \| 217 \| 9 \| 226 \| \| -3 \| 1 \| Madsen Leon \| 1988 \| CZE \| 2,206 \| 143 \| 7 \| 150 \| \| -1 \| 4 \| Vaculik Martin \| 1990 \| ZIE \| 2,178 \| 188 \| 8 \| 196 \| \| +2 \| 8 \| Woffinden Tai \| 1990 \| WRO \| 2,169 \| 167 \| 13 \| 180 \| \| +8 \| 15 \| Janowski Maciej \| 1991 \| WRO \| 2,160 \| 185 \| 18 \| 203 \| \| +3 \| 11 \| Laguta Grigorij \| 1984 \| LUB \| 2,157 \| 142 \| 9 \| 151 \| \| +16 \| 25 \| Zagar Matej \| 1983 \| LUB \| 2,068 \| 133 \| 18 \| 151 \| \| +2 \| 12 \| Pedersen Nicki \| 1977 \| GRU \| 2,057 \| 138 \| 6 \| 144 \| \| -1 \| 10 \| Pawlicki Piotr \| 1994 \| LES \| 2,000 \| 160 \| 10 \| 170 \| \| +1 \| 13 \| Michelsen Mikkel \| 1994 \| LUB \| 2,000 \| 129 \| 9 \| 138 \| \| -7 \| 6 \| Doyle Jason \| 1985 \| CZE \| 2,000 \| 118 \| 12 \| 130 \| \| +14 \| 28 \| Thomsen Anders \| 1994 \| GOR \| 1,976 \| 153 \| 13 \| 166 \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| +3 \| 18 \| Lindgren Fredrik \| 1985 \| CZE \| 1,892 \| 110 \| 13 \| 123 \| \| +1 \| 17 \| Dudek Patryk \| 1992 \| ZIE \| 1,890 \| 156 \| 16 \| 172 \| \| +15 \| 32 \| Kubera Dominik \| 1999 \| LES \| 1,890 \| 120 \| 18 \| 138 \| \| -11 \| 7 \| Kołodziej Janusz \| 1984 \| LES \| 1,870 \| 126 \| 18 \| 144 \| \| 0 \| 19 \| Smektała Bartosz \| 1998 \| LES \| 1,863 \| 137 \| 12 \| 149 \| \| +10 \| 30 \| Hampel Jarosław \| 1982 \| LUB \| 1,848 \| 114 \| 8 \| 122 \| \| +24 \| 45 \| Lambert Robert \| 1998 \| RYB \| 1,838 \| 142 \| 5 \| 147 \| \| - \| nskl \| Lidsey Jaimon \| 1999 \| LES \| 1,787 \| 110 \| 24 \| 134 \| \| -9 \| 14 \| Bjerre Kenneth \| 1984 \| GRU \| 1,786 \| 116 \| 9 \| 125 \| \| +10 \| 34 \| Protasiewicz Piotr \| 1975 \| ZIE \| 1,779 \| 137 \| 16 \| 153 \| \| +12 \| 37 \| Chugunov Gleb \| 1999 \| WRO \| 1,765 \| 125 \| 18 \| 143 \| \| +28 \| 54 \| Miśkowiak Jakub \| 2001 \| CZE \| 1,609 \| 68 \| 6 \| 74 \| \| -18 \| 9 \| Drabik Maksym \| 1998 \| WRO \| 1,596 \| 80 \| 11 \| 91 \| \| +10 \| 38 \| Holta Rune \| 1973 \| CZE \| 1,596 \| 69 \| 14 \| 83 \| \| +17 \| 46 \| Przedpełski Paweł \| 1995 \| CZE \| 1,579 \| 79 \| 11 \| 90 \| \| +21 \| 51 \| Krakowiak Norbert \| 1999 \| ZIE \| 1,566 \| 71 \| 12 \| 83 \| \| -15 \| 16 \| Woźniak Szymon \| 1993 \| GOR \| 1,562 \| 97 \| 17 \| 114 \| \| -11 \| 21 \| Fricke Max \| 1996 \| WRO \| 1,554 \| 99 \| 16 \| 115 \| \| - \| nskl \| Woryna Kacper \| 1996 \| RYB \| 1,514 \| 101 \| 11 \| 112 \| \| -11 \| 23 \| Jepsen Jensen Michael \| 1992 \| ZIE \| 1,488 \| 105 \| 14 \| 119 \| \| - \| nskl \| Logachev Sergei \| 1995 \| RYB \| 1,488 \| 54 \| 10 \| 64 \| \| -3 \| 33 \| Lindbaeck Antonio \| 1985 \| ZIE \| 1,259 \| 58 \| 10 \| 68 \| \| -11 \| 26 \| Kasprzak Krzysztof \| 1984 \| GOR \| 1,244 \| 51 \| 5 \| 56 \| \| +6 \| 44 \| Milik Vaclav \| 1993 \| RYB \| 1,226 \| 70 \| 6 \| 76 \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| - \| nskl \| Szczepaniak Mateusz \| 1987 \| RYB \| 1,207 \| 31 \| 4 \| 35 \| \| - \| nskl \| Tonder Mateusz \| 1999 \| ZIE \| 1,182 \| 45 \| 7 \| 52 \| \| 0 \| 41 \| Trofymov Viktor \| 1999 \| LUB \| 1,182 \| 44 \| 8 \| 52 \| \| - \| nskl \| Świdnicki Mateusz \| 2001 \| CZE \| 1,114 \| 32 \| 7 \| 39 \| \| +6 \| 49 \| Karczmarz Rafał \| 1999 \| GOR \| 1,104 \| 72 \| 2 \| 74 \| \| -22 \| 22 \| Buczkowski Krzysztof \| 1986 \| GRU \| 1,098 \| 40 \| 5 \| 45 \| \| -14 \| 31 \| Lampart Wiktor \| 2001 \| LUB \| 1,085 \| 45 \| 6 \| 51 \| \| -26 \| 20 \| Pawlicki Przemysław \| 1991 \| GRU \| 1,024 \| 35 \| 7 \| 42 \| \| - \| nskl \| Szlauderbach Szymon \| 1999 \| LES \| 1,000 \| 47 \| 8 \| 55 \| \| - \| nskl \| Nowacki Kamil \| 2000 \| RYB \| 0,614 \| 25 \| 2 \| 27 \| \| - \| nskl \| Jasiński Wiktor \| 2000 \| GOR \| 0,585 \| 19 \| 5 \| 24 \| \| - \| nskl \| Tudzież Mateusz \| 2000 \| RYB \| 0,564 \| 17 \| 5 \| 22 \| /-/ Wojciech Stępniewski Prezes Zarządu /-/ Ryszard Kowalski Wiceprezes Zarządu Dokument wygenerowano 19.10.2020, 13:35 w aplikacji Karty Meczów. W przypadku wystąpienia niezgodności w przesłanym dokumencie, prosimy o kontakt z Ekstraliga Żużlowa sp z o.o., ul. Jana Pestalozziego 3, 85-095 Bydgoszcz, firstname.lastname@example.org, +48 52 583 00 05.	<urn:uuid:becb4ec4-751c-40cb-b966-d3e9b5371f8a>	finepdfs	1.801758	CC-MAIN-2021-21	https://cdn.speedwayekstraliga.pl/2021/04/5f8d7a08d86d3.pdf	2021-05-13T17:50:06+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-21/segments/1620243991943.36/warc/CC-MAIN-20210513173321-20210513203321-00482.warc.gz	182,124,850	0.967373	0.995193	0.995193	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1145, 2804, 4062 ]	1	0
UCHWAŁA Nr 124/XV/2016 RADY POWIATU W KŁOBUCKU z dnia 23 czerwca 2016 r. w sprawie wprowadzenia zmian w Statucie Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kłobucku Na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2015r., poz. 1445 z późn. zm.) oraz art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2015r., poz. 618 z późn. zm.) uchwała się, co następuje: § 1. Załącznik do Statutu Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kłobucku pt. „Wykaz jednostek i komórek organizacyjnych przedsiębiorstw Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kłobucku”, uchwalony Uchwałą Nr 160/XVI/2012 Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 12 października 2012 roku w sprawie nadania Statutu Zespołowi Opieki Zdrowotnej w Kłobucku, otrzymuje brzmienie określone w załączniku do niniejszej uchwały. § 2. Wykonanie uchwały powierza się Dyrektorowi Zespołu Opieki Zdrowotnej w Kłobucku. § 3. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego. Przewodniczący Rady Zbigniew Pilśniak \| Nazwa jednostki \| Nazwa komórki \| Adres jednostki/komórki \| \|-----------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\|------------------------------------------\| \| 1. Szpital Rejonowy w Kłobucku \| 1. Oddział Chorób Wewnętrznych \| Kłobuck, ul. 11 Listopada 5E \| \| \| 2. Oddział Dziecięcy \| Kłobuck, ul. 11 Listopada 5E \| \| \| 3. Izba Przyjęć \| \| \| \| 4. Dział Farmacji Szpitalnej \| \| \| 2. Szpital Rejonowy im. Dr Anki w Krzępicach \| 1. Oddział Chorób Wewnętrznych z Pododdziałem Geriatricznym \| Krzępice, ul. Szkolna 1 \| \| \| 2. Oddział Geriatriczny \| \| \| \| 3. Izba Przyjęć \| \| \| 3. Zakład Diagnostyki Medycznej w Kłobucku \| 1. Pracownia USG w Kłobucku \| Kłobuck, ul. 11 Listopada 5E \| \| \| 2. Pracownia Endoskopii w Kłobucku \| \| \| \| 3. Pracownia EKG w Kłobucku \| \| \| \| 4. Pracownia Spirometrii \| \| \| Przedsiębiorstwo Zespołu Lecznictwa Ambulatoryjnego w Kłobucku – ul. 11 Listopada 5A, Kłobuck \| Krzepice, ul. Szkolna 1 \| \| --- \| --- \| \| 4. Przychodnia Podstawowej Opieki Zdrowotnej w Kłobucku \| Kłobuck, 11 Listopada 5A \| \| 1. Poradnia dla Dzieci \| \| \| 2. Gabinet Zabiegowy Poradni dla Dzieci \| \| \| 3. Punkt Szczepień \| \| \| 4. Poradnia Ogólna Nr 1 w Kłobucku \| \| \| 5. Gabinet Zabiegowy Nr 1 w Kłobucku \| \| \| 6. Poradnia Ogólna Nr 2 w Kłobucku \| \| \| 7. Gabinet Zabiegowy Nr 2 w Kłobucku \| \| \| 8. Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Kłobucku \| \| \| 9. Gabinet Położnej Środowiskowej w Kłobucku \| \| \| 10. Poradnia Ogólna w Kamyku \| \| \| 11. Gabinet Zabiegowy w Kamyku \| \| \| 12. Poradnia Ogólna w Krzepicach \| \| \| 13. Gabinet Zabiegowy w Krzepicach \| \| \| 14. Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Krzepicach \| \| \| 15. Gabinet Położnej Środowiskowej w Krzepicach \| \| \| 16. Poradnia Ogólna w Starokrzepicach \| \| \| 17. Gabinet Zabiegowy w Starokrzepicach \| \| \| 18. Poradnia Ogólna w Zajączkach \| \| \| 19. Gabinet Zabiegowy w Zajączkach \| \| Kamyk, Plac Witosa 3 Kłobuck, ul. Różmila 4A Kłobuck, ul. Staszica 28 Kamyk, Plac Witosa 3 Krzepice, ul. Częstochowska 1 Starokrzepice, ul. Oleska 207 Zajączki Drugie, ul. Nowa Wieś 25 \| \| \| \|---\|---\| \| 20. Poradnia Ogólna w Lipiu \| Lipie, ul. Częstochowska 27 \| \| 21. Gabinet Zabiegowy w Lipiu \| \| \| 22. Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Lipiu \| \| \| 23. Gabinet Położnej Środowiskowej w Lipiu \| \| \| 24. Poradnia Ogólna w Parzymiechach \| Parzymiechy, ul. Krzęcka 20 \| \| 25. Gabinet Zabiegowy w Parzymiechach \| \| \| 26. Poradnia Ogólna w Stanisławowie \| Stanisławów 63 \| \| 27. Gabinet Zabiegowy w Stanisławowie \| \| \| 28. Poradnia Ogólna w Miedźnie \| Miedźno, ul. Słoneczna 3 \| \| 29. Gabinet Zabiegowy w Miedźnie \| \| \| 30. Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Miedźnie \| \| \| 31. Gabinet Położnej Środowiskowej w Miedźnie \| \| \| 32. Poradnia Ogólna w Ostrowach \| Ostrowy nad Okszą, ul. Brzeźnicka 4 \| \| 33. Gabinet Zabiegowy w Ostrowach \| \| \| 34. Poradnia Ogólna w Opatowie \| Opatów, ul. Kościuszki 27A \| \| 35. Gabinet Zabiegowy w Opatowie \| \| \| 36. Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Opatowie \| \| \| 37. Gabinet Położnej Środowiskowej w Opatowie \| \| \| 38. Poradnia Ogólna w Złochowicach \| Złochowice, ul. Topolowa 1 \| \| 39. Gabinet Zabiegowy w Złochowicach \| \| \| 40. Poradnia Ogólna w Popowie \| Popów, ul. PCK 4 \| \| 41. Gabinet Zabiegowy w Popowie \| \| \| 42. Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Popowie \| \| \| 43. Gabinet Położnej Środowiskowej w Popowie \| \| \| 44. Poradnia Ogólna w Rębielicach \| Rębielice Królewskie, ul. Główna 24 \| \| 45. Gabinet Zabiegowy w Rębielicach \| \| \| 46. Poradnia Ogólna w Wąsoszu \| Wąsosz Górny, ul. Witosa 8 \| \| 47. Gabinet Zabiegowy w Wąsoszu \| \| \| 48. Poradnia Ogólna w Przystajni \| Przystajń, ul. Powstańców Śląskich 7 \| \| 49. Gabinet Zabiegowy w Przystajni \| \| \| 50. Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Przystajni \| \| \| 51. Gabinet Położnej Środowiskowej w Przystajni \| \| \| Nr \| Opis \| Adres \| \|----\|------\|-------\| \| 52 \| Poradnia Ogólna w Lugach Radlach \| Lug Radły, ul. Kościelna 3 \| \| 53 \| Gabinet Zabiegowy w Lugach Radlach \| \| \| 54 \| Poradnia Ogólna w Pankach \| Panki, ul. 1 Maja 12 \| \| 55 \| Gabinet Zabiegowy w Pankach \| \| \| 56 \| Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej w Pankach \| \| \| 57 \| Gabinet Położnej Środowiskowej w Pankach \| \| \| 58 \| Poradnia Ogólna we Wręczycy \| Wręczyca Wielka, ul. Śląska 27 i 27a \| \| 59 \| Gabinet Zabiegowy we Wręczycy \| \| \| 60 \| Gabinet Pielęgniarki Środowiskowej we Wręczycy \| \| \| 61 \| Gabinet Położnej Środowiskowej we Wręczycy \| \| \| 62 \| Poradnia Ogólna w Kalej \| Kalej, ul. Strzałacka 2 \| \| 63 \| Gabinet Zabiegowy w Kalej \| \| \| 64 \| Poradnia Ogólna w Truskolasach \| Truskolasy, ul. Opolska 8 \| \| 65 \| Gabinet Zabiegowy w Truskolasach \| \| \| 66 \| Poradnia Ogólna w Węglowicach \| Czarna Wieś, ul. Szkołna 87 \| \| 67 \| Gabinet Zabiegowy w Węglowicach \| \| \| 68 \| Gabinet Profilaktyczny Nr 1 w Kłobucku \| Kłobuck, ul. Baczyńskiego 2 \| \| 69 \| Gabinet Profilaktyczny Nr 2 w Kłobucku \| Kłobuck, ul. Szkołna 1 \| \| 70 \| Gabinet Profilaktyczny Nr 3 w Kłobucku \| Kłobuck, ul. Bohaterów Bitwy pod Mokrą 4 \| \| 71 \| Gabinet Profilaktyczny Nr 4 w Kłobucku \| Kłobuck, ul. Zankowa 6 \| \| 72 \| Gabinet Profilaktyczny Nr 5 w Kłobucku \| Kłobuck, ul. 3 Maja 33 \| \| 73 \| Gabinet Profilaktyczny Nr 6 w Kłobucku \| Kłobuck, ul. Skorupki 46 \| \| 74 \| Gabinet Profilaktyczny Nr 7 w Kłobucku \| Kłobuck, ul. Skorupki 46 \| \| 75 \| Gabinet Profilaktyczny w Kamiuku \| Kamiuk, ul. Wiśosa 21 \| \| 76 \| Gabinet Profilaktyczny w Łobodnie \| Łobodno, ul. Sienkiewicza 69 \| \| 77 \| Gabinet Profilaktyczny w Białej \| Biała, ul. Częstochowska 73 \| \| № \| Gabinet Profilaktyczny \| Adres \| \|----\|------------------------\|-------\| \| 78.\| Gabinet Profilaktyczny w Libidzy \| Libidza, ul. Olszyskiego 2 \| \| 79.\| Gabinet Profilaktyczny w Łgocie \| Łgota, ul. Południowa 138 \| \| 80.\| Gabinet Profilaktyczny Nr 1 w Krzępcach \| Krzępice, ul. Mickiewicza 17 \| \| 81.\| Gabinet Profilaktyczny Nr 2 w Krzępcach \| Krzępice, ul. Skłodowskiej 21 \| \| 82.\| Gabinet Profilaktyczny Nr 3 w Krzępcach \| Krzępice, ul. Ryły 26 \| \| 83.\| Gabinet Profilaktyczny w Starokrzępcich \| Starokrzepice, ul. Oleśka 250 \| \| 84.\| Gabinet Profilaktyczny w Zajączkach \| Zajączki Drugie, ul. Szkołna 2 \| \| 85.\| Gabinet Profilaktyczny w Zajączkach Pierwszych \| Zajączki Pierwsze 50 \| \| 86.\| Gabinet Profilaktyczny w Lipiu \| Lipie, ul. Częstochowska 31 \| \| 87.\| Gabinet Profilaktyczny w Parzymiechach \| Parzymiechy, ul. Parkowa 2 \| \| 88.\| Gabinet Profilaktyczny w Lindowie \| Lindów 42 \| \| 89.\| Gabinet Profilaktyczny w Rębielicach Szlacheckich \| Rębielice Szlacheckie 93 \| \| 90.\| Gabinet Profilaktyczny w Miedźnie \| Miedźno, ul. Szkołna 1 \| \| 91.\| Gabinet Profilaktyczny w Ostrowach \| Ostrowy nad Okszą, ul. Szkołna 6 \| \| 92.\| Gabinet Profilaktyczny w Moknej \| Mokra 194 \| \| 93.\| Gabinet Profilaktyczny w Opatowie \| Opatów, ul. Szkołna 5 \| \| 94.\| Gabinet Profilaktyczny w Iwanowicach Dużych \| Iwanowice Duże, ul. Częstochowska 63 \| \| 95.\| Gabinet Profilaktyczny w Opatowie \| Opatów, ul. Kościuszki 1 \| \| 96.\| Gabinet Profilaktyczny w Wałęczowie \| Wałęczów, ul. Szkołna 19 \| \| 97.\| Gabinet Profilaktyczny w Wilkowiecku \| Wilkowiecko, ul. Szkołna 1 \| \| 98.\| Gabinet Profilaktyczny w Złochowicach \| Złochowice, ul. Wesoła 3 \| \| Nr \| Nazwa Gabinetu \| Adres \| \|----\|---------------\|-------\| \| 99. \| Gabinet Profilaktyczny w Zwierzyncu Pierwszym \| Zwierzyniec Pierwszy, ul. Szkolna 2 \| \| 100. \| Gabinet Profilaktyczny w Popowie \| Popów, ul. Długosza 7 \| \| 101. \| Gabinet Profilaktyczny w Rębielicach \| Rębielice Królewskie, ul. Szkolna 1 \| \| 102. \| Gabinet Profilaktyczny w Wałoszu \| Wałosz Górny, ul. Witosa 11 \| \| 103. \| Gabinet Profilaktyczny w Więckach \| Więcki, ul. Szkolna 1 \| \| 104. \| Gabinet Profilaktyczny w Zawadach \| Zawady, ul. Szkolna 8a \| \| 105. \| Gabinet Profilaktyczny w Przystajni \| Przystajn, ul. Szkolna 9 \| \| 106. \| Gabinet Profilaktyczny w Borze Zającińskim \| Bór Zająciński 78 \| \| 107. \| Gabinet Profilaktyczny w Pankach \| Panki, ul. Tysiąclecia 17 \| \| 108. \| Gabinet Profilaktyczny w Konieczkach \| Konieczki 64 \| \| 109. \| Gabinet Profilaktyczny w Aleksandrowie \| Aleksandrów 31 \| \| 110. \| Gabinet Profilaktyczny we Wręczycy \| Wręczyca Wielka, ul. Szkolna 11 \| \| 111. \| Gabinet Profilaktyczny w Kalej \| Kalej, ul. Szkolna 1 \| \| 112. \| Gabinet Profilaktyczny w Truskolasach \| Truskolasy, ul. Szkolna 3 \| \| 113. \| Gabinet Profilaktyczny w Węglowicach \| Węglowice 3 \| \| 114. \| Gabinet Profilaktyczny w Borowem \| Panki, ul. Tysiąclecia 17 \| \| 115. \| Gabinet Profilaktyczny w Bieżuniu \| Bieżeń, ul. Szkolna 1 \| \| 116. \| Gabinet Profilaktyczny w Grodzisku \| Grodzisko, ul. Kłobucka \| \| 117. \| Gabinet Profilaktyczny w Kulnejach \| Kulneje, ul. Szkolna 1 \| ### 5. Ambulatorium \| \| \| \|---\|---\| \| 1. \| Ambulatorium w Kłobucku \| \| 2. \| Gabinet zabiegowy ambulatoryjny w Kłobucku \| \| 6. Zakład Rehabilitacji w Kłobucku \| 1. Zakład Fizjoterapii w Kłobucku 2. Gabinet Fizjoterapii w Krzepicach 3. Gabinet Fizjoterapii w Górkach 4. Gabinet Fizjoterapii w Starokrzepicach 5. Gabinet Fizjoterapii w Golcach \| Kłobuck, ul. 11 Listopada 5E Krzepice, ul. Szkołna 1 Górki 32 Starokrzepice, ul. Oleska 207 Golce 72 \| \| 7. Pogotowie Ratunkowe w Kłobucku \| 1. Zespół Specjalistyczny Ratownictwa Medycznego "S" 2. Zespół Podstawowy Ratownictwa Medycznego "P1" 3. Zespół transportu sanitarnego "T1" 4. Zespół transportu sanitarnego "T2" 5. Zespół Podstawowy Ratownictwa Medycznego "P2" \| Kłobuck, ul. Staszica 28 Krzepice, ul. Szkołna 1 \| \| 8. Przychodnia Specjalistyczna \| 1. Poradnia Terapii Uzależnień i Współuzależnienia od Alkoholu 2. Poradnia Gastroenterologiczna 3. Poradnia Wad Postawy 4. Poradnia Rehabilitacyjna 5. Gabinet zabiegowy specjalistyczny 6. Poradnia Geriatryczna \| Kłobuck, ul. Równia 4A Kłobuck, ul. 11 Listopada 5E Krzepice, ul. Szkołna 1 \| Id: EAI9D104-6E24-45DF-9A72-1548DFD705BA. Podpisany	f8c05ad9-1a35-4699-aaa3-60f5cfe4b5a2	finepdfs	1.128906	CC-MAIN-2025-05	https://bip.klobuck.pl/download/attachment/13057/uchwala-nr-124_xv_2016.pdf	2025-01-22T06:51:03+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703363377.41/warc/CC-MAIN-20250122063008-20250122093008-00008.warc.gz	123,730,883	0.980214	0.999352	0.999352	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1053, 3378, 4631, 6399, 8064, 9695, 11265, 12327 ]	1	0
KTO ZA TYM STOI RAJI RADHAKRISHNAN RAJI RM & ASSOCIATES www.rajirm.com Założona przez Raji Radhakrishnan pracownia Raji RM & Associates specjalizuje się w kompleksowym wystroju wnętrz domów i wiejskich rezydencji. Większość projektów realizowana jest w Waszyngtonie i Nowym Jorku. Oprócz usług z zakresu architektury wnętrz Raji Radhakrishnan ma na swoim koncie projekty mebli, dywanów czy grafik ściennych. Między klasyką a nowoczesnością tekst: Anna Apps, projekt wnętrz: Raji Radhakrishnan W tym na pozór klasycznym wnętrzu odnajdziemy nowoczesny design Rzadko zdarza się nam gościć w domach projektantów. Na szczęście właśnie trafiła się okazja. Do swojego sanktuarium zaprosiła nas Raji Radhakrishnan. Jest piękne i nieco… ekstrawaganckie. 45 VILLA ŚWIAT 46 Projektując na co dzień dla innych, trudno się przestawić na myślenie o wystroju własnego domu. Właśnie dlatego skomponowanie idealnego wnętrza zajęło Raji wiele lat. Swoje wymarzone lokum kupiła prawie trzynaście lat temu i od tego czasu przechodzi ono nieustanną metamorfozę. Ostatnio nowe oblicze zyskała cała przestrzeń dzienna. Czy na tym zakończy się praca Raji nad udoskonalaniem własnego domu? Zapewne nie, ale dziś jest z niego na tyle dumna, że zgodziła się oprowadzić nas po swojej rezydencji. INSPIRACJĄ DLA PROJEKTANTKI BYŁY WNĘTRZA PARYSKICH KAMIENIC . Mocne i żywe kolory to znak rozpoznawczy Raji Radhakrishnan Nowoczesny design i meble vintage pod jednym dachem P 47 VILLA ŚWIAT Klasyczna kanapa i… metro, czyli ekstrawagancja w najlepszym wydaniu NEOKLASYCYZM W ROZKWICIE Oglądając meble i projektując domy dla innych można zatracić się w różnorodności i zagubić własny styl. Jed- nak Raji dokładnie wiedziała, jaki efekt chce osiągnąć w swojej rezydencji. Neoklasycystyczne elementy miały stanowić doskonałe tło dla kupowanych latami przez projektantkę francuskich mebli vintage oraz pokaźnej kolekcji sztuki nowoczesnej. Stąd decyzja o całkowitej przebudowie strefy dziennej. Zamiast tak popularnej dziś otwartej przestrzeni architekta podzieliła wnętrze. Na ścianie grafika z kolekcji PIERWSZE SKRZYPCE GRAJĄ TU GRAFIKI ŚCIENNE Z KOLEKCJI PROJEKTANTKI. Mocny odcień czerwieni prezentuje się świetnie w nowoczesnej i klasycznej odsłonie Gospodyni uwielbia kwiaty 49 48 projektantki Dzięki sztukaterii czujemy się tu niczym w paryskiej kamienicy VILLA ŚWIAT Grube mury, układ pokoi w amfiladzie i sztukateria sprawiają, że czujemy się tu niemal jak w starej kamienicy w sercu Paryża. Tymczasem jesteśmy przecież w Waszyngtonie. Jak udało się osiągnąć tak spektakularny efekt? Projektantka wykorzystała grafiki ścienne z własnej kolekcji. I tak ze ścian spoglądają na nas postacie z płócien Louisa Leopolda Boilly, widzimy też znajomy budynek Luwru czy gotyckie sklepienia. Nie byłaby jednak sobą, gdyby nie zestawiła ich z… nowoczesną grafiką metra. Z takiego kolarzu wyłoniło się wnętrze nietuzinkowe, intrygujące i oczy- wiście ekstrawaganckie. JADALNIA STANOWI DOSKONAŁE POŁĄCZENIE KLASYKI Z NOWOCZESNOŚCIĄ. Antyki, nowoczesny design i sztuka tworzą harmonijną całość. Na ścianie serigrafie Yves Klein, Matisse i Don Kunkel 51 Sztuka prezentuje się pięknie w tym klasycznym wnętrzu Dzięki sztukaterii czujemy się tu niczym w paryskiej kamienicy 50 52 Kuchnię zorganizowano wokół centralnie położonej wyspy 53 SIŁA KONTRASTU Zestawienie ze sobą nowoczesnych i stylowych mebli, mocnych kolorów i bieli, sztuki dawnych mistrzów i współczesnych artystów wydaje się być na pozór cha- otyczne. Jednak dom Raji Radhakrishnan jest niezwykle harmonijny. Projektantka nie tylko umiejętnie dopa- sowała kontrastowe elementy do siebie, odpowiednio wykorzystała też wysokość i wielkość pomieszczeń. Grafiki ścienne, mocne kolory i różnorodne style nie sprawdziłby się na mniejszej powierzchni, jednak tutaj ich kontrast jest siłą, która dynamizuje i wzbogaca wnętrze. BŁĘKITNE KRÓLESTWO O ile salon wypełniają mocne barwy – brązy, ciemne od- cienie czerwieni, zieleni i czernie, to kolorystyka jadalni jest już bardziej subtelna. Tutaj pierwsze skrzypce grają błękity i fiolety, którym towarzyszy biel i złoto. Podob- ną paletę odnajdziemy w kuchni. Natomiast w strefie prywatnej – sypialni i łazience gospodarzy – rządzą barwy ziemi. Kuchnia utrzymana w białej kolorystyce z domieszką błękitu W KUCHNI OBOK BIELI ZAGOŚCIŁ TAKŻE BŁĘKIT. Na jednej ze ścian w łazience znajdziemy grafikę z kolekcji projektantki VILLA ŚWIAT Grafika ścienna Louvre jest ozdobą sypialni W SYPIALNI I ŁAZIENCE GRAFIKI ŚCIENNE WPROWADZAJĄ NAS DO MAGICZNEGO ŚWIATA. Po prawej stronie kolorowy fotel Gio Ponti SZTUKA ILUZJI Nic tak nie fascynuje jak magia, iluzja – także we wnętrzach. Tutaj wszystkie triki zostały zastosowane z mistrzowska precyzją. Ułożenie pomieszczeń w amfiladzie i ogromne grafiki ścienne sprawiają, że nasz wzrok nie widzi ani początku, ani końca pomieszczenia. Jesteśmy wabieni od samego progu, wciągani do przestrzeni, która wydaje się być nieskończona. Naszą uwagę przyciągają mocne kolory i wzory, za którymi kryje się nietypowe zestawienie starego z nowym. Wchodząc do domu Raji Radhakrishnan, wkraczamy do świata iluzji, który nie przestaje fascynować od wieków. 55	<urn:uuid:eef49ab0-2c44-4d32-8838-473e74f0d9d8>	finepdfs	1.951172	CC-MAIN-2017-09	https://static1.squarespace.com/static/52ff9a4be4b0fa8137bc1fc6/t/574efcea2b8ddee4f5b370b5/1464794347319/044-055+Miwdzy+klasyk%C4%85+a+nowoczesnoscia+%282%29+%281%29.pdf	2017-02-20T15:53:26Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-09/segments/1487501170569.99/warc/CC-MAIN-20170219104610-00547-ip-10-171-10-108.ec2.internal.warc.gz	762,356,253	0.999739	0.999737	0.999737	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 754, 1458, 2283, 3254, 4334, 5175 ]	3	1
Dzień kobiet W numerze Bezpieczny Internet Walentynki Konkurs wideo Ekologiczno-ekonomicznie czyli miłość, wdzięczność i kwiatek z papieru. Wielkimi krokami zbliża się Dzień Kobiet – czas, w którym pokazujemy ważnym nam kobietom jak bardzo są niezastąpione i że swoją gracją i delikatnością wprowadzają ciepło i pokój gdziekolwiek się nie zjawiają. Tego dnia naszym mamom, babciom czy partnerkom okazujemy wdzięczność i dziękujemy za to, że zawsze przy nas są. Do miłych słów i życzeń najczęściej dołączamy bukiet kwiatów, wino, perfumy czy kupną biżuterię. I chociaż prezent na pewno zostanie doceniony, za jakiś czas kwiaty zwiędną i zostaną wyrzucone, wino zostanie wypite, perfumy się skończą, a kupna biżuteria bywa naprawdę droga i nie każdy może sobie na nią pozwolić. Jak poradzić sobie z tym problemem? Czy możliwe jest podarowanie niedrogiego i „wiecznego” prezentu, który już na zawsze będzie komuś o nas przypominał? Liczy się gest (i pomysł!) Okazuje się, że najcenniejszymi prezentami nie są prezenty najdroższe, a te, na które poświęciliśmy nasz cenny czas i przelaliśmy naszą miłość w postaci pokładów kreatywności. Własnoręczne wykonane podarunki mają praktycznie same zalety – są zazwyczaj o wiele bardziej doceniane, wydajemy na nie mniej pieniędzy oraz nie wspieramy rynku masowego, co jest podejściem niezwykle świadomego i ekologicznego konsumenta. Z ekonomicznego punktu widzenia, do wykonania własnoręcznego prezentu potrzebne są tylko materiały plastyczne, które zazwyczaj nie przewyższają kosztów kupnego odpowiednika, a na dodatek starczą nam na więcej niż jeden raz, co redukuje wydatki oraz zużycie rozmaitych materiałów nieulegających rozkładowi. Kwiat papieru Jedynym ograniczeniem jest brak pomysłów, jednak i ten kryzys łatwo da się zażegnać. Inspiracji zaczerpnąć można między innymi z różnych stron internetowych, czy na przykład mediów społecznościowych, takich jak Pinterest, który konceptami na robótki ręczne wręcz ocieka. Jeśli tylko czujesz się na siłach, możesz spróbować się w rysowaniu czy malowaniu. Jeśli nie czujesz się w tym wystarczająco dobrze, możesz wykorzystać poradniki znalezione w sieci. Oprócz szkiców i obrazów, bardzo dobrym pomysłem jest sztuka składania papieru, jaką jest origami. Daje nam ona praktycznie nieograniczone możliwości, takie jak urocze zwierzątka czy setki gatunków kwiatów – od tulipanów i róż, poprzez lilie po kwiaty kwitnącej wiśni. Najwspanialsze w tych roślinach jest to, że nigdy nie więdną i mogą cieszyć oko przez cały rok, niezależnie od sezonu oraz bez użycia mililitra wody. W zależności od pożądanego efektu, można wykonać je również z bibuły lub krepy. Origami wykorzystać można również do wykonania kartki okolicznościowej 3D. Odpowiednie złożenie i klejeniu papieru umożliwiło zrobienie elementu, który będzie rozkładał się wraz z otwarciem laurki. Trójwymiarowe prace są wyjątkowo spektakularne, a ich wyprodukowanie jest zazwyczaj o wiele łatwiejsze niż się wydaje. Papier wcale nie jest jedynym materiałem, z którego mogą powstać fascynujące prezenty. Nitki, włóczki, muliny, kordonki, tkaniny – to wszystko także jest wspaniałym pomysłem jeśli chodzi o robótki ręczne. Niemniej jednak do pracy z takim tworzywem wymagane są pokaźne pokłady cierpliwości i chęci do nauki nowych rzeczy. Robienie na drutach może być dla nerwusów wysoce nieprzyjemne, stresujące i irytujące. Osoby wyciszone i spokojne zaś powinny poradzić sobie z takowym wyzwaniem. Z dzianiny wykonanej na drutach czy na szydełku wykrzesać można urocze i różnobarwne pluszaki, breloki czy nawet modne części garderoby. Kanwa może być płótnem dla oryginalnych obrazów wyszytych kordonkiem lub muliną. Puść wodzę fantazji. Opanowanie prostego haftu krzyżykowego nie powinno zająć Ci dłużej niż dwie godziny. Ciekawym pomysłem są również breloki i misie z filcu czy też innych materiałów. Wystarczy podstawowa umiejętność zszywania i wyszywania oraz odrobina owaty czy zwykłej waty do wypchania materiału, co już zazwyczaj owocuje ciekawymi efektami. Robienie na szydełku czy drutach to już tak zwana „wyższa szkoła jazdy”, jednak dla chcącego nic trudnego! Na YouTube dostępne są tysiące poradników, które krok po kroku objaśniają kolejne etapy pracy. Biżuteria Biżuterią również można wykonać własnoręcznie, a jest na to niezliczona ilość sposobów. Z gliny czy modeliny można wymodelować piękne kolczyki czy zawieszki do łańcuszka lub bransoletki. Zawieszki wykonać można również z żywicy epoksydowej wlanej do odpowiedniej formy. W żywicy można zatapiać prześliczne drobiazgi, takie jak na przykład suszone kwiaty. Bransoletki natomiast można zapleść na przykład z muliny, wstążek i koralików. Jak widać do własnoręcznie wykonanych upominków potrzebne są jedynie chęci, czas i trochę pieniędzy. Co prawda, wymaga to od nas sporo pracy i cierpliwości, jednak dając taki подарunek, otrzymujemy coś w zamian – uśmiech i wdzięczność osoby obdarowanej, a jest to najpiękniejszy prezent oraz największa satysfakcja, jakiej możemy doświadczyć. Tekst: Zuzanna Jabłońska Oprawa graficzna: Bartłomiej Ćwiklak Dzień Bezpiecznego Internetu (DBI) obchodzony jest z inicjatywy Komisji Europejskiej od 2004 roku. Początkowo wydarzenie to świętowały jedynie państwa europejskie, ale już od lat DBI przekracza granice Europy angażując państwa z całego świata. Z pełną listą zaangażowanych państw i instytucji oraz podjętymi przez nie działaniami można zapoznać się na stronie www.saferinternetday.org. Organizatorem wydarzenia w Polsce od 2005 roku jest Polskie Centrum Programu Safer Internet (PCPSI), które tworzą państwowy instytut badawczy NASK oraz Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę – realizatorzy unijnego programu „Łącząc Europe” (ang. Connecting Europe Facility - CEF). Głównym partnerem wydarzenia jest Fundacja Orange. Dzień Bezpiecznego Internetu 2021 obchodziliśmy 9 lutego pod hasłem „Dzień Bezpiecznego Internetu: Działajmy Razem!”. DBI ma na celu przede wszystkim inicjowanie i propagowanie działań na rzecz bezpiecznego dostępu dzieci i młodzieży do zasobów internetowych, zaznajomienie rodziców, nauczycieli i wychowawców z problematyką bezpieczeństwa online oraz promocję pozytywnego wykorzystywania Internetu. W połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, a więc w momencie początków istnienia sieci w Polsce, użytkownikami Internetu były głównie osoby dorosłe, stosunkowo nieliczne. wykorzystująca sieć najczęściej w pracy zawodowej. Obecnie zaś korzystają z niej niemal wszyscy, używając jako narzędzia w pracy zawodowej oraz w życiu prywatnym. Dla wielu Internet jest miejscem, które stało się niejako „środowiskiem naturalnym”, a dla najmłodszej części społeczeństwa Internet istnieje „od zawsze”. Dzięki serwisom społecznościowym, a także komunikatorom, witrynom ułatwiającym zdobywanie wiedzy, serwisom rozrywkowym, dla współczesnych nastolatków świat wirtualny jest rzeczywistością równoległą, tak samo angażującą jak życie w świecie realnym. Dziś w ciągu sekundy pojawia się w Internecie 30 GB danych, internauci pobierają 800 aplikacji, YouTube notuje 108 000 odsłon, a Google 51 000 wyszukiwań. Cyfrowy świat zmienia się i rośnie bardzo szybko. To środowisko, w którym funkcjonują współcześni nastolatkowie. Portale społecznościowe służą do autoprezentacji i kreowania przestrzeni społecznej. Umieszczane treści mają wzbudzać przede wszystkim zainteresowanie innych osób oraz opisywać użytkowników według pożądanych atrybutów. Profil na Facebooku stał się substytutem wizerunku społecznego kreowanego na potrzeby aktualnych lub potencjalnych interakcji społecznych. Nastolatki w ten sposób zaspakajają swoje potrzeby afiliacyjne oraz konstytuują samych siebie w przestrzeni społecznej. To co kilka dekad temu dokonywało się w przestrzeni szkolnej i podwórkowej, obecnie zostało przeniesione na monitor smartfona i komputera. Ten świat musimy poznać!!! Wszystko, co udostępniamy w Internecie, buduje nasz wizerunek. Dobrze się bawiąc w gronie przyjaciół, rozluźniamy się i zapominamy na chwilę o zasadach bezpiecznego uczestnictwa w globalnej sieci. Jednak to, co wrzucimy na portale społecznościowe, zostaje tam na zawsze. Dzielenie się ze znajomymi zdjęciami z różnych spotkań i imprez towarzyskich jest bardzo przyjemne. Robią to miliony ludzi na całym świecie. Pamiętajmy o kilku ważnych zasadach, które zapewnią zarówno dobrą zabawę, jak i bezpieczeństwo. Czy wszystko musimy upublicznić w sieci? • Zastanów się, czy naprawdę musisz utrwalić na zdjęciu lub filmie każde wydarzenie. Może warto po prostu poddać się jego wyjątkowej atmosferze i nie rozpraszać fotografowaniem? Niektórzy artyści już dziś proszą swoich fanów o wyłączenie smartfonów podczas koncertów. • Z rozwagą upubliczniaj swoje zdjęcia. Przerobienie, udostępnienie jako mem, pokazanie w ośmieszającym kontekście – to tylko kilka przykładów tego, co może stać się z Twoim zdjęciem. • Zastanów się, czy wszystkie zdjęcia i filmy nadają się do publikacji. Zwróć uwagę, czy nie przedstawiają Ciebie lub Twoich znajomych w niekorzystnym świetle i czy nie łamią prawa. Nigdy nie publikuj w sieci zdjęć dokumentów, np. legitymacji, dowodu osobistego czy karty debetowej, którą dostałeś od rodziców. Ktoś może wykorzystać dane, które ujawniłeś i dokonać zakupów na twój koszt. Nie pokazuj w mediach społecznościowych zdjęć biletów na koncert z widocznym kodem kreskowym – mogą one zostać wykorzystane do stworzenia ich pirackiej kopii. Zwracaj uwagę na to, co Twoi znajomi publikują w sieci - Ustal z przyjaciółmi zasady publikowania zdjęć – pytajcie się nawzajem o zgodę, zanim cokolwiek wrzucicie do sieci. - Korzystaj z ustawień prywatności, które umożliwiają Ci blokowanie zdjęć wstawianych przez innych lub zatwierdzanie tych, na których jesteś, zanim staną się one widoczne na Twoim profilu. - Nie zgadzaj się na upublicznianie zdjęć, które są dla Ciebie przykre, przedstawiają Cię w niekorzystnym świetle lub po prostu Ci się nie podobają. Nie wahaj się prosić autora fotografii lub filmu o usunięcie takiego materiału. Nie ocenij siebie na podstawie tego, co inni publikują na swoich profilach Nie wszystko, co widzisz w sieci jest tak piękne i doskonałe, jak może się wydawać na pierwszy rzut oka. - Bądź krytyczny wobec zdjęć, które Twoi znajomi umieszczają w sieci. Z dużym prawdopodobieństwem opublikowali jedynie starannie wybrane, najładniejsze ujęcia. Nie daj się nabrać! Media społecznościowe oferują szereg narzędzi (np. filtrów), dzięki którym w dowolny sposób można poprawić i ulepszyć każde zdjęcie. - Internetowe profile celebrytów i influencerów nie pokazują ich prawdziwego życia! Perfekcyjne wakacyjne zdjęcia i wystylizowane filmy są najczęściej opłaconymi reklamami konkretnych produktów i pracują nad nimi profesjonalne ekipy. - Nie ulegaj presji: nie musisz mieć idealnego wizerunku! Zdjęcia mają przypominać Ci o dobrej zabawie. - Piękny profil z nieskazitelnymi zdjęciami nie świadczy o tym, że czyjes życie jest bardziej udane, niż Twoje! Zdjęcie zawsze zostawia cyfrowe ślady Na podstawie zdjęć można zdobyć bardzo wiele informacji o Tobie, Twojej rodzinie i znajomych. Już sama sceneria ujęcia, tło, na którym pozujesz, zdradza, gdzie jesteś. Fotografia cyfrowa ujawnia jednak o wiele więcej i to w niewidoczny na pierwszy rzut oka sposób. W plikach JPG, oprócz obrazu, zapisywane są inne dane. Najczęściej są to: data i czas utworzenia pliku, typ użytego aparatu lub marka, model i operator smartfona, którym się posłużyłeś oraz dokładne miejsce zrobienia zdjęcia. Źródło: NASK akademia Konkurs Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych - Życie rodzinne online i offline Celem Konkursu jest promowanie zasad ochrony danych osobowych wśród dzieci i rodziców, popularyzowanie wiedzy o ochronie danych osobowych wśród uczniów, podkreślenie istotnej roli tematyki ochrony prywatności i danych osobowych w życiu każdego człowieka, a także zachęcenie młodych ludzi oraz ich rodziców do głębszego zainteresowania się problematyką ochrony prywatności i danych osobowych w życiu online i offline. Konkurs polega na przygotowaniu krótkiego mini poradnika dla rodziców „Życie rodzinne online i offline. Porozmawiajmy o ochronie danych osobowych” i przedstawienie za pomocą krótkiego i jasnego przekazu zasad ochrony danych osobowych. Osoby chętne do uczestnictwa w konkursie do p. Urszuli Pietrzak-Marek, p. Sylwii Szafranowicz, p. Magdy Zwierzchowskiej oraz p. Pawła Wacha. Tradycje Walentynek sięgają czasów przedchrześcijańskich, w Polsce ich popularność zaczęła się dopiero pod koniec minionego stulecia. U nas także odprawiano miłosne obrzędy. Zgodnie z prastarą słowiańską tradycją pełne magii święto zakochanych obchodzi się z 21 na 22 czerwca podczas Nocy Kupały, zwanej także sobótką. Święty Walenty Za panowania cesarza Klaudiusza Gockiego mężczyźni, znużeni wojnami, które prowadziło cesarstwo, nie chcieli wstępować do wojska. Cesarz uznał, że przyczyną tego kryzysu są więzy narzeczeńskie wybranek serca czy małżeńskie i niechęć do opuszczania wybranek serca, zakazał zatem zaręczyn i ślubów. Walenty, biskup Terni, udzielał jednak zakochanym tajemnych ślubów, a gdy wyszło to na jaw, został wtrącony do więzienia. Tam zaprzyjaźnił się z niewidomą córką strażnika czy też, jak głosi średniowieczna legenda, zakochał się w niej z wzajemnością. Dziewczyna odzyskała wzrok, a jej rodzina, uznawszy to za cud, przyjęła chrześcijaństwo. Na wieść o tym cesarz rozkazał ściąć Walentego. W wieczór poprzedzający egzekucję przyszły patron zakochanych napisał do ukochanej pożegnalny list miłosny, kończąc go słowami: "od Twojego Walentego". Zmarł 14 lutego 269 lub 270 roku. Kult świętego Walentego rozwinął się w średniowieczu, a sprzyjała temu powszechna w tej epoce fascynacja żywotami świętych. Walentynek jako święto zakochanych najbardziej podatny grunt znalazły w Anglii i Francji. Najbardziej znanym walentynkowym zwyczajem jest wręczanie sobie nawzajem ozdobnych karteczek z krótkimi wierszykami czy miłosnymi wyznaniami. Zgodnie z tradycją podpisuje się je „Twój Walenty” lub „Twoja Walentynka”. W ten dzień zakochani obdarowują się także symbolicznymi upominkami – słodyczami, maskotkami i innymi drobiazgami, koniecznie z walentynkowym motywem: serduszkiem, amorkiem itp. Jeszcze trochę tradycji... Tłusty czwartek Mięsopusty, zapusty, Nie chcą państwo kapusty, Wolą sarny, jelenie, I żubrowe pieczenie. Ostatni czwartek karnawału nieprzypadkowo nazywano „tlustym”, upływał bowiem na objadaniu się zapustnymi przysmakami. Przy magnackich i szlacheckich stołach od rana raczono się mięśiwem – dziczyną, pieczoną sarniną, kuropatwami, zającami w sosach, pasztetami i drobiem. Wszystkie potrawy suto zakrapiano szlachetnymi winami, węgryznem, gdańską wódką i swojskimi domowymi nalewkami. Pod wiejskimi strzechami też nie brakowało obfitego jedla – szczodrze maszczonej kaszy, kapusty ze skwarkami, słoniny, a w bogatszych chatach także kiełbasy i mięsa gotowanego w rosole. Obowiązywała zasada: dużo, często i tłusto. Tłuszcz symbolizował dostatek, a spożywanie tłustych potraw miało gwarantować pomyślność i zapewnić, że przez cały rok głód nikomu nie zajrzy w oczy. Dziś tłusty czwartek kojarzymy przede wszystkim z puszystymi lukrowanymi pączkami ze słodkim nadziением z konfitury. „Tłusty czwartek jest dniem uprzywilejowanym u Polaków do biesiad zapustnych, na których muszą być u możniejszych pączki i chrust czyli faworki, a u ludu reczuchy, pampuchy itd.” – pisał Zygmunt Gloger (Rok polski ...). Te słodkie specjały zdominowały się w naszej karnawałowej tradycji w XVI wieku. Wcześniej zajadano się pączkami z ciasta chlebowego z pikantnym farszem z mięsa, słoniny, boczku lub skwarków, a przysmaki te zapijano wódką. Tradycyjnie wierzono, że jedzenie pączków w tłusty czwartek zapewni szczęście przez cały rok. Teksty na podstawie książki Anny Willman i Sylwii Chmiel: Polskie tradycje i obyczaje Przygotowały: p. B. Marchewka, M. Tkaczyk Liczby szczęśliwe Nie wiem czy wielu naszych czytelników słyszało o liczbach szczęśliwych 😊 oczywiście - pisząc tu o tym liczbach mam na myśli ich matematyczne własności. Zatem skąd wiadomo czy dana liczba jest szczęśliwa oto algorytm wyznaczania tych liczb. I. Wypisujemy wszystkie liczby naturalne od jedynki, po czym usuwamy co drugą (czyli wszystkie parzyste). Zatem żadna liczba parzysta nie będzie szczęśliwa. Druga liczba która nie została wykreślona jest liczba 3 i jest liczbą szczęśliwą 😊 II Następnie z powstającego ciągu liczb wykreślamy co trzecią, co przedstawia rysunek II, trzecią liczbą która nie została wykreślona jest liczba 7 zatem jest liczbą szczęśliwą III W kolejnym kroku wykreślamy co 7mą liczbę naturalną sposób pozostalych wszystkich liczb naturalnych. Czwartą liczbą która nie została wykreślona jest 9 i jest liczbą szczęśliwą 😊 \| II \| 1 \| 3 \| 5 \| 7 \| 9 \| \|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\| \| \| 11 \| 13 \| 15 \| 17 \| 19 \| \| \| 21 \| 23 \| 25 \| 27 \| 29 \| \| \| 31 \| 33 \| 35 \| 37 \| 39 \| \| \| 41 \| 43 \| 45 \| 47 \| 49 \| \| \| 51 \| 53 \| 55 \| 57 \| 59 \| \| \| 61 \| 63 \| 65 \| 67 \| 69 \| \| \| 71 \| 73 \| 75 \| 77 \| 79 \| \| \| 81 \| 83 \| 85 \| 87 \| 89 \| \| \| 91 \| 93 \| 95 \| 97 \| 99 \| \| \| 101 \| 103 \| 105 \| 107 \| 109 \| \| \| 111 \| 113 \| 115 \| 117 \| 119 \| \| \| 121 \| 123 \| 125 \| 127 \| 129 \| \| \| 131 \| 133 \| 135 \| 137 \| 139 \| \| \| 141 \| 143 \| 145 \| 147 \| 149 \| \| \| 151 \| 153 \| 155 \| 157 \| 159 \| \| \| 161 \| 163 \| 165 \| 167 \| 169 \| \| \| 171 \| 173 \| 175 \| 177 \| 179 \| \| \| 181 \| 183 \| 185 \| 187 \| 189 \| \| \| 191 \| 193 \| 195 \| 197 \| 199 \| \| \| 201 \| 203 \| 205 \| 207 \| 209 \| \| \| 211 \| 213 \| 215 \| 217 \| 219 \| \| \| 221 \| 223 \| 225 \| 227 \| 229 \| \| \| 231 \| 233 \| 235 \| 237 \| 239 \| \| \| 241 \| 243 \| 245 \| 247 \| 249 \| \| \| 251 \| 253 \| 255 \| 257 \| 259 \| \| \| 261 \| 263 \| 265 \| 267 \| 269 \| \| \| 271 \| 273 \| 275 \| 277 \| 279 \| \| \| 281 \| 283 \| 285 \| 287 \| 289 \| \| \| 291 \| 293 \| 295 \| 297 \| 299 \| \| \| 301 \| 303 \| 305 \| 307 \| 309 \| \| \| 311 \| 313 \| 315 \| 317 \| 319 \| \| \| 321 \| 323 \| 325 \| 327 \| 329 \| \| \| 331 \| 333 \| 335 \| 337 \| 339 \| \| \| 341 \| 343 \| 345 \| 347 \| 349 \| \| \| 351 \| 353 \| 355 \| 357 \| 359 \| \| \| 361 \| 363 \| 365 \| 367 \| 369 \| \| \| 371 \| 373 \| 375 \| 377 \| 379 \| \| \| 381 \| 383 \| 385 \| 387 \| 389 \| \| \| 391 \| 393 \| 395 \| 397 \| 399 \| \| \| 401 \| 403 \| 405 \| 407 \| 409 \| \| \| 411 \| 413 \| 415 \| 417 \| 419 \| \| \| 421 \| 423 \| 425 \| 427 \| 429 \| \| \| 431 \| 433 \| 435 \| 437 \| 439 \| \| \| 441 \| 443 \| 445 \| 447 \| 449 \| \| \| 451 \| 453 \| 455 \| 457 \| 459 \| \| \| 461 \| 463 \| 465 \| 467 \| 469 \| \| \| 471 \| 473 \| 475 \| 477 \| 479 \| \| \| 481 \| 483 \| 485 \| 487 \| 489 \| \| \| 491 \| 493 \| 495 \| 497 \| 499 \| \| III \| 1 \| 3 \| 7 \| 9 \| \|-----\|-----\|-----\|-----\|-----\| \| \| 11 \| 13 \| 15 \| 19 \| \| \| 21 \| 23 \| 25 \| 27 \| \| \| 31 \| 33 \| 35 \| 39 \| \| \| 41 \| 43 \| 45 \| 49 \| \| \| 51 \| 53 \| 55 \| 57 \| \| \| 61 \| 63 \| 67 \| 69 \| \| \| 71 \| 73 \| 75 \| 79 \| \| \| 81 \| 83 \| 85 \| 87 \| \| \| 91 \| 93 \| 97 \| 99 \| \| \| 101 \| 103 \| 105 \| 109 \| \| \| 111 \| 113 \| 115 \| 117 \| \| \| 121 \| 123 \| 127 \| 129 \| \| \| 131 \| 133 \| 135 \| 139 \| \| \| 141 \| 145 \| 147 \| \| \| \| 151 \| 153 \| 157 \| 159 \| \| \| 161 \| 165 \| 167 \| 169 \| \| \| 171 \| 173 \| 177 \| \| \| \| 181 \| 183 \| 187 \| 189 \| \| \| 191 \| 193 \| 195 \| 199 \| \| \| 201 \| 203 \| 205 \| 207 \| \| \| 211 \| 213 \| 217 \| 219 \| \| \| 221 \| 223 \| 225 \| 229 \| \| \| 231 \| 233 \| 235 \| 237 \| \| \| 241 \| 243 \| 247 \| 249 \| \| \| 251 \| 253 \| 255 \| 259 \| \| \| 261 \| 263 \| 265 \| 267 \| \| \| 271 \| 273 \| 277 \| 279 \| \| \| 281 \| 283 \| 285 \| 289 \| \| \| 291 \| 293 \| 295 \| 297 \| \| \| 301 \| 303 \| 307 \| 309 \| \| \| 311 \| 313 \| 315 \| 319 \| \| \| 321 \| 323 \| 327 \| 329 \| \| \| 331 \| 333 \| 337 \| 339 \| \| \| 341 \| 343 \| 345 \| 349 \| \| \| 351 \| 353 \| 357 \| 359 \| \| \| 361 \| 363 \| 367 \| 369 \| \| \| 371 \| 373 \| 375 \| 379 \| \| \| 381 \| 383 \| 387 \| 389 \| \| \| 391 \| 393 \| 397 \| 399 \| \| \| 401 \| 403 \| 405 \| 409 \| \| \| 411 \| 413 \| 415 \| 417 \| \| \| 421 \| 423 \| 425 \| 429 \| \| \| 431 \| 433 \| 435 \| 439 \| \| \| 441 \| 443 \| 445 \| 447 \| \| \| 451 \| 453 \| 457 \| 459 \| \| \| 461 \| 463 \| 465 \| 469 \| \| \| 471 \| 473 \| 475 \| 477 \| \| \| 481 \| 483 \| 487 \| 489 \| \| \| 491 \| 493 \| 495 \| 499 \| IV Dalej wykreślamy co 9tą liczbę naturalną spośród wszystkich pozostałych liczb naturalnych dodatnich. Piątą nie wykreślzoną liczbą szczęśliwą jest 13 😊 V. czy domyślasz się już co będzie w tym kroku .. dokładnie tak spośród pozostałych liczb naturalnych dodatnich będziemy wykreślać co trzynastą Proces wykreślania można prowadzić do nieskończoności, wszystkie liczby, które nie zostały wykreślone w podanym procesie nazywamy LICZBAMI SZCZĘŚLIWYMI. Liczb szczęśliwych jest nieskończenie wiele 😊 Literatura https://www.matematyczny-swiat.pl/2013/11/liczby-szczesliwe.html Przygotowała: p. Anna Wieczorek Seksowne pary „Świetnie! – pomyślicie sobie – Wreszcie jakaś dobra rozrywka!” Muszę Was rozczarować nie chodzi o żadne rzeczy z kategorii dla dorosłych, lecz jedynie o kolejnych przejawach specyficznego humoru matematyków. Ale najpierw przypomnijmy sobie troszkę informacji o liczbach pierwszych 😊 Liczby pierwsze fascynują matematyków od co najmniej 2500 lat. To starożytni Grekom należy przypisać zasługę (bądź winę) za zapoczątkowanie obsesji, która nie osłabła przez stulecia. Przede wszystkim powiedzmy, co nazywamy liczbami pierwszymi. Są to szczególne liczby, które nie dzielą się przez żadna inną oprócz siebie samej oraz 1 i występują na osi liczbowej aż do nieskończoności. Gdyby liczby miały duszę – a Pitagoras wierzył, że tak jest – wówczas 1 byłaby najbardziej nieszczęsną duszczką, ponieważ nie dane jest jej wieść prym w najwspanialszym i najśtylniejszym nieskończonym ciągu liczbowym w matematyce. Matematyczna policja nie pozwala by 1 była liczbą pierwszą, ponieważ nie spełnia obydwu z wymienionych warunków. Ale wrócmy do meritum 😊 Widzicie sex po łacinie znaczy sześć. Matematycy mogli użyć greckiego słowa hex, które również oznacza szóstkę jak to zrobili w odniesieniu do heksagonu, czyli sześciokąta. Jednak heksowne liczby pierwsze nie brzmiałyby już tak zabawnie prawda?? Seksownymi liczbami nazywamy dwie kolejne liczby pierwsze które równią się o sześć czyli takie jak np. 23 i 29, 31 i 37 itp. Istnieją również seksowne trójki i czwórki 😊 na początku ubiegłego wieku lata 1901, 1907 i 1913 stanowiły właśnie seksowną trójkę podobnie jak 1987, 1993 i 1999 pod koniec wiek. Seksowna czwórka to np. 61, 67, 73, 79, ale za mniej niż 1280 lat będziemy mieć seksowną czwórkę 3301, 3307, 3313, 3319 która ozdobi XXXIV wiek – tylko czy wtedy kogokolwiek zajmować będą liczby pierwsze 😊 SEKSOWNE PARY - w języku polskim są one określane mniej barwnie jako szóstkowe liczby pierwsze. literatura: Fragment z książki „Proste jak Pi – Matematyka to bułka z masłem” Liz Strachan Przygotowała: p. Anna Wieczorek Konkurs wideo - okiem szkolnych filmowców. Uczniowie Klubu Filmowego „Elektrofilmowcy ZSE”, pod opieką nauczycieli: Magdaleny Dygały i Pawła Wacha, w ramach ogólnopolskiego konkursu wideo, przygotowali krótką etiudę fabularną, dotyczącą przedwojennego mistrza kolarskiego Stanisława Kłosowicza. Konkurs pt. Zrób-My Nasz-film „Historie zapisane w obrazie”, organizowany jest przez Ośrodek Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów w Warszawie i koncentruje się na emocjach, jakie towarzyszą odkrywaniu tajemnic i wyprawom po okolicy, z której wywodzą się uczniowie. W rolę wybranki Stanisława Kłosowicza – Wandy Maślinskiej, pierwszej w historii Miss Radomia z 1932 roku, wcieliła się uczennica klasy 2P Zuzunna Sasin. Uczniowie zaangażowani w projekt filmowy: Zuzanna Sasin kl. 2P, Adam Prątnicki kl. 2Ti2, Jakub Rożek kl. 2Ti2. Zdjęcia do filmu kręcone były w Muzeum Rowerów w Radomiu. Konsultacja historyczna: Przemysław Bednarczyk. Trzymamy kciuki za powodzenie projektu i już nie możemy się doczekać efektu końcowego 😊 Przygotowała: p. Magdalena Dygała Link do filmiku dokumentalnego: https://drive.google.com/file/d/1Q52NO3YY5fqZYrGquxGrRG4vMKzyyUxn/view?usp=sharing The museum is divided into several sections, each dedicated to different aspects of cycling history and culture. The first section showcases vintage bicycles from various eras, highlighting the evolution of design and technology in the world of cycling. This area also features a collection of cycling memorabilia, including photographs, posters, and other artifacts that provide insight into the sport's rich history. Adjacent to the bicycle display is a section dedicated to the role of cycling in sports and competitions. Here, visitors can learn about the significance of cycling in major sporting events and the achievements of notable cyclists throughout history. The room is adorned with framed photographs and trophies, celebrating the accomplishments of athletes who have made significant contributions to the sport. Another part of the museum focuses on the cultural impact of cycling. This section explores how cycling has influenced art, literature, and popular culture. Visitors can discover how the sport has been portrayed in paintings, novels, and films, as well as its influence on fashion and design. The walls are decorated with reproductions of famous artworks featuring cyclists, and there are also displays of vintage clothing and accessories that reflect the style of the era. Throughout the museum, there are interactive elements designed to engage visitors and provide a deeper understanding of cycling's heritage. These include hands-on exhibits where visitors can try their hand at cycling-related activities or learn about the mechanics of a bicycle. There are also audio guides available, narrating the stories behind the exhibits and providing additional context for those interested in learning more. The museum also hosts special events and workshops, allowing visitors to participate in activities related to cycling. These might include guided tours, cycling demonstrations, or even classes on bike maintenance and repair. Such events not only enhance the visitor experience but also promote the sport and encourage participation among younger generations. Overall, the museum serves as a comprehensive resource for anyone interested in the history and culture of cycling. It offers a unique opportunity to explore the sport's past while appreciating its present and future potential. Whether you're a seasoned cyclist or simply curious about the world of two wheels, this museum promises an enriching and informative visit. Pomoc w przygotowaniu tekstu – Monika Adamczyk Każdy wyścig to wojna. Każdy wyścig to walka (Fabian Cancellara) Słowa utytułowanego szwajcarskiego sportowca mogą stanowić komentarz do życia Stanisława Kłosowicza – jednego z najlepszych kolarzy szosowych dwudziestolecia międzywojennego, który walczył nie tylko na torze, ale zacznijmy od początku. Stanisław Kłosowicz ur. 4 marca 1906 r. w Krasnojarsku, od najmłodszych lat przejawiał zamiłowanie do sportu, już w wieku 22 lat wziął udział w Letnich Igrzyskach Olimpijskich zorganizowanych w 1928 roku w Amsterdamie, a w latach 1927-29 był trzykrotnym mistrzem Polski w kolarstwie górskim. Ówczesny dyrektor Radomskiej Fabryki Broni - Kazimierza Oldakowskiego zauważył popyt na rowery, które stały się alternatywą dla transportu konnego. Dlatego sprowadził do Radomia świetnie zapowiadającego się młodego kolarza, by w myśl hasła „Polski rower na polskie drogi”, wypromował nowy styl życia, podbił serca miłośników kolarstwa i wycieczek rowerowych. Okazało się, że Radom stał się idealnym miejscem, w którym Stanisław Kłosowicz mógł rozwijać swoją karierę, również jako trener. Jego największe osiągnięcie do zdobycie Narodowego Mistrzostwa i start w Mistrzostwach Świata w Rzymie. I choć mogłoby się wydawać, że rowery były dla Stasia wszystkim to jednak wyjątkowe miejsce w jego sercu znalazła Wanda Maślińska – pierwsza miss Radomia. Nic dziwnego, bo „Dzień Dobry Ziemi Radomskiej” zamieścił obszerny artykuł, podkreślając niezwykłą urodę młodej kobiety: „(...) jest zaledwie 17-letnim dziewczęcem i uosabia najczystszy typ urody polskiej. Szlachetnie zarysowany profil, pełna godność, majestatyczna niemal postawa i jakiś przedziwny czar i blask (...).” Stanisław Kłosowicz i Wanda Maślińska spotkają się przypadkowo na balu sportowców, zakochają, biorą ślub w 1933 roku i stają się ulubioną parą w mieście. Niestety ich szczęście zostaje dramatycznie przerwane wybuchem II wojny światowej. Niemcy, wykorzystując popularność Stanisława Kłosowicza, wybierają go na członka delegacji, będącej świadkiem ekshumacji zwłok polskich oficerów w Katyniu. Nasz bohater jeszcze nie zdaje sobie sprawy, jak wysoką cenę przyjdzie mu za to zapłacić. Armia Czerwona wraca do Radomia w 1945 roku. Zacznijają się represje wobec wrogów narodu, dlatego Stanisław Kłosowicz zostaje aresztowany przez NKWD w odwecie za wyjazd do Katynia i wywieziony na Ural, gdzie nie jako kolarz, a drwal, walczy, tym razem nie o puchar, a o przeżycie. Po dwóch latach ciężkiej pracy wraca do Radomia, gdzie do tragicznej śmierci jest prześladowany przez komunistów. Agencja Gazeta Już czas... Jeszcze dziesięć minut, błągam. Życie coraz trudniejsze. Nic się nie dzieje. Wracam do łóżka. Obecny! Przygotował: Kacper Ponęta, klasa 2P	b2f2d753-1a0e-4b6e-8a60-a901feb95e65	finepdfs	2.539063	CC-MAIN-2021-25	https://elektronik.edu.pl/images/gazetka/elektrogazeta10_2021.pdf	2021-06-21T09:33:34+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-25/segments/1623488269939.53/warc/CC-MAIN-20210621085922-20210621115922-00131.warc.gz	222,589,574	0.944069	0.999833	0.999833	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 68, 1682, 2969, 4224, 5077, 6370, 9042, 11507, 12384, 13591, 15912, 16777, 20959, 22997, 24184, 26649, 29243, 29259, 29417 ]	1	0
Wprowadzenie do sprawozdania finansowego 1) nazwa, siedziba i adres oraz numer we właściwym rejestrze sądowym albo ewidencji FUNDACJA DZIECIOM "ZDĄŻYĆ Z POMOCĄ" ŁOMIAŃSKA 5 01-685 WARSZAWA WARSZAWA MAZOWIECKIE 2) czas trwania działalności jednostki, jeśli jest ograniczony Czas trwania jednostki jest nieoznaczony. 3) okres objęty sprawozdaniem finansowym 01.01.2018-31.12.2018 4) czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności przez jednostkę w dającej się przewidzieć przyszłości oraz czy nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania przez nią działalności Sprawozdanie finansowe sporządzone zostało przy założeniu możliwości kontynuacji działalności w dającej się przewidzieć przyszłości i nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuacji tejże działalności. 5) omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (także amortyzacji), ustalenia wyniku finansowego oraz sposobu sporządzenia sprawozdania finansowego w zakresie, w jakim ustawa pozostawia jednostce prawo wyboru Druk: NIW-CRSO Przyjęte zasady, metody i wzory wybrano spośród możliwych do stosowania zasad, metod i wzorów dopuszczonych ustawą i z uwzględnieniem specyfiki i warunków działania Fundacji oraz wprowadzono je do stosowania na okres wieloletni. Sprawozdanie finansowe Fundacji Dzieciom „Zdążyć z Pomocą" składa się z: Wprowadzenia do sprawozdania finansowego, Bilansu, Rachunku zysków i strat, Informacji dodatkowej (sporządzonych według Załącznika nr 6 do ustawy o rachunkowości), Zestawienia zmian w kapitałach (funduszach) własnych oraz Rachunku przepływów pieniężnych (sporządzonych według Załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości). Fundacja sporządza również sprawozdanie merytoryczne z prowadzonej działalności. Fundacja stosuje uproszczenia wynikające z art.4 ust.4 ustawy o rachunkowości t.j : · Przyjęcie zasad amortyzacji podatkowej dla celów bilansowych, jeżeli zapewniają odpisanie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w okresie ich ekonomicznej użyteczności, · Uproszczenie w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych o niskiej wartości początkowej (poniżej 10 000,00 PLN), · Klasyfikowanie umów leasingu według kryteriów określonych przepisami prawa podatkowego po spełnieniu warunków określonych w art.3 ust.6 ustawy, · Wycena materiałów i towarów w cenie zakupu, zamiast w cenie nabycia (art.34 ust.1 ust.) · Niestosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczególnych zasad uznawania metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych, po spełnieniu warunków art.28b ust.1 ustawy, · Odpisywanie nieistotnych kwot czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów w częściach dotyczących lat obrotowych, a nie poszczególnych miesięcy, · Zaniechanie ustalania rezerw i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego po spełnieniu warunków określonych w art.37 ust.10 ustawy Stosowane uproszczenia nie mają ujemnego wpływu na realizację obowiązku rzetelnego i jasnego przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki. Ustala się, że dla rzetelnego i jasnego przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego spółki jako kwoty istotne traktuje się te kwoty, które przekraczają 1% sumy bilansowej wynikającej ze sprawozdania finansowego za poprzedni okres sprawozdawczy. Sprawozdanie finansowe sporządzone zostało na podstawie ksiąg rachunkowych prowadzonych w roku obrotowym zgodnie z ustaleniami dokumentacji przyjętych zasad Polityki rachunkowości dla Fundacji Dzieciom „Zdążyć z Pomocą" w oparciu o wykorzystanie systemu SAP Business One obejmującej: 1. zasady ustalania roku obrotowego i okresów sprawozdawczych; 2. charakterystykę działalności statutowej i gospodarczej Fundacji, zasady kwalifikacji kosztów wg rodzajów działalności, w tym kosztów administracyjnych Fundacji; 3. zasady wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego Fundacji; 4. zasady i sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym zakładowy plan kont; 5. gospodarkę środkami pieniężnymi; 6. zasady i sposób inwentaryzacji; 7. wzór sprawozdania finansowego Fundacji Dzieciom „Zdążyć z Pomocą". 3 Fundacja Dzieciom „Zdążyć z Pomocą" prowadzi księgi rachunkowe zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o rachunkowości, ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz zgodnie z przepisami prawa podatkowego zawartymi w ustawie dedykowanej podatnikom rozliczającym podatek dochodowy od osób prawnych. Księgi rachunkowe Fundacji prowadzone są w zintegrowanej aplikacji do zarządzania firmą dla małych i średnich przedsiębiorstw – systemie SAP Business One. Systemem SAP BO objęte zostały wszystkie procesy z zakresu: zakupów, obsługi płatności przychodzących i wychodzących – w tym obsługi wpłat 1% podatku, obsługi subkont podopiecznych, w tym zarządzania relacjami z podopiecznymi, sprzedaży, gospodarki magazynowej. Księgowanie w systemie SAP BO prowadzone jest w oparciu o plan kont dostosowany do specyfiki działalności Fundacji w sposób umożliwiający kompleksową sprawozdawczość na potrzeby rocznego sprawozdania finansowego (podlegającego badaniu przez biegłego rewidenta), jak również na potrzeby sprawozdania merytorycznego z działalności Fundacji, sprawozdania z prowadzonych zbiórek publicznych , sprawozdania dla GUS, sprawozdań i raportów przygotowywanych dla darczyńców, sponsorów oraz instytucji przyznających dotacje celowe. Ewidencja przychodów w Fundacji Dzieciom „Zdążyć z Pomocą" prowadzona jest w sposób zapewniający szczegółową identyfikację środków finansowych pochodzących: · z poszczególnych obszarów (rodzajów) działalności Fundacji: - działalności statutowej nieodpłatnej; - działalności statutowej odpłatnej; działalności gospodarczej; · z poszczególnych źródeł przychodów w ramach działalności statutowej nieodpłatnej: - wpłat 1% podatku; zbiórek publicznych; - darowizn celowych oraz darowizn na ogólne cele statutowe Fundacji; - dotacji budżetowych i ze źródeł prywatnych, Ewidencja przychodów prowadzona jest na kontach zespołu 7 z wykorzystaniem 2 wymiarów – znaczników: znaczników centrum zysku i znaczników dotacji, akcji, projektów. Ewidencja kosztów w Fundacji Dzieciom „Zdążyć z Pomocą" prowadzona jest w sposób umożliwiający powiązanie kosztów ze źródłem ich finansowania, tj. rodzaju działalności, źródeł przychodu w ramach działalności statutowej nieodpłatnej wymienionych powyżej, poszczególnych projektów, dotacji (przy wyszczególnieniu finansowania zewnętrznego i wkładu własnego). Ewidencja kosztów prowadzona jest na kontach zespołu 4 i 7. Wydatki (koszty) działalności statutowej pożytku publicznego – w przypadku Fundacji są to wydatki ponoszone na realizację celów, zadań statutowych, jakie założyła sobie Fundacja w przyjętym Statucie. Za koszty statutowe uznaje się koszty świadczeń wykonywanych zgodnie ze Statutem Fundacji, w tym także świadczeń w naturze, niemających charakteru wydatków administracyjnych. Stosowany układ rachunku kosztów umożliwia stworzenie Rachunku zysków i strat Fundacji Dzieciom „Zdążyć z Pomocą" według załącznika nr 6 do ustawy o rachunkowości, uwzględniającego specyfikę działalności organizacji pożytku publicznego. Druk: NIW-CRSO Wykazane w bilansie na koniec roku obrotowego aktywa i pasywa (pomijając te, które wykazano w wartości nominalnej) wyceniono następującymi metodami wyceny, wynikającymi z przyjętych zasad (polityki) rachunkowości: Środki trwałe, środki trwałe w budowie i wartości niematerialne i prawne wycenia się w zależności od sposobu ich nabycia (wytworzenia) i późniejszego wykorzystania według: - cen nabycia; - kosztów wytworzenia (środki trwałe w budowie); - wartości przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych); 10 pomniejszonych o odpisy umorzeniowe (amortyzacyjne) oraz o ewentualne odpisy aktualizacyjne z tytułu trwałej utraty ich wartości. Środki trwałe Wartość początkową środków trwałych ujmuje się w księgach po cenie ich nabycia i umarza metodą liniową według stawek procentowych przyjętych dla celów podatku dochodowego od osób prawnych, jeżeli zapewniają odpisanie środków trwałych w okresie ich ekonomicznej użyteczności. Środki trwałe umarza się począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przyjęto je do użytkowania. Naliczenie amortyzacji dokonywane jest na koniec każdego miesiąca. Środki trwałe o wartości niższej niż 10 000,00 zł są w momencie zakupu odpisane w koszty zużycia materiałów pozostałych. Pierwsze wyposażenie lokali przyjmowanych ze środków trwałych w budowie, stanowi odrębny środek trwały i podlega amortyzacji. Środki trwałe w budowie Wartość środków trwałych w budowie wycenia się w wysokości kosztów poniesionych na nabycie lub wytworzenie środków trwałych, które powstaną w wyniku zakończenia inwestycji. Wartości niematerialne i prawne Wartości niematerialne i prawne są ujmowane w księgach po cenie ich nabycia i umarzane metodą liniową według stawek przyjętych dla celów podatku dochodowego od osób prawnych, jeżeli zapewniają odpisanie wartości niematerialnych i prawnych w okresie ich ekonomicznej użyteczności. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany tytuł przyjęto do używania. Tytuły wartości niematerialnych i prawnych o cenie niższej niż 10 000,00 zł są w momencie zakupu odpisane w koszty. Inwestycje długoterminowe – wycenia się według wartości godziwej. Różnice z wyceny odnoszone są odpowiednio na przychody bądź koszty finansowe. Towary wycenia się według ceny zakupu (zgodnie z ustawą o rachunkowości), nie wyższej niż cena sprzedaży netto. Przyjęta metoda zakłada, że koszty bezpośrednio związane z zakupem, koszty przystosowania składnika aktywów do stanu zdatnego do używania, koszty transportu, załadunku, składowania – zwiększają koszty bieżącego okresu. Należności wycenia się w kwotach wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożnej wyceny. Należności na dzień ich powstania wycenia się w wartości nominalnej. Wartość należności podlega aktualizacji z uwzględnieniem stopnia prawdopodobieństwa ich zapłaty na zasadzie dokonania odpisów aktualizacyjnych. Inwestycje krótkoterminowe wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy, według ceny (wartości) rynkowej, natomiast inwestycje krótkoterminowe, dla których brak jest aktywnej ceny rynkowej – wycenia się według określonej w inny sposób wartości godziwej. 11 Środki pieniężne w kasie, środki pieniężne w banku, środki pieniężne w drodze wycenia się według wartości nominalnej. Zobowiązania wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy, w kwocie wymagającej zapłaty. Rezerwy – zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne, tworzone są w uzasadnionej, wiarygodnie oszacowanej wartości. W Fundacji tworzone są rezerwy z tytułu: badania bilansu, premii pracowniczych, niewykorzystanych urlopów oraz odpraw emerytalnych. Fundusze własne wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy, w wartości nominalnej, ujmując je w księgach rachunkowych według ich rodzajów i zasad określonych przepisami prawa lub statutu. Fundacja sporządza rachunek przepływów pieniężnych według metody pośredniej. W strukturze rachunku zysków i strat Fundacji, jako jednostki prowadzącej działalność gospodarczą można wyróżnić następujące wyniki cząstkowe: • Zysk (strata) na działalności statutowej (określonej statutem) powstaje z różnicy pomiędzy przychodami bieżącej działalności statutowej (przychodami z darowizn, dotacji, wpłat z tytułu 1% podatku, przychodów z działalności statutowej odpłatnej) a kosztami tej działalności, wydatkami dokonywanymi w związku z realizacją zadań statutowych. • Zysk (strata) z działalności gospodarczej – powstaje z różnicy pomiędzy przychodami z działalności gospodarczej, t.j. ze sprzedaży netto towarów, materiałów i usług z uwzględnieniem upustów, rabatów i innych zmniejszeń przychodów, bez podatku VAT a wartością sprzedanych towarów i materiałów, ustaloną odpowiednio w cenach zakupu (w koszcie ich wytworzenia w niektórych przypadkach) – powiększoną o całość poniesionych (od początku roku obrotowego) kosztów dokonywanej sprzedaży. • Zysk (strata) z działalności operacyjnej – powstaje z wyników finansowych: działalności statutowej i działalności gospodarczej, pomniejszonych o koszty ogólnego zarządu. • Zysk (strata) brutto – powstaje z wyniku finansowego działalności operacyjnej powiększonego o pozostałe przychody operacyjne i pomniejszonego o pozostałe koszty operacyjne Fundacji, powiększonego o przychody finansowe (w szczególności przychody z tytułu odsetek uzyskanych z gospodarowania majątkiem finansowym Fundacji, lokowania środków na lokatach bankowych, zysków ze zbycia inwestycji i aktualizacji ich wyceny, nadwyżek dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi) i pomniejszonego o koszty finansowe (w szczególności z tytułu odsetek, strat ze zbycia inwestycji i aktualizacji ich wyceny, nadwyżek ujemnych różnic kursowych nad dodatnimi). · Zysk (strata) netto – powstaje po obciążeniu wyniku finansowego brutto podatkiem dochodowym od osób prawnych od kosztów NKUP niestatutowych. ZYSK NETTO zgodnie ze statutem Fundacji przekazywany jest (w oparciu o podjętą uchwałę organu zatwierdzającego roczne sprawozdanie finansowe) na Fundusz statutowy i stanowi kapitał zgromadzony do 12 wykorzystania na realizację celów statutowych w przyszłych okresach. Strata uzyskana w danym okresie sprawozdawczym pokrywana jest (w oparciu o podjętą uchwałę organu zatwierdzającego roczne sprawozdanie finansowe) z Funduszu statutowego utworzonego z nadwyżek przychodów (zysków) okresów poprzednich. Data sporządzenia: 2019-05-27 Data zatwierdzenia: 2019-05-27 Druk: NIW-CRSO Grażyna Grudowska Imię i nazwisko osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych – na podstawie art. 52 ust 2 ustawy o rachunkowości Stanisław Kowalski Tomasz Altewęgier Imię i nazwisko kierownika jednostki, a jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy, wszystkich członków tego organu – na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości Druk: NIW-CRSO	<urn:uuid:b9b5e9a6-3955-42a0-9305-ab2a7e47486c>	finepdfs	1.597656	CC-MAIN-2019-39	https://dzieciom.pl/wp-content/uploads/2012/05/Wprowadznie-do-sprawozdania-finansowego-2018-NIW.pdf	2019-09-16T21:24:56Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-39/segments/1568514572934.73/warc/CC-MAIN-20190916200355-20190916222355-00418.warc.gz	455,967,752	0.999994	0.999997	0.999997	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1117, 7274, 13711, 14081 ]	3	0
Wybór wykonawców zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji oraz warunki dokonywania zmniejszeń kwot pomocy oraz pomocy technicznej. Dz.U.2018.396 z dnia 2018.02.20 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 22 kwietnia 2020r. Wejście w życie: 21 lutego 2018 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1 z dnia 14 lutego 2018 r. w sprawie wyboru wykonawców zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji oraz warunków dokonywania zmniejszeń kwot pomocy oraz pomocy technicznej Na podstawie art. 43a ust. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 562, 624, 892, 935 i 1475 oraz z 2018 r. poz. 311) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa szczegółowe: 1) warunki i tryb konkurencyjnego wyboru wykonawców poszczególnych zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, w tym szczegółowe wymagania dotyczące zapytania ofertowego; 2) warunki wyboru wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowofinansowym operacji, w przypadku braku możliwości wyboru najkorzystniejszej oferty; 3) warunki dokonywania zmniejszeń kwot pomocy oraz pomocy technicznej, o których mowa w art. 64 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), w tym sposób ustalania wysokości tych zmniejszeń, w przypadku stwierdzenia niezgodności dotyczącej stosowania trybu, o którym mowa w pkt 1, albo stosowania przepisów o zamówieniach publicznych. § 2. Ilekroć w przepisach rozporządzenia jest mowa o: 1) beneficjencie - należy przez to rozumieć również podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy lub pomocy technicznej; 2) pomocy - należy przez to rozumieć również pomoc techniczną; 3) ofercie częściowej - należy przez to rozumieć ofertę przewidującą, zgodnie z zapytaniem ofertowym, wykonanie części zadania. 1. Zapytanie ofertowe zawiera co najmniej: 1) opis zadania, który: a) 2 jest jednoznaczny i wyczerpujący, nie utrudnia uczciwej konkurencji oraz uwzględnia wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty, w tym zawiera termin, w którym będzie możliwa realizacja zadania, b) nie odnosi się do określonego znaku towarowego, patentu, pochodzenia, źródła lub szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretnego wykonawcę, chyba że takie odniesienie jest uzasadnione zadaniem i został określony zakres równoważności; 2) jeden warunek udziału w postępowaniu w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, przy czym każdy z warunków udziału w postępowaniu jest określony proporcjonalnie do przedmiotu zamówienia, nie utrudnia uczciwej konkurencji oraz zapewnia równe traktowanie wykonawców, a także opis sposobu dokonywania oceny spełniania danego warunku, chyba że beneficjent nie przewiduje warunków udziału w tym postępowaniu; 3) jedno kryterium oceny ofert, przy czym każde z kryteriów oceny ofert zawartych w tym zapytaniu nie utrudnia uczciwej konkurencji, zapewnia równe traktowanie wykonawców, jest związane z przedmiotem zamówienia oraz nie dotyczy właściwości wykonawcy, w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej; 4) informację o wagach punktowych lub procentowych przypisanych do poszczególnych kryteriów oceny ofert oraz opis sposobu przyznawania punktów za spełnienie danego kryterium oceny ofert, który nie utrudnia uczciwej konkurencji oraz zapewnia równe traktowanie wykonawców, w przypadku określenia więcej niż jednego kryterium oceny ofert; 5) wskazanie miejsca i terminu składania ofert, które umożliwiają przygotowanie i złożenie oferty, przy czym termin na złożenie oferty nie może być krótszy niż 7 dni, a w przypadku zadań dotyczących robót budowlanych - 14 dni, od dnia udostępnienia zapytania ofertowego różnym podmiotom zgodnie z art. 43a ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanej dalej "ustawą"; 6) wskazanie przesłanek odrzucenia oferty; 7) informację o możliwości składania ofert częściowych, jeżeli zadanie jest podzielne i beneficjent dopuścił taką możliwość; 8) 3 określenie jednoznacznego zakresu, charakteru i warunków wprowadzenia zmian umowy zawartej w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, o ile przewiduje się możliwość zmiany takiej umowy. 2. W zapytaniu ofertowym można zastrzec możliwość zakończenia postępowania w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowofinansowym operacji bez wyboru żadnej z ofert. § 4. 1. Beneficjent może zmienić zapytanie ofertowe przed upływem terminu składania ofert, jeżeli: 1) zmienione zapytanie ofertowe zostanie udostępnione różnym podmiotom zgodnie z art. 43a ust. 3 ustawy przed upływem tego terminu; 2) w zmienionym zapytaniu ofertowym przedłużony zostanie termin składania ofert o czas niezbędny do wprowadzenia zmian w ofertach, o ile przedłużenie tego terminu jest konieczne z uwagi na istotną zmianę zapytania ofertowego polegającą w szczególności na zmianie: a) opisu zadania, b) warunku udziału w postępowaniu w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji lub sposobu dokonywania oceny spełniania danego warunku w tym postępowaniu, c) kryterium oceny ofert. 2. W toku badania i oceny ofert beneficjent może żądać od wykonawców wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert. Beneficjent i wykonawca nie mogą prowadzić negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz dokonywać jakiejkolwiek zmiany w jej treści. § 5. 1. W przypadku gdy cena lub koszt nie stanowi jedynego kryterium oceny ofert określonego w zapytaniu ofertowym, jeżeli zostały złożone dwie lub więcej ofert i przedstawiają one taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów określonych w zapytaniu ofertowym, za najkorzystniejszą ofertę spośród takich ofert uznaje się ofertę z najniższą ceną lub najniższym kosztem. 2. Beneficjent wzywa wykonawców, którzy złożyli oferty o takiej samej najniższej cenie lub o takim samym najniższym koszcie, do złożenia w terminie określonym przez beneficjenta ofert dodatkowych w zakresie dotyczącym ceny lub kosztu w przypadku: 1) o którym mowa w ust. 1, albo 2) gdy cena lub koszt stanowi jedyne kryterium oceny ofert określone w zapytaniu ofertowym. 3. Wykonawcy, składając oferty dodatkowe, nie mogą przedstawić ceny lub kosztu wyższego niż w złożonych ofertach. 4. W przypadku niezłożenia żadnej oferty dodatkowej albo złożenia ofert dodatkowych o takiej samej najniższej cenie lub o takim samym najniższym koszcie, albo odrzucenia wszystkich ofert dodatkowych, beneficjent kończy postępowanie bez wyboru żadnej z ofert: 1) w całości, jeżeli nie dopuszczono możliwości składania ofert częściowych, albo 2) w odniesieniu do tej części postępowania, co do której wybór wykonawcy nie był możliwy, jeżeli dopuszczono możliwość składania ofert częściowych. § 6. 1. Oferta podlega odrzuceniu w przypadku, gdy: 1) jej treść nie odpowiada treści zapytania ofertowego lub 2) została złożona przez podmiot: a) niespełniający warunków udziału w postępowaniu w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowofinansowym operacji określonych w zapytaniu ofertowym lub b) powiązany osobowo lub kapitałowo z beneficjentem lub osobami, o których mowa w art. 43a ust. 4 ustawy, lub 3) została złożona po terminie składania ofert określonym w zapytaniu ofertowym. 2. Oferta nie podlega odrzuceniu, mimo że została złożona przez podmiot powiązany osobowo lub kapitałowo z osobą, o której mowa w art. 43a ust. 4 ustawy, jeżeli osoba ta nie będzie brała udziału w dalszym postępowaniu w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji. 3. Oferta dodatkowa podlega odrzuceniu w przypadku, gdy: 1) zawiera cenę lub koszt wyższe niż w złożonej ofercie lub 2) została złożona po terminie składania ofert dodatkowych określonym przez beneficjenta w wezwaniu do złożenia tych ofert. § 7. Niezwłocznie po zakończeniu postępowania w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji beneficjent udostępnia przez zamieszczenie na stronie internetowej, o której mowa w art. 43a ust. 3 ustawy, informację o: 1) wyborze wykonawcy oraz wykaz, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 3, albo 2) odrzuceniu wszystkich złożonych ofert oraz wykaz, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 3, albo 3) niezłożeniu żadnej oferty, albo 4) zakończeniu tego postępowania bez wyboru żadnej z ofert. § 8. 1. Z przebiegu postępowania w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji sporządza się protokół zawierający co najmniej: 1) informację o wartości zadania i terminie jej ustalenia; 2) informację o terminie upublicznienia zapytania ofertowego oraz - w przypadku zmiany zapytania ofertowego - zmienionego zapytania ofertowego przez beneficjenta; 3) wykaz ofert, które wpłynęły w odpowiedzi na zapytanie ofertowe, wraz ze wskazaniem daty wpływu poszczególnych ofert oraz podaniem tych danych z ofert, które stanowią odpowiedź na: a) warunki udziału w tym postępowaniu, b) kryteria oceny ofert; 4) informację w sprawie spełnienia przez oferentów warunków udziału w tym postępowaniu, chyba że beneficjent nie przewidział warunków udziału w tym postępowaniu; 5) informację o punktach przyznanych poszczególnym ofertom, z wyszczególnieniem punktów za poszczególne kryteria oceny ofert; 6) wskazanie wybranej oferty wraz z uzasadnieniem wyboru; 7) wskazanie ofert odrzuconych i powodów ich odrzucenia; 8) datę sporządzenia protokołu i podpis beneficjenta lub osoby upoważnionej przez beneficjenta do podejmowania czynności w jego imieniu. 2. Do protokołu, o którym mowa w ust. 1, dołącza się dokumenty potwierdzające przebieg postępowania, w tym: 1) złożone oferty oraz oferty dodatkowe; 2) oświadczenie beneficjenta oraz każdej z osób, o których mowa w art. 43a ust. 4 ustawy, o braku albo istnieniu powiązań kapitałowych lub osobowych z podmiotami, które złożyły oferty. 3. W przypadku gdy nie wpłynęła żadna oferta, protokół, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej elementy wymienione w ust. 1 pkt 1, 2 i 8 oraz informację o niezłożeniu żadnej oferty. 4. W przypadku odrzucenia wszystkich ofert, protokół, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej elementy wymienione w ust. 1 pkt 1-4 oraz 7 i 8, a do tego protokołu dołącza się dokumenty, o których mowa w ust. 2. 5. W przypadku zakończenia postępowania w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji bez wyboru żadnej z ofert, protokół, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej elementy wymienione w ust. 1 pkt 1-5 oraz 7 i 8, a także informację o zakończeniu tego postępowania bez wyboru żadnej z ofert, a do tego protokołu dołącza się dokumenty, o których mowa w ust. 2. 6. Przebieg postępowania w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji potwierdza się dokumentami sporządzonymi w postaci papierowej lub elektronicznej. § 9. 4 1. Nie jest możliwe dokonanie zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której wybrano wykonawcę danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, chyba że: 1) zmiany nie prowadzą do zmiany ogólnego charakteru umowy i zostały przewidziane w zapytaniu ofertowym w postaci jednoznacznych postanowień umownych, które określają zakres, charakter i warunki wprowadzenia tych zmian; 2) zmiany dotyczą zwiększenia zakresu świadczenia, jeżeli do prawidłowego wykonania danego zadania jest niezbędne wykonanie dodatkowych prac nieobjętych dotychczas tym zadaniem, a konieczność ich wykonania powstała na skutek wystąpienia okoliczności, których, działając z należytą starannością, nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, oraz zostały spełnione łącznie następujące warunki: a) zmiana wybranego wykonawcy nie może zostać dokonana z powodów ekonomicznych lub technicznych, w szczególności dotyczących zamienności lub interoperacyjności sprzętu, usług lub instalacji, objętych dotychczas tym zadaniem, b) zmiana wybranego wykonawcy spowodowałaby istotną niedogodność lub znaczne zwiększenie kosztów dla beneficjenta, c) wartość każdej zmiany nie przekracza 50% wartości świadczenia określonej pierwotnie w umowie; 3) zmiany nie prowadzą do zmiany ogólnego charakteru umowy i zostały spełnione łącznie następujące warunki: a) konieczność zmiany umowy jest spowodowana okolicznościami, których, działając z należytą starannością, nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, b) wartość każdej zmiany nie przekracza 50% wartości świadczenia określonej pierwotnie w umowie; 4) wybranego wykonawcę ma zastąpić nowy wykonawca: a) na podstawie postanowień umownych, o których mowa w pkt 1, b) w wyniku połączenia, podziału, przekształcenia, upadłości, restrukturyzacji lub nabycia dotychczasowego wykonawcy lub jego przedsiębiorstwa, o ile nowy wykonawca spełnia warunki udziału w postępowaniu, nie zachodzą wobec niego podstawy wykluczenia oraz nie pociąga to za sobą innych istotnych zmian postanowień umowy; 5) zmiany, niezależnie od ich wartości, nie są istotne w rozumieniu ust. 3; 6) zmiany nie prowadzą do zmiany ogólnego charakteru umowy, a łączna wartość zmian jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843) i jest mniejsza od 10% wartości świadczenia określonej pierwotnie w umowie - w przypadku gdy przedmiotem świadczenia są usługi lub dostawy, a w przypadku gdy przedmiotem świadczenia są roboty budowlane - mniejsza od 15% wartości świadczenia określonej pierwotnie w umowie. 2. Jeżeli umowa zawiera postanowienia przewidujące możliwość zmiany wynagrodzenia należnego wykonawcy z powodu wystąpienia okoliczności innych niż zmiana zakresu świadczenia wykonawcy, dopuszczalną wartość zmiany umowy, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lit. c, pkt 3 lit. b i pkt 6, ustala się na podstawie wartości świadczenia określonej pierwotnie, z uwzględnieniem zmian wynikających z tych postanowień umowy. 3. Zmianę postanowień zawartej umowy uznaje się za istotną, jeżeli: 1) zmienia się ogólny charakter umowy w stosunku do charakteru umowy w pierwotnym brzmieniu; 2) nie zmienia się ogólnego charakteru umowy natomiast zmiana tych postanowień: a) wprowadza warunki, które, gdyby były postawione w postępowaniu w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, to w tym postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by oferty innej treści, b) narusza równowagę ekonomiczną umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany pierwotnie w umowie, c) znacznie zwiększa lub zmniejsza zakres świadczeń i zobowiązań wynikający z umowy, d) polega na zastąpieniu wybranego wykonawcy nowym wykonawcą, w przypadkach innych niż wymienione w ust. 1 pkt 4. 4. Jeżeli beneficjent zamierza zmienić warunki realizacji świadczenia, które wykraczają poza zmiany umowy dopuszczalne zgodnie z ust. 1 i 2, jest obowiązany przeprowadzić nowe postępowanie w sprawie wyboru wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji. § 10. Wyboru wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji, w przypadku braku możliwości wyboru najkorzystniejszej oferty, dokonuje się, jeżeli: 1) nie została złożona żadna oferta albo 2) zachodzą przypadki określone w § 5 ust. 4, albo 3) wszystkie oferty zostały odrzucone zgodnie z § 6. § 11. 1. W przypadku stwierdzenia niezgodności polegającej na poniesieniu kosztów kwalifikowalnych z naruszeniem przepisów: 1) o zamówieniach publicznych albo 2) określających konkurencyjny tryb wyboru wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji - pomoc przysługuje w wysokości zmniejszonej o kwotę odpowiadającą kwocie pomocy, która przysługiwałaby na refundację kosztów kwalifikowalnych poniesionych z naruszeniem tych przepisów. 2. W przypadku gdy nie jest możliwe precyzyjne ustalenie wysokości kosztów kwalifikowalnych poniesionych z naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1, wysokość zmniejszenia oblicza się według wzoru: gdzie poszczególne symbole oznaczają: Wk - wysokość zmniejszenia, W% - wskaźnik procentowy przypisany do stwierdzonej niezgodności, Wp - kwotę pomocy, która, gdyby nie stwierdzono niezgodności, przysługiwałaby na refundację kosztów kwalifikowanych poniesionych w ramach danego postępowania: - o udzielenie zamówienia publicznego albo jego części albo - w przypadku, gdy zamawiający udziela zamówienia publicznego w częściach - postępowania o udzielenie zamówienia publicznego będącego częścią tego zamówienia - w przypadku zamówień publicznych albo - w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji albo jego części - w przypadku konkurencyjnego trybu wyboru wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji. 3. Wskaźniki procentowe przypisane do poszczególnych niezgodności są określone: 1) w załączniku nr 1 do rozporządzenia - w przypadku niezgodności dotyczącej stosowania przepisów o zamówieniach publicznych; 2) w załączniku nr 2 do rozporządzenia - w przypadku niezgodności dotyczącej stosowania konkurencyjnego trybu wyboru wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji. 4. 5 (uchylony). 5. 6 (uchylony). 6. 7 (uchylony). 7. W przypadku stwierdzenia w odniesieniu do danego postępowania o udzieleniu zamówienia publicznego albo postępowania w sprawie wyboru przez beneficjenta wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji więcej niż jednej niezgodności, wartość zmniejszeń nie podlega sumowaniu. 8. W przypadku, o którym mowa w ust. 7, do wszystkich stwierdzonych niezgodności stosuje się zmniejszenie z tytułu niezgodności skutkującej zmniejszeniem o najwyższej wartości. § 12. W przypadku stwierdzenia niezgodności, o której mowa w § 11 ust. 1 pkt 1, w odniesieniu do beneficjenta, o którym mowa w art. 43a ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy, do obliczenia wysokości zmniejszenia z tytułu tej niezgodności, w przypadku gdy nie jest możliwe precyzyjne ustalenie wysokości kosztów kwalifikowalnych poniesionych z naruszeniem przepisów o zamówieniach publicznych, stosuje się wskaźniki procentowe przypisane do poszczególnych niezgodności określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia. § 13. Do postępowań w sprawie wyboru wykonawcy danego zadania ujętego w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji w trybie konkurencyjnego wyboru tych wykonawców, w przypadku których udostępnienie zapytania ofertowego na stronie internetowej prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia i w wyniku których przed tym dniem nie została zawarta umowa z wybranym wykonawcą, nie stosuje się przepisów § 5. § 14. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 21 lutego 2018 r. 8 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK Nr 1 9 WSKAŹNIKI PROCENTOWE PRZYPISANE DO NIEZGODNOŚCI DOTYCZĄCEJ STOSOWANIA PRZEPISÓW O ZAMÓWIENIACH PUBLICZNYCH podstawie art. 11 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843), zwanej dalej "Pzp"; 2) art. 138g ust. 1 Pzp - w p r z y p a d k u zamówień na usługi społeczne. Europejskiej, zwanemu dalej "UPUE", przy jednoczesnym niezamieszczeniu ogłoszenia o zamówieniu w Biuletynie Zamówień Publicznych, zwanym dalej "BZP", i niezapewnieniu odpowiedniego poziomu upublicznienia umożliwiającego oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z ogłoszeniem, w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym portalu przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 2.Przetargograniczony naruszenie art. 40 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym niezamieszczeniu o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP i n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z o g ł o s z e n i e m , w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 3 . N e g o c j a c j e z o g ł o s z e n i e m -naruszenie art. 40 ust. 3 w związku z art. 56 ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym niezamieszczeniu o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP i n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z o g ł o s z e n i e m , w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 4 . D i a l o g k o n k u r e n c y j n y naruszenie art. 40 ust. 3 w związku z art. 60c ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym niezamieszczeniu o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP i n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z o g ł o s z e n i e m , w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o ogłoszeniao zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym niezamieszczeniu o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP i n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z o g ł o s z e n i e m , w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 7. Zamówienia na usługi społeczne naruszenie art. 138i lub art. 138j Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o z a m ó w i e n i u l u b wstępnego ogłoszenia i n f o r m a c y j n e g o U P U E , p r z y j e d n o c z e s n y m niezamieszczeniu o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP i n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z o g ł o s z e n i e m , w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 8. Punkty 1-7 stosuje się odpowiednio do wymienionych w tych punktach przypadków n a r u s z e ń p r z y w o ł a n y c h p r z e p i s ó w w p o w i ą z a n i u z naruszeniem art. 32 ust. 2-4 i 6-8 Pzp, tj. p r z e z z a n i ż e n i e wartości zamówienia lub wybranie sposobu obliczania wartości zamówienia, które powodują, że wartość z a m ó w i e n i a j e s t mniejsza niż kwoty o k r e ś l o n e w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 lub art. 138g ust. 1 Pzp. 9. Punkty 1-7 stosuje się odpowiednio do ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z następujących sposobów: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym portalu przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 2.Przetargograniczony naruszenie art. 40 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym z a m i e s z c z e n i u o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP l u b z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 3 . N e g o c j a c j e z o g ł o s z e n i e m -naruszenie art. 40 ust. 3 w związku z art. 56 ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym z a m i e s z c z e n i u o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP l u b z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 4 . D i a l o g konkurencyjny naruszenie art. 40 ust. 3 w związku z art. 60c ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym z a m i e s z c z e n i u o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP l u b z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 5 . P a r t n e r s t w o i n n o w a c y j n e naruszenie art. 40 ust. 3 w związku z art. 73c ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym z a m i e s z c z e n i u o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP l u b z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 6 . K o n k u r s -naruszenie art. 115 ust. 4 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu UPUE, przy jednoczesnym z a m i e s z c z e n i u o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP l u b z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u upublicznieniaumożliwiającego oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 7. Zamówienia na usługi społeczne naruszenie art. 138i lub art. 138j Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u p r z e k a z a n i a o g ł o s z e n i a o z a m ó w i e n i u l u b wstępnego ogłoszenia i n f o r m a c y j n e g o U P U E , p r z y j e d n o c z e s n y m z a m i e s z c z e n i u o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP l u b z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom z innych państw członkowskich Unii Europejskiej zapoznanie się z obowiązkuzamieszczeniaogłoszeniao zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 3 . N e g o c j a c j e z o g ł o s z e n i e m naruszenie art. 40 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 4 . D i a l o g k o n k u r e n c y j n y naruszenie art. 40 ust. 2 w związku art. 60c ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 5 . L i c y t a c j a e l e k t r o n i c z n a naruszenie art. 75 ust. 1 P z p p r z e z n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 6 . K o n k u r s naruszenie art. 115 ust. 3 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym n i e z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, w szczególności: na stronie internetowej zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w niezapewnieniu zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 2.Przetargograniczony naruszenie art. 40 ust. 2 w związku z art. 48 ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 3 . N e g o c j a c j e z o g ł o s z e n i e m naruszenie art. 40 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 4 . D i a l o g k o n k u r e n c y j n y naruszenie art. 40 ust. 2 w związku art. 60c ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 5 . P a r t n e r s t w o i n n o w a c y j n e naruszenie art. 40 ust. 2 w związku z art. 73c ust. 1 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 6 . L i c y t a c j a e l e k t r o n i c z n a naruszenie art. 75 ust. 1 P z p p r z e z n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 7 . K o n k u r s -naruszenie art. 115 ust. 3 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu w BZP, przy jednoczesnym z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, np. w co najmniej jeden z n a s t ę p u j ą c y c h sposobów: na stronie i n t e r n e t o w e j Brak uzasadnienia 5% zamawiającego, na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. 8. Zamówienia na usługi społeczne naruszenie art. 138o ust. 3 Pzp przez n i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u z a m i e s z c z e n i a o g ł o s z e n i a o zamówieniu na stronie p o d m i o t o w e j Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie m a s t r o n y p o d m i o t o w e j Biuletynu Informacji Publicznej, na stronie i n t e r n e t o w e j zamawiającego, przy j e d n o c z e s n y m z a p e w n i e n i u o d p o w i e d n i e g o p o z i o m u u p u b l i c z n i e n i a u m o ż l i w i a j ą c e g o oferentom zapoznanie się z ogłoszeniem, w szczególności: na ogólnodostępnym p o r t a l u przeznaczonym do publikacji ogłoszeń o zamówieniach, w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Naruszenie art. 96 ust. 1 pkt 11w związku z, , wykonawców w \| 7 \| Bezprawne udzielenie zamówienia w trybie n e g o c j a c j i b e z o g ł o s z e n i a , zamówienia z wolnej ręki, zapytania o cenę l u b l i c y t a c j i e l e k t r o n i c z n e j \| 100% \| Naruszenie art. 62 ust. 1, lub art. 67 ust. 1 pkt 1-4 lub 8-15, lub art. 70, lub art. 74 ust. 2, lub art. 134 ust. 5 lub 6 Pzp przez udzielenie z a m ó w i e n i a odpowiednio w trybie n e g o c j a c j i b e z o g ł o s z e n i a , zamówienia z wolnej ręki, zapytania o cenę l u b l i c y t a c j i elektronicznej bez z a c h o w a n i a p r z e s ł a n e k zastosowania tych trybów. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 8 \| Bezprawne udzielenie zamówienia z wolnej ręki dotychczasowemu wykonawcy \| 100%, przy czym za podstawę obliczenia z m n i e j s z e n i a p r z y j m u j e s i ę wysokość kosztów kwalifikowalnych objętych bezprawnie u d z i e l o n y m z a m ó w i e n i e m z w o l n e j r ę k i \| Naruszenie art. 67 ust. 1 pkt 6 lub 7 lub ust. 1a lub 1b, lub art. 134 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 67 ust. 1 pkt 7, lub art. 134 ust. 6 pkt 3 Pzp przez udzielenie z a m ó w i e ń dotychczasowemu w y k o n a w c y b e z z a c h o w a n i a p r z e s ł a n e k określonych w tych przepisach. \| z postępowania osób, warunków zamówienia, zwanej dalej "SIWZ", warunków udziału w postępowaniu lub podstaw wykluczenia, o których mowa w art. 24 ust. 5 Pzp, lub wykazu oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu lub brak podstaw wykluczenia, lub opisu kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, lub podania wag tych kryteriów, lub sposobu oceny ofert, a jeżeli przypisanie wagi nie jest możliwe z obiektywnych przyczyn, przez brak wskazania kryteriów oceny ofert w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego. 2 . P r z e t a r g o g r a n i c z o n y , n e g o c j a c j e z ogłoszeniem i dialog k o n k u r e n c y j n y n a r u s z e n i e odpowiednio art. 48 ust. 2 pkt 6 lub 7 , lub 10 Pzp albo art. 48 ust. 2 pkt 6 lub 7 , lub 10 Pzp w związku z art. 56 ust. 1 , albo art. 48 ust. 2 pkt 6 lub 7, lub 10 Pzp w związku z art. 60c ust. 1 Pzp p r z e z b r a k zamieszczenia w o g ł o s z e n i u o z a m ó w i e n i u warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji, jeżeli są ustalone, lub podstaw wykluczenia, l u b w y k a z u o ś w i a d c z e ń l u b d o k u m e n t ó w potwierdzających spełnianie warunków u d z i a ł u w postępowaniu lub kryteriów selekcji, jeżeli zostały ustalone, lub brak podstaw wykluczenia, lub kryteriów oceny ofert, lub znaczenia tych k r y t e r i ó w l u b naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 13 Pzp przez brak zamieszczenia w S I W Z o p i s u kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, lub podania wag tych kryteriów, lub sposobu oceny ofert, a jeżeli przypisanie wagi nie j e s t m o ż l i w e z o b i e k t y w n y c h przyczyn, przez brak wskazania kryteriów o c e n y o f e r t w k o l e j n o ś c i o d najważniejszego do najmniej ważnego. 3 . P a r t n e r s t w o i n n o w a c y j n e -naruszenie art. 73b ust. 1 pkt 2 lub 3 Pzp p r z e z b r a k zamieszczenia w o g ł o s z e n i u o z a m ó w i e n i u informacji o podziale negocjacji na etapy w celu ograniczenia l i c z b y o f e r t p o d l e g a j ą c y c h negocjacjom przez z a s t o s o w a n i e kryteriów oceny ofert wskazanych w SIWZ, jeżeli taki podział został przewidziany, l u b w y k a z u o ś w i a d c z e ń l u b d o k u m e n t ó w potwierdzających spełnianie warunków u d z i a ł u w postępowaniu lub brak podstaw wykluczenia lub naruszenie art. 73b ust. 2 pkt 3 Pzp przez brak zamieszczenia w SIWZ zasad, na jakich nastąpi wybór partnera lub partnerów, w tym kryteriów oceny ofert. 4 . L i c y t a c j a e l e k t r o n i c z n a naruszenie art. 75 ust. 2 pkt 9 lub 10 Pzp p r z e z b r a k zamieszczenia w warunków udziału w postępowaniu lub podstaw wykluczenia, o których mowa w art. 24 ust. 5 Pzp, lub wykazu oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu lub podstaw wykluczenia, lub opisu kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, lub podanie niewystarczająco szczegółowych wag tych kryteriów, lub sposobu oceny ofert, a jeżeli przypisanie wagi nie jest możliwe z obiektywnych przyczyn, przez niewystarczająco szczegółowe wskazanie kryteriów oceny ofert w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego. 2 . P r z e t a r g o g r a n i c z o n y , n e g o c j a c j e z ogłoszeniem i dialog k o n k u r e n c y j n y - n a r u s z e n i e odpowiednio art. 48 ust. 2 pkt 6 lub 7 , lub 10 Pzp albo art. 48 ust. 2 pkt 6 lub 7 , lub 10 Pzp w związku z art. 56 ust. 1, albo art. 48 ust. 2 pkt 6 lub 7, lub 10 Pzp w związku z art. 60c ust. 1 Pzp przez zamieszczenie w o g ł o s z e n i u o z a m ó w i e n i u n i e w y s t a r c z a j ą c o s z c z e g ó ł o w y c h warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji, jeżeli są ustalone, lub podstaw wykluczenia, l u b w y k a z u o ś w i a d c z e ń l u b d o k u m e n t ó w potwierdzających spełnianie warunków u d z i a ł u w postępowaniu lub kryteriów selekcji, jeżeli zostały ustalone, l u b p o d s t a w wykluczenia, lub kryteriów oceny ofert, lub znaczenia tych k r y t e r i ó w l u b naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 13 Pzp przez zamieszczenie w S I W Z n i e w y s t a r c z a j ą c o szczegółowego opisu kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, lub p o d a n i e n i e w y s t a r c z a j ą c o szczegółowych wag tych kryteriów, lub sposobu oceny ofert, a jeżeli przypisanie wagi nie jest możliwe z o b i e k t y w n y c h p r z y c z y n , p r z e z n i e w y s t a r c z a j ą c o s z c z e g ó ł o w e wskazanie kryteriów o c e n y o f e r t w k o l e j n o ś c i o d najważniejszego do najmniej ważnego. 3 . P a r t n e r s t w o i n n o w a c y j n e -naruszenie art. 73b ust. 1 pkt 2 lub 3 Pzp przez zamieszczenie w o g ł o s z e n i u o z a m ó w i e n i u n i e w y s t a r c z a j ą c o s z c z e g ó ł o w e j informacji o podziale negocjacji na etapy w celu ograniczenia l i c z b y o f e r t p o d l e g a j ą c y c h negocjacjom przez z a s t o s o w a n i e kryteriów oceny ofert wskazanych w SIWZ, jeżeli taki podział został przewidziany, l u b w y k a z u o ś w i a d c z e ń l u b d o k u m e n t ó w potwierdzających spełnianie warunków u d z i a ł u w postępowaniu lub podstaw wykluczenia lub naruszenie art. 73b ust. 2 pkt 3 Pzp przez zamieszczenie w S I W Z niewystarczająco ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia lub przez określenie niedopuszczalnych warunków udziału w postępowaniu, przy jednoczesnym zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego pewna liczba wykonawców złożyła oferty, które zostały zaakceptowane i potwierdziły spełnienie przez tych wykonawców warunków udziału w postępowaniu. 2. Naruszenie art. 7 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 1a lub 1b Pzp p r z e z o k r e ś l e n i e warunków udziału w postępowaniu lub w y m a g a n y c h o d w y k o n a w c ó w środków dowodowych w s p o s ó b zapewniający taki poziom konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych w y k o n a w c ó w warunków udziału w postępowaniu. mogącychnie zapewniać uczciwej k o n k u r e n c j i , l u b równego traktowania wykonawców lub niezgodnie z zasadami proporcjonalności i przejrzystości, przy j e d n o c z e s n y m z a s t o s o w a n i u niedyskryminacyjnych k r y t e r i ó w , k t ó r e jednak powodują ograniczony dostęp do u d z i a ł u w p o s t ę p o w a n i u o udzielenie zamówienia publicznego. 3. Naruszenie art. 91 ust. 2a Pzp przez z a s t o s o w a n i e kryterium ceny jako jedynego kryterium o c e n y o f e r t l u b kryterium o wadze przekraczającej 60% b e z z a c h o w a n i a p r z e s ł a n e k t e g o zastosowania, przy j e d n o c z e s n y m z a s t o s o w a n i u niedyskryminacyjnych k r y t e r i ó w , k t ó r e jednak powodują ograniczony dostęp do u d z i a ł u w p o s t ę p o w a n i u o udzielenie zamówienia publicznego. 4. Naruszenie art. 91 ust. 2c Pzp przez określenie kryteriów o c e n y o f e r t 5% niezwiązanych zprzedmiotem zamówienia, przy j e d n o c z e s n y m z a s t o s o w a n i u niedyskryminacyjnych k r y t e r i ó w , k t ó r e jednak powodują ograniczony dostęp do u d z i a ł u w p o s t ę p o w a n i u o udzielenie zamówienia publicznego. 5. Naruszenie art. 91 ust. 3 Pzp przez określenie kryteriów o c e n y o f e r t d o t y c z ą c y c h w ł a ś c i w o ś c i w y k o n a w c y , w szczególności jego w i a r y g o d n o ś c i e k o n o m i c z n e j , t e c h n i c z n e j l u b finansowej, przy j e d n o c z e s n y m z a s t o s o w a n i u niedyskryminacyjnych k r y t e r i ó w , k t ó r e jednak powodują ograniczony dostęp do u d z i a ł u w p o s t ę p o w a n i u o udzielenie zamówienia publicznego. 1. Naruszenie art. 91 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 5 Pzp przez zastosowanie kryteriów oceny ofert w sposób, który nie zapewnia wyboru najkorzystniejszej oferty, lub wybór oferty na podstawie innych kryteriów oceny ofert niż określone w SIWZ, przy jednoczesnym zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego pewna liczba wykonawców złożyła oferty, które zostały zaakceptowane i potwierdziły spełnienie przez tych wykonawców warunków udziału w postępowaniu. 2. Naruszenie art. 7 ust. 1 w związku z art. 91 ust. 2 Pzp przez określenie kryteriów o c e n y o f e r t niezapewniających lub m o g ą c y c h n i e zapewniać uczciwej k o n k u r e n c j i l u b równego traktowania wykonawców lub niezgodnie z zasadami proporcjonalności i przejrzystości, przy j e d n o c z e s n y m zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych w y k o n a w c ó w warunków udziału w postępowaniu. 3. Naruszenie art. 91 ust. 2a Pzp przez z a s t o s o w a n i e kryterium ceny jako jedynego kryterium o c e n y o f e r t l u b kryterium o wadze przekraczającej 60% b e z z a c h o w a n i a p r z e s ł a n e k t e g o zastosowania, przy j e d n o c z e s n y m zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych w y k o n a w c ó w warunków udziału w postępowaniu. 4. Naruszenie art. 91 ust. 2c Pzp przez określenie kryteriów o c e n y o f e r t n i e z w i ą z a n y c h z p r z e d m i o t e m zamówienia, przy j e d n o c z e s n y m zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych Pzp przez ustalenie 1 Pzp przez ustalenie terminu składania w n i o s k ó w o d o p u s z c z e n i e d o udziału w licytacji krótszych niż termin przewidziany w Pzp. 6 . P a r t n e r s t w o i n n o w a c y j n e naruszenie art. 49 ust. 1 lub 2 w związku z art. 73c ust. 2, lub art. 60 ust. 3 w związku z art. 73e ust. 3, lub art. 73e ust. 1 lub art. 134 ust. 3b Pzp przez ustalenie terminów składania wniosków o d o p u s z c z e n i e d o u d z i a ł u w p o s t ę p o w a n i u krótszych niż terminy przewidziane w Pzp lub naruszenie art. 60 ust. 3 w związku z art. 73e ust. 3 lub art. 73e ust. 1 Pzp przez ustalenie terminów s k ł a d a n i a o f e r t wstępnych lub ofert krótszych niż terminy przewidziane w Pzp. 7. Naruszenie art. 9a P z p p r z e z nieuwzględnienie, przy wyznaczeniu terminu składania w n i o s k ó w o d o p u s z c z e n i e d o u d z i a ł u w postępowaniu lub ofert, złożoności zamówienia i czasu p o t r z e b n e g o n a \| 14 \| Ustalenie terminów składania ofert lub w n i o s k ó w o d o p u s z c z e n i e d o u d z i a ł u w p o s t ę p o w a n i u k r ó t s z y c h n i ż przewidziane we w ł a ś c i w y c h procedurach jako m i n i m a l n e w p r z y p a d k u w p r o w a d z a n i a istotnych zmian treści o g ł o s z e n i a o z a m ó w i e n i u \| 10% - w przypadku gdy skrócenie terminu ≥ 3 0 % t e r m i n u przewidzianego w Pzp \| \|---\|---\|---\| \| 15 \| Niedozwolona zmiana SIWZ \| 10% \| \| \| \| 5% \| bezpośredniego i \| 25% \| Naruszenie art. 7 ust. 1 lub art. 24 ust. 1 pkt 23, lub art. 89 ust. 1 pkt 3 Pzp przez przygotowanie lub p r z e p r o w a d z e n i e p o s t ę p o w a n i a o udzielenie zamówienia publicznego w sposób p r o w a d z ą c y d o zakłócenia uczciwej k o n k u r e n c j i , w p r z y p a d k u g d y złożenie każdej oferty s t a n o w i c z y n n i e u c z c i w e j k o n k u r e n c j i . \| \|---\|---\| \| 10% \| Naruszenie art. 7 ust. 1 lub art. 24 ust. 1 pkt 23, lub art. 89 ust. 1 pkt 3 Pzp przez przygotowanie lub p r z e p r o w a d z e n i e p o s t ę p o w a n i a o udzielenie zamówienia publicznego w sposób p r o w a d z ą c y d o zakłócenia uczciwej k o n k u r e n c j i , w przypadku gdy czyn \| nieuczciwej aprobat, specyfikacji t e c h n i c z n y c h i systemów referencji technicznych bez d o p u s z c z e n i a r o z w i ą z a ń równoważnych lub z n a r u s z e n i e m k o l e j n o ś c i przewidzianej w Pzp, przy jednoczesnym zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych w y k o n a w c ó w warunków udziału w postępowaniu. 4. Naruszenie art. 30a Pzp przez określenie w opisie przedmiotu zamówienia wymagań d o t y c z ą c y c h oznakowania bez z a c h o w a n i a p r z e s ł a n e k t e g o o k r e ś l e n i a , p r z y j e d n o c z e s n y m zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych w y k o n a w c ó w warunków udziału w \| 20 \| Niejednoznaczny opis p r z e d m i o t u z a m ó w i e n i a \| 10% \| 1. Naruszenie art. 29 ust. 1 Pzp przez opisanie przedmiotu zamówienia w sposób niejednoznaczny i niewyczerpujący, za pomocą niedostatecznie dokładnych i niezrozumiałych określeń, nieuwzględniający wszystkich wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty. 2. Naruszenie art. 30 ust. 7 Pzp przez niezastosowanie lub z a s t o s o w a n i e w s p o s ó b m o g ą c y utrudnić identyfikację p r z e d m i o t u zamówienia nazw i kodów określonych w e W s p ó l n y m Słowniku Zamówień. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 21 \| Ograniczenie kręgu p o t e n c j a l n y c h w y k o n a w c ó w \| 25% \| 1. Przetarg ograniczony, negocjacje z ogłoszeniem - naruszenie art. 51 ust. 1 lub art. 57 ust. 2 Pzp przez zaproszenie do składania ofert mniejszej liczby wykonawców niż ich minimalna liczba przewidziana w Pzp. 2 . D i a l o g \| naruszenie art. 76 ust. \| 22 \| N i e u z a s a d n i o n e o g r a n i c z e n i e p o d w y k o n a w s t w a \| 5% \| Naruszenie art. 36a lub art. 36b Pzp przez z a s t r z e ż e n i e obowiązku osobistego w y k o n a n i a zamówienia przez w y k o n a w c ę b e z z a c h o w a n i a p r z e s ł a n e k t e g o zastrzeżenia lub przez n i e d o p e ł n i e n i e obowiązku żądania wymaganych danych. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 23 \| P r o w a d z e n i e n e g o c j a c j i dotyczących treści oferty \| 25% \| Naruszenie art. 87 Pzp przez dokonywanie w toku badania i oceny ofert zmian w treści oferty: 1) w przypadku zgody zamawiającego na dokonanie zmian w o f e r c i e , j e ż e l i dokonanie zmiany p r o w a d z i d o udzielenia zamówienia temu oferentowi, lub 2 ) w p r z y p a d k u p r z e t a r g u nieograniczonego lub p r z e t a r g u ograniczonego, gdy \| zamawiający \| 24 \| Niedozwolona zmiana m i n i m a l n y c h w y m a g a ń l u b kryteriów oceny ofert w w y n i k u przeprowadzonych negocjacji \| 25% \| \|---\|---\|---\| \| 25 \| N i e p r a w i d ł o w e wcześniejsze związki w y k o n a w c ó w z z a m a w i a j ą c y m \| 25% \| \| 26 \| Naruszenia w zakresie w y b o r u najkorzystniejszej oferty \| 25% \| zastrzeżeniem lp. 27. zaniechanie \| 28 \| Naruszenia w zakresie d o k u m e n t o w a n i a p o s t ę p o w a n i a \| 100% \| Naruszenie art. 9 lub art. 96, lub art. 97 Pzp p r z e z d o k u m e n t o w a n i e postępowania lub p r z e c h o w y w a n i e d o k u m e n t ó w w sposób niezgodny z tymi przepisami - w przypadku braku dokumentacji. \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| 25% \| Naruszenie art. 9 lub art. 96, lub art. 97 Pzp p r z e z d o k u m e n t o w a n i e postępowania lub p r z e c h o w y w a n i e d o k u m e n t ó w w sposób niezgodny z tymi przepisami - w p r z y p a d k u g d y o d p o w i e d n i a dokumentacja jest niewystarczająca, by potwierdzić zgodność p o s t ę p o w a n i a z p r z e p i s a m i P z p . \| \| 29 \| Naruszenia w zakresie zawierania umów \| 25% \| Naruszenie art. 94 ust. 3 Pzp w związku z art. 91 ust. 1 Pzp przez \| zawarcie umowy z \| 30 \| Brak przekazania informacji o wyborze najkorzystniejszej oferty \| 5% \| Naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 1 Pzp przez niezawiadomienie w y k o n a w c ó w o w y b o r z e najkorzystniejszej oferty. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 31 \| Niedozwolona zmiana postanowień zawartej umowy \| 2 5 % w a r t o ś c i pierwotnej umowy oraz, w przypadku zwiększenia wartości pierwotnej umowy, 100% wartości tego zwiększenia \| Naruszenie art. 144 Pzp przez dokonanie zmiany umowy bez z a c h o w a n i a p r z e s ł a n e k umożliwiających taką zmianę. \| \| 32 \| Nieprzestrzeganie procedur dotyczących z a m ó w i e ń elektronicznych i wspólnego udzielania zamówień \| 25% - w przypadku g d y n a r u s z e n i e przepisu spowodowało udzielenie zamówienia wykonawcy innemu niż ten, któremu powinno ono zostać udzielone \| 1. Aukcja elektroniczna - naruszenie art. 91a lub art. 91b, lub art. 91c, lub art. 91d, lub art. 91e Pzp. 2. Umowy ramowe - naruszenie art. 99 lub art. 100, lub art. 101a, lub art. 101b Pzp. 3. Dynamiczny system zakupów - naruszenie art. 102 lub art. 103, lub art. 104, lub art. 104a, lub art. 104b, \| WSKAŹNIKI PROCENTOWE PRZYPISANE DO NIEZGODNOŚCI DOTYCZĄCEJ STOSOWANIA KONKURENCYJNEGO TRYBU WYBORU WYKONAWCY DANEGO ZADANIA UJĘTEGO W ZESTAWIENIU RZECZOWO-FINANSOWYM OPERACJI \| Lp. \| Rodzaj niezgodności \| Wskaźnik procentowy przypisany do stwierdzonej niezgodności \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| N i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u u p u b l i c z n i e n i a zapytania ofertowego \| 100% \| przez zaniżanie wartości zadania lub dzielenie zadania na odrębne zadania w c e l u u n i k n i ę c i a obowiązku stosowania p r z e p i s ó w d o t y c z ą c y c h ponoszenia kosztów kwalifikowalnych w w y n i k u w y b o r u w y k o n a w c ó w poszczególnych zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym o p e r a c j i z z a c h o w a n i e m k o n k u r e n c y j n e g o trybu ich wyboru. 3. Naruszenie art. 43a ust. 5a ustawy przez ustalenie wartości zadania ujętego w zestawieniu rzeczowofinansowym operacji w t e r m i n a c h wcześniejszych niż określone w tym przepisie w celu uniknięcia obowiązku stosowania przepisów d o t y c z ą c y c h ponoszenia kosztów kwalifikowalnych w w y n i k u w y b o r u w y k o n a w c ó w poszczególnych zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym o p e r a c j i z z a c h o w a n i e m k o n k u r e n c y j n e g o trybu ich wyboru. Wybór wykonawcy zapytaniu ofertowym ekonomicznej,technicznej lub finansowej, przy j e d n o c z e s n y m zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych w y k o n a w c ó w warunków udziału w postępowaniu. 3. Naruszenie§ 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia p r z e z niezamieszczenie w zapytaniu ofertowym informacji o wagach p u n k t o w y c h l u b p r o c e n t o w y c h p r z y p i s a n y c h d o p o s z c z e g ó l n y c h kryteriów oceny ofert, w p r z y p a d k u określenia więcej niż jednego kryterium oceny ofert, przy j e d n o c z e s n y m zapewnieniu takiego poziomu konkurencji, w wyniku którego p e w n a l i c z b a wykonawców złożyła oferty, które zostały z a a k c e p t o w a n e i p o t w i e r d z i ł y spełnienie przez tych w y k o n a w c ó w warunków udziału w postępowaniu. \| 5 \| Nieokreślenie lub n i e w ł a ś c i w e o k r e ś l e n i e o p i s u sposobu przyznawania punktów za spełnienie danego kryterium oceny ofert \| 25% \| \|---\|---\|---\| \| \| \| 10% \| przez odrzuceniu. \| 7 \| U s t a l e n i e z b y t krótkich terminów składania ofert \| 100% - w przypadku gdy skrócenie terminu ≥ 8 5 % t e r m i n u przewidzianego w rozporządzeniu, 25% - w przypadku gdy skrócenie terminu ≥ 5 0 % t e r m i n u przewidzianego w rozporządzeniu, 10% - w przypadku gdy skrócenie terminu ≥ 3 0 % t e r m i n u przewidzianego w rozporządzeniu, 5% - w pozostałych przypadkach \| Naruszenie § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 8 \| Niejednoznaczny opis zadania \| 10% \| Naruszenie § 3 ust. 1 p k t 1 l i t . a rozporządzenia przez opisanie zadania w s p o s ó b niejednoznaczny lub niewyczerpujący, lub nieuwzględniający wszystkich wymagań lub okolicznośc i m o g ą c y c h m i e ć w p ł y w n a sporządzenie oferty, w szczególności nie zawarcie terminu, w k t ó r y m b ę d z i e możliwa realizacja zadania. \| \| 9 \| Dyskryminacyjny opis zadania \| 25% \| 1. Naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia przez zawarcie w opisie zadania terminu, w którym nie była \| możliwa realizacja zadania. 2. Naruszenie§ 3 ust. \| 10 \| Niedozwolona zmiana t r e ś c i z a p y t a n i a o f e r t o w e g o \| 10% \| Naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia przez z m i a n ę t r e ś c i zapytania ofertowego po upływie terminu składania ofert. \| \|---\|---\|---\|---\| \| \| \| 5% \| Naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia przez z m i a n ę t r e ś c i zapytania ofertowego \| przed upływem \| 11 \| P r o w a d z e n i e n e g o c j a c j i dotyczących treści oferty \| 25% \| Naruszenie § 4 ust. 2 rozporządzenia przez dokonywanie w toku badania i oceny ofert zmian w treści oferty. \| \|---\|---\|---\|---\| \| 12 \| Niedozwolona zmiana umowy z wykonawcą \| 2 5 % w a r t o ś c i pierwotnej umowy oraz, w przypadku zwiększenia wartości pierwotnej umowy, 100% wartości tego zwiększenia \| Naruszenie art. 43a ust. 1 ustawy przez zawarcie umowy z w y b r a n y m w y k o n a w c ą niezgodnej z ofertą złożoną przez tego wykonawcę lub § 9 rozporządzenia przez zmianę umowy z w y b r a n y m w y k o n a w c ą b e z w y s t ą p i e n i a p r z e s ł a n e k o k r e ś l o n y c h w r o z p o r z ą d z e n i u . \| \| 13 \| N i e d o p e ł n i e n i e o b o w i ą z k u u p u b l i c z n i e n i a informacji o wyniku postępowania \| 5% \| N a r u s z e n i e § 7 r o z p o r z ą d z e n i a . \| \| \| \| 100% \| N a r u s z e n i e § 8 rozporządzenia przez d o k u m e n t o w a n i e p o s t ę p o w a n i a w sposób niezgodny z tym przepisem - w przypadku braku dokumentacji. \| postępowania w sposób niezgodny z tym przepisem - w p r z y p a d k u g d y o d p o w i e d n i a dokumentacja jest niewystarczająca, by potwierdzić zgodność p o s t ę p o w a n i a z p r z e p i s a m i r o z p o r z ą d z e n i a . 1 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rozwój wsi, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 2325). 2 § 3 ust. 1 pkt 1 lit. a zmieniona przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r. 3 § 3 ust. 1 pkt 8 zmieniony przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r. 4 § 9 zmieniony przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r. 5 § 11 ust. 4 uchylony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r. 6 § 11 ust. 5 uchylony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r. 7 § 11 ust. 6 uchylony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r. 8 Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu konkurencyjnego wyboru wykonawców zadań ujętych w zestawieniu rzeczowo-finansowym operacji i warunków dokonywania zmniejszeń kwot pomocy oraz pomocy technicznej (Dz. U. poz. 106), które utraciło moc z dniem 21 lutego 2018 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 311). 9 Załącznik nr 1 zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r. 10 Załącznik nr 2 zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 6 marca 2020 r. (Dz.U.2020.616) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 22 kwietnia 2020 r.	<urn:uuid:d4bd56cf-b3cf-4f5b-b433-bcdda94a84d9>	finepdfs	1.196289	CC-MAIN-2022-49	http://lgd.pleszew.pl/wp-content/uploads/page/dokumenty-legislacyjne/lex-dz-u-2018-396-wybor-wykonawcow-zadan-ujetych-w.pdf	2022-12-09T19:34:05+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446711475.44/warc/CC-MAIN-20221209181231-20221209211231-00867.warc.gz	27,446,338	1.000005	1.000009	1.000009	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", ...	pol_Latn	{}	false	[ 2292, 5209, 9268, 11856, 16029, 18393, 19982, 21865, 22750, 24545, 24567, 26310, 28135, 29064, 30858, 31753, 31769, 33597, 35434, 36337, 36362, 37562, 37584, 38425, 40251, 41077, 42940, 42958, 43786, 44723, 45629, 46496, 47440, 47463, 48423, 4891...	1	0
REGULAMIN ŚWIADCZENIA USŁUG KOMUNIKACJI ELEKTRONICZNEJ PREMIUM MOBILE § 1 Przedmiot Regulaminu Niniejszy Regulamin określa ogólne warunki i zasady świadczenia usług komunikacji elektronicznej na rzecz Abonentów przez Premium Mobile sp. z o.o. § 2 Definicje Użyte w Regulaminie oraz Umowie określenia pisane wielką literą posiadają następujące znaczenia: 1. Abonament - określona kwotowo w Umowie okresowa opłata ponoszona przez Abonenta w związku z zapewnieniem Abonentowi możliwości korzystania z Usług Premium Mobile w ramach danego Pakietu Taryfowego. 2. Abonent - osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która zawarła Umowę z Premium Mobile w celu korzystania z Usług Premium Mobile i pozostaje stroną tej Umowy. 3. Adapter - urządzenie telekomunikacyjne umożliwiające podłączenie do sieci telekomunikacyjnej i kierowanie do niej lub modyfikowanie komunikatów elektronicznych, połączeń lub sygnałów pochodzących z innych sieci telekomunikacyjnych. 4. Aktywacja - rozpoczęcie świadczenia Usług Premium Mobile na rzecz Abonenta, przy wykorzystaniu określonej Karty SIM. 5. Aplikacja Mobilna - oprogramowanie udostępniane przez Premium Mobile Abonentowi, umożliwiające korzystanie z Usługi Konta Klienta Premium Mobile na zasadach określonych w Regulaminie Usługi Konto Klienta Premium Mobile. 6. Cennik - cennik usług komunikacji elektronicznej zawierający zestawienie cen za Usługi Premium Mobile, w tym za usługi świadczone w ramach określonego Pakietu Taryfowego oraz inne opłaty, stanowiący integralną część Umowy. 7. Dane o Lokalizacji - dane lokalizacyjne wykraczające poza dane niezbędne do transmisji komunikatu elektronicznego lub wystawienia Rachunku Telefonicznego. 8. Dane Transmisyjne - dane przetwarzane dla celów przekazywania komunikatów elektronicznych w sieciach telekomunikacyjnych lub naliczania opłat za usługi komunikacji elektronicznej, w tym dane lokalizacyjne, które oznaczają wszelkie dane przetwarzane w sieci telekomunikacyjnej lub w ramach usług komunikacji elektronicznej wskazujące położenie geograficzne urządzenia końcowego użytkownika usług komunikacji elektronicznej. 9. Dział Obsługi Klienta (DOK) - jednostka organizacyjna zapewniającą zdalny dostęp do obsługi Klienta lub Abonenta, w szczególności do udzielania informacji dotyczących warunków świadczenia Usług Premium Mobile, wykonywania Umowy oraz informacji o ofertach Premium Mobile, a także rozpatrywania reklamacji i obsługi serwisowej Abonenta. Kontakt z DOK: +48 222 300 999, +48 722 792 999, dla Abonentów Premium Mobile: 2999; e-mail: firstname.lastname@example.org, ul. Warszawska 18, 35-205 Rzeszów. 10. Karta SIM - karta z mikroprocesorem, stanowiąca własność Premium Mobile lub jej cyfrowa wersja, pobierana przez sieć Internet i zapisywana w postaci specjalnego profilu na urządzeniu obsługującym technologię „eSIM", udostępniona Abonentowi w celu świadczenia Usług Premium Mobile, umożliwiająca Abonentowi za pomocą urządzenia telekomunikacyjnego dostęp do Usług Premium Mobile, z którą to Kartą SIM związany jest Numer Telefonu, Kod PIN i Kod PUK. 11. Kaucja - kwota pieniężna służąca zabezpieczeniu należności na rzecz Premium Mobile, wpłacona przez Klienta lub przez Abonenta. 12. Klient - osoba ubiegająca się o zawarcie Umowy lub wyrażająca zainteresowanie korzystaniem z Usług Premium Mobile. 13. Kod PIN - ustalony fabrycznie albo przez Abonenta, przypisany do Karty SIM kod składający się z cyfr, umożliwiający poprzez Kartę SIM korzystanie z Usług Premium Mobile. 14. Kod PUK - przypisany do Karty SIM kod cyfrowy umożliwiający odblokowanie Karty SIM. 15. Konsument - osoba fizyczna będąca stroną Umowy lub ubiegająca się o jej zawarcie, w celach niezwiązanych bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (wykonywaniem zawodu). 16. Limit Kredytowy - określona kwotowo w Umowie maksymalna granica, do której Abonent może zaciągnąć zobowiązania wobec Premium Mobile w Okresie Rozliczeniowym, po przekroczeniu której Premium Mobile będzie uprawniony do podjęcia działań wskazanych w Regulaminie. 17. Naruszenie bezpieczeństwa - rzeczywisty niekorzystny skutek dotyczący zdolności Sieci lub Usług Premium Mobile do odpierania działań naruszających dostępność, autentyczność, integralność lub poufność Sieci lub Usług Premium Mobile, przetwarzanych danych i treści objętych Tajemnicą komunikacji elektronicznej lub innych świadczonych przez Premium Mobile usług związanych z Usługami Premium Mobile lub Siecią. 18. Numer Telefonu - numer przydzielony Abonentowi w związku z zawarciem Umowy lub numer Abonenta przyporządkowany do Karty SIM przeniesiony z sieci innego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego w związku z zawarciem Umowy i zmianą dostawcy usług głosowych na Premium Mobile, który może służyć do weryfikacji Abonenta lub Karty SIM, i z którym związane jest świadczenie określonych Umową Usług Premium Mobile. Strona 1 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). 19. Numer Tymczasowy - Numer Telefonu przydzielany Abonentowi przez Premium Mobile, umożliwiający korzystanie z Usług Premium Mobile do czasu zakończenia procesu przeniesienia numeru w przypadku wniosku o zawarcie Umowy z przeniesieniem numeru. 20. Okres Rozliczeniowy - określony w Umowie miesięczny okres, za który dokonywane są rozliczenia Abonenta z Premium Mobile z tytułu świadczenia Usług Premium Mobile, przy czym pierwszy Okres Rozliczeniowy określony w Umowie może być dłuższy niż okres jednego miesiąca. 21. Operator - Polkomtel spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000419430, NIP: 5271037727, REGON: 011307968, będąca przedsiębiorcą telekomunikacyjnym w rozumieniu PKE, wpisana do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych prowadzonego przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej pod numerem 3. 22. Opłata Aktywacyjna - kwota pieniężna płatna jednorazowo przez Abonenta z tytułu przyłączenia do Sieci; wysokość Opłaty Aktywacyjnej wskazana jest w Cenniku lub Regulaminie Promocji. 23. Pakiet Taryfowy - określony przez Premium Mobile zestaw Usług Premium Mobile świadczonych na rzecz Abonenta na zasadach określonych w Umowie, Cenniku, Regulaminie, Regulaminie Usług lub Regulaminie Promocji, różniący się od innych zestawów usług lub pojedynczych usług ceną i zakresem usług, w tym w szczególności możliwą do wykorzystania w danym Okresie Rozliczeniowym liczbą minut połączeń głosowych, liczbą wiadomości SMS, liczbą wiadomości MMS, ilością pakietowej transmisji danych lub stosowaniem innych stawek za korzystanie z Usług Premium Mobile. 24. Podatność na wystąpienie naruszenia bezpieczeństwa (Luka) - właściwość Usług Premium Mobile lub Sieci, która może być wykorzystana w celu Naruszenia bezpieczeństwa. 25. PKE - ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (Dz. U. 2024.1221 z dnia 2024.08.09). 26. Premium Mobile - Premium Mobile Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000746584, NIP: 9542746551, REGON: 243444059, kapitał zakładowy w wysokości: 16.619.800,00 zł (w całości opłacony), BDO: 000327761, posiadająca status dużego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. 27. Rachunek Telefoniczny - dokument, na podstawie którego Abonent uiszcza należności na rzecz Premium Mobile za Usługi Premium Mobile świadczone na rzecz Abonenta oraz należności wynikające ze skorzystania przez Abonenta z UFOR. 28. Regulamin - niniejszy dokument określający zasady świadczenia Usług Premium Mobile. 29. Regulamin Promocji - dokument określający warunki promocyjnego świadczenia Usług Premium Mobile. 30. Regulamin Usługi - ustalone przez Premium Mobile szczegółowe zasady korzystania z poszczególnych Usług Premium Mobile lub usług dodatkowych (towarzyszących), które wymagają odrębnego uregulowania. 31. Sieć - sieć telekomunikacyjna służąca do świadczenia przez Premium Mobile usług komunikacji elektronicznej. 32. Siła Wyższa - zdarzenie nagłe, zewnętrzne, niezależne od Premium Mobile i Abonenta, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec przy dołożeniu należytej staranności, w tym w szczególności: wojnę (w tym wojnę domową, gwałtowne zamieszki, akty sabotażu lub terroru), katastrofy naturalne lub katastrofy o innym charakterze, wyładowania atmosferyczne i burze, stan wyjątkowy. 33. Tajemnica komunikacji elektronicznej - tajemnica komunikowania się w sieciach telekomunikacyjnych, obejmująca dane dotyczące użytkownika, komunikat elektroniczny, Dane Transmisyjne, Dane o Lokalizacji oraz dane o próbach uzyskania połączenia między zakończeniami Sieci, w tym dane o nieudanych próbach połączeń, oznaczających połączenia między telekomunikacyjnymi urządzeniami końcowymi lub zakończeniami sieci, które zostały zestawione i nie zostały odebrane przez użytkownika końcowego lub nastąpiło przerwanie zestawianych połączeń. 34. UKE - Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej będący organem regulacyjnym w zakresie działalności telekomunikacyjnej w Rzeczypospolitej Polskiej. 35. Umowa - umowa o świadczenie usług komunikacji elektronicznej zawierana pomiędzy Premium Mobile a Abonentem, na podstawie której Premium Mobile świadczy na rzecz Abonenta Usługi Premium Mobile; integralną część Umowy stanowią załączniki do Umowy. 36. Usługa z dodatkowym świadczeniem - Usługa Premium Mobile wraz z innym świadczeniem, które może być realizowane przez podmiot inny niż Premium Mobile. 37. Usługi Premium Mobile - usługi komunikacji elektronicznej lub inne usługi związane z usługami komunikacji elektronicznej świadczone przez Premium Mobile na rzecz Abonenta na warunkach określonych w Umowie, Regulaminie, Cenniku, Regulaminie Promocji lub Regulaminie Usługi. Strona 2 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). 38. Usługa fakultatywnego obciążania rachunku (UFOR) - usługa polegająca na pośredniczeniu przez Premium Mobile w sprzedaży towarów lub świadczeniu usług innych niż usługi ubezpieczeniowe lub pośredniczeniu w płatności za te towary lub usługi, której wartość jest uwzględniana na Rachunku Telefonicznym. 39. Zagrożenie bezpieczeństwa - potencjalna przyczyna wystąpienia Naruszenia bezpieczeństwa. § 3 Zawarcie Umowy 1. Umowa może być zawarta w formie pisemnej, dokumentowej lub elektronicznej – w zależności od aktualnej oferty Premium Mobile. 2. Premium Mobile uzależnia zawarcie Umowy od: a) ustalenia tożsamości osoby ubiegającej się o jej zawarcie, tj. podania przez tę osobę i potwierdzenia przez Premium Mobile: 1) w przypadku Abonenta będącego osobą fizyczną: imię (imiona) i nazwisko, numer PESEL, jeżeli go posiada, albo nazwę, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, a w przypadku cudzoziemca, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego albo Konfederacji Szwajcarskiej – numer paszportu lub karty pobytu, 2) w przypadku Abonenta niebędącego osobą fizyczną: nazwę, numer identyfikacyjny REGON lub NIP lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym albo informację o wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej lub innym właściwym rejestrze, b) pozytywnej oceny wiarygodności płatniczej osoby ubiegającej się o zawarcie Umowy. 3. Premium Mobile ma prawo odmówić zawarcia Umowy, gdy osoba ubiegająca się o jej zawarcie: a) odmawia dokonania weryfikacji danych, o których mowa w ust. 2 pkt a) lub wiarygodności płatniczej, w szczególności przedstawienia aktualnych danych i dokumentów niezbędnych do zawarcia Umowy lub przedstawione dokumenty budzą wątpliwości co do ich autentyczności lub aktualności, b) poda błędne lub nieaktualne dane, c) otrzymała negatywną ocenę wiarygodności płatniczej wynikającą z danych będących w posiadaniu Premium Mobile lub udostępnionych przez biuro informacji gospodarczej, d) odmawia wpłaty Kaucji. 4. W związku z zawarciem Umowy Premium Mobile udostępnia Abonentowi do używania Kartę SIM. Karta SIM w okresie obowiązywania Umowy stanowi własność Premium Mobile, a Abonent obowiązany jest do korzystania z niej na warunkach określonych w Regulaminie. § 4 Umowa oraz zmiany warunków Umowy 1. Na podstawie Umowy Premium Mobile zobowiązuje się do świadczenia Usług Premium Mobile, a Abonent zobowiązuje się do uiszczania opłat, w tym Abonamentu, określonych w Umowie, Cenniku, Regulaminie Promocji lub Regulaminie Usług. Na podstawie Umowy Strony zobowiązują się również do wykonywania innych zobowiązań wynikających z Umowy i załączników do Umowy. 2. Tryb i zasady dokonania zmiany warunków Umowy określa Umowa. § 5 Okres obowiązywania Umowy oraz warunki jej rozwiązania 1. Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony. 2. Umowa może zostać rozwiązana przez Abonenta: a) z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia, b) w związku z przeniesieniem Numeru Telefonu do sieci innego dostawcy usług komunikacji głosowej lub w związku realizacją uprawnienie Abonenta do zachowania ciągłości świadczenia usługi dostępu do Internetu: z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub bez zachowania okresu wypowiedzenia ze wskazanym terminem zmiany dostawcy usługi, c) bez zachowania okresu wypowiedzenia, w przypadku braku akceptacji jednostronnych zmian warunków Umowy, w tym określonych w Regulaminie lub Cenniku, proponowanych przez Premium Mobile, w terminie nie krótszym niż do dnia wejścia w życie tych zmian. 3. Umowa może zostać rozwiązana przez Abonenta będącego Konsumentem, bez zachowania okresu wypowiedzenia, w sytuacji występowania znaczących, stałych lub częstych, rozbieżności między rzeczywistym wykonaniem Usług Premium Mobile, z wyłączeniem usług dostępu do Internetu, a warunkami określonymi w Umowie, po wyczerpaniu drogi postępowania reklamacyjnego. 4. Umowa może zostać rozwiązana przez Premium Mobile w następujących przypadkach: a) z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia wobec Abonenta niebędącego Konsumentem ani osobą fizyczną zawierającą Umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej Umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Strona 3 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). b) ze skutkiem natychmiastowym, po uprzednim powiadomieniu Abonenta - w przypadku naruszenia przez Abonenta zakazu lub zobowiązania wskazanego w § 11 ust. 8 -9 Regulaminu, c) gdy pomimo zawieszenia świadczenia Usług Premium Mobile w związku z brakiem płatności przez Abonenta, Abonent nadal nie uiszcza na rzecz Premium Mobile należnych płatności za świadczone Usługi Premium Mobile, po wyczerpaniu drogi postępowania windykacyjnego Premium Mobile może wypowiedzieć Umowę z winy Abonenta, zgodnie z § 12 ust. 8 Regulaminu. 5. W każdym przypadku Umowa może zostać rozwiązana za porozumieniem Stron. 6. Premium Mobile umożliwia Abonentowi rozwiązanie Umowy za porozumieniem Stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie także w formie dokumentowej. Złożenie stosownego oświadczenia Abonenta w takim przypadku jest możliwe poprzez wysłanie dokumentu obejmującego treść tego oświadczenia pocztą elektroniczną na adres e-mail: email@example.com, w sposób umożliwiający Premium Mobile zapoznanie się z jego treścią i ustalenie osoby składającej to oświadczenie. 7. W przypadku złożenia przez Abonenta wypowiedzenia w formie dokumentowej, Premium Mobile potwierdza Abonentowi na trwałym nośniku w terminie 14 dni od dnia jego złożenia przyjęcie i dzień otrzymania wypowiedzenia oraz dzień zakończenia świadczenia Usług Premium Mobile. § 6 Kaucja 1. Premium Mobile może uzależnić zawarcie Umowy lub świadczenie Usług Premium Mobile od wpłacenia przez Klienta lub przez Abonenta Kaucji w następujących przypadkach: a) gdy Klient odmawia możliwości dokonania weryfikacji jego wiarygodności płatniczej lub ocena jego wiarygodności płatniczej jest negatywna, b) w pierwszym Okresie Rozliczeniowym obowiązywania Umowy – gdy Abonent zażądał ustalenia progu kwotowego wykorzystania Usług z dodatkowym świadczeniem na poziomie co najmniej 50 zł, c) w pierwszym i drugim Okresie Rozliczeniowym – gdy Abonent zażądał ustalenia progu kwotowego wykorzystania Usług z dodatkowym świadczeniem na poziomie co najmniej 100 zł, d) zwiększenia na żądanie Abonenta wysokości Limitu Kredytowego. 2. Kaucja nie stanowi zaliczki ani przedpłaty z tytułu jakichkolwiek należności na rzecz Premium Mobile. 3. Wysokość Kaucji oraz terminy i sposoby jej zwrotu Abonentowi określa Cennik, z zastrzeżeniem ust. 6. 4. Do czasu zapłaty Kaucji Premium Mobile, w zależności od przyczyny żądania jej wpłaty, ma prawo odmówić zawarcia Umowy lub odmówić aktywacji albo zablokować, po uprzednim powiadomieniu Abonenta, możliwość korzystania z Usług Premium Mobile. 5. W razie zgłoszenia przez Abonenta wniosku o zwiększenie wysokości Limitu Kredytowego określonego w Umowie, Premium Mobile może uzależnić realizację tego żądania od wpłaty przez Abonenta Kaucji, przy czym zwiększenie wysokości Limitu Kredytowego będzie miało miejsce dla danego Okresu Rozliczeniowego. Żądanie zwiększenia Limitu Kredytowego Abonent może zgłosić do DOK telefonicznie lub przez e-mail albo za pośrednictwem www.klient.premiummobile.pl. 6. W przypadku zgłoszenia przez Abonenta wniosku o zwiększenie wysokości Limitu Kredytowego, wysokość Kaucji będzie odpowiadała wartości Limitu Kredytowego ustalonego w Umowie. W razie, gdy w danym Okresie Rozliczeniowym Limit Kredytowy uległ już podwyższeniu na wniosek Abonenta i Abonent żąda dalszego zwiększenia tego Limitu, wówczas wysokość Kaucji będzie odpowiadała ostatniej wartości, o jaką Limit ten został podwyższony w tym Okresie Rozliczeniowym. 7. Premium Mobile wskaże termin, w którym należy dokonać wpłaty Kaucji. Kaucję, o której mowa w ust. 1 pkt a), należy wpłacić na wskazany Klientowi przez Premium Mobile rachunek bankowy lub gotówką w przypadku zawarcia Umowy poza lokalem przedsiębiorstwa Premium Mobile. W pozostałych przypadkach Kaucję należy wpłacić na wskazany przez Premium Mobile rachunek bankowy. § 7 Limit Kredytowy 1. Premium Mobile ma prawo ustalić Limit Kredytowy obowiązujący Abonenta. Wysokość Limitu Kredytowego określona jest w Umowie i może zostać powiększona w każdym Okresie Rozliczeniowym na żądanie Abonenta na zasadach określonych w § 6 ust. 5. 2. W przypadku przekroczenia przez Abonenta Limitu Kredytowego Premium Mobile poinformuje Abonenta o przekroczeniu Limitu Kredytowego oraz ma prawo do zawieszenia świadczenia Usług Premium Mobile w danym Okresie Rozliczeniowym. Premium Mobile wznowi świadczenie zawieszonych Usług Premium w danym Okresie Rozliczeniowym, jeśli Abonent wystąpi o zwiększenie Limitu Kredytowego i dokona wpłaty Kaucji na zasadach określonych w § 6 ust. 6-7. § 8 Dane o świadczonych Usługach Premium Mobile i ich jakości 1. Premium Mobile świadczy Usługi Premium Mobile z wykorzystaniem sieci Operatora. Premium Mobile oświadcza, że jakość Usług Premium Mobile jest zgodna z europejskimi i międzynarodowymi standardami telekomunikacyjnymi (ETSI oraz ITU), 24 godziny na dobę, przez 7 dni w tygodniu, bez gwarancji minimalnych parametrów, co jest bezpośrednim skutkiem Strona 4 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). wykorzystywanych w telefonii komórkowej rozwiązań technicznych opartych o mobilność, współdzielenie pasma i dostępne na danym obszarze częstotliwości radiowe, jednak Premium Mobile dokłada wszelkich starań, aby jakość świadczonych Usług Premium Mobile była jak najwyższa: a) Na jakość Usług Premium Mobile oddziałują czynniki wpływające na propagację fal radiowych, jak np. uwarunkowania geograficzne, urbanistyczne, atmosferyczne oraz parametry techniczne urządzeń telekomunikacyjnych, z których korzysta Abonent, b) Premium Mobile może wykorzystywać technologię eSIM, przy czym o ile będzie ona oferowana Abonentom, to realizowana będzie zgodnie ze standardem eSIM zatwierdzonym przez organizację GSMA. Działania lub zaniechania producenta sprzętu lub Abonenta mogą prowadzić do niezgodności urządzenia telekomunikacyjnego ze standardem eSIM. O ile Premium Mobile udostępniać będzie Usługi Premium Mobile wykorzystujące technologię eSIM, przykładowa lista urządzeń telekomunikacyjnych obsługujących technologię eSIM zamieszczona zostanie na stronie www.premiummobile.pl, c) Premium Mobile umożliwia Abonentom korzystanie z sieci operatorów zagranicznych. Lista tych operatorów i krajów, w których działają, jest dostępna w DOK oraz na stronie internetowej www.premiummobile.pl/roamingmiedzynarodowy, d) Jakość Usług Premium Mobile w sieciach telekomunikacyjnych operatorów zagranicznych może być inna niż w sieci Operatora i nie zależy od Premium Mobile, e) Zasięg Usługi Premium Mobile w zakresie usług komunikacji głosowej oraz usług transmisji danych wewnątrz budynków zależy od struktury i tłumienności materiałów budowlanych użytych do konstrukcji budynku, z uwzględnieniem fizycznych właściwości propagacji fal radiowych. Informacje o zasięgu Usług Premium Mobile znajdują się na stronie internetowej www.premiummobile.pl/zasieg, f) Limity ilości danych, ograniczenia prędkości oraz inne parametry jakości Usług Premium Mobile (takie jak opóźnienie, wahanie opóźnienia, utrata pakietów), mogą wpływać na jakość usługi dostępu do Internetu poprzez spowolnienie wysyłania lub odbierania danych lub ograniczenie dostępności lub jakości korzystania z treści, aplikacji i usług. Szczegółowe informacje dotyczące funkcjonowania poszczególnych Usług Premium Mobile/pakietów transmisji danych, w tym ograniczeń wynikających z przekroczenia limitu ilości danych, mogą być określone w Cenniku i ofercie dotyczącej tych Usług Premium Mobile/pakietów transmisji danych. Dostępność i jakość korzystania z treści, aplikacji i usług za pośrednictwem usługi dostępu do Internetu zależy od wymagań technicznych i parametrów określonych przez dostawców tych treści, aplikacji i usług. W praktyce niektóre treści, aplikacje i usługi lub ich funkcjonalności mogą nie być dostępne z powodu opóźnień albo prędkości usługi dostępu do Internetu niższej niż wymagana przez dostawców tych treści, aplikacji i usług, g) Jednoczesne korzystanie przez Abonenta na tym samym urządzeniu telekomunikacyjnym z usługi dostępu do Internetu oraz z oferowanych przez Premium Mobile innych usług niebędących usługami dostępu do Internetu, które są zoptymalizowane dla określonych treści, aplikacji lub usług, lub ich połączenia, w przypadku, gdy optymalizacja jest niezbędna dla spełnienia wymogów określonego poziomu jakości treści, aplikacji lub usług, może spowodować ograniczenia prędkości i zwiększanie opóźnień przesyłania danych do i z Internetu dla danego Abonenta. Wyjaśnienie, w jaki sposób taka usługa niebędąca usługą dostępu do Internetu, z której korzysta Abonent, mogłaby w praktyce wpłynąć na świadczone na jego rzecz usługi dostępu do Internetu, zawiera Regulamin takiej usługi, h) Szacunkowe maksymalne prędkości pobierania i wysyłania danych w ramach usługi dostępu do Internetu dla poszczególnych technologii sieciowych aktualne na dzień 10.11.2024 r. wynoszą: i) Podane prędkości są szacunkowymi wartościami maksymalnymi. Rzeczywista osiągalna prędkość zależy od wielu czynników, w tym od wykorzystywanego urządzenia telekomunikacyjnego, jego kategorii i oprogramowania, w tym działających aplikacji, wykorzystywanej technologii sieciowej, siły i jakości sygnału radiowego, odległości od stacji Strona 5 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. bazowej, czynników wpływających na propagację fal radiowych (takich jak uwarunkowania geograficzne, urbanistyczne, atmosferyczne, struktury i tłumienności materiałów budowlanych użytych do konstrukcji budynku), liczby i aktywności innych użytkowników końcowych obsługiwanych przez poszczególne stacje bazowe, rodzaju wykorzystywanej Karty SIM. Na niektórych obszarach Polski dostępne są tylko wybrane technologie sieciowe, a zatem parametry usługi dostępu do Internetu mogą być różne w zależności od miejsca korzystania z tej usługi, j) Szacunkowe maksymalne prędkości pobierania i wysyłania danych w ramach usług dostępu do Internetu dla poszczególnych ruchomych technologii sieciowych przedstawione są też na stronie internetowej www.premiummobile.pl/neutralnosc. W miarę rozwoju Sieci Operatora skutkującego zwiększeniem prędkości pobierania i wysyłania danych w ramach usługi dostępu do Internetu, informacje na temat szacunkowych maksymalnych prędkości pobierania i wysyłania danych w ramach usługi dostępu do Internetu będą aktualizowane poprzez publikację na stronie internetowej www.premiummobile.pl/neutralnosc, k) Premium Mobile zapewnia minimalną przepływność pobierania i wysyłania danych (downlink/uplink) na poziomie 8 kbps przez 98% czasu trwania transmisji danych w obszarze objętym zasięgiem usługi transmisji danych, l) Do korzystania z transmisji danych w ramach każdej z technologii konieczne jest posiadanie urządzenia telekomunikacyjnego obsługującego tę technologię oraz przebywanie w zasięgu Sieci Operatora na paśmie tej technologii wskazanym na stronie internetowej www.premiummobile.pl/zasieg. Do korzystania z technologii 5G konieczne jest także posiadanie włączonej transmisji danych LTE, m) Możliwość korzystania z poszczególnych technologii wskazanych w pkt h) i prędkość wysyłania danych uzależniona jest od specyfikacji technicznej urządzenia telekomunikacyjnego, zasięgu Sieci Operatora, obciążenia stacji nadawczej, siły odbieranego sygnału oraz warunków atmosferycznych, n) Wysyłanie i odbieranie danych w technologii 5G jest możliwe przy pomocy karty USIM (jest to wariant Karty SIM umożliwiający wysyłanie i odbieranie danych w technologii 5G na paśmie obsługiwanym przez Sieć Operatora). Lista przykładowych modeli urządzeń obsługujących technologię 5G dostępna jest na stronie www.premiummobile.pl/5g. W przypadku zmiany oprogramowania danego sprzętu przez Abonenta lub jego aktualizacji przez producenta sprzętu, Premium Mobile nie ponosi odpowiedzialności za skutki z tym związane, w tym w szczególności dotyczące możliwości korzystania z technologii 5G. Premium Mobile nie ponosi odpowiedzialności za działania lub zaniechania producenta sprzętu, które ograniczają lub uniemożliwiają korzystanie z możliwości wysyłania i odbierania danych w technologii 5G przy pomocy sprzętu obsługującego transmisję danych 5G, o) Wysyłanie i odbieranie danych w danej technologii wskazanej w pkt h) jest możliwe przy pomocy karty USIM, o której mowa w pkt n). Zmiana oprogramowania urządzenia telekomunikacyjnego lub jego aktualizacja może wpływać na możliwość korzystania z danej technologii, dostępnej w Sieci Operatora. Działania lub zaniechania producenta urządzenia telekomunikacyjnego mogą ograniczać lub uniemożliwiać korzystanie z możliwości wysyłania i odbierania danych w danej technologii, p) Warunkiem korzystania z danej technologii w Roamingu Międzynarodowym jest jej dostępność u partnerów roamingowych. Lista partnerów roamingowych, u których dostępna jest pakietowa transmisja danych dla Abonentów Premium Mobile, znajduje się na stronie internetowej: www.premiummobile.pl/roaming-miedzynarodowy. Premium Mobile na bieżąco aktualizuje listę partnerów roamingowych, q) Premium Mobile umożliwia Abonentom korzystanie z technologii VoLTE w zakresie połączeń głosowych oraz wysyłania i odbierania wiadomości SMS i MMS za pośrednictwem technologii LTE. Aby skorzystać z tej technologii, konieczne jest posiadanie poprawnie skonfigurowanego urządzenia końcowego oraz włączenie w urządzeniu końcowym możliwości nawiązywania połączeń przez LTE w sposób określony przez producenta urządzenia końcowego oraz przebywanie w zasięgu sieci LTE Operatora. Aktualna lista urządzeń dostępna jest na stronach: www.premiummobile.pl/volte, r) Korzystanie przez Abonenta ze stron internetowych i aplikacji mobilnych jednostek sektora finansów publicznych lub innych stron internetowych i aplikacji mobilnych, określonych w wykazie prowadzonym przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, nie wpływa na wykorzystanie przez Abonenta limitu transmisji danych przewidzianego w ramach Umowy, chyba że Abonent przebywa poza granicami Polski i korzysta z tych stron w ramach Usług Roamingu Międzynarodowego. Nie stanowi zmiany warunków Umowy stosowanie się przez Premium Mobile do zmian we wskazanym wykazie. W przypadku zmian w wykazie, Premium Mobile dostosuje zasady rozliczania transmisji danych zgodnie z tym wykazem najpóźniej w terminie 14 dni roboczych od dnia ogłoszenia zmian wykazu, s) W przekazach marketingowych np. w reklamach dotyczących Usług Premium Mobile, Premium Mobile może określać prędkość w zakresie pobierania i wysyłania danych w ramach usługi dostępu do Internetu (prędkość deklarowana). Znaczne odstępstwa od odpowiedniej wartości prędkości deklarowanej mogą mieć wpływ na korzystanie przez Abonentów z ich praw do uzyskania dostępu do informacji i treści oraz do ich rozpowszechniania, a także do korzystania z wybranych aplikacji i usług oraz ich udostępniania, jak również do korzystania z wybranych urządzeń końcowych, Strona 6 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). niezależnie od lokalizacji Abonenta lub dostawcy usług czy też od lokalizacji, miejsca pochodzenia lub miejsca docelowego informacji, treści lub usługi, t) Usługa Roamingu Międzynarodowego świadczona jest w zakresie istniejących możliwości technicznych sieci zagranicznych przedsiębiorców telekomunikacyjnych, przy czym: 1) Jakość usługi Roamingu Międzynarodowego może różnić się od jakości Usług Premium Mobile świadczonych w kraju. Zasięg, prędkość, a także jakość usługi Roamingu Międzynarodowego uzależnione są od czynników wpływających na propagację fal radiowych, w tym czynników geograficznych, urbanistycznych oraz atmosferycznych, 2) Przykładem istotnych czynników niezależnych od Premium Mobile, które oddziaływać mogą na jakość (w tym, prędkość, opóźnienia, dostępność) usług Roamingu Międzynarodowego są m.in. wykorzystywana technologia, używane do korzystania z usług urządzenie telekomunikacyjne, siła i jakość sygnału radiowego, odległość od stacji bazowej, struktura i tłumienność materiałów budowlanych użytych do konstrukcji budynku, liczba użytkowników końcowych obsługiwanych przez poszczególne stacje bazowe, rodzaj wykorzystywanej Karty SIM, 3) W uzasadnionych przypadkach możliwość korzystania z usług Roamingu Międzynarodowego w sieciach zagranicznych przedsiębiorców telekomunikacyjnych może być okresowo ograniczona, w szczególności ze względów technicznych lub ze względu na inne okoliczności, na które Premium Mobile nie ma wpływu, 4) W celu uniknięcia niezamierzonego korzystania z usługi Roamingu Międzynarodowego w rejonach przygranicznych istnieje możliwości zmiany w ustawieniach Telefonu lub innego urządzenia telekomunikacyjnego trybu wyboru sieci z automatycznego na ręczny, w takim przypadku należy wybrać w ustawieniach Telefonu lub innego urządzenia telekomunikacyjnego ręcznie „Premium Mobile" albo „Plus" lub wyłączenia usługi Roamingu Międzynarodowego na swoim Numerze Telefonu, zgodnie z opisem wskazanym na www.premiummobile.pl/roaming-miedzynarodowy, 5) Lista przedsiębiorców telekomunikacyjnych, z których usług Abonent może korzystać w ramach Usług Premium Mobile, w tym w ramach Roamingu Międzynarodowego, dostępna jest stronie internetowej www.premiummobile.pl/roaming-miedzynarodowy, 6) Dodatkowe informacje w zakresie usług Roamingu Międzynarodowego dostępne są na stronie internetowej www.premiummobile.pl/roaming-miedzynarodowy. 2. Premium Mobile świadczy Usługi Premium Mobile przy wykorzystaniu Sieci Operatora. Operator w sposób ciągły dokonuje pomiarów ruchu w Sieci Operatora. Pomiar dokonywany jest na poszczególnych elementach Sieci Operatora. Jeśli dokonywany pomiar wykaże stałą tendencję wskazującą na możliwość osiągnięcia założonego stopnia wykorzystania pojemności łącza, Operator uruchamia procedury organizacji ruchu w Sieci Operatora, mające na celu zapobieżenie osiągnięciu lub przekroczeniu pojemności łącza. W ramach tych procedur Operator może zmienić sposoby funkcjonowania elementów Sieci Operatora (np. stacji bazowych), dokonać modyfikacji sposobu komunikacji między poszczególnymi elementami Sieci Operatora lub modyfikacji sposobu rozprowadzania ruchu telekomunikacyjnego w ramach poszczególnych elementów Sieci Operatora: a) W czasie świadczenia usługi dostępu do Internetu, Premium Mobile traktuje wszystkie transmisje danych równo, bez dyskryminacji, ograniczenia czy ingerencji w ich treść, bez względu na nadawcę i odbiorcę, konsumowane lub rozpowszechniane treści, wykorzystywane lub udostępniane aplikacje lub usługi, lub też wykorzystywane urządzenia telekomunikacyjne, co nie stoi na przeszkodzie stosowaniu odpowiednich środków zarządzania ruchem, b) Abonenci mają prawo – za pomocą usługi dostępu do Internetu – do uzyskania dostępu do informacji i treści oraz do ich rozpowszechniania, a także do korzystania z wybranych aplikacji i usług oraz ich udostępniania, jak również do korzystania z wybranych urządzeń końcowych, niezależnie od lokalizacji Abonenta lub dostawcy usług czy też od lokalizacji, miejsca pochodzenia lub miejsca docelowego informacji, treści lub usługi, c) W ramach zarządzania siecią i usługami, Operator stosuje środki zarządzania ruchem przewidziane europejskimi i międzynarodowymi standardami telekomunikacyjnymi (ETSI, ITU, IETF). Ze względu na obiektywne różnice w wymogach dotyczących technicznej jakości Usług Premium Mobile w zakresie określonych kategorii ruchu, Operator stosuje odpowiednie środki zarządzania ruchem, które wspierają efektywne wykorzystywanie zasobów sieciowych i optymalizację ogólnej jakości transmisji. Środki te polegają na wprowadzeniu rozróżnienia pomiędzy obiektywnie różnymi kategoriami ruchu w celu zapewnienia optymalnej ogólnej jakości i komfortu Abonentów, w oparciu o obiektywne różnice w wymogach dotyczących technicznej jakości Usług Premium Mobile (np. dotyczące opóźnienia, wahania opóźnienia, utraty pakietów, przepustowości) w zakresie określonych kategorii ruchu oraz powodują proporcjonalny podział dostępnych zasobów pomiędzy Abonentów korzystających ze wspólnych zasobów sieci Operatora, d) Stosowane przez Operatora odpowiednie środki zarządzania ruchem nie mają wpływu na prywatność Abonentów ani ochronę ich danych osobowych, e) Operator może stosować środki zarządzania ruchem wykraczające poza odpowiednie środki zarządzania ruchem, które mogą m.in. blokować, spowalniać, zmienić, ograniczać, faworyzować lub ingerować w określone treści, aplikacje lub Strona 7 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). usługi, lub określone kategorie treści, aplikacji lub usług, lub też pogarszać ich jakość, tylko w razie konieczności i tak długo jak to jest konieczne, aby: 1) zapewnić zgodność z aktami prawodawczymi Unii Europejskiej lub zgodnymi z prawem Unii Europejskiej przepisami krajowymi, którym podlega Operator, w tym prawu karnemu nakazującemu np. blokowanie określonych treści, aplikacji lub usług, lub ze zgodnymi z prawem Unii Europejskiej środkami służącymi wykonaniu takich aktów prawodawczych Unii Europejskiej lub przepisów krajowych, w tym z orzeczeniami sądowymi lub decyzjami organów publicznych dysponujących odpowiednimi uprawnieniami (np. obowiązek wykonania orzeczeń sądowych lub nakazanego przez organy publiczne blokowania nielegalnych treści), 2) utrzymać integralność i bezpieczeństwo sieci, usług świadczonych za pośrednictwem sieci oraz urządzeń końcowych użytkowników końcowych (np. poprzez zapobieganie cyberatakom przeprowadzanym poprzez rozpowszechnianie złośliwego oprogramowania lub kradzież tożsamości użytkowników końcowych dokonywaną przy użyciu programów szpiegujących), 3) zapobiec grożącym przeciążeniom Sieci Operatora oraz łagodzić skutki przeciążenia Sieci Operatora, o ile równoważne rodzaje transferu danych są traktowane równo, 4) ponieważ Usługi Premium Mobile świadczone są przez Premium Mobile z wykorzystaniem Sieci Operatora, Premium Mobile nie wprowadza samodzielnie procedur w celu pomiaru i organizacji ruchu w Sieci. § 9 Ograniczenia w kierowaniu połączeń na numery alarmowe i dane dotyczące funkcjonalności Usług Premium Mobile 1. Premium Mobile umożliwia bezpłatne połączenia z numerami alarmowymi, o ile urządzenie końcowe Abonenta umożliwia realizacje takiego połączenia. 2. Ograniczenia w połączeniach z numerami alarmowymi wynikają z czynników wpływających na propagację fal radiowych w sieci Operatora, w tym uwarunkowań geograficznych, ukształtowania terenu, uwarunkowań urbanistycznych, uzależnione są od struktury i tłumienności materiałów budowlanych użytych do konstrukcji budynku, aktualnego stanu warunków atmosferycznych na obszarze, na którym zostało zainicjowane połączenie z numerem alarmowym w danym momencie. Ponadto, Premium Mobile może skierować połączenie na numer alarmowy 112 w przypadku, gdy połączenie na pozostałe numery alarmowe nie może zostać wykonane, zaś w sytuacji, gdy połączenie na numer alarmowy wykonywane jest z określonego obszaru administracyjnego za pośrednictwem stacji bazowej umieszczonej na sąsiednim obszarze administracyjnym, takie połączenie może zostać skierowane do jednostki znajdującej się na terenie takiego sąsiedniego obszaru administracyjnego. 3. Połączenia na numery alarmowe oraz Abonenckie Usługi Specjalne (AUS), czyli numery 19xxx, pod którymi funkcjonują usługi typu taxi, nie będą realizowane przez usługę Wi-Fi Calling ani w technologii VoLTE. 4. Szczegółowe zasady korzystania z usług transmisji danych mogą być określone w Regulaminie Usługi, Cenniku lub Regulaminie Promocji. Premium Mobile jest uprawniony, w odniesieniu do usług transmisji danych: blokować, spowalniać, zmieniać, ograniczać, pogarszać jakość, faworyzować określone treści, aplikacje lub usługi, lub szczególne ich kategorie, a także ingerować w nie w przypadkach, gdy: a) jest to konieczne/dopuszczalne przez krajowe albo unijne prawo (przepis prawa, orzeczenie sądu, decyzja administracyjna), b) jest to konieczne, aby utrzymać integralność i bezpieczeństwo sieci, usług świadczonych za pośrednictwem Sieci oraz urządzeń końcowych Abonentów, c) jest to konieczne, aby zapobiec grożącym przeciążeniom Sieci Operatora oraz złagodzić skutki wyjątkowego lub tymczasowego przeciążenia Sieci Operatora, o ile równoważne rodzaje transmisji danych są traktowane równo. 5. W przypadku korzystania przez Abonenta z Usługi z dodatkowym świadczeniem, Premium Mobile zapewnia Abonentowi możliwość bezpłatnego określenia progu kwotowego dla każdego Okresu Rozliczeniowego (co najmniej w wariantach: 0, 35, 50, 100, 200 zł), a w przypadku osiągnięcia takiego progu do natychmiastowego poinformowania Abonenta o tym fakcie oraz zablokowania możliwości wykonania i odbierania połączeń na numery Usług z dodatkowym świadczeniem, chyba, że nie będą powodowały obowiązku zapłaty po stronie Abonenta. Dalsze korzystanie w danym Okresie Rozliczeniowym z Usług z dodatkowym świadczeniem powodujących obowiązek zapłaty, będzie możliwe wyłącznie po określeniu przez Abonenta wyższego progu kwotowego. W przypadku, gdy Abonent nie określi żadnego progu kwotowego, zostanie on określony domyślnie na poziomie 35 zł. 6. Premium Mobile, na żądanie Abonenta, zgłoszone poprzez kontakt z Działem Obsługi Klienta na adres e-mail: firstname.lastname@example.org lub telefonicznie na numer 722 792 999, a dla Abonentów Premium Mobile pod numerem 2999: a) nieodpłatnie blokuje połączenia wychodzące na numery Usług z dodatkowym świadczeniem lub połączenia przychodzące z takich numerów, b) nieodpłatnie blokuje połączenia wychodzące na numery poszczególnych rodzajów Usług z dodatkowym świadczeniem lub połączeń przychodzących z takich numerów, Strona 8 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). c) umożliwia Abonentowi określenie maksymalnej ceny za jednostkę rozliczeniową usługi albo ceny za połączenie, w przypadku usługi taryfikowanej za całe połączenie, i nieodpłatne blokowanie połączeń wychodzących na numery Usług z dodatkowym świadczeniem, których cena przekracza cenę maksymalną określoną przez Abonenta w żądaniu, lub połączeń przychodzących z takich numerów. § 10 Zasady świadczenia Usługi fakultatywnego obciążania rachunku (UFOR) 1. W ramach UFOR Abonent ma możliwość skorzystania z usługi polegającej na pośredniczeniu w: a) płatności za towary lub usługi; Abonent może zapłacić za towary lub usługi sprzedawane i dostarczane przez podmioty inne niż Premium Mobile, z jej wykorzystaniem, jeśli podmiot sprzedający i dostarczający towary lub usługi oraz Premium Mobile udostępniają taką możliwość. Opłata za towar lub usługę sprzedawaną przez podmiot inny niż Premium Mobile zostanie uwzględniona na Rachunku Telefonicznym lub b) w sprzedaży lub świadczeniu usług; Abonent ma możliwość złożenia zamówienia i uzyskania dostępu, za pośrednictwem Premium Mobile, do usługi świadczonej przez inny podmiot, dostarczanej za pomocą Sieci lub Usług Premium Mobile. 2. Abonent może korzystać z UFOR po wyrażeniu zgody na jej świadczenie. Wybór przez Abonenta progu kwotowego dla UFOR, o którym mowa w ust. 5, jest równoznaczny z wyrażeniem zgody na świadczenie UFOR. 3. Wycofanie przez Abonenta zgody na UFOR będzie równoznaczne z wyłączeniem możliwości korzystania przez Abonenta z UFOR. Wycofanie przez Abonenta zgody na UFOR nie ma wpływu na opłaty za towary i usługi zakupione przed wycofaniem zgody, uwzględnione na Rachunku Telefonicznym. W przypadku usług świadczonych w sposób powtarzalny, wycofanie przez Abonenta zgody na UFOR będzie skutkowało wyłączeniem usługi świadczonej w sposób powtarzalny z końcem okresu, za który została pobrana opłata. 4. Niezależnie od wymogu zgody na UFOR, dla każdej aktywacji w ramach UFOR będzie wymagane dokonanie przez Abonenta autoryzacji takiej transakcji, przy pomocy co najmniej jednego z elementów uwierzytelniania (wiedza o czymś, o czym wie wyłącznie Abonent, posiadanie czegoś, co posiada wyłącznie Abonent, cechy charakterystyczne Abonenta). W przypadku usług świadczonych w sposób powtarzalny, autoryzacja może dotyczyć więcej niż jednego obciążenia. 5. Premium Mobile oferuje Abonentom co najmniej następujące progi kwotowe (limity): 0 zł, 35 zł, 70 zł i 100 zł. W przypadku gdy Abonent, udzielając zgody nie określił progu kwotowego, próg ten wynosi 70 zł dla każdego Okresu Rozliczeniowego. 6. W momencie osiągnięcia progu kwotowego Abonent zostanie natychmiast poinformowany o tym fakcie oraz zostanie zablokowana możliwość nabywania towarów lub usług z wykorzystaniem UFOR. Po osiągnięciu progu kwotowego w danym Okresie Rozliczeniowym świadczenie UFOR będzie możliwe wyłącznie po określeniu przez Abonenta wyższego progu kwotowego, do wysokości tego progu. 7. Abonent może w każdym czasie zrezygnować z usługi świadczonej w sposób powtarzalny, o której mowa w ust. 3. 8. Korzystanie z usługi podmiotu innego niż Premium Mobile odbywa się na zasadach określonych przez ten podmiot. 9. Dodatkowe informacje na temat korzystania z UFOR, w tym dotyczące dostawców towarów i usług, instrukcje w zakresie wyrażania i wycofywania zgody na UFOR, jak również sposoby zarządzania progami kwotowymi mogą być opublikowane na stronie internetowej www.premiummobile.pl. 10. Płatność, o której mowa w ust. 1 pkt a), jest objęta dodatkowo limitem maksymalnym, który nie może przekroczyć 50 Euro dla pojedynczej płatności oraz 300 Euro w okresie miesiąca. Kwoty wyrażone w Euro oblicza się według średniego kursu ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, obowiązującego w dniu 31 października roku poprzedniego. 11. UFOR nie jest dostępna w przypadku, w którym: a) świadczenie Usług Premium Mobile jest ograniczone, zawieszone lub z innych przyczyn niedostępne, b) Abonent nie wyraził zgody na UFOR lub zgodę taką wycofał, c) Abonent osiągnął próg kwotowy, d) został osiągnięty limit maksymalny, o którym mowa w ust. 10. 12. UFOR może być ponownie udostępniona w przypadkach: a) ustania przyczyn ograniczenia, zawieszenia lub nieodstępności Usług Premium Mobile, b) ponownego wyrażenia przez Abonenta zgody na UFOR, c) określenia przez Abonenta wyższego progu kwotowego - do wysokości tego progu, d) osiągnięcia limitu maksymalnego w poprzednim miesiącu - od kolejnego miesiąca kalendarzowego. § 11 Obowiązki Abonenta 1. Abonent zobowiązany jest chronić Kartę SIM przed zniszczeniem, uszkodzeniem, zagubieniem, kradzieżą lub utratą w inny sposób. 2. Abonent zobowiązany jest do zabezpieczenia kodu PIN, kodu PUK lub innego kodu dostępu do Karty SIM przed nieuprawnionym dostępem osób trzecich. 3. O zniszczeniu, uszkodzeniu, zagubieniu, kradzieży lub utracie Karty SIM Abonent zobowiązany jest powiadomić niezwłocznie Premium Mobile. Strona 9 z 19 ............................................................................................................................................................ Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). 4. Po zgłoszeniu przez Abonenta faktu zniszczenia, uszkodzenia, zagubienia, kradzieży lub utraty Karty SIM, Premium Mobile niezwłocznie blokuje Kartę SIM w sposób uniemożliwiający korzystanie z Usług Premium Mobile. Premium Mobile odblokowuje Kartę SIM na wniosek Abonenta. 5. Za skutki wynikające z używania przez osoby trzecie zagubionej, skradzionej lub utraconej Karty SIM do czasu zgłoszenia tych okoliczności Premium Mobile odpowiedzialność ponosi Abonent. 6. W przypadku zniszczenia, uszkodzenia, zagubienia, kradzieży lub utraty Karty SIM Abonent może zwrócić się do Premium Mobile z wnioskiem o wydanie nowej Karty SIM w miejsce dotychczasowej. 7. Abonent zobowiązany jest do korzystania z Usług Premium Mobile zgodnie z obowiązującym prawem Regulaminem, Umową, Regulaminem Promocji lub Regulaminem Usługi. 8. Abonent zobowiązany jest do: a) niekorzystania z Usług w sposób lub w celach sprzecznych z przepisami prawa, w szczególności z przepisami ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej, b) niepodejmowania działań zakłócających lub powodujących nieprawidłowe funkcjonowanie Sieci, urządzeń aktywnych podłączonych do tej Sieci lub sieci Internet, c) nieużywania – bez zgody Premium Mobile - Adapterów lub Kart SIM aktywowanych w Adapterach, d) niekierowania do Sieci lub do innych sieci telekomunikacyjnych, w których świadczone są usługi, bez zgody Premium Mobile, ruchu telekomunikacyjnego pochodzącego z innych sieci telekomunikacyjnych, e) nieużywania Karty SIM w urządzeniu pochodzącym z kradzieży lub nieposiadającym homologacji lub wymaganego certyfikatu albo zakłócających pracę Sieci lub innych sieci telekomunikacyjnych, f) nieudostępniania Usług Premium Mobile bez zgody Premium Mobile innym podmiotom w celu uzyskiwania korzyści majątkowych dla siebie lub osoby trzeciej, g) niewykorzystywania Karty SIM do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu masowych połączeń, w tym w ramach działalności tzw. call center lub do kierowania wiadomości SMS lub MMS do wielu osób w celach związanych z zaspokajaniem zarobkowych lub zawodowych potrzeb Abonenta lub osoby trzeciej, h) nierozpowszechniania szkodliwych treści, w szczególności naruszających dobra osobiste, prawa autorskie lub prawa pokrewne, i) niewysyłania niezamówionych informacji handlowych, j) niewykorzystywania urządzeń telekomunikacyjnych lub Karty SIM, bez zgody Premium Mobile, do rozwiązań telemetrycznych polegających na przesyłaniu informacji z/do systemów: pomiarowych, zdalnego sterowania, alarmowych, w tym w systemach monitoringu prowadzonego w szczególności wobec osób, budynków, pojazdów, zwierząt, a także informacji dodatkowych wysyłanych/odbieranych przez te systemy. 9. Abonent zobowiązany jest do podawania prawdziwych i pełnych danych oraz dokumentów wymaganych przez Premium Mobile oraz informowania Premium Mobile o zmianie swoich danych zawartych w Umowie, w tym o zmianie adresu. 10. W przypadku naruszenia przez Abonenta któregoś z zakazów lub zobowiązań wskazanych w ust. 8 lub 9, Premium Mobile ma prawo zawiesić świadczenie Usług Premium Mobile na rzecz Abonenta, po uprzednim poinformowaniu Abonenta poprzez połączenie głosowe lub przesłanie wiadomości SMS na Numer Telefonu. § 12 Opłaty 1. Premium Mobile pobiera Abonament za świadczenie Usług Premium Mobile w danym Okresie Rozliczeniowym, którego wysokość określona jest w Cenniku lub w Regulaminie Promocji. 2. Zasady naliczania opłat, w tym za korzystanie z sieci zagranicznych przedsiębiorców telekomunikacyjnych, określone są w Umowie, Cenniku, Regulaminie Promocji lub Regulaminie Usługi. 3. W przypadku, gdy Abonent opóźnia się z zapłatą za świadczone Usługi Premium Mobile, Premium Mobile powiadamia go o zamiarze ograniczenia świadczenia tych usług, jeżeli Abonent nie zapłaci zaległych należności w terminie 7 dni od dnia doręczenia powiadomienia. Po bezskutecznym upływie tego terminu, Premium Mobile może ograniczyć świadczenie tych usług. Ograniczenie może polegać na zablokowaniu inicjowania połączeń głosowych oraz wysyłania wiadomości SMS, a także na zablokowaniu korzystania z pakietowej transmisji danych. Ograniczenie nie dotyczy inicjowania połączeń głosowych i wiadomości SMS na numery alarmowe. 4. Jeżeli po upływie 7 dni od ograniczenia Abonent nie zapłacił zaległych należności, Premium Mobile niezwłocznie powiadamia Abonenta o zamiarze zawieszenia świadczenia powyższych usług. 5. Jeżeli w terminie 3 dni od dnia doręczenia powiadomienia o zamiarze zawieszenia Usług Premium Mobile, Abonent nie zapłaci zaległych należności, Premium Mobile może zawiesić świadczenie Usług Premium Mobile. Zawieszenie skutkuje możliwością korzystania przez Abonenta jedynie z połączeń głosowych i wiadomości SMS na numery alarmowe. 6. W przypadku złożenia reklamacji dotyczącej wysokości należności z tytułu świadczenia Usług Premium Mobile, zawieszenie świadczenia Usług Premium Mobile nie może nastąpić wcześniej niż po upływie 21 dni od dnia wyczerpania drogi postępowania reklamacyjnego, pod warunkiem zapłaty bezspornych należności. Strona 10 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). 7. Premium Mobile niezwłocznie, nie później niż w terminie 3 dni od dnia zapłaty zaległych należności z tytułu świadczenia Usług Premium Mobile, wznawia ich świadczenie. 8. Jeżeli w terminie 7 dni od dnia zawieszenia świadczenia Usług Premium Mobile Abonent nie zapłaci zaległych należności, Premium Mobile powiadamia Abonenta o zamiarze wypowiedzenia Umowy z winy Abonenta po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego powiadomienia w przypadku, gdy Abonent nie zapłaci zaległych należności. 9. Jeżeli Abonent uporczywie opóźnia się z zapłatą za świadczone Usługi Premium Mobile, Premium Mobile powiadamia tego Abonenta o zamiarze zawieszenia świadczenia tych Usług. Jeżeli Abonent nie zapłaci zaległych należności w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego powiadomienia, Premium Mobile może zawiesić świadczenie tych Usług. 10. Powiadomienia o zamiarze ograniczenia lub zawieszenia świadczenia Usług Premium Mobile albo o zamiarze wypowiedzenia Umowy z winy Abonenta, o których mowa w ust. 2-9, Premium Mobile doręcza na trwałym nośniku na wskazany przez Abonenta do kontaktu adres korespondencyjny, adres poczty elektronicznej, numer telefonu lub adres innego środka komunikacji elektronicznej, jeżeli Premium Mobile umożliwia korzystanie z innego środka komunikacji elektronicznej. § 13 Rachunek Telefoniczny, wykazy wykonanych Usług Premium Mobile i UFOR oraz środki zapewnienia przejrzystości rachunku i monitorowania poziomu wykorzystania Usług Premium Mobile 1. Wraz z Rachunkiem Telefonicznym za Usługi Premium Mobile, Premium Mobile dostarcza Abonentowi nieodpłatnie podstawowy wykaz wykonanych usług, zawierający informację o zrealizowanych płatnych połączeniach z podaniem, dla każdego typu połączeń, liczby jednostek rozliczeniowych odpowiadającej wartości zrealizowanych przez Abonenta połączeń, a w przypadku skorzystania z Usług z dodatkowym świadczeniem także numer wykorzystany do świadczenia takiej usługi, informację o stronie podmiotowej BIP UKE, na której został zamieszczony rejestr numerów wykorzystywanych do świadczenia usługi z dodatkowym świadczeniem oraz informację o możliwości złożenia przez Abonenta żądania zablokowania połączeń dotyczących Usług z dodatkowym świadczeniem, zgodnie z § 9 ust. 6. W przypadku skorzystania przez Abonenta z UFOR, Premium Mobile zawiera w podstawowym wykazie wykonanych usług: nazwę towaru lub usługi, nazwę lub firmę podmiotu, od którego Abonent nabył towary lub usługi; cenę towaru lub usługi. 2. Na żądanie Abonenta, który ma przydzielony Numer Telefonu, Premium Mobile dostarcza szczegółowy wykaz wykonanych płatnych usług. Za dostarczenie szczegółowego wykazu wykonanych Usług Premium Mobile Abonent uiszcza opłatę w wysokości wskazanej w Cenniku. 3. Szczegółowy wykaz wykonanych Usług Premium Mobile zawiera informację o zrealizowanych płatnych połączeniach, z podaniem, dla każdego połączenia: numeru wywoływanego, daty oraz godziny rozpoczęcia połączenia, czasu jego trwania oraz wysokości opłaty za połączenie z wyszczególnieniem ceny brutto i netto. 4. Szczegółowy wykaz wykonanych Usług Premium Mobile obejmuje Usługi Premium Mobile wykonane począwszy od bieżącego Okresu Rozliczeniowego, w którym Abonent złożył pisemne żądanie dostarczenia takiego wykazu do końca Okresu Rozliczeniowego, w którym upływa uzgodniony z Abonentem termin zaprzestania dostarczania tego wykazu. 5. W przypadku żądania Abonenta, Premium Mobile dostarcza szczegółowy wykaz wykonanych Usług Premium Mobile obejmujący Okresy Rozliczeniowe poprzedzające Okres Rozliczeniowy, w którym Abonent złożył żądanie dostarczania takiego wykazu, nie więcej jednak niż 12 Okresów Rozliczeniowych wstecz. W przypadku, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, szczegółowy wykaz wykonanych Usług Premium Mobile dostarcza w terminie 14 dni od dnia złożenia żądania przez Abonenta. 6. Rachunek Telefoniczny i wykazy wykonanych usług przesyłane są zwykłym listem na adres do korespondencji wskazany w Umowie lub udostępniane są one Abonentowi w inny zaakceptowany przez niego sposób, w tym w formie elektronicznej oferowanej przez Premium Mobile. 7. Akceptacja prezentowania Rachunków Telefonicznych w formie elektronicznej może być w każdym czasie wycofana przez Abonenta. 8. Premium Mobile zapewnia Abonentowi będącemu Konsumentem narzędzie umożliwiające monitorowanie oraz kontrolowanie wykorzystania Usług rozliczanych w oparciu o czas albo ilość wykorzystanych danych lub jednostek taryfikacyjnych, obejmujące dostęp do aktualnych informacji w tym zakresie. Informacje o poziomie wykorzystania tych Usług Premium Mobile w danym Okresie Rozliczeniowym Abonent może uzyskać podejmując kontakt z DOK lub poprzez stronę internetową www.klient.premiummobile.pl lub Aplikację Mobilną. 9. Premium Mobile powiadamia Abonenta będącego Konsumentem o zbliżającym się osiągnieciu limitu zużycia świadczonej Usługi Premium Mobile rozliczanej w oparciu o czas albo liczbę wykorzystanych danych lub jednostek taryfikacyjnych. 10. W przypadku wykorzystania przewidzianego w Umowie pakietu transmisji danych, Premium Mobile informuje Abonenta będącego Konsumentem o przekroczeniu takiego pakietu transmisji danych poprzez wysłanie wiadomości SMS na Numer Telefonu, niezwłocznie po jego przekroczeniu. 11. Postanowienia ust. 8-10 stosuje się również wobec Abonenta będącego mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą lub organizacją pozarządową w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571 oraz z 2024 r. poz. 834). Strona 11 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). 12. Korzystanie przez Abonenta ze stron internetowych jednostek sektora finansów publicznych lub innych stron internetowych, określonych w wykazie prowadzonym przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, nie wpływa na wykorzystanie przez Abonenta limitu transmisji danych w ramach usługi dostępu do Internetu lub wybranego przez Abonenta Pakietu Taryfowego najpóźniej od dnia następującego po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia zmian wykazu, chyba że Abonent przebywa poza terytorium Polski i korzysta z tych stron podczas korzystania z usług Roamingu Międzynarodowego. § 14 Przydzielenie lub zmiana Numeru Telefonu oraz zmiana dostawcy usług komunikacji elektronicznej 1. Przy zawarciu Umowy Premium Mobile wraz z Kartą SIM przydziela Abonentowi Numer Telefonu, chyba że Umowa dotyczy przeniesienia Numeru Telefonu z sieci innego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego. 2. Numer Telefonu może zostać zmieniony na wniosek Abonenta po wykazaniu przez niego, że korzystanie z przydzielonego Numeru Telefonu jest uciążliwe. 3. Klient może wystąpić do Premium Mobile z wnioskiem o przeniesienie do Premium Mobile numeru niegeograficznego przydzielonego mu przez innego dostawcę usług komunikacji głosowej. Z wnioskiem takim Klient występuje także, gdy chce skorzystać z uprawnienia do zachowania ciągłości świadczenia usługi dostępu do Internetu, którą dotychczasowy dostawca usług świadczy mu z wykorzystaniem tego numeru. Formularze wniosków o przeniesienie numeru telefonu do Premium Mobile dostępne są na stronie internetowej www.premiummobile.pl/umowy-regulaminy-cenniki. 4. Wniosek o przeniesienie numeru do Premium Mobile może zostać złożony w formie pisemnej na adres DOK lub w punktach sprzedaży Premium Mobile albo w formie dokumentowej na adres e-mail: email@example.com. Wniosek ten powinien zawierać dane niezbędne do zawarcia Umowy oraz: a) tryb przeniesienia numeru, tj.: 1) z zachowaniem okresu wypowiedzenia przewidzianego umową z dotychczasowym dostawcą usług, 2) bez zachowania okresu wypowiedzenia przewidzianego umową z dotychczasowym dostawcą usług, ze wskazaniem konkretnego terminu przeniesienia, przy czym termin ten nie może przypadać później niż ostatniego dnia okresu wypowiedzenia, 3) na koniec okresu wymaganego do skorzystania z warunków promocyjnych wynikającego z umowy z dotychczasowym dostawcą usług. b) wybraną przez Klienta formę zawiadomienia go o terminie przeniesienia numeru, przyczynie odmowy przeniesienia numeru, konieczności uzupełnienia wniosku o przeniesienie numeru, rozpoczęciu świadczenia Usług Premium Mobile oraz o potwierdzeniu przeniesienia numeru, c) oświadczenie Klienta o świadomości konsekwencji finansowych wynikających z rozwiązania umowy o świadczenie usług komunikacji głosowej z dotychczasowym dostawcą usług w trybie, o którym mowa w pkt a) ppkt 1) oraz 2), d) oświadczenie Klienta o udzieleniu Premium Mobile pełnomocnictwa do wykonania w jego imieniu czynności niezbędnych do przeniesienia numeru, w tym do wypowiedzenia umowy z dotychczasowym dostawcą usług. 5. Gdy wniosek o przeniesienie numeru jest niekompletny, a także gdy nie potwierdzono danych Klienta, Premium Mobile powiadamia Klienta o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, jeżeli Klient nie uzupełni go niezwłocznie na wezwanie Premium Mobile. 6. Premium Mobile rozpatruje wniosek o przeniesienie numeru: a) w ciągu 6 godzin przypadających w dzień roboczy - w przypadku, gdy Klient składa wniosek osobiście w punkcie sprzedaży Premium Mobile, b) w ciągu 3 dni roboczych – w przypadku, gdy Klient składa wniosek w inny sposób niż określony w lit. a). 7. Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku jest zgodność danych Klienta zamieszczonych we wniosku, z danymi zarejestrowanymi u dotychczasowego dostawcy usług. 8. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Premium Mobile niezwłocznie zawiera z Klientem Umowę. 9. Przeniesienie numeru następuje nie później aniżeli w terminie 1 dnia roboczego od wskazanego w Umowie terminu rozpoczęcia świadczenia Usług Premium Mobile, zgodnego z terminem rozwiązania umowy z dotychczasowym dostawcą usług komunikacji głosowej. Jeśli przeniesienie numeru nie nastąpiło w tym terminie, dotychczasowy dostawca usług kontynuuje lub wznawia świadczenie usług. 10. W dniu przeniesienia numeru Premium Mobile informuje Abonenta o rozpoczęciu świadczenia Usług Premium Mobile w sposób wskazany we wniosku o przeniesienie numeru oraz niezwłocznie przesyła potwierdzenie przeniesienia numeru. 11. Przeniesienie przydzielonego numeru nie może powodować przerwy w świadczeniu usług dłuższej niż 6 godzin w porze nocnej pomiędzy godziną 0:00 a 6:00, chyba że Abonent wyraził w Umowie, zgodę na dłuższą przerwę, określając czas jej trwania. Niniejsze postanowienie nie dotyczy procesu przeniesienia numeru nieaktywnego. 12. Abonent może zrezygnować z przeniesienia przydzielonego numeru najpóźniej w terminie 2 dni przed planowaną datą przeniesienia numeru, składając oświadczenie do dotychczasowego dostawcy usług lub w Premium Mobile. Strona 12 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). 13. W przypadku, gdy przeniesienie numeru do Premium Mobile nie doszło do skutku w terminie 30 dni od terminu przeniesienia numeru ustalonego zgodnie z ust. 4, z innych powodów niż rezygnacja Abonenta ze zmiany dostawcy usługi komunikacji głosowej – Umowę uważa się za niezawartą. 14. Abonentowi, w przypadku niedotrzymania terminu przeniesienia numeru, przysługuje od dotychczasowego dostawcy usługi jednorazowe odszkodowanie za każdy rozpoczęty dzień opóźnienia, w wysokości ¼ sumy opłat miesięcznych liczonej według rachunków za usługi telekomunikacyjne z ostatnich trzech okresów rozliczeniowych, a w przypadku abonentów usługi przedpłaconej - w wysokości ¼ sumy wartości doładowań konta z ostatnich trzech miesięcy, chyba że brak możliwości realizacji przeniesienia numeru nastąpił z przyczyn leżących po stronie systemu, o którym mowa w art. 337 ust. 3 PKE. 15. W przypadku gdy opóźnienie w przeniesieniu numeru nastąpiło z przyczyn nieleżących po stronie dotychczasowego dostawcy usługi komunikacji głosowej, dostawcy temu przysługuje zwrot wypłaconego odszkodowania lub jego części od podmiotu, po którego stronie leżały przyczyny opóźnienia. 16. W przypadku przeniesienia numeru bez zgody Abonenta, Abonentowi przysługuje od nowego dostawcy usługi komunikacji głosowej jednorazowe odszkodowanie za każdy rozpoczęty dzień od dnia przeniesienia numeru w wysokości ½ średniej opłaty miesięcznej liczonej według rachunków za usługi telekomunikacyjne z ostatnich trzech okresów rozliczeniowych, a w przypadku abonentów usługi przedpłaconej - w wysokości ½ sumy doładowań konta z ostatnich trzech miesięcy. 17. Kwotę odszkodowania, o którym mowa w ust. 14 i 16 powyżej, oblicza się na podstawie liczby rozpoczętych dni, które upłynęły do dnia: a) przeniesienia numeru lub do dnia zakończenia obowiązywania kontynuowanej lub wznowionej umowy z dotychczasowym dostawcą usługi komunikacji głosowej - w przypadku, o którym mowa w ust. 14 powyżej, b) przeniesienia numeru do sieci dotychczasowego dostawcy usługi komunikacji głosowej lub uzyskania zgody abonenta na świadczenie usług przez nowego dostawcę usługi komunikacji głosowej z wykorzystaniem dotychczasowego numeru – w przypadku, o którym mowa w ust. 16 powyżej. 18. Abonent może żądać przeniesienia przydzielonego mu Numeru Telefonu do innego dostawcy usług komunikacji głosowej. W tym celu Abonent występuje do nowego dostawcy usług komunikacji głosowej z wnioskiem o przeniesienie Numeru Telefonu. 19. Jeśli przeniesienie Numeru telefonu nie doszło do skutku w terminie 30 dni od terminu przeniesienia numeru ustalonego zgodnie z ust. 4, w razie braku przeciwnego oświadczenia Abonenta, wypowiedzenie Umowy staje się bezskuteczne, o czym Premium Mobile poinformuje Abonenta. 20. Abonent jest uprawniony do zachowania ciągłości świadczenia usługi dostępu do Internetu. W celu skorzystania z tego uprawnienia Abonent może wystąpić do nowego dostawcy usług z żądaniem przeniesienia Numeru Telefonu, z wykorzystaniem którego świadczona jest mu również usługa dostępu do Internetu. 21. W przypadku gdy w związku z wnioskiem o przeniesienie Numeru Telefonu lub korzystaniem przez Abonenta z uprawnienia do zachowania ciągłości świadczenia usługi dostępu do Internetu Abonent rozwiązuje Umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia, wówczas Abonent zobowiązany jest do uiszczenia na rzecz Premium Mobile opłaty za okres wypowiedzenia, w wysokości nieprzekraczającej wysokości Abonamentu za jeden Okres Rozliczeniowy. 22. Abonent zachowuje prawo do przeniesienia przydzielonego Numeru Telefonu w terminie jednego miesiąca od daty rozwiązania umowy z dotychczasowym dostawcą usługi komunikacji głosowej – chyba że zrzekł się tego uprawnienia – a także w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia mu informacji o przejęciu zobowiązań dotychczasowego dostawcy usług, w przypadku cofnięcia temu dostawcy przez Prezesa UKE prawa do wykorzystania zasobów numeracji. § 15 Ochrona danych osobowych i Tajemnica komunikacji elektronicznej 1. Premium Mobile przetwarza dane osobowe przed rozpoczęciem świadczenia Usług Premium Mobile oraz w związku z ich świadczeniem. Podczas pozyskiwania tych danych Premium Mobile podaje osobie, której dane dotyczą, wymagane zgodnie z przepisami prawa informacje o ich przetwarzaniu, chyba że osoba ta dysponuje już takimi informacjami. 2. Premium Mobile przetwarza dane objęte Tajemnicą komunikacji elektronicznej: a) wyłącznie na potrzeby świadczonych Usług Premium Mobile, b) za zgodą nadawcy lub odbiorcy, których te dane dotyczą, c) gdy jest to niezbędne w celu rejestrowania komunikatów elektronicznych i związanych z nimi Danych Transmisyjnych, stosowanego w zgodnej z prawem praktyce handlowej dla celów zapewnienia dowodów transakcji handlowej lub celów łączności w działalności handlowej, lub d) gdy będzie to konieczne z innych powodów przewidzianych w PKE lub w przepisach odrębnych, w szczególności w celu realizacji zadań i obowiązków na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego. 3. Premium Mobile przetwarza Dane Transmisyjne w celach świadczenia Usług Premium Mobile, obsługi Abonenta, naliczania opłat za Usługi Premium Mobile, opłat z tytułu rozliczeń międzyoperatorskich, zapewnienia uprawnionym organom lub podmiotom wykonywania zadań i obowiązków na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego, dochodzenia roszczeń wynikających z Umowy, wykrywania nadużyć oraz realizacji obowiązków wynikających Strona 13 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). z przepisów prawa. Z uwzględnieniem warunków określonych w przepisach prawa, na podstawie zgody Abonenta, Dane Transmisyjne mogą być przetwarzane dla celów marketingu Usług Premium Mobile oraz świadczenia usług o wartości wzbogaconej. Operator przetwarza Dane Transmisyjne w celu zarządzania ruchem w Sieci. 4. Dane Abonentów, w tym Dane Transmisyjne, przetwarzane będą przez okres obowiązywania Umowy, a po zakończeniu Umowy - do końca okresu, w którym Premium Mobile lub Abonent może dochodzić roszczeń od drugiej strony Umowy, a druga strona jest obowiązana je zaspokoić, chyba że z przepisów prawa wynika obowiązek przetwarzania takich danych przez dłuższy okres, w tym z uwagi na obowiązek wypełnienia przez uprawnione organy i podmioty zadań i obowiązków na rzecz obronności, bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego albo przez okres wynikający z zakresu udzielonej zgody na przetwarzanie danych. 5. Abonent ma możliwość wpływu na zakres przetwarzanych danych, w tym Danych Transmisyjnych, poprzez określenie zakresu Usług Premium Mobile świadczonych zgodnie z jego żądaniem, a w przypadkach, gdy dane przetwarzane są na podstawie zgody – poprzez jej wycofanie. 6. Premium Mobile oraz podmioty z nim współpracujące, działając na zlecenie organów administracji publicznej, mogą wysyłać komunikaty elektroniczne w interesie publicznym do użytkowników końcowych. 7. Premium Mobile przetwarza dane osobowe użytkowników końcowych w zakresie niezbędnym do realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21 a ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym. 8. Dodatkowych informacji i wyjaśnień na temat danych dotyczących Abonenta lub innych danych objętych Tajemnicą komunikacji elektronicznej, w tym zakresu ich przetwarzania, w związku ze świadczeniem Usług Premium Mobile, udziela DOK. Szczegółowe informacje dotyczące ochrony danych osobowych znajdują się pod adresem: www.premiummobile.pl/daneosobowe. 9. Za zgodą Abonenta będącego osobą fizyczną, a w przypadku Abonenta niebędącego osobą fizyczną – jeśli nie narusza to jego słusznych interesów - dane Abonenta mogą być umieszczone w spisach abonentów prowadzonych przez dostawców usług komunikacji głosowej lub wykorzystane w celu świadczenia przez tych dostawców usługi informacji o numerach telefonicznych. 10. Spisy abonentów zawierają następujące dane: a) imiona i nazwisko lub nazwę Abonenta, b) Numer Telefonu, c) nazwę miejscowości i ulicy w miejscu zamieszkania Abonenta. 11. Rozszerzenie zakresu danych przetwarzanych w spisach abonentów wymaga zgody Abonenta. 12. Zgody Abonenta, o których mowa w ust. 9 i 11 powyżej, mogą być wycofane w każdym czasie. § 16 Informacja o gromadzeniu Danych o Lokalizacji Premium Mobile gromadzi Dane o Lokalizacji telekomunikacyjnego urządzenia końcowego, z którego wykonywane są połączenia, w przypadku realizowania połączeń na numery alarmowe oraz w celu świadczenia usług o wartości wzbogaconej na podstawie zgody Abonenta, jeżeli takie usługi o wartości wzbogaconej są świadczone na rzecz Abonenta. § 17 Zakres usług serwisowych i obsługa Abonenta 1. Premium Mobile realizuje na rzecz Abonentów usługi serwisowe w następującym zakresie: a) udzielania Abonentom informacji dotyczących wykonywania Umowy, w szczególności na temat, b) Rachunków Telefonicznych lub rozliczeń pomiędzy Premium Mobile a Abonentem, c) udzielania informacji o świadczonych Usługach, aktualnych ofertach lub promocjach, d) obsługi Abonentów telefonicznie, jak i za pośrednictwem poczty elektronicznej, e) przyjmowania i rozpatrywania reklamacji Abonentów. 2. W celu obsługi serwisowej Abonent może kontaktować się: a) telefonicznie z DOK pod numerem tel. +48 722 792 999, +48 222 300 999 od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00 – 21.00, w sobotę i niedzielę w godzinach 9.00 - 16.00. W dni świąteczne DOK jest nieczynny, b) za pośrednictwem poczty elektronicznej firstname.lastname@example.org, c) pisemnie na adres: Premium Mobile sp. z o. o., Dział Obsługi Klienta, ul. Warszawska 18, 35-205 Rzeszów; d) przy wykorzystaniu usługi konta Abonenta udostępnionego na stronie internetowej Premium Mobile www.klient.premiummobile.pl oraz za pośrednictwem Aplikacji Mobilnej. 3. Koszty związane z obsługą serwisową, które zobowiązany jest ponieść Abonent, określone są w Cenniku lub Regulaminie Usługi. Informacje na temat kosztów usługi serwisowej można uzyskać za pośrednictwem DOK: telefonicznie lub za pośrednictwem poczty elektronicznej, a także na stronie internetowej Premium Mobile. § 18 Postępowanie reklamacyjne 1. Abonent może złożyć reklamację dotyczącą: a) niedotrzymania z winy Premium Mobile określonego w Umowie terminu rozpoczęcia świadczenia Usług Strona 14 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). Premium Mobile, b) niewykonania lub nienależytego wykonania Usług Premium Mobile, c) nieprawidłowego obliczenia należności z tytułu świadczenia Usług Premium Mobile lub UFOR. 2. Reklamacja może być złożona w ciągu 12 miesięcy od ostatniego dnia Okresu Rozliczeniowego, w którym zakończyła się przerwa/zawieszenie/ograniczenie w świadczeniu Usług Premium Mobile, lub od dnia, w którym Usługi Premium Mobile zostały nienależycie wykonane, lub miały być wykonane lub od dnia dostarczenia Rachunku Telefonicznego zawierającego nieprawidłowe obliczenie należności z tytułu świadczenia Usług Premium Mobile lub UFOR. 3. Reklamację złożoną po upływie terminu, o którym mowa w ust. 2 powyżej, pozostawia się bez rozpoznania, o czym Premium Mobile niezwłocznie powiadamia Abonenta. 4. Reklamacja może być złożona: a) w formie pisemnej - przesyłką pocztową na adres: Premium Mobile sp. z o.o., Dział Obsługi Klienta, ul. Warszawska 18, 35-205 Rzeszów, b) ustnie - telefonicznie za pośrednictwem DOK, c) za pośrednictwem innych udostępnionych Abonentowi przez Premium Mobile kanałów kontaktu, w tym za pomocą wiadomości elektronicznej, wysłanej na adres email@example.com, firstname.lastname@example.org poprzez usługę Konto Klienta: na stronie www.klient.premiummobile.pl lub za pośrednictwem Aplikacji Mobilnej. 5. Reklamacja powinna zawierać: a) imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania lub siedziby Abonenta, b) określenie przedmiotu reklamacji oraz reklamowanego okresu, c) przedstawienie okoliczności uzasadniających reklamację, d) przydzielony Abonentowi Numer Telefonu, którego dotyczy reklamacja, numer ewidencyjny nadany e) Abonentowi przez Premium Mobile, f) datę zawarcia Umowy i określony w Umowie termin rozpoczęcia świadczenia Usług Premium Mobile - w przypadku reklamacji dotyczącej niedotrzymania z winy Premium Mobile określonego w Umowie terminu rozpoczęcia świadczenia Usług Premium Mobile, g) wysokość kwoty odszkodowania lub innej należności wynikających z Umowy lub z przepisów prawa – w przypadku, gdy Abonent żąda ich wypłaty, h) numer konta bankowego, numer rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub adres właściwy do wypłaty odszkodowania lub innej należności, albo wniosek o ich zaliczenie na poczet przyszłych płatności - w przypadku, gdy Abonent żąda wypłaty odszkodowania lub innej należności, i) sposób, w jaki ma zostać przekazana odpowiedź na reklamację, j) podpis Abonenta - w przypadku reklamacji złożonej w formie pisemnej. 6. W przypadku gdy reklamacja nie spełnia warunków określonych w ust. 5 powyżej, Premium Mobile, o ile uzna, że jest to konieczne do prawidłowego rozpatrzenia reklamacji, niezwłocznie wzywa Abonenta do jej uzupełnienia, określając termin, nie krótszy niż 7 dni i zakres tego uzupełnienia, z pouczeniem, że nieuzupełnienie reklamacji w określonym terminie może spowodować pozostawienie reklamacji bez rozpoznania. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu reklamację pozostawia się bez rozpoznania. 7. Jeżeli w reklamacji nie została określona wysokość kwoty, o której mowa w ust. 5 pkt g) powyżej, a prawo do odszkodowania lub zwrotu innej należności oraz kwota tego odszkodowania lub zwrotu nie budzi wątpliwości, Premium Mobile traktuje reklamację tak, jakby kwota ta była określona. 8. W przypadku złożenia reklamacji w formie pisemnej przesyłką pocztową, telefonicznie albo drogą elektroniczną z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, Premium Mobile w terminie 14 dni od dnia złożenia reklamacji potwierdza jej przyjęcie. Postanowienia zdania poprzedniego nie stosuje się w przypadku udzielenia odpowiedzi na reklamację w terminie 14 dni od dnia jej złożenia. 9. Potwierdzenie przyjęcia reklamacji wskazuje dzień złożenia reklamacji oraz zawiera nazwę, adres i numer telefonu jednostki Premium Mobile rozpatrującej reklamację. 10. Premium Mobile zobowiązany jest do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi na reklamację w terminie 30 dni od dnia jej złożenia. Przez rozpatrzenie reklamacji rozumie się wysłanie przed upływem tego terminu przez Premium Mobile odpowiedzi zawierającej informację o uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu reklamacji wraz z uzasadnieniem (odpowiedź na reklamację). Jeżeli reklamacja nie zostanie rozpatrzona w terminie 30 dni od dnia jej złożenia, uważa się, że reklamacja została uwzględniona. 11. Odpowiedź na reklamację powinna zawierać: a) nazwę jednostki Premium Mobile rozpatrującej reklamację, b) informację o dniu złożenia reklamacji, c) rozstrzygnięcie o uznaniu lub odmowie uznania reklamacji, Strona 15 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). d) w przypadku przyznania odszkodowania lub zwrotu innej należności - określenie wysokości kwoty i terminu jej wypłaty lub zwrotu albo wskazanie, że kwota odszkodowania lub innej należności zostanie zaliczona na poczet przyszłych płatności, zgodnie z wnioskiem Abonenta, e) pouczenie o wyczerpaniu drogi postępowania reklamacyjnego i prawie dochodzenia roszczeń w postępowaniu sądowym, a dodatkowo, w przypadku, gdy reklamującym Abonentem jest Konsument, o prawie dochodzenia roszczeń w postępowaniu, o którym mowa w § 23 ust. 3 poniżej, f) dane identyfikujące upoważnionego pracownika reprezentującego Premium Mobile, z podaniem jego imienia, nazwiska i zajmowanego stanowiska. 12. W przypadku odmowy uznania reklamacji w całości lub części, odpowiedź na reklamację powinna: a) dodatkowo zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, b) zostać doręczona Abonentowi przesyłką poleconą - w przypadku, gdy odpowiedź na reklamację jest udzielana na papierze. 13. Premium Mobile potwierdza przyjęcie reklamacji oraz udziela odpowiedzi na reklamację na papierze, z zastrzeżeniem ust. 14 i ust. 15 poniżej. 14. Za zgodą Abonenta wyrażoną w reklamacji, Umowie lub odrębnym oświadczeniu, Premium Mobile potwierdza przyjęcie reklamacji oraz udziela odpowiedzi na reklamację drogą elektroniczną na wskazany w tym celu adres poczty elektronicznej albo z wykorzystaniem innego, wskazanego przez Abonenta środka komunikacji elektronicznej. Postanowienia niniejszego ustępu nie stosuje się w przypadku złożenia reklamacji drogą elektroniczną z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. 15. W przypadku złożenia reklamacji drogą elektroniczną z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, Premium Mobile potwierdza przyjęcie reklamacji oraz udziela odpowiedzi na reklamację drogą elektronicznej na wskazany w tym celu adres poczty elektronicznej albo z wykorzystaniem innego, wskazanego przez Abonenta środka komunikacji elektronicznej. Jeżeli Abonent nie wskaże adresu poczty elektronicznej albo innego środka komunikacji elektronicznej, Premium Mobile potwierdza przyjęcie reklamacji oraz udziela odpowiedzi na reklamację na adres poczty elektronicznej, z którego reklamacja została wysłana, albo z wykorzystaniem środka komunikacji elektronicznej użytego przez Abonenta do złożenia reklamacji. 16. Posłużenie się innym środkiem komunikacji elektronicznej, o którym mowa w ust. 14 lub ust. 15 powyżej jest dopuszczalne, jeżeli przekazane w ten sposób potwierdzenie przyjęcia reklamacji oraz odpowiedź na reklamację spełniają wymogi określone w ust. 9, ust. 11 i ust. 12 pkt a) powyżej, a postać i forma potwierdzenia przyjęcia reklamacji oraz odpowiedzi na reklamację umożliwia Abonentowi ich zapisanie, przechowywanie i odtwarzanie w zwykłym toku czynności. 17. Jeżeli wysłana przez Premium Mobile odpowiedź na reklamację nie została doręczona Abonentowi, Premium Mobile, na żądanie Abonenta, niezwłocznie przekazuje ponownie tę odpowiedź, jej duplikat lub kopię. 18. Abonent, w porozumieniu z Premium Mobile, określa sposób, formę i postać, w jakiej ponowna odpowiedź na reklamację, jej duplikat lub kopia, o których mowa w ust. 17 powyżej, ma zostać przekazana. Na żądanie Abonenta, w przypadku odmowy uznania reklamacji w całości lub części, Premium Mobile niezwłocznie ponownie przekazuje odpowiedź na reklamację, jej duplikat lub kopię przesyłką poleconą, bez względu na formę, w jakiej pierwotnie została wysłana odpowiedź na reklamację. 19. Premium Mobile nie jest obowiązany do ponownego przekazania Abonentowi odpowiedzi na reklamację, jej duplikatu lub kopii, jeżeli z dokumentów zgromadzonych w danej sprawie jednoznacznie wynika, że odpowiedź na reklamację została doręczona Abonentowi. 20. W przypadku uwzględnienia reklamacji Usług Premium Mobile lub UFOR, zwrotowi podlega opłata za dostarczenie szczegółowego wykazu wykonanych usług. § 19 Odpowiedzialność Premium Mobile 1. Premium Mobile ponosi odpowiedzialność wobec Abonenta z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania Umowy zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na zasadach ogólnych oraz na zasadach określonych w Regulaminie, chyba że Strony w Umowie postanowiły inaczej. 2. W przypadkach wskazanych w ust. 3-6 poniżej, Abonentowi będącemu Konsumentem przysługuje uprawnienie do dochodzenia odszkodowania uzupełniającego do wysokości rzeczywistej szkody. 3. O ile Umowa nie stanowi inaczej, za każdy dzień przerwy w świadczeniu Usług Premium Mobile, Abonentowi przysługuje odszkodowanie w wysokości 1/15 średniej wysokości opłaty miesięcznej dla Numeru Telefonu, którego dotyczy przerwa w świadczeniu Usług Premium Mobile, wynikającej z Rachunku Telefonicznego. Średnia wysokość opłaty miesięcznej liczona jest na podstawie opłat dla Numeru Telefonu, którego dotyczy przerwa w świadczeniu Usług Premium Mobile, wynikających z Rachunków Telefonicznych za okres ostatnich trzech Okresów Rozliczeniowych przed dniem zaistnienia przerwy. W przypadku, gdy do dnia zaistnienia przerwy, Abonent jest stroną Umowy krócej niż trzy Okresy Rozliczeniowe, średnią miesięczną wysokość opłaty miesięcznej liczy się na podstawie Rachunków Telefonicznych wystawionych, za okres, kiedy Abonent jest stroną Umowy, a w przypadku gdy na rzecz Abonenta nie został jeszcze wystawiony żaden Rachunek Telefoniczny określający opłaty za Usługi Premium Mobile dla Numeru Telefonu, którego dotyczy przerwa w świadczeniu Usług Premium Strona 16 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). Mobile, przyjmuje się, iż podstawą obliczeń do naliczenia odszkodowania jest Abonament dla Numeru Telefonu, którego dotyczy przerwa. 4. O ile Umowa nie stanowi inaczej, za każdy dzień przerwy w świadczeniu Usług Premium Mobile, w którym nastąpiła przerwa trwająca dłużej niż 12 godzin, Abonentowi przysługuje zwrot 1/30 miesięcznej wysokości Abonamentu niezależnie od odszkodowania, o którym mowa w ust. 3 powyżej. 5. O ile Umowa nie stanowi inaczej, określone w ust. 3 i 4 powyżej zasady wypłaty na rzecz Abonenta odszkodowania i zwrotu innych należności stosuje się także w przypadku braku odpowiedniej reakcji Premium Mobile na Lukę, Zagrożenie bezpieczeństwa lub Naruszenie bezpieczeństwa oraz w przypadku nieosiągnięcia określonego w Umowie poziomu jakości świadczonych Usług Premium Mobile, w tym stałych lub regularnie powtarzających się istotnych rozbieżności pomiędzy faktycznym wykonaniem usług transmisji danych, a parametrami deklarowanymi zgodnie z § 8 ust. 1 pkt h). 6. O ile Umowa nie stanowi inaczej, za każdy dzień zwłoki w rozpoczęciu świadczenia Usług Premium Mobile, odszkodowanie wynosi 1/30 miesięcznej wysokości Abonamentu określonego w Umowie. 7. Wypłaty odszkodowania, w tym kar umownych lub innych należności, na rzecz Abonenta Premium Mobile dokonuje w terminie 14 dni od dnia uznania reklamacji na rachunek bankowy lub numer rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej wskazany przez Abonenta, lub przekazem pocztowym na adres wskazany przez Abonenta w reklamacji, przy czym kwoty takich należności mogą zostać zaliczone na poczet przyszłych płatności Abonenta, jeżeli Abonent złożył taki wniosek. § 20 Prawo do odstąpienia od Umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa 1. Abonentowi będącemu Konsumentem, który zawarł Umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, przysługuje prawo odstąpienia od Umowy bez podania przyczyny i bez ponoszenia kosztów w terminie 14 dni od dnia zawarcia Umowy poprzez złożenie oświadczenia o odstąpieniu od Umowy. Do zachowania ww. terminu do odstąpienia od Umowy wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem. Oświadczenie o odstąpieniu od Umowy powinno być przesłane przesyłką pocztową na adres Premium Mobile sp. z o.o., Dział Obsługi Klienta, ul. Warszawska 18, 35-205 Rzeszów lub drogą elektroniczną na adres e-mail: email@example.com. W razie odstąpienia od Umowy, Umowę uważa się za niezawartą. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 powyżej, Konsument może skorzystać ze stosowanego przez Premium Mobile formularza odstąpienia od Umowy. Wzór formularza odstąpienia od Umowy udostępniany jest za pośrednictwem DOK lub dostępny jest na stronie internetowej Premium Mobile. 3. W przypadku odstąpienia przez Konsumenta od Umowy wszelkie płatności dokonane przez Konsumenta zostaną zwrócone w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez Premium Mobile oświadczenia Konsumenta o odstąpieniu od Umowy. Zwrot płatności nastąpi przy użyciu takiego samego sposobu zapłaty, jakiego użył Konsument, chyba że Konsument wyraźnie zgodził się na inny sposób zwrotu, który nie wiąże się dla niego z żadnymi kosztami. 4. Abonent może zażądać rozpoczęcia świadczenia Usług Premium Mobile przed upływem terminu do odstąpienia od Umowy zawartej na odległość. W przypadku, gdy Premium Mobile na żądanie Abonenta rozpoczął świadczenie Usług Premium Mobile przed upływem terminu na odstąpienie od Umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, Abonent ponosi koszty Usług Premium Mobile wykonanych przez Premium Mobile do chwili odstąpienia od Umowy. 5. Prawo do odstąpienia od Umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, o którym mowa w ust. 1 powyżej przysługuje również osobie fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści tej Umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. 6. Postanowienia ust. 1-4 stosuje się odpowiednio w przypadku odstąpienia od aneksu do Umowy. § 21 Informacje o zagrożeniach związanych ze świadczonymi Usługami Premium Mobile, w tym o sposobach ochrony bezpieczeństwa, prywatności i danych osobowych oraz zakres działań podejmowanych przez Premium Mobile w związku z przypadkami naruszenia bezpieczeństwa Sieci lub Usług Premium Mobile 1. Informacje o zagrożeniach związanych ze świadczonymi Usługami Premium Mobile, w tym o sposobach ochrony bezpieczeństwa, prywatności i danych osobowych, są umieszczone w instrukcji obsługi/warunkach korzystania z urządzenia końcowego oraz na stronie internetowej www.premiummobile.pl/polityka-prywatnosci. 2. Premium Mobile prowadzi systematyczne szacowanie ryzyka wystąpienia Naruszenia bezpieczeństwa i zarządzania tym ryzykiem w celu jego minimalizacji oraz odpowiedniej reakcji na Podatność na wystąpienie naruszenia bezpieczeństwa, Zagrożenie bezpieczeństwa lub wystąpienie Naruszenia bezpieczeństwa. Premium Mobile podejmuje środki techniczne i organizacyjne zapewniające poziom bezpieczeństwa Sieci i Usług Premium Mobile adekwatny do poziomu zidentyfikowanego ryzyka. Strona 17 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). 3. Premium Mobile przyjmuje od Abonentów zgłoszenia dotyczące Zagrożenia bezpieczeństwa lub Naruszenia bezpieczeństwa, a także zaistnienia Podatności na wystąpienie naruszenia bezpieczeństwa, które można zgłaszać pisemnie na adres: ul. Warszawska 18, 35-205 Rzeszów lub pocztą elektroniczną na adres firstname.lastname@example.org. 4. W przypadku stwierdzenia Naruszenia bezpieczeństwa, Zagrożenia bezpieczeństwa lub wykrycia Podatności na wystąpienie naruszenia bezpieczeństwa, Premium Mobile może podjąć w szczególności następujące działania: a) ogłoszenie na stronie internetowej www.premiummobile.pl/komunikaty lub przekazanie bezpośrednio Abonentowi, odpowiedniej informacji, w zależności od rodzaju Naruszenia bezpieczeństwa, Zagrożenia bezpieczeństwa lub Luki, b) techniczne i organizacyjne czynności mające na celu ograniczenie i usunięcie Naruszenia bezpieczeństwa, Zagrożenia bezpieczeństwa lub Luki oraz minimalizację lub usunięcie ich skutków, c) w przypadku gdy Luka, Zagrożenie bezpieczeństwa lub Naruszenie bezpieczeństwa dotyczy oprogramowania dostarczanego przez Premium Mobile, zaoferowanie odpowiednich aktualizacji w oprogramowaniu, jeśli jest to technicznie możliwe, d) w przypadku gdy Naruszenie bezpieczeństwa jest związane z użyciem Usług Premium Mobile przez Abonenta, zablokowanie lub ograniczenie Usługi Premium Mobile, w tym zablokowanie komunikatu elektronicznego, proporcjonalne i adekwatne, do czasu ustania przyczyn Naruszenia bezpieczeństwa lub wpływu przyczyn Naruszenia bezpieczeństwa na Usługę Premium Mobile lub Sieć, e) przekazanie Abonentowi informacji o działaniach, które Abonent może lub powinien podjąć w celu usunięcia Naruszenia bezpieczeństwa, f) wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń ograniczających możliwość wystąpienia w przyszłości stwierdzonego Naruszenia bezpieczeństwa, g) poinformowanie właściwego organu państwa o Naruszeniu bezpieczeństwa, h) realizacja obowiązków nałożonych na Premium Mobile przez właściwe organy państwa. § 22 Udogodnienia i usługi przeznaczone dla Abonenta i Klienta z niepełnosprawnościami oraz sposób uzyskania aktualnych informacji 1. Premium Mobile zapewnia, z poziomu strony internetowej www.premiummobile.pl obsługę użytkowników końcowych będących osobami z niepełnosprawnością narządu słuchu albo narządu mowy (niesłyszącymi albo niemówiącymi), z wykorzystaniem komunikacji audiowizualnej z tłumaczem polskiego języka migowego lub systemu językowo-migowego w czasie rzeczywistym, od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 17.00, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. 2. Premium Mobile na żądanie osoby z niepełnosprawnością narządu wzroku (niewidomej lub słabowidzącej), będącej Konsumentem, doręcza informacje przedumowne (tj. Regulamin i Cennik), zwięzłe podsumowanie warunków Umowy oraz pozostałe informacje wymagane w umowie o świadczenie publicznie dostępnych usług komunikacji elektronicznej, na trwałym nośniku, w postaci wybranej przez tego użytkownika końcowego, na wskazany w żądaniu adres korespondencyjny lub adres poczty elektronicznej: a) w sposób nadający się do odczytu maszynowego w formie dostępnej cyfrowo dla tego użytkownika końcowego albo b) na papierze przy użyciu dużej czcionki. 3. Premium Mobile na żądanie Abonenta będącego osobą z niepełnosprawnościami, w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia przez Abonenta żądania, doręcza w formie wybranej przez Abonenta, na trwałym nośniku na wskazany w żądaniu adres korespondencyjny lub adres poczty elektronicznej, informacje o wszystkich udogodnieniach oferowanych przez Premium Mobile dla osób z niepełnosprawnościami, z tym, że w przypadku osoby z niepełnosprawnością narządu wzroku (niewidomej lub słabowidzącej) takie informacje są sporządzane na papierze przy użyciu dużej czcionki lub w sposób nadający się do odczytu maszynowego w formie dostępnej dla takiej osoby. 4. Aktualne informacje o udogodnieniach i usługach zapewnianych przez Premium Mobile dla osób z niepełnosprawnościami zamieszczone są na stronie www.premiummobile.pl/udogodnienia-dla-niepelnosprawnych, jak również można je uzyskać za pośrednictwem DOK numer telefonu: 48 722 792 999, +48 222 300 999. § 23 Rozwiązywanie sporów 1. Prawo dochodzenia w postępowaniu sądowym lub w postępowaniu w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, roszczeń określonych w PKE przysługuje Abonentowi po wyczerpaniu drogi postępowania reklamacyjnego lub gdy Premium Mobile nie zapłacił dochodzonej należności w terminie 30 dni od dnia, w którym reklamacja dotycząca Usług Premium Mobile została uwzględniona. 2. Spór cywilnoprawny wynikający z Umowy zawartej z Abonentem będącym Konsumentem, może zostać zakończony polubownie w drodze postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich. 3. Postępowanie w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich może być prowadzone: Strona 18 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony). a) przez Prezesa UKE, na wniosek Abonenta będącego Konsumentem złożony w postaci papierowej lub elektronicznej albo z urzędu, jeśli wymaga tego ochrona interesu Konsumenta, b) przez inny podmiot uprawniony wpisany do rejestru podmiotów uprawnionych, prowadzony przez Prezesa UOKiK, na wniosek Abonenta będącego Konsumentem, a jeśli przewiduje to regulamin tego podmiotu – także na wniosek Premium Mobile. Zasady i procedury dostępu do pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich, w tym sposoby ich inicjowania określane są odrębnie w przepisach prawa lub w regulacjach, które są stosowane przez podmioty właściwe do rozwiązywania sporów konsumenckich, w szczególności, obowiązujących w tych podmiotach regulaminach. § 24 Postanowienia końcowe 1. Regulamin dostępny jest na stronie internetowej Premium Mobile: www.premiummobile.pl/umowy-regulaminy-cenniki udostępniany jest nieodpłatnie na każde żądanie Abonenta lub Klienta, a także wraz z Umową. , 2. Aktualny Cennik jest podawany do publicznej wiadomości na stronie internetowej Premium Mobile, udostępniany jest za pośrednictwem DOK oraz na każde żądanie Abonenta, a także wraz z Umową. 3. W przypadku, gdy Abonent jest stroną kilku Umów zawartych z Premium Mobile, wszelkie uprawnienia i obowiązki stron Umowy dotyczą tylko tej Umowy, z którą wiążą się takie uprawnienia i obowiązki. 4. Regulamin obowiązuje od dnia 10 listopada 2024 r. Strona 19 z 19 .......................................................................................................................................................... Wersja z dnia 10.11.2024 r. Premium Mobile sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: Aleja Stanów Zjednoczonych 61A, 04-028 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000746584, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, NIP 9542746551, REGON: 243444059, BDO: 000327761, której kapitał zakładowy wynosi 16.619.800,00 zł (w całości opłacony).	<urn:uuid:d2eab551-b552-42ba-8168-eb643baa1f37>	finepdfs	1.12207	CC-MAIN-2025-05	https://premiummobile.pl/wp-content/uploads/2024/11/Regulamin-Swiadczenia-Uslug-Komunikacji-Elektronicznej.pdf	2025-01-19T19:19:39+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362530.80/warc/CC-MAIN-20250119182920-20250119212920-00741.warc.gz	484,160,297	0.999983	0.999982	0.999982	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 5523, 11371, 16399, 21971, 26363, 32573, 38632, 44352, 49878, 55582, 61742, 67361, 73477, 78787, 83946, 89983, 95855, 101332, 103368 ]	1	0
BANK SPÓŁDZIELCZY W Warcie Regulamin promocji „Pakietu dla obywateli i uchodźców z Ukrainy" Warta, marzec 2022 Regulamin promocji „Pakietu dla obywateli i uchodźców z Ukrainy" ORGANIZATOR I OKRES OBOWIĄZYWANIA PROMOCJI 1. Organizatorem promocji Pakietu dla obywateli i uchodźców z Ukrainy (dalej „Promocja") jest Bankiem Spółdzielczym w Warcie ul. Klasztorna 1, 98-290 Warta, którego akta rejestrowe są przechowywane w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi XX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, wpisanym do rejestru przedsiębiorców pod numerem KRS 0000060906, NIP 827-00-11-294, REGON 000503184, (dalej „Bank" lub „Organizator"). 2. Bank jest administratorem danych osobowych Uczestników Promocji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 922). Dane osobowe Uczestników Promocji przetwarzane będą w celu realizacji Umowy o prowadzenie Pakietu. Uczestnikowi Promocji przysługuje prawo dostępu do jego danych osobowych oraz ich poprawiania. 3. Promocja trwa od 28.03.2022 r. do 31.12.2022 r. 4. Bank zastrzega sobie prawo do zmiany zasad Promocji w trakcie jej trwania oraz do zakończenia Promocji przed terminem jej obowiązywania określonym w § 1 ust. 3, z zachowaniem praw nabytych przez Uczestnika Promocji. UCZESTNICY I WARUNKI SKORZYSTANIA Z PROMOCJI 1. Uczestnikiem Promocji (dalej „Uczestnik") może być osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych, która spełni łącznie wszystkie poniższe warunki: 1) w okresie trwania Promocji zawrze z Bankiem Umowę o prowadzenie Pakietu oferowanego w Promocji; 2) jest obywatelem Ukrainy lub uchodźcą z Ukrainy. 1. W przypadku rachunków wspólnych warunki określone w ust. 1 musi spełnić każdy ze współposiadaczy. ZASADY PROMOCJI § 3. 1. W ramach niniejszej Promocji wysokość parametrów cenowych dla obywateli Ukrainy i uchodźców z Ukrainy określa poniższa Tabela z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 poniżej: PROMOCJA „Pakietu dla obywateli Ukrainy i uchodźców z Ukrainy" Rodzaj usług (czynności) Tryb pobierania Stawka 2. W przypadku automatycznego pobrania prowizji za przelewy środków na rachunki bankowe prowadzone w Ukrainie, Bank dokona jej zwrotu na rachunek w terminie maksymalnie do 15 dni roboczych. 3. Promocyjne parametry cenowe określone w ust. 1 w zakresie opłaty za prowadzenie rachunku i przelewy obowiązują przez okres 12 miesięcy od dnia podpisania Umowy o prowadzenie Pakietu wraz z Regulaminem Promocji, a w zakresie karty przez okres 12 miesięcy od dnia zawnioskowania o nią. 4. Prowizje i opłaty inne niż wskazane w ust. 1 pobierane są zgodnie z Taryfą opłat i prowizji bankowych za czynności i usługi bankowe pobierane w Banku Spółdzielczym w Warcie, obowiązującą w dniu realizacji transakcji dla posiadaczy Pakietu dla obywateli Ukrainy i uchodźców z Ukrainy" . INNE POSTANOWIENIA 1. Reklamacje związane z Promocją, zawierające: imię, nazwisko, adres do korespondencji jak również szczegółowy opis podstaw reklamacji, Uczestnik może złożyć w następującym trybie: 1) pocztą tradycyjną kierując pismo na adres korespondencyjny Banku:98-290 Warta, ul. Klasztorna 1; 2) telefonicznie, faksem lub pocztą elektroniczną (dane kontaktowe dostępne są na stronie internetowej Banku); 3) za pomocą systemu bankowości internetowej, o ile Uczestnik posiada aktywny dostęp do systemu bankowości internetowej Banku; 4) pisemnie lub ustnie w placówce Banku. 2. Bank rozpatruje reklamację i udziela odpowiedzi Uczestnikowi w formie papierowej lub za pomocą innego trwałego nośnika informacji. 3. Odpowiedź, o której mowa w ust. 2 może zostać dostarczona pocztą elektroniczną wyłącznie na wniosek Uczestnika. 4. Bank udziela odpowiedzi, o której mowa w ust. 2 bez zbędnej zwłoki jednak nie później niż w terminie do 30 dni od daty otrzymania reklamacji. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie odpowiedzi przed jego upływem. 5. W przypadku, gdy z uwagi na złożoność sprawy, zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i termin 30-dniowy nie może zostać dotrzymany, Bank informuje Uczestnika o: 1) przyczynie opóźnienia; 2) wskazuje okoliczności, które muszą zostać ustalone; 3) wskazuje przewidywany termin udzielenia odpowiedzi. 6. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, termin rozpatrzenia reklamacji przez Bank i udzielenia odpowiedzi nie może być dłuższy niż 60 dni kalendarzowych od daty otrzymania reklamacji. 7. Po wyczerpaniu procedury reklamacyjnej opisanej w ust. 1-6, Uczestnik ma prawo złożyć wniosek o przeprowadzenie postępowania polubownego przy Rzeczniku Finansowym, zgodnie z ustawą o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich z dnia 23 września 2016 r. 8. Zasady Promocji dostępne są w placówkach Banku oraz na stronie internetowej Banku www.bswarta.pl 9. Uczestnik przystępując do Promocji akceptuje warunki niniejszego Regulaminu. 10.W odniesieniu do czynności dokonywanych na piśmie przez Uczestników, o dotrzymaniu wszelkich terminów decydować będzie data stempla pocztowego. 11.Wszelką korespondencję do Organizatora, związaną z Promocją, należy kierować na adres właściwej placówki Banku lub Centrali Banku z dopiskiem „PROMOCJA Pakietu dla obywateli i uchodźców z Ukrainy". 12. Udział w niniejszej Promocji nie wyłącza prawa do korzystania z innych promocji/konkursów/ofert specjalnych organizowanych przez Bank, o ile ich regulaminy nie stanowią inaczej.	<urn:uuid:c1f67ca3-86fd-4591-9ec7-5843c37615a6>	finepdfs	1.052734	CC-MAIN-2022-49	https://bs-warta.pl/images/pdf/Regulamin_promocji_Pakietu__dla_uchodzcw_i_obywateli_Ukrainy.pdf	2022-12-06T08:15:46+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446711074.68/warc/CC-MAIN-20221206060908-20221206090908-00806.warc.gz	177,206,488	0.999968	0.999992	0.999992	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 114, 2082, 3681, 5381 ]	1	0
Publikacja Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Pomocy Q Zmianom wsparcie nauczycieli w tworzeniu programów wychowawczych klasy Warszawa, 2014 Autorka: Emilia Grabowska Współpraca: Paulina Kiliańczyk WSTĘP Szkoła pełni ważną rolę w rozwijaniu się dzieci – poszerza kompetencje społeczno-emocjonalne, socjalizuje z innymi ludźmi, a także edukuje poprzez przekazywanie elementarnej wiedzy o świecie. Jednak dzieci w szkole mają różne potrzeby i często spotykamy się z tym, że stosowane na lekcjach metody nie działają tak samo na wszystkich uczniów. Nauczyciel zadaje sobie pytanie czy robi coś źle, skąd biorą się te trudności – otóż źródłem może być środowisko rodzinne, indywidualne predyspozycje czy intensywnie się zmieniająca kultura. Najmłodsze pokolenie spotyka się od urodzenia z dużą stymulacją ze strony zabawek, programów telewizyjnych, sprzętów multimedialnych oraz wszechobecnych głośnych dźwięków i wibrujących jaskrawych kolorów – to wszystko ciągnie za sobą różne konsekwencje, jak chociażby problemy ze skupieniem uwagi czy nawet zaciekawieniem dzieci treściami przekazywanymi na lekcji. Naprzeciw tym i innym trudnościom postanowiło wyjść Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Pomocy Q Zmianom. Powstał projekt „Innowacyjne Programy Wychowawcze", którego celem było odnalezienie rozwiązań „szytych na miarę" trudności występujących w konkretnej klasie. Niniejsza publikacja powstała na bazie wiedzy trenerek Stowarzyszenia Q Zmianom oraz doświadczenia zebranego w trakcie działań w ramach „Innowacyjnych Programów Wychowawczych" i innych projektów. Treść została podzielona na poszczególne problemy, z jakimi nauczyciele, a przede wszystkim wychowawcy mogą się spotkać w klasie – są one opatrzone krótkim opisem oraz przykładami przydatnych ćwiczeń. Zapraszamy do zapoznania się z publikacją i mamy nadzieję, że przykłady ćwiczeń zainspirują Państwa do wcielania w życie „Innowacyjnych Programów Wychowawczych". Zespół Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Pomocy Q Zmianom SPIS TRES CI PROBLEM: nieprzestrzeganie ustalonych zasad Funkcjonując wśród ludzi każdy z nas jest zobowiązany do przestrzegania pewnych (często niepisanych) zasad społecznych. Nikt nie otrzymuje świadomości tych zasad wraz z narodzinami, nabieramy ją stopniowo – najpierw dzięki naszym rodzinom, później w środowisku blisko naszego domu (na przykład na placu zabaw czy odwiedzając inne rodziny) oraz funkcjonując wewnątrz takich instytucji jak szkoła. Tak jak my dawniej, teraz inne dzieci tak samo uczą się właściwego funkcjonowania w grupie innych osób – zarówno rówieśników, jak i dorosłych. Aby to funkcjonowanie było uporządkowane, dobrze jest na samym początku wprowadzić określone zasady, których każdy w klasie zobowiązuje się przestrzegać. Poniżej podajemy przykład na nieco inny sposób na wprowadzenie kontraktu do klasy: Kontrakt klasowy – nieco inna wersja Materiały: obrazki przyniesione przez uczniów, magnesy, widoczne miejsce w klasie, kartka i długopis/flamaster Przebieg ćwiczenia: poprośmy uczniów, aby na następną godzinę wychowawczą przynieśli obrazek, który będzie symbolizował zasadę, którą chcieliby, aby była przestrzegana przez koleżanki i kolegów. Mają to być zasady, które sprawią, że lepiej będzie im ze sobą pracować. Zachęcamy, aby wybrali zasadę/y, która jest/są dla nich szczególnie ważna/e. Podczas wybranej godziny wychowawczej uczniowie mogą zaprezentować swoje propozycje oraz wspólnie wybrać te, na które wszyscy się zgadzają. Ważne, żeby były one konkretne (np. Co oznacza „szanujemy się nawzajem"? – dzieci często podają tą zasadę nie wiedząc, co dokładnie oznacza). Wybrane zasady przywieszają w widocznym miejscu oraz podpisują się na kartce pod spodem na znak, że obiecują ich przestrzegać. Wspólnie z uczniami ustalamy również konsekwencje nieprzestrzegania zasad (np. dodatkowe prace, obniżone zachowanie itp.). Dobrym rozwiązaniem jest wyznaczenie Strażnika Zasad, który stałby na straży kontraktu i przypominał o jego przestrzeganiu. Strażnik Zasad może być wybierany codziennie lub raz na tydzień, a po zakończonym dyżurze może zdawać klasie sprawozdania opowiadając, jak przez czas jego urzędowania klasa stosowała się do wspólnie ustalonych zasad. Ważne przy ćwiczeniu: kontrakt warto ustalić wspólnie i każdy z uczniów musi się na niego zgodzić. Jeśli ktoś nie zgadza się na jakiś punkt, spróbujmy dojść do consensusu. Dobrze sprawdza się zapisanie kontraktu dużymi literami i zawieszenie w klasie w widocznym miejscu (czy przywieszenie obrazków w widocznym miejscu sali, w zależności od wybranego sposobu ustalania kontraktu). Należy też ustalić, co się stanie, jeśli ktoś notorycznie będzie łamał reguły i konsekwentnie tego przestrzegać. PROBLEM: wysoki poziom pobudzenia grupy, kłopoty z wyciszeniem uczniów, ze skupieniem uwagi, niesłuchanie siebie nawzajem. W ciągu doby pobudzenie organizmu ludzkiego jest zmienne – zależy ono od aktualnej pogody (lub nadchodzących zmian atmosferycznych), indywidualnego chronotypu, a także najbardziej oczywistego czynnika: czy jesteśmy zmęczeni i niewyspani, czy wypoczęci i ze świeżym umysłem. Nie znaczy to, że pobudzenie grupy dzieci, to że są niezdolni do skoncentrowania uwagi na jednym zagadnieniu przez dwie minuty, jest spowodowane wyłącznie biologicznymi procesami i zjawiskami pogodowymi. Często jest to również wynikiem indywidualnych potrzeb czy znużenia jednostajnymi zadaniami. W takich sytuacjach sprawdzają się tak zwane „energizery", czyli ćwiczenia aktywizujące umysł i wspomagające koncentracje. Przydatne mogą się też okazać ćwiczenia wyciszające, które są w stanie ukoić przestymulowane mózgi uczniów. Poniżej wymieniliśmy ćwiczenia przydatne w takich sytuacjach: Mucha Przebieg: Prosimy dzieci, żeby wyobraziły sobie kwadrat składający się z 9 pól – jeśli będą miały z tym problem, możemy go narysować. Mucha będzie rozpoczynała podróż ze środkowego kwadratu. Mówimy powoli, gdzie kieruje się mucha, a zadaniem dziecka jest śledzenie jej ruchu w polach kwadratu i zareagowanie, kiedy wyjdzie poza jego granice, np.: słowami: „Mucha wyszła!/Wyszła!" Przykładowa trasa muchy może wyglądać następująco: „Mucha idzie w lewo… mucha idzie w dół… mucha idzie w prawo… mucha idzie w górę… mucha idzie w prawo… mucha idzie w górę… mucha idzie w lewo… mucha idzie w lewo… mucha idzie w górę. WYSZŁA!" Gdy uczniowie nie będą mieli problemu z wykonaniem ćwiczenia, kiedy patrząc na kwadrat, spróbujcie zrobić je z zamkniętymi oczami. Jeśli poruszanie się po polu 3x3 jest łatwe można „podnieść poprzeczkę" wykonując ćwiczenie na kwadracie 4x4 itd. Wtedy mucha zaczyna swoją podróż od dowolnego miejsca. Im dłuższa trasa muchy, tym dłuższy czas koncentracji, a więc i trudniejsze ćwiczenie. Modyfikacje: zamiast „góra-dół, prawo-lewo" można kierować ruchem muchy mówiąc „na południe – na północ, na wschód – na zachód" lub przeprowadzić zabawę po angielsku. PROBLEM: niski poziom współpracy, wzajemnego zaufania, integracji wśród uczniów. Szkoła podstawowa jako pierwsza odgrywa w życiu dziecka rolę instytucji, w której działanie może ono mieć swój własny wkład i w której ma swoją grupę rówieśniczą, w której będzie tworzyło i utrzymywało bliskie relacje przez całe sześć lat. Ważne jest, aby klasa była dobrze zintegrowana i darzyła się sympatią – ułatwia to funkcjonowanie uczniów na lekcjach i umożliwia rozwinięcie kompetencji społecznych oraz umiejętności współpracy, która jest współcześnie bardzo ceniona przez przyszłych pracodawców. Poniżej zamieściliśmy ćwiczenia, które zwiększą integrację, zaufanie i wspomogą współpracę w klasie: Lustra Przebieg: Klasę dzielimy na pary. Jedna osoba w parze ma zadanie wykonywać dowolne ruchy, robić miny, gesty itd., które druga osoba z pary powtarza jednocześnie – odzwierciedla, tak, jakby była lustrem, w którym przegląda się pierwsza osoba. Ważne – ćwiczenie odbywa się bez słów! A osoby mają poruszać się w rytm muzyki. Później – osoby w parze zamieniają się rolami. Omówienie: Jak się czuliście w tym ćwiczeniu? Udawało Wam się świetnie odzwierciedlać siebie nawzajem dzięki temu, że uważnie się obserwowaliście. Byliście na siebie uważni. Jedna osoba pokazywała ruch – tak jakby coś mówiła swoim ciałem, a druga „słuchała" i oddawała ten sam ruch, pokazując tym, że słucha. Tak samo powinno być, gdy ze sobą rozmawiamy – zwracamy na siebie jak największą uwagę, by się dobrze porozumieć. "Cebula" Przebieg ćwiczenia: siedząc na przeciwko siebie (w dwóch kręgach) uczniowie mają porozmawiać ze swoimi kolegami na tematy zadane przez prowadzącą, np.: co ostatnio robiłem przyjemnego / co w weekend robiłem fajnego? jaką super moc chciałbym/chciałabym mieć i dlaczego? jakbyś mógł wprowadzić w szkole jakiś przedmiot, dowolny , to co by to było? w jaki sposób lubisz odpoczywać, w jakim miejscu? najsmaczniejsza rzecz, jaką jadłem i gdzie to jadłem? gdybyś mógł się wybrać w podróż do jakiejś bajki, to do jakiej bajki chciałbyś się przenieść i co robić? z jakimi osobami lubisz się przyjaźnić? Wspólna postać Materiały: Kartki papieru, kredki, flamastry, nożyczki, klej, duża kartka flipchart lub brystol Przebieg ćwiczenia: Prosimy uczniów aby zastanowili się jaka część ciała może symbolizować ich umiejętności, zalety np. jak ktoś lubi robić zdjęcia, to jaką część ciała mógłby wybrać, by go symbolizowała? (więcej tego typu przykładów) i następnie każdy rysuje a potem wycina z papieru część ciała, która jest symbolem jego umiejętności, zalet, upodobań. Gdy wszyscy skończą, uczniowie przedstawiają siebie za pomocą narysowanego przez siebie symbolu, a następnie układamy z tych części jedną wspólną postać. Omówienie: Popatrzcie na symbol naszej klasy - co tu widzicie? Co ta postać mówi o nas? Zwracamy uwagę, że razem tworzymy tego stworka, że jest jedną postacią złożoną z elementów od każdego z nas - że każdy jest tu ważny i każdy ma swoje miejsce (dla każdego jest tu przestrzeń). Wspólne zasoby i jak się dopełniają - które elementy się powtarzają - to nas łączy, które się dopełniają - co dzięki temu możemy wspólnie zrobić. Odnosimy się do wypowiedzi dzieci, kiedy przedstawiały siebie, znajdujemy powiązania. Rysowany głuchy telefon Materiały: dwa lub trzy proste schematyczne rysunki (np. drzewo i nad nim słońce), dwie lub trzy czyste kartki, flamastry Przebieg: klasę dzielimy na dwie lub trzy drużyny. Osoby z każdej drużyny siadają w jednym rzędzie – po turecku, jeden za drugim. Osoba, która znajduje się na końcu rzędu (nie ma nikogo za plecami) dostaje rysunek, nie może go nikomu pokazać. Pozostałe osoby nie mogą się odwracać – patrzą przed siebie lub zamykają oczy. W czasie ćwiczenia nikt nie może nic mówić. Osoba z rysunkiem „rysuje" go palcem na plecach osoby siedzącej przed nią. Ta ma się skoncentrować i spróbować zgadnąć, wyczuć co jest „rysowane" na jej plecach. Następnie ma przekazać ten „rysunek" dalej, „rysując" go palcem na plecach kolejnej osoby w rzędzie. W ten sposób „rysunek" przekazywany „głuchym telefonem" dociera do osoby na początku rzędu. Ta ma go narysować na kartce. Porównujemy rysunek, jaki był wzorem z rysunkiem, który powstał na koniec. Omówienie: Porównajcie rysunki. Jakie widzicie różnice? Z czego to wynika? Czy to było łatwe czy trudne dla Was przekazać sobie treść rysunku poprzez dotyk? Jak Wam się podobało? Co pomogło Wam zrobić to ćwiczenie? PROBLEM: niski poziom zaangażowania uczestników ćwiczenia. Podobnie jak w problemach ze skoncentrowaniem uwagi i zbytnim pobudzeniem grupy, niski poziom zaangażowania w ćwiczenia zależy od różnych czynników: aktualnej pogody (lub nadchodzących zmian atmosferycznych), indywidualnego chronotypu, a także najbardziej oczywistego czynnika: czy jesteśmy zmęczeni i niewyspani, czy wypoczęci i ze świeżym umysłem. Niezależnie od tego, co jest przyczyną trudności w klasie, dobrze jest zorganizować małą przerwę w zajęciach i przeznaczyć ją na rozruszanie mózgu. Poniżej zamieściliśmy kilka przydatnych ćwiczeń, które są zabawne i zajmują stosunkowo niewiele czasu, a dodają energii i poprawiają nastrój wszystkich uczestników zajęć: Spacer w chmurach Instrukcja: Wstańcie. Rozejdźcie się po sali, możecie sobie chodzić w różnych kierunkach, byle tylko na siebie nie wpadać. Niech każdy chodzi w swoim ulubionym tempie. A teraz… Wyobraźcie sobie, że trafiliście do powietrznego królestwa, chodzicie teraz tak, jakbyście skakali po chmurach! A teraz z kolei przedzieracie się przez bagna! Teraz goni Was tygrys! Teraz musicie iść bardzo ostrożnie, by przejść niepostrzeżenie obok legowiska niedźwiedzia… Teraz trafiliście do podwodnego świata, płyniecie między rafami koralowymi! Teraz znów znajdujecie się w drodze pod górę, idziecie leśną dróżką i chcecie sobie pozbierać trochę jagód na deser… (itd.) Przebieg: Grupa chodzi po sali w sposób, jaki podaje prowadzący. Prowadzący demonstruje pierwsze sposoby chodzenia, póki grupa nie zorientuje się, na czym polega zabawa. W razie problemów, tłumaczy dokładniej. Krasnoludki, czarodzieje i olbrzymy Materiały: przydatna jest tablica, kreda/mazak Instrukcja: Znacie taką grę jak „kamień, papier, nożyce"? Jeśli tak, to wspaniale – zabawimy się teraz w grę, której zasady są takie same, ale nazywa się „krasnoludki, czarodzieje i olbrzymy" oraz różni się tym, że gra się w nią zespołowo. Najpierw podzielimy się na dwie drużyny, później wewnątrz swojej grupy, będziecie musieli ustalić, jaką figurę wszyscy pokażecie na mój znak. Figury są następujące: Krasnoludki są małe, chodzą w kucki i mówią „gili gili gili" – łaskoczą w stopy czarodziejów, który uciekają. Czyli krasnoludki wygrywają z czarodziejami. Czarodzieje czarują – mówią zaklęcia i rzucają je przy pomocy dłoni, dzięki temu zaczarowują olbrzymy w kamień. Czyli czarodzieje wygrywają z olbrzymami. Olbrzymy są gigantyczne, chodzą robiąc wielkie kroki i tupiąc – rozdeptują krasnoludki. Czyli olbrzymy wygrywają z krasnoludkami. Przebieg: należy podzielić uczestników na dwie grupy (np. odliczaniem do dwóch), następnie grupy w odległości szeptem ustalają, jaką figurę pokażą na sygnał prowadzącego. Po ok. 20 sekundach wołamy obie grupy, które stają naprzeciw siebie i na „trzy, cztery" pokazują swoje figury. Należy ustalić „granicę", żeby dzieci np. naprawdę nie rozdeptywały przeciwnej drużyny. Jeśli w grupie nie wszyscy pokażą tę samą figurę, wówczas przeciwna drużyna dostaje punkt. Omówienie: Podsumowanie wyników. Można też zapytać, jak im się pracowało w grupie, czy łatwo było im ustalić figurę i czy mieli opracowaną jakąś strategię. PROBLEM: niski poziom życzliwości dla innych osób. Dobra atmosfera w klasie jest bardzo ważnym elementem, który niestety jest stosunkowo zmienny – kłótnie, plotki i złośliwości są bardzo powszechnym zjawiskiem wśród dzieci i młodzieży. To, jak czują się poszczególne osoby w klasie, jak są traktowane przez rówieśników i one same traktują inne osoby jest bardzo ważne i warto poświęcić na ten temat lekcje godzin wychowawczych. Poniżej wymieniliśmy kilka ćwiczeń, które umożliwią okazywanie życzliwości swoim kolegom i koleżankom z klasy oraz bardziej zintegrują grupę: Bajka o Ciepłym i Puchatym Przebieg: Czytamy uczniom bajkę. Następnie rozmawiamy o tym co to mogłoby być „ciepłe i puchate" a co „zimne i kolczaste". Jak to „ciepłe i puchate" możemy sobie rozdawać? Jak czujemy się jako obdarowywani? Jak czujemy się jako obdarowujący „ciepłym i puchatym"? „W pewnym mieście wszyscy byli zdrowi i szczęśliwi. Każdy z jego mieszkańców, kiedy się urodził, dostawał woreczek z Ciepłym i Puchatym, które miało to do siebie, że im więcej rozdawało się go innym, tym więcej przybywało. Dlatego wszyscy swobodnie obdarowywali się nawzajem Ciepłym i Puchatym wiedząc, że nigdy go nie zabraknie. Matki dawały Ciepłe i Puchate dzieciom, kiedy wracały do domu; żony i mężowie wręczali je sobie na powitanie, po powrocie z pracy, przed snem; nauczyciele rozdawali w szkole, sąsiedzi na ulicy i w sklepie, znajomi przy każdym spotkaniu; nawet groźny szef w pracy nierzadko sięgał do swojego woreczka z Ciepłym i Puchatym. Jak już mówiłem, nikt tam nie chorował i nie umierał, a szczęście i radość mieszkały we wszystkich rodzinach. Pewnego dnia do miasta sprowadziła się zła czarownica, która żyła ze sprzedaży ludziom leków i zaklęć przeciw różnym chorobom i nieszczęściom. Szybko zrozumiała, że nic tu nie zarobi, więc postanowiła działać. Poszła do jednej młodej kobiety i w najgłębszej tajemnicy powiedziała jej, żeby nie szafowała zbytnio Ciepłym i Puchatym, bo się skończy, i żeby uprzedziła o tym swoich bliskich. Kobieta schowała swój woreczek na dno szafy i do tego samego namówiła męża i dzieci. Stopniowo wiadomość rozeszła się po całym mieście, ludzie poukrywali Ciepłe i Puchate, gdzie kto mógł. Wkrótce zaczęły się tam szerzyć choroby i nieszczęścia, coraz więcej ludzi zaczęło umierać. Czarownica z początku cieszyła się bardzo: drzwi jej domu na dalekim przedmieściu nie zamykały się. Lecz wkrótce wyszło na jaw, że jej specyfiki nie pomagają i ludzie przychodzili coraz rzadziej. Zaczęła więc sprzedawać Zimne i Kolczaste, co trochę pomagało, bo przecież był to – wprawdzie nie najlepszy – ale zawsze jakiś kontakt. Już nie umierali tak szybko, jednak ich życie toczyło się wśród chorób i nieszczęść. I byłoby tak może i do dziś, gdyby do miasta nie przyjechała pewna kobieta, która nie znała argumentów czarownicy. Zgodnie ze swoimi zwyczajami zaczęła całymi garściami obdzielać Ciepłym i Puchatym dzieci i sąsiadów. Z początku ludzie dziwili się i nawet nie bardzo chcieli przyjmować – bali się, że będą musieli oddać. Ale kto by tam upilnował dzieci! Brały, cieszyły się i kiedyś jedno z drugim powyciągały ze schowków swoje woreczki i znów jak dawniej zaczęły rozdawać. Jeszcze nie wiemy, czym się skończyła ta bajka. Jak będzie dalej zależy od Ciebie." Cztery kąty Materiały: obrazki symbolizujące zainteresowania, rzeczy do jedzenia, zwierzęta Przebieg ćwiczenia: W różnych miejscach sali prowadzący rozkłada obrazki symbolizujące różne zainteresowania, potem różne rzeczy do jedzenia, różne zwierzęta itd. Uczniowie mają wybrać jeden z obrazków i stanąć przy nim, a jak już zbierze się grupka, to porozmawiać dlaczego wybrali akurat ten obrazek. W ten sposób rozmawiają o rzeczach, które są dla nich wspólne. Prowadzący dba o to, by uczniowie rzeczywiście ze sobą rozmawiali. Omówienie: Jak Wam się podobało to ćwiczenie? Czego się dowiedzieliście nowego o sobie nawzajem? Czy coś Was zaskoczyło? To ćwiczenie pokazało jakie zainteresowania Was łączą w klasie, co macie wspólnego. Kolejne ćwiczenie będzie rozwinięciem tego, być może dowiecie się o sobie jeszcze więcej nowych, ciekawych rzeczy. Bajka z bazgrołów Materiały: kartki, ołówki, flamastry Instrukcja: Pierwsza część instrukcji: Teraz dam każdemu z Was kartkę i ołówek. Weźcie ołówek do ręki, zamknijcie oczy i kreślcie na kartce linie w różnym kierunku, zupełnie nieokreślone, zróbcie tam po prostu „bazgroły". (Czas na pracę) Druga część instrukcji: A teraz przyjrzyjcie się dokładnie tym swoim „bazgrołom" i spróbujcie tam coś odnaleźć – uruchomcie swoją wyobraźnię – czy widzicie tam jakąś postać, przedmiot, czy cokolwiek, co da się określić i nazwać? Zakreślcie to flamastrem. (Czas na pracę) Trzecia część instrukcji: Teraz pomyślcie chwilę o tym, co powstało na waszych kartkach: czym się to zajmuje? Co lubi? Jak się nazywa? (Czas na pracę) Czwarta część instrukcji: A teraz będziemy opowiadać bajkę, którą sami stworzymy. Ja zacznę, a każdy z Was dopowie dalszy kawałek bajki, wplatając w swoją część opowieści postać/przedmiot ze swojej kartki. Pamiętajcie, że bajka powinna mieć rozpoczęcie, część środkową i zakończenie, a więc ostatnia osoba musi jakoś tę bajkę zakończyć. Później wspólnie zastanowimy się, jaki morał ma nasza bajka. Zaczynam: To jest nietypowa bajka. Nie rozgrywa się dawno, dawno temu, tylko w przyszłości – w roku 2093, czyli za 81 lat. Pewnego dnia w średniej wielkości mieście wydarzyła się taka oto historia:…. Przebieg: Zadaniem prowadzącego jest moderowanie przebiegu ćwiczenia i reagowanie na ewentualne agresywne treści bajki (np. pamiętajcie, że to bajka, a bajki opowiada się małym dzieciom – czy taką baję opowiedzielibyście małemu dziecku?). Należy też przypominać o kompozycji bajki (szczególnie o posiadaniu przez nią zakończenia). Na koniec wspólnie zastanawiamy się, jaki morał wynika z naszej wspólnie stworzonej bajki (może być ich kilka). Omówienie: Jak Wam się podobała bajka? Jakie macie wrażenia po tym ćwiczeniu? Jak widzicie, na początku każdy z nas pracował sam i miał jakiś pomysł na swoją postać, a kiedy zaczęliśmy powoli „dokładać" nasze indywidualne osiągnięcia do wspólnego dzieła – wszystko stworzyło ciekawą całość i z pewnością zupełnie inną, niż na początku zakładaliście. Czy podoba się Wam to? Jak korzystanie ze wspólnej pracy, łączenie swoich pomysłów z propozycjami innych osób można wykorzystać w codziennym życiu? PROBLEM: trudność z wyrażaniem emocji Warto rozmawiać z uczniami o emocjach, o tym co przeżywają w danych sytuacjach, jak rozpoznają swoje emocje i po czym mogą poznać, ze ktoś inny je przeżywa. Zauważyliśmy podczas warsztatów, że część uczniów ma trudność zarówno z mówieniem o tym, co czują w danej sytuacji, jak i z uświadamianiem sobie, po czym mogą poznać, że przeżywają daną emocję. Warto rozwijać kompetencje emocjonalne dzieci, np. poprzez następujące ćwiczenia: Kalambury emocjonalne Materiały: karteczki z nazwami emocji Przebieg: Chętna osoba losuje hasło do pokazania – emocję. Grupa zgaduje, o jaką emocję chodzi. Omówienie: Po czym rozpoznawaliście emocje? Które udało się pokazać i odgadnąć najłatwiej, a z którymi były problemy? Jak myślicie dlaczego? Trener wskazuje na to, że czasem możemy nietrafnie rozpoznać u kogoś emocję, że zawsze warto się upewnić i spytać, jak się ktoś czuje, by uniknąć nieporozumień. Album Emocji Materiały: materiały oraz technika wykonania albumu dowolna Przebieg ćwiczenia: Na lekcji np. plastyki poprosić uczniów o wykonanie swojego własnego albumu emocji, w którym znajdzie się sześć podstawowych emocji, jakimi są: strach, złość, smutek, radość, wstręt, zaskoczenie. Zadaniem uczniów będzie w dowolny graficzny sposób przedstawienie tych emocji oraz sytuacji, w których odczuwali konkretną emocję. Następnie na godzinie wychowawczej każdy z uczniów przedstawi swój album, w parach uczniowie mogą postarać się rozszyfrować przedstawione emocję w albumie koleżanki/kolegi. Ważne przy omówieniu: Podkreślenie, że każde emocję są ważne i dobrze, że je odczuwamy. Można porozmawiać z klasą o sposobach radzenia i wyrażania emocji. Co robić gdy pojawia się złość? Przebieg ćwiczenia: Rozdajemy karteczki post – it i flamastry, na tablicy wieszamy czystą kartę z napisem „Co robić, gdy pojawia się złość?". Zachęcamy dzieci do pisania na karteczkach (jeden sposób na jednej kartce) sposobów na to jak ktoś, mógłby poradzić sobie z ogromną złością, którą teraz czuje. Możemy podać przykład takiej sytuacji bliskiej uczniom. Wprowadzamy zasadę „zielonego światła", to znaczy, że możemy pisać wszystko to, co nam przyjdzie do głowy. Staramy się nie powtarzać tego co zostało już napisane. Dajemy na to 5 minut. Następnie wybrana osoba wybiera jedną z kartek, czyta ją i jeśli cała grupa uzna to za konstruktywny sposób, przyklejamy go do drugiej kartki z napisem „Jak sobie radzić ze złością?". Przyklejamy jedynie te sposoby, które nie raniąc innych, pomogą tej osobie poradzić sobie ze złością oraz są „do szybkiego zastosowania" – może je zastosować od razu i zajmują tylko chwilę. Sposoby dłuższe (np. słuchanie muzyki, ćwiczenia sportowe itp.) przyklejamy na kolejnej kartce flipchart np. „W domu". Prowadzący może dopisać swoje konstruktywne sposoby. Omówienie: Pytamy dzieci, czy stosują któryś z tych sposobów? Które są efektywne? Podkreślamy, że warto jest próbować różnych rzeczy i znaleźć te sposoby, które są dla nas dobre. Kosz złości Przebieg ćwiczenia: Zachęcamy uczniów aby przypomnieli sobie sytuację, w której byli ostatnio zezłoszczeni na coś. Na środku stawiamy pudełko, które określamy mianem „kosza złości" a obok kładziemy zużyte kartki papieru, gazety itp. Każdy uczeń podchodzi po kolei do kosza i może pozbyć się swojej złości, którą się w nim kumuluje przy wykorzystaniu kartki papieru, z którą może zrobić co tylko zechce: podeptać, zgnieść, podrzeć itp. Instrukcja (należy ją powtarzać przy każdym dziecku) „Przypomnij sobie, kiedy czułeś ostatnio złość, kiedy byłeś zły? Wyładuj swoją złość na tej kartce" Omówienie: Rozmawiamy o tym co czuli wrzucając złość do kosza? Czy im to pomogło? Możemy wspólnie z uczniami przyozdobić pudełko. STOWARZYSZENIE Q ZMIANOM Od 2004 roku zajmujemy się pomocą psychologiczną oraz rozwojem umiejętności miękkich w polskiej oświacie. Współpracujemy z profesjonalna kadrą trenerów i psychologów. Nasi współpracownicy to osoby z wykształceniem psychologicznym, posiadający doświadczenie w pracy z dziećmi oraz w prowadzeniu zajęć metodami aktywnymi. Prowadzimy także warsztaty dla nauczycieli, którzy chcieliby udoskonalić swój warsztat pracy. Są one prowadzone metodami aktywizującymi i skupiają się na rozwoju umiejętności pracy z grupą. Wyposażają pedagogów w wiedzę na temat asertywności, wzmacniając ich pewność siebie. Ich długość i zakres są dostosowywane do potrzeb danej placówki. Większość zajęć prowadzimy dla stałych, zadowolonych z naszej pomocy placówek oświatowych. Pracujemy z dziećmi i młodzieżą w wieku szkolnym. Pomagamy im rozwinąć skrzydła poprzez: - indywidualne podejście; - autorskie programy edukacyjne ; - gry edukacyjne; - ćwiczenia ruchowe; - pobudzanie do myślenia; - wzmacnianie osobistych zdolności; Pracujemy w obszarach: - komunikacja interpersonalna; - inteligencja emocjonalna; - samodzielne myślenie i kreatywność; - radzenie sobie ze stresem; - motywacja do nauki i sposoby uczenia się; - rozwiązywanie konfliktów; - wzmacnianie samooceny; - zachęcanie do wspólnego działania; - aktywizacja obywatelska; Zapraszamy do współpracy! Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju i Pomocy Q Zmianom ul. Wileńska 13, lok. 41 03-409 Warszawa firstname.lastname@example.org www.qzmianom.org Powyższa publikacja powstała w ramach projektu „Innowacyjne Programy Wychowawcze", współfinansowanego przez Urząd Miasta Stołecznego Warszawa	<urn:uuid:fa49a254-dd24-47c1-ad2a-676cf1e79a29>	finepdfs	3.345703	CC-MAIN-2018-30	http://qzmianom.org/files/Publikacja%20IPW.pdf	2018-07-20T15:59:03Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-30/segments/1531676591718.31/warc/CC-MAIN-20180720154756-20180720174756-00235.warc.gz	307,271,902	0.999884	0.999973	0.999973	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 200, 1988, 2002, 4689, 6866, 8966, 11292, 12904, 14454, 16472, 18579, 20841, 22529, 24566, 26208 ]	1	2
Zainstalowaliśmy ponad 1,3 MWp instalacji fotowoltaicznych w Polsce AGNES ELEKTROMAX www.agnes-elektromax.pl WYDAWNICTWO TARGOWE abc NR 20/225 POLEKO GMINA KOMTECHNIKA INVESTFIELD 20.-23.11.2012 Poznań Weź kurs na przyszłościowe technologie już dzisiaj! Zapraszamy do hali 3 na stoisko 99 www.she-polska.pl Skup i sprzedaż surowców wtórnych ul. Na Grobli 4 73-110 Stargard Szczeciński tel./fax: +48 91 577 51 95 tel. kom: +48 505 155 566, 505 155 577 e-mail: firstname.lastname@example.org www.alustar.sinusnet.pl Oferta: - Hurtowy skup puszek aluminiowych, - Zużyte baterie (wszystkie typy), Skup i sprzedaż: - Metali kolorowych, - Stali kwasoodpornych i nierdzewnych, - Złomu stalowego - Makulatura gazetowa, - Makulatura kartonowa, - Zużyty sprzęt RTV i AGD, - Nakrętki P.P. po napojach oraz butelki PET ATMOTERM Inżynieria Środowiska ATMOTERM Inżynieria Środowiska Sp. z o.o. 00-682 Warszawa, ul. Hoża 66/68, tel.: 22 628 71, 604 053 031 email@example.com Obsługa inwestycji w zakresie ochrony środowiska. (usługi doradcze w zakresie wyboru lokalizacji inwestycji, technologii produkcji, minimalizacji oddziaływania na środowisko, wykonywanie niezbędnej dokumentacji zgodnej z wymogami obowiązującego prawa) - informacje, raporty o oddziaływaniu na środowisko. Wnioski do uzyskania pozwoleń dla eksploatacji instalacji w zakresie: - pozwoleń zintegrowanych, - wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, - wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, - wytwarzanie odpadów. Audyty ekologiczne. Prace studialno-badawcze z zakresu gospodarki produktami naftowymi. Pomiary emisji substancji, halasu. Naliczanie opłat za korzystanie ze środowiska. MAKSYMALNIE WYDAJNY W NISKICH TEMPERATURACH ZIMA LATO IDEALNY DO WSZELKICH PRAC KOMUNALNYCH PONAD 150 NARZĘDZI www.avantpolska.pl Posiadamy elastyczny zakres akredytacji. Świadczymy usługi w zakresie akredytowanych badań i pomiarów: - środowiska naturalnego - środowiska pracy - produktów spożywczych - procesów technologicznych 59-301 Lubin, ul. M. Skłodowskiej-Curie 62 tel.: (+48) 76 746 99 00, fax: (+48) 76 746 99 07 marketing e-mail: firstname.lastname@example.org sekretariat e-mail: email@example.com www.cbj.com.pl Data wydania: październik 2012 ISO 9001:2008 Zarządzanie Jakością ISO 9001:2008 Systematycznie monitorowany Certyfikat Nr 000609028 AB 412 Ochrona środowiska: - rekultywacja terenu - gospodarowanie odpadami odzysk, unieszkodliwienie - transport odpadów Transport: - ciężarowy samochodami samowyladowczymi - niskopodwoziowy sprzęt budowlany do 50 t.* - sprzedaż piasku oraz ziemi wraz z transportem Recykling: - Kruszarka, przesiewacz - Recykling gruzu budowlanego i odpadowego - Sprzedaż kruszywa betonowego, ceglanego po recyklingu Wykopy: - fundamenty - hale, budynki - szamba - baseny, stawy, - sieć wodociągową, kanalizacyjną, gazową, - sieć elektryczną i telekomunikacyjną - inne Prace ziemne: - niwelacja terenu - skarpowanie, haldowanie - podbudowa pod parkingi, drogi, - inne Sprzedaż tłucznia kamiennego o różnych frakcjach Sprzedaż oleju napędowego Usuwanie materiałów zawierających azbest BIURO FIRMY – ADRES KORESPONDENCYJNY: PPHU DEX-TRANS Robert Pach, 25-426 Kielce, ul. Marii Opielińskiej 16B/3 tel: (41) 344 30 62, fax: (41) 312 44 52, kom: 661 966 938, 609 044 023 www.dex-trans.pl, firstname.lastname@example.org DM Laboratorium Analiz Środowiskowych świadczy usługi w zakresie prac badawczych i rozwojowych w dziedzinie nauk przyrodniczych, chemicznych oraz ochrony środowiska. Specjalizujemy się w badaniu zawartości węglowodorów ropopochodnych i innych substancji chemicznych oraz pierwiastków w następujących próbkach: - gleby, wody, ścieków, - odpadów, - próbkach pochodzenia roślinnego. Oferujemy biopreparat stosowany do rekultywacji gruntu zanieczyszczonego węglowodorami ropopochodnym. Skuteczność biopreparatu została potwierdzona w modelowych badaniach laboratoryjnych oraz badaniach próbek pobranych z terenów rekultywowanych. www.dmlaboratorium.pl Odajemy dyspozycję naszą wiedzę i doświadczenie, oferując konsultacje w zakresie projektowanych i przeprowadzanych badań, projektowania i prowadzenia prac rekultywacyjnych. Prowadzimy konsultacje z zakresu ochrony środowiska, pomagamy klientom w interpretacji uzyskanych wyników analiz. Dysponujemy wysoką, kwalifikowaną, kompetentną kadrą oraz nowoczesną aparaturą analityczną, co umożliwia nam przeprowadzenie rutynowych analiz a także niestandardowych badań. W Laboratorium dbamy o ochronę poufnych informacji o Klientach oraz ochronę praw ich własności. Usługi dla Klienta wykonywane są w sposób niezależny i bezstronny. EKO HARPOON® Recykling Jesteśmy firmą zajmującą się utylizacją zużytych źródeł światła zawierających rtęć, zbieraniem, przetwarzaniem i recyklingiem zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Nasza oferta obejmuje kompleksowy zakres usług odbioru transportu, utylizacji różnego rodzaju odpadów z terenu całego kraju niezależnie od ilości. W zakres usług wchodzą: - zaladunek przeprowadzony przez naszych pracowników, - ważenie wag elektroniczna w firmie zlecającej utylizację, - transport samochodami dostawczymi i ciężarowymi do siedziby naszej firmy, - utylizacja i odzysk lub unieszkodliwienie odebranych odpadów, - przekazanie odpowiednich dokumentów potwierdzających dokonanie usługi, - wystawiamy potwierdzenia DPR I DPO na szkło oraz baterie. Co odbieramy: - odpady zawierające rtęć - odpady elektroniczne - odpady chemiczne - inne odpady - usługi specjalistyczne EKO HARPOON RECYKLING Sp. z o.o. Cząstków Mazowiecki 128 05-152 Czosnów tel.: (22) 498 90 01/02, fax: (22) 785 10 90 www.ekoharpoon.pl UZDATNIANIE WODY www.ecopol.pl Przedsiębiorstwo Badawczo-Wdrożeniowe Ochrony Środowiska ECOPOL Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością założona została i wpisana do Rejestru Handlowego Sądu Rejonowego w Szczecinie dnia 29 maja 1989r. Podstawowym zakresem działania ECOPOL-u jest: - produkcja i kompletne dostawy złóż filtracyjnych w szczególności do odmanganiania i odżelaziania wody, - opracowywanie technologii, dobór wypełnień filtrów, - projektowanie oraz budowa na tej podstawie instalacji uzdatniania wody, - modernizacja niefunkcyjnie pracujących instalacji uzdatniania wody, - wdrażanie nowych i nowoczesnych technologii uzdatniania wody, - rozwiązywanie problemów dotyczących gospodarki wodno- ściekowej w zakładach przemysłowych i wodociągowych łącznie z uregulowaniami prawnymi Od dnia 11 lutego 2005 firma ECOPOL Sp. z o.o. nieprzerwanie posiada Certyfikat zgodny z ISO ISO 9001:2008. Przedsiębiorstwo Badawczo-Wdrożeniowe Ochrony Środowiska ECOPOL Sp. z o.o. Dębostrów 50, 72-015 Police tel. 91 317 83 01, 317 81 40 plasek filtracyjny szafiacy filtracyjny G-6 kwarcowy ziarek filtracyjny masa aktywna G-1 masa aktywna G-1 Ostateczny odbiorca odpadów. Kompleksowa ochrona środowiska dla firm. Ekomax Sp. z o.o. ul. Pszczyńska 206 44-100 Gliwice tel. 32 335 09 33 email@example.com www.ekomax.com.pl POLEKO 2012 Hala 5, stoisko 50, sektor C Firma Ekomax Sp. z o.o. uzyskała dofinansowanie ze środków EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO w ramach regionalnego programu operacyjnego województwa śląskiego na lata 2007-2013. Wykonujemy: W zakresie oceny wpływu inwestycji i obiektów funkcjonujących na środowisko: informacje środowiskowe o planowanym przedsięwzięciu, raporty o oddziaływaniu na środowisko w celu uzyskania decyzji środowiskowej, analizy porerealizacyjne przedsięwzięć, przeglądy ekologiczne instalacji, obiektów i zakładów, audyty i przeglądy kompleksowe przedsiębiorstw, oceny wpływu instalacji na środowisko akustyczne i stan czystości powietrza. Badania i pomiary związane z emisją substancji i energii do środowiska: pomiary emisji gazów i pyłów do powietrza atmosferycznego, pobieranie prób ścieków, pomiary skuteczności urządzeń chroniących środowisko, pomiary emisji hałasu, pomiary w celu ustalenia wskaźników emisji. Przygotowanie wniosków w celu uzyskania pozwoleń emisyjnych: zgłoszenia instalacji emitujących zanieczyszczenia, pozwolenia na wprowadzanie gazów i/lub pyłów do powietrza, pozwolenia zintegrowane, pozwolenia na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, pozwolenia na pobór wód, Gospodarka odpadami - wszelkie prace dokumentacyjno-administracyjne, w tym: pozwolenia z zakresu gospodarki odpadami (na wytwarzanie, odzysk, transport odpadów) - sporządzanie wniosków o wydanie pozwoleń, plany i programy gospodarki odpadami. Przygotowanie dokumentacji w celu rozliczenia efektów ekologicznych inwestycji. Przygotowania sprawozdania dotyczącego PRTR Przygotowanie obiektów, emitorów i stanowisk do pomiarów i badań, w tym m. in.: króćce pomiarowe - projekt, produkcja i montaż, Zarządzania i zalecenia pokontrolne urzędów i organów ochrony środowiska, tj. wojewódzki, WIOŚ, starostów, i organów samorządowych - pełna obsługa zadań pokontrolnych wynikających z prawnych obowiązków przedsiębiorców, Prawo ochrony środowiska i ochrony przyrody - porady i opinie prawne; szkolenia i warsztaty; prawo, technika i organizacja w środowisku, serwis informacji środowiskowo-prawnych, Zarządzanie środowiskiem - audyty, prace dokumentacyjne, szkoleniowe i przygotowawcze dla przedsiębiorstw ubiegających się o certyfikację i akredytację, Ewidencje emisji zanieczyszczeń i opłaty środowiskowe - prowadzenie ewidencji, naliczanie opłat za korzystanie ze środowiska oraz kar, przygotowywanie informacji i raportów dla urzędów, pełna obsługa formalna. www.ekopromocja.pl WYKONUJEMY: - PRZEGLĄDY OKRESOWE - REMONTY KAPITALNE - SERWIS 24h PROWADZIMY SPRZEDAŻ W ZAKRESIE: - DMUCHAW ŚRUBOWYCH - DMUCHAW WYPOROWYCH TYPU ROOTS'A - DMUCHAW BOCZNOKANAŁOWYCH - DMUCHAW MEMBRANOWYCH - SILNIKÓW ELEKTRYCZNYCH - POMP PRÓŻNIOWYCH - AKCESORIÓW DO DMUCHAW PROWADZIMY SKUP UŻYWANYCH DMUCHAW JESTEŚMY AUTORYZOWANYM DYSTRYBUTOREM DMUCHAW LUTOS W POLSCE! FIRMA EKO-SiN SERWIS Z WROCŁAWIA ZAPEWnia KOMPLEKSOWY SERWIS GWARANCYJNY I POGWARANCYJNY DMUCHAW TYPU ROOTS'A I BOCZNOKANAŁOWYCH. Partner w automatyzacji procesów Komponenty Poziom sterowania Sterowniki i panele - Moduł sterownika CPX-CEC - Sterownik modułowy CECX - Zintegrowany sterownik FED-CEC - Pulpit operatorski FED (dotykowy) Moduły We/Wy - Terminal elektryczny CPI - Modułowy terminal elektryczny CPX - Komunikator do wysp zaworowych MMI Wyspy zaworowe - Wyspa zaworowa CPV - Wyspa zaworowa MPA/MPA-F - Wyspa zaworowa VTSA/VTSA-F - Wyspa zaworowa CDVI - Wyspa zaworowa CPV Ex-i dla obszarów zagrożonych wybuchem Poziom obiektu Zawory elektromagnetyczne - Zawór pilotowy VOFD (Namur) - Zawór pilotowy VOFC (Namur) - Zawór elektromagnetyczny VSNB (Namur) - Zawory standardowe NVF3 (Namur) - Zawór elektromagnetyczny MFH - Elektrozawór CPE Czujniki - Skrzynka wyłączników krańcowych DAPZ - Skrzynka wyłączników krańcowych SRBF - Skrzynka wyłączników krańcowych QH-DR-E - CzuJNIKI zbliżeniowe CRSMED - CzuJNIKI zbliżeniowe SME/SMT - System pomiarowy MLD-POT Napędy pneumatyczne - Napęd wahadłowy DFPP - Napęd wahadłowy DRD/DRE - Napęd wahadłowy DAPS - Napęd liniowy DLP - Napęd liniowy z układem regulacji DFPI - Napęd liniowy kwiospodporny CRHD Zawory / armatura - Zawór membranowy VLX - Zawór membranowy VZWM - Zawór kulowy VAPB - Zawór kulowy VZBA - Zawór kulowy VZBB - Zawór kulowy VZBC - Zawór klapowy VZFA - Przepustnica VZAB Systemy armaturowe i rozwiązania specjalne - Zawór kulowy VZBC z napędem wahadłowym DAPS - Zawór kulowy VAPB z napędem wahadłowym DFPP - Przepustnica VZSA z napędem wahadłowym DAPS - Zasuwy VZKA z napędem liniowym DLP lub DFPI - Zawór kulowy z napędem pneumatycznym DAPS i skrzynką wyłączników krańcowych - Szafy sterownicze, również w wykonaniu EX Wybrane branże - Gospodarka komunalna - Energetyka - Przemysł petrochemiczny - Przemysł spożywczy - Przemysł farmaceutyczny - Przemysł chemiczny Festo Sp. z o.o. Janki k/Warszawy ul. Mszczonowska 7 05-090 Raszyn Contact Center Tel. +48 22 711 41 00 Fax +48 22 711 41 02 firstname.lastname@example.org www.festo.pl Elektroniczne Wagi Przemysłowe Wagi samochodowe, przenośnikowe, magazynowe, hakowe ... Wypożyczalnia wzorców dużej masy - pełen serwis przy legalizacjach ponownych Rok założenia 1991 Wagi przenośne WWS Wagi magazynowe i hakowe Wagi samochodowe osiowe Wagi samochodowe metalowe Wagi samochodowe betonowe tel. +58 340-00-61 do 65 www.ewp.com.pl \| 0801-000-538 Asortyment produkcji: 1. Kruszywa o różnych frakcjach wg potrzeb klienta. 2. Mieszanki gruntowe: BioCarbohumus® – materiał glebotwórczy, posiada zawartość makroelementów (biopierwiastków) stanowiących składniki pokarmowe dla roślin (zbliżona do naturalnych gleb). Materiał ten łatwo poddaje się rozplantowaniu na wybranym terenie, zachowując jednocześnie oryginalną konsystencję już jako podłoże. 3. Mieszanki kruszycowo-popiołowo-żużlowe: Mieszanka ulepszona HALDEX Mieszanka HALLER (posiadają Aprobaty Techniczne oraz spełniają wymagania PN-S-02205: 1998) 4. Produkty energetyczne mięty energetyczne granulaty mulowe mieszanki mięte w granulatem mulowym Zastosowanie: • do robót inżynieryjnych (w tym budownictwo drogowe, kabutarowe) • w budownictwie hydrotechnicznym • do rekultywacji (biologicznej, technicznej) • w przemyśle cementowym • w przemyśle wydobywczym • w produkcji ceramiki budowlanej • energetyka zawodowa, etc. Dbając o wysoką jakość naszych usług stosujemy: Zakładową Kontrolę Produkcji Kruszyw wg PN - EN 13 242 + A1:2010 System Zarządzania Jakością – certyfikat ISO 9001:2008 Zakłady produkcyjne: • Zakład Przeróbczy „Haldex - Michał” - 41-103 Siemianowice Śl., ul. Michalkowicka 101/103 • Zakład Przeróbczy „Haldex - Szombierki” - 41-907 Bytom, ul. Zabrzańska 7 • Zakład Przeróbczy „Haldex - Brzezinka” - 41-404 Mysłowice, ul. Cmentarna 15 • Zakład Przeróbczy „Haldex - Makoszowy” - 41-800 Zabrze, ul. Makoszowska 6 • Zakład Przeróbczy „Haldex - Panewnik” - 43-190 Mikołów, ul. Kosciuszki 200 • Haida Chropaczów w Świętochłowicach* - 41-608 Świętochłowice, ul. Szygarska Węzły krusząco-sortujące: możliwa lokalizacja w oparciu o uzyskaną decyzję na odzysk wg oczekiwań kontrahenta. „HALDEX” S.A. Pl. Grunwaldzki 8/10, 40-951 Katowice, Dział marketingu: tel.: 32/786-95-43, 32/786-95-67 fax: 32/786-95-59, 32/786-95-63 e-mail: email@example.com www.haldex.com.pl "Geosiatka komórkowa – innowacyjna technologia w budownictwie drogowym i komunikacyjnym" Produkcja geosiatki komórkowej, będącej nowoczesną technologią wzmacniania gruntu, to dziedzina, w której GEO GLOBE POLSKA stała się europejskim liderem. Produkt ten, szeroko stosowany w budownictwie drogowym w Polsce, doceniany jest również w projektach na całym świecie. GEO GLOBE POLSKA eksportuje geosiatkę komórkową m.in. do Indii, Rosji, Uzbekistanu, krajów Ameryki Środkowej i Południowej oraz wielu innych. W związku z nieogranicznymi możliwościami technicznymi produkcja dostosowana jest do wymagań Klienta. Geosiatka ma różne wymiary, wielości oczek, wysokości i kolorystykę. "Termoformowanie - technologia, która urzeczywistni Twoje pomysły" GEO GLOBE POLSKA jest jednym z liderów na rynku międzynarodowym w użyciu technologii termoformowania próżniowego. Technologia termoformowania stosowana przez GEO GLOBE POLSKA umożliwia produkcję detali o wysokiej jakości o powtarzalnym kształcie. Jakość i szeroki zakres świadczonych usług dają gwarancję naszym klientom na spełnienie ich oczekiwań. GEO GLOBE POLSKA stawia na jakość, dlatego doceniają nas najlepsi w tym m.in.: FIAT, VOLVO, HUSQVARNA, NGK Ceramics, TRW i inni. www.geoglobe.pl GEESINK POLSKA - NIEZAWODNE ŚMIECIARKI Przedstawiamy Państwu stworzone do ciężkiej, codziennej pracy śmieciarki Gessink, Norba, Value Pak. Z tylnym załadunkiem, ze zintegrowanym systemem podnoszenia. W dobrej cenie. Zapewniajmy konkurencyjne terminy dostaw. Różnorodność naszych produktów gwarantuje idealny dobór sprzętu do Państwa potrzeb. Oferujemy profesjonalny serwis gwarancyjny i pogwarancyjny oraz sprzedaż części zamiennych. GEESINK POLSKA Sp. z o.o., ul. Partyzancka 94/108, 95-200 Pabianice, tel. 42 227 48 27, fax 42 227 48 30 e-mail: firstname.lastname@example.org, e-mail: email@example.com, www.geesinknorba.com Inwestycja gwarantująca wykorzystanie przez cały rok Rider Husqvarna P 525D to nowy standard w pielęgnacji terenów zielonych. Zwrotność, stabilność i kompaktowy rozmiar to cechy wyróżniające go spośród innych maszyn. Urządzenie tnące umieszczone z przodu maszyny zapewnia ergonomiczność pracy i dotarcie do trudno dostępnych miejsc. Nisko umieszczony środek ciężkości zapewnia przyczepność i stabilność - sprawdza się to szczególnie podczas pracy w miejscach o dużym nachyleniu. Wysoka wydajność maszyny zapewnia także przegubowy układ kierowniczy ze wspomaganiem - umożliwia on zachodzenie kół przy skręcie pod maszynę. Szeroki wachlarz sprzętu do sprzątania i odśnieżania daje możliwość wykorzystania maszyny przez cały rok. Model P 525D to w pełni profesjonalna maszyna do najcięższych zadań w pielęgnacji terenów zielonych. Husqvarna P 525D Silnik: Kubota, diesel 25 KM Szerokość koszenia: 132cm lub 155cm Kosiarka bijakowa Plug Lemiesz Łyżka czołowa Informacje o adresach punktów handlowo-usługowych Husqvarna oraz miejscach, gdzie można wypróbować nasze maszyny znajdą Państwo pod numerem 22 330 96 00 oraz na stronie www.husqvarna.pl lub w lokalizatorze internetowym ZUMI.pl www.husqvarna.pl Firma Kastell Systemy Szczotek Przemysłowych od dwunastu lat produkuje i oferuje szczotki do różnego rodzaju maszyn i urządzeń przemysłowych. Naszymi odbiorcami są firmy komunalne, lotniska, zakłady produkujące maszyny przemysłowe, oczyszczalnie ścieków, dealerzy maszyn czyszczących i zamiatarki, a także przedsiębiorstwa zajmujące się sprzątaniem obiektów zamkniętych. Od niedawna grono naszych odbiorców powiększyły także hodowcy krów oraz firmy zajmujące się przetwórstwem odpadów. Wszystko to oznacza, że odbiorcy podkreślają, że wyrób firmy Kastell sprawdza się w bardzo trudnych warunkach. Szerszy asortyment oferowany przez firmę Kastell pozwala klientowi wybrać produkt idealnie pasujący do urządzenia i rodzaju pracy. Głównym czynnikiem wpływającym na rozwój firmy Kastell jest wykorzystywanie do produkcji materiałów najlepszej jakości oraz ciągłe udoskonalanie naszych produktów, aby sprostać oczekiwaniom coraz bardziej wymagających klientów. Firma Kastell postępujana jest jako partner solidny i szybki w realizacji zamówień. Kastell Systemy Szczotek Przemysłowych Sp. J. Jerzy Poschlod, Paweł Maj ul. Brodzka 141B, 50-362 Wrocław Dział Handlowy: +48 607 306 259 +48 797 129 037 +48 797 129 036 Fax: +48 71 356 71 17 www.kastell.pl Proponuje: - systemy biologicznego oczyszczania powietrza, obejmujące: - Hermetyzację zbiorników poprzez zastosowanie przekryć dachowych z laminatu poliestrowo-szklistego (Aprobata Techniczna IOŚ) - Oczyszczanie powietrza przy użyciu biofiltrów kompaktowych KBIO i modułowych BIO - zbiorniki do magazynowania chemikaliów Nasze osiągnięcia: - ponad 430 przekryć dachowych zamontowanych w Niemczech, Francji, Danii, Holandii, Belgii, Rosji i w Polsce - 80 instalacji oczyszczania powietrza o wydajności od 180 m³/h do 23 600 m³/h - projekty przekryć: - obrotowych - dla zbiorników z wodą pitną - dla zbiornika z H₂SO₄ (nadzór UDT) - w trudnie zagrożonych wybuchem - projekt kopuły o Ø = 33,85 m Certyfikat Systemu Jakości w zakresie „Projektowanie i produkcja wyrobów z laminatów poliestrowo–szklanych” Certyfikat Systemu Jakości w zakresie „Projektowanie i produkcja systemów biologicznego oczyszczania powietrza” Laminopol Sp. z o.o. ul. Szczecińska 38 B, 76-200 Słupsk tel. 59 845 34 63, fax. 59 845 29 59 e-mail: firstname.lastname@example.org, www.laminopol.com.pl Postępowanie: Laminopol Konstrukcje Sp. z o.o. 76-113 Postomino Zapewniamy: - kompleksową realizację inwestycji - skuteczność oczyszczania potwierdzoną badaniami - najlepszą dostępną technikę - obsługę gwarancyjną ZBIERAMY SUROWCE WTÓRNE! Firma Klimbart prowadzi skup oraz sprzedaż surowców wtórnych takich jak: makulatura, puszki aluminiowe, butelki PET, folie, skrzynki, stłuczka szklana itp. NISZCZYMY DOKUMENTY! Firma Klimbart zajmuje się również profesjonalnym niszczeniem dokumentów na miejscu u klienta. ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY! 47-110 Kolonowskie k/Opola ul. Fabryczna 6 tel./fax: 77 404 86 70 kom. 504 094 377 email@example.com Przedstawiciel Handlowy tel. +48 503 094 769 firstname.lastname@example.org www.klimbart.az.pl KOGENERACJA: EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA I RÓWNOWAGA EKOLOGICZNA. DOSTĘPNE JAKO: • KOMPLETNE AGREGATY KONTENEROWE • AGREGATY DO ZAINSTALOWANIA W HALI NAPĘDZANE: • gazem ziemnym • gazami towarzyszącymi wydobyciu ropy naftowej • gazem kopalniowym • gazem koksoowniczym • biogazem z oczyszczalni ścieków • biogazem ze składowisk odpadów • biogazem z odpadów organicznych • niskoenergetycznymi gazami Palnik biogazu Automatyczny system wymiany oleju smarującego Tłumik i komin Przewody ciepłej wody System nawiewu powietrza Chłodnica awaryjna Układ przygotowania biogazu Moduł silnika Kabina sterowania i nadzoru Scamax BIO, modułowe rozwiązanie do zamiany biogazu w energię elektryczną KWE-Technika Energetyczna Sp. z o.o. została utworzona w 1999 roku w celu współpracy z firmą Jenbacher Energie produkującą gazowe agregaty do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w instalacjach o mocach od 250 kW do ponad 4000 kW. Zasadnicze obszary działania: • Autoryzowane Przedstawicielstwo w Polsce firmy GE JENBACHER • Autoryzowany serwis fabryczny oferowanych urządzeń oraz oryginalne części zamienne • Rozwiązania kontenerowe instalacji CHP „pod klucz” przy współpracy z AB GROUP • Współpraca z firmami z zakresu techniki energetycznej • Organizowanie kompletnych projektów wraz z doradztwem technicznym, projektowaniem, wykonawstwem, uruchamianiem i finansowaniem. KWE - Technika Energetyczna Sp. z o.o. AUTORYZOWANY PRZEDSTAWICIEL GE JENBACHER GAS ENGINES W POLSCE TEL./FAX. +48 33 821 65 62 +48 33 821 50 93 www.kwe.pl MIKI RECYKLING ENERGIA WYZWALANA Z ODPADÓW - odbiór odpadów komunalnych - odbiór odpadów przemysłowych - odzysk surowców wtórnych - plastik - metal - papier - szkło - bioodpady - zbiórka elektroodpadów - PRODUKCJA PALIWA ALTERNATYWNEGO 30-841 Kraków, ul. Nad Drwiną 33 tel./fax: 12 267 57 98 email@example.com www.miki.krakow.pl CENTRUM UZDARNIANIA WODY I ŚCIĘKÓW I SYSTEMÓW CIEPLNYCH ORTOCAL S.C. P.H.U. Ortocal s.c. A. Matlak, B. Adamczak ul. Międzychodzka 7a/103 60-371 Poznań tel.: 61 868 81 51 fax: 61 868 81 50 e-mail: firstname.lastname@example.org www.ortocal.pl Ochrona przed rdzą i kamieniem ISB ScaleBuster Poli-Eco Żary, JUDO Profimat obieg wody technologicznej PEC Świnoujście SUW 15m³/h, R/O 3m³/h EkoDolina Łężyce, 12 modułów ST Wydajność R/O 120m³/dobę ROCHEM Oczyszczanie odcieku za pomocą instalacji R/O na modułach ST: - duża gęstość upakowania - redukcja foulingu - proste czyszczenie - trzykrotnie większa powierzchnia filtracyjna niż modułów dyskowych - zmniejszona ilość uszczelek - brak elementów dyskowych Przygotowanie i oczyszczanie wody technologicznej Judo® Wasser-Aufbereitung cintropur WATERFILTRATION & TREATMENT KANALIZACJA DESZCZOWA, SANITARNA, DRENAŻ WYROBY Z TWORZYW SZTUCZNYCH PŁYTA OSŁONOWA DO BETONU INSTALACJE SIECI PRZEMYSŁOWEJ www.polytrade.pl PPHU POLYTRADE Jan Domiszewski Czachowo 1, 55-106 Zawonia tel.: 71 387 35 40, 364 89 80/81 fax: 71 387 35 65 Kompleksowa gospodarka odpadami - Ekologiczne rozwiązania W naszej ofercie: ● Odbiór odpadów komunalnych i przemysłowych, w tym niebezpiecznych; ● Recykling - Selektynwa Zbiórka Odpadów; ● Demontaż i utylizacja materiałów zawierających azbest; ● Usługi outsourcingowe w zakresie gospodarki odpadami dla przedsiębiorstw i instytucji, w tym także dla urzędów miast i gmin; ● Letnie i zimowe utrzymanie terenów zewnętrznych. Ponadto: ● Obsługa inwestycji w zakresie odbioru odpadów z budów i remontów; ● Usługi podwykonawstwa w zakresie odbioru odpadów i surowców wtórnych. POSIADAMY W CIĄGŁEJ SPRZEDAŻY SZEROKI ASORTYMENT SUROWCÓW WTÓRNYCH - DOSKONALE PRZYGOTOWANE DO DALSZEGO PRZETWARZANIA ODPADY OPAKOWANIOWE I INNE Przymujemy frakcję suchą odpadów komunalnych - pozyskujemy surowce do produkcji paliw alternatywnych Zapraszamy do współpracy Dostawców - firmy, zakłady komunalne oraz Odbiorców - recyklerów, firmy przetwarzające i produkcyjne o firmie: Jestemy partnerem niemieckiej firmy Schweitzer-Chemie GmbH, jednego z największych producentów preparatów do uzdatniania wody w Niemczech. W swojej ofercie posiadamy szeroką gamę preparatów i usług związanych z przemysłowym uzdatnianiem i kondycjonowaniem wody w systemach wody kotłowej, grzewczej, chłodniczej oraz pitnej. profil działalności i oferta: Oferujemy: - stabilizatory twardości - inhibitory korozji - środki chroniące przed zamazaniem - preparaty biobójcze Profesjonalna obsługa: - badanie wody, analiza wody na podstawie pobranej próbki z obiegu - dobór odpowiednich preparatów - opracowanie technologii - propozycje nowych rozwiązań, dobór i montaż optymalnych systemów i urządzeń - kompleksowy serwis gwarancyjny i pogwarancyjny Wykorzystujemy nowoczesne technologie i urządzenia w zakresie: - filtracji - odzelażania - odmanganiania - zmijekczania - demineralizacji - odsalania - systemów (układów) dozujących - odwróconej osmozy - dezynfekcji UV - zwalczania legionelli w instalacjach - usuwania życia biologicznego - czyszczenia chemicznego skraplaczy, wymienników, kotłów Dysponujemy własnym sprzętem do analizy wody. Posiadamy profesjonalne laboratorium chemiczne www.schweitzerpolska.pl Esterer Giesserei GmbH, Esterer Strasse 12, 84503 Altötting Kontakt w Polsce: tel. +48 41 249 16 41, fax. +48 41 249 16 95, e-mail: email@example.com Ekskluzywne rozwiązania eventowe namiotysferyczne.com.pl member of ORANGE GROUP full service agency: - marketing BTL - eventy, konferencje, CSR - ekskluzywny catering - studio graficzne - ekran 3D, interaktywne prezentacje Andrzej Nowak +48 605 668 433, firstname.lastname@example.org www.namiotysferyczne.com.pl POTRZEBA REKLAMY? ZAMÓW JĄ U NAS Kliknij na www.stojaki.biz ŁÓDŹ, TARGOWA 36 42 674 50 53, 601 61 66 99 “We are responsible not only for our actions, but also for the things we have failed to do.” Jean Baptiste Molière, 1622 - 1673 SH+E Polska Sp. z o. o. jest przedstawicielem niemieckiej grupy przemysłowej Stulz Hager + Elsaesser, będącej dostawcą kompletnych rozwiązań w zakresie przygotowania wody procesowej, oczyszczania ścieków komunalnych i przemysłowych z ponad 100-letnią tradycją i doświadczeniem na całym świecie. Oprócz standardowych systemów oczyszczania ścieków oferujemy innowacyjne i sprawdzone w skali technicznej systemy do obróbki osadów ściekowych m.in.: - hydrolizy osadów Lysotherm - usuwania azotu z odcieków metodą deamonifikacji DEMON® - wytrącania struwitu AirPrex - wysokoobciążony reaktor ANAFIT R2S - biologiczne oczyszczanie DIC-SBR, patent - niskotemperaturowe suszarnie osadu - wirówki dekantacyjne - prasy taśmowe - zageszczacze taśmowe - kogeneratory Niskotemperaturowa suszarnia osadu - Christchurch, Nowa Zelandia SH+E POLSKA Sp. z o.o. Aleja Krakowska 25 20-718 Lublin Tel.: +48 817 452 070 Fax: +48 817 452 070 e-mail: email@example.com Oddział Katowice ul. ks. H. Bednorza 2a-6 40-384 Katowice Budynek G, „Stary Browar” Tel.: +48 327 300 414 Fax: +48 327 300 414 Oddział Piaseczno k. Warszawy ul. Skłoneczna 42A Stara Iwiczna 05-500 Piaseczno k. Warszawy Tel.: +48 22 / 715 83 50 Fax: +48 22 / 715 83 50 www.she-polska.pl Idealne technologie budowlane Zbiorniki dla Biogazowni, Silosy na Biomasę, Zbiorniki i Silosy na wszelkie materiały płynne i sypkie Hale Przemysłowe i Obiekty Inwentarskie "Wszystko z jednej ręki" Energooszczędne domy gotowe ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII www.wolfsystem.pl - ARMATURA DO WODY I ŚCIEKÓW - ADSORBERY OPARÓW SUBSTANCJI CHEMICZNYCH - ABSORBERY (PŁUCZKI) OPARÓW KWASU SOLNEGO, AMONIAKU (oraz innych substancji chemicznych) - ZBIORNIKI JEDNO- ORAZ DWU- PŁASZCZOWE Z PE, PEHD, PP NA WODĘ, ŚCIEKI ORAZ MEDIA AGRESYWNE CHEMICZNIE PH.U.P. TERMOCHEM® Biuro: 91-205 Łódź, ul. Aleksandrowska 67/93 tel./fax.: (+48 42) 640-56-05, 640-56-96 e-mail: firstname.lastname@example.org www.termochem.com.pl Zakład Gospodarowania Odpadami Spółka z o.o. działa na rynku już od ponad 10-ciu lat. Zajmujemy się kompleksową gospodarką odpadami innymi niż niebezpieczne i obojętne. Jesteśmy jednym z najnowocześniejszych zakładów w Polsce. Posiadamy dobrze wyposażony park maszynowy i nowoczesną linię sortowniczą. W 2011 roku przyznano nam dofinansowanie z Unii Europejskiej o wartości: 61 707 562,49 złotych na nowe inwestycje. Wartość projektu do zrealizowania o nazwie "System gospodarki ŚlezaOlawa" to: 129 598 907,66 złotych. Projekt obejmuje działania związane przede wszystkim z ochroną środowiska, ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów, jak i racjonalnym zagospodarowaniem odpadów komunalnych i przemysłowych. Dużym problemem dla środowiska są odpady biodegradowalne. Chcemy rozwiązać ten problem poprzez budowę zakładu fermentacji i stabilizacji tlenowej odpadów biodegradowalnych z wykorzystaniem powstałego biogazu do produkcji zielonej energii elektrycznej i cieplnej. Planujemy również zainstalować linię produkcji paliwa alternatywnego spalanego w cementowniach. Rozbudowujemy zakład w kierunku mechaniczno biologicznego przetwarzania odpadów. Zakończenie inwestycji przewidziano na 2014 r. Naszą dewizą jest być solidnym i nowoczesnym. Firma zajmuje się: Gospodarowaniem odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne; Obsługą systemu selektywnej zbiórki odpadów (karton, plastik, szkło); Sortowanie odpadów (zbiórka selektywna i odpady komunalne); Odzysk odpadów wielkogabarytowych; Przekazywanie wydzielonych odpadów do odzysku i recyklingu; Unieszkodliwianie odpadów przez składowanie na składowisku. Sprzedaż surowców wtórnych: • Papier, tekstura • PET (opakowania z tworzyw sztucznych), wg koloru: bezbarwny, zielony, niebieski • Tworzywa sztuczne (szynki, ABS) • Chemia gospodarcza • Folia (bezbarwna, MIX) • Opakowania szklane MIX • Odpady palne (paliwo alternatywne RDF) • Puszka aluminiowa • Puszka stalowa • Odpad EPS (styropian) • Baterie Gać 90, 55-200 Olawa tel.: 71 301 44 44, fax: 71 301 45 62 e-mail: email@example.com www.zgo.org.pl Firma Agnes Elektromax powstała w 2005 roku. Nasza działalność to przede wszystkim projektowanie, instalacja oraz monitoring i zabezpieczenia systemów elektroenergetycznych. Jesteśmy głównymi wykonawcami największych instalacji fotowoltaicznych w Polsce oraz wielu mniejszych instalacji tego typu. Oferujemy usługi w branży elektroinstalacyjnej i budowlanej zarówno dla klientów indywidualnych jak i przemysłu. Wykonujemy konstrukcje wsporcze, nadążne i zabezpieczające, kompleksowe systemy elektroenergetyczne, w tym fotowoltaiczne, a także sieci elektryczne i odgromowe. Dodatkowo nasza działalność od 2006 roku została poszerzona o prace wysokościowe i ogólnobudowlane. Jesteśmy jedną z nielicznych firm w Polsce, która dzięki współpracy w dziedzinie fotowoltaiki z instytucjami takimi jak Politechnika Warszawska oraz firmami wiodącymi na rynku zachodnim, może poszczycić się kompleksowością i doświadczeniem w świadczeniu swoich usług w tej dziedzinie. Od projektowania poprzez instalację, serwis i monitorowanie wszelkich systemów opartych o urządzenia fotowoltaiczne. Realizacje - jedne z największych instalacji fotowoltaicznych w Polsce: - Łódź Protekt 450 kWp - Żarów Bridgestone 220,84 kWp - Łódź Szpital 218,28 kWp - Polkowice - 124 kWp - Ustka Aukcja Rybna 102 kWp - Bydgoszcz Frosta - 80,50 kWp - Łódź Politechnika 49 kWp - Radom Szpital 21 kWp - Warszawa Ambasada Japonii 20,16kWp - Warszawa Włochy 1,35 kWp - Rybnik 21,42 kWp - inne Oferta: Instalacje elektroenergetyczne m.in. - fotowoltaiczne - wiatrowe - hybrydowe - sieci elektryczne Elementy systemów m.in. - konstrukcje mocujące statyczne, nadążne - moduły fotowoltaiczne - akumulatory - falowniki i regulatory Inne usługi - prace na wysokościach - prace ogólnobudowlane Gmina Stare Miasto znajduje się w centralnej Polsce, w powiecie konińskim. Jej obszar zajmuje 98 km². Liczba ludności przekracza 11 tys. osób. Lokalizacja autostrady A2 na terenie gminy oraz sąsiedztwo z miastem powiatowym Koninem to główne czynniki, które pozwolily osiągnąć gminie dynamiczny rozwój gospodarczy. Usytuowanie i duże powierzchnie uzbrojonych terenów inwestycyjnych przy autostradzie A2 oraz współpraca z inwestorami spowodowały, że Gmina Stare Miasto stała się idealnym miejscem pod inwestycję dla takich firm jak: Europoles, ZinkPower Wielkopolska, Ferio, Castorama, Media Markt, Gebhardt Stahl, Grene, Smurfit Kappa, Alueco i wielu innych. Gmina Stare Miasto konsekwentnie realizuje politykę rozwoju infrastruktury technicznej zarówno dla potrzeb lokalnej społeczności jak i dla wspierania potencjału inwestycyjnego. Przygotowanie terenów aktywizacji gospodarczej wraz z niezbędnym uzbrojeniem daly wymierny efekt w postaci ilości pozyskanych inwestorów. Gmina realizuje plan dalszego intensywnego rozwoju gospodarczego. Zachęca i przyciąga nowych inwestorów tworząc dla nich atrakcyjne oferty gruntów oraz proponując ulgi i zwolnienia podatkowe. Samorząd wspiera inwestorów w procesie inwestycyjnym poprzez współpracę, kompetentne doradztwo i szybkość załatwiania spraw administracyjnych. Gmina dba o skuteczną promocję, jest obecna na wielu imprezach targowych o charakterze inwestycyjnym i gospodarczym. Samorząd bierze udział w licznych konkursach zdobywając uznanie władz państwowych, niezależnych organizacji i mediów. Dowodem powyższych stwierdzeń są otrzymane w ostatnich latach takie prestiżowe wyróżnienia jak: Teraz Polska, Krajowy Lider Innowacji i Rozwoju 2011, Laur Gospodarności 2011 oraz wiele innych nagród, nominacji i wyróżnień. Warto podkreślić, że wraz z rozwojem gospodarczym, priorytetem gminy Stare Miasto jest rozwój standardu życia lokalnej społeczności. Gmina jako najbliższa obywatelom jednostka samorządu terytorialnego może pochwalić się dużymi osiągnięciami w zakresie wspierania inicjatyw lokalnych i rozwoju społecznego. Samorząd kładzie nacisk na rozwój kultury, edukacji, rekreacji i sportu. Osiąga to poprzez budowę bazy edukacyjnej, boisk, placów zabaw, oraz organizację wielu imprez kulturalno-sportowych. Wiele powyższych działań przyczynia się do wzrostu jakości życia mieszkańców, oraz czyni gminę atrakcyjną dla osób, które chcieliby się osiedlić na jej terenie. Warto tutaj zaznaczyć, że od ponad dekady gmina notuje dodatnie saldo migracji ludności. Urząd Gminy Stare Miasto, ul. Główna 16 b, 62-571 Stare Miasto tel. 63 24-16-216, fax 63 24-16-580, e-mail: firstname.lastname@example.org www.stare-miasto.pl Club Buddha Bar najlepszy klub w mieście Buddha rezerwacje pod numerem tel. 601 663 151 ul. Sieroća 10, 61-771 Poznań www.buddha-poznan.pl Apartamenty Buddha niezwykle orientalne wnętrza Apartamenty Buddha tel. 61 852 45 97, email@example.com ul. Sieroća 10, 61-771 Poznań www.hotelbuddha.pl EKO-INVEST Sp. z o.o. ul. Pilska 4-6, 78-400 Szczecinek, Polska tel. + 48 94 374 26 11, fax +48 94 374 31 65 tel. kom. 692 426 175, 692 424 790, 606 413 420 e-mail: firstname.lastname@example.org, Eko-Invest Sp. z o.o. Szczecinek jest dystrybutorem produkowanych od 20 lat nowoczesnych, szczelnych przyczep rolniczych trzypłonnego wywozu w wielu wersjach konstrukcyjnych, dostarczanych na rynki Europy Zachodniej i krajowy. Producentem ich jest będąca członkiem tej samej grupy kapitałowej firma POM-EKO Sp. z o.o. w Szczecinku. Dostarczamy także kontenery stalowe, konstrukcje stalowe i przenośniki taśmowe. www.eko-invest.com.pl ZAPRASZAMY NA XXI Międzynarodowe Targi Maszyn i Urządzeń dla Wodociągów i Kanalizacji WOD-KAN 7-9 maja 2013r., Bydgoszcz Razem tworzymy przyszłość branży Organizator Targów WOD-KAN Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie ul. Jana Kasprowicza 2, 85-073 Bydgoszcz tel.: +48 52 376 8926, email@example.com arka medical spa HOTEL ★★★★ KOŁOBRZEG - hotel - restauracje i kawiarnie - baseny i odnowa biologiczna - medycyna estetyczna - spa - wycieczki i rozrywka Jesteśmy po to byś czuł się szczęśliwszy... Czerwogwiazdkowy hotel Arka Medical Spa** w Kołobrzegu jest jednym z największych hoteli SPA na Pomorzu. Nowoczesny kompleks wypoczynkowo – uzdrowiskowy jest jednym z obiektów "Arka – Mega" S.A., w obecnej formie prawnej funkcjonującej od 16 grudnia 2010 roku, a do tej pory w składzie firmy ZSW Arka – Mega sp. z o. o. istniejąca od 1997 roku. Z każdego komfortowo wyposażonego pokoju jest tu niepowtarzalny widok na morze. Centrum Odnowy Biologicznej Arki to ponad 60 różnych gabinetów wyposażonych w sprzęt najnowszej generacji, gdzie wykonywane są zabiegi z zakresu fizjoterapii, elektroterapii, krioterapii, hydroterapii, balneologii. Dla gości preferujących aktywny wypoczynek hotel oferuje kompleks basenów z wodą morską, kryty kort tenisowy a dla wszystkich niespodzianki chwile odpoczynku w jednej nad polskim morzem, otwartowej kawiarni panoramicznej na 11. piętrze. Kto szuka chwili wychłonięcia z pewnością trafi do wyjątkowych miejsc, gdzie w wyjątkowym klimacie zakończyć można specjałami hotelowych lokalni. Jednym z nich, to najbardziej popularne miejsce w naszym hotelu jest Eleven Club, gdzie goście zdołają się kawa i cukiernia w otwartej kawiarni na najwyższym, jedenastym piętrze hotelu, a doznania potęgują wspaniałe widoki - panorama miasta i Bałtyk w całej swej okazałości. W Lobby Bar Wellness znajdującym się na pierwszym piętrze można delektować się smakiem soków ze świeżych owoców oraz różnego rodzaju drinkami. Specjalnością tego miejsca są wyjątkowe kompozycje herbat ziołowych przygotowanych sposobem, reakcji i papierujących samopoczucie. VIP Club to magiczne zacięcie, świetna muzyka, wyborny alkohol i doskonale miejsce spotkań nie tylko dla VIP-ów. Polecamy naszym gościom dwie restauracje, w których dyskretna obsługa i oryginalne menu powodują, że połączenie przez naszego szefa kuchni potrawy smakują jeszcze lepiej. Arka to również miejsce, w którym rodziny z dziećmi oraz przyszłe mamy mogą czuć się komfortowo, spokojnie i bezpiecznie. Dlatego naszych najmłodszych gości zapraszamy do kolorowego świata gier i zabaw, do Klubu dla dzieci. Na północno-zachodnim dziedzińcu naszego hotelu dzieci znają również barwny plac zabaw wyposażony w bezpieczne hulastuki, ślizgawki i piaskownice. Hotel jest laureatem ogólnopolskiego programu "Hotel Przyjazny Rodzinie" oraz posiada certyfikat "Hotel Przyjazny Dziecku". Aktywność fizyczna to radość i odprężenie, to dodatkowa poręcz energii i vitalności dla każdego. Hotelowe sale fitness wyposażone są w nowoczesny sprzęt cardio i siłowy. W wypełnionych wodą morską basenach można skorzystać z wszelkich form aktywności, takich jak: gimnastyka w basenie, nauka pływania, aquaerobik czy hydrocycling. Na terenie hotelu znajduje się również pełno-wymiarowy kryty kort tenisowy z nowoczesną nawierzchnią, oraz wypożyczalnia sprzętu do tenisa. Po sportowych wycieczkach można też spędzić czas nieco spokojniej oglądając słoneczne hity w hotelowym kinie lub znikając w magicznym świecie relaksu i zrelaksowania w hotelowej Galerii SPA. Galeria SPA to nie tylko szeroka gamma zabiegów, to również profesjonalna i uprzejma obsługa, która w factowy sposób doradzi rodzaj zabiegu i udzieli informacji w jaki sposób przedłużyć jego działanie. Arka Medical Spa** została starannie przygotowana do przyjęcia gości biznesowych. Organizacja konferencji, spotkań biznesowych i pobytów konferencyjnych to najważniejsze hotele. Doskonale zaplecze hotelowo-gastronomiczne połączone z salami konferencyjnymi wyposażonymi w nowoczesne urządzenia audio-wizualne daje doskonały efekt i gwarancje spotkań na naprawdę wysokim poziomie. Sercecznie zapraszamy! Arka Medical SPA ul. Sulkowskiego 11, 78-100 Kołobrzeg tel. (+48) 94 353 21 00 Rezerwacje: tel. (+48) 94 353 21 81 i 86, fax (48) 94 353 21 80 e-mail: firstname.lastname@example.org www.arka-mega.pl	<urn:uuid:89368f1d-c0dd-474f-8862-5e26cb8cc78a>	finepdfs	1.071289	CC-MAIN-2018-47	http://targoweabc.pl/doc/targowe_abc_20_225.pdf	2018-11-21T12:13:29Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-47/segments/1542039748315.98/warc/CC-MAIN-20181121112832-20181121134832-00109.warc.gz	318,066,244	0.997017	0.999803	0.999803	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 203, 311, 1666, 1799, 2327, 3316, 4594, 6757, 7170, 9449, 9949, 11924, 14221, 15464, 16113, 17320, 19865, 20390, 21928, 23085, 24287, 25669, 26088, 27459, 27734, 28161, 30246, 31998, 34675, 35605, 35910, 36110, 39937 ]	1	0
Słupski Inkubator Technologiczny, zarządzany przez Pomorską Agencję Rozwoju Regionalnego S.A., oferuje współpracę w zakresie wykorzystania nowoczesnych pracowni specjalistycznych dla innowacyjnych rozwiązań w przemyśle i unowocześniania firm. Sprawdź potencjał naszych pracowni Odnawialnych Źródeł Energii i Automatyki, Robotyki i Systemów Wizyjnych. www.sit.slupsk.pl · Facebook.com/sit.slupsk Technologie, które zmieniają region słupski KOSZALIŃSKI DENAR NAGRODA GOSPODARCZA ROKU 2015 W czerwcu br. rozstrzygnięto XV edycję sztandarowego konkursu Koszalińskiej Izby Przemysłowo - Handlowej. Jego głównym celem jest promowanie przedsiębiorstw działających na terenie województwa zachodniopomorskiego, wyróżniających się ponadprzeciętnymi sukcesami, efektywnością ekonomiczną, innowacyjnością i aktywnością społeczną. Przedsiębiorstwa nagradzane są przez Kapitułę Konkursową złotymi i srebrnymi Denarami w czterech kategoriach. Natomiast Prezydent Izby przyznaje nagrodę białego Denara dla nowatorskich firm i rozwiązań rokujących na dynamiczny rozwój. Wyróżnienia wręczono laureatom podczas corocznej uroczystej Gali Denarowej. LAUREACI: kategoria MIKRO - Nagroda główna (złoty Denar) dla Audio Marketing Sp. z o.o. - Wyróżnienie (srebrny Denar) dla MH Kamyk, Łanucki Sp. J. kategoria MAŁE - Nagroda główna (złoty Denar) dla Janex Sp. z o.o. - Wyróżnienie (srebrny Denar) dla Franciszek Dubnicki Sp. z o.o. kategoria ŚREDNIE - Nagroda główna (złoty Denar) dla Meden-Inmed Sp. z o.o. - Wyróżnienie (srebrny Denar) dla Van Pur SA Browar w Koszalinie kategoria DUŻE - Nagroda (złoty Denar) dla Szpitala Wojewódzkiego w Koszalinie - Wyróżnienie (srebrny Denar) dla Imperial Sp. z o.o. BIAŁY DENAR (nagroda Prezydenta KIPH) - Dla Incaso Group Sp. z o.o. za nowatorski system wsparcia przeciwdziałania prania pieniędzy IAML „SREBRNY NIEDŹWIEDŹ 2016” Konkurs „Srebrny niedźwiedź – Lider Promocji Slupskiej Gospodarki” jest imprezą, która ma na celu promocję regionalnych przedsiębiorców. W tegorocznej 15 edycji konkursu przedsiębiorcy będą rywalizować w sześciu kategoriach: mikro-i małe przedsiębiorstwa, średnie i duże przedsiębiorstwa, zakłady rzemieślnicze, gospodarstwa agroturystyczne, menedżer słupskiej gospodarki i gospodarczy debiut. Organizatorem Konkursu jest Powiat Słupski, Slupska Izba Przemysłowo-Handlowa na Region Słupski i Miasto Słupsk. Konkurs wspierać liczne instytucje z regionu: Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A., Cech Rzemiosł Różnych w Słupsku, Rada Regionalna FSN-T NOT w Słupsku, Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Słupsku, Slupski Inkubator Technologiczny, Gmina Słupsk oraz Gmina Kobylinica. W poszczególnych kategoriach zostaną wręczone Statuetki i wyróżnienia „Srebrnego Niedźwiedzia” podczas Gali, która odbędzie się 18 listopada 2016 r. w Nowym Teatrze w Słupsku. Warunkiem udziału w Konkursie jest przesłanie karty zgłoszeniowej do dnia 30 września 2016 roku do siedziby organizatora Konkursu: pocztą tradycyjną, kurierem, osobiste lub pocztą elektroniczną na adres e-mail: firstname.lastname@example.org. Regulamin Konkursu wraz z kartami znaleźć można na stronach organizatorów (www.powiat.slupsk.pl, www.siph.slupsk.pl, www.slupsk.pl) oraz (www.parr.slupsk.pl, www.cech.slupsk.pl, www.not.slupsk.pl, www.podr.pl). ZMIENIAMY REGION Slupski Inkubator Technologiczny od 5 lat wspiera rozwój przemysłu oferując nowoczesne pracownie specjalistyczne dla innowacyjnych rozwiązań w przemyśle i unowocześniania firm. W zasobach Inkubatora funkcjonują dwie pracownie: Pracownia Automatyki, Robotyki i Systemów Wizyjnych, wyposażona w urządzenia firm OMRON i KUKA. Pracownia zapewnia proinnowacyjne usługi, dostarczając elastyczne, zrobotyzowane stanowiska zwiększające wydajność linii produkcyjnych. Pracownia Odnawialnych Źródeł Energii wraz z jedną z największych w kraju dachowych elektrowni fotowoltaicznych oraz mikroinstalacji naziemnej o łącznej mocy 200 kWh. Pracownia jest nowoczesnym zapleczeem doświadczalnym oferującym wsparcie w zakresie wykorzystania rozwiązań ekoenergetycznych w projektowanych, budowanych i użytkowanych budynkach. Zapraszamy do współpracy www.sit.slupsk.pl Facebook.com/sit.slupsk SKORZYSTAJ Z DORADCÓW Po wakacyjnej przerwie, w siedzibie naszej Izby będą kontynuowane dyżury doradców. W ramach tej pożytecznej inicjatywy każdy członek Slupskiej Izby Przemysłowo - Handlowej będzie mógł zasięgnąć informacji w zakresie prawa, w tym prawa pracy, podatków, ubezpieczeń, nieruchomości, itp. Będzie to również forma udzielania pomocy w rozstrzyganiu problemów z takimi instytucjami jak: Urząd Skarbowy, ZUS, PIP, PUP i innymi. Zainteresowani przedsiębiorcy będą mogli także zasięgnąć informacji w zakresie starań o fundusze strukturalne, przyznawanie dotacji, tworzenie projektów itp. Z konsultacji doradców będzie można skorzystać już od września br. w siedzibie Izby, przy al. Sienkiewicza 19 w Słupsku lub pod nr tel. 59 842-50-98. Porady udzielane przez dyżurujących doradców są bezpłatne. \| Terminy \| Godziny \| Zakres doradztwa \| \|------------------\|---------------\|-------------------------------------------------------\| \| 05.09.2016 r. \| 12:00 – 13:00 \| Kancelaria Brokerska \| \| \| 13:00 – 14:00 \| Poradnictwa Konsumenckie \| \| 06.09.2016 r. \| 13:00 – 14:00 \| Zakład Ubezpieczeń Społecznych \| \| \| 13:00 – 15:00 \| Urząd Skarbowy \| \| 07.09.2016 r. \| 11:00 – 12:00 \| Urząd Celny - poradnictwo z zakresu poboru cel i akcyzy \| \| \| 13:00 – 14:00 \| Doradztwo w zakresie pozyskiwania pożyczek i kredytów \| \| 08.09.2016 r. \| 09:00 – 10:00 \| Doradztwo prawne w zakresie karnym, karno-skarbowym i gospodarczym \| \| \| 14:00 – 15:00 \| Poradnictwo w zakresie bezpieczeństwa drogowego \| \| 09.09.2016 r. \| 10:00 – 11:00 \| Zarządzanie finansami Doradztwo ubezpieczeniowe \| \| \| 11:00 - 12:00 \| Polska Fundacja Przedsiębiorczości - Doradztwo w sprawie pożyczek \| NOWE FIRMY W IZBIE W drugim i trzecim kwartale br. szeregi naszego samorządu zasiliły następujące firmy: GASTRO SERWIS Anetta Lancewicz z Karczina. Firma zajmuje się wyposażeniem gastronomii w sprzęt nowy jak i używany oraz produkcją mebli do gastronomii ze stali nierdzewnej. Śląskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. Firma zajmuje się budową mieszkań pod wynajem, zarządzaniem zasobami mieszkaniowymi i lokalami usługowymi. Urząd Miejski w Kępach. Urząd prowadzi działalność administracyjną. Realizuje zadania zapisane w ustawach. „Mr Perfect” Zdzisław Kasperowicz. Działalność firmy obejmuje treningi personalne, diety odchudzające i dla sportowców, szkolenia o zdrowym trybzie życia, ale również szkolenia z rozwoju osobistego i biznesowego. PLAST TEAM POLAND Sp. z o. o. Firma zajmująca się produkcją i sprzedażą artykułów użytku domowego. Dobry czas dla aktywnych Koniec lata to czas powrotu z urlopów i zwiększenia działań w firmach i gospodarce. Przedsiębiorcy podwajają wysiłki aby pozyskać nowych kontrahentów, nadrobić opóźnienia i żeby jak najlepiej zakończyć rok. Wielu w poszukiwaniu zleceń będzie penetrować targi w różnych branżach przemysłowych. To dobry kierunek do działania. Najpierw we wrześniu w Poznaniu odbędą się targi „Drema” producentów maszyn i urządzeń do drewna, później przyjadą na „Polagrę” producenci żywności, a w październiku na „Poleko” pojawią się szukający dobrych rozwiązań w ochronie środowiska i gospodarce komunalnej. Warto też będzie odwiedzić targi „Gmina” żeby zobaczyć co oferują samorządy oraz poszukać dla swojej firmy partnerów w obróbce metalu na targach „Eurotool” w Krakowie. Tak się składa, że nasz region ma nadal sporo do powiedzenia i pokazania. Działają u nas firmy, których wyroby można spotkać nie tylko w innych regionach kraju, ale także daleko poza jego granicami. Jest się czym pochwalić i warto zabiegać o nowych klientów i partnerów. Jako Izba chcielibyśmy zachęcić wszystkich, małych i dużych producentów do śmiałego pokazywania się wszędzie, gdzie można spotkać kontrahentów. Dlatego też warto jeździć na targi i sympozja międzynarodowe żeby podpatrywać co robią inni, wystawiać się i zaoszefować swoje wyroby, a gdy na to jeszcze nie stać, to chętny pokazać się medialnie. Można w tym celu skorzystać z naszego czasopisma „Gospodarcze Inspiracje”, które dociera do wielu wystawców targowych, pomaga w promocji i nawiązaniu kontaktów. Zachęcam i zapraszam do tego wszystkich. Korzyści z członkostwa w SIPH 1. Wsparcie w pozyskiwaniu kontrahentów dla różnych branż przemysłowych. 2. Przekazywanie ofert i propozycji współpracy napływających z placówek handlowych, ambasad, izb regionalnych i zagranicznych. 3. Pomoc w organizowaniu indywidualnych i grupowych wyjazdów w ramach misji gospodarczych na targi w kraju i zagranicą. 4. Bezpłatny udział w szkoleniach i seminariach organizowanych przez Izbę. 5. Udzielanie rekomendacji członkom Izby. 6. Interwencje w rozwiązywaniu problemów z urzędami administracji państwowej, samorządowej, a także Urzędem Skarbowym, ZUS, PIP i PUP. 7. Rozstrzyganie sporów gospodarczych przez Radę przy Izbie Sąd Arbitrażowy. 8. Inne dodatkowe porady i konsultacje w zakresie: praw pracy, podatków, ubezpieczeń, rynku finansowego itp. 9. Bonifikaty w zakresie grupowych zakupów paliw i energii oferowanych przez: Duon S.A., „Specjal Finance” Sp. z o.o. i Statoil Poland” Sp. z o.o. Sukces nie ma nic wspólnego z tym, co osiągniesz w życiu lub zdobędziesz dla siebie. Jest on tym, co zrobisz dla innych” Późną jesienią, w listopadzie swoje święto będzie obchodzić śląska gospodarka. Odbędzie się Forum Gospodarcze z dyskusją o gospodarce komunalnej, spotkają się chętni do rozpoczęcia działalności w ramach Pomorskiego Dnia Przedsiębiorczości, a na zakończenie będziemy nagradzać najlepszych przedsiębiorców i najlepsze firmy, które brały udział w tegorocznej edycji konkursu „Srebrnego Niedźwiedzia”. W tych działaniach mocno uczestniczy nasza Izba wspierana przez Cech Rzemiosł Różnych w Śląsku. Uważam, że powinniśmy łączyć siły przedsiębiorców i rzemieślników do naprawy wielu spraw. Będziemy również wspierać wszystkich, którzy mają dobre pomysły na naprawę tego co doskwiera. Chodzi o to, żeby we wspólnym działaniu pokazywać wartościowe rzeczy z naszego regionu, które przyciągną do nas nowych partnerów i pozwolą utworzyć nowe miejsca pracy. Jan Czechowicz Prezes Śląskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Na Region Śląski Dodatni bilans Pani Prezes Co wyróżnia dobrego inżyniera budownictwa? Poza wykształceniem budowlanym oraz specjalizacją liczy się praktyka na budowie i doświadczenie w kierowaniu projektami budowlanymi oraz zarządzaniu pracownikami. Ważne są też takie cechy, jak: analityczne myślenie, zdolności geometryczne i matematyczne, wyobraźnia przestrzenna, a także zdolności przywódcze po to, by organizować pracę zespołu oraz podejmować szybkie i trafne decyzje. Choć inżynier budownictwa to zawód uznawany za typowo męski, to podejmują go także kobiety wykonujące niektóre prace na budowach. Wśród nielicznych kobiet, które odniosły znaczący sukces w budownictwie jest Pani inż. Danuta Pietroń, na co dzień Prezes Zarządu Słupskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. - Jestem absolwentką Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, którą ukończyłam w 1975 roku uzyskując tytuł inżyniera budownictwa o specjalności budownictwo miejskie i przemysłowe. Następnie przez 18 lat pracowałam na różnych budowach w byłym województwie koszalińskim i słupskim. Tam też zdobyłam praktyczną wiedzę i umiejętności do pełnienia samodzielnich funkcji technicznych w budownictwie, w tym do kierowania, nadzorowania i kontrolowania prowadzonych budów i robót budowlanych – mówi Pani Prezes. Poznawanie praktycznej strony różnych zawodów budowlanych pomogło jej radzić sobie w trudnych sytuacjach na wielu budowach. Z takim doświadczeniem zdecydowała się w czerwcu 1997 roku objąć stanowisko Prezesa Zarządu powstającego wówczas Słupskiego TBS Sp. z o.o. Przez kolejne 19 lat pełniła tę funkcję sprawując bezpośredni nadzór nad wszystkimi zadaniami inwestycyjnymi Spółki. Przez cały czas pełniła również rolę inspektora nadzoru i koordynatora robót budowlanych wśród wszystkich wykonawców na budowach Słupskiego TBS. Mając licencję do zarządzania nieruchomościami zajęła się także sprzedażą wybudowanych mieszkań przy ul. Zafranka 14, 16 i 118 w Słupsku. Pani Prezes potrafiała też kontynuować działania Spółki wtedy, gdy z powodu likwidacji Krajowego Funduszu Mieszkaniowego i braku finansowania z Banku Gospodarstwa Krajowego trzeba było znaleźć nowe źródła finansowe dla realizacji inwestycji. Zastosowanie optymalnych rozwiązań dotyczących pozyskania środków na dalsze budowanie pozwoliło Spółce na dalszy rozwój. - Od początku naszej działalności staramy się budować mieszkania wg nowoczesnych standardów, a przy tym za umiarkowaną cenę. Zabiegamy także o funkcjonalne zagospodarowanie otoczenia budynków i doposażenie osiedla w dogodne chodniki, drogi i parkingi. Dzięki temu każdy nasz mieszkaniec ma zapewnioną wygodę i bezpieczeństwo – kontynuuje Pani Prezes. Pod kierunkiem Pani Prezes Słupskie TBS wybudowało 12 budynków wielorodzinnych z 457 mieszkaniami przy pomocy kredytów z KFM i 3 budynki ze 100 mieszkaniami przeznaczonymi na sprzedaż. Z tego Osiedle mieszkaniowe przy ulicy Fałata zostało dostrzeżone i nagrodzone, w tym nagrodą II stopnia w ogólnopolskim konkursie „Budowa roku 2001” organizowanym przez Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa i Ministerstwo Infrastruktury, a w 2007 roku zajęło I miejsce w konkursie Prezydenta Miasta Słupska pn. „Dbajmy o estetykę miasta”. - Nowe, piękne osiedla TBS to dowód na to, że można budować z partycypacją najemców lokali, kredytów oraz przy udziale środków finansowych Spółki. Pragnę przy tym serdecznie podziękować Prezydentom Miasta Słupska i ich zastępcom, którzy pełnili tę funkcję w okresie mojej pracy w Słupskim TBS, pracownikom Spółki, Radzie Nadzorczej i wszystkim budowniczym za dobry przykład współpracy i partnerstwa na rzecz rozwoju budownictwa mieszkaniowego Słupska – podkreśla Pani Prezes. W zasobach Słupskiego TBS Od 19 lat Słupskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. buduje atrakcyjne mieszkania, które cieszą się dużym zainteresowaniem ze względu na ciekawą lokalizację, odpowiedni standard i przystępną cenę. Słupskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. powstało 1 sierpnia 1997 roku. Prowadzi działalność jako jednoosobowa Spółka Miasta Słupska, które posiada w niej 100 procent udziałów. Jednocześnie Miasto będąc właścicielem wspiera Spółkę poprzez udziały gotówkowe i aporty gruntowe z przeznaczeniem na budowę mieszkań. Od początku Prezesem Zarządu Słupskiego TBS Sp. z o.o. jest inż. Danuta Pietron, która tę funkcję sprawuje już dziewiętnasty rok. W wyniku sprawnego zarządzania Spółką przez Panią Prezes udało się zwiększyć kapitał zakładowy Spółki z kwoty początkowej 4.000,- zł do kwoty bieżącej 17.335.500,- zł. W pierwszym etapie działalności Spółka wybudowała sześć budynków mieszkalnych przy ul. Fałata, w których zamieszkało na zasadach najmu 197 rodzin oraz pomieściło się dziesięć lokali usługowo-handlowych. Do sprawniej realizacji tego przedsięwzięcia oraz następnych inwestycji Spółki przyczyniła się jej konsekwentna polityka finansowa, która od początku polegała na rozsądnym finansowaniu, w tym także przy pomocy pozyskiwanych preferencyjnych kredytów w BGK w Warszawie. Kolejnymi inwestycjami Słupskiego TBS były cztery budynki przy ulicy Szafranka na Osiedlu Westerplatte-Hubalczyków. Mieszczą się w nich 192 lokale mieszkalne. Wybudowano również podziemny garaż na 60 miejsc postojowych. W niedługim czasie powstały również dwa budynki przy ul. Narutowicza, w których jest 68 mieszkań. W drugim etapie inwestycji przy ulicy Szafranka powstały trzy budynki wraz z pięknie zagospodarowanym otoczeniem, na którym zaprojektowano także 100 miejsc parkingowych dla samochodów osobowych. Jednocześnie w części parterowej wszystkich budynków powstały liczne udogodnienia do zamieszkania przez osoby niepełnosprawne. Każdy, kto pragnie ciszy i zieleni będzie zadowolony, bo rzadko trafia się tak udana lokalizacja. Okalający osiedle przy ulicy Szafranka teren został zagospodarowany i uzupełniony nasadzeniami zieleni, a wzdłuż ciągów spacerowych zainstalowano lampy parkowe, ławeczki i kosze na odpady. O atrakcyjności osiedla decyduje wiele udogodnień, w tym bliskość przedszkola, szkoły, kościoła, sklepów, aptek i specjalistycznych poradni w pobliskim szpitalu. Do tego dochodzą miejsca do ćwiczeń dla aktywnych: fitness, solarium, siłownia i tereny spacerowe łączące się z pobliskim lasem. Samo położenie bloków w pobliżu linii autobusowych sprawia, że szybko można się stąd przenieść do centrum miasta. Wszystko to zdecydowanie wyróżnia to osiedle na tle innych propozycji budowanych mieszkań w Słupsku. W rezultacie dobrego tempa budowy i zasiedlania budynków, w ciągu 19 lat działalności Słupskie TBS Sp. z o.o. stało się właścicielem 12 budynków wielorodzinnych zawierających 457 mieszkań o pow. użytkowej 20.855,32 m², 15 lokali usługowych o pow. użytkowej 1.384,74 m², 39 garaży indywidualnych o pow. użytkowej 789,43 m² i garażu podziemnego o pow. użytkowej 1.386,50 m² oraz współwłaścicielem 3 budynków wielorodzinnych zawierających 100 mieszkań o łącznej pow. użytkowej 4.910,78 m², w których 40 lokale mieszkalne zostały przeznaczone na najem na zasadach TBS, a 60 lokali na sprzedaż. Z bogatej oferty Spółki pozostały do sprzedaży już tylko cztery mieszkania. Dwa mieszkania 2 pokojowe mniejsze o pow. użytkowej ok. 49 m² i dwa mieszkania 2 pokojowe większe o pow. użytkowej ok. 54 m² lokalizowane na pierwszym piętrze w nowo wybudowanym budynku przy ulicy Szafranka 18. Zostały też dwa mieszkania na najem 2 pokojowe mniejsze o pow. użytkowej 49 m² - jedno na parterze i jedno na trzecim piętrze w tym samym budynku. Z czego wynika sukces Słupskiego TBS? Niewątpliwie istotną rolę w działalności firmy odgrywają dobra organizacja pracy i wysokie kwalifikacje kadry. Przedsiębiorcza Pani Prezes nie tylko sprawnie zarządza zespołem pracowników, ale sprawuje też nadzór nad realizowanymi zadaniami inwestycyjnymi. Na co dzień wciela się w rolę inspektora nadzoru robót budowlanych i koordynuje prace wykonawców na wszystkich budowach Spółki. Takie zaangażowanie sprawia, że w Słupskim TBS na każdym kroku widać rękę dobrego gospodarza. Słupskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego Spółka z o.o. 76-200 Słupsk, ul. Fałata 11 tel./ fax. 59 845 60 91 e-mail: email@example.com www.stbs.slupsk.pl; Grzybobranie w Świeszynie W słoneczną sierpniową sobotę (27.08) w ośrodku wypoczynkowym „Rzemieślnik” nad jeziorem Glebokie w Świeszynie koło Miastka odbyło się zakończenie sezonu letniego zorganizowane przez Cech Rzemiosł Różnych w Słupsku. W spontanicznym koleżeńskim spotkaniu wzięło udział ponad stu rzemieślników z rodzinami oraz zaproszeni goście, w tym szef za-przyjaźnionej organizacji cechowej z Lęborka i prezes Słupskiej Izby Przemysłowo-Handlowej. - Stało się już dobrą tradycją organizowanie naszych spotkań w miłym, nieformalnym gronie, zawsze u schyłku lata, właśnie w tym miejscu, które od lat związane jest z wypoczynkiem działaczy śląskiego rzemiosła - powiedział witając przybyłych Roman Hennig, Starszy śląskiego Cechu. I nie ma w tym wcale przesady, bo w tej rzemieślniczej ostoi, w której można się schronić, odpocząć i nabrać sił corocznie wypoczyna duże grono rzemieślników. Przyjeżdżają tu przez całe lato, zaś gdy zbliża się jesień okoliczne lasy przyciągają amatorów grzybobrania. Bo o tym, że w lasach sporo tu grzybów przekonały się zapaleni zbieracze. Gdy tylko weszło słońce młodzi i starsi ruszyli w las. Wszystkim przyświecał cel: ubierać jak najwięcej grzybów, a kosze zwieńczyć okaziami, które oceni komisja grzybiarskich trofeów. Tak postawione zadanie przerosło się w cichą rywalizację połączoną z wypoczynkiem na fonie natury. Po kilku godzinach leśnej wędówki, na placu w centrum ośrodka zebrała się spora grupa zbieraczy wystawiając do oceny swoje kosze. I choć zabrakło w nich takich rarytasów, jak w epickim opisie Mickiewicza, to zapal zbieraczy byłby wart pochwala wieszczu. Wszystkie kosze wypełniały dorodne podgrzybki, które na wierzchu szczęściańce przyzgodobili okazami borowików. Choć udało się to tylko niektórym, bo wysyp prawdziwków nastąpi dopiero jesienią, to amatorzy grzybobrania nie kryli zadowolenia z udanej zabawy. Na koniec zwieńczyły ją dyplomy wręczone wszystkim uczestnikom grzybiarskich zmagań. Ale nie był to koniec atrakcji tego dnia. Jak w rymowanym zawołaniu: „w naszym Świeszynie dobra zabawa nie zginie”, całe grono biedzianków skupiło się wokół rusztu, na którym obracał się pieczony na tę okazję dzik. Bawiono się do późnej nocy posilając znakomicie przygotowanymi potrawami, wypełniając czas rozmowami, śpiewem i tańcami. I ja tam byłem, dziczyny kosztowałem i wino piłem. A co widziałem i słyszałem, w tej relacji umieściłem. Jan Wędrowiec Czy rzemiosło odwróci kartę Jaka przyszłość czeka rzemiosło? Czy tak bardzo przyzwyczailiśmy się do tanich, nazywanych „chirnśczyzną” przedmiotów codziennego użytku, że nie chcemy tego co wykonał nasz rzemieślnik? Jak zachęcić młodych ludzi do nauki zawodów rzemieślniczych? O tym wszystkim rozmawiamy z Romanem Hennigiem, Starszym Cechu Rzemiosł Różnych w Słupsku. - Czy w Cechu jeszcze słychać echo obchodów 70-lecia rzemiosła? - Oczywiście. Takie wydarzenia pamięta się długo. Emocje udzielały się wszystkim już podczas przygotowań do naszego święta. Przypomnę tylko, że jubileusz 70-lecia odbył się pod koniec ubiegłego roku. Na uroczyste spotkanie przybyli liczni rzemieślnicy, a nawet tacy, którzy pamiętali jeszcze powojenne lata osadnicza na naszym terenie. Dla wszystkich uczestników oraz naszych gości były to wzruszające chwile. Cieszę się, że podczas uroczystości mogliśmy odznaczyć i uhonorować wielu zaśluzonych rzemieślników. Nie zabrakło przy tym opowieści o rzemiośle i wspomnień o dawnych mistrzach. Myszę, że jeszcze długo będziemy wracać do tych wydarzeń. - Po święcie rozpoczął się czas normalnej pracy. Czym się zajmujecie? - W ostatnim czasie, w naszej organizacji rzemieślniczej zachodzi istotne zmiany. Zarząd Cechu podjął szereg decyzji dotyczących aktywizacji działalności wszystkich organów cechowych. Widać to przede wszystkim po nowej, sprawnej organizacji pracy Biura Cechu. Jest to bardzo ważne, bo pracownicy Biura mają najczęściej pierwszy, bezpośredni kontakt z rzemieślnikami i ich zakładami. Dlatego staramy się, aby każdy przychodzący do Cechu po radę czy pomoc nie czuł się osamotniony ze swoimi sprawami, ale był zaauważony i w pełni doceniony w naszej rzemieślniczce rodzinie. - Co takiego w Cechu się zmienia i jakie przynosi to korzyści? - Przede wszystkim postanowiliśmy zorganizować lepsze możliwości kontaktu dla członków Cechu oraz osób, które chcą podjąć działalność w rzemiośle. W tym celu uruchomiliśmy nową stronę internetową www.cech.slupsk.pl. Pokazujemy na niej wszystko, co dzieje się w Cechu, czym żyje i zajmuje się nasza organizacja oraz zapraszamy firmy i rzemieślników do współpracy. Dla tych osób, które przychodzą do nas osobistość ze swoimi ważnymi sprawami postanowiliśmy wprowadzić stałe dyżury członków Zarządu Cechu po to, by w maksymalnym stopniu mogli pomóc w załatwieniu tych spraw. Jednak wiele spraw wykracza poza nasze kompetencje. Żeby temu zaradzić wprowadziliśmy bardzo pożyteczną inicjatywę: porady specjalistów z zakresu prawa, prawa pracy, podatków i ubezpieczeń. Będą się one odbywały podczas dyżurów organizowanych wspólnie ze Słupską Izbą Przemysłowo-Handlową. Z tych bezpłatnych porad będzie mógł skorzystać każdy rzemieślnik – członek Cechu oraz każdy przedsiębiorca – członek SIPH. - Czy te zmiany będą miały wpływ na poprawę kondycji rzemiosła? - Mam nadzieję, że się do tego przyzynią, bo dziś rzemiosło ma sporo problemów i pora odwrócić kartę. Przekonuję się o tym, gdy odwiedzam rzemieślników. Uważam, że naprawdę tego stanu rzeczy można zacząć od przekazywania społeczeństwu wiedzy o rzemiosle. Będziemy to robić poprzez promocję naszych zakładów. Pokażemy mieszkańcom, że dobre rzemiosło istnieje i może śmiało konkurować z masowymi i tanimi produktami, które można kupić w każdym markecie. Nasze małe, często rodzinne zakłady robią naprawdę solidne wyroby: produkują smaczną żywność, szyją modne ubrania, robią ładne meble i wiele innych produktów. Musimy o tym stale mówić, dlatego będziemy organizować stoiska promocyjne rzemiosła słupskiego podczas targów w regionie oraz dużych imprez z udziałem mieszkańców. - Spodziewa się Pan, że takie pokazy naklonią młodzież do rzemiosła? - Na pewno pomogą w roztropnym myśleniu o przyszłości. Praca rzemieślnika była zawsze związana ze społeczeństwem. Żeby to kontynuować potrzebni są następcy, dlatego będziemy zachęcać młodzież do nauki w takich zawodach, które dają pewne miejsca pracy w zakładach rzemieślniczych. Szewcy, krawcy, piekarze, cukiernicy, słusarze czy stolarze to zawody, które stale są potrzebne i trudno sobie wyobrazić, że znikną bo zabraknie na nie zapotrzebowania. Jest ich wprowadzie mniej niż przed laty, gdy wszędzie były zakłady rzemieślnicze, a dziś lokale na głównych ulicach miasta święcą pustkami, bo władze nie mają pomysłu jak je zapalić. Musimy te niekorzystne tendencje odwrócić. Dlatego wspólnie z naszymi mistrzami z Cechu będziemy szukać pomysłów jak poprawić kondycję naszego rzemiosła. Zrobimy też rozeznanie w środowiskach przemysłowych Słupska i innych miejscowości regionu na temat potrzeb powołania przy naszym Cechu Rzemiosł Różnych, Rzemieśniczej Szkoły Zawodowej. Rozpoczynać ona działalność w roku szkolnym 2017 dając szansę na dobry zawód i nadzieję na odbudowę silnego rzemiosła. Dziękuję za rozmowę. Rozmawiał: Jerzy Jakym Cech Rzemiosł Różnych w Słupsku 76-200 Słupsk, ul. Kowalska 1 tel.: 59 842 43 60 www.cech.slupsk.pl Z pomorskiej wsi na Malediwy Drewno produkowane w tartaku w Bielsku, malej wsi w gminie Koczała w województwie pomorskim, znajduje zastosowanie w różnych rejonach świata. Produkcją wyrobów zajmuje się tartak należący do Przedsiębiorstwa Przemysłu Drzewnego „Poltarex” w Leborku. Jeszcze do niedawna firma użytkowała w Bielsku stary tartak pamiętający czasy przedwojenne. Przetwarzano w nim rocznie 40 tys. m³ surowca. Żeby zwiększyć produkcję, utrzymać konkurencyjność i wysoki poziom eksportu postanowiono zainwestować w nowoczesne urządzenia tartaczne. - Odpowiednie maszyny wraz z całym tartakiem zakupiliśmy w Szwecji. Tam nie był on w pełni wykorzystany, dlatego właściciel zdecydował się na sprzedaż. Po demontażu, na 30 ciężarówkach tartak został przewieziony do Polski - opowiada Tadeusz Lisowski, od 30 lat dyrektor tartaku w Bielsku. - Tutaj nastąpiła jego wieloetapowa instalacja i dopasowanie do naszych realiów. Dziś nowy tartak pracuje już na pełnych obrotach. Instalacja tartaku była sporem wyzwaniem logistycznym i wiązała się z nowymi inwestycjami. W tym celu został zbudowany nowy zbiornik przeciwpożarowy oraz utwardzony pobrukiem plac do składowania klód. Budowano też dwie hale przystosowane do pracy nowych maszyn i urządzeń. Są to nowoczesne obiekty z odpowiednią wentylacją i kompleksem socjalnym wyposażonym w szatnie, toalety, prysznic oraz kuchnie i stołówkę. Na placu zaistalowano podajniki do transportu klód do przenośnika kaskadowego. Urządzenie wyposażono w wykrywacz metalu, który chronił płyty taśmowe przed wyszczerbieniem. Przenośniki przekazują klody z płyty do oglawiarki, która usuwa z nich nalpywy korzeniowe, po czym są poddawane okorowaniu na korowarce i mierzeniu na rampie pomiarowej. Operacje na placu są sterowane komputerowo, a ich przebieg nadzoruje pracownik z kabiny umieszczonej nad placem. Ułatwia mu to monitorowanie całego procesu wstępnej obróbki i selekcji surowca - objaśnia oprowadzając po zakładzie Marek Kulas, z-ca dyrektora tartaku. Obrabiony surowiec przesłany jest przenośnikami do hali pił tartacznych. Pracuje w niej najważniejsza w tartaku, sterowana przez komputer wysokowydajna linia tartaczna, która zastąpiła tradycyjne traki. Jest ona w stanie przecierać w ciągu roku nawet 80 tys. m³ surowca przy obsłudze zaledwie 20 osób na dwóch zmianach. W części podziemnej hali znajduje się podtracze, gdzie odbywa się proces selekcji odpadów. Pozostałe po przetraniu tarcicy zrębek papiernicze są dostarczane do zakładów celulozy w Świecie, zaś zrębek defibryacyjne do zakładów produkujących płyty wiórowe. Trocinami powstającymi w produkcji zasila się automatycznie sterowana i ekologiczna kotłownia zakładu, a z pozostałej części trocin firma produkuje pellet. W drugiej hali odbywa się sortowanie i sztaplowanie materiału, czyli przygotowanie obrabionych elementów do produkcji. Przycięty surowiec, na wymierzoną przez komputer szerokość, przenoszony jest przenośnikami kaskadowymi do 32 nisz-kieszeni, a stamtąd rozdzielany do suszenia, impregnacji i dalszej obróbki. Suszenie drewna w tartaku odbywa się w siedmiu ekologicznych komorach suszarzniczych, a impregnację wykonuje się w trzech własnych autoklawach. Nowe usprzętowienie tartaku zintensyfikowało produkcję przyczyniając się do sprawnej realizacji kontraktów. Na rynek krajowy produkowany jest program ogrodowy oraz tarcica konstrukcyjna i budowlana. Z kolei eksport obejmuje produkcję dużego asortymentu programu ogrodowego z sosny i modrzewia głównie dla odbiorców we Francji, Belgii, Austrii, we Włoszech i w Niemczech. Stale też rośnie produkcja carportów, czyli wiat garażowych dostarczanych do wielu krajów Unii Europejskiej. Łącznie powstaje tu 18 rodzajów wiat pakowanych w gotowe do samodzielnego montażu komplety, których rocznie wykonuje się ponad 10 tysięcy egzemplarzy. Zastosowanie wydajnych maszyn i nowoczesnych technologii obróbki drewna zwiększyło zainteresowanie wyrobami tartaku także przez nabywców spoza Europy. Z tego kierunku tartak pozyskał kontrahenta na rynku azjatyckim, do którego wysyłane są duże partie tarcicy suchej na klejone elementy konstrukcyjne. Zakład zrealizował również kilka nietypowych kontraktów, w tym na dostarczenie drewna na budowę nowoczesnego amfiteatru we Włoszech. Ostatnio zaś sfinalizował dostawę dużej partii tarcicy konstrukcyjnej na Malediwy. Na jednej z wysp tego archipelagu na Oceanie Indyjskim powstaje duża inwestycja typu resort SPA. W ramach wielkiego przedsięwzięcia budowany jest kompleks 72 domów drewnianych stawianych na betonowych palach na otwartym oceanie. Cały kompleks domów zostanie połączony siecią ułożonych z drewna dróg, placów i specjalnie zaprojektowanego otoczenia. Dostarczone przez Poltarex drewno musiało spełnić kryterium najwyższej klasy i jakości oraz wymóg odpowiedniego suszenia i impregnacji. Wiązało się to z budową w środowisku wodnym w klimacie równikowym. Dlatego drewno musiało być odpowiednio zabezpieczone, także na czas dwumiesięcznej podróży drogą morską. - Spełniliśmy wszystkie zaostrozone wymogi tej dostawy - wyjaśnia dyrektor M. Kulas. - Nasze drewno jest zdrowe, ma wysoką jakość strugania, suszenia i impregnacji oraz certyfikaty wytrzymałościowe. To są nasze atuty, które dwa razy w roku potwierdza nam audyt firmy certyfikującej ze Szwecji. Po wielu zmianach w tartaku nadal pracuje 130 osób, z których część po przeszkoleniu objęła nowe stanowiska, dopasowane do nowych potrzeb. Nikt nie stracił tu pracy, a raczej zyskał, bo kompleksowa modernizacja otworzyła nową perspektywę dla zakładu i jego pracowników. Zadowolenia z tego powodu nie kryją władze gminy Koczała, dla której tartak jest od lat największym pracodawcą. - Tartak w Bielsku to nasz największy zakład, który odgrywa znaczącą rolę dla całej gospodarki Gminy Koczała. Zdecydowana większość jego zalogi to mieszkańcy gminy, a większość rodzin z Bielska, Załęży i Plociczca jest związana z tym zakładem od jego początku. Mamy satysfakcję, że tartak z roku na rok modernizuje się i wprowadza nowe technologie. Jest największym eksporterem swoich produktów i jednym z większych płatników podatku w gminie. Przez dziesiątki lat tartak wrócił w mapę gospodarczą naszej gminy i dziś nie sposób sobie jej wyobrazić bez tego zakładu - zdecydowanie podkreśla Eugeniusz Dmytryszyn, Wójt Gminy Koczała. Tartak jest też sponsorem imprez, przedsięwzięć kulturalnych i oświatowych oraz zawodów sportowych i pożarniczych, a także inicjatyw sołectwa Bielsko. Włącza się w różne działania inwestycyjne, w budowę dróg i chodników, wyposażenie placów zabaw, zakup sprzętu pożarniczego, zakup samochodu dla Policji, czy też budowę kościoła w Bielsku. Wójt zapewnia o bardzo dobrej współpracy władz gminy z kierownictwem zakładu. Jego dyrektor, Tadeusz Lisowski, pełni w gminie liczne funkcje społeczne. Przez trzy kadencje był przewodniczącym Rady Gminy Koczała, a obecnie już trzecią kadencję jest przewodniczącym Rady Powiatu Człuchowskiego. Zdaniem wójta taka aktywna postawa zarządza też innych pracowników, którzy chętnie udzielają się w organizacjach i życiu społecznym gminy. Dobra współpraca z samorządem gminy to także powód do zadowolenia dla właściciela tartaku, spółki „Poltarex”. Utrarto się, że firma podejmuje wiele inicjatyw na rzecz wszystkich gmin, w których posiada swoje pozostałe tartaki - Polnicy, Nowej Wsi, Godętową, Korzybia i Damnicę. - Inwestycja w tartaku w Bielsku zdecydowanie wpłynęła na zwiększenie potencjału produkcyjnego i poprawę wyników ekonomicznych tego zakładu, przez co wzrosła jego konkurencyjność. Unowocześniając proces produkcji poprawimy również warunki pracujących tam ludzi - mówi Marek Kubjak, prezes Spółki „Poltarex”. - Ale tartak w Bielsku nie jest tu wyjątkiem. Staramy się dobrze dzielić zarobione pieniądze i przeznaczać je na modernizację wszystkich naszych tartaków. W ten sposób, w ciągu 21 lat zainwestowaliśmy ponad 100 mln złotych na w pełni ekologiczne kotłownie, nowoczesne suszarnie, nowe strugarki, traki i transport w tartakach. Poprawiliśmy też hale przetworu surowca i kupiliśmy cały tartak taśmowy. Działania inwestycyjne „Poltarexu” to efekt dobrego zarządzania spółką. Ale nie jest ona, jak wiele firm tartacznych, wolna od problemów. Najwięcej przysparza ich zakup surowca. Kłopoty w tym zakresie spowodowane są niekorzystną dla branży drzewnej polityką Lasów Państwowych, które wykorzystują pozycje monopolistyczne kierując się własnym interesem w ustalaniu zasad sprzedaży drewna. Komplikuje to, a często uniemożliwia zakupy surowca małym i średnim tartakom, a sprzaja silnym, posiadającym duży kapitał, korporacjom zachodnim. Nasze tartaki zmuszone są kupować surowiec w różnych miejscach znacznie przelapając. Dochodzi do tego, że drewno do przetworu kupuję na północny kraju tartak mający siedzibę na południu lub na odwrót. W tym chaosie, każdy łapie okazję, by zabezpieczyć swoją produkcję. Rosną koszty transportu, słabnie pozycja firm i spada znaczenie całej branży drzewnej. Wiele tartaków podupada, znika z rynku, a ludzie tracą pracę. Czy kryzysową sytuację może naprawić autentyczna konsolidacja polskich firm tartacznych przeprowadzona pod szyldem samorządu branżowego dla uzyskania pakietu przywilejów? Z pewnością, tylko póki co samorząd drzewny jest mały i słaby, jak większość naszych samorządów branżowych. Na razie pewne jest tylko to, że bez wspólnych działań nie będzie takiego rozwoju branży, który pozwoli rozwijać się małym i średnim tartakom i utrzymać w przemyśle drzewnym tysiące miejsc pracy. - Trzeba jednoczyć siły i walczyć o duże sprawy, a nie forsować tylko własne, małe interesy - zdecydowanie stwierdza prezes M. Kubiak. W czerwcu br. dyrektor generalny LP reaktywował Komisję Leśno-Drzewną, której celem jest sporządzanie opinii na temat sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe. Komisja ma zapewnić przejrzystość zasad sprzedaży oraz realizować oczekiwania społeczne i gospodarcze grup zainteresowanych zakupem drewna w Polsce. Czy zespół doradczo-pomocniczy dyrektora generalnego LP, Komisja Leśno-Drzewna ma być forum dialogu i dyskusji oraz prezentacji postulatów środowisk skupionych w branży drzewnej. Wiadomo, że decyzje podejmować będzie resort LP. Czy będą one korzystne dla polskich firm drzewnych? Jerzy Jakym Foto: Archiwum Tartaku w Bielsku, autor. POLTAREX polskie drewno Przedsiębiorstwo Przemysłu Drzewnego POLTAREX Sp. z o.o. 84-300 Lebork, ul. Żeromskiego 9/10, tel. 59 862 24 49, 59 863 57 00, fax 59 863 33 72 www.poltarex.pl e-mail firstname.lastname@example.org Tartak Bielsko Pomorskie 77-220 Koczała tel. 59 857 42 03, fax 59 857 45 81 Polecamy: MARMURY GRANITY - parapety, schody, blaty - pokrycia dachowe - sztukaterie - sufity napinane - i inne materiały budowlane fachowe doradztwo i wykonawstwo P.H.U Marbud 76-200 Słupsk, ul. Przemysłowa 128 tel.: 59 842 89 27, tel./faks: 59 842 20 83 email@example.com www.marbud.slupsk.pl --- Abler bo ważne jest wnętrze... PODŁOGI DRZWI PŁYTY MEBLOWE BLATY KUCHENNE AKCESORIA Słupsk, ul. Poznańska 10 www.abler.pl Masz własny pomysł na meble? My je stworzymy! Nie masz pomysłu? Pomożemy Ci przy projekcie! --- M&J WNĘTRZA W NOWEJ ARANŻACJI Od ponad 25 lat produkujemy meble na zamówienie wg projektów własnych lub powierzonych. Wykonujemy zabudowy wnętrz, sprzedajemy kompletne akcesoria meblowe oraz świadczymy usługi stolarskie. Obsługujemy firmy, instytucje i urzędy, banki, sklepy, szkoły, obiekty gastronomiczne, hotele, pensjonaty, ośrodki wczasowe i klientów indywidualnych. Stawiamy na kreatywność i nowoczesność! Oferujemy: - meble kuchenne, biurowe, sklepowe, restauracyjne, barowe - szafy odzieżowe, regały - zabudowę mieszkań, laźniak, korytarzy - akcesoria, okucia meblowe - profesjonalny projekt, wizualizację multimedialną - pomiary na miejscu - kosztorysowanie na podstawie projektu - dowóz i montaż mebli Zobacz więcej na meble-mj.pl P.P.U.H. „M&J” s.c. 76-200 Słupsk, ul. Krasinskiego 22, tel. 59 842 30 18, fax 59 840 30 20 www.meble-mj.pl e-mail: firstname.lastname@example.org Niezawodne przewody Przedsiębiorstwo EKO-PLAST ze Słupska od 19 lat wyposaża maszyny i urządzenia w węże i złącza przemysłowe oraz hydraulikę siłową. Oferuje wyroby światowych producentów spełniające najwyższe wymagania technologiczne. Każda firma potrzebuje nowoczesnych i wydajnych urządzeń oraz narzędzi, które usprawnią i ułatwią jej pracę. Jeżeli chodzi o dobór odpowiednich przewodów i złączy warto skorzystać z doświadczenia firmy EKO-PLAST. Sposród szerokiego asortymentu dostępnych produktów pomoże ona wybrać i dopasować najbardziej odpowiednie i funkcjonalne rozwiązania pomocne w zredukowaniu kosztów oraz zapewniające optymalne funkcjonowanie urządzeń. EKO-PLAST oferuje swoim klientom kompleksowo zaopatrzony magazyn o powierzchni ponad 2000 m² wyposażony w regały wysokiego składowania. Są tu produkty wielu renomowanych firm spełniające wszystkie obowiązujące normy i stałe dostępne w aktualizowanej ofercie handlowej. Stałym i rzetelnym partnerom firma proponuje wydłużone terminy płatności lub obsługę w formie składu konsignedycznego. Z kolei dla firm, które planują zapotrzebowanie oferuje ciągłość dostaw. Wszystkie produkty są dostarczane także w gotowych zestawach, co przy produkcji serijnej znacznie ułatwia pracę zaopatrzeniowcom, magazynierom oraz ekipom montażowym. - Działamy głównie w przemyśle stoczniowym, ale nasze produkty dostarczamy również do firm działających w przemyśle drzewnym i w wielu innych branżach przemysłowych. Decyduje o tym fakt, że hydraulika siłowa i pneumatyka stanowią dziś podstawowy element wyposażenia maszyn i urządzeń – mówi Jerzy Bury, właściciel firmy EKO-PLAST. Jego firma współpracuje z najważniejszymi na świecie producentami węży i złączy przemysłowych oraz hydrauliki siłowej. Jest też jednym z największych przedstawicieli marki PARKER w Polsce. Dysponując wyspecjalizowaną kadrą fachowców gwarantuje każdemu klientowi optymalne rozwiązania oraz realizację różnych, nawet najmniejszych zamówień. Zdarza się jednak, że nawet najlepsze urządzenia szwankują i wymagają szybkiej naprawy. Na to również jest sposób. - Wychodząc naprzeciw potrzebom naszych klientów wprowadziliśmy specjalną usługę serwisową pn. Hose Doctor 24h, która polega na szybkim, całodobowym usuwaniu przez nasze ekipy awarii maszyn i urządzeń w firmach, które pracują zmianowo. Hose Doctor to mobilne pogotowie techniczne, które dociera tam, gdzie trzeba wymienić pęknięty przewód hydrauliczny, czy też usunąć inną usterkę, która unieruchomiła urządzenie i zatrzymała produkcję. Nasza pomoc przybywa w porę, więc klient nie czeka bo my dbamy o jego efektywny czas pracy – kontynuuje właściciel EKO-PLAST. W czerwcu w 2016 roku w siedzibie EKO-PLAST przy ulicy Przemysłowej 34B nastąpiło otwarcie nowego serwisu ParkerStore. Zajmuje się on sprzedażą produktów i usług dla przemysłu związanych z technologią napędów i sterowań. Można tu załatwić sprawy dot. projektowania, montażu, naprawy, diagnostyki, przeglądów oraz przygotowania dokumentacji technicznej. W szerokim zakresie działalności EKO-PLAST zajmuje się również produkcją przewodów wysokościnieniowych oraz montażem wentylacji w pomieszczeniach biurowych, magazynach i halach produkcyjnych. W STAŁEJ OFERCIE EKO-PLAST: - węże przemysłowe, - armatura przemysłowa, - szybkołącza, opaski, obejmy, - pneumatyka przemysłowa, - produkcja przewodów hydraulicznych, - serwis maszyn i urządzeń 24h, - systemy odpalania i wentylacji. Jest grupówka także dla małych firm Szanowni Przedsiębiorcy, jako wieloletni członek Słupskiej Izby Przemysłowo-Handlowej, właściciel firmy i jednocześnie Agent Ubezpieczeniowy chciałbym zaproponować ciekawe ubezpieczeniowe rozwiązania dla firm. Ubezpieczenia grupowe na życie zwykle kojarzą się z ochroną pracowników większych przedsiębiorstw. A tymczasem taką polisę może już kupić nawet 2-osobowa firma. Aviva proponuje grupówkę dla małych firm i gospodarstw rolnych – Zespół. Do zawarcia umowy wystarczy: - właściciel działalności/gospodarstwa oraz współmałżonek, - właściciel działalności/gospodarstwa i jego dorosłe dziecko, - nawet jeden pracownik z żoną/mężem. Jak widać, możliwości jest sporo. Zespół zapewnia szeroką ochronę na korzystnych warunkach. Zakres obejmuje poważne choroby, leczenie i pobyt w szpitalu, uszczerbek na zdrowiu wskutek nieszczęśliwego wypadku a także ubezpieczenie życia. Uzupełnieniem ubezpieczenia Zespół jest pakiet świadczeń opiekuńczych „Assistance”. W razie potrzeby ubezpieczony ma zapewnioną organizację rehabilitacji, wypożyczenia sprzętu rehabilitacyjnego, transportu medycznego, zakupu leków, opiekę nad dzieckiem, czy wizytę u lekarza za granicą. Krótko mówiąc, warto mieć grupówkę. Biuro Avivy w Słupsku: ul. Kilińskiego 45 tel.: 59 848 28 00 Zapraszamy do kontaktu Alicja Puchala Agent Ubezpieczeniowy tel. kom. 606 343 136 email@example.com Przedsiębiorca ubezpieczony Wraz ze śmiercią przedsiębiorcy jego spadkobiercy i wspólnicy stają wobec nowej sytuacji. Muszą wywiązać się z zobowiązań firmy i zdecydować o jej przyszłości. W takiej sytuacji rozwiązaniem mogą być pieniądze, które ubezpieczyciel wypłaci uposażonym, jeśli przedsiębiorca pomyślał wcześniej o polisie na życie. Gdy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą umiera, firma wykreślana jest z ewidencji działalności gospodarczej oraz z rejestru Głównego Urzędu Statystycznego. Z mocy prawa wygasają wszystkie umowy, koncesje, zezwolenia i pełnomocnictwa. Powoduje to wiele poważnych konsekwencji dla spadkobierców. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na nich. Nawet jeśli zmarły stworzył dobrze prosperujący i wartościowy biznes, od momentu jego śmierci spadkobiercy stają wobec poważnych i pilnych wyzwań. Ubezpieczenie – na co zwracać uwagę? Najważniejszym elementem planu sukcesji jest zabezpieczenie spłaty wszystkich zobowiązań. Jednym ze sposobów pozyskania kapitału na taką spłatę jest ubezpieczenie na życie. W modelu idealnym suma ubezpieczenia powinna być równa zobowiązaniom jednoosobowego przedsiębiorstwa. Stroną umowy ubezpieczenia powinien być przedsiębiorca, a osobą uposażoną – spadkobierca. Wówczas niedługo po śmierci przedsiębiorcy spadkobierca otrzymuje w gotówce świadczenie ubezpieczeniowe. Istotną kwestią jest wskazanie osoby uposażonej. Jeśli nie sporządzimy testamentu, to w większości przypadków wyrażamy zgodę na to, aby po stronie spadkobierców było kilka osób. Wówczas, zawierając ubezpieczenie na życie, jako uposażonych powinniśmy wskazać wszystkich spadkobierców w udziałach odpowiadających dziedziczeniu ustawowemu. Przykładowo mamy rodzinę złożoną z męża, żony i trójki dzieci. Mąż prowadzi jednoosobową firmę. Jeśli w polisie jako osobę uposażoną w stu procentach wskazaliby np. jedno z dzieci, to pozostali spadkobiercy nie otrzymają środków na spłatę zobowiązań firmy. Dziecko bowiem nie ma obowiązku prawnego, aby przekazać tę kwotę na spłatę zobowiązań firmy ojca przez rodzeństwo i matkę. Drugi problem, który może się pojawić, to sytuacja, gdy w kręgu spadkobierców ustawowych pojawi się osoba poniżej 18. roku życia – wówczas to jedno z rodziców – jako przedstawiciel ustawowy dziecka – będzie zarządzał jego majątkiem pod nadzorem sądu. Musi on wystąpić do sądu opiekuniego o wyrażenie zgody na przeznaczenie otrzymanego świadczenia na spłatę zobowiązań firmy zmarłego rodzica. Analiza wszystkich omówionych okoliczności może sugerować, że o wiele korzystniejsze będzie sporządzenie testamentu – pozwala on osobie fizycznej zdecydować, co stanie się z jej majątkiem w wypadku śmierci. Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną osobę lub kilka osób. Wówczas w ubezpieczeniu na życie wskazujemy tę samą osobę jako jednego uposażonego. Może ona wówczas stosunkowo szybko i samodzielnie wywiązać się ze zobowiązań, jakie zaciągnął zmarły przedsiębiorca. Następnie spadkobierca może albo przejąć prowadzenie biznesu – jeśli ma takie predyspozycje i jest na to gotów – albo np. zdecydować o sprzedaży składników majątku i praw firmy osobie trzeciej. Konsekwencje śmierci wspólnika Co do zasady śmierć wspólnika spółki osobowej stanowi przyczynę rozwiązania spółki. Powoduje to konieczność otwarcia likwidacji w Krajowym Rejestrze Sądowym i powołanie likwidatorów oraz niezbędne jest m.in. sporządzenie osobnego bilansu otwarcia i zamknięcia likwidacji. W przypadku śmierci wspólnika w spółce wieloosobowej sytuacja jest jeszcze bardziej złożona, spółka bowiem nadal działa pomiędzy pozostałymi wspólnikami, jeśli umowa spółki tak stanowi lub też jeśli wspólnicy podejmą uchwałę o woli kontynuowania działalności. W takiej sytuacji powstanie obowiązek spłaty spadkobierców zmarłego wspólnika. To rodzi ryzyko sporu między współnikami a spadkobiercami zmarłego o wycenę wartości udziału kapitałowego wspólnika. Jak spłacić wspólnika? Korzyści z ubezpieczenia Największym wyzwaniem dla pozostałych wspólników po śmierci jednego z nich jest to, skąd pozyskać pieniądze na spłatę spadkobiercom zmarłego. W większości przypadków można rozważyć trzy rozwiązania: - zaciągnięcie kredytu; - upłynnienie części majątku; - zdecydowanie się na odpowiednio skonstruowane ubezpieczenia na życie wspólników. Korzystne wydaje się rozwiązanie z zastosowaniem ubezpieczeń na życie, wciąż jednak pozostaje ryzyko sporu między wspólnikami. Możliwym rozwiązaniem jest sporządzenie przez nich testamentów, w których każdy do spadku powołuje jedną pełnoletnią osobę. Zapraszam do kontaktu: A. Puchala Alicja Puchala Agent Ubezpieczeniowy tel. kom. 606 343 136 firstname.lastname@example.org BIURO AVIVY W SŁUPSKU: ul. Kilińskiego 45 tel.: 59 848 28 00 SPRZEDAŻ KOSTKI BRUKOWEJ ORAZ PROJEKTOWANIE NAWIERZCHNI Jeśli chcesz ciekawie zaaranżować otoczenie i zagospodarować miejsce wokół domu ZGŁOŚ SIĘ DO NAS Stworzymy dla Ciebie urokliwe alejki, przytulne patio i pomóżemy nadać Twojej wizji realny kształt. - największy dystrybutor kostki brukowej (SEMMELROCK, LIBET, POLBRUK) w regionie - najlepsza jakość produktów - fachowe doradztwo - konkurencyjne ceny i szybka realizacja - transport samowyladowczymi samochodami HDS www.kostkabrukowa.slupsk.pl ul. Szczecińska 4, Kobylnica tel. 59 846 51 75, 59 725 66 42 Oferujemy: BETON TOWAROWY WRAZ Z TRANSPORTEM I POMPOWANIEM KRUSZYWA DLA DROGOWNICTWA oraz ŻWIRY i PIASKI NORDBETON Sp. z o.o. • +48 841 53 61 • +48 666 086 752 • www.nordbeton.pl Maszyny dla przemysłu metalowego i drzewnego Zakład Doskonalenia Zawodowego w Słupsku od ponad 60 lat produkuje wyroby dla przemysłu metalowego. Specjalizujemy się w produkcji elementów systemów odpopielania dla energetyki przemysłowej, systemów filtracji oczyszczania chłodziw stosowanych w maszynach obróbki skrawaniem. OFERUJEMY M.I.N.: - Filtr magnetyczny FMA I - Filtr magnetyczno-bibulowy FMA IB - Gwinicarka stołowa GS 10 Od 2013 roku rozszerzyliśmy naszą ofertę produkcyjną o obrabiarki do drewna, głównie obróbki drewna surowego. Produkowane przez nas maszyny służą do produkcji elementów konstrukcji całorocznych domów z drewna, palisad i rolborderów. WYKONUJEMY: - Obtaczarki DNAA - Obtaczarko-frezarki DNFA - Fazowarki DNBA - Fazowarki-zaostrzarki DNDA - Zaostrzarki DNCA - Korowarki DVMA - Linie do korowania DVMA/M - Piły wzdłużne DVMA - Frezarki do wybrąć poprzecznych DFPP - Piły do cięcia poprzecznego Machines for metal industry and woodworking industry Vocational Improvement Centre in Słupsk have been manufacturing products for metal industry for over 60 years. We specialise in parts for ash disposal systems used in industrial power engineering, filtration and coolant cleaning systems used in machine tools. OUR OFFER INCLUDES: - Magnetic filters FMA I - Magnetic paper filters FMA IB - Bench screwing machines GS 10 Since 2013 our production offer has been extended to include woodworking machines, mainly for woodworking cut wood. The machines we manufacture are used to produce construction elements for all-season wooden houses, palisades and half-rolls. WE MANUFACTURE: - Reeler machine DNAA - Reeler - milling machine DNFA - Chamfering machine DNBA - Cicular pointing - chamfering machine DNDA - Pointing machine DNCA - Debarking machine DVMA - Debarking line DVMA/M - Ripsaw for lengthwise - Milling machine to transversal milling DFPP - Cross - cut saw DMBA Zakład Doskonalenia Zawodowego w Słupsku 76-200 Słupsk, ul.Szczecińska 57, tel. 59 845 27 27, fax 59 845 37 88, e-mail: email@example.com www.zdz.slupsk.pl PRASA DO ODPADÓW Przedsiębiorstwo IZO-METAL SZYDŁO oferuje innowacyjne urządzenie do zgniatania odpadów. Prasa przeznaczona jest do wstępnego zgniatania odpadów z papieru, tektury, waty, folii oraz innych materiałów miękkich i opakowań. Może mieć zastosowanie w każdej firmie przemysłowej oraz w profesjonalnych jednostkach nieprzemysłowych stosujących segregację odpadów. Zadaniem prasy jest zmniejszenie objętości odpadów segregowanych do recyklingu i odzysku. Urządzenie jest bezpieczne i proste w obsłudze. Składa się z komory wrzutowej o pojemności 628 l, do której należy wkładać odpady. Zgniatanie następuje za pomocą płyty zgniatającej przemieszczającej się pionowo na rolkach. Napęd stanowi silownik pneumatyczny dwustronnego działania. Gabaryty prasy w wersji z silownikiem: 0,75 x 2,73 x 0,80 m. Wymiary sprasowanej kostki odpadów: 0,68 x 0,77 x 0,95 m. Zaletą prasy są bardzo niskie koszty eksploatacji, brak instalacji hydraulicznej (olejowej) i mobilność. USŁUGI CNC NAJSZYBSZE I NAJTAŃSZE CIĘCIE LASEROWE TYPU FIBER DO 25 MM. - konstrukcje stalowe - śluzarstwo budowlane - stal nierdzewna - produkcja i wdrażanie maszyn i części - antykoroza - usługi CNC	c9b3edad-6a77-433f-8a16-5757bf6ee6e9	finepdfs	1.712891	CC-MAIN-2024-38	https://www.cech.slupsk.pl/wp-content/uploads/2016/09/gospodarcze-inspiracje-2-2016.pdf	2024-09-13T10:41:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-38/segments/1725700651513.89/warc/CC-MAIN-20240913101949-20240913131949-00577.warc.gz	638,335,531	0.998925	0.999951	0.999951	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 440, 6129, 10578, 14260, 18750, 21174, 26093, 31087, 36657, 38123, 41552, 42962, 47706, 48451, 50509, 51685 ]	1	0
1 ROLA TERMINALI KONTENEROWYCH W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRZEPŁYWU ŁADUNKÓW SKONTENERYZOWANYCH STRESZCZENIE Artykuł przedstawia ogólną charakterystykę obrotu ładunkami skonteneryzowanymi oraz jednego z głównych uczestników jakim jest terminal kontenerowy. Ponadto dokonano podziału portów morskich ze względu na znaczenie w obrocie ładunków skonteneryzowanych. Artykuł ukazuje również główne zagrożenia jakie mogą dotknąć wszystkich uczestników konteneryzacji oraz inicjatywy podejmowane na szczeblu międzynarodowym i krajowym w ramach kształtowania bezpieczeństwa transportu morskiego. W końcowej części przedstawiono rolę jaką odegrać powinien terminal kontenerowy oraz działania podejmowane przez te organizację na rzecz całej społeczności morskiej zaangażowanej w obrót ładunkami skonteneryzowanymi. Słowa kluczowe: logistyka morska, konteneryzacja, bezpieczeństwo, terminal kontenerowy WSTĘP W przybliżeniu 90% ładunków przemieszczanych drogą morską jest w kontenerach, co przekłada się na około 250 milionów kontenerów w ujęciu nominalnym w skali roku. W 2005 roku międzynarodowa liczba kontenerów kształtowała się następująco:2 − 6 650 000 jednostek kontenerów 40 stopowych; − 6 288 000 jednostek kontenerów 20 stopowych; − 165 000 jednostek 45 kontenerów stopowych; i − 531 000 jednostek różnych kontenerów niestandardowych. 1 Robert MAREK, dr, Akademia Morska w Gdyni, Wydział Przedsiębiorczości i Towaroznawstwa, Katedra Logistyki Morskiej, 2 Ch. Seidelmann, Developing and implementing global interoperable standards for container security, [in:] Lloyd's practical shipping guides, Risk management in port operations, logistics and supply chain security, London 2007, p. 55. 1 Ponad 13 milionów kontenerów ISO jest przedmiotem obrotu, a dynamikę ich wzrostu szacuje się na około 8, 5% rocznie. W samych Stanach Zjednoczonych załadowanych jest na statki 11 milionów kontenerów w ciągu roku. 3 Na podobnym poziomie kształtuje się wolumen kontenerów w Unii Europejskiej. − Globalne porty hubowe – zlokalizowane są na głównych szlakach transportowych. Mają one geocentryczne położenie i odznaczają się relatywnie niskim poziomem konkurencji. Porty te głównie koncentrują się na optymalizacji operacji przeładunkowych. Jednocześnie wiele inwestycji kapitałochłonnych i technologicznych w hubach ponoszonych jest przez przedsiębiorstwa żeglugi kontenerowej. W rezultacie działalność przeładunkową można szybko przenieść z jednego do drugiego portu hubowego. Jednocześnie, silnie wzrasta wolumen przeładunków realizowanych na świecie. Przykładowo w 2005 roku przedmiotem przeładunku było około 85 milionów TUE, natomiast szacuje się, że w 2015 roku będzie on na poziomie 184 milionów TEU. Według wyliczeń udział przeładunków w całkowitym obrocie ładunkami skonteneryzowanymi w 2005 roku wyniósł 22,9%.4 Tak wysoka dynamika wzrostu kontenerów transshipmentowych spowodowana jest specjalizacją poszczególnych terminali kontenerowych funkcjonujących na całym świecie. W rezultacie pojawia się nowa hierarchia portów morskich. Nowa hierarchia portów jest konsekwencją przyjętych strategii przez przedsiębiorstwa żeglugi liniowej - kontenerowej, które dążą do minimalizowania kosztów poprzez ograniczoną liczbę zawinięć do portów, a w konsekwencji przyczyniają się do rozwinięcia i intensyfikacji systemu hub and spoke. W konsekwencji następuje coraz większa koncentracja ładunków skonteneryzowanych w określonych obszarach gospodarczych. Niemniej jednak obecnie można wyodrębnić następujący podział portów morskich: − Regionalne porty hubowe – zlokalizowane są w pobliżu mniejszych szlaków transportowych zlokalizowanych bliżej konsumentów. Stanowią element pośredni pomiędzy hubami globalnymi a portami lokalnymi. − Porty Gateways – zlokalizowane są bliżej ostatecznego odbiorcy ładunków skonteneryzowanych. Tego typu porty występują głównie w północno – zachodniej Europie. Charakteryzują się wysokim poziomem konkurencji. Głównie ukierunkowane są na: innowacje, zwiększenie produktywności i realizację strategii ukierunkowaną na minimalizację kosztów. 3 Ibidem., s. 55. 4 Ibidem., s. 55. − Porty feederowe – zlokalizowane są w małych centrach i stanowią ostatnie ogniwo w logistyce morskiej. Za ich pośrednictwem następuje zamiana transportu morskiego na transport lądowy lub lotniczy. Ładunki dowożone są z portów hubowych lub gateway za pomocą statków dowozowo- rozdzielczych (ang. feeders ships). − Porty niszowe – są podobne do portów feederowych z tą różnicą, że odznaczają się wysoką specjalizacją oraz funkcjonują w niszy rynkowej – ładunkowej. Terminale kontenerowe powinny budować aktywną sieć powiązań między wieloma uczestnikami, którzy w różnym stopniu zaangażowani są w proces przemieszczania kontenerów, aby utrzymać wysoki poziom obrotu ładunkami skonteneryzowanymi. Dla przykładu w Unii Europejskiej w działalność obrotu kontenerowego zaangażowanych było mnóstwo przedsiębiorstw. Dla przykładu, w 2005 roku liczebność przedsiębiorstw kształtowała się następująco: 5 − Transportowe 165 000; − Załadowcze 718 000; − Spedycyjne 12 000; oraz − Operatorzy terminalowi 8 300. Jak można zauważyć, wysokie zróżnicowanie i liczebność przedsiębiorstw zaangażowanych w proces przemieszczania kontenerów w globalnej sieci transportu morskiego wymaga współpracy i bezpieczeństwa. Dlatego ważne jest, aby bezpieczeństwo było kształtowane przez wszystkich uczestników morskiego łańcucha logistycznego, a w szczególności przez terminale kontenerowe, które stanowią pierwszy punkt kontrolny w tym procesie. WYBRANE ZAGROŻENIA W PRZEWOZACH ŁADUNKÓW SKONTENERYZOWANYCH Terminale kontenerowe tworzą punkty węzłowe sieci o najwyższym stopniu integracji funkcji logistycznych. W rezultacie podmioty te uczestnicząc w sieci logistycznej powiązane są z kolejnymi ogniwami. Powiązania te mają charakter materialny (związany z przemieszczaniem kontenerów między jego uczestnikami) oraz niematerialny (związany z przepływem informacji). Lokalizacja terminali kontenerowych oraz 5 Report UE (2005), za: Mag. Hans Häuslmayer, Secure supply chains Container Terminals and their Strategic Role for supply chain Security. http://simcont.net/fileadmin/simcont/ downloads/Secure_Supply_Chains.pdf 3 powiązania z niektórymi ogniwami sieci logistycznej tworzy różne konfigurację i zagrożenia dla wszystkich jego uczestników. Niewątpliwie rodzaj powiązań terminalu kontenerowego z innymi uczestnikami przepływu ładunków skonteneryzowanych zależy od wielu czynników: lokalizacji dostawców i odbiorców, złożoności procesów logistycznych, strategii współpracy z klientami, itp. Wśród różnych powiązań sieci logistycznych na szczególną uwagę zasługuję struktura gwiaździsta (promienista) (ang. hub & spoke netwerk), która obarczona jest wysokim poziomem ryzyka w stosunku do innych struktur kształtowanych przez przewoźników morskich a mających wpływ na funkcjonowanie terminali kontenerowych. Konfiguracja powiązań w sieci logistycznej terminalu kontenerowego decyduje o jej złożoności, a w konsekwencji o konieczności podejmowania działań, aby efektywnie oraz w sposób bezpieczny przemieszczać kontenery między wszystkimi jego uczestnikami. Uczestnictwo w globalnej sieci logistycznej powoduje duże zagrożenie dla wszystkich jego graczy biznesowych, czego przykładem może być prezentowana struktura promienista sieci (rysunek 1). Źródło: Opracowanie własne. Rys. 1. Struktura promienista transportu morskiego – kontenerowego. Jak można zauważyć z rysunku 1 hubowe terminale kontenerowe wiążą wiele innych terminali znajdujących się na całym świecie poprzez wykorzystanie przedsiębiorstw żeglugi morskiej. W przypadku transportu morskiego strukturę promienistą wykorzystuję się w transshipmencie, gdzie ładunki skonteneryzowane przewożone są pomiędzy portami hubowymi «globalnymi lub/i regionalnymi» za pomocą statków oceanicznych. Następnie z portów hubowych ładunki skonteneryzowane przewożone są do portów lokalnych (feederowych) lub niszowych, za pomocą żeglugi dowozoworozdzielczej (feederowej). W przypadku, gdy nastąpi uderzenie na jednego z uczestników morskiego łańcucha logistycznego, wielu dostawców i odbiorców może znaleźć się w trudnej sytuacji gospodarczej, patrz rysunek 2. Jednak morska sieć logistyczna nadal będzie funkcjonowała, gdyż terminal hubowy wciąż będzie funkcjonował. W związku z tym, tylko niektóre relacje między uczestnikami ulegną zakłóceniu. Jednak tą sytuację można stosunkowo szybko opanować poprzez przekierowanie masy kontenerowej na inny substytucyjny terminal kontenerowy. Rys. 2. Skala wolnej sieci, przypadkowy upadek węzła. Znacznie większy problem pojawia się w sytuacji, gdy zaatakowany zostanie terminal hubowy, co prezentuję rysunek 3. Jak można zauważyć, w normalnej sytuacji gospodarczej cała sieć przepływu ładunków skonteneryzowanych wygląda jak po lewej stronie. Jednak w sytuacji ataku terrorystycznego na hub globalny lub regionalny mamy do czynienia z dysfunkcją całej morskiej sieci logistycznej, patrz prawa strona rysunku 3. W takiej sytuacji praktycznie większość powiązań sieci ulega zniszczeniu. Taka sytuacja oddziałuje negatywnie na relacje handlowe między jego uczestnikami. W skrajnej sytuacji może doprowadzić do upadku dostawców lub odbiorców uczestniczących w międzynarodowej wymianie towarowej. Rys. 3. Skala wolnej sieci. Atak na hub. Intensywność morskiego systemu sieciowego, w którym funkcjonują terminale kontenerowe i przedsiębiorstwa żeglugi kontenerowej prezentuje rysunek 4. Jak można zauważyć istnieje bardzo silne powiązanie pomiędzy Europą i Stanami Zjednoczonymi, jeżeli chodzi o wymianę ładunków skonteneryzowanych. Można przyjąć, że jeszcze silniejsze powiązania handlowe występuję w relacjach Ameryka Północna – Azja, Azja – Europa. W rezultacie pojawienie się trudności po stronie hubów bezpośrednio uderza w globalną wymianę towarową. Źródło: K. Bichou, M.G.H. Bell, A. Evans: Lloyd's practical shipping guides, Risk management in port operations, logistics and supply chain security, London 2007, 101. Rys. 4. Sieć żeglugi liniowej pomiędzy Europą a Północną Ameryką. Zagrożenia związane z aktami terrorystycznymi niewątpliwie stanowiły przyczynek do pojawienia się wielu inicjatyw na szczeblu międzynarodowym, czy narodowym mających na celu ograniczenie możliwości zaistnienia negatywnych skutków dla obrotu ładunkami skonteneryzowanymi. Atak terrorystyczny na jednego z uczestników morskiego systemu logistycznego może zniszczyć wielu dostawców, odbiorców, cały region a nawet kraj. PODSTAWOWE PRZEPISY I DYREKTYWY DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA OBROTU ŁADUNKAMI SKONTNERYZOWANYMI W celu ochrony wszystkich uczestników obrotu ładunkami skontneryzowanymi podejmowane są różne inicjatywy mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa w morskim łańcuchu logistycznym. W rezultacie Międzynarodowy Komitet Normalizacji (ISO) stworzył wytyczne dla bezpieczeństwa łańcucha dostaw. Te rozwiązania również są wdrażane przez terminale kontenerowe. W szczególności dotyczą one: 6 − ISO/PAS 28001:2006, System zarządzania bezpieczeństwem dla łańcucha podaży – najlepsze praktyki dla wdrożenia bezpieczeństwa łańcucha podaży – oceny i plany. Głównym celem tej normy jest określenie poziomu bezpieczeństwa i uzyskanie pomocy przy podejmowaniu lepszych decyzji dotyczących zarządzania ryzykiem. − ISO/PAS 28000:2005, System zarządzania bezpieczeństwem dla łańcucha podaży. − ISO/PAS 28004:2006; System zarządzania bezpieczeństwem dla łańcucha podaży – wytyczne dla wdrożenia ISO/PAS 28000. Normy te powinny umożliwić monitorowanie przepływu ładunków skonteneryzowanych na poziomie globalnym. Zostały stworzone w celu zwalczania przemytu i przeciwdziałania aktom terrorystycznym, oraz mają za zadanie umożliwienie stworzenia bezpiecznego systemu międzynarodowego w całym łańcuchu dostaw. Jednocześnie normy te mają stworzyć podstawy do: identyfikacji, reagowania i monitorowania ryzyk związanych z zakłóceniami. Również reżim ochrony transportu Unii Europejskiej stworzył regulacje dotyczące bezpośrednio terminali kontenerowych (ang. European Union Freight Transport Security Regime). Są to: 7 6 Y. Watanabe, Port competitiveness on international security standards, [in:] Maritime and Maritime Waterways and Maritime History, Technical University of Catalonia, Barcelona 2006, p. 409. 7 Powyższe przepisy niedotyczą transportu lotniczego. − Regulacje (EC) No 725/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 31 marca 2004 roku na temat poprawienia bezpieczeństwa statku i urządzeń portu. − Propozycja do Regulacji Parlamentu Europejskiego i Rady na temat poprawy bezpieczeństwa łańcucha dostaw (SEC(2006)251). − Dyrektywa 2005/65/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 października 2005 roku na temat poprawienia bezpieczeństwa portu. − Propozycja do Dyrektywy na temat identyfikacji i desygnowania Europejskiej Infrastruktury krytycznej i oceny potrzeby ulepszenia jej ochrony (COM(2006) 787). Oprócz odgórnych aktów dotyczących bezpieczeństwa przepływu ładunków skonteneryzowanych, stworzono również inne rozwiązania w postaci: − użycie wywiadu i informacji elektronicznej do zidentyfikowania i namierzenia kontenerów, które mogą zawierać ładunki związane z terroryzmem; − Inicjatywy ochrony kontnerów (ang. Container Security Initiative - CSI). Inicjatywa ta została stworzona przez władze celne USA w celu ochrony handlu międzynarodowego i strumieni wymiany międzynarodowej pomiędzy portami, z których nadawane są kontenery do USA. 8 Na system CSI składają się następujące, główne moduły: − prześwietlanie kontenerów w porcie wyjścia; − użycie „inteligentnych" kontenerów, umożliwiających dostrzeżenie manipulacji niezgodnych z ich budową, przeznaczeniem, czy też manipulacji podczas procesu transportu. − wykorzystanie technologii umożliwiającej szybkie badanie (chodzi o urządzenia prześwietlające załadowany kontener, tzw. NII – NonIntrusive Inspectional Equipment) zawartości kontenerów niosących potencjalne ryzyko – prześwietlenia promieniami gamma lub Rentgena i wykrywacze promieniowania radioaktywnego; − Partnerstwo Handlowo-Celne Przeciwko Terroryzmowi (ang. CustomsTrade Partnership Against Terrorism C-TPAT). Porozumienie pomiędzy władzami celnymi USA i przedsiębiorstwami (przewoźnikami, spedytorami, operatorami logistycznymi) mające na celu zapewnienie 8 US Customs Service Fact Sweet 8, August 8 2002. maksymalnego bezpieczeństwa łańcucha dostaw. W ramach partnerstwa wyróżnia się następujące specyficzne porozumienia: 9 − C-TPAT dla licencjonowanych brokerów celnych; − C-TPAT dla importerów; − C-TPAT dla przewoźników lotniczych; − C-TPAT dla przewoźników lądowych (kolejowych i drogowych); − C-TPAT dla przewoźników morskich; − C-TPAT dla firm konsolidujących przesyłki lotnicze, pośredników transportu morskiego i NVOOCC; − C-TPAT dla zagranicznych producentów; − C-TPAT dla amerykańskich portów i terminali morskich; − C-TPAT dla magazynów; − Międzynarodowy Kodeks Ochrony Statku i Obiektu Portowego (ang. International Ship and Port Facility Security Code – ISPS Code). Kodeks ten stanowi zestaw przepisów i zaleceń, zmierzających do zwiększenia zabezpieczenia żeglugi przed aktami terrorystycznymi (ISO/PAS 20858 statki i technologia morska) oraz oceny bezpieczeństwa urządzeń portów morskich i planu rozwoju ochrony. − C-TPAT – wymagania dotyczące plomb i plombowania. Wyżej wymienione przepisy, regulacje, dyrektywy, inicjatywy tworzą ramy i wyznaczają kierunki dla bezpieczeństwa wszystkich uczestników wymiany towarowej za pośrednictwem logistycznego łańcucha morskiego. Niewątpliwie coraz większy nacisk na regulacje bezpieczeństwa jest wypadkową przygotowania się na najgorsze scenariusze, jakie mogą się wydarzyć we współczesnym świecie politycznym i gospodarczym. PODEJMOWANE DZIAŁANIA PRZEZ TERMINALE KONTENEROWE W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA OBROTU ŁADUNKAMI SKONTENERYZOWANYMI Wiele inicjatyw podejmowanych na różnych szczeblach spowodowały, że terminale kontenerowe podjęły działania umożliwiające zmniejszenie poziomu ryzyka zakłócenia przemieszczenia ładunków skonteneryzowanych. W oparciu o międzynarodowe przepisy i dyrektywy, rola terminali 9 Practice areas > Customs Trade Partnership Against Terrorism (C-TPAT), http://www.fuerstlaw.com/practice-areas/customs-trade-partnership-against-terrorism-%28ctpat%29 kontenerowych sprowadza się do dwóch głównych obszarów. Pierwszy dotyczy zapewnienia ochrony uczestników przemieszczania ładunków skonteneryzowanych: partnerów handlowych, klientów i przedsiębiorstw świadczonych usługi na rzecz przemieszczania kontenerów w morskim łańcuchu logistycznym. Drugi obszar dotyczy ochrony mienia znajdującego się w granicach administracyjnych terminalu kontenerowego. W szczególności można tutaj wyodrębnić: urządzenia terminalowe, kontenery i ich wypełnienie oraz informacje związane z procesem przemieszczania kontenerów w obrębie i na zewnątrz terminalu. W wyniku różnych badań zostały wydzielone trzy poziomy przygotowania się terminali/ operatorów portu do ochrony przed aktami terrorystycznymi, (tabela 1). Ochrona terminalu/Operatorów portu. Tabela 1. \| Podstawowy (poziom pierwszy) \| Typowy (poziom drugi) \| Zaawansowany (poziom trzeci) \| \|---\|---\|---\| \| Wymaga od operatorów terminali minimalnych standardowych inspekcji. \| Określa ochronę i procesy dla operatorów terminalu. \| Angażuje operatorów terminala w ustalaniu standardów i procesu ochrony \| \| Daje ograniczone wskazówki w zakresie ochrony, przy wyborze operatora terminalu. \| Wykorzystuje ograniczoną liczbę ochrony przy ocenie operatorów terminalowych. \| Wymaga wszechstronnej ochrony dla zawieranych umów przez operatora terminalu \| \| Wykonuje i raportuje samooceny w zakresie ochrony terminalu. \| Wykonuje inspekcje/ zapowiedziane oceny. \| Dokonuje inspekcji/ niezapowiedzianej oceny \| \| Udziela minimalnych wskazówek w zakresie ochrony urządzeń portu przy ocenie oferty portu. \| Zatwierdza plan ochrony urządzeń portowych i jego kolejnych poprawek. \| Dostarcza danych do oceny ochrony urządzeń portowych i ich kolejnych poprawek \| \| \| \| Regularnie dostarcza na zasadzie sprzężenia zwrotnego wymagania, jakie musi spełnić operator terminalu/port stosownie do ochrony łańcucha podaży i podejmowanych działań. \| \| \| \| Proaktywnie testuje ochronę łańcucha podaży operatora terminalu. \| Źródło: Mag. Hans Häuslmayer, Secure supply chains Container Terminals and their Strategic Role for supply chain Security. http://simcont.net/fileadmin/simcont/ downloads/Secure_Supply_Chains.pdf Jak można zauważyć, im wyższy poziom ochrony tym większe podejmowane są kroki w celu zabezpieczenia bezpieczeństwa dla całego morskiego łańcucha logistycznego. Można przypuszczać, że im ważniejszy terminal kontenerowy w systemie logistycznym, tym jego zabezpieczenia są wyższe. Pierwszy poziom zabezpieczenia dotyczy małych terminali kontenerowych, których znacznie w całym systemie logistyki morskiej jest niewielkie. Z kolei trzeci poziom ochrony dotyczy terminali kontenerowych, które oprócz bycia terminalami hubowymi, posiadają dostateczne środki finansowe na podejmowanie różnych inicjatyw w zakresie podniesienia bezpieczeństwa przemieszczania kontenerów w całym łańcuchu logistycznym. Jednak w wielu przypadkach są to działania kosztowne, co prezentują odpowiednio (tabele 2 i 3). W tabeli 2 przedstawiono terminal multimodalny - strukturę prostą, tzn., że terminal zabezpiecza się przed różnymi zagrożeniami w najprostszy sposób. Mimo to poziom poniesionych kosztów jest wysoki. Najwyższy poziom poniesionych kosztów na poprawę bezpieczeństwa jest w roku wdrażania systemu i kształtuje się od: 45 000 do 126 000 euro. Natomiast w przepadku terminalu multimdalnego ze strukturą złożoną można zauważyć wiele inicjatyw podejmowanych przez władze terminalu, w celu jego ochrony. W tym przypadku poziom utrzymania wszelkich zabezpieczeń stanowi znaczący nakład, bo kształtuje się od 887 500 do 1 907 500 euro. Niewątpliwie bezpieczeństwo kosztuje, ale lepiej zapobiegać niż być wykluczonym z morskiej sieci logistycznej. WNIOSKI Dla zapewnienia przepływu kontenerów w logistycznym łańcuchu morskim niezbędna jest sieć logistyczna. Dostępność i jakość sieci decyduje zarówno o sprawnym przemieszczania kontenerów jak i bezpieczeństwa. Najbardziej newralgicznym punktem morskiej sieci logistycznej jest terminal kontenerowy, gdyż on decyduje o dystrybucji kontenerów ma przedpolu i zapleczu oraz relacjach biznesowych globalnych kontrahentów handlowych. Bezpieczeństwo przepływu ładunków skonteneryzowanych jest przedmiotem zainteresowania nie tylko na szczeblach międzynarodowych, ale Ważnym zagadnieniem jest zmiana filozofii myślenia, a mianowicie zmienił się poziom ryzyka w przewozach ładunków skonteneryzowanych. Dotychczas głównie ryzyko dotyczyło kradzieży ładunku z kontenera lub przewiezienia w nim ładunku nielegalnego – broni, narkotyków. Natomiast akty terrorystyczne spowodowały, iż poziom ryzyka uległ zmianie, gdyż kontener może być wykorzystany do przewiezienia bomby chemicznej, biologicznej lub innej w celu zniszczenia ekonomicznego danego terminalu, jego powiązań biznesowych a w konsekwencji zniszczenia gospodarki regionu, a nawet całego kraju. również lokalnych. Same terminale kontenerowe wiedzą, ze mają duże rolę do odegrania, gdyż, jeżeli nie stworzą odpowiednio bezpiecznego przepływu ładunków skonteneryzowanych to kontrahenci handlowi odejdą do bardziej bezpiecznych terminali kontenerowych. W związku z tym wiele terminali podejmuje działania mające na celu zapewnienie minimalnego lub rozszerzonego poziomu bezpieczeństwa. LITERATURA 1. Seidelmann Ch., Developing and implementing global interoperable standards for container security, [in:] Lloyd's practical shipping guides, Risk management in port operations, logistics and supply chain security, London 2007 2. Bichou K., Bell M.G.H., Evans A.: Lloyd's practical shipping guides, Risk management in port operations, logistics and supply chain security, London 2007, 100 3. Häuslmayer H., Secure supply chains Container Terminals and their Strategic Role for supply chain Security. http://simcont.net/ fileadmin/simcont/downloads/Secure_Supply_Chains.pdf 4. Practice areas > Customs Trade Partnership Against Terrorism (CTPAT), http://www.fuerstlaw.com/practice-areas/customs-tradepartnership-against-terrorism-%28c-tpat%29 5. US Customs Service "Fact Sheet" 8, August 8 2002. 6. Watanabe Y., Port competitiveness on international security standards, [in:] Maritime and Maritime Waterways and Maritime History, Technical University of Catalonia, Barcelona 2006 ROLE OF CONTAINER TERMINAL IN FORMULATION SECURITY OF CONTAINERS MOVEMENT ABSTRACT An article presents general characteristics of container movement and one of its main participants – container terminal. Moreover in article is presented hierarchy of the maritime ports. The main criteria of the port split is meaning in container maritime logistics. The paper also shows the main threats which may appear during among all participants container movement. The main aspect of the article presents the international and national rules, directives which are connected with security of maritime logistics. At the end of the article has been shown the role of container terminal in the activities and operation undertaken by port in formulating safety and security of whole container movement in administration zone of terminal. \| \| Rekomendowane środki minimalizacji zagrożenia \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| Terminal Multimodalny Struktura Prosta \| M01 Zamknięta telewizja przemysłowa - manualna \| M02 Zamknięta telewizja przemysłowa – wykrywanie ruchu \| M03 Ochrona płotem - standard \| M04 Ochrona płotem – z alarmem \| M05 Ochrona portalu - automatyczna \| M06 Ochrona oświetleniem \| M07 PIDS – podczerwieni sensor ruchu \| M08 System kontroli dostępu – ręczny \| M09 System kontroli dostępu – zautomatyzowany \| M10 Inspekcja ruchu – manualna \| M11 Inspekcja ruchu – wykrywacz środków wybuchowych \| M12 Inspekcja ruchu – inspekcja Rentgenem \| M13 Odzyskanie stanu przed awarią Breakdown (ang. recovery) \| M14 – Zarządzanie ładunkami niebezpiecznymi \| M15 System zarządzani ryzykiem \| M16 Podnoszenie kwalifikacji załogi \| M17 Świadomość ochrony/Program ćwiczeń \| M18 Siły ochrony (statyczne/mobilne) \| M19 Wykorzystanie psów w ochronie \| M20 Środki ochrony komputerowej \| \| A01 Kontrola dostępu \| \| \| X \| \| \| x \| \| x \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A02 Obszar chroniony \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A03 Manipulacje ładunkami \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A04 zaopatrzenie w zapasy \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A05 Zarządzanie ładunkiem niebezpiecznym \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| A06 Monitorowanie ochrony \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| x \| x \| \| \| \| \| A07 Komunikowanie się \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Zastosowane środki zapobiegawcze \| \| \| x \| \| \| x \| \| x \| \| \| \| \| \| \| \| x \| x \| \| \| \| \| Szacunek – kosztu środka zapobiegawczego (euro) \| \| \| Minimum \| \| \| \| Maksimum \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Kapitał \| \| \| 100 000 \| \| \| \| 550 000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Roczne koszty eksploatacji \| \| \| 30 000 \| \| \| \| 111000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Roczne koszty utrzymania \| \| \| 15 000 \| \| \| \| 15 000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Koszty ogółem – pierwszy rok \| \| \| 145 000 \| \| \| \| 676 000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Koszty ogółem – drugi rok \| \| \| 45 000 \| \| \| \| 126 000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Źródło: (DNV-Consulting / BMT 2005) \| Terminal Multimodalny Struktura Złożona \| M01 Zamknięta telewizja przemysłowa - manualna \| M02 Zamknięta telewizja przemysłowa – wykrywanie ruchu \| M03 Ochrona płotem - standard \| M04 Ochrona płotem – z alarmem \| M05 Ochrona portalu - automatyczna \| M06 Ochrona oświetleniem \| M07 PIDS – podczerwieni sensor ruchu \| M08 System kontroli dostępu – ręczny \| M09 System kontroli dostępu – zautomatyzowany \| M10 Inspekcja ruchu – manualna \| M11 Inspekcja ruchu – wykrywacz środków wybuchowych \| M12 Inspekcja ruchu – inspekcja Rentgenem \| M13 Odzyskanie stanu przed awarią Breakdown (ang. recovery) \| M14 – Zarządzanie ładunkami niebezpiecznymi \| M15 System zarządzani ryzykiem \| M16 Podnoszenie kwalifikacji załogi \| M17 Świadomość ochrony/Program ćwiczeń. \| M18 Siły ochrony (statyczne/mobilne) \| M19 Wykorzystanie psów w ochronie \| \|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\|---\| \| A01 Kontrola dostępu \| x \| x \| \| x \| \| \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| \| \| \| x \| \| A02 Obszar chroniony \| x \| x \| \| x \| x \| \| x \| \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| \| \| \| x \| \| A03 Manipulacje ładunkami \| x \| x \| \| x \| \| \| x \| \| x \| \| x \| x \| x \| x \| x \| \| \| \| x \| \| A04 Zaopatrzenie w zapasy \| \| \| \| \| \| \| x \| \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| \| \| \| \| \| A05 Zarządzanie ładunkami niebezpiecznymi \| x \| x \| \| x \| \| \| x \| x \| \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| \| \| \| \| \| A06 Monitorowanie ochrony \| \| \| \| x \| \| \| x \| \| \| \| \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| \| \| \| A07 Komunikowanie się \| x \| \| \| \| \| \| x \| \| \| \| \| x \| x \| x \| \| \| \| \| \| \| Zastosowane środki zapobiegawcze \| x \| x \| \| x \| \| \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| x \| \| x \| \| Szacunek – kosztów środków zapobiegawczych (euro) \| \| \| Minimum \| \| \| \| Maksimum \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Kapitał \| \| \| 3750 000 \| \| \| \| 8250 000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Roczne koszty eksploatacji \| \| \| 620 000 \| \| \| \| 1555000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Roczne koszty utrzymania \| \| \| 2675000 \| \| \| \| 352 000 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Koszty ogółem – pierwszy rok \| \| \| 4637500 \| \| \| \| 10157500 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Koszty ogółem – drugi rok \| \| \| 887500 \| \| \| \| 1907500 \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| Źródło: (DNV-Consulting / BMT 2005	<urn:uuid:707df11e-7172-4785-a268-d0fd0ecfe1a9>	finepdfs	4.058594	CC-MAIN-2017-34	http://www.logistyka.net.pl/bank-wiedzy/logistyka/item/download/75669_fccc40785a800f90deab353017b55eb3	2017-08-19T19:01:38Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-34/segments/1502886105712.28/warc/CC-MAIN-20170819182059-20170819202059-00686.warc.gz	614,413,292	0.909667	0.999899	0.999899	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "unknown", "unknown" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1702, 4111, 6213, 8017, 9283, 10079, 12337, 14320, 16254, 18442, 21118, 22500, 23326, 25789, 28147 ]	1	5
Polscy apostaci w Watykanie Autor tekstu: Mariusz Agnosiewicz Wobec eskalacji nieakceptowanej przez wielu polityki społecznej Kościoła katolickiego oraz wobec coraz liczniejszych przypadków lekceważenia prawa przez funkcjonariuszy kościelnych, coraz większego znaczenia nabiera akt wystąpienia z Kościoła, zwany apostazją. Niewierzący i nieidentyfikujący się z Kościołem chcą mieć prawo zerwania wszelkich swoich więzi z instytucją, która coraz częściej jest traktowana podobnie jak dawniej Partia. Niestety, Kościół katolicki w Polsce boi się masowych wystąpień i utrudnił procedurę apostazji. Papieska Rada ds. Tekstów Prawnych wydała w 2006 r. dokument, który ułatwiał życie ludziom niewierzącym. Aby wystąpić z Kościoła, według Papieskiej Rady, należy stawić się u własnego proboszcza lub ordynariusza wraz z pisemnym oświadczeniem woli o rezygnacji z „trwania w komunii z Kościołem", czyli z członkostwa. To wszystko. Żadnych świadków ani innych utrudnień nie przewidziano. Jesienią 2008 polscy biskupi odrzucili instrukcje watykańskie i wprowadzili polskie — aby występowanie z Kościoła było możliwie trudne. Uregulowano przede wszystkim techniki psychomanipulacji i wywierania wpływu na osobę chcącą dokonać apostazji, która po takich ostrzeżeniach dostaje czas do namysłu, który może trwać np. pół roku, jeśli ksiądz arbitralnie uzna, że jest to uzasadnione. Apostazja została zabroniona niepełnoletnim (choć chrzest jest dozwolony nawet niemowlętom). Trzeba ją odpowiednio uzasadnić. Należy dołączyć świadectwo chrztu. Biskupi odrzucili także respektowanie apostazji Polaków dokonanych za granicą na innych zasadach, a wcześniejsze tego rodzaju uznane apostazje mogą być anulowane. O nowych zasadach więcej pisałem w tekście Biskupi osaczają apostatów (http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,6114). Nawet jeśli niektórzy księża po ludzku podchodzą do ludzi chcących wypisać się z Kościoła, to jednak aktualna instrukcja biskupów jest zachętą do gwałcenia wolności sumienia osób niewierzących. A że tak właśnie w praktyce działa — doskonale wiemy z licznych doniesień osób z całej Polski, którzy napotkali problemy z apostazją. Co w tej sprawie można zrobić? Odwoływanie się do Rzecznika Praw Obywatelskich było oczywiście nieskuteczne, gdyż aktualnie pełniący ten urząd karnista nie uważa, aby wolność sumienia była szczególnie ważna. Polscy działacze ruchu apostatycznego postanowili interweniować u samego papieża, w związku z tym, że jeden z oddziałów jego międzynarodowej organizacji chce być bardziej papieski niż centrala watykańska. „My, obywatele niezwiązani z Kościołem rzymskokatolickim zadajemy sobie pytanie czy papież zdaje sobie sprawę z procedur jakie zostały przyjęte w Polsce? Czy może mamy traktować je jako pierwsze objawy schizmy Kościoła? Czy też może papież Benedykt XVI wie o wszystkim i zgadza się, że Polacy są innymi ludźmi niż np. Włosi, Niemcy, Hiszpanie, Francuzi i potrzebują innych procedur niż reszta świata? Jeśli tak jest w istocie, dlaczego procedura ogłoszona przez episkopat Polski stoi w sprzeczności z regułami, które ogłosił w roku 2006 Watykan?" — pytają w liście do papieża Paweł Gliński, Jarosław Milewczyk oraz Olgierd Rynkiewicz. List ma charakter międzynarodowy i dostępny jest w trzech językach. Jest także apelem do międzynarodowej opinii publicznej, z prośbą o poparcie polskich starań mających na celu zwrócenie uwagi na nieprawidłowości w polskim oddziale watykańskiej korporacji. Niedawno Lucyna Sępska Quenallata wskazała na coraz więcej laickich jaskółek w naszym kraju: * wyrok, przeciwko „Gościowi Niedzielnemu", * sprzeciw burmistrza Stalowej Woli przeciwko przejęciu przez Kościół gminnych gruntów, * marsz ateistów, * artykuł w „Polityce" na temat stosunków Państwo-Kościół, * sprzeciw władz Piaseczna przeciwko przekazaniu zakonnicom terenu zajezdni trolejbusowej, * protest mieszkańców Ursynowa przeciwko oddaniu parku pod budowę kościoła, * protest mieszkańców jednego z warszawskich bloków przeciwko zakłócaniu ciszy waleniem w dzwony, * wstrzymanie prac Komisji Majątkowej w oczekiwaniu na werdykt Trybunału Konstytucyjnego, pomimo nacisków, aby jak najszybciej wszystko „zwrócić", * protest matki jednej z krakowskich gimnazjalistek przeciwko zmuszaniu jej dziecka do uczestnictwa w lekcjach religii, * kilka audycji radiowych na temat apostazji, * sprawa gromadzenia przez Kościół danych osobowych, * coraz mniejsza liczba zawieranych małżeństw kościelnych, * coraz mniejsza liczba chrzczonych dzieci, * niezbyt entuzjastyczne przyjęcie przez społeczeństwo próby zakazania zapłodnień in vitro w imię zasad religijnych, * coraz głośniejsze domaganie się rzetelnej edukacji seksualnej w szkołach, * odmowa poświęcenia helikoptera-karetki. Do tego dodajmy teraz nasz apel do papieża, który może zwrócić uwagę na sztuczne blokowanie laicyzacji w Polsce i fikcyjność dużego odsetka polskich katolików. Ja już poparłem apel naszych apostatów i proszę Was o to samo! List otwarty do papieża Benedykta XVI (http://www.list.apostazja.pl/) Podobna tematyka na: Komentarz Tygodnika Powszechnego Mariusz Agnosiewicz Redaktor naczelny Racjonalisty, założyciel PSR. Kontakt online (GG, Skype) Profil użytkownika Mariusz Agnosiewicz Strona www autora Pokaż inne teksty autora (Publikacja: 27-09-2009 Ostatnia zmiana: 07-10-2009) Oryginał.. (http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,6822) Contents Copyright © 2000-2009 Mariusz Agnosiewicz Programming Copyright © 2001-2009 Michał Przech Autorem portalu Racjonalista.pl jest Michał Przech, zwany niżej Autorem. Właścicielami portalu są Mariusz Agnosiewicz oraz Autor. Żadna część niniejszych opracowań nie może być wykorzystywana w celach komercyjnych, bez uprzedniej pisemnej zgody Właściciela, który zastrzega sobie niniejszym wszelkie prawa, przewidziane w przepisach szczególnych, oraz zgodnie z prawem cywilnym i handlowym, w szczególności z tytułu praw autorskich, wynalazczych, znaków towarowych do tego portalu i jakiejkolwiek jego części. Wszystkie strony tego portalu, wliczając w to strukturę katalogów, skrypty oraz inne programy komputerowe, zostały wytworzone i są administrowane przez Autora. Stanowią one wyłączną własność Właściciela. Właściciel zastrzega sobie prawo do okresowych modyfikacji zawartości tego portalu oraz opisu niniejszych Praw Autorskich bez uprzedniego powiadomienia. Jeżeli nie akceptujesz tej polityki możesz nie odwiedzać tego portalu i nie korzystać z jego zasobów. Informacje zawarte na tym portalu przeznaczone są do użytku prywatnego osób odwiedzających te strony. Można je pobierać, drukować i przeglądać jedynie w celach informacyjnych, bez czerpania z tego tytułu korzyści finansowych lub pobierania wynagrodzenia w dowolnej formie. Modyfikacja zawartości stron oraz skryptów jest zabroniona. Niniejszym udziela się zgody na swobodne kopiowanie dokumentów portalu Racjonalista.pl tak w formie elektronicznej, jak i drukowanej, w celach innych niż handlowe, z zachowaniem tej informacji. Plik PDF, który czytasz, może być rozpowszechniany jedynie w formie oryginalnej, w jakiej występuje na portalu. Plik ten nie może być traktowany jako oficjalna lub oryginalna wersja tekstu, jaki zawiera. Treść tego zapisu stosuje się do wersji zarówno polsko jak i angielskojęzycznych portalu pod domenami Racjonalista.pl, TheRationalist.eu.org oraz Neutrum.eu.org. Wszelkie pytania prosimy kierować do email@example.com	<urn:uuid:402e8091-a863-447e-89c9-27d5828668b5>	finepdfs	1.780273	CC-MAIN-2020-40	http://www.racjonalista.pl/pdf.php/s,6822	2020-09-20T01:38:36+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400193087.0/warc/CC-MAIN-20200920000137-20200920030137-00434.warc.gz	224,925,696	0.999879	0.999912	0.999912	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 4019, 6549, 7508 ]	1	2
Express.js Tworzenie aplikacji sieciowych w Node.js Azat Mardan Tytuł oryginału: Pro Express.js: Master Express.js: The Node.js Framework For Your Web Development Tłumaczenie: Robert Górczyński ISBN: 978-83-283-1664-5 Original edition copyright © 2014 by Azat Mardan. All rights reserved. Polish edition copyright © 2016 by HELION SA. All rights reserved. All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or by any information storage retrieval system, without permission from the Publisher. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicielami. Autor oraz Wydawnictwo HELION dołożyli wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne. Nie biorą jednak żadnej odpowiedzialności ani za ich wykorzystanie, ani za związane z tym ewentualne naruszenie praw patentowych lub autorskich. Autor oraz Wydawnictwo HELION nie ponoszą również żadnej odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z wykorzystania informacji zawartych w książce. Wydawnictwo HELION ul. Kościuszki 1c, 44-100 GLIWICE tel. 32 231 22 19, 32 230 98 63 e-mail: firstname.lastname@example.org WWW: http://helion.pl (księgarnia internetowa, katalog książek) Drogi Czytelniku! Jeżeli chcesz ocenić tę książkę, zajrzyj pod adres http://helion.pl/user/opinie/expres Możesz tam wpisać swoje uwagi, spostrzeżenia, recenzję. Printed in Poland. Spis treści O autorze ........................................................................................................ 11 O recenzentach technicznych ................................................................. 13 Wstęp ............................................................................................................. 15 Wprowadzenie ............................................................................................ 17 Dlaczego napisałem tę książkę? .............................................................. 17 Dla kogo jest przeznaczona ta książka? .................................................. 18 O czym jest ta książka? ........................................................................... 18 O czym nie jest ta książka? ..................................................................... 18 Przykłady .................................................................................................... 19 Errata i dane kontaktowe ....................................................................... 19 Podziękowania .......................................................................................... 21 Część I Rozpoczęcie pracy ........................................................................ 23 Rozdział 1. Rozpoczęcie pracy z Express.js ........................................... 25 Jak działa Express.js? .............................................................................. 26 Zależności firm trzecich ........................................................................ 27 Utworzenie egzemplarza ........................................................................ 27 Nawiązanie połączenia z bazą danych .................................................. 27 Konfiguracja ustawień aplikacji Express.js ........................................... 28 Zdefiniowanie oprogramowania pośredniczącego .............................. 28 Zdefiniowanie tras .................................................................................. 28 Uruchomienie aplikacji .......................................................................... 28 Instalacja Express.js ............................................................................... 29 Instalacja Express.js Generator ............................................................. 32 Podsumowanie .......................................................................................... 34 Rozdział 2. Witaj, świecie ................................................................. 35 Rozpoczęcie pracy ........................................................................... 35 Użycie procedur obsługi żądań ...................................................... 36 Wyświetlanie komunikatów w powłoce ........................................ 37 Usprawnienie aplikacji ................................................................. 38 Polecenia generatora ....................................................................... 39 Wygenerowanie szkieletu aplikacji Express.js ............................. 40 Przegląd struktury aplikacji ............................................................ 41 Plik app.js .................................................................................. 41 Moduły i architektura MVC ............................................................ 45 Monitorowanie pod kątem zmian w plikach ..................................... 46 Podsumowanie ............................................................................... 47 Część II Dokładne omówienie API .................................................. 49 Rozdział 3. Konfiguracja, ustawienia i środowiska .......................... 51 Konfiguracja .................................................................................. 51 app.set() i app.get() .................................................................. 52 app.enable() i app.disable() ..................................................... 52 app.enabled() i app.disabled() .................................................. 53 Ustawienia .................................................................................... 53 env ............................................................................................ 54 view cache .................................................................................. 54 view engine ................................................................................ 55 views ......................................................................................... 55 trust proxy .................................................................................. 56 jsonp callback name .................................................................. 56 json replacer i json spaces ...................................................... 57 case sensitive routing ............................................................... 58 strict routing .............................................................................. 59 x-powered-by .............................................................................. 60 etag ........................................................................................... 60 query parser .............................................................................. 61 subdomain offset ....................................................................... 62 Środowiska ................................................................................... 62 Podsumowanie ............................................................................... 65 Rozdział 4. Praca z oprogramowaniem pośredniczącym .................. 67 Zastosowanie oprogramowania pośredniczącego .......................... 68 Najważniejsze oprogramowanie pośredniczące ............................. 71 compression .............................................................................. 72 morgan ...................................................................................... 74 body-parser .............................................................................. 75 urlencoded() ............................................................................. 76 cookie-parser .......................................................................... 77 express-session ........................................................................ 77 csurf ......................................................................................... 78 \| Spis treści \| Strona \| \|----------------------------------------------------------------------------\|--------\| \| express.static() \| 79 \| \| connect-timeout \| 80 \| \| errorhandler \| 82 \| \| method-override \| 82 \| \| response-time \| 83 \| \| serve-favicon \| 84 \| \| serve-index \| 85 \| \| vhost \| 87 \| \| connect-busboy \| 87 \| \| Inne oprogramowanie pośredniczące \| 88 \| \| Podsumowanie \| 89 \| \| Rozdział 5. Silniki szablonów i Consolidate.js \| 91 \| \| Jak używać silników szablonów? \| 92 \| \| app.engine() \| 93 \| \| Rzadziej stosowane biblioteki \| 94 \| \| Dostępne silniki szablonów \| 97 \| \| Jade \| 97 \| \| Haml.js \| 97 \| \| EJS \| 97 \| \| Handlebars.js \| 97 \| \| Adaptery Hogan.js \| 97 \| \| Combyne.js \| 98 \| \| Swig \| 98 \| \| Whiskers \| 98 \| \| Blade \| 98 \| \| Haml-Coffee \| 98 \| \| Webfiller \| 98 \| \| Consolidate.js \| 98 \| \| Podsumowanie \| 100 \| \| Rozdział 6. Parametry i routing \| 101 \| \| Parametry \| 101 \| \| app.param() \| 105 \| \| Routing \| 108 \| \| app.NAZWA() \| 108 \| \| app.all() \| 111 \| \| Ukośniki na końcu \| 111 \| \| Klasa Router \| 111 \| \| router.route(path) \| 111 \| \| Procedury obsługi żądania \| 113 \| \| Podsumowanie \| 114 \| \| Rozdział 7. Obiekt request w Express.js \| 117 \| \| request.query \| 118 \| \| request.params \| 120 \| \| request.body \| 121 \| \| request.route \| 122 \| \| Rozdział 7. Obiekt request w Express.js \| 123 \| \|----------------------------------------\|-----\| \| request.cookies \| 123 \| \| request.signedCookies \| 124 \| \| request.header() i request.get() \| 125 \| \| Inne atrybuty i metody \| 125 \| \| Podsumowanie \| 129 \| \| Rozdział 8. Obiekt response w Express.js \| 131 \| \|------------------------------------------\|-----\| \| response.render() \| 132 \| \| response.locals \| 134 \| \| response.set() \| 135 \| \| response.status() \| 137 \| \| response.send() \| 138 \| \| response.json() \| 141 \| \| response.jsonp() \| 142 \| \| response.redirect() \| 144 \| \| Inne właściwości i metody odpowiedzi \| 144 \| \| Strumienie \| 148 \| \| Podsumowanie \| 150 \| \| Rozdział 9. Obsługa błędów i uruchamianie aplikacji \| 151 \| \|------------------------------------------------------\|-----\| \| Obsługa błędów \| 151 \| \| Uruchomienie aplikacji \| 155 \| \| app.locals \| 155 \| \| app.render() \| 155 \| \| app.mountpath \| 156 \| \| app.on('mount', funkcja(nadrzędną){...}) \| 157 \| \| app.path() \| 157 \| \| app.listen() \| 157 \| \| Podsumowanie \| 161 \| \| Część III Rozwiązywanie najczęściej pojawiających się problemów \| 163 \| \|-----------------------------------------------------------------\|-----\| \| Rozdział 10. Abstrakcja \| 165 \| \|-------------------------\|-----\| \| Oprogramowanie pośredniczące \| 165 \| \| Trasy \| 166 \| \| Połączenie oprogramowania pośredniczącego i tras \| 168 \| \| Podsumowanie \| 170 \| \| Rozdział 11. Wskazówki dotyczące baz danych, kluczy i strumieni \| 171 \| \|-----------------------------------------------------------------\|-----\| \| Użycie baz danych w modułach \| 171 \| \| Klucze i hasła \| 173 \| \| Plik JSON \| 173 \| \| Zmienne środowiskowe \| 175 \| \| Strumienie \| 175 \| \| Podsumowanie \| 179 \| Rozdział 12. Redis i wzorce uwierzytelniania .................................................. 181 Redis ........................................................................................................... 181 Wzorce uwierzytelniania ............................................................................. 184 Podsumowanie ............................................................................................ 185 Rozdział 13. Wielowątkowość z użyciem klastrów ........................................ 187 Przykład wielowątkowości .......................................................................... 187 Podsumowanie ............................................................................................ 190 Rozdział 14. Stosowanie bibliotek Stylus, Less i Sass ............................... 191 Stylus ........................................................................................................... 191 Less .............................................................................................................. 192 Sass .............................................................................................................. 193 Podsumowanie ............................................................................................ 193 Rozdział 15. Zapewnienie bezpieczeństwa .................................................. 195 Cross-Site Request Forgery ......................................................................... 195 Przetwarzanie uprawnień ........................................................................... 197 Nagłówki zabezpieczeń w HTTP .................................................................. 198 Weryfikacja danych wejściowych ............................................................... 199 Podsumowanie ............................................................................................ 201 Rozdział 16. Socket.IO i Express.js ............................................................. 203 Użycie Socket.IO .......................................................................................... 203 Uruchomienie aplikacji .............................................................................. 207 Podsumowanie ............................................................................................ 208 Rozdział 17. Domeny i Express.js ............................................................... 209 Zdefiniowanie problemu ............................................................................. 209 Prosty przykład oparty na domenie ............................................................ 210 Utworzenie aplikacji opartej na domenie .................................................. 211 Podsumowanie ............................................................................................ 214 Rozdział 18. Sails.js, DerbyJS, LoopBack i inne frameworki .................... 215 Sails.js ........................................................................................................ 215 DerbyJS ....................................................................................................... 217 LoopBack .................................................................................................... 219 Inne frameworki ........................................................................................ 222 Podsumowanie ............................................................................................ 222 Część IV Przykłady ....................................................................................... 223 Rozdział 19. Galeria Instagram .................................................................. 225 Zaczynamy pracę nad galerią Instagram .................................................... 225 Wyświetlanie galerii ..................................................................................... 229 Podsumowanie ............................................................................................ 230 Rozdział 20. Aplikacja Todo ....................................................................... 231 Ogólne omówienie projektu ....................................................................... 232 Konfiguracja ................................................................................................. 235 Plik app.js ................................................................................................... 237 \| Rozdział \| Strona \| \|----------\|--------\| \| 20 \| Trasy .......................................................... 242 \| \| \| Jade ............................................................ 246 \| \| \| Less ............................................................ 250 \| \| \| Podsumowanie ................................................... 251 \| \| 21 \| API REST ..................................................................... 253 \| \| \| Podstawy API RESTful .............................................. 254 \| \| \| Wprowadzenie do testów .......................................... 255 \| \| \| Zależności .......................................................... 259 \| \| \| Implementacja serwera ............................................ 260 \| \| \| Podsumowanie ....................................................... 265 \| \| 22 \| Aplikacja HackHall ................................................ 267 \| \| \| Co to jest HackHall? ............................................... 267 \| \| \| Uruchomienie HackHall ............................................ 268 \| \| \| Struktura aplikacji ................................................ 274 \| \| \| Plik package.json .................................................. 275 \| \| \| Aplikacja Express.js ............................................... 276 \| \| \| Trasy ............................................................... 280 \| \| \| Plik index.js ....................................................... 280 \| \| \| Plik auth.js ........................................................ 280 \| \| \| Plik main.js ........................................................ 284 \| \| \| Plik users.js ......................................................... 287 \| \| \| Plik application.js ................................................ 292 \| \| \| Plik posts.js ......................................................... 295 \| \| \| Modele Mongoose .................................................... 301 \| \| \| Testy Mocha ........................................................ 307 \| \| \| Podsumowanie ....................................................... 312 \| \| Dodatki \| ............................................................................. 313 \| \| A \| Dalsza lektura i zasoby ............................................ 315 \| \| \| Inne frameworki Node.js ............................................ 315 \| \| \| Książki poświęcone Node.js ........................................ 316 \| \| \| Klasyka JavaScript .................................................. 318 \| \| \| Kursy ....................................................................... 318 \| \| B \| Migracja Express.js 3.x do 4.x: oprogramowanie pośredniczące, \| \| \| trasy i inne zmiany ................................................ 319 \| \| \| Wprowadzenie do oprogramowania pośredniczącego, \| \| \| które nie zostało dołączone do wydania Express.js 4 ........ 319 \| \| \| Usunięcie z aplikacji Express.js 4 metod uznanych za przestarzałe \| \| \| ............................................................................. 321 \| \| \| app.configure() ....................................................... 321 \| \| \| app.router() ........................................................... 321 \| \| \| res.on('header') ...................................................... 322 \| \| \| res.charset ........................................................... 322 \| \| \| res.headerSent ....................................................... 322 \| \| \| req.accepted() ....................................................... 322 \| Inne zmiany wprowadzone w Express.js 4 .......................................................... 322 app.use() ........................................................................................................... 322 res.location() .................................................................................................... 323 app.route() ......................................................................................................... 323 json spaces ....................................................................................................... 323 req.params ......................................................................................................... 323 res.locals .......................................................................................................... 323 req.is .................................................................................................................. 323 Działający w powłoce generator Express.js ...................................................... 323 Poznanie nowego egzemplarza tras w Express.js 4 oraz sposoby jego łączenia z innymi ................................................................. 323 Kolejne zasoby dotyczące migracji do Express.js 4 ........................................ 325 Dodatek C Ściągła z Express.js 4 ................................................................. 327 Instalacja ............................................................................................................. 328 Generator ........................................................................................................... 328 Podstawy ............................................................................................................. 329 Trasy i metody HTTP ......................................................................................... 329 Żądanie ............................................................................................................... 329 Skróty nagłówków żądania .................................................................................. 330 Odpowiedź .......................................................................................................... 330 Sygnatury procedury obsługi ........................................................................... 330 Stylus i Jade ...................................................................................................... 330 Body .................................................................................................................... 331 Static .................................................................................................................... 331 Oprogramowanie pośredniczące Connect ....................................................... 331 Inne popularne oprogramowanie pośredniczące ............................................ 331 Dodatek D ExpressWorks ............................................................................. 333 Instalacja ............................................................................................................. 333 Sposób użycia ..................................................................................................... 334 Zerowanie ............................................................................................................. 334 Zadania ................................................................................................................ 334 Witaj, świecie ................................................................................................. 334 Jade .................................................................................................................. 335 Stary dobry formularz ..................................................................................... 335 Static ................................................................................................................ 335 Style CSS ......................................................................................................... 335 Param pam pam ............................................................................................... 335 Co znajduje się w zapytaniu? ....................................................................... 336 Dane JSON ....................................................................................................... 336 Podsumowanie .................................................................................................... 336 Skorowidz ........................................................................................................... 337 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 19 Galeria Instagram Jeżeli kolejne rozdziały książki czytasz po kolei, to poznałeś już ważne, choć suche szczegóły API oraz miałeś styczność z jedynie abstrakcyjnymi rozwiązaniami. Część IV powinna okazać się najbardziej ekscytująca, ponieważ cztery znajdujące się tutaj rozdziały zostały poświęcone programowaniu i przykładom. W tym rozdziale dowiesz się, jak używać Express.js wraz z usługami zewnętrznymi opracowanymi przez firmy trzecie (tutaj to API Storify). Celem budowanej aplikacji jest pobranie zdjęć Instagram ze Storify, a następnie wyświetlenie ich w galerii. Poza frameworkiem Express.js wykorzystamy jeszcze następujące moduły: - superagent (https://www.npmjs.com/package/superagent); - consolidate (https://www.npmjs.com/package/consolidate); - handlebars (https://www.npmjs.com/package/handlebars). Zdecydowałem się na wymienione moduły, ponieważ są one popularne w pewnych kręgach programistycznych Node.js. Istnieje więc duże prawdopodobieństwo, że je napotkasz lub będziesz z nich korzystał w przyszłości. Uwaga Pełny kod źródłowy przykładu omawianego w rozdziale znajdziesz pod adresem: ftp://ftp.helion.pl/przyklady/expres.zip. Storify (http://storify.com/) działa w Node.js (https://nodejs.org/) i Express.js (http://expressjs.com/). Dlatego też wymienione technologie można wykorzystać do utworzenia aplikacji pokazującej, jak budować rozwiązania opierające się na żądaniach HTTP i API firm trzecich. Zaczynamy pracę nad galerią Instagram Galeria Instagram będzie pobierać obiekt, a następnie wyświetlać jego tytuł, opis i elementy/obrazy, podobnie jak pokazałem na rysunku 19.1. Uwaga Jeżeli zastanawiasz się, co oznacza słowo Kazan (Kazań), wyjaśniam, że to ponadtrzyściętnia stolica Republiki Tatarstanu. Rysunek 19.1. Galeria Instagram Struktura plików aplikacji przedstawia się następująco: - index.js - package.json - views/index.html - css/bootstrap-responsive.min.css - css/flatly-bootstrap.min.css Pliki CSS pochodzą z biblioteki Bootstrap (http://getbootstrap.com/) i motywu Flatly (http://bootswatch.com/flatly/). Z kolei index.js to nasz główny plik Node.js zawierający większość logiki, natomiast index.html to szablon Handlebars. Aplikacja używa zwykłych arkuszy stylów CSS zdefiniowanych w dwóch plikach znajdujących się w katalogu css. Poniżej wymieniłem zależności aplikacji: - express w wersji 4.8.1 — framework Express.js; - superagent w wersji 0.18.2 — do wykonywania żądań HTTP(S); - consolidate w wersji 0.10.0 — w celu użycia silnika szablonów Handlebars w Express.js; - handlebars w wersji 2.0.0-beta.1 — w celu użycia silnika szablonów Handlebars. Zawartość pliku package.json przedstawia się następująco: ```json { "name": "sfy-gallery", "version": "0.2.0", "description": "Galeria Instagram: oparty na Node.js przykład użycia API Storify", "main": "index.js", } ``` "scripts": { "test": "echo \"Błąd: nie podano testu.\" && exit 1" }, "dependencies": { "consolidate": "0.10.0", "express": "4.8.1", "handlebars": "2.0.0-beta.1", "superagent": "0.18.2" }, "repository": "https://github.com/storify/sfy-gallery", "author": "Azat Mardan", "license": "BSD" } Aby zainstalować niezbędne moduły, wydaj poniższe polecenie: $ npm install Teraz utwórz plik index.js. Na początku wymienionego pliku powinny znaleźć się następujące zależności: var express = require('express'); var superagent = require('superagent'); var consolidate = require('consolidate'); var app = express(); Kolejnym krokiem jest konfiguracja silnika szablonów: app.engine('html', consolidate.handlebars); app.set('view engine', 'html'); app.set('views', __dirname + '/views'); Dalej przechodzimy do przygotowania katalogu statycznego wraz z oprogramowaniem pośredniczącym: app.use(express.static(__dirname + '/public')); Jeżeli chcesz wykorzystać inną galerię, możesz to zrobić. Potrzebujesz jedynie nazwy użytkownika autora oraz tzw. story slug. W przypadku mojej galerii o Kazaniu (stolicy Tatarstanu) podaj następujące dane: var user = 'azat_co'; var story_slug = 'kazan'; Następnie umieść swoje wartości: klucz API Storify, nazwę użytkownika i token, jeśli go masz. W chwili pisania książki API Storify pozostało publiczne, co oznacza brak konieczności przeprowadzania uwierzytelniania (nie trzeba używać klucza). Jeżeli w przyszłości sytuacja ulegnie zmianie, żądanie klucza API można będzie złożyć na stronie: http://dev.storify.com/request. Zawsze też możesz zajrzeć do oficjalnej dokumentacji dostępnej na stronie: http://dev.storify.com/api/summary. var api_key = ""; var username = ""; var _token = ""; Kolejnym krokiem jest zdefiniowanie trasy głównej (/): app.get('/', function(req, res) { Elementy z API Storify pobieramy w wywołaniu zwrotnym trasy za pomocą metody superagent.get(): superagent.get("http://api.storify.com/v1/stories/" + user + "/" + story_slug) Punktem końcowym API Storify jest "http://api.storify.com/v1/stories/" + user + "/" + story_slug, czyli w omawianym przykładzie to: https://api.storify.com/v1/stories/azat/kazan. Jedną z zalet metody superagent jest możliwość łączenia metod. Na przykład metoda query() powoduje wysłanie danych w ciągu tekstowym zapytania: ```javascript .query({api_key: api_key, username: username, _token: _token}) ``` Metoda set() pozwala na określenie nagłówków żądania: ```javascript .set({Accept: 'application/json'}) ``` Z kolei metoda end() pobiera wywołanie zwrotne przeznaczone do wykonania po otrzymaniu odpowiedzi: ```javascript .end(function(e, storifyResponse){ if (e) return next(e); }) ``` Aby wygenerować szablon z obiektem wskazywanym przez właściwość content odpowiedzi HTTP, możemy użyć poniższego fragmentu kodu: ```javascript return res.render('index', storifyResponse.body.content); }) ``` app.listen(3001); API Storify zwraca dane w formacie JSON. Informacje o używanym formacie znajdziesz na stronie: https://api.storify.com/v1/stories/azat_co/kazan (przyjmując założenie, że API nadal będzie publiczne, jak w chwili pisania książki). Zwięzła (tzn. niepokazującą wszystkich zagnieżdżonych obiektów) postać danych JSON pokazałem na rysunku 19.2. ![Przykład zwięzłych danych wyjściowych dostarczanych przez API Storify dla encji albumu](image) Rysunek 19.2. Przykład zwięzłych danych wyjściowych dostarczanych przez API Storify dla encji albumu Wyświetlanie galerii Skoro przygotowaliśmy aplikację pobierającą dane ze Storify i wywołującą szablon index w celu ich wyświetlenia, warto spojrzeć na szablon Handlebars, który znajduje się w pliku views/index.html: ```html <!DOCTYPE html lang="en"> <html> <head> <link type="text/css" href="css/flatly-bootstrap.min.css" rel="stylesheet" /> <link type="text/css" href="css/bootstrap-responsive.min.css" rel="stylesheet"/> </head> <body class="container"> <div class="row"> Teraz użyjemy {{title}} do wyświetlenia tytułu albumu Storify oraz {{author.name}} do wyświetlenia autora: <h1>{{title}}<small> by {{author.name}}</small></h1> <p>{{description}}</p> </div> <div class="row"> <ul class="thumbnails"> {{#each elements}} <li class="span3"> <a class="thumbnail" href="{{permalink}}" target="_blank"> <img src="{{data.image.src}}" title="{{data.image.caption}}" /> </a> </li> {{/each}} </ul> </div> </body> </html> ``` Kolejnym krokiem jest wykorzystanie wbudowanej w Handlebars konstrukcji do przeprowadzenia iteracji przez elementy tablicy. W trakcie każdej iteracji następuje wygenerowanie nowego znacznika `<li>`: Po uruchomieniu aplikacji za pomocą polecenia node . i przejściu pod adres: http://localhost:3000 zobaczysz wyświetlane zdjęcia. Działanie aplikacji jest następujące: po przejściu na podaną stronę serwer lokalny wykonuje żądania do Storify i pobiera z galerii Instagram łącza do zdjęć. Podsumowanie Framework Express.js i moduł superagent pozwalają programistom na pobieranie danych dostarczanych przez usługi opracowane przez firmy trzecie, takie jak: Storify, Twitter i Facebook, za pomocą jedynie kilku wierszy kodu. Umożliwiają też zarządzanie tymi danymi. Przykład przedstawiony w rozdziale jest prosty, ponieważ nie wykorzystuje bazy danych. W kolejnym rozdziale przystąpimy do budowy aplikacji Todo, która zostanie oparta na bazie danych MongoDB. Uwaga W większości przypadków dostawcy usług (np.: Google, Facebook i Twitter) wymagają uwierzytelnienia (w chwili pisania książki nie było takiego wymogu dla API Storify). Aby wykonywać żądania: OAuth 1.0, OAuth 2.0 i OAuth Echo, rozważ użycie modułów: oauth (https://www.npmjs.com/package/oauth; GitHub: https://github.com/ciaranj/node-oauth), everyauth (https://www.npmjs.com/package/everyauth; GitHub: https://github.com/bnoguchi/everyauth) i lub passport (http://passportjs.org/; GitHub: https://github.com/jaredhanson/passport). Skorowidz A abstrakcja, 165 kodu, 101 adaptery Hogan.js, 97 adres e-mail, 285 URL, 104, 262 API, 49 REST, 166, 253 REST JSON, 268 Storify, 227 aplikacja Backbone.js, 268, 274 Express.js, 276 HackHall, 267 członkostwo w społeczności, 295 modele Mongoose, 301 plik package.json, 275 strona postów, 273 strona użytkowników, 290, 292 struktura, 274 testy Mocha, 307 trasy, 280 Todo, 231 Jade, 246 konfiguracja, 235 Less, 250 plik app.js, 237 trasy, 242 aplikacje front-endu, 274 oparte na domenie, 211 architektura MVC, 45 arkusze stylów CSS, 191 stylów Less, 250 atak typu brute force, 271 typu CSRF, 78, 195 atrybut request.accepted, 126 request.acceptedCharsets, 127 request.acceptedLanguages, 126 request.fresh, 126 request.host, 126 request.ip, 126 request.ips, 126 request.originalUrl, 126 request.path, 126 request.protocol, 126 request.secure, 126 request.stale, 126 request.subdomains, 126 request.xhr, 126 B baza danych, 171 Redis, 181 bezpieczeństwo, 195 biblioteka bcryptjs, 275 Bootstrap, 226 Consolidate.js, 98 Less, 192 biblioteka mongoose, 275 Mongoskin, 253 passport, 275 Sass, 193 sendgrid, 275 Socket.IO, 203 Stylus, 191 biblioteki wewnętrzne, 274 Body, 331 C certyfikat SSL, 160 Consolidate.js, 98 CORS, cross-origin resource sharing, 56 CRUD, create, remove, update, delete, 253 CSRF, cross-site request forgery, 78 CSS, 191, 335 D dane JSON, 336 wejściowe, 208 wyjściowe, 40 definiowanie trasy, 28 DerbyJS, 217 dołączanie biblioteki, 205 domeny, 209 dostęp do aplikacji, 283 działanie Express.js, 26 E e-mail, 276, 289, 292 Express.js 4, 319 ExpressWorks, 333 F Foreman, 268 format JSON, 139, 255 framework Compound, 222 DerbyJS, 217 Geddy, 222 Hapi, 222 LoopBack, 219 Sails.js, 215 Total.js, 222 frameworki Node.js, 315 funkcja app.get(), 36 clientErrorHandler(), 277 cookieParser(), 77 del(), 298 express.static(), 79 findByIdAndRemove(), 289 findOrCreate(), 290 json(), 118 next(), 109 render(), 92 require(), 169 send(), 206 updateById(), 262 urlencoded(), 76 G galeria Instagram, 225, 226 generator, 328 generowanie, 91 szkieletu aplikacji, 40 wartości hash, 285 GitHub, 267 H hash, 285 hasła, 173 cookie, 269 Heroku, 269 I implementacja OAuth, 279 serwera, 260 informacje o użytkowniku, 270, 283 instalacja, 29, 328 Express.js Generator, 32 ExpressWorks, 333 J Jade, 246, 330, 335 K klasa Router, 111, 323 klaster, 187, 189 klient front-endu, 268, 277 klucze, 173 kody stanów HTTP, 153 kompilacja szablonów, 91 komunikaty błędów, 201 konfiguracja, 51 Heroku, 269 ustawień aplikacji, 28 zamiast konwencji, 25 try-catch, 210 konwencja zamiast konfiguracji, 25 L Less, 192, 250 LoopBack, 219 M MDN, Mozilla Developer Network, 57 menedżer npm, 66 metoda __express(), 94 add(), 288 app.all(), 111 app.configure(), 63, 321 app.disable(), 52 app.enable(), 52 app.engine(), 93 app.get(), 52 app.listen(), 157, 159, 172 app.param(), 105 app.path(), 157 app.proto.create(), 219 app.render(), 155 app.route(), 323 app.router(), 321 app.set(), 52 app.use(), 322 compare(), 285 compression(), 72 contain(), 257 exports.angelList(), 281 findByIdAndRemove(), 286 findOrAddUser(), 290 findProfileById(), 305 findStories(), 168 getUser(), 288 req.accepted(), 322 request.accepts(), 126 request.acceptsCharset(), 127 request.acceptsLanguage(), 126 request.get(), 125 request.header(), 125 request.is(), 126 request.param(), 221 res.location(), 323 res.on(), 322 res.json(), 57 response.attachment(), 145 response.clearCookie(), 145 response.cookie(), 145 response.download(), 145 response.format(), 145 response.get(), 145 response.json(), 141 response.jsonp(), 142 response.links(), 145 response.location(), 145 response.redirect(), 144 response.render(), 132, 133 response.send(), 138, 139, 140 response.sendFile(), 145 response.set(), 135 response.status(), 137 response.type(), 145 router.route(), 111 socket.emit(), 205 update(), 289 metody HTTP, 154, 254, 329 idempotentne, 254 nullipotentne, 255 odpowiedzi, 144 przestarzałe, 321 middleware, 67 modele Mongoose, 301 moduł, 45 bcryptjs, 271, 285 body-parser, 75 cluster, 187 connect-busboy, 87 connect-timeout, 80 cookie-parser, 71 moduł derby, 218 domain, 209 Mocha, 259 oauth, 279 okay, 214 serve-static, 79 zlib, 72 monitorowanie plików, 47 montowanie, 68, 157 N nagłówek Content-Type, 136 CORS, 56 X-Powered-By, 61 nagłówki zabezpieczeń, 198 narzędzia monitorujące pliki, 47 narzędzie etag, 60 ExpressWorks, 333 Foreman, 268, 272, 309 forever, 47 node-dev, 47 nodemon, 47 supervisor, 47 up, 47 O obiekt app.locals, 155 JSON, 286 request, 117 request.body, 121 request.cookies, 123 request.params, 120 request.query, 118 request.route, 122 request.signedCookies, 124 response, 131 response.locals, 134 obsługa błędów, 44, 151, 277 żądań, 36, 113 żądania PUT, 262 odpowiedź, 330 opcja, Patrz ustawienie operacje CRUD, 253 operator \|\|, 277 oprogramowanie pośredniczące, 28, 67, 108, 165, 319 compression, 72 Connect, 331 cookie-parser, 77, 123 csurf, 79 errorhandler, 82 express.static(), 80 express-session, 77 inne, 88 method-override, 82 morgan, 74 najważniejsze, 71 popularne, 331 response-time, 83 serve-favicon, 84 serve-index, 85 static, 335 urlencoded, 76 vhost, 87 pakiet npm, 71 parametry, 101 pierwsza aplikacja, 35 plik .env, 268, 274, 309 app.js, 41, 83, 237 application.js, 292 auth.js, 280 cluster.js, 190 favicon.ico, 88 hello.js, 38 index.jade, 133 index.js, 168, 280 lorem-ipsum.html, 96 main.js, 284 Makefile, 274, 308, 309 package.json, 32, 118, 274 posts.js, 295 procfile, 274 readme.md, 274 seed-script.js, 269 server.js, 274 stream-express-req.js, 178 stream-http-req.js, 177 users.js, 287, 292 pliki *.styl, 192 CSS, 226 JSON, 173 polecenia generatora, 39 polecenie node app, 81 node cluster, 189 npm init, 30 połączenie z bazą danych, 27, 271 potokowanie strumienia odpowiedzi, 176 powiadamienia e-mail, 275 problemy, 163 procedury obsługi żądania, 113 projekty typu open source, 267 przetwarzanie uprawnień, 197 R Redis, 181 renderowanie, 91 repozytorium GitHub, 267 REST, 110 routing, 108 rozwiązywanie problemów, 163 S Sails.js, 215 Sass, 193 SendGrid, 268, 269 serwer MongoDB, 272 REST, 253 silnik szablonów, 73, 91, 99 Blade, 98 EJS, 97 Haml.js, 97 Haml-Coffee, 98 Handlebars.js, 97 Jade, 97 Swig, 98 Whiskers, 98 skróty nagłówków żądania, 330 skrypt seed-script.js, 269 Socket.IO, 203 Static, 331 sterownik MongoDB, 171 struktura aplikacji, 41, 274 CRUD, 254 strumienie, 148, 175 strumieniowanie obrazu, 149 style CSS, 335 Stylus, 191, 330 sygnatury procedury obsługi, 330 szablon index.jade, 246 layout.jade, 246 tasks.jade, 246 tasks_completed.jade, 246 szyfrowanie hasel, 275 Ś ścieżka dostępu, 69 środowiska, 62 T TDD, test-driven development, 253 testy, 253, 255 Mocha, 307 TDD, 307 token, 281, 290 trasy, 166, 242, 274, 279, 329 tworzenie egzemplarza, 27 typy danych Mongoose, 301 U ukośniki na końcu, 111 uruchamianie aplikacji, 28, 155, 207 HackHall, 268 serwera MongoDB, 272 usług sieciowych, 197 usprawnienie aplikacji, 38 ustawienia niestandardowe, 53 ustawienie case sensitive routing, 58 jsonp callback name, 56 query parser, 61 strict routing, 59 subdomain offset, 62 view cache, 54 SKOROWIDZ ustawienie view engine, 55 views, 55 x-powered-by, 60 trust proxy, 56 uwierzytelnianie, 184 OAuth, 279 użycie baz danych, 171 biblioteki consolidate, 98 domeny, 212 klastrów, 187 module.exports, 170 silników szablonów, 92 Socket.IO, 203 W wersja generatora, 40 weryfikacja danych wejściowych, 199 wielowątkowość, 187 właściwość app.mountpath, 156 req.db.Post, 296 wtyczka findOrCreate, 305 wyrażenie regularne, 36 wyświetlanie galerii, 229 komunikatów, 37 wzorce uwierzytelniania, 184 Z zadania, 334 zależności, 259 firm trzecich, 27 zastosowanie oprogramowania pośredniczącego, 68 zdarzenie receive, 205 zerowanie zadań, 334 zmienna __dirname, 169 env, 54 zmienna środowiskowa, 175 process.env.PORT, 277 Ż żądanie, 329 DELETE, 255 GET, 255 POST, 255 PUT, 255, 262 PROGRAM PARTNERSKI GRUPY WYDAWNICZEJ HELION 1. ZAREJESTRUJ SIĘ 2. PREZENTUJ KSIĄŻKI 3. ZBIERAJ PROWIZJĘ Zmień swoją stronę WWW w działający bankomat! Dowiedz się więcej i dołącz już dzisiaj! http://program-partnerski.helion.pl Express.js Tworzenie aplikacji sieciowych w Node.js Frameworku Express.js używa wiele znanych firm, takich jak MySpace i Storify, które dostrzegły ogromne korzyści płynące z wykorzystywania tej technologii, a także docenili jej stabilność i bezpieczeństwo. Przed Express.js i Node.js otwiera się świetlana przyszłość. Oznacza to, że jako ekspert w zakresie Node.js, biegłe posługujący się Express.js, staniesz się poszukiwanym specjalistą! Ta książka jest kompleksowym podręcznikiem, który przedstawi Ci sposób działania Express.js w praktyce i przeprowadzi Cię przez poszczególne etapy budowy aplikacji. Autor jasno i precyzyjnie wyjaśnia wszystkie koncepcje, których zrozumienie jest niezbędne do programowania w Express.js. Znajdziesz tu omówienie zagadnień związanych m.in. z oprogramowaniem pośredniczącym, tworzeniem szkieletu aplikacji, generowaniem szablonów, przetwarzaniem danych żądania i cookies, zarządzaniem uwierzytelnianiem i sesjami, obsługą błędów i przygotowaniem aplikacji do wdrożenia w środowisku produkcyjnym. Na pewno docenisz też liczne przykłady kodu źródłowego. Jeśli — jako inżynier oprogramowania lub programista sieciowy — poszukujesz sposobu, aby bez wertowania setek stron dokumentacji programować z wykorzystaniem frameworku Express.js, a przy tym poszerzyć swoje kompetencje, ta książka jest właśnie dla Ciebie. Dzięki tej książce: • rozpocznesz pracę z oprogramowaniem pośredniczącym • będziesz sprawnie korzystać z silników szablonów • dowiesz się, jak zapewnić aplikacji bezpieczeństwo • nauczysz się tworzyć aplikacje oparte na domenie • przeanalizujesz przykłady działających aplikacji, takich jak Instagram, HackHall i inne Azat Mardan — od kilkunastu lat programuje aplikacje mobilne i sieciowe. Pracował nad wieloma aplikacjami o kluczowym znaczeniu, wykorzystywanymi przez agencje rządowe USA. Jest twórcą kilku projektów open source dla Node.js (m.in. ExpressWorks, mongoui, HackHall.com i NodeFramework.com), a także współtwórcą express, oauth, jade-browser i innych modułów npm. Tworzy programistyczne kursy online, publikuje specjalistyczne artykuły na blogu, a ponadto jest autorem książek poświęconych JavaScriptowi i Node.js.	<urn:uuid:fe74a25a-8a4b-44ab-9b31-70ca98d30efc>	finepdfs	2.267578	CC-MAIN-2021-43	https://helion.pl/pobierz-fragment/expres/pdf	2021-10-20T12:40:10+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323585321.65/warc/CC-MAIN-20211020121220-20211020151220-00449.warc.gz	412,986,614	0.849067	0.984985	0.984985	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", ...	pol_Latn	{}	false	[ 64, 1831, 4277, 8510, 12696, 15378, 19857, 23765, 28490, 28503, 30256, 31357, 33367, 34846, 36396, 37402, 38438, 39794, 41589, 43233, 44864, 45693, 45924, 48107 ]	2	0
Komenda Miejska Policji w Katowicach https://katowice.bip.policja.gov.pl/001/deklaracja-dostepnosci/32808,Deklaracja-dostepnosci.html 2024-10-08, 01:04 Deklaracja dostępności Komenda Miejska Policji w Katowicach (KMP Katowice) zapewnia dostępność swojej strony Biuletynu Informacji Publicznej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Komenda Miejska Policji w Katowicach. Data publikacji strony internetowej: 2007-05-10 Data ostatniej dużej aktualizacji: 2015-06-01 Strona internetowa jest częściowo zgodna z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu poniższych niezgodności lub wyłączeń: mogą zdarzyć się sytuacje, że pomimo starań redaktorów serwisu, pewne dokumenty 1. opublikowane na stronie są niedostępne z uwagi na fakt, że: pochodzą z różnych źródeł, opublikowane zostały przed wejściem w życie ustawy o dostępności cyfrowej. niektóre dane ze względu na swoją specyﬁkę zostały opublikowane w postaci tabel i wykresów. 2. Na podstawie art. 7 pkt 2 Ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych Dz. U. poz. 848 z dn. 8.08.2019 r. alternatywny sposób dostępu polega w szczególności na zapewnieniu kontaktu telefonicznego, korespondencyjnego, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2019 r. poz. 123 i 730), lub za pomocą tłumacza języka migowego, lub tłumacza-przewodnika, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), jeżeli podmiot publiczny udostępnia taką możliwość. KMP w Katowicach zapewnia taką możliwość na przyjętych ogólnie zasadach, o których mowa w dziale dotyczącym dostępności komunikacyjnej. Oświadczenie sporządzono w dniu 2020-09-16 na podstawie samooceny przeprowadzonej przez podmiot publiczny. Na stronie internetowej można korzystać ze standardowych skrótów klawiaturowych. Informacje zwrotne i dane kontaktowe W przypadku problemów z dostępnością strony internetowej prosimy o kontakt. Osobą do kontaktu jest Agnieszka Żyłka a w przypadku jej nieobecności Andżelina Monczak, adres poczty elektronicznej firstname.lastname@example.org. Kontaktować można się także dzwoniąc na numer telefonu 47 47 85 125 92 lub 600 208 518. Tą samą drogą można składać wnioski o udostępnienie informacji niedostępnej oraz składać skargi na brak zapewnienia dostępności. Każdy ma prawo do wystąpienia z żądaniem zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub jakiegoś ich elementu. Można także zażądać udostępnienia informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, na przykład przez odczytanie niedostępnego cyfrowo dokumentu, opisanie zawartości ﬁlmu bez audiodeskrypcji itp. Żądanie powinno zawierać dane osoby zgłaszającej żądanie, wskazanie, o którą stronę internetową lub aplikację mobilną chodzi oraz sposób kontaktu. Jeżeli osoba żądająca zgłasza potrzebę otrzymania informacji za pomocą alternatywnego sposobu dostępu, powinna także określić dogodny dla niej sposób przedstawienia tej informacji. Podmiot publiczny powinien zrealizować żądanie niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia wystąpienia z żądaniem. Jeżeli dotrzymanie tego terminu nie jest możliwe, podmiot publiczny niezwłocznie informuje o tym wnoszącego żądanie, kiedy realizacja żądania będzie możliwa, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż 2 miesiące od dnia wystąpienia z żądaniem. Jeżeli zapewnienie dostępności cyfrowej nie jest możliwe, podmiot publiczny może zaproponować alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku, gdy podmiot publiczny odmówi realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego sposobu dostępu do informacji, wnoszący żądanie możne złożyć skargę w sprawie zapewniana dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub elementu strony internetowej, lub aplikacji mobilnej. Po wyczerpaniu wskazanej wyżej procedury można także złożyć wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich. Link do strony internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich. Dostępność architektoniczna Komenda Miejska Policji w Katowicach ul. Lompy 19 Budynek KMP w Katowicach jest częścią kompleksu budynków. Wjazd na teren odbywa się przez bramę wjazdową po wcześniejszym uzyskaniu przepustki. Przy budynku znajduje się chodnik o szerokości 2 metrów z oznakowanym w kolorze żółtym krawężnikiem. Brak jest wydzielonych miejsc postojowych przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami w pobliżu wejścia do KMP w Katowicach. Do budynku prowadzą schody z 16 stopniami, brak pochylni, windy zewnętrznej lub schodołazu. Schody są oświetlone, posiadają obustronne poręcze. Brak kontrastowego oznaczenia pierwszego i ostatniego stopnia względem powierzchni schodów. Dla osób ze szczególnymi potrzebami zapewnione jest alternatywne wejście do budynku przez siedzibę Komendy Wojewódzkiej Policji, gdzie znajduje się platforma elektryczna, a w pobliżu budynku znajdują się miejsca postojowe przeznaczone dla osób z niepełnosprawnością. Budynek KMP w Katowicach jest oznaczony czerwoną tablicą z napisem o treści Komenda Miejska Policji w Katowicach. Nad wejściem znajduje się zadaszenie chroniące przed opadami atmosferycznymi z odpowiednim oświetleniem. Do budynku prowadzą dwie pary drzwi. Obie mają szerokość 90 cm i próg wysokości 3 cm Żadne z nich nie otwierają się automatycznie. Oszklenie drzwi nie jest oznakowane kontrastowo. Przy jednych drzwiach wejściowych do budynku znajduje się dzwonek przywoławczy. Za drzwiami wejściowymi, znajduje się wąski korytarz, który oddziela wejście od poczekalni, do której prowadzą otwierane automatycznie dwuskrzydłowe drzwi. W poczekalni na lewo od wejścia znajduje się dyżurka-recepcja, z której można korzystać w pozycji stojącej jak i siedzącej. Komunikacja jest bezpośrednia. Obok recepcji, po prawej stronie zawieszony na ścianie znajduje się aparat telefoniczny dla petentów, w tym dla osob poruszających się na wózku. Zarówno w poczekalni jak i w całym budynku KMP w Katowicach, brak jest toalety dla osób ze szczególnymi potrzebami. W budynku znajduje się winda umożliwiająca dostęp do poszczególnych pięter. Przyciski w windzie dodatkowo są opisane w alfabecie Braille'a. Korytarze o szerokości 2 metrów, bez zbędnych przeszkód architektonicznych. Oświetlenie korytarzy nie powoduje olśnienia oraz zbyt kontrastowych cieni. Zastosowano kontrastowe barwy pomiędzy ścianami a podłogą, a także pomiędzy drzwiami do pomieszczeń. Budynek KMP w Katowicach jest dostępny dla osób z psem przewodnikiem lub psem asystującym. W budynku Komendy Miejskiej Policji w Katowicach obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza KMP. W budynku komendy nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą, z którą należy się kontaktować w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej jest Renata Majewska, telefon służbowy 47 85 124 76, e-mail: email@example.com Komisariat Policji I w Katowicach ul. Żwirki i Wigury 28 Siedziba KP I w Katowicach znajduje się w kompleksie budynków. Budynek oznaczony jest czerwoną tablicą z napisem o treści Komisariat Policji I w Katowicach. Przy wejściu do komisariatu od strony ul. Żwirki i Wigury znajduje się podjazd wraz z poręczami, a z drugiej strony podjazdu jeden stopień. Drzwi wejściowe otwierane do wewnątrz, o szerokości 90 cm, bezprogowe, nie otwierają się automatycznie. Nie ma dzwonka przywoławczego. Zaraz za wejściem, znajduje się poczekalnia, a po prawej stronie od wejścia za oddzielone szybą stanowisko dyżurnego, z którym kontakt odbywa się za pomocą interkomu. Przy stanowisku dyżurnego znajduje się aparat telefoniczny dla petentóe, w tym dla osób poruszajacych się na wózku. W poczekalni znajduje się wydzielone pomieszczenie dla petentów, których stan zdrowia, wiek lub inne szczególne potrzeby uniemożliwiają udział w czynnościach w pokojach znajdujących się na piętrach komisariatu. Brak jest toalety dostosowanej dla osób ze szczególnymi potrzebami. Komisariat nie jest wyposażony w windę, wejście na piętra budynku odbywa się po schodach. Na miejscach parkingowych będących w użytkowaniu Komisariatu I Policji w Katowicach nie ma wydzielonego miejsca dla osób niepełnosprawnych. Jednak w odległości kilku metrów od wejścia znajdują się wyznaczone dwa oznakowane miejsca dla osób niepełnosprawnych, należące do zasobów miasta Katowice. Komisariat Policji I w Katowicach jest dostępny dla osób z psem asystującym lub psem przewodnikiem. W budynku komisariatu obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza Policji. W budynku nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą, z którą należy się kontaktować w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej jest podkom. Adam Nolda, telefon komórkowy 501 604 002, telefon służbowy 47 851 35 42, e-mail: firstname.lastname@example.org Komisariat Policji II w Katowicach ul. Iłłakowiczówny 2 Siedziba Komisariatu Policji II w Katowicach mieści się w budynku wolnostojącym. Budynek oznaczony jest czerwoną tablicą z napisem o treści Komisariat Policji II w Katowicach. Przed wejściem głównym do obiektu Komisariatu Policji II w Katowicach znajduje się jeden stopień. Brak jest podjazdu lub platformy. Przy drzwiach wejściowych nie ma dzwonka przywoławczego ani domofonu. Za drzwiami wejściowymi znajdują się schody z pięcioma stopniami prowadzące do poczekalni. Brak platformy lub windy. Obok poczekalni po prawej stornie znajduje się stanowisko dyżurnego, oddzielone szybą, z którym kontakt odbywa się za pomocą interkomu. W poczekalni mieści się toaleta przystosowana dla osób ze szczególnymi potrzebami. W KP II, na parterze znajduje się wydzielone pomieszczenie dla petentów, których stan zdrowia, wiek lub inne szczególne potrzeby uniemożliwiają udział w czynnościach w pokojach znajdujących się na piętrach komisariatu. Komisariat nie jest wyposażony w windę, wejście na piętra budynku odbywa się po schodach. Wjazd na teren wewnętrzny jednostki ograniczony jest znakiem drogowym B-1 „zakaz ruchu w obu kierunkach – nie dotyczy Policji". Dla osób z zewnątrz możliwe jest pozostawienie pojazdu na wyznaczonym miejscach parkingowych bezpośrednio od ulicy (w zarządzie MZUiM Katowice). Nie ma wyznaczonego miejsca dla osób z niepełnosprawnością. Komisariat Policji II w Katowicach jest dostępny dla osób z psem asystującym lub psem przewodnikiem. W budynku komisariatu obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza Policji. W budynku nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą, z którą należy się kontaktować w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej jest Komendantem Komisariatu Policji II w Katowicach – mł. insp. Krzysztof Aust, telefon 47 851 36 62, email@example.com Komisariat Policji III w Katowicach ul. Książęca 20 Siedziba KP III w Katowicach jest wydzielona z części budynku wielorodzinnego. Budynek oznaczony jest czerwoną tablicą z napisem o treści Komisariat Policji III w Katowicach. Wejście do budynku Komisariatu Policji III w Katowicach znajduje się na wysokości około 1 metra nad ziemią. Prowadzą do niego schody z 6 stopniami oraz podjazd. Drzwi wejściowe otwierane na zewnątrz, o szerokości 90 cm, bezprogowe, nie otwierane automatycznie. Nie ma dzwonka przywoławczego. Zaraz za wejściem znajduje się poczekalnia i po lewej stronie od wejścia stanowisko dyżurnego komisariatu, oddzielone szybą, która umiejscowiona jest na wysokości dogodnej dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Kontakt z dyżurnym odbywa się za pomocą interkomu. W poczekalni mieści się toaleta przystosowana dla osób ze szczególnymi potrzebami. W poczekalni znajdują się drugie drzwi prowadzące już bezpośrednio na korytarz wewnątrz komisariatu. W tej części budynku, na parterze mieści się świetlica, w której mogą być obsługiwane osoby, których stan zdrowia, wiek lub inne szczególne potrzeby uniemożliwiają udział w czynnościach w pokojach znajdujących się na piętrach komisariatu. Wejście na piętra budynku odbywa się po schodach. W komisariacie brak jest windy. Przed komisariatem brak jest wyznaczonych miejsc parkingowych dla osób ze szczególnymi potrzebami. Komisariat Policji III w Katowicach jest dostępny dla osób z psem asystującym lub psem przewodnikiem. W budynku komisariatu obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza Policji. W budynku nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą, z którą należy się kontaktować w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej jest asp. szt. Artur Terbert, telefon 47 851 38 03, 607 695 552, e-mail: firstname.lastname@example.org e-mail: email@example.com Komisariat Policji IV w Katowicach ul. Policyjna 7 Siedziba Komisariatu Policji IV w Katowicach mieści się w budynku wolnostojącym. Budynek oznaczony jest czerwoną tablicą z napisem o treści Komisariat Policji IV w Katowicach. Do wejścia głównego do komisariatu prowadzą schody z dwoma stopniami. Drzwi wejściowe z progiem, otwierane na zewnątrz, nie otwierane automatycznie. Brak jest podjazdu lub platformy. Przy drzwiach wejściowych zamontowany jest domofon. Za drzwiami wejściowymi znajdują się schody z czterema stopniami prowadzące do poczekalni. Brak platformy lub windy. Obok poczekalni na lewo od wejścia znajduje się stanowisko dyżurnego, oddzielone szybą, z którym kontakt odbywa się za pomocą interkomu. Na tym samym poziomie jest wyznaczone pomieszczenie do obsługi osób, których stan zdrowia, wiek lub inne szczególne potrzeby uniemożliwiają udział w czynnościach w pokojach znajdujących się na piętrach komisariatu oraz toaleta, która nie jest dostosowana dla osób ze szczególnymi potrzebami. Komisariat nie jest wyposażony w windę, wejście na piętra budynku odbywa się po schodach. Przed komisariatem brak jest wyznaczonych miejsc parkingowych dla osób ze szczególnymi potrzebami. Komisariat Policji IV w Katowicach jest dostępny dla osób z psem asystującym lub psem przewodnikiem. W budynku komisariatu obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza Policji. W budynku nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą, z którą należy się kontaktować w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej jest nadkom. Aneta Orman - Korczyńska – Zastępca Komendanta KP IV w Katowicach, telefon: 47 851 37 73, e-mail: firstname.lastname@example.org Komisariat Policji V w Katowicach ul. Lwowska 7 Siedziba komisariatu Policji V w Katowicach mieści się w budynku wolnostojącym. Budynek oznaczony jest czerwoną tablicą z napisem o treści Komisariat Policji V w Katowicach. Do wejścia do komisariatu prowadzi jeden stopień połączony z szerokim podjazdem. Drzwi wejściowe otwierane na zewnątrz, bezprogowe, nie otwierają się automatycznie. Drzwi wejściowe prowadzą bezpośrednio do poczekalni, gdzie po lewej stronie od wejścia znajduje się stanowisko dyżurnego komisariatu oddzielone szybą. Kontakt z dyżurnym odbywa się za pomocą interkomu. Na tym samym poziomie znajduje się toaleta dostosowana dla osób ze szczególnymi potrzebami oraz wyznaczone pomieszczenie do obsługi osób, których stan zdrowia, wiek lub inne szczególne potrzeby uniemożliwiają udział w czynnościach w pokojach znajdujących się na piętrach komisariatu. Komisariat nie jest wyposażony w windę. Wejście na piętra budynku odbywa się po schodach. Przed komisariatem wyznaczone jest miejsce parkingowe dla osób ze szczególnymi potrzebami. Komisariat Policji V w Katowicach jest dostępny dla osób z psem asystującym lub psem przewodnikiem. W budynku komisariatu obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza Policji. W budynku nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą z którą należy kontaktować się w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej, jest Komendant Komisariatu Policji V w Katowicach – podinsp. Daniel Syka telefon: 47 851 3713, e-mail: email@example.com Komisariat Policji VI w Katowicach ul. Stawowa 8 Siedziba Komisariatu Policji VI w Katowicach znajduje sie w kompleksie budynków i usytuowana w podwórzu posesji przy ul. Stawowej 8. Budynek oznaczony jest czerwoną tablicą z napisem o treści Komisariat Policji VI w Katowicach. Wejście do komisariatu prowadzi bezpośrednio z chodnika, bez żadnych barier architektonicznych. Drzwi szerokie, bezprogowe, otwierane na zewnątrz, nie otwierają się automatycznie. Przy wejściu bark dzwonka przywoławczego. Na wprost wejścia, w korytarzu, znajduje się stanowisko dyżurnego komisariatu, oddzielone szybą z otwieranym okienkiem, przez które odbywa się bezpośredni kontakt z dyżurnym komisariatu. Z pomieszczenia dyżurnego prowadzą bezprogowe drzwi do poczekalni, zamykane na elektromagnes, otwierane przez dyżurnego, gdyż bezpośrednio z poczekalni jest wejście do dalszej części komisariatu. Wejście na pozostałe piętra komisariatu odbywa się po schodach. Komisariat nie posiada windy. Obok pomieszczenia dyżurnego znajduje sie toaleta, która nie jest dostosowana dla osób ze szczególnymi potrzebami. Komisariat Policji VI w Katowicach dysponuje osobnym pomieszczeniem usytuowanym na zewnątrz komisariatu, obok wejścia głównego, który służy do obsługi wszystkich interesantów. Drzwi wejściowe do tego pomieszczenia otwierają się na zewnątrz, są bezprogowe. Przed komisariatem brak wyznaczonych miejsc parkingowych dla osób ze szczególnymi potrzebami. Komisariat Policji VI w Katowicach jest dostępny dla osób z psem asystującym lub psem przewodnikiem. W budynku komisariatu obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza Policji. W budynku nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą z którą należy kontaktować się w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej jest asp. Przemysław Frączczak, telefon: 47 851 38 82 firstname.lastname@example.org Komisariat Policji VII w Katowicach ul. Tysiąclecia 5 Siedziba Komisariatu Policji VII w Katowicach usytuowana jest w całości na parterze jednopiętrowego budynku. Budynek oznaczony jest czerwoną tablicą z napisem o treści Komisariat Policji VII w Katowicach. Wejście znajduje się bezpośrednio od strony ulicy. Drzwi wejściowe, otwierane na zewnątrz, bezprogowe, szerokie, ze swobodnym dostępem dla osób ze szczególnymi potrzebami. Przy wejściu brak dzwonka przywoławczego. Wejście do budynku komisariatu prowadzi do poczekalni, w której wyznaczony jest pokój pierwszego kontaktu i znajduje się toaleta przystosowana dla osób ze szczególnymi potrzebami. Stanowisko dyżurnego oddzielone jest od poczekalni szybą, a rozmowy z interesantami odbywają się przy pomocy interkomu. Do innych pomieszczeń komisariatu prowadzą z poczekalni drzwi zaopatrzone w elektromagnes, otwierane przez dyżurnego. Z uwagi na usytuowanie komisariatu nie ma tam żadnych barier architektonicznych, które utrudniałyby poruszanie się po nim osobom ze szczególnymi potrzebami. Przed komisariatem znajduje się jedno wyznaczone miejsce parkingowe dla osób ze szczególnymi potrzebami, z którego może korzystać każda osoba posługująca się kartą parkingową osoby niepełnosprawnej, nie jest to miejsce wyznaczone jedynie dla interesantów komisariatu. Komisariat Policji VII w Katowicach jest dostępny dla osób z psem asystującym lub psem przewodnikiem. W budynku komisariatu obowiązuje poruszanie sie po terenie obiektu w asyście pracownika/funkcjonariusza Policji. W budynku nie ma pętli indukcyjnej i nie ma urządzenia naprowadzającego dźwiękiem. Osobą z którą należy kontaktować się w przypadku potrzeby doprecyzowania informacji na temat dostępności architektonicznej jest asp. Daniel Kuzaj Kierownik OPI KP VII w Katowicach telefon: 47 851 39 30 e-mail: email@example.com W wybranych jednostkach Policji istnieje możliwość załatwienia sprawy z pomocą tłumacza polskiego języka migowego i systemu języka migowego online. Połączenie z Policją z pomocą tłumacza polskiego języka migowego i systemu języka migowego online jest także możliwe poprzez połączenie wideo przez internet z dowolnego urządzenia i miejsca. Usługa tłumacza jest dostępna w dni robocze, od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-20.00. Aby dowiedzieć się, jak skorzystać z usługi tłumacza PJM/SJM online, w jednostce Policji lub przez Internet, przejdź do strony euslugi.policja.pl Tłumacz języka migowego jest dostępny zgodnie z przepisami ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2011 r., Nr 209, poz. 1243). Pliki do pobrania Raport o stanie zapewnienia dostępności podmiotu publicznego (pdf 61.52 KB) Data publikacji 31.03.2021 14:41 Raport o stanie zapewnienia dostępności podmiotu publicznego Metryczka Data publikacji : 18.09.2020 Data modyﬁkacji : 30.11.2023 Rejestr zmian Podmiot udostępniający informację: Komenda Miejska Policji w Katowicach Osoba wytwarzająca/odpowiadająca za informację: Jacek Nowoski Agnieszka Żyłka Jednoosobowe Stanowisko ds. Komunikacji Społecznej Osoba modyﬁkująca informację: Agnieszka Żyłka	<urn:uuid:69cf0b9d-71f7-42a4-bc91-e8e3f5b7154a>	finepdfs	1.395508	CC-MAIN-2024-42	https://katowice.bip.policja.gov.pl/001/deklaracja-dostepnosci/32808,Deklaracja-dostepnosci.pdf	2024-10-07T23:04:15+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253505.28/warc/CC-MAIN-20241007223420-20241008013420-00507.warc.gz	307,792,621	0.999955	0.999972	0.999972	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2403, 7121, 9347, 13036, 16165, 19747, 21723, 21838 ]	2	0
Analysis of expression of LGALS3BP gene in thyroid tissues and peripheral blood lymphocytes in patients with papillary thyroid cancer Krzysztof Kaliszewski¹, Tadeusz Łukieńczuk¹,², Tadeusz Dobosz³, Marta Rzeszutko⁴, Anna Sadakierska-Chudy³ ¹Department of General, Gastrointestinal and Endocrinological Surgery, Medical University, Wrocław ²Faculty of Public Health, Medical University, Wrocław ³Institute of Forensic Medicine, Medical University, Wrocław ⁴Department of Pathology, Medical University, Wrocław Abstract Introduction: Galectin-3 (Gal-3), coding by LGALS3BP gene, is a protein of the lectin family that has been associated with neoplastic processes and seems to play an important role in a variety of cell biological processes. In the thyroid gland, the high expression of this protein has been described in differentiated carcinomas, especially in papillary thyroid cancer (PTC). Aim: Analysis of Gal-3 protein expression in PTC and nodular goiters; investigation of Gal-3 mRNA expression in peripheral blood lymphocytes (PBL) in patients with PTC and nodular goiter; analysis of correlation between Gal-3 protein expression in PTC and Gal-3 mRNA in PBL of the same patient. Material and methods: Gal-3 protein was evaluated by immunohistochemistry in benign (27 multinodular goiters) and malignant (30 papillary carcinomas) thyroid tissues and galectin-3 mRNA expression by real-time PCR in peripheral blood lymphocytes (PBL) from 90 patients with multinodular goiter (n = 27), papillary carcinoma (n = 30) and healthy controls (n = 33). Results: In PTC we observed increased expression of Gal-3 protein (all 30 cases) in cytoplasm, nucleus and cell membranes of cancer cells. 23 of 27 benign thyroid nodular goiters were negative for Gal-3 expression. In all examined blood samples we observed higher LGALS3BP gene expression than GAPDH (house keeping gene) with no difference between both groups, without relation to the Gal-3 expression in PTC. Conclusions: There is no difference in Gal-3 expression in peripheral blood lymphocytes in patients with papillary thyroid cancer in relation to nodular goiter. (Pol J Endocrinol 2006; 57 (supl. A): A38–A44) Key words: papillary thyroid cancer, immunological system, lymphocytes, galectin-3, LGALS3BP gene, real time polymerase chain reaction --- Krzysztof Kaliszewski, M.D., Ph.D. 1 Department of General, Gastrointestinal and Endocrinological Surgery Medical University of Wrocław Poniątowskiego 2, 50–326 Wrocław, Poland phone: 071 322 26 71 e-mail: firstname.lastname@example.org Analiza ekspresji genu LGALS3BP w tkance gruczołu tarczowego i limfocytach krwi obwodowej u chorych z rakiem brodawkowatym tarczycy Krzysztof Kaliszewski¹, Tadeusz Łukieńczuk¹,², Tadeusz Dobosz³, Marta Rzeszutko⁴, Anna Sadakierska-Chudy³ ¹ Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Endokrynologicznej, Akademia Medyczna, Wrocław ² Wydział Zdrowia Publicznego, Akademia Medyczna, Wrocław ³ Zakład Technik Molekularnych Katedry Medycyny Sądowej, Akademia Medyczna, Wrocław ⁴ Katedra i Zakład Anatomii Patologicznej, Akademia Medyczna, Wrocław Streszczenie Wstęp: Choroba nowotworowa wywołuje miejscowe i ogólnoustrojowe zmiany w układzie odpornościowym człowieka. Skomplikowane, trudne do śledzenia mechanizmy mobilizacji komórek układu immunologicznego oraz wytwarzanie swoistych klonów zwalczających komórki z obcym antygenem to jedno z głównych zadań tego układu. Limfocyty T i B odgrywają znaczącą rolę w procesie obrony przeciwnowotworowej. Galektyna-3 (Gal-3), kodowana przez gen LGALS3BP, jest białkiem należącym do grupy lektyn, związanym z procesami nowotworzenia oraz odgrywającym ważną rolę w wielu czynnościach życiowych komórki. Jej zwiększona ekspresja obserwuje się w wysoko zróżnicowanych rakach tarczycy, a szczególnie w raku brodawkowatym tarczycy (PTC, papillary thyroid cancer). Wykazano, iż Gal-3 występuje w komórkach układu immunologicznego aktywowanych antygenami nowotworu. Jak do tej pory, nie przeprowadzono badań dotyczących analizy ekspresji Gal-3 mRNA w limfocytach krwi obwodowej u pacjentów z PTC. Cel pracy: Analiza ekspresji białka Gal-3 w PTC oraz woli guzowatym, sprawdzenie, czy w limfocytach krwi obwodowej pobranych od pacjentów z wolem guzowatym i PTC występuje ekspresja mRNA Gal-3, jeżeli tak, czy występuje jakakolwiek zależność pomiędzy ekspresją białka Gal-3 w tarczycy i mRNA Gal-3 w limfocytach krwi obwodowej u tego samego pacjenta. Materiał i metody: Przeprowadzono immunohistochemiczną analizę bloczków parafinowych na obecność białka Gal-3 w 27 zmianach łagodnych o charakterze wola guzowego obojętnego i 30 zmianach złośliwych (30 PTC). W drugiej części pracy przeprowadzono badanie PCR w czasie rzeczywistym dla mRNA Gal-3 w limfocytach krwi obwodowej u 90 osób: 27 z wolem guzowatym obojętnym, 30 z PTC i 33 bez zmian w zakresie gruczołu tarczowego (grupa kontrolna). Wyniki: We wszystkich 30 próbkach z PTC stwierdzono wysoką lub podwyższoną ekspresję białka Gal-3. W 23 na 27 analizowanych łagodnych zmian tarczycy — wola guzowate — nie wykazano dodatkniej reakcji z przeciwciałem anty Gal-3. W drugiej części pracy u 30 pacjentów z PTC i 27 z wolem guzowym we wszystkich przypadkach obserwowano w limfocytach krwi obwodowej zwiększoną ekspresję genu LGALS3BP w stosunku do genu referencyjnego GAPDH (gen metabolizmu podstawowego). Nie stwierdzono zależności pomiędzy ekspresją genu LGALS3BP na poziomie białka w komórkach PTC a jego ekspresją na poziomie mRNA w limfocytach krwi obwodowej u tych samych pacjentów. Wartości względnej ekspresji genu LGALS3BP w odniesieniu do genu referencyjnego u chorych z rakiem brodawkowatym tarczycy oraz u chorych z wolem guzowatym nie różniły się między sobą w sposób istotny. Wnioski: W limfocytach krwi obwodowej nie ma różnic w ilości mRNA Gal-3 u chorych z PTC i zwykłym wolem. (Endokrynol Pol 2006; 57 (supl. A): A38–A44) Słowa kluczowe: rak brodawkowaty tarczycy, układ immunologiczny, limfocyty, galektyna-3, gen LGALS3BP, reakcja łańcuchowa polimerazy w czasie rzeczywistym Dr med. Krzysztof Kaliszewski I Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Endokrynologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu ul. Poniatowskiego 2, 50–326 Wrocław tel.: 071 322 26 71 e-mail: email@example.com Wstęp Najczęściej występującym nowotworem złośliwym gruczołu tarczycowego jest rak brodawkowaty tarczycy (PTC, papillary thyroid cancer), który stanowi 50–80% wszystkich raków tarczycy [1]. Warunkiem radykalnego leczenia, dającego niemal 100% skuteczności, jest jego wczesne wykrycie i odpowiednie zakwalifikowanie do leczenia operacyjnego, co niestety nadal pozostaje dużym wyzwaniem dla klinicystów. Spowodowane jest to olbrzymią liczbą chorych, u których stwierdza się guzki tarczycy, oraz brakiem takiego narzędzia diagnostycznego, które umożliwiłoby pewne rozpoznanie nowotworu w jego wczesnej fazie rozwoju. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa celowana (BACC) jest obecnie jedynym przedoperacyjnym badaniem różnicującym guzki złośliwe tarczycy od nienowotworowych. Niestety, wyniki nieokreślone lub niepewne stanowią nawet do 30% przeprowadzonych badań [2]. Dużym problemem są także biopsje fałszywie ujemne (1–2% przypadków) [3]. Dotyczą one zazwyczaj występowania raka w wolu wieloguzkowym, współwystępowania raka z zapaleniem tarczycy oraz stwierdzanych coraz częściej zmian złośliwych o średnicy zaledwie kilku milimetrów, tzw. mikroraków (0,5–36% raków brodawkowatych tarczycy) [4]. Choroba nowotworowa wywołuje lokalne oraz ogólnoustrojowe zmiany w układzie odpornościowym. Mobilizacja komórek układu immunologicznego oraz wytwarzanie swoistych klonów limfocytów T i B zwalczających komórki z obcym antygenem (także nowotworowe) to jedno z głównych zadań tego układu. Już w latach 80. XX wieku z bezpośredniego otoczenia zmian złośliwych wyizolowano subpopulację limfocytów T o właściwościach antynowotworowych, tzw. limfocyty naciekające guz (TIL, tumor infiltrating lymphocytes) [5]. Warto podkreślić, iż nacieczenie limfocytarne występuje w 25–30% przypadków PTC [6]. Poszukiwanie nowych, doskonałszych metod wykrywania chorób nowotworowych w ich jak najwcześniejszym okresie rozwoju sprawiło, że zainteresowano się grupą glikoprotein, których podwyższone stężenia zaobserwowano w tkankach guzów wielu narządów człowieka. Galektyna-3 (glikozylowane białko, Gal-3) odgrywa bardzo ważną rolę w wielu procesach życiowych komórki, zarówno fizjologicznych, jak i patologicznych. Stwierdzono, że współuczestniczy w podstawowych procesach cyklu komórkowego, takich jak: wzrost, proliferacja czy apoptoza. Podczas proliferacji obserwuje się jej wzmożoną ekspresję w cytoplazmie, na powierzchni błony komórkowej oraz w jądrze komórkowym. Podejrzewa się, że Gal-3 bierze udział w transformacji nowotworowej, adhezji komórek, migracji oraz tworzeniu przerzutów. Występuje z dużą częstością w komórkach PTC [7,8]. Galektynę-3 zidentyfikowano także w komórkach, które nie były bezpośrednio dotknięte procesem choroby nowotworowej, ale były aktywowane w sposób pośredni [9]. Dodatknią ekspresję Gal-3 stwierdzono w komórkach mających na swej powierzchni antygeny CD4 i CD8 oraz w jednodrzastych komórkach układu odpornościowego (PBMC, peripheral-blood mononuclear cells) [10]. Nasuwa się pytanie, czy oznaczanie ekspresji Gal-3 w limfocytach wyizolowanych z krwi obwodowej od chorych na PTC może być markerem tej choroby. Material i metody Analizę ekspresji genu LGALS3BP w limfocytach krwi obwodowej przeprowadzono u 90 osób: 30 z PTC, 27 z wolem guzowatym i 33 bez schorzeń tarczycy oraz chorób nowotworowych (grupa kontrolna). Wszystkie trzy grupy nie różniły się pod względem liczności, rozkładu płci oraz wieku. Krew pobierano kilka dni przed zabiegiem operacyjnym. Całkowite RNA izolowano z krwi pełnej. Reakcję odwrotnej transkrypcji wykonywano z użyciem zestawu ThermoScript™RT-PCR System. Syntezę cDNA przeprowadzano z użyciem starterów Random Hexamers na matrycy całkowitego RNA. Uzyskane w ten sposób cDNA posłużyło do badania ekspresji genu metodą ilościowej reakcji PCR w czasie rzeczywistym. Otrzymane wyniki analizowano za pomocą programu SDS 2.1. Utkanie tarczycy pochodziło od tych samych pacjentów (30 z PTC i 27 z wolem guzowatym) operowanych w I Katedrze i Klinice Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Endokrynologicznej AM we Wrocławiu w latach 1999–2004. Immunohistochemicznej analizie poddano bloczki parafinowe: 30 wycinków PTC oraz 27 zmian o charakterze wola guzkowego obojętnego. Ekspresję Gal-3 oceniano metodą półiłościową w mikroskopie świetlnym, przyznając trzy plusy (+++) dla dodatniej reakcji cytoplazmatycznej w 51–100% komórek w preparacie, dwa plusy (++) przy 21–50% dodatnio barwiących się komórek i jeden plus (+) przy 0–20% komórek wykazujących reakcję dodatnią. Wyniki W grupie 30 osób z PTC dodatnią reakcję z przeciwciałami skierowanymi przeciwko Gal-3 stwierdzono we wszystkich 30 (100%) preparatach. Trzy plusy (+++) obserwowano w 19 przypadkach (63,3%), dwa plusy (++) w 10 (33,3%), natomiast jeden plus (+) przyznano tylko w jednym (3,3%) przypadku. W 23 na 27 analizowanych łagodnych zmian tarczycy — wola guzowate — nie wykazano dodatniej reakcji z przeciwciałem anty Gal-3 (85,2%). Pozostałe cztery (14,8%) próbki tkankowe wykazywały wyraźnie dodatnią reakcję cytoplazmatyczną. Na 13 przypadków raka w II stopniu zaawansowania klinicznego aż w 9 (69,23%) wykazano stopień barwienia immunohistochemicznego wyraźny trzema plusami, a w pozostałych 4 (30,77%) — dwoma. Pacjenci w III stopniu zaawansowania nowotworu (6 osób) wykazywali reakcję na trzy plusy w 4 przypadkach (66,66%), pozostałe 2 osoby na dwa plusy (33,34%). U 2 chorych w IVA stopniu zaawansowania w 100% obserwowano reakcję na trzy plusy. Spośród 9 osób będących w I stopniu zaawansowania u 4 (44,44%) stwierdzono barwienie na trzy plusy. W badaniu limfocytów krwi obwodowej wykonanym u 30 pacjentów z PTC, 27 chorych z wolem guzowatym oraz 33 bez schorzeń tarczycy i choroby nowotworowej we wszystkich próbkach obserwowano zwiększoną ekspresję genu LGALS3BP na poziomie mRNA w stosunku do genu referencyjnego GAPDH (Δ Ct) (dehydronaza fosfogliceraldehydowa, gen metabolizmu podstawowego, kontrola endogenna) (ryc. 1–4). Zdecydowanie bardziej zróżnicowane wyniki otrzymano w analizie ekspresji genu LGALS3BP w stosunku do kalibratora (Δ Ct), czyli średniej wartości ekspresji analizowanego genu w grupie kontrolnej. Spośród 30 próbek krwi pochodzących od pacjentów z PTC w 15 (50%) wykazano obniżone wartości ekspresji, w 6 (20%) prawie niezmienione wartości, natomiast u reszty, czyli 9 (30%) osób, wykazano wartości podwyższone (ryc. 5). W grupie wola guzowatego, obejmującego 27 przypadków, u 18 (66,67%) pacjentów wykazano obniżone wartości ekspresji, u 1 (3,7%) pacjenta obserwowano wartość prawie niezmienioną, natomiast u reszty, czyli 8 (29,6%) osób, wykazano wartości podwyższone (ryc. 6). Nie stwierdzono zależności pomiędzy ekspresją genu na poziomie białka w komórkach raka brodawkow- Rycina 1. Względna ekspresja genu LGALS3BP w odniesieniu do genu referencyjnego GAPDH w limfocytach krwi obwodowej u chorych z rakiem brodawkowatym tarczicy Figure 1. Relative expression of LGALS3BP gene in comparison to GAPDH reference gene in peripheral blood lymphocytes in patients with papillary thyroid cancer Rycina 2. Względna ekspresja genu LGALS3BP w odniesieniu do genu referencyjnego GAPDH w limfocytach krwi obwodowej u chorych z wolem guzowatym tarczicy Figure 2. Relative expression of LGALS3BP gene in comparison to GAPDH reference gene in peripheral blood lymphocytes in patients with multinodular goiter Rycina 3. Reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR) w czasie rzeczywistym dla genu GAPDH Figure 3. Real time PCR relative quantification for GAPDH gene Rycina 4. Reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR) w czasie rzeczywistym dla genu LGALS3BP Figure 4. Real time PCR relative quantification for LGALS3BP gene Rycina 5. Względna ekspresja genu LGALS3BP w odniesieniu do genu referencyjnego ($\Delta Ct$) oraz wzrodkowa różnica w ekspresji tego genu w stosunku do kalibratora ($\Delta \Delta Ct$) u chorych z rakiem brodawkowatym tarczycy Figure 5. Relative expression of LGALS3BP gene in comparison to reference gene ($\Delta Ct$) and relative difference of its expression in comparison to calibrator ($\Delta \Delta Ct$) in patients with papillary thyroid cancer Rycina 6. Względna ekspresja genu LGALS3BP w odniesieniu do genu referencyjnego (ΔCt) oraz względna różnica w ekspresji tego genu w stosunku do kalibratora (ΔΔCt) u chorych z wolem guzowatym tarczycy Figure 6. Relative expression of LGALS3BP gene in comparison to reference gene (ΔCt) and relative difference of its expression in comparison to calibrator (ΔΔCt) in patients with multinodular goiter watego tarczycy a jego ekspresją na poziomie mRNA w limfocytach krwi obwodowej u tych samych pacjentów. Ekspresja Gal-3 w komórkach PTC i wola guzowatego różniła się w sposób istotny (p < 0,0001) w badaniu na poziomie białka. Ekspresja Gal-3 w tkance gruczołu tarczowego korelowała z cechą T w klasyfikacji TNM w grupie chorych na raka (p = 0,01). Wartości względnej ekspresji genu LGALS3BP w odniesieniu do genu referencyjnego u chorych z PTC i wolem guzowatym nie różniły się między sobą w sposób istotny (p = 0,51). Podobnie zachowywały się wartości różnicy ekspresji genu LGALS3BP w stosunku do kalibratora. Dyskusja Ekspresja Gal-3 jest najczęściej obserwowana w komórkach PTC [7, 8], co zostało potwierdzone w prezentowanej pracy. Występuje ona z dużą częstością w tym typie nowotworu, rzadko natomiast w komórkach wola guzowatego tarczycy. Badanie immunohistochemiczne na obecność Gal-3, połączone z odpowiednią oceną histopatologiczną preparatu, stanowi pomocne narzędzie w diagnostyce trudnych przypadków PTC. Dlatego niektórzy autorzy proponują poszerzenie rutynowej diagnostyki PTC o badanie ekspresji Gal-3 na poziomie białka i mRNA w komórkach podejrzanych o nowotworowy charakter zmiany, zwracając uwagę na pewne niedoskonałości w standardowej ocenie cytologicznej oraz immunocytochemicznej materiału uzyskanego w czasie BAC guzków tarczycy. Bernet i wsp. wyizolowali z prawidłowych i nieprawidłowych komórek tarczycy całkowite RNA, ażeby następnie po odpowiednim jego opracowaniu oznaczyć ilościowo informacyjny RNA (mRNA) dla Gal-3. Wyniki porównano z końcowymi rozpoznaniami histopatologicznymi. Najwyższą ekspresję Gal-3 mRNA stwierdzono w komórkach PTC, jednak najważniejszy był fakt, że ekspresja mRNA była tak znacznie nasiłona w porównaniu z pozostałymi chorobami gruczołu tarczowego, że autorzy pracy zalecali wykorzystywanie ilościowej oceny ekspresji Gal-3 mRNA w przedoperacyjnej diagnostyce PTC [11]. Do podobnych wniosków doszli także Feilcheenfeldt i wsp. [12]. Aby zminimalizować lub wyeliminować czynniki mogące wpływać na postawienie prawidłowego rozpoznania PTC, do ilościowej oceny Gal-3 mRNA wykorzystali oni reakcję RT-PCR w czasie rzeczywistym, która jest wiarygodną, dokładną i szybką metodą analizy ekspresji na poziomie RNA. Niewiele jest natomiast prac opisujących diagnostykę PTC poprzez analizę komórek innych tkanek, jak chociażby układu immunologicznego [9, 10]. Pewne grupy komórek układu odpornościowego człowieka wykazują znacznie podwyższoną ekspresję Gal-3 w przebiegu różnych chorób. Tak jest w przypadku limfocytów T zainfekowanych ludzkim wirusem białaczki z komórek T i limfocytów u pacjentów z chorobą nowotworową oraz zakażonych wirusem HIV [13]. Metodą FISH wykazano gen kodujący Gal-3 na długim ramieniu chromosomu 17q25 w komórkach układu immunologicznego: w limfocytach NK (natural killer) oraz w komórkach cytotoksycznych LAK (lymphokine-activated killer cell cytotoxicity) [14]. Fusco i wsp. zbadali ekspresję białka Gal-3 w komórkach raka gruczołu piersiowego oraz jego stężenie w surowicy krwi u tych samych pacjentek. Okazało się, że stopień ekspresji Gal-3 w komórkach raka gruczołu piersiowego nie koreluje ze stopniem zaawansowania choroby, zajęciem węzłów chłonnych, wielkością guza pierwotnego oraz rokowaniem co do przeżycia. Podobne wyniki otrzymano, porównując ww. cechy ze stężeniem Gal-3 w surowicy krwi u tych pacjentek. Autorzy oznaczyli następnie ilość mRNA Gal-3 w jednojądrzastych komórkach układu limfatycznego pobranych z krwi obwodowej (PBMC) w obu grupach i otrzymane wyniki porównali z grupą osób zdrowych. Ekspresja mRNA Gal-3 była podwyższona u pacjentek z rakiem gruczołu piersiowego, czego nie obserwowano w grupie zdrowych. Badacze twierdzą, że oznaczenie ekspresji mRNA Gal-3 w komórkach układu odpornościowego aktywowanych przez proces zapalny badań nowotworowych może być dobrym markerem prognostycznym tych stanów chorobowych [10]. Ponieważ Gal-3 jest białkiem błonowym, odgrywającym ważną rolę w adhezji komórek nowotworowych, już w 1997 roku podjęto badania mające na celu syntezę przeciwiał przeciwko Gal-3, aby w ten sposób mieć wpływ na kinetykę rozwoju nowotworu. Pozostały one jednak w fazie doświadczeń [15]. Choćżaz wyniki badań nad wykorzystaniem Gal-3 w diagnostyce PTC dowodzią w większości jej wysokiej czułości i swoistości, są również takie, które zaprzeczają tym danym, podkreślając zwiększoną ekspresję Gal-3 w tarczycy objętej procesem nienowotworowym [16]. Na podstawie przeanalizowanego piśmiennictwa oraz badań na materiale własnym można stwierdzić, że Gal-3 stanowi dobry marker ułatwiający różnicowanie PTC od wola guzowatego, nie jest to jednak marker niezależny o niepodważalnej i przesądzającej wartości diagnostycznej. Na podstawie badanego materiału własnego obserwowano różnice w nasileniu ekspresji Gal-3 w dobrze zróżnicowanych rakach tarczycy, jak też pojedyncze przypadki dodatniej reakcji w zmianach nienowotworowych. Własna ocena wartości Gal-3 wskazuje więc jedynie na wartość uzupełniającą dla klasycznego badania histopatologicznego. Galektyna-3 jest białkiem występującym również w komórkach innych niż gruczołu tarczowego. Występuje, co wykazano w prezentowanej pracy, w makrofagach i komórkach śródbłonka naczyń żrebu. Niemniej, w analizie ekspresji Gal-3 na poziomie mRNA w komórkach układu immunologicznego chorych z PTC nie wykazano statystycznie istotnych różnic w porównaniu z grupą osób ze zmianami łagodnymi w obrębie gruczołu tarczowego (wola guzowate). Ekspresję Gal-3 mRNA w limfocytach krwi obwodowej stwierdzono u wszystkich pacjentów. Zakończenie w ubiegłym roku ogromnego przedsięwzięcia, jakim było poznanie ludzkiego genomu (Human Genom Project), spowodowało znaczne przyspieszenie rozwoju diagnostyki molekularnej. Dotyczy to głównie chorób nowotworowych, w tym PTC. Dowodem na to są coraz częściej stosowane analizy profilu ekspresji genów w komórkach PTC na mikromacierzach cDNA oraz mikromacierzach oligonukleotydowych wysokiej gęstości [17]. W niniejszej pracy zaprezentowano analizę ekspresji pojedynczego genu w limfocytach krwi obwodowej, natomiast stosując mikromacierze DNA, byloby można jednocześnie przeanalizować profil ekspresji kilkunastu tysięcy genów w tych komórkach. Warto zauważyć, że klasyfikator 20-genowy zaproponowany w raku brodawkowatym [18] obejmuje także badanie ekspresji Gal-3. Wnioski W limfocytach krwi obwodowej nie ma różnic w ilości mRNA Gal-3 u chorych z PTC i zwykłym wolem. Piśmiennictwo 1. Sherman S. Thyroid carcinoma. Lancet 2003; 361: 501–511. 2. Leenhardt L. Indications and limits of ultrasound-guided cytology in the management of nonpalpable thyroid nodules. J Clin Endocrinol Metab 1999; 84: 24–28. 3. Houben F, Hoekstra J, Ruitenberg H. Evaluation of fine-needle aspiration (FNA) cytology in the diagnosis of thyroid nodules. Cytopathology 1995; 6: 168–175. 4. Pomorski L. Rak tarczycy. W: Szmidt J (red.). Podstawy chirurgii, t. 2. Medycyna Praktyczna Kraków 2004; 1093–1099. 5. Topalian S, Rosenberg S. Tumor-infiltrating lymphocytes (TIL). Evidence for specific immune reactions against growing cancers in mice and humans. Lippincott, Philadelphia 1990; 19–41. 6. Galvan G. Punktion und Zytologie der Struma, eine Anleitung fur die Praxis. Sanabo 1983. 7. Kovacs R, Foides J, Winkler G i wsp. The investigation of galectin-3 in disease. J Clin Endocrinol Metab 2003; 148: 449–453. 8. Pisanì T, Vecchiarese A, Giovagnoli M. Galectin-3 immunodetection may improve cytological diagnosis of occult papillary thyroid carcinoma. Anticancer Res 2004; 24 (2C): 1111—1112. 9. Joo HG, Goedegebure PS, Sadanaia N i wsp. Expression and function of galectin-3, a beta-galactoside-binding protein in activated T lymphocytes. J Leukoc Biol 2001; 69: 555–564. 10. Fusco O, Querzoli P, Nenci I i wsp. 90K (MAC-2 BP) gene expression in breast cancer and evidence for the production of 90K by peripheral blood mononuclear cells. Int J Cancer 1998; 79: 23–26. 11. Berrett V, Andersson J, Väisänen Y i wsp. Determination of Galectin-3 messenger RNA levels in overexpressing papillary thyroid cancer by quantitative reverse transcription-polymerase chain reaction. J Clin Endocrinol Metab 2002; 87: 4792–4796. 12. Feilchenfeldt J, Tutsch MD, Siem-Yi Shen i wsp. Expression of Galectin-3 in normal and malignant thyroid tissue by quantitative PCR and immunohistochemistry. Modern Pathology 2003; 16: 1117–1123. 13. Hsu DK, Hammes SR, Kuwabara I i wsp. Human T lymphotropic virus-I infection of human T lymphocytes induces expression of the beta-galactoside-binding lectin, galectin-3. Am J Pathol 1996; 148: 1661–1670. 14. Calabrese G, Sures I, Pompetti F i wsp. The gene (LGALS3BP) encoding the serum protein 90K, associated with cancer and infection by the human immunodeficiency virus, maps at 17q25. Cytogenet Cell Genet 1995; 69: 223–225. 15. Tinari N, D’Egidio M, Iacobelli S i wsp. Identification of the tumor antigen 90K domains recognized by monoclonal antibodies SP2 and L3 and preparation and characterization of novel anti-90K monoclonal antibodies. Biochem Biophys Res Commun 1997; 232: 367–372. 16. Niedziela M, Maceluch J, Korman E. Galectin-3 is not an universal marker of malignancy in thyroid nodular disease in children and adolescents. J Clin Endocrinol Metab 2002; 87 (9): 4411–4415. 17. Jarząb B, Gubala E, Lange D. Mikromacierze DNA i profil ekspresji genów raka brodawkowatego tarczycy. Endokrynol Pol 2005; 3: 293–301. 18. Jarząb B, Wisniew M, Fujarewicz K i wsp. Gene expression profile of papillary thyroid cancer: some new findings and diagnostic implications. Cancer Res 2005; 65 (4): 1587—1597.	<urn:uuid:0006a54a-937d-4b9d-aef2-d98bf84d7f04>	finepdfs	2.224609	CC-MAIN-2024-10	https://journals.viamedica.pl/endokrynologia_polska/article/download/25667/20489	2024-02-26T07:51:23+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947474653.81/warc/CC-MAIN-20240226062606-20240226092606-00235.warc.gz	326,500,298	0.85301	0.999173	0.999173	[ "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2609, 6358, 11336, 13744, 14502, 18161, 24574 ]	1	0
Ogłoszenie o wyniku przetargów na wykonanie robót budowlanych z projektem budowlano-wykonawczym 1 2 3 4 5 Zamawiający: ENERGA-OPERATOR SA z siedzibą w Gdańsku Oddział w Gdańsku adres: ul. Marynarki Polskiej 130, 80-557 Gdańsk NIP 583-000-11-90; REGON: 190275904-00036 internet: energa-operator.pl e-mail : email@example.com W wyniku rozstrzygnięć przetargów zamieszczonych w ogłoszeniu nr 538/W/19/Wejherowo wybrano najkorzystniejsze oferty z cenami brutto – złożone przez następujących Wykonawców: Ostrowo Władysławowo obszar wiejski ul. Obozowa 74 nr dzial.: 533/1 Wykonanie projektu: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/012394;, Wykonanie robót: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/012394; z wyłączeniem Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) ZN/2737/3636MZI/2019/1901485 Zbychowo Wejherowo gmina wiejska ul. Narcyzowa 21 nr dzial.: Zbychowo- 171/26 Wykonanie projektu: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/18/020260;, wplecenie w ist. kabel wg WP-P/18/020260; z wyłączeniem Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) ZN/2747/3636MZI/2019/1901511 Wejherowo Wejherowo gmina miejska nr dzial.: wejherowo-148/36 Wykonanie projektu: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/012277;, Wykonanie robót: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/012277; z wyłączeniem Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) ZN/2743/3636MZI/2019/1901481 Rozewie Władysławowo obszar wiejski ul. Garnizonowa - nr dzial.: Rozewie- 407 Wykonanie projektu: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/011372;, Wykonanie robót: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/011372; z wyłączeniem Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) ZN/2744/3636MZI/2019/1901532 Strzebielino Łęczyce gmina wiejska ul. Jana Kasprowicza - nr dzial.: Strzebielino-305/9 Wykonanie projektu: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/18/056457;, Wykonanie robót: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/18/056457; z wyłączeniem Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) ZN/2745/3636MZI/2019/1901484 Ogłoszenie o wyniku przetargów na wykonanie robót budowlanych z projektem budowlano-wykonawczym 6 7 8 Odargowo Krokowa gmina wiejska ul. Wrzosowa - nr dzial.: Odargowo-358 Wykonanie projektu: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/009691;, Wykonanie robót: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/19/009691; z wyłączeniem Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) ZN/2742/3636MZI/2019/1901491 Kielno Szemud gmina wiejska - nr dzial.: Kielno-49/2, Kielno-49/4, Kielno-49/6, Kielno-49/7 ZN/2739/3636MZI/2019/1901512 Wykonanie projektu: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/18/056552;, Wykonanie robót: wplecenie w ist. kabel wg WP-P/18/056552; z wyłączeniem Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) Chwaszczyno Żukowo obszar wiejski ul. Oliwska - nr dzial.: Chwaszczyno- 846/28 Wykonanie projektu: budowa przyłacza kablowego z ist. stacji trafo do ukł. półpośredniego wg WP-P/19/008015;, Wykonanie robót: budowa przyłacza kablowego z ist. stacji trafo do ukł. półpośredniego wg WP-P/19/008015; bez wyłączenia Postępowanie zostaje unieważnione na podstawie Art. 16 pkt 2 ust 3 Regulaminu Udzielania Zamówień w ENERGA OPERATOR SA (Zamawiający może unieważnić Postępowanie zakupowe na każdym jego etapie bez podania przyczyny) ZN/2741/3636MZI/2019/1901528 Sporządził(a): Karolina Krupińska Gdańsk, dnia 30-05-2019 ......................................................................... / podpis /	<urn:uuid:46190e3e-1845-459d-906a-ed398e8532d8>	finepdfs	1.063477	CC-MAIN-2019-26	http://bip.energa-operator.pl/upload/przetargi/gdansk/ZAM_ENERGA_639059_30052019_00.pdf	2019-06-24T17:16:51Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-26/segments/1560627999620.99/warc/CC-MAIN-20190624171058-20190624193058-00480.warc.gz	23,187,603	0.999338	0.999344	0.999344	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2802, 4544 ]	1	0
Tomasz Rozkrut Fundamentalne znaczenie skargi powodowej w kanonicznym procesie małżeńskim (KPK, kan. 1501-1506) Kieleckie Studia Teologiczne 8, 135-146 2009 Artykuł został opracowany do udostępnienia w internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych. Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku. Fundamentalne znaczenie skargi powodowej w kanonicznym procesie małżeńskim (KPK, kan. 1501–1506) W każdym procesie, także w tym szczególnym postępowaniu procesowym, którego przedmiotem jest małżeństwo kanoniczne, między osobami ochrzconymi sakrament¹, fundamentalne znaczenie posiada skarga powodowa. Rozpoczyna ona bowiem to dość partykularne postępowanie sądowe, dla wielu osób niezrozumiałe i nieprawidłowo określane jako „rozwód kościelny”, a jednocześnie ukierunkowuje ona pracę kościelnego sądownictwa w konkretnym przypadku. Równocześnie skarga powodowa stwarza dość szczególną sytuację między małżonkami, którzy bardzo często są już po rozwodzie cywilnym i żyją już w nowych związkach cywilnych, a mimo to informacja o zaskarżeniu małżeństwa jest dla nich często dużym zaskoczeniem. Fundamentalne znaczenie skargi powodowej w kanonicznym procesie małżeńskim zostanie przedstawione w obowiązującym ustawodawstwie Kościoła, czyli w kan. 1501–1506 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 r.², oraz w Instrukcji procesowej „Dignitas connubii”, która bardzo praktycznie ukazuje obowiązujące normy procesowe Kodeksu Jana Pawła II³. --- ¹ KPK, kan. 1055 § 2. Doktryna o nierozdzielności pomiędzy kontraktem a sakramentalnością małżeństwa jest nauką powszechnie przyjmowaną i wyrażaną tak w sposób implicite jak i explicite przez Magisterium Kościoła. Por. J. Hervada, „Studi sull’essenza del matrimonio”, Milano 2000, s. 363. ² Kodeks wschodni nie ma wyodrębnionego Rozdziału na temat skargi powodowej, istnieje natomiast Rozdział: De obligationibus iudicum et aliorum administratorum tribunalium (KKKW, kan. 1103–1116) wraz z kan. 1104 § 2, który stanowi, że „iudex nullam causam cognoscere potest, nisi petitio ad normam canonum facta est ab eo, cuius interest, vel a promotore iustitiae”. ³ Dc, art. 114–125. Skarga powodowa ma być złożona zgodnie z przepisami prawa. Przedstawiając ją i wskazując na jej rolę, trzeba mieć na uwadze takie obszary jej formalnego zrozumienia, jak: legalność samej skargi powodowej (ad normam iuris), jej treść oraz formę, jak również sposób postępowania celem jej przyjęcia lub odrzucenia przez autorytet sądowy Kościoła. Skarga powodowa w kanonicznym procesie małońskim jest wezwaniem sędziego do realizacji przez niego posługi sprawiedliwości, nie jest to wprost pozwanie drugiej strony, jak to ma miejsce w państwowych porządkach prawnych, albowiem dopiero sukcesywne wezwanie sądowe (czyli „citatio”), zgodnie z przepisami kanonow Kodeksu$^4$, jest już decyzją sędziego kościelnego. Wydaje się, że taki porządek rzeczy w kościelnym prawie procesowym jest słuszniejszy, gdyż niekonicznie trzeba od razu pożywać drugą stronę, skoro np. skarga powodowa może zostać odrzucona z uznanych przez prawo powodów. Ważna jest zatem w każdym wypadku poprawna ekonomia procesowa. 1. Kodeksowe określenie skargi powodowej Skarga powodowa rozpoczyna spór sądowy$^5$; ona też jest pierwszym i absolutnie koniecznym dokumentem procesowym, albowiem sam sędzia nie może, bez prośby powoda, rozpocząć postępowania procesowego, zgodnie ze znaną zasadą procesową „nemo iudex sine actore”$^6$. Proces rozpoczyna zatem strona procesowa i dlatego w pierwszym kanonie Kodeksu Jana Pawła II --- $^4$ KPK, kan. 1507–1512; Dc, art. 126–134. $^5$ Por. KPK, kan. 1504; Dc, art. 116 § 1. $^6$ Najogólniej przez skargę powodową należy rozumieć pisemną prośbę strony powodowej przedstawioną sędziemu, aby ten rozwiązał zaistniałą kontrowersję. P. V. Pinto, „I processi nel Codice di diritto canonicco. Commento sistematico al Lib. VII”, „Libreria Editrice Vaticana”, 1993, s. 226. Warto przypomnieć, że w wypadku braku skargi powodowej, o której w kan. 1501, ewentualny proces będzie dotknięty wadą nieważności nieuusuwalnej (KPK, kan. 1620, n. 4). W kanonicznym procesie małońskim będzie chodziło o poznanie prawdy, czy małżeństwo zostało zawarte nieważnie. Natomiast nie jest przedmiotem takiego procesu badanie ważności małżeństwa, które cieszy się przychylnością prawa i w wątpliwości należy uważać je za ważne, jak postanawia prawodawca w kan. 1060, mimo pojawiania się dzisiaj przewrotnych propozycji, do których odniósł się w swoim przemówieniu rotałnym Jan Paweł II w 2004 r. Wskazał on, że słyszy się głosy krytyczne na temat tejże normy kanonicznej, a nawet i więcej, w dzisiejszym społeczeństwie, w którym spotykamy się z kryzysem małżeństwa, można spotkać się z poglądami, które pytają wprost, „czy nie byłoby lepiej zakładać nieważność małżeństwa niż jego ważność”? W tym kontekście Jan Paweł II wskazuje, że według niektórych favor matrimonii powinien ustąpić favor personae, czy też favor veritatis subiecti czy też favor libertatis. Discorso di Giovanni Paolo II ai Prelati na temat skargi powodowej, tj. w kan. 1501, czytamy, że „sędzia nie może rozpoznawać sprawy, jeżeli ten, kto jest zainteresowany, albo rzecznik sprawiedliwości nie przedstawi prośby zgodnie z przepisami kanonów”$^7$. Współczesny proces kościelny, w tym także proces dotyczący nieważności małżeństwa kanonicznego, nie może mieć charakteru inkwizycyjnego, a złożona skarga powodowa kształtuje sukcesywnie konsekwencje, tak w wymiarze procesowym, jak i społecznym$^8$. Zaraz potem w następnym kanonie mamy dopowiedziane, że ten, „kto chce kogoś pozwać, musi przedłożyć właściwemu sędziemu skargę powodową, w której przedstawi przedmiot sporu i wyrazi prośbę o posługę sędziego”$^9$. Można powiedzieć, że ten przepis prawny na temat meritum skargi powodowej zawiera konieczne warunki dla rozpoczęcia procesu. Są w nim zawarte cztery elementy konstytutywne skargi powodowej: a. element podmiotowy – który obejmuje osoby związane z rodzającym się procesem. Należy tutaj wymienić, przede wszystkim, osobę powoda, czyli osobę, która domaga się zastosowania prawa poprzez przeprowadzenie postępowania procesowego. W procesie małżeńskim jest to konkretny małżonek, mający imię, nazwisko, zamieszkanie, itd., wyjątkowo będzie nim promotor sprawiedliwości; o takiej możliwości mówi bowiem kan. 1674, n. 2. Drugą osobą będzie strona pozwana, czyli jest to osoba, od której się czegoś powód domaga w wyniku przeprowadzonego procesu, który to proces, z formalnego punktu widzenia, winien mieć charakter kontradyktryjny i dwustronny – aczkolwiek w „specyficznym” kanonicznym procesie małżeńskim rodzi się bardzo konkretne pytanie: czy rzeczywiście albo czy zawsze kanoniczny proces małżeński ma taki charakter$^{10}$? Np. jeśli powód prosi o stwierdzenie nieważności zawartego małżeństwa z tytułu swojej niezdolności na podstawie normy kan. 1095, n. 3 KPK, to w takim procesie, kto jest stroną pozwaną, czyli tą, od której formalnie należałoby się czegoś domagać? W tak kształtującym się procesie współmałżonek może w ogóle nie przystąpić do procesu albo może swoimi argumentami jeszcze dodatkowo poprzeć żądanie powoda; jeszcze --- Uditori, Officiali e Avvocati del Tribunale della Rota Romana, in occasione dell’inaugurazione dell’anno giudiziario, w: „L’Osservatore Romano”, 31 Gennaio 2003, s. 4–5. Zob. P. Majer, Favor iuris dla małżeństwa czy favor libertatis dla małżonków?, w: Lex tua in corde meo, red. P. Majer i A. Wójcik, Kraków 2004, s. 341–357. $^7$ KPK, kan. 1501; Dc, art. 1501. $^8$ KPK, kan. 1611, 1612, 1620 § 4. $^9$ KPK, kan. 1502; Dc, art. 115 § 1. $^{10}$ Warto jeszcze raz podkreślić specyficzny charakter procesu małżeńskiego. Znaczące rozwiązanie proponuje instrukcja „Dignitas coniubii”, kiedy zamiast mówić o zawiązaniu sporu, mówi o formule wątpliwości w kanonicznym procesie małżeńskim (Dc, art. 135). Zob. M. Greszata, Iudicium cum principiis. Kodeksowa weryfikacja wybranych zasad procesowych w kanonicznych sprawach o nieważność małżeństwa, Lublin 2008, s. 259–263 i s. 278–280. większa trudność ze zdefiniowaniem kontradyktorjności procesu małżeńskiego będzie występowała wówczas, gdyby skarga powodowa została wniesiona po śmierci jednego z małżonków, zgodnie z normą kan. 1675 § 1. Trzecią osobą zaangażowaną w proces jest sędzia (rozumiany nie jako osoba fizyczna, ale jako organ sądowy, czyli jako instytucja kościelnej sprawiedliwości), wobec którego składana jest skarga powodowa i który jest proszony o posługę związaną z określeniem prawdy na temat ważności zawartego małżeństwa. W codziennej praktyce skarga powodowa jest kierowana do konkretnego sądu kościelnego, nie jest ona zatem kierowana imiennie. b. element przedmiotowy – którym jest „petitum”, czyli prośba dotycząca stwierdzenia nieważności zawartego małżeństwa kanonicznego przez sąd kościelny. Przedmiot sporu sądowego musi być jasno i precyzyjnie określony$^{11}$. c. element prawny – którym jest „causa petendi”, czyli jest nim konkretny tytuł (lub tytuły) zaproponowany jako prawny fundament zaskarżonego małżeństwa kanonicznego; rzeczą korzystną jest zatem wymienienie konkretnego kanonu małżeńskiego, wokół którego będzie się toczyło postępowanie dowodowe. W skardze powodowej należy także wskazać na konkretne fakty, które urealnią zaproponowany tytuł nieważności i pomogą w tym, aby z prezentowanej skargi powodowej w perspektywie instrukcji procesowej „wydobył się” fumus boni iuris. Mówiąc inaczej, wyeksponowanie prawa oraz faktów winno uwiarystodnić interes procesowy powoda oraz pozytywny przebieg postępowania procesowego. Praktyka duszpasterska uczy, że skarżący małżeństwo kanoniczne są zainteresowani przede wszystkim możliwością zawarcia nowego małżeństwa w Kościele, a zatem jedynie pośrednio interesuje ich poznanie prawdy na temat ważności swojego małżeństwa. Wskazuje to, że istota procesu małżeńskiego wśród wiernych jest praktycznie mało znana. d. postulat – którym jest domaganie się posługi sędziego celem rozwiązania powstałej kontrowersji$^{12}$. 2. Skarga powodowa w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa W procesie małżeńskim osobami zainteresowanymi jego rozpoczęciem są zasadniczo sami małżonkowie (najczęściej jeden z nich), czasami rozpoczęciem procesu małżenskiego będzie zainteresowany również rzecznicz sprawiedliwości („wtedy kiedy nieważność małżeństwa została już rozgłoszona, jeżeli małżeństwo nie może być uważione lub nie jest to pożyteczne”)$^{13}$. Ponadto --- $^{11}$ „Formula wątpliwości musi określać, z jakiego tytułu lub tytułów zaskarża się ważność węzła małżeńskiego”, Dc, art. 135 § 3. $^{12}$ Zob. J. Arroba Conde, Diritto processuale canonico, Roma 1993, s. 294–297. $^{13}$ KPK, kan. 1674; Dc, art. 92. skarga powodowa ma być złożona właściwemu sędziemu\textsuperscript{14}. Ogólnie trzeba powiedzieć, że skarga powodowa formułuje jasne żądanie procesowe, którym jest stwierdzenie nieważności małżeństwa kanonicznego, natomiast stronie pozowanej, po zapoznaniu się z jej treścią, daje możliwość obrony; z kolei sędziego ukie runkowuje na poprawne określenie rodzającego się przedmiotu sporu, który w instrukcji „Dignitas connubii” został określony jako formula wątpliwości, co lepiej odpowiada specyfice procesu małżeńskiego\textsuperscript{15}. Co do formy złożenia skargi powodowej Kodeks Jana Pawła II stwierdza, że sędzia może przyjąć ustną prośbę, zwłaszcza wtedy, gdy powód „albo ma przeszkodę w przedstawieniu skargi powodowej [np. powód nie umie pisać], albo sprawa jest łatwa w dochodzeniu i mniejszej wagi”; niemniej jednak dopiero sporządzenie prośby w formie pisemnej zapoczątkuje jej skutki procesowe\textsuperscript{16}. Zasadniczo jednak, również ze względów praktycznych, powinna ona mieć od początku charakter pisemny, albowiem jak łatwo zrozumieć, waga kanonicznego procesu małżeńskiego domaga się, aby skarga była nie tylko formalnie dobrze napisana i umotywowana, ale także, aby była należycie prze myślana, a sam powód był przez to należycie przygotowany i zmotywowany do udziału w procesie od jego początku aż do samego końca; winna ona także uświadomić powodowi konsekwencje jej złożenia (może być jej następstwem wrogie nastawienie ze strony współmałżonka, jego bliskich, a w niektórych wypadkach także i wspólnego potomstwa). Ponadto należy pamiętać, że skarga powodowa nie może mieć charakteru tak ogólnego, aby powód domagał się jedynie stwierdzenia nieważności małżeństwa bez podania tytułu nieważności oraz faktów za tym przemawiających. W takim wypadku będzie ona musiała być odpowiednio uzupełniona, dlatego ważną rzeczą jest, aby powód, składając skargę powodową, wcześniej skorzystał z należytej pomocy prawno-kanonicznej (praktycznie ważna jest tutaj fachowa pomoc adwokata lub poradni prawnej działającej przy sądzie kościelnym)\textsuperscript{17}). Nie jest wymagane, aby małżonkowie byli już po rozwodzie cywilnym. Praktyka jednak jest taka, że najczęściej są już po orzeczeniu rozwodu cywilnego, z kolei z praktycznego \textsuperscript{14} KPK, kan. 1502; Dc, art. 115 § 1. \textsuperscript{15} Dc, art. 135–137. \textsuperscript{16} KPK. 1503 § 1. Kodeks, dając możliwość przyjęcia ustnej prośby, zaznacza, że: „w obydwu jednak wypadkach sędzia powinien nakazać notariuszowi, by zredagował akt na piśmie; ma on być odczytany powodowi i przez niego potwierdzony; zastępuje on, co do wszystkich skutków prawnych, skargę pisaną przez powoda”. KPK, kan. 1503 § 2; zob. Dc, art. 115 § 2. Kiedy powód ma przeszkodę w napisaniu skargi powodowej, to być może lepiej byłoby skierować powoda do adwokata, gdyż skarga małżeńska, ze względu na jej charakter, nie może być zredagowana pospiesznie (jakby „na kolanie”) w notariacie sądu kościelnego. Wymaga ona odpowiedniego przemyślenia oraz odpowiedniej argumentacji. \textsuperscript{17} Zob. Dc, art. 113. punktu widzenia podpowiada się, aby strony nie prowadziły równocześnie dwóch różnych postępowań: tj. postępowania rozwodowego oraz kanonicznego procesu małżeńskiego, aczkolwiek nie jest to prawnie zabronione. 3. Elementy formalne skargi powodowej Skarga powodowa, według kan. 1504, n. 1–4, powinna zawierać następujące elementy formalne: a. powinna określać, wobec jakiego sędziego sprawa jest wnoszona, czego powód żąda oraz od kogo. W przypadku procesu małżeńskiego strona powodowa prezentuje skargę powodową właściwemu sądowi kościelnemu, skarga ma określać, czego się od niego żąda (orzeczenia nieważności małżeństwa – czyli jest tzw. petitum) oraz z jakiego tytułu nieważności (na podstawie jakiego kanonu małżeńskiego – czyli jest to tzw. causa petendi). Właściwość sądu kościelnego w sprawach o nieważność małżeństwa, które nie są zarezerwowane Stolicy Apostolskiej, określa kan. 1673$^{18}$. Należy w tym miejscu podkreślić, że ten obecny pluralizm właściwości sądów kościelnych do prowadzenia procesów małżeńskich niewątpliwie powinien wpływać jak najbardziej pozytywnie na sprawność funkcjonowania kościelnego wymiaru sprawiedliwości. Zauważył to już sam prawodawca kościelny. Papież Jan Paweł II, przemawiając do Trybunału Roty Rzymskiej w 1996 roku, podkreślił, że aktualne ustawodawstwo Kościoła prezentuje żywą wrażliwość na wymogi dotyczące stanu osób, albowiem jeżeli został on podany w wątpliwość, to nie powinien zbyt długo pozostawać wątpliwym. Konkretnie Papież wskazał, że obecnie istnieje możliwość zwrócenia się do różnych sądów, aby ułatwić instruktorię sprawy, o czym stanowi kan. 1673$^{19}$. b. skarga powodowa ma wskazać, na jakich uprawnieniach opiera się powód oraz winna, przynajmniej w ogólnej formie, zawierać fakty oraz dowody dla poparcia prezentowanych roszczeń (czyli powinna zawierać motywy prawne i faktyczne dla prowadzenia procesu małżeńskiego ze wskazanego tytułu nieważności). c. skarga powodowa ma być podpisana przez powoda (lub jego pełnomocnika; w tym wypadku winna ona zawierać pełnomocnictwo według kan. 1484 § 1$^{20}$), ma zawierać datę (dzień, miesiąc oraz rok) oraz powinna wskazywać miejsce zamieszkania powoda lub jego pełnomocnika albo winno być wskazane miejsce dla odbierania akt procesowych$^{21}$. --- $^{18}$ Dc, art. 10 § 1. $^{19}$ Ad Romanae Rotae iudices habita (die 22 Ianuarii 1996), w: AAS, 88 (1996) s. 773–777. $^{20}$ Dc, art. 106 § 1. $^{21}$ Sąd kościelny, przyjmując skargę powodową, winien wbić datę jej wpłynięcia. d. skarga powodowa powinna wskazywać stałe lub tymczasowe miejsce zamieszkania strony pozowanej. Ponadto do skargi powodowej, która powinna być merytoryczna, przejrzysta i krótka, czyli napisana fachowo (a zatem nie może mieć np. formy pamiętnika), należy dołączyć autentyczne świadectwo zawarcia małżeństwa, metryki chrzcielne stron, uzyskane już orzeczenie rozwodu, listę świadków, jak również w niektórych wypadkach karty kliniczne oraz, wspomniane już, ewentualne zlecenie dla pełnomocnika (adwokata)$^{22}$. Mają to być dokumenty autentyczne lub odpowiednio uwiarystodnione. Wymienione dokumenty będą świadczyć, że powód do procesu przystępuje przygotowany merytorycznie i jest świadomy spoczywającego na nim obowiązku udowodnienia tego, co twierdzi, jak tego wymaga procesowy kan. 1526 § 1. To powód, w oparciu o przedstawione dowody procesowe, ma dowieść prawdziwości swojego twierdzenia, sąd ma jedynie kompetentnie przeprowadzić postępowanie procesowe$^{23}$. Skarga powodowa przedstawiona sądowi kościelnemu winna zostać natychmiast zarejestrowana przez notariusza sądowego w rejestrze sądowym, zgodnie z normą kan. 1458, który stanowi, że sprawy należy rozpatrywać w tej kolejności, w jakiej zostały wniesione i wpisane do rejestru, chyba że jakaś z nich wymaga przed innymi szybszego załatwienia, co jednak należy ustalić specjalnym dekretem, zawierającym uzasadnienie$^{24}$. 4. Przyjęcie lub odrzucenie skargi powodowej Po wpłynięciu skargi powodowej wikariusz sądowy jest zobowiązany do ustanowienia kolegium (turnusu trzyosobowego)$^{25}$, chyba że mamy do czynienia z trybunałem jednoosobowym, którego przewodniczący (w niektórych --- $^{22}$ „Do skargi powodowej należy dołączyć egzemplarz autentycznego świadectwa zawartego małżeństwa, jak również, gdy jest to aktualne w sprawie, dokumentu o stanie cywilnym stron. Nie powinno się żądać opinii biegłych przy przyjmowaniu skargi”, Dc, art. 116 § 2–3. Przykłady skargi powodowej znajdujemy np. w publikacji: A. Sobczak, Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego, Gniezno 2001. $^{23}$ „Jeśli jest to proces oparty o dokumenty, gdy jest to możliwe, powinny być one dołączone do skargi; gdy o świadków, trzeba wskazać ich nazwiska i zamieszkanie. W przypadku innych środków dowodowych winno się wskazać w ogólności fakty lub poszlaki, na których proces będzie się opierał. Co do tych ostatnich dowodów nic nie stoi na przeszkodzie, by były one dołączone w trakcie prowadzenia procesu”, Dc, art. 117. $^{24}$ Dc, art. 76. Zob. KPK, kan. 1437. $^{25}$ KPK, kan. 1425 § 3; Dc, art. 118 § 1–2: „Przedstawiona skarga powoduje, że wikariusz sądowy powinien jak najszybciej poprzez dekret ukonstytuować trybunał, zgodnie z art. 48–49. O nazwiskach sędziów i obrońcy węzła należy natychmiast zawiadomić powoda”. wypadkach trybunałowi kolegialnemu będzie przewodniczył wspomniany już wikariusz sądowy – kan. 1425 § 3) musi odpowiedzieć na trzy pytania: – czy sąd jest właściwy, czyli kompetentny dla prowadzenia przedstawionej sprawy, – czy powód ma zdolność procesową, oraz – czy skarga w oparciu o swoją treść ma być przyjęta. Sędzia w dalszym swoim postępowaniu musi pamiętać, że nie może sądzić tego, o co nie jest proszony („ultra petita”) oraz nie może decydować w tych sprawach, o które z racji wykonywanego urzędu nie jest proszony. Po złożeniu skargi powodowej „sędzia jednoosobowy lub przewodniczący trybunału kolegialnego – po ustaleniu, że zarówno sprawa należy do jego właściwości, jak i tego, że powód nie jest pozbawiony zdolności występowania w sądzie – powinien swoim dekretem jak najszybciej skargę albo przyjąć, albo odrzucić”$^{26}$. Przyczyny odrzucenia skargi powodowej, według Kodeksu, byłyby następujące$^{27}$: a. niewłaściwość (brak kompetencji) ze strony sądu lub sędziego; Kodeks nie mówi o jaką niekompetencję tutaj chodzi, należy rozumieć, że prawodawca ma na myśli niewłaściwość bezwzględną oraz względną, o której stanowią kan. 1406 § 2 oraz 1407 § 2$^{28}$. b. pewność co do faktu, że powód nie posiada zdolności procesowej; c. zaprezentowana skarga powodowa nie zawiera elementów wyliczonych w kan. 1504 n. 1–3, czyli skarga nie wiadomo do jakiego sądu została wniesiona, nie wiadomo jakie są żądania powoda, nie ma wskazanych ani motywów prawnych, ani faktycznych dla prowadzenia procesu, brakuje podpisów, dat i wymaganych przez Kodeks adresów. d. że skargi powodowej jasno wynika, że wnoszone roszczenie jest pozbawione jakiejkolwiek podstawy i nie zanosi się na to, że w czasie procesu ujawni się wymagana podstawa$^{29}$. Takim przykładem może być postępowanie, w którym powód pragnie (czasami za wszelką cenę) uregulować sobie sprawy własnego życia i sumienia, a wiadomo, że zaskarżone przez niego małżeństwo przez wiele lat funkcjonowało poprawnie i było związkiem szczęśliwym, jedynie słabość natury ludzkiej oraz chęć wygodnego życia były przyczyną rozpadu zaskarżonego małżeństwa. Powstaje wątpliwość, czy $^{26}$ KPK, kan. 1505 § 1; Dc, art. 119 § 1. Zob. także praktyczny art. 120. $^{27}$ Takie ustawienie kodeksowe jest ważne i pozwala domniemywać, że skarga powodowa – oprócz wymienionych wprost wypadków – powinna być przyjęta. „Brakuje podstaw do przyjęcia skargi powodowej, jeśli fakt, na którym opiera się zaskarżenie, nawet gdy jest we wszystkim prawdziwy, ale całkowicie niewłaściwy do orzeczenia nieważności małżeństwa, lub gdy fakt może spowodować nieważność małżeństwa, ale nieprawdziwość jego jest oczywista”, Dc, art. 122. $^{28}$ Dc, art. 8 § 2 i 10 § 2. $^{29}$ KPK, kan. 1505 § 2; Dc, art. 121 § 1. praktyka przyjmowania wszystkich spraw, z wątpliwą nadzieję, że być może w czasie instrukcji dowodowej wyłonią się nowe oraz istotne dowody, lub też wyłoni się inny, bardziej właściwy tytuł nieważności, jest poprawna? Jest to pytanie, na które sędzia kościelny musi rzetelnie odpowiedzieć najpierw w swoim sumieniu, mając także i tę świadomość, że czasami dla strony procesowej samo już przyjęcie skargi powodowej jest równoznaczne z pozytywnym wynikiem rozpoczynającego się procesu małżeńskiego. Czasami także przyjmowanie wskazanej powyżej skargi powodowej może wywołać zgorszenie u współmałżonka, który mimo że wie, iż to on jest winny rozpadowi szczęśliwego związku po wielu latach, gdzie są już dorosłe dzieci, ulega zgorszeniu z powodu decyzji sędziego kościelnego przyjmującego taką skargę. Taka osoba mimo że sama żyje aktualnie w grzechu, to jednak wie, że małżeństwo jest nierozerwalne i dziwi się, że Kościół bada ważność tego, co wydaje się być oczywiste. Być może, dla lepszego rozeznania i motywacji decyzji, należałoby w takich wypadkach, już na tym etapie, wysłuchać także opinii obrony wężła małżeńskiego, co zresztą sugeruje instrukcja procesowa „Dignitas connubii” w art. 119 § 2. Jeśli skarga powodowa została odrzucona z powodu wad, które mogą być poprawione, powód może przedstawić ponownie temu samemu sędziemu prawidłowo sporządzoną skargę$^{30}$. Natomiast przeciwko odrzuceniu skargi powodowej strona ma zawsze prawo wnieść w ciągu dziesięciu użytecznych dni uzasadniony rekurs – albo do trybunału apelacyjnego$^{31}$, albo do kolegium, jeżeli skarga została odrzucona przez przewodniczącego$^{32}$; sprawa zaś odrzucona powinna być rozstrzygnięta jak najszybciej$^{33}$. Dekret oddalający powinien zawierać motywy, ukazane przy najmniej sumarycznie, zgodnie z kan. 1617. W wypadku gdy trybunał apelacyjny potwierdzi swoją decyzją zasadność odrzucenia skargi powodowej, mamy podobny skutek prawny jak w wypadku sprawy osądzonej$^{34}$. Kan. 1506 daje możliwość przyjęcie skargi na mocy samego prawa: „jeśli w ciągu miesiąca od złożenia skargi powodowej sędzia nie wyda dekretu, mocą którego dopuszcza lub odrzuca skargę, według przepisu kan. 1505, strona --- $^{30}$ KPK, kan. 1505 § 3; Dc, art. 123. $^{31}$ Trybunałem apelacyjnym jest nie tylko trybunał metropolitalny, ale także Rota Rzymska – zwyczajny trybunał ustanowiony przez Biskupa Rzymskiego dla przyjmowania apelacji (KPK, kan. 1443). Gdy trybunał apelacyjny postanowi o przyjęciu skargi powodowej, sprawę rozpatruje trybunał pierwszej instancji, który przedtem nie przyjął skargi powoda (Dc, art. 124 § 2). $^{32}$ „Jeśli rekurs został wniesiony do kolegium, nie może on być wniesiony drugi raz do sądu apelacyjnego”, Dc, art. 124 § 3. $^{33}$ KPK, kan. 1505 § 4; Dc, art. 124 § 1. Zastosowane tutaj techniczne wyrażenie „expeditissime” oznacza, że podjęta decyzja nie może już być przedmiotem apelacji (KPK, kan. 1629, n. 5). $^{34}$ KPK, kan. 1641–1642. Zob. P. V. Pinto, I processi nel…, dz. cyt., s. 237. zainteresowana może domagać się, by sędzia wypełnił swoje zadanie; jeśli mimo to sędzia milczy, to po upływie bezużytecznie dziesięciu dni od złożenia prośby uważa się skargę za przyjętą” – w tym wypadku obowiązywały zasada: „qui tacet consentire videtur”. Dlatego też jest bardzo ważne, aby kan. 1506 był dobrze wcielany w życie przez praktykę sądową, szczególnie rola przypada tutaj oficjałowi oraz przewodniczącemu trybunału kolegialnego. Ogólnie rzecz biorąc, według kan. 1506 przyjęcie skargi powodowej może być albo dekretem, albo „ipso iure” – jednak przyjęcie skargi powodowej na podstawie postanowienia prawa budzi doktrynalne i praktyczne zastrzeżenia; skarga może być bezpodstawną, tj. może być ułomna w wielu miejscach, może mieć formalne lub merytoryczne braki, itd. Natomiast przyjęcie skargi powodowej nie wymaga uzasadnienia, jest ona przyjmowana dekretem bez podania uzasadnienia. Jakby na marginesie analizowanej problematyki wypada zaznaczyć, że postawa oficjała, który swoją decyzją odrzuca skargę powodową, jest niezgodna z prawem$^{35}$; w takim wypadku zainteresowana strona niewątpliwie będzie mogła wnieść rekurs do biskupa, moderatora sądu kościelnego, że oficjal naruszył prawo procesowe$^{36}$. Wydaje się, że w wypadku braku decyzji tego ostatniego kolejną instancją będzie Najwyższy Trybunał Sygnatury Apostolskiej, który czuwa nad prawidłowym wymiarem sprawiedliwości w Kościele$^{37}$. Naturalnie odrzucenie skargi powodowej na takiej drodze nie powinno być uznane jako odrzucenie zgodne z normą kan. 1505. Wydaje się, że nieprawidłowe jest także ograniczanie ilości skarg powodowych przyjmowanych w danym roku, tylko dlatego, że jest ich coraz więcej i sąd nie jest w stanie ich wszystkich rozpatrzyć w wyznaczonym przez Kodeks czasie, o którym mówi kan. 1453. Niewątpliwie taka praktyka wysuwa wciąż aktualny postulat, aby sądownictwo kościelne stało na wysokim poziomie, a instrukcja „Dignitas connubii” przypomina w swoim wprowadzeniu, że biskupi mają poważny obowiązek zatroszczyć się o to, aby pracownicy sądów byli troskliwie formowani do należytego administrowania sprawiedliwości oraz aby zostali przez odpowiednią praktykę na forum kanonicznym przygotowani do prowadzenia spraw małżeńskich, według norm i zgodnie ze sprawiedliwością$^{38}$. 5. Pojednawcza rola sądu kościelnego Tym, co cechuje sądownictwo Kościoła w sprawach małżeńskich, jest dążenie do pogodzenia małżonków. Dlatego też Kodeks jasno postanawia, --- $^{35}$ J. Arroba Conde, Dintio…, dz. cyt., s. 308. $^{36}$ Dc, art. 24 § 2. $^{37}$ KPK, kan. 1445 § 3, n. 1. $^{38}$ Komentarz do Instrukcji procesowej „Dignitas connubii”, red. T. Rozkrut, Sandomierz 2007, s. 22. że sędzia, zanim przyjmie sprawę i ilekroć dostrzeże nadzieję dobrego wyniku, powinien zastosować środki pastoralne, by małżonkowie, jeżeli to możliwe, zostali doprowadzeni do uważnienia małżeństwa i do wznowienia wspólnego życia małżeńskiego\textsuperscript{39}. Co więcej, Kodeks Jana Pawła II w innym miejscu mówi także, że również w czasie samego procesu małżeńskiego, sędzia dostrzegając nadzieję dobrego wyniku, powinien zachęcić strony i dopomóc im, by szukały słusznego rozwiązania sporu przez wspólne porozumienie\textsuperscript{40}. W tej materii są także znaczące wypowiedzi Biskupów Rzymskich, między innymi Jan Paweł II, przemawiając do Trybunału Roty Rzymskiej dnia 18 stycznia 1990 r., przypomniał słowa Chrystusa, który wszystkim utrudzonym mówił, że jego jarzmo jest słodkie, a brzemię jest lekkie (por. Mt 11,29), oraz zacytował kan. 1676, który określił jako manifestację troski duszpasterskiej Kościoła względem małżonków znajdujących się w trudnościach; przy czym Jan Paweł II wezwał również do tego, aby wymieniona norma kanoniczna była rzeczywiście wierne aplikowana, tak aby nie był to jedynie przepis czysto formalny\textsuperscript{41}. Podsumowanie W kanonicznym procesie małżeńskim skargę powodową mogą złożyć te osoby, które zawarły małżeństwo w Kościele katolickim, a więc także i niekatolicy oraz nieochrzczeni, gwarantuje to osobom zainteresowanym kan. 1476\textsuperscript{42}. Ogólnie trzeba zatem powiedzieć, że aktualnie istnieje bardzo szeroka możliwość korzystania z administracji sprawiedliwości sądownictwa Kościoła. Trzeba jednak przy tym pamiętać, że ten, kto pisze lub pomaga napisać skargę powodową, winien posiadać wystarczającą znajomość materialnego prawa małżeńskiego, formalnego kościelnego prawa procesowego, jak również bardzo przydatna byłaby znajomość orzecznictwa rotalnego w proponowanym tytule nieważności; taka znajomość będzie szczególnie przydatna w dalszych etapach procesu małżeńskiego. I dlatego też złożenie skargi powodowej winno być poprzedzone właściwym przygotowaniem, które R. Sztymhiler \textsuperscript{39} KPK, kan. 1676; Dc, art. 65 § 1. Sukcesywnie instrukcja procesowa dodaje następująco: „Jeśli to nie jest możliwe, sędzia powinien zachęcić małżonków, aby pozostawiwszy wszelkie osobiste pragnienia, szczeroże współpracowali, działając w prawdzie i z miłością, w poszukiwaniu prawdy obiektywnej, tak jak tego wymaga natura spraw małżeńskich. Gdyby zaś sędzia zauważył, że małżonkowie są do siebie nawzajem wrogo nastawieni, powinien ich usilnie zachęcać, aby w trakcie procesu, porzuciwszy wszelką niechęć, kierowali się nawzajem uprzejmością, dobrocią i miłością bliźniego”, Dc, art. 65 § 2–3. \textsuperscript{40} KPK, kan. 1446 § 2. \textsuperscript{41} Ad Romanae Rotae Praelatos, auditores, officiales et advocates anno iudiciali ineunte (die 19 Ianuarii 1990), w: AAS, 82 (1990), s. 876, n. 6. \textsuperscript{42} KPK, kan. 1501; Dc, art. 114. określił jako fazę przedprocesową procesu małżeńskiego\textsuperscript{43}. Skarga winna być krótka, jasna, precyzyjna. Pamiętać także należy, że ze skargą powodową za- pozną się strona pozwana, więc na pewno skarga powodowa nie może być pismem mijającym się z prawdą oraz nie może mieć charakteru obraźliwego. Oprócz wymienionych powyżej nasuwa się jeszcze i taki wniosek, że „Digni- tas conubii” nadaje opisanej formalnie skardzę powodowej w Kodeksie Jana Pawła II wymiar bardziej praktyczny, dostosowany wprost do procesu mał- żeńskiego, zresztą jest to zgodne z naturą tejże instrukcji procesowej. \textbf{Riassunto} \textbf{RUOLO FONDAMENTALE DEL LIBELLO NEL PROCESSO MATRIMONIALE (CIC, CAN. 1501–1506)} Il testo di questo articolo presenta e commenta, anche dal punto di vista della odierna attività giudiziale della Chiesa, le norme relative alla fase iniziale del processo matrimoniale (CIC, can. 1501–1504; istruzione \textit{Dignitas conubii}, art. 114–125). Il pri- mo di questi atti processuali è il libello, l’atto mediante il quale l’autore chiede l’in- tervento dell’organo giudiziale della Chiesa. Il libello, secondo i canoni, posiede quattro tipi di elementi propri: soggettivo, oggettivo, giuridico e postulatorio. Cinque punti dell’articolo riguardano: la definizione del libello, il libello nel processo matrimoniale, gli elementi formali del libello, la decisione di ammettere o respingere il libello da parte del giudice o del tribunale collegiale, il ricorso a mezzi pastorali per indurre i coniugi, se è possibile, a convalidare il matrimonio e a ristabilire la convivenza coniugale. \textbf{Ks. prof. dr hab. Tomasz ROZKRUT,} – ur. w 1963 r. w Tarnowie, kierownik kate- dry historii prawa kanonicznego w Instytucie Prawa Kanonicznego PAT w Krakowie. Doktorat z prawa kanonicznego uzyskał w 1996 r. na Papieskim Uniwersytecie św. Krzyża w Rzymie na podstawie rozprawy pt. \textit{La natura teologico-giuridica del sinodo diocesano}. W roku 2002 uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego na Wydzia- le Prawa Kanonicznego UKSW w Warszawie na podstawie monografii \textit{Walor opinii biegłego w kanonicznym procesie małżeńskim}. Od 2006 r. profesor nadzwyczajny PAT w Krakowie oraz konsultor Rady Prawnej Konferencji Episkopatu Polski, członek Zespołu Konferencji Episkopatu Polski ds. oceny etyczno-prawnej dokumentów doty- czących duchownych katolickich, przechowywanych w archiwach IPN. Autor publi- kacji głównie z prawa dotyczącego organizacji Kościoła oraz kościelnego prawa proce- sowego (m.in. redaktor Komentarza do Instrukcji procesowej \textit{Dignitas conubii}, Sandomierz 2007). Organizator cyklicznych sympozjów naukowych dotyczących prawa małżeńskiego oraz procesowego (tzw. „Ogólnopolskie Forum Sądowe”: 2004, 2005, 2007). \textsuperscript{43} R. Sztychmiler, \textit{Ochrona praw człowieka w normach kanonicznego procesu spornego}, Olsztyn 2003, s. 42.	<urn:uuid:9cd6e104-de86-4ff2-aa86-24302b33cdd1>	finepdfs	3.421875	CC-MAIN-2023-50	https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Kieleckie_Studia_Teologiczne/Kieleckie_Studia_Teologiczne-r2009-t8/Kieleckie_Studia_Teologiczne-r2009-t8-s135-146/Kieleckie_Studia_Teologiczne-r2009-t8-s135-146.pdf	2023-12-11T23:00:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679518883.99/warc/CC-MAIN-20231211210408-20231212000408-00307.warc.gz	145,056,171	0.999724	0.999962	0.999962	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 589, 2402, 5324, 8352, 11042, 14131, 16659, 19476, 22255, 25285, 27989, 30927, 33831 ]	1	0
DYREKTOR ZARZĄDU DRÓG MIASTA KRAKOWA OGŁASZA NABÓR w ZARZĄDZIE DRÓG MIASTA KRAKOWA, ul. Centralna 53, 31-586 Kraków NA WOLNE KIEROWNICZE STANOWISKO URZĘDNICZE Z-ca Głównego Księgowego – 1 etat (Nr ref. 34-24) 1) Wymagania niezbędne (formalne): b) wykształcenie: wyższe ekonomiczne lub podyplomowe ekonomiczne; a) spełnienie wymagań z art. 6 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o pracownikach samorządowych określonych dla stanowisk urzędniczych; c) staż pracy: minimum 3 lata (w tym co najmniej 2 lata w służbach księgowo-finansowych); UWAGA: Osoby, które nie spełniają wszystkich wymogów formalnych nie zostaną dopuszczone do udziału w prowadzonym postępowaniu. 2) Wymagania dodatkowe (będące przedmiotem oceny): a) doświadczenie zawodowe związane z rachunkowością budżetową, w tym sprawozdawczością budżetową; b) znajomość zagadnień o finansach publicznych; c) znajomość ustawy o rachunkowości; d) znajomość ustawy o podatku od towarów i usług; e) znajomość ustawy o odpowiedzialności o naruszenie dyscypliny finansów publicznych; f) znajomość KSR nr 11 „Środki trwałe"; g) znajomość struktury oraz statutu ZDMK w Krakowie; h) znajomość biegłej obsługi programów z pakietu MS Office; i) umiejętność pracy w zespole; j) posiadanie następujących cech osobowości i umiejętności psychospołecznych: komunikatywność, sumienność, odpowiedzialność, bezstronność, odporność na stres i radzenie sobie w sytuacjach kryzysowych, umiejętność planowania i organizacji pracy. UWAGA: Przed rozmową kwalifikacyjną kandydatowi może być przedstawiony do rozwiązania test z wiedzy specjalistycznej lub test umiejętności wymaganych na danym stanowisku. 3) Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w jednostce: Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w Zarządzie Dróg Miasta Krakowa, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia, jest niższy niż 6%. 4) Zakres wykonywanych zadań na stanowisku: Zadania obowiązkowe: 1) zastępstwo za Głównego Księgowego podczas jego nieobecności, w zakresie jego działania, 3) nadzór nad Głównym Rejestrem Umów, 2) opracowanie projektów w zakresie przyjętych zasad prowadzenia rachunkowości, procedur w zakresie ewidencji majątku ZDMK, 4) nadzór nad prowadzeniem i bieżącą aktualizacją zbiorczej ewidencji analitycznej i syntetycznej środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, środków trwałych będących na ewidencji ilościowo-wartościowej oraz ilościowej oraz obcych składników majątku w podziale na poszczególne komórki ZDMK, 6) nadzór nad rozliczaniem inwestycji zakończonych w zakresie sprawdzania rozliczenia kosztów z zapisami księgowymi, 5) nadzór nad prowadzeniem ewidencji dokumentów źródłowych (kartotek) składników majątkowych ZDMK, 7) nadzór nad dokumentami księgowymi w zakresie środków trwałych, 9) uczestnictwo w procesie likwidacji w ramach procedury likwidacji środków trwałych, pozostałych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, 8) uczestnictwo w procesie inwentaryzacji w zakresie określonym Instrukcją inwentaryzacyjną 10) nadzór nad sprawozdawczością budżetową, statystyczną w zakresie środków trwałych. Zadania dodatkowe: 2) nadzór nas terminowym rozliczaniem oraz dokonywaniem zapłat w zakresie zobowiązań, 1) nadzór nad prowadzeniem ewidencji księgowej ( bilansowej i pozabilansowej) dokumentów księgowych w zakresie wydatków, 3) bieżąca analiza zobowiązań, 5) nadzór nad prowadzeniem ewidencji księgowej depozytów, gwarancji i poręczeń, 4) sporządzanie sprawozdawczości budżetowej jednostki - m.in. sprawozdanie z wykonania planu wydatków, sprawozdanie o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych oraz poręczeń i gwarancji, 6) nadzór nad obsługą kasową kasy Głównej ZDMK, 7) nadzór na prowadzeniem rozliczeń podatku VAT- rejestr zakupu środków trwałych oraz pozostałych zakupów, praz przygotowaniem informacji cząstkowej. 5) Warunki pracy i płacy: b) Pierwsza umowa o pracę zostanie zawarta na okres 6 m-cy z obowiązkiem odbycia służby przygotowawczej z możliwością zawarcia w przyszłości umowy na czas nieokreślony, a) Wymiar czasu pracy: pełny etat; c) Miejsce pracy: Kraków ul. Centralna 53; - praca administracyjno-biurowa w siedzibie zarządu, d) Opis stanowiska pracy: e) Płaca zasadnicza w zależności od stażu: f) Oferujemy: ciekawą, odpowiedzialną i pełną wyzwań pracę, możliwość rozwoju zawodowego poprzez odbywanie specjalistycznych szkoleń, terminowo wypłacane wynagrodzenie. - na stanowisku z-cy głównego księgowego od 7500 zł brutto + dodatek funkcyjny + dodatek stażowy + miesięczna premia uznaniowa + dodatkowe wynagrodzenie roczne tzw. „trzynastka" /zgodnie z Ustawą z dnia 12 grudnia 1997r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej/; 6) Wymagane dokumenty: b) dokumenty potwierdzające wymagane wykształcenie, a) kwestionariusz osobowy (do pobrania na stronie internetowej ZDMK, zakładka praca); c) kserokopia świadectw pracy dokumentujących staż pracy lub w przypadku pozostawienia w stosunku pracy zaświadczenie o zatrudnieniu, zawierające okres zatrudnienia, d) kopia dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność w przypadku kandydata, który zamierza skorzystać z uprawnienia o którym mowa w art. 13a ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. UWAGA: Osoby, którym zostanie przedstawiona propozycja zatrudnienia będą musiały dostarczyć informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa popełnione umyślnie. 7) Klauzula informacyjna Administratora o przetwarzaniu danych osobowych w procesie rekrutacji. 8) Termin i miejsce składania dokumentów: Wymagane dokumenty aplikacyjne należy składać w zaklejonej kopercie w siedzibie ZDMK lub przesłać pocztą na adres: Zarządu Dróg Miasta Krakowa ul. Centralna 53, 31-586 Kraków lub przesłać drogą elektroniczną na adres: email@example.com w terminie do dnia: 15.11.2024 r. Koperta lub temat wiadomości e-mail muszą zawierać adnotację „Nabór na wolne stanowisko Nr Ref. 34-24". Decyduje data wpływu do ZDMK. Oferty, które nie zawierają wszystkich wymaganych dokumentów lub wpłynęły po wyżej określonym terminie nie będą rozpatrywane. O spełnieniu wymogów formalnych i zakwalifikowaniu się do testów oraz o terminie rozmów kwalifikacyjnych kandydaci będą informowani drogą elektroniczną na wskazany adres emailowy. Informacja o wyniku naboru będzie umieszczona na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej (www.bip.krakow.pl) , na tablicy informacyjnej w siedzibie ZDMK. Dodatkowe informacje uzyskać można pod nr tel. 12 616-74-29. UWAGI: Procedury dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych. Zastrzega się prawo nie wybrania żadnego kandydata.	<urn:uuid:59e0f735-170f-404a-8269-21f6e614f76d>	finepdfs	1.040039	CC-MAIN-2024-51	https://zdmk.krakow.pl/wp-content/uploads/2024/10/Nr-ref.-34-24.pdf	2024-12-13T02:08:41+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066115574.46/warc/CC-MAIN-20241213012212-20241213042212-00677.warc.gz	981,676,289	0.999978	0.999989	0.999989	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2448, 5535, 6763 ]	1	0
PODSTAWOWE WYMAGANIA BHP DLA WYKONAWCÓW EPORE S.A. INST 27529/A Sygn.: EPORE/CENT/BHP/3.8 Data zatwierdzenia: 2021/06/24 Obowiązuje od: 2021/06/24 ______________________________________________________________________________________________________________ I CEL I ZAKRES 1.1 Celem Instrukcji jest określenie wymagań w obszarze BHP oraz gospodarki odpadami dla Wykonawców i ich podwykonawców pracujących na rzecz EPORE S.A. 1.2 Dokument ma zastosowanie dla wszystkich prac i projektów realizowanych przez Wykonawców - na podstawie umowy zawartej z EPORE S.A. II ODPOWIEDZIALNOŚĆ 2.1 Za zapoznanie Pracownika spółki / Podwykonawcy / Odbiorcy / Dostawcy / Gościa z niniejszą Instrukcją oraz monitorowanie przestrzegania wymagań w niej zawartych, odpowiedzialny jest pracownik EPORE S.A. zlecający pracę lub organizujący wizytację ww. osób. 2.2 W szczególnych przypadkach, głównie na obszarach elektrowni mogą występować dodatkowe lokalne wymagania (wskazane w umowie współpracy lub zamówieniu usług). III DOKUMENTY POWIĄZANE 3.1 Rozporządzeniu Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych. 3.2 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. 3.3 Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 29.12.2016 r. w sprawie upoważnienia UDT do uznawania kwalifikacji zawodowych. 3.4 INST 27528/A Instrukcja Ogólna Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w EPORE S.A. IV ZAŁĄCZNIKI 4.1 Zał.1 Taryfikator Kar dla Wykonawców 4.2 Zał.2 Formularz szkolenia wprowadzającego (wzór) 4.3 Zał.3 Wykaz danych dotyczących pracowników kierowanych do pracy (wzór) 4.4 Zał.4 Informacja w sprawie przetwarzania danych osobowych 4.5 Zał.5 Lista kontrolna (check - lista) instruktażu codziennego stanowiskowego 4.6 Zał.6 Raport tygodniowy Wykonawcy (wzór) V SKRÓTY I DEFINICJE Audyt wewnętrzny, Dalszy podwykonawca, Dopuszczenie do pracy, Dopuszczający, Elektroniczny identyfikator, MS,KSB,KIZ,KIS,KSP,KPZ,KSA,KUZ, Karta zabezpieczenia prac pożarowo/wybuchowo niebezpieczne, KP , Kierujący zespołem, Komputerowy system poleceń na pracę ,Koordynujący, LKZ , Nadzorujący, NDN, NDS, Platforma EB2B ,PNP, Poleceniodawca, POR, Pracownik, , Przedstawiciel zamawiającego, Punkt stop bhp, Spółka ,Strefa pracy, Taryfikator kar, Teren Spółki, Wewnętrzny Akt Normatywny, Wykonawca, Zamawiający, Zakład , Zezwolenie na pracę, Zezwoleniodawca. Skróty użyte na potrzeby niniejszego dokumentu: KIS – karta informacyjna strefy pracy KIZ – karta identyfikacji zagrożeń KP – kierownik projektu KPZ – karta przełączeń zabezpieczeń lub karta przełączeń KSA – karta świadectwa analizy KSB – karta bieżącego składu brygady KSP – karta kontroli strefy pracy KUZ – karta uzgodnień i zabezpieczeń prac ziemnych LKZ – lista kontrolna zagrożeń MS – (ang. Method Statement) Informacja o metodzie wykonywania prac NDN – najwyższe dopuszczalne natężenie NDS – najwyższe dopuszczalne stężenie PnP – polecenie na pracę POR – projekt organizacji robót ZnP – zezwolenie na pracę Definicje pojęć użyte na potrzeby niniejszego dokumentu: 5.1 Audyt Wewnętrzny – usystematyzowane i niezależne badanie mające stwierdzić, czy działania odnoszące się do jakości i ich wyniki są zgodne z zaplanowanymi ustaleniami oraz czy ustalenia są skutecznie realizowane i pozwalają na osiągnięcie celów. 5.3 Dopuszczenie do pracy – potwierdzenie przygotowania miejsca pracy i pozwolenia na rozpoczęcie pracy podpisami w odpowiednich rubrykach na dwóch egzemplarzach pisemnego PnP lub ZnP. 5.2 Dalszy podwykonawca – oznacza podmiot, któremu Podwykonawca powierzył wykonanie części Przedmiotu Umowy. 5.4 Dopuszczający – osoba upoważniona, wyznaczona przez poleceniodawcę i upoważniona przez pracodawcę do wykonywania czynności związanych z dopuszczeniem do prac eksploatacyjnych w zakresie przygotowania, przekazania i likwidacji strefy pracy oraz zakończenia pracy, posiadającą ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku eksploatacji. 5.6 KSB – KARTA BIEŻĄCEGO SKŁADU BRYGADY – karta zawierająca imienny wykaz pracowników wykonujących prace na dane polecenie pisemne, wraz z posiadanymi przez nich uprawnieniami kwalifikacyjnymi. 5.5 Elektroniczny identyfikator – dokument w formie plastikowej karty z zakodowanymi danymi, uprawniający do wejścia/wyjścia oraz przebywania na terenie Spółek posiadających elektroniczny system dostępu. 5.7 KIZ – KARTA IDENTYFIKACJI ZAGROŻEŃ – dokument zawierający analizę ryzyk wykonywaną w miejscu pracy przed rozpoczęciem prac oraz każdorazowo w momentach zaistnienia Punktów STOP BHP. 5.9 KSP – KARTA KONTROLI STREFY PRACY – dokument służący wpisywaniu uwag stwierdzonych w trakcie kontroli strefy pracy. 5.8 KIS – KARTA INFORMACYJNA STREFY PRACY – zawieszka umieszczana w wydzielonym miejscu/strefie pracy, w której powinny zostać zawarte informacje o zakresie zgodnym z wewnętrznymi uregulowaniami w Spółce. – KARTA PRZEŁĄCZEŃ I ZABEZPIECZEŃ LUB KARTA PRZEŁĄCZEŃ – dokument zawierający 5.11 KSA – KARTA ŚWIADECTWA ANALIZY – dokument potwierdzający wyniki analizy gazów. 5.10 KPZ szczegółowy opis planowanych przełączeń i zabezpieczeń strefy pracy. 5.12 KUZ – KARTA UZGODNIEŃ I ZABEZPIECZEŃ PRAC ZIEMNYCH – dokument opisujący warunki i sposoby bezpiecznego wykonywania prac ziemnych. 5.14 KP – KIEROWNIK PROJEKTU, odpowiedzialny za koordynację i nadzór prac i remontów planowanych określonych w umowie wykonywanych na danym terenie. 5.13 Karta zabezpieczenia prac pożarowo /wybuchowo niebezpiecznych – dokument określający sposób bezpiecznego wykonania prac pożarowo/wybuchowo niebezpiecznych. 5.15 Kierujący Zespołem – dla prac eksploatacyjnych jest to osoba wyznaczona przez Poleceniodawcę, od strony Wykonawcy posiadająca ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku eksploatacji, kierująca zespołem osób upoważnionych i uprawionych, wykonujących prace eksploatacyjne, a dla prac niebędących pracami eksploatacyjnymi jest to osoba kierująca zespołem osób, wyznaczona przez Zezwoleniodawcę. Kierujący Zespołem odpowiada za stały i bezpośredni nadzór nad pracami, w szczególności w rozumieniu § 81 ust 1 Rozporządzenia ws. Ogólnych przepisów BHP oraz § 32 ust. 1-4 Rozporządzenia w sprawie bhp przy urządzeniach energetycznych. 5.16 Koordynujący – wyznaczony przez Poleceniodawcę pracownik komórki organizacyjnej sprawującej dozór nad eksploatacją urządzeń i instalacji energetycznych, przy których będzie wykonywana praca, posiadający ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku dozoru. 5.17 LKZ – LISTA KONTROLNA ZAGROŻEŃ – jest dokumentem informującym o specyficznych zagrożeniach dla danej pracy oraz z informacją o środkach zapobiegawczych, jakie należy zastosować, aby ryzyko zminimalizować. 5.19 Nadzorujący – wyznaczony przez Poleceniodawcę pracownik posiadający ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku dozoru lub eksploatacji, wykonujący wyłącznie czynności nadzoru. 5.18 MS – (ang. Method Statement) INFORMACJA O METODZIE WYKONYWANIA PRAC – dokument stosowany warunkowo w przypadku potrzeby uszczegółowienia technologii lub organizacji prac dla danej operacji/zadania, niestandardowych, nieopisanych w POR, których nie można było przewidzieć na etapie tworzenia POR. MS jest dedykowany tylko dla danej operacji realizowanej w danej strefie pracy, w danym terminie i dla danego zespołu. 5.20 NDN – Najwyższe dopuszczalne natężenie. 5.22 Podwykonawca – oznacza podmiot, któremu Wykonawca powierzył wykonanie części Przedmiotu Umowy. 5.21 NDS – Najwyższe dopuszczalne stężenie. 5.23 PNP – polecenie na prace – dokument opisany w Rozporządzeniu Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (albo w akcie prawnym je zastępującym) rozszerzony, w zależności od Spółki lub zakresu prac, o wszystkie lub część następujących dokumentów: b. lista kontrolna zagrożeń (LKZ), a. wstępną analizę ryzyka związanego z wykonaniem pracy, c. kartę informacyjną strefy pracy (KIS), e. kartę bieżącego składu brygady (KSB), d. kartę przełączeń i zabezpieczeń lub kartę przełączeń (KPZ), f. kartę kontroli strefy pracy (KSP), h. kartę świadectwa analizy (KSA), g. kartę uzgodnień i zabezpieczeń prac ziemnych (KUZ), i. protokół zabezpieczenia prac pożarowo/wybuchowo niebezpiecznych (PZP). 5.25 Poleceniodawca – osoba upoważniona, wyznaczona przez pracodawcę do wydawania poleceń pisemnych, posiadającą ważne świadectwo kwalifikacyjne na stanowisku dozoru. 5.24 POR – Projekt Organizacji Robót – dokument opisujący szczegółowo planowany sposób bezpiecznego przygotowania i wykonywania prac. 5.26 Pracownik – każda osoba wykonująca pracę na rzecz Wykonawcy lub jego Podwykonawcy i Dalszego Podwykonawcy. 5.28 Punkt stop bhp – moment w trakcie prowadzenia prac następujący po zakończeniu i przed rozpoczęciem nowego etapu prac, wymagającego zmiany technologii, wprowadzenia na miejsce pracy nowych narzędzi, maszyn itd., oraz w przypadku zmiany warunków zewnętrznych, niosących za sobą potencjalne ryzyko wystąpienia nowych zagrożeń dla życia i zdrowia ludzkiego lub wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych. 5.27 Przedstawiciel Zamawiającego (Kierownik Projektu, Specjalista Branżowy, Inspektor Nadzoru itp.) – pracownik Spółki, odpowiedzialny m.in. za zgodną z technologią i bezpieczną realizację zadań remontowych i inwestycyjnych. 5.29 Spółka – EPORE S.A. 5.31 Taryfikator kar – zbiór przewidzianych sankcji za nieprzestrzeganie przepisów i zasad BHP stanowiący integralną część każdej umowy podpisanej przez Spółkę i Wykonawcę (załącznik nr 1). 5.30 Strefa pracy – stanowisko lub miejsce pracy odpowiednio przygotowane w zakresie niezbędnym do bezpiecznego wykonania prac eksploatacyjnych lub nieeksploatacyjnych. 5.32 Teren Spółki – teren EPORE S.A. na którym Wykonawca realizuje umowę zawartą z EPORE S.A. 5.34 Wykonawca – oznacza dostawcę materiałów oraz wykonawcę usług lub robót świadczonych na rzecz Spółki na podstawie zawartej umowy. 5.33 Wewnętrzny Akt Normatywny – dokument EPORE S.A. ustalający przepisy ,reguły lub normy obowiązujące w Spółce. Wewnętrznymi aktami normatywnymi są: Uchwała, Deklaracja, Zarządzenie, Polecenie, Pismo okólne, a także dokumentacja Systemu Zarządzania (Polityka, Regulamin, Procedura ogólna, Procedura, Instrukcja, Mapa procesu, Karta procesu). 5.35 Zamawiający – EPORE S.A. 5.36 Zakład – odrębna jednostka organizacyjna EPORE S.A.., której miejscem prowadzenia działalności jest: Bogatynia, Bełchatów, Opole, Żarska Wieś. VI REALIZACJA 6.1 OPIS POSTĘPOWANIA 6.1. Zasady ogólne 6.1.1 Rozpoczęcie prac na Terenie Spółki przez pracowników Wykonawcy uwarunkowane jest uprzednim zawarciem pisemnej umowy na ich wykonanie, w której w załączniku sformułowane zostały podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w Spółkach GK PGE. Prace na Terenie Spółki muszą być wykonywanie w oparciu o postanowienia właściwej instrukcji organizacji bezpiecznej pracy. 6.1.2 Na Terenie Spółki obowiązują przepisy prawa oraz wewnętrzne akty normatywne dotyczących jakości, bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa przeciwpożarowego, ochrony środowiska, ruchu osobowego i materiałowego oraz ochrony zakładu. Wykonawca, jego Pracownicy oraz Podwykonawcy i Dalsi Podwykonawcy, pracujący na jego rzecz są zobowiązani do stosowania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa przeciwpożarowego, ochrony środowiska oraz przestrzegania obowiązujących przepisów ruchu osobowego i materiałowego, ochrony zakładu oraz innych Wewnętrznych Aktów Normatywnych Spółki. Wykonawca jest zobowiązany organizować, przygotowywać oraz prowadzić prace w sposób zapobiegający wypadkom, chorobom zawodowym, pożarom oraz degradacji środowiska. 6.1.3 Wykonawca w przypadku zaangażowania Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców jest zobowiązany do przekazania im zapisów zawartych w niniejszych wymaganiach. 6.1.4 Wykonawca w przypadku zaangażowania Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców jest zobowiązany do poinformowania Spółki o ich zaangażowaniu oraz powinien uzyskać zgodę na ich wprowadzenie na Teren Spółki. W przypadku konieczności wprowadzenia nowego Podwykonawcy, który nie był zgłoszony w Umowie, Wykonawca musi uzyskać zgodę Zamawiającego na zaangażowanie danego Podwykonawcy. 6.1.5 W każdym wypadku, gdy Wykonawca udostępniać będzie - na potrzeby realizacji Umowy – dane osobowe swoich pracowników, współpracowników lub innych osób (np. podwykonawców, dalszych podwykonawców), zobowiązany jest spełnić w imieniu drugiej strony (odbiorcy danych osobowych) – niezwłocznie po takim udostępnieniu - obowiązek informacyjny wynikający z przepisów RODO względem tych pracowników lub współpracowników lub innych osób. Wzór informacji do podania w imieniu EPORE S.A. stanowi (Zał.4) 6.1.6 Wykonawca odpowiada za swoich pracowników. Za pracowników swoich Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców na tych samych zasadach jak za swoich pracowników. 6.1.7 Wykonawca zapewnia wszystkim swoim Pracownikom oraz Pracownikom Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne (zgodne z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy), profilaktyczne posiłki i napoje (zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów) oraz stały dostęp do wody pitnej. 6.1.8 Wykonawca jest obowiązany zapewnić kontrolę BHP przez wykwalifikowane służby BHP nad swoimi Pracownikami oraz Pracownikami Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców na każdej zmianie, na której będą wykonywane prace, których wykonanie przewiduje zaangażowanie w tym samym czasie na terenie zakładu co najmniej 20 osób pracujących na jego rzecz. 6.1.9 Wykonawca w przypadku wprowadzania na teren Zakładu osób nieposługujących się językiem polskim w stopniu komunikatywnym jest zobowiązany zapewnić na własny koszt usługi tłumacza. 6.1.10 Wykonawcy realizujący prace na rzecz Spółki są zobowiązani do utrzymywania miejsca pracy w należytym porządku podczas trwania robót, stosowania wyłącznie sprawnych i atestowanych narzędzi i sprzętu zgodnie z przeznaczeniem. 6.1.11 Wszystkie prace na Terenie Spółki powinny być wykonywane na pisemne polecenie, zezwolenie lub inne dokumenty zezwalające na wykonanie pracy zaakceptowane przez Zamawiającego. 6.1.12 Wykonawca jest zobowiązany do opracowania i przedłożenia Przedstawicielowi Zamawiającego w wersji edytowalnej (MS Word) POR w terminie nie później niż na 6 dni przed rozpoczęciem prac – o ile inaczej nie stanowi zapis w umowie – celem jego sprawdzenia. 6.1.13 UWAGA. Wykonawca przed przystąpieniem do prac powinien uwzględnić czas potrzebny na sprawdzenie POR przez Przedstawiciela Zamawiającego, jak też czas potrzebny na wprowadzanie zgłoszonych uwag i poprawek oraz czas potrzebny na akceptację POR przez Przedstawiciela Zamawiającego. 6.1.14 POR jest wymagany obligatoryjnie w ramach świadczenia usługi dla wszystkich prac, chyba że wskazany w umowie Przedstawiciel Zamawiającego postanowi inaczej. 6.1.15 POR jest dokumentem opisującym szczegółowo planowany sposób bezpiecznego przygotowania i wykonywania prac sporządzanym przez Wykonawcę. 6.1.16 W POR Wykonawca opisuje szczegółowo organizację prac, w tym ich koordynację, potencjalne ryzyka i środki jakie Wykonawca wdroży w celu zminimalizowania zagrożeń oraz wskazuje osoby dozoru/nadzoru, które będą odpowiedzialne w imieniu Wykonawcy za bezpieczne realizacje prac. 6.1.17 POR musi być zgodny z udostępnionym na platformie eB2B wzorem oraz ma być sporządzony w języku polskim. 6.1.18 Wykonawca zapewnia tłumaczenie POR na język, którym posługują się pracownicy Wykonawcy. Koszty tłumaczenia ponosi Wykonawca, jako właściciel dokumentu. 6.1.19 W przypadku, gdy w ramach umowy/projektu Wykonawca zatrudnia Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców to wówczas Wykonawca zobowiązany jest do opracowania jednolitego (zagregowanego) POR obejmującego cały zakres i organizację prac (w tym prac realizowanych przez Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców), w szczególności dotyczy to opisu działań odnoszących się do zagrożeń wynikających z prowadzonych prac oraz ustalenia zasad i odpowiedzialności w zakresie koordynacji prac i zespołów. 6.1.20 Dopuszcza się, po wcześniejszym uzgodnieniu z Przedstawicielem Zamawiającego opracowanie kilku niezależnych POR dla poszczególnych operacji lub z podziałem na Podwykonawców realizujących prace na rzecz Wykonawcy. W takim przypadku warunkiem koniecznym jest zawarcie w POR Wykonawcy jak i w PORach jego Podwykonawców szczegółowego opisu koordynacji prac realizowanych pod nadzorem Wykonawcy lub innego, wskazanego przedstawiciela Wykonawcy (np. jeden z Podwykonawców). 6.1.21 Dokument POR uznaje się za zatwierdzony po złożeniu na nim podpisów następujących osób: a. Przedstawiciela Wykonawcy jako opracowującego, b. Przedstawiciela Wykonawcy jako sprawdzającego, c. Przedstawiciela BHP Zamawiającego jako akceptującego, d. Kierownika Projektu Zamawiającego jako akceptującego, e. Przedstawiciela Wykonawcy jako zatwierdzającego POR. 6.1.22 UWAGA: Nie dopuszcza się łączenia funkcji osoby opracowującej ze sprawdzającą / zatwierdzającą. 6.1.23 Po zebraniu wymaganych podpisów i zatwierdzeniu POR Wykonawca przekazuje przedmiotowy dokument w wersji elektronicznej, nieedytowalnej (format PDF) do Przedstawiciela Zamawiającego. 6.1.24 Wykonawca odpowiada za udostępnienie zatwierdzonego POR w strefie pracy. Każdorazowo przed rozpoczęciem robót POR musi być zweryfikowany, a następnie zakomunikowany i omówiony z pracownikami przez Kierującego Zespołem (dotyczy to pracowników Wykonawcy oraz pracowników Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców). Fakt zapoznania pracowników z POR Kierujący Zespołem potwierdza w Liście kontrolnej (Check - lista) instruktażu codziennego stanowiskowego – (wzór Listy kontrolnej stanowi Zał.5 do niniejszej Instrukcji). Pracownicy Wykonawcy oraz pracownicy Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców potwierdzają fakt zapoznania się z zapisami POR w Potwierdzeniu zapoznania pracowników z treścią POR – załącznik do POR. 6.1.25 Wykonawca jest zobowiązany do wskazania w dokumencie Przedstawicieli Wykonawcy Robót w załączniku do POR osób Dozoru/Nadzoru, które w imieniu Wykonawcy będą odpowiedzialne m.in. za: a. aktualność i kompletność zapisów POR, b. zapoznanie Kierujących Zespołami z technologią i organizacją bezpieczeństwa prac zgodnie z POR, c. udostępnienie aktualnego POR-a w strefie pracy, w części opisującej ryzyka w języku zrozumiałym dla zespołu osób wykonujących pracę, d. zapewnienie wymaganych kwalifikacji osób kierowanych do pracy, e. cykliczną kontrolę realizacji prac przez podległe zespoły osób zgodnie z POR-em, f. wstrzymanie prac w przypadku stwierdzenia odstępstw od zapisów POR i powiadomienie o tym fakcie Przedstawiciela Zamawiającego, g. powiadomienie Przedstawiciela Zamawiającego o każdych modyfikacjach lub zmianach w POR, h. inicjację ponownego procesu akceptacji i zatwierdzenia POR. 6.1.26 W przypadku braku zatwierdzonego POR/MS lub jego nieaktualności Wykonawca nie może być dopuszczony do prac do czasu aktualizacji i ponownego zatwierdzenia POR/MS. 6.1.27 Każdorazowo przy zmianie warunków realizacji prac (technologii, terminów, organizacji prac etc.) Dozór/Nadzór Wykonawcy ma obowiązek aktualizacji POR/MS i ponownego przedłożenia go do sprawdzenia Przedstawicielowi Zamawiającego. 6.1.28 Każdorazowo Dozór/Nadzór Wykonawcy podczas narady projektowej omawia, weryfikuje i potwierdza kompletność i aktualność POR/MS w zakresie planowanych prac. 6.1.29 Dla operacji niestandardowych lub potrzeby uszczegółowienia technologii lub organizacji prac dla danej operacji/zadania, których nie można było przewidzieć na etapie tworzenia POR, warunkowo dopuszcza się możliwość wystawienia dokumentu MS – załącznik do POR. 6.1.30 Za sporządzenie dokumentu MS zgodnie z wzorem odpowiada przedstawiciel Wykonawcy – Kierujący Zespołem. 6.1.31 MS jest dedykowany tylko dla danej operacji realizowanej w danej strefie pracy w danym terminie i dla danego zespołu. 6.1.32 Dokument MS musi być zaakceptowany przed przystąpieniem do prac przez pracowników Spółki: a. Inspektora Nadzoru/Poleceniodawcę, b. Przedstawiciela Służb BHP, c. Kierownika Projektu. 6.1.33 Kierujący Zespołem przed przystąpieniem do prac, podczas przeprowadzania instruktażu z pracownikami zespołu omawia organizacje prac i ryzyka opisane w dokumencie MS. 6.1.34 Zaakceptowany dokument MS podczas realizacji prac powinien być dostępny u Kierującego Zespołem i przechowywany wraz z PnP/ZnP. 6.1.35 Po zakończeniu prac dokument MS musi być przekazany przez Kierującego Zespołem do Poleceniodawcy. 6.1.36 Osoby kontrolujące od strony Wykonawcy w przypadku stwierdzenia braku POR/MS, odstępstw w realizacji prac w stosunku do zapisów POR/MS lub jego nieaktualności mają obowiązek wstrzymania prac i zgłoszenia tego faktu Przedstawicielowi Zamawiającego. 6.1.37 Realizacja przez Wykonawcę, jego Podwykonawców lub Dalszych Podwykonawców prac bez zatwierdzonego przez Wykonawcę, a zaakceptowanego przez Przedstawiciela Zamawiającego lub z nieaktualnym POR/MS, jak również realizacja prac niezgodnie z zapisami POR/MS podlega karze zgodnie z Taryfikatorem Kar dla Wykonawców (Zał. 1) lub Karami przywołanymi w Umowie. 6.1.38 Wszystkie prace związane z montażem i demontażem rusztowań powinny być wykonywane przez firmy poddane audytowi bezpieczeństwa (kwalifikowani dostawcy usług rusztowaniowych) i umieszczone w wykazie na Platformie EB2B. 6.1.39 Jeżeli praca jest wykonywana na podstawie pisemnego PnP/ZnP, Wykonawca realizujący prace na rzecz Spółki jest zobowiązany w szczególności do respektowania zasad systemu pisemnych PnP/ZnP w Spółce oraz stosowania wszystkich dokumentów towarzyszących pisemnemu PnP/ZnP w Spółce uregulowanych w wewnętrznych aktach normatywnych Spółki. 6.1.40 Nieprawidłowości i uchybienia (spowodowane zarówno przez pracowników Wykonawcy jak i ewentualnych Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców) związane z nieprzestrzeganiem przepisów prawa oraz Wewnętrznych Aktów Normatywnych Spółki, będą odnotowywane podczas inspekcji miejsc pracy i będą podlegały sankcjom określonym w Taryfikatorze Kar dla Wykonawców lub przywołanym w Umowie Karom. 6.1.41 Wykonawca może wnioskować o zamianę kary określonej w Taryfikatorze Kar dla Wykonawców na inwestycje w bhp, wówczas Wykonawca wskazuje Przedstawicielowi Zamawiającego propozycję celu na jaki planuje przekazać nałożoną kwotę kary – cel powinien obejmować działania poprawiające bezpieczeństwo Wykonawcy lub jego Podwykonawców lub Dalszych Podwykonawców na terenie Zamawiającego np. zakup Środków Ochrony Indywidualnej. 6.1.42 Przedstawicielowi Zamawiającego w uzgodnieniu z lokalnymi służbami BHP Spółki może zaakceptować lub odrzucić przedstawione we wniosku propozycje. O podjętej decyzji informuje Wykonawcę. 6.1.43 Wykonawca w przeciągu 2 tygodni od zaakceptowania wniosku, przekazuje Przedstawicielowi Zamawiającego dowody potwierdzające wykonanie działań określonych we wniosku (faktura, fizyczne pokazanie zakupionych środków). 6.1.44 Uzyskanie kwalifikacji zawodowych wymaganych do pracy przy urządzeniach energetycznych przez obywateli innych krajów odbywa się: a. na podstawie złożonego wniosku o wszczęcie postepowania w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego. Organem upoważnionym do uznawania kwalifikacji zawodowych, nabytych w państwach Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwach członkowskich EFTA jest Urząd Dozoru Technicznego w Warszawie (uregulowanie zawarte b. w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 29.12.2016 r. w sprawie upoważnienia UDT do uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2299), lub pozytywnie zaliczonego egzaminu stwierdzającego posiadane kwalifikacje przed właściwą Komisją Kwalifikacyjną. 6.2 ZASADY WCHODZENIA NA TEREN SPÓŁKI LUB TEREN OBSŁUGIWANY PRZEZ SPÓŁKĘ 6.2.1 Wszystkie osoby wchodzące, wjeżdżające oraz poruszające się po Terenie Spółki, bez względu na rodzaj wykonywanych obowiązków służbowych i cel wizyty obowiązują regulacje dotyczące ruchu osobowego ustanowione przez Spółkę. Przed wejściem na Teren Spółki lub Teren obsługiwany przez Spółkę pracownicy Wykonawcy, Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców są zobowiązani uzyskać przepustki zgodnie z regulacjami przyjętymi w Spółkach. 6.2.2 Każdy pracownik Wykonawcy (łącznie z kierownictwem oraz pracownikami Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców) przed przystąpieniem do pracy na terenie Zakładu musi odbyć szkolenie wprowadzające, w zakresie obowiązujących w Spółce przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa przeciwpożarowego, zasad ochrony środowiska, ruchu osobowego i materiałowego oraz ochrony. Fakt odbycia szkolenia musi być pisemnie potwierdzony przez osobę szkoloną i szkolącą (Zał. 2). 6.2.3 Spółka ma prawo przeprowadzić dla Pracowników wykonawcy, podwykonawców oraz dalszych wykonawców, egzamin sprawdzający wiedzę w zakresie przepisów prawa oraz Wewnętrznych Aktów Normatywnych dotyczących jakości, bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa przeciwpożarowego, ochrony środowiska, ruchu osobowego i materiałowego oraz ochrony Zakładu. Pozytywny wynik egzaminu będzie poświadczony stosownym dokumentem, którym Pracownik powinien się legitymować podczas pracy na Terenie Spółki. W przypadku negatywnego wyniku egzaminu Spółka ma prawo odmówić dopuszczenia Pracownika do pracy (bez odszkodowania oraz bez możliwości przedłużenia terminu realizacji prac z tego powodu). 6.2.4 W przypadku nieprzestrzegania przez Pracownika przepisów prawa oraz Wewnętrznych Aktów Normatywnych, dotyczących jakości, bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa przeciwpożarowego, ochrony środowiska, ruchu osobowego i materiałowego oraz ochrony zakładu, przedstawiciele Spółki mają prawo zastosowania sankcji według Taryfikatora Kar dla Wykonawców lub unieważnić szkolenie wprowadzające i odebrać dokument upoważniający do wejścia na teren Zakładu. 6.2.5 W ramach przygotowania i realizacji prac na terenie Zakładu do szczególnych obowiązków wykonawcy należy przekazanie Przedstawicielowi Zamawiającego, nie później niż na 6 dni przed rozpoczęciem prac o ile inaczej nie stanowi zapis w umowie, następujących dokumentów: a. wypełniony i podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentowania Wykonawcy Wykaz danych dotyczący Pracowników kierowanych do pracy (Zał. 3), b. POR w języku polskim, Plan „BIOZ" – plan Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia (o ile jest wymagany), w języku polskim. 6.2.6 Przed rozpoczęciem prac oraz w ich trakcie Wykonawca będzie posiadał do wglądu dla Zamawiającego kopie lub oryginały następujących dokumentów dotyczących pracowników Wykonawcy, pracowników jego Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców: a. aktualne zaświadczenie odbycia szkolenia wstępnego BHP lub aktualne zaświadczenie o ukończenia szkolenia okresowego BHP odpowiedniego dla stanowiska, b. potwierdzenie posiadania uprawnień specjalistycznych w zależności od wymagań na danym stanowisku pracy np.: do obsługi dźwigów, podnośników, elektrycznych, spawalniczych, zgrzewania, budowy rusztowań, hakowego, sygnalisty i inne (pracownik Wykonawcy, Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców podczas pracy powinien posiadać przy sobie ich oryginały, kserokopie lub dokument potwierdzający posiadane uprawnienia wydany przez Spółkę), c. kserokopie dokumentacji oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach, na których pracownicy, Wykonawcy, Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców będą pracować na Terenie Spółki, d. kserokopie dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR) do maszyn i urządzeń wraz z instrukcjami oraz certyfikatami CE lub deklaracjami zgodności z Polskimi Normami. 6.2.7 Podmioty wykonujące prace na Terenie Spółki mają prawo wystąpić do odpowiednich służb Spółki o udostępnienie informacji o pomiarach czynników szkodliwych dla zdrowia (hałas, zapylenie itd.) oraz wartościach NDS i NDN, występujących na tych stanowiskach pracy, na których Spółka wykonuje pomiary. 6.3 KONTROLA MIEJSC PRACY 6.3.1 Spółka zastrzega sobie prawo do kontroli przez Zamawiającego lub wskazane przez niego inne osoby oraz przedstawicieli Spółki wszystkich miejsc pracy i Pracowników Wykonawcy jego Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców na jej terenie, celem kontroli stosowania obowiązujących procedur i zasad bezpieczeństwa pracy oraz do ewentualnego wstrzymania prac (bez odszkodowania oraz bez możliwości przedłużenia terminu realizacji prac z tego powodu) oraz nakładania kar zgodnie z Taryfikatorem Kar dla Wykonawców, jeżeli zostanie stwierdzone naruszenie przepisów i zasad. 6.3.2 Wykonawca wyraża zgodę na przeprowadzenie Audytów Wewnętrznych przez Zamawiającego lub przez wskazane przez niego inne osoby w zakresie spełniania przez Wykonawcę wymagań jakościowych, ochrony środowiska, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej wynikających z zakresu prac objętych zleceniem/umową. Wykonawca zobowiązuje się do wykonania zaleceń wynikających z przeprowadzonego audytu. 6.3.3 Dodatkowo czynności związane z obserwacją miejsca pracy oraz zachowań w kontekście bezpieczeństwa pracy mogą być realizowane przez Społeczną Inspekcję Pracy Spółki. Rolą tych osób jest ugruntowanie wysokiego poziomu kultury bezpieczeństwa, kształtowanego m.in. poprzez życzliwe zwracanie uwagi na sposób prowadzenia prac w danej strefie. 6.3.4 Kierujący Zespołem Pracowników/Kierownik Robót Wykonawcy, Podwykonawców oraz Dalszych Podwykonawców ma obowiązek udzielania informacji i okazywania dokumentów, które zostały określone w umowie, w niniejszym dokumencie lub wynikających z przepisów prawa, przedstawicielom Spółki dokonującym kontroli. 6.3.5 Każda nieprawidłowość stwierdzona podczas kontroli zostaje odnotowana przez osoby przeprowadzające wizytę w sposób przewidziany przez Spółkę. 6.3.6 Wykonawca zobowiązany jest do natychmiastowego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości lub w terminach określonych w raporcie z kontroli albo KSP. 6.3.7 Osoby nadzorujące ze strony Wykonawcy oraz jego Podwykonawcy i Dalszych Podwykonawców mają obowiązek uczestniczenia w spotkaniach z przedstawicielami Spółki w terminie i miejscach podanych przez Spółkę. Podczas tych spotkań będą omawiane i analizowane sprawy BHP, ochrony środowiska, jakości wykonywanych prac oraz nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli miejsc pracy. 6.3.8 Wykonawca realizujący prace na rzecz Spółki jest zobowiązany do przeprowadzania (co najmniej 1 raz dziennie) kontroli BHP w miejscach prowadzonych przez niego prac i potwierdzania tego faktu w KSP, która znajduje się w strefie wykonywania pracy wraz z PnP/ZnP. 6.3.9 Każda nieprawidłowość stwierdzona podczas kontroli zostaje odnotowana przez osoby przeprowadzające wizytę w KSP i wymaga pisemnego potwierdzenia przez Kierującego Zespołem Pracowników/Kierownika Robót Wykonawcy. 6.3.10 Osoby przeprowadzające kontrole miejsc pracy są uprawnione do przerwania prac zespołu, który naruszył przepisy BHP oraz w przypadku stwierdzenia sytuacji zagrażającej zdrowiu lub życiu Pracownika, natychmiastowego wstrzymania prac i poinformowania o tym zdarzeniu Przedstawiciela Zamawiającego. Jeżeli jest to praca wykonywana na polecenie pisemne, przerwanie prac następuje za pośrednictwem Dopuszczającego, Nadzorującego, Koordynującego, Poleceniodawcy lub przedstawiciela służb BHP Spółki. 6.3.11 Spółka zastrzega sobie prawo do rejestrowania prac wykonywanych na jej terenie przez kamery przemysłowe. Zarejestrowany obraz z kamer przemysłowych może być wykorzystywany przez Spółkę w celu weryfikacji prawidłowości wykonywania prac, jak również: a. do rozstrzygania kwestii spornych w przypadku zarejestrowania łamania przepisów i zasad BHP, b. w celach dydaktycznych. 6.3.12 Spółka zastrzega sobie możliwość usunięcia danego Wykonawcy ze swojego terenu i zawieszenia współpracy bez odszkodowania w przypadku naruszenia przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa przeciwpożarowego, zasad ochrony środowiska, ruchu osobowego i materiałowego oraz ochrony na terenie Zakładu zgodnie z zasadami określonymi w Umowie. 6.4 NARZĘDZIA POPRAWIAJĄCE KULTURĘ BEZPIECZEŃSTWA 6.4.1 Wyniki kontroli BHP, jakość współpracy ze służbami Spółki oraz uczestnictwo w spotkaniach organizowanych przez Spółkę będą podstawą do formułowania oceny Wykonawcy w zakresie BHP. 6.4.1 Pracownik wyróżniający się bezpieczną pracą może być wyznaczony przez służby Spółki do nagrodzenia oraz przyznania tytułu „Pracownika BHP Miesiąca Wykonawcy". 6.4.2 Wykonawca, którego Pracownicy wyróżniają się bezpieczną pracą może być wyznaczony jako „Bezpieczny Wykonawca Kwartału". 6.4.3 Każdy Wykonawca podpisując umowę na realizację prac na Terenie Spółki akceptuje prawo Zamawiającego do naliczenia kar umownych określonych w Taryfikatorze Kar dla Wykonawców, w przypadku naruszenia zasad organizacji bezpiecznej pracy, określonych w przepisach, umowie i dokumentach z nią związanych. 6.4.4 Spółka zastrzega sobie prawo do zastosowania kary dodatkowej po indywidualnej ocenie przewinienia i okoliczności jego zaistnienia lub odstąpienia, jeżeli Wykonawca przeznaczy zastosowaną karę na poprawę warunków BHP. 6.4.5 Brak współpracy Wykonawcy w zakresie BHP może skutkować wykreśleniem/nieumieszczeniem Wykonawcy na Liście Kwalifikowanych Dostawców Spółki. Dany Wykonawca nie będzie brany pod uwagę w procedurze wysyłania zapytań ofertowych przez Spółkę przez kolejnych 12 miesięcy od momentu wystawienia oceny Wykonawcy, o czym zostanie pisemnie poinformowany. 6.5 ZASADY DOTYCZĄCE PRZESTRZEGANIA PRZEPISÓW BHP NA TERENIE SPÓŁKI 6.5.1 Wykonawcy, jego Podwykonawcy i Dalsi Podwykonawcy realizujący prace na rzecz Spółki są w szczególności zobowiązani do: a. Wyposażania Pracowników i zapewnienia stosowania środków ochrony indywidualnej, zgodnych z polskimi i europejskimi normami, odpowiednie dla danego miejsca, zagrożeń i rodzaju wykonywanej pracy, z ważnym terminem przydatności do użycia, a w szczególności: * hełmu ochronnego, * obuwia bezpiecznego (min. S3 lub S5 wg. PN-EN ISO 20345), * ubrania roboczego z oznaczeniem logo i/nazwą firmy (spodnie robocze lub kombinezon roboczy, bluza robocza założona na podkoszulek lub koszulę – w zależności od warunków pogodowych), * ochrony wzroku, * środków ochrony słuchu w miejscach oznaczonych stosownymi piktogramami, * ochrony dróg oddechowych w miejscach oznaczonych stosownymi piktogramami, * kamizelek odblaskowych (jeżeli ubranie robocze nie jest wyposażone w elementy odblaskowe), wymóg ten nie dotyczy prac pożarowo niebezpiecznych. b. Dopuszcza się przebywanie w koszulkach z krótkim rękawem: * w nastawniach i kabinach dźwigów, suwnic, * przy pracy na zewnątrz w temperaturze powyżej 28°C, pod warunkiem zgody Kierującego Zespołem oraz po przeprowadzeniu oceny ryzyka wskazującej na brak zagrożeń, przed którymi długi rękaw mógłby chronić. c. Zapewnienia każdemu Zespołowi Pracowników Wykonawcy jego Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców dostępu do podręcznej apteczki w miejscu pracy oraz wyznacza osobę do udzielania pierwszej pomocy. Dopuszczalne jest, aby jedna apteczka była dostępna dla kilku zespołów pracowników pracujących w tym samym rejonie pracy u tego samego Wykonawcy. d. Zapewnienia Pracownikom czystej i nieuszkodzonej odzieży roboczej z długim rękawem posiadającej nazwę/logo, pozwalające na identyfikację firmy po ubraniu – Wykonawca gwarantuje, że pracownicy zatrudnionych przez niego firm Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców będą posiadali odzież roboczą z długim rękawem zawierającą nazwę/logo własnej firmy. e. Zapewnienia, że Kierownictwo Wykonawcy, jego Podwykonawców i Dalszych Podwykonawców, nawet gdy nie wykonuje żadnej pracy, podczas przebywania na Terenie Spółki będzie stosować takie same środki ochrony indywidualnej oraz odzież roboczą jak pracownicy wykonujący prace. Nie dotyczy to przebywania w pomieszczeniach administracyjno-biurowych, socjalnych oraz miejscach wyłączonych z obowiązku stosowania takich środków ochrony. f. Zapewnienia stosowania stałych wygrodzeń strefy pracy i utrzymania ich w stanie nienaruszonym przez cały okres wykonania zadania. Dla prac realizowanych nie dłużej niż 48h dopuszcza się stosowanie czasowych wygrodzeń łańcuchowych żółto-czarnych, w innym przypadku należy stosować wygrodzenia stałe (np. wygrodzenia ochronne, bariery rozsuwane, zapory harmonijkowe, ogrodzenia ażurowe etc.). Rodzaj zastosowania wygrodzeń powinno być dobrane stosownie do oceny ryzyka. g. Bezwzględnego zakazu stosowania jako elementu wygrodzenia taśmy foliowej wygrodzeniowo-ostrzegawczej. h. Wskazania Kierującego Zespołem, który odpowiada za stały i bezpośredni nadzór nad pracami, w szczególności rozumieniu § 81 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz Rozporządzeniem Ministra Energii z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych. i. Zapewnienia, że w przypadku opuszczenia strefy pracy przez Kierującego Zespołem dalsze wykonywanie pracy będzie przerwane, a zespół wyprowadzony ze strefy pracy. j. Wyznaczenia i przydzielenia nadzorującego, jeżeli Poleceniodawca uzna to za konieczne ze względu na szczególny charakter i warunki wykonywania pracy. W takim wypadku nadzorujący nie będzie wykonywać innych prac poza czynnościami nadzoru. Do obowiązków nadzorującego należy: i. sprawdzenie przygotowania miejsca pracy i jego przejęcie od dopuszczającego, jeżeli zostało przygotowane właściwie, ii. zaznajomienie nadzorowanych pracowników z warunkami bezpiecznego wykonywania pracy potwierdzonego wpisem do Listy kontrolnej (Check-lista) instruktażu codziennego stanowiskowego – (Zał.5), iii. sprawowanie ciągłego nadzoru nad pracownikami i procesem, iv. powiadomienie dopuszczającego lub koordynującego o zakończeniu pracy. k. Zapewnienia, że Kierujący Zespołami będą przez cały okres pełnienia tej funkcji w ramach PnP/ZnP oznaczeni żółtą opaską na ramię z czarną literą „B", przekazywaną przez dopuszczającego do prac. Kierujący Zespołem zwraca opaskę w momencie zamknięcia PnP/ZnP i przekazuje ją dopuszczającemu. l. Kierujący Zespołem lub Kierownik Robót z ramienia Wykonawcy w każdym dniu przed rozpoczęciem prac i każdorazowo w przypadku zmiany technologii (zmiana technologii wymaga aneksowania /aktualizacji POR) zobowiązany jest do przeprowadzenia instruktażu stanowiskowego pracownikom zespołu. Instruktaż będzie obejmował m.in.: i. zapoznanie Pracowników z zagrożeniami mogącymi wystąpić podczas realizacji poszczególnych czynności, ii. uzgodnienie organizacji prac w tym technologii prac, omówienie POR w szczególności w zakresie bieżących prac oraz ewentualnych zmian, iii. omówienie sposobu poruszania się po wyznaczonych ciągach komunikacyjnych, iv. sprawdzenie kompletności stosowanych środków ochrony indywidualnej wymaganych dodanych prac (czy pracownicy są wyposażeni w wymaganą odzież roboczą, buty, hełm ochronny, ochronniki słuchu, maskę przeciwpyłową, rękawice, okulary/przyłbicę itd.) stosownie do wymagań realizacji operacji, v. przegląd wszystkich narzędzi/elektronarzędzi niezbędnych do wykonania operacji oraz dokonanie oceny ich stanu technicznego (wszystkie narzędzia/elektronarzędzia muszą być sprawne, bezpieczne i posiadają wymagane dopuszczenia), vi. przegląd (wraz z zespołem Pracowników) stanu technicznego rusztowań i potwierdzenie, że rusztowania, które będą wykorzystane do prac są bezpieczne (w szczególności kompletne, sprawne oraz zatwierdzone do użytkowania), vii. omówienie sposobu przeprowadzenia prac na wysokości, instruktaż poprawnego stosowania zabezpieczeń (szelki, amortyzator, linki itp.) podczas prac na wysokościach oraz sposobu bezpiecznego korzystania z urządzeń tj. podnośników koszowych typu zwyżka, drabin itd. sprawdzenie wymaganych dopuszczeń technicznych (badania techniczne, protokoły kontroli kalibracji czujników itd.), viii. sprawdzenie stanu technicznego urządzeń i akcesoriów dla prac transportu bliskiego, przegląd zawiesi, haków (w tym ich zabezpieczeń), ix. omówienie innych zagrożeń i sposobu organizacji prac stosownie do operacji. m. Przeprowadzenie instruktażu Pracowników zostanie udokumentowane wpisem do Listy kontrolnej (Check-lista) instruktażu codziennego stanowiskowego – (Zał.5). n. Umieszczenia przy wejściu do obszaru wygrodzonego miejsca pracy, Karty Informacyjnej Miejsca Pracy oraz KSP zgodnie z standardem przyjętym w Spółce. 6.5.2 Wykonawcy są zobowiązani do poinformowania niezwłocznie, lecz nie później niż w przeciągu 1 godziny od zaistnienia wypadku przy pracy lub zdarzenia potencjalnie wypadkowego, Dyżurnego Inżyniera Ruchu (DIR), inspektora nadzoru, służby BHP oraz do zabezpieczenia miejsca zdarzenia. Spółka zastrzega sobie prawo do uczestniczenia w badaniu okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, jeżeli do wypadku przy pracy doszło na jej terenie. Wykonawca i Spółka ma obowiązek udostępnić niezbędne informacje i materiały oraz udzielić wszechstronnej pomocy osobom badającym okoliczności i przyczyny wypadku powstałego na Terenie Spółki. 6.5.3 Pracownicy są zobowiązani do poddawania się kontroli zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu podczas wchodzenia na teren i wychodzenia z terenu Spółki, jak również na wezwanie upoważnionej osoby kontrolującej. Przebywanie osób na Terenie Spółki w stanie, w którym zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu jest wyższa od 0,1 mg alkoholu na 1 dm³ jest niedopuszczalne i podlega sankcjom zgodnie z Taryfikatorem Kar dla Wykonawców. 6.5.4 Na żądanie Zamawiającego Wykonawcy są zobowiązywani do sporządzania i przekazywania Przedstawicielom Zamawiającego Raportu tygodniowego Wykonawcy – (wzór Raportu tygodniowego Wykonawcy stanowi Zał. 6 do niniejszej Instrukcji), chyba że ustalono ze Spółką inny sposób raportowania danych zawartych w tym załączniku. 6.6 POSTANOWIENIA KOŃCOWE 6.6.1 Instrukcja wchodzi w życie z dniem jej uchwalenia. …………………………………… Dokument podpisany przez Bogdan Brzozowski Data: 2021.06.17 09:20:15 CEST Signature Not Verified ........................................................ (podpis i pieczęć Zatwierdzającego) Andrzej Stanisław Kijanka Elektronicznie podpisany przez Andrzej Stanisław Kijanka Data: 2021.06.24 22:35:45 +02'00' (podpis i pieczęć kierującego KO) nie dotyczy w przypadku zatwierdzenia DSZ przez Radę Nadzorczą / Zarząd EPORE. W Zał.1 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla wykonawców w EPORE S.A. Taryfikator kar dla Wykonawców W Zał.1 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla wykonawców w EPORE S.A. ∗ Kwoty wynikające z nałożonych kar w uzgodnieniu z lokalnymi służbami bhp można przeznaczyć na poprawę BHP. Wykonawca składa do służb bhp Zamawiającego wniosek o zamianę kary na inwestycję w bhp u wykonawcy lub jego podwykonawców. Wniosek powinien: − zawierać informację o celu na jaki ma zostać przekazana kwota (cel powinien obejmować działania poprawiające bezpieczeństwo Wykonawcy i jego Podwykonawców na terenie zamawiającego). − zostać przekazany przez przedstawiciela wykonawcy w przeciągu 2 tygodni od powzięcia informacji o ukaraniu; w przypadku braku przekazania wniosku w ciągu 2 tygodni Zamawiający uzna, że Wykonawca zrezygnował z zamiany kary i podejmie kroki w kierunku obciążenia Wykonawcy karą, W przeciągu 2 tygodni od zaakceptowania wniosku, Wykonawca przekazuje służbom bhp dowody zainwestowania środków w poprawę bhp zgodnie z wnioskiem. 2 Formularz szkolenia wprowadzającego Zał.2 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w EPORE S.A. Formularz szkolenia wprowadzającego ( PRACOWNIKA SPÓŁKI / PODWYKONAWCY / ODBIORCY / DOSTAWCY / GOŚCIA * ) Data: …….…….………… Nazwa firmy: …………………………….……….…….…………………………..…………. Imię i nazwisko pracownika: …..………………..…….……………………………..………. Nazwa zakładu/obszaru EPORE S.A. ………………………………………………….……… OŚWIADCZAM, ŻE: 1) Odbyłem szkolenie wprowadzające przeprowadzone przez przedstawiciela EPORE S.A. Przeczytałem, zrozumiałem i będę stosować się do wymagań zawartych w Instrukcji „PODSTAWOWE WYMAGANIA BHP DLA WYKONAWCÓW EPORE S.A." Podpis ……..………….…..………………. Imię i nazwisko prowadzącego szkolenie: …..….………………..………. * - niepotrzebne skreślić ………………………………………………….. Wykaz danych dotyczących pracowników kierowanych do pracy Zał.3 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w EPORE S.A. ………………………………………………….. Miejscowość, data Nazwa WYKONAWCY Wykaz danych dotyczących PRACOWNIKÓW kierowanych do pracy Jako brygadzistów/kierujących Zespołem należy wpisywać osoby mające min. 3 lata stażu pracy w danej branży. Liczbę wierszy należy zwiększyć, w zależności od liczby pracowników. Oświadczamy, że: 2. Wszyscy pracownicy WYKONAWCY jak i jego ewentualnych podwykonawców wykonujący prace na rzecz SPÓŁKI zostali zapoznani z oceną ryzyka zawodowego dla stanowisk, na których pracują. 1. Wszelkie podane informacje w tabeli powyżej są prawdziwe, pod rygorem kary lub odstąpienia od umowy z winy WYKONAWCY. 3. Zobowiązuję się przedłożyć do wglądu na żądanie SPÓŁKI dokumenty potwierdzające przedstawiane informacje podane w tabeli powyżej, pod rygorem kary lub odstąpienia od umowy z winy WYKONAWCY. 5. Wszyscy pracownicy (zarówno pracownicy WYKONAWCY jak i pracownicy podwykonawców pracujących na jego rzecz), posiadają zdolność do wykonywania pracy na danym stanowisku pracy zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich pracowników. 4. Gwarantuję i zapewniam, że jestem uprawniony do przekazania SPÓŁCE danych osobowych moich pracowników i pracowników ewentualnych podwykonawców pracujących w ramach zlecenia oraz, że jestem w pełni świadomy obowiązków, jakie w tym zakresie nakładają na mnie obowiązujące przepisy w zakresie danych osobowych. Zobowiązuję się do spełnienia w imieniu EPORE S.A. obowiązku informacyjnego, w brzmieniu określonym w załączniku nr 4, w stosunku do osób wymienionych powyżej. 6. Wszyscy pracownicy (zarówno pracownicy WYKONAWCY jak i pracownicy podwykonawców pracujących na jego rzecz), którzy będą pracować na terenie SPÓŁKI zostali zapoznani z wymaganymi dokumentami dotyczącymi bhp. ………………………………………. Imię, nazwisko i czytelny podpis osoby (albo osób) uprawnionych do reprezentacji WYKONAWCY Informacja w sprawie przetwarzania danych osobowych Zał.4 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w EPORE S.A. ………………………………………………….. ……………………………………… Pracodawca Data i miejscowość ………………………………………………….. Imię i nazwisko pracownika Informacja w sprawie przetwarzania danych osobowych Zgodnie z art. 14 ust. 1-2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem Danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich Danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie Danych) (dalej „RODO") informujemy, że: Informacja w sprawie przetwarzania danych osobowych Zał.4 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w EPORE S.A. Pana/Pani dane osobowe co do zasady nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy (dalej: EOG). VIII. Przekazywanie Danych osobowych poza EOG Mając jednak na uwadze usługi świadczone przez podwykonawców Administratora przy realizacji wsparcia dla usług teleinformatycznych oraz infrastruktury IT, Administrator może zlecać wykonanie określonych czynności bądź zadań informatycznych uznanym podwykonawcom działającym poza EOG. Może to powodować przekazanie Pana/Pani danych poza EOG. Poszczególne kraje spoza EOG, na terytorium których mogą być przetwarzane Pana/Pani dane osobowe, zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej (KE) zapewniają odpowiedni stopień ich ochrony, zgodny ze standardami EOG. Natomiast w przypadku ich przetwarzania na terytorium Państw wobec, których KE nie stwierdziła odpowiedniego stopnia ochrony danych osobowych, w celu jej zapewnienia, Administrator zawiera umowy z odbiorcami Pana/Pani danych osobowych. Umowy te, oparte są o standardowe klauzule umowne wydane przez KE zgodnie z art. 46 ust. 2 lit. c RODO. Kopię standardowych klauzul umownych, o których mowa powyżej można uzyskać od Administratora. Zastosowany przez Administratora sposób zabezpieczenia Pana/Pani danych jest zgodny z zasadami przewidzianymi w rozdziale V RODO. W związku z powyższym może Pan/Pani zażądać dalszych informacji o stosowanych zabezpieczeniach w tym zakresie, uzyskać kopię tych zabezpieczeń oraz informację o miejscu ich udostępnienia. IX. Prawa osób, których Dane dotyczą X. Prawo do wniesienia sprzeciwu XI. Zautomatyzowane podejmowanie decyzji i profilowanie a) dostępu do swoich Danych oraz otrzymania ich kopii; Zgodnie z RODO, przysługuje Pani/Panu prawo do: b) sprostowania (poprawiania) swoich Danych; d) przenoszenia Danych; c) usunięcia, ograniczenia lub wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania; e) wniesienia skargi do organu nadzorczego. W każdej chwili przysługuje Pani/Panu prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Pani/Pana danych przetwarzanych na podstawie uzasadnionego interesu Administratora wskazanym powyżej. Administrator zaprzestanie przetwarzać dane w tych celach, chyba że będzie w stanie wykazać, istniejące, ważnie, prawnie uzasadnione podstawy, które są nadrzędne wobec Pani/Pana interesów, praw I wolności lub dane będą niezbędne do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń. Ewentualny sprzeciw prosimy kierować na skrzynkę firstname.lastname@example.org lub na adres siedziby Administratora wskazany w pkt I powyżej. Informujemy, że nie podejmujemy decyzji w sposób zautomatyzowany i Pani/Pana Dane nie są profilowane. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 Lista kontrolna codziennego istruktażu stanowiskowego Zał.5 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w EPORE S.A. NIE ZY DOTYC LKI LISTA KONTROLNA („CHECK-LISTA") INSTRUKTAŻU CODZIENNEGO STANOWISKOWEGO NR ………… 1 Firma: 2 Nazwisko i imię przeprowadzającego instruktaż: Podjęte czynności sprawdzające ……............……… (data) ……............……… (data) ……............……… (data) ……............……… (data) ……............……… (data) ……............……… (data) ……............……… (data) TAK NIE NIE DOTY CZY TAK NIE NIE DOTY CZY TAK NIE NIE DOTY CZY TAK NIE NIE DOTY CZY TAK NIE NIE DOTY CZY TAK NIE NIE DOTYC ZY TAK NIE Czy jesteś przy właściwej instalacji/urządzeniu? Zapoznałem wszystkich pracowników z zagrożeniami, technologią i organizacją prac (Źródła informacji: LKZ, POR, MS – informacja o metodzie wykonania prac, narada koordynacyjna). Omówiłem sposób alarmowania i poruszania się po wyznaczonych ciągach komunikacyjnych oraz dostępie do środków gaśniczych. Potwierdzam, że wszyscy pracownicy posiadają Środki Ochrony Indywidualnej wymagane do danych prac (odzież robocza, buty, hełm ochronny, ochronniki słuchu, maska przeciwpyłowa, rękawice, okulary/przyłbica itp.). Wszystkie ŚOI posiadają wymagane dopuszczenia. Sprawdziłem dobór narzędzi/elektronarzędzi do wykonania pracy oraz sprawdziłem ich stan techniczny. Wszystkie narzędzia/elektronarzędzia są sprawne, bezpieczne i posiadają wymagane dopuszczenia. Dokonałem wraz z zespołem pracowników przeglądu stanu rusztowań oraz podestów i schodów (kraty wema). Potwierdzam że rusztowania, podesty i schody które będą wykorzystane do prac są bezpieczne (w szczególności kompletne, stabilne, przytwierdzone, sprawne oraz zatwierdzone do użytkowania). Omówiłem sposób prac i obowiązek stosowania zabezpieczeń podczas prac na wysokościach w tym prac na rusztowaniach , z wykorzystaniem zwyżki, prac linowych i etc. (szelki, amortyzator, liny, badania techniczne zwyżki etc.). Sprawdziłem stan techniczny urządzeń i akcesoriów dla prac transportu bliskiego. Podpis przeprowadzającego instruktaż Inne omówione zagrożenia i tematy podczas instruktażu Lista kontrolna codziennego istruktażu stanowiskowego Zał.5 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w EPORE S.A. Pouczenie o sposobie stosowania listy kontrolnej (check-listy) instruktażu codziennego stanowiskowego (LKI) – załącznik nr 5. Kierujący zespołem lub Kierownik Robót z ramienia Wykonawcy w każdym dniu przed rozpoczęciem prac i każdorazowo w przypadku zmiany technologii (zmiana technologii wymaga aneksowania POR) zobowiązany jest do przeprowadzenia instruktażu stanowiskowego pracownikom zespołu. Instruktaż będzie obejmował m.in.: uzgodnienie organizacji prac, w tym technologii prac, * zapoznanie pracowników z zagrożeniami, które mogą wystąpić podczas realizacji prac, * omówienie POR i przekazanie informacji z narady koordynacyjnej – projektowej, * omówienie sposobu alarmowania, * omówienie sposobu poruszania się po wyznaczonych ciągach komunikacyjnych oraz o dostępie do środków gaśniczych, * sprawdzenie kompletności stosowanych Środków Ochrony Indywidualnej wymaganych do danych prac (pracownicy są wyposażeni w wymaganą odzież roboczą, buty, hełm ochronny, ochronniki słuchu, maskę przeciwpyłową, rękawice, okulary/przyłbicę etc. stosownie do wymagań realizowanej operacji), * dokonywany wraz z zespołem pracowników przegląd stanu technicznego rusztowań oraz podestów i schodów (kraty wema) i potwierdzenie, że rusztowania, podesty i schody, które będą wykorzystane do prac są bezpieczne (w szczególności kompletne, stabilne, przytwierdzone, sprawne oraz zatwierdzone do użytkowania), * przegląd wszystkich narzędzi/elektronarzędzi niezbędnych do wykonania operacji oraz dokonanie oceny ich stanu technicznego (wszystkie narzędzia/elektronarzędzia muszą być sprawne, bezpieczne i posiadać wymagane dopuszczenia), * omówienie sposobu przeprowadzenia prac na wysokości, instruktaż poprawnego stosowania zabezpieczeń (szelki, amortyzator, linki etc.) podczas prac na wysokościach oraz sposobu bezpiecznego korzystania z urządzeń tj. podnośników koszowych typu zwyżka, drabin etc., sprawdzenie wymaganych dopuszczeń technicznych (badania techniczne, protokoły kontroli kalibracji czujników etc.), * omówienie innych zagrożeń i sposobu organizacji prac stosownie do operacji. * sprawdzenie stanu technicznego urządzeń i akcesoriów dla prac transportu bliskiego, przegląd zawiesi, haków (w tym ich zabezpieczeń), Przeprowadzenie instruktażu pracowników musi zostać udokumentowane wpisem do karty instruktażu codziennego (check-listy). Wzór raportu tygodniowego Wykonawcy Zał.6 do INST 27529/A Podstawowe wymagania BHP dla Wykonawców w EPORE S.A RAPORT TYGODNIOWY WYKONAWCY (WZÓR) Lokalizacja: Kierownik Budowy/Robót: Wykonawca: ……… Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela Ilość pracowników Podwykonawca 1: ………… Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela Ilość pracowników Podwykonawca 2: ………… Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela Ilość pracowników Podwykonawca n: ………… Poniedziałek Wtorek Środa Czwartek Piątek Sobota Niedziela Ilość pracowników Podpis przedstawiciela Wykonawcy .....................................	<urn:uuid:c6bbc995-2f07-4efb-a1a7-b4a6b9eac138>	finepdfs	1.780273	CC-MAIN-2024-33	https://www.epore.pl/wp-content/uploads/2022/07/148600_2022_ZAL-01_do_OPZ-PODSTAWOWE-WYMAGANIA-BHP-DLA-WYKONAWCOW-EPORE-S.A..pdf	2024-08-06T00:30:32+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640461318.24/warc/CC-MAIN-20240806001923-20240806031923-00494.warc.gz	588,762,461	0.999905	0.999987	0.999987	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2792, 6544, 10494, 14597, 18831, 22843, 26902, 31122, 34610, 38675, 42337, 42416, 43392, 44151, 46174, 46828, 49538, 51756, 54234, 54915 ]	2	0
Uniwersytet Morski w Gdyni REGULAMIN NADAWANIA STOPNI NAUKOWYCH § 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin nadawania stopni naukowych określa sposób postępowania w sprawie nadawania stopni naukowych, a w szczególności: 1) w przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora: a) sposób wyznaczania i zmiany promotora, promotorów lub promotora pomocniczego, b) tryb złożenia rozprawy doktorskiej, c) tryb przekazania radzie naukowej - pełniącej rolę komisji, o której mowa w art. 192 Ustawy; czynności do przeprowadzenia poszczególnych etapów postepowania, wraz z określeniem ich zakresu, d) sposób wyznaczania recenzentów, e) sposób weryfikacji efektów uczenia się w przypadku osób ubiegających się o nadanie stopnia doktora w trybie eksternistycznym, f) sposób weryfikacji spełnienia wymagań stawianych kandydatom ubiegającym się o nadanie stopnia doktora w przypadku publikacji wieloautorskich, 2) w przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego: a) szczegółowy tryb postępowania w procedurze w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, b) sposób wyznaczania członków komisji habilitacyjnej. 2. Uniwersytet nadaje stopnie naukowe doktora i doktora habilitowanego w dziedzinach i dyscyplinach, w których uzyskał uprawnienia do ich nadawania. 3. Nadawanie stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego należy do kompetencji Senatu Uniwersytetu Morskiego w Gdyni. 4. W głosowaniach w sprawach związanych z nadawaniem stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego biorą udział członkowie Senatu będący profesorami i profesorami uczelni. Uchwały są podejmowane bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej 2/3 statutowego składu tych członków. 5. Decyzje w sprawie nadania stopnia podpisuje przewodniczący Senatu. 6. Ilekroć w Regulaminie mowa jest o: 1) Senacie – należy przez to rozumieć Senat Uniwersytetu Morskiego w Gdyni; 2) Statucie – należy przez to rozumieć Statut Uniwersytetu Morskiego w Gdyni; 3) Uniwersytecie – należy przez to rozumieć Uniwersytet Morski w Gdyni, Załącznik nr 1 do Uchwały nr 198/XVI Senatu Uniwersytetu Morskiego w Gdyni 4) Ustawie – należy przez to rozumieć Ustawę z dnia 20 lipca 2018r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, z późn. zm.); 5) Ustawie wprowadzającej – należy przez to rozumieć ustawę z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, z późn. zm.); 6) Szkole doktorskiej – należy przez to rozumieć Szkołę Doktorską w Uniwersytecie Morskim w Gdyni; 7) RDN – należy przez to rozumieć Radę Doskonałości Naukowej. § 2 1. Stopnie naukowe doktora są nadawane w wyniku stosownych postępowań. 2. Wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora odbywa się w dwóch trybach. Pierwszy z trybów zakłada udział kandydata do stopnia doktora w zorganizowanej formie kształcenia doktorantów, w tym w formie kształcenia zwanego szkołą doktorską. Drugi z trybów zwany jest trybem eksternistycznym. 3. Przewody doktorskie otwarte w terminie do 30 kwietnia 2019r. zwane są dalej postępowaniami w sprawie nadania stopnia doktora. 4. Uzyskanie stopnia doktora przez doktoranta szkoły doktorskiej oznacza ukończenie szkoły doktorskiej. § 3 1. Osoba, której nadano stopień doktora albo stopień doktora habilitowanego, otrzymuje odpowiednio dyplom doktorski albo dyplom habilitacyjny oraz odpis tego dyplomu. Na wniosek tej osoby wydaje się odpisy dyplomu w języku obcym. 2. Osoba, która ubiega się o nadanie stopnia doktora lub stopnia doktora habilitowanego wnosi opłatę za przeprowadzenie postępowania w tej sprawie. 3. Wysokość opłaty ustalonej przez Senat nie może przekraczać kosztów postępowania, uwzględniających w szczególności koszty wynagrodzeń promotora lub promotorów, promotora pomocniczego, recenzentów oraz członków komisji habilitacyjnej. 4. Opłaty nie pobiera się od osoby ubiegającej się o stopień doktora, która: 1) ukończyła kształcenie w szkole doktorskiej; 2) jest zatrudniona w uczelni, instytucie PAN, instytucie badawczym lub instytucie międzynarodowym jako nauczyciel akademicki lub pracownik naukowy. Koszt ten ponosi instytucja zatrudniająca osobę, która ubiega się o stopień doktora; 3) ukończyła studia doktoranckie w Uniwersytecie, była doktorantem w dniu wejścia w życie Ustawy i ubiega się o stopień według nowych przepisów, a wszczęcie Załącznik nr 1 do Uchwały nr 198/XVI Senatu Uniwersytetu Morskiego w Gdyni postepowania w sprawie nadania stopnia doktora nastąpiło w czasie nie dłuższym niż 3 miesiące po ukończeniu tych studiów. 5. W uzasadnionych przypadkach Rektor może zwolnić z opłaty, o której mowa w ust. 2, w całości lub w części. Rozdział I Nadawanie stopnia doktora § 4 Opieka nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej 1. Opieka naukowa nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej jest sprawowana przez promotora lub promotorów albo przez promotora i promotora pomocniczego. 2. Promotorem może być osoba posiadająca stopień doktora habilitowanego lub tytuł profesora, a promotorem pomocniczym – osoba posiadająca stopień doktora. Osoby wymienione w zdaniu poprzednim muszą spełniać dodatkowe wymagania określone w Ustawie. 3. W przypadku, gdy tematyka rozprawy dotyczy zagadnień obejmujących kilka dyscyplin naukowych lub w przypadku, gdy postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora prowadzone jest przez kilka jednostek i szczególnie jeżeli jedną z nich jest jednostka zagraniczna, powołuje się kolejnego promotora lub promotorów. § 5 1. Osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia doktora w trybie eksternistycznym przed wszczęciem postępowania w sprawie nadania stopnia doktora składa do Rektora pisemny wniosek o wyznaczenie promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego. 2. We wniosku, o którym mowa w ust. 1, wnioskodawca wskazuje dyscyplinę naukową, w której prowadzi badania oraz zamierza przygotować rozprawę doktorską, wraz z uzasadnieniem, oraz załącza następujące dokumenty: 1) potwierdzenie spełnienia kryteriów ubiegania się stopień doktora, o których mowa w Ustawie; 2) wykaz oraz opis dotychczasowych osiągnięć naukowych; 3) koncepcję badań, które zamierza prowadzić; 4) propozycję kandydatów na promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego wraz z ich zgodą na objęcie tych funkcji. 3. Osoba ubiegająca się o stopień doktora, będąca doktorantem Szkoły doktorskiej, w terminie określonym w regulaminie tej szkoły składa do Rektora pisemny wniosek o wyznaczenie promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego. Wniosek składa się za pośrednictwem Dyrektora Szkoły doktorskiej. Do wniosku dołącza się: 1) propozycję kandydatów na promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego; 2) zgodę proponowanych osób na objęcie funkcji promotora; 3) wykaz oraz opis dotychczasowych osiągnięć naukowych; 4) koncepcję badań, które osoba zamierza prowadzić; 5) opinię Dyrektora Szkoły doktorskiej. 4. Rektor przekazuje wniosek o wyznaczenie promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego do właściwej radzie naukowej Uniwersytetu. 5. Przewodniczący rady naukowej na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 1, może wyznaczyć termin seminarium naukowego, podczas którego osoba składająca wniosek, dokonuje prezentacji swoich dotychczasowych osiągnięć naukowych oraz przedstawia koncepcję badań, a w szczególności określa ich założenia, przedmiot, cel, hipotezy oraz przewidywane efekty. 6. Rada naukowa, o której mowa w ust. 4, dokonuje oceny wniosku o wyznaczenie promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego i wyznacza promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego. 7. Rada naukowa na pisemny wniosek kandydata, promotora lub przewodniczącego tej rady może zmienić promotora lub promotora pomocniczego. Wniosek o zmianę promotora lub promotora pomocniczego musi zawierać uzasadnienie. W przypadku doktoranta Szkoły doktorskiej wniosek musi zawierać opinię Dyrektora Szkoły doktorskiej oraz składa się go za pośrednictwem Dyrektora Szkoły doktorskiej. 8. W przypadku wniosku, o którym mowa w ust. 7, przepisy ust. 4-6 o powołaniu promotora lub promotorów albo promotora i promotora pomocniczego stosuje się odpowiednio. § 6 Wszczęcie postępowania 1. Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora wszczyna się na wniosek osoby spełniającej wymagania określone w art. 186 ust. 1 pkt 1–3 albo ust. 2 Ustawy, do którego dołączono rozprawę doktorską wraz z pozytywną opinią promotora lub promotorów. Załącznik nr 1 do Uchwały nr 198/XVI Senatu Uniwersytetu Morskiego w Gdyni 2. Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora składa się do Rektora. W przypadku doktoranta Szkoły doktorskiej, wniosek składa się za pośrednictwem Dyrektora Szkoły doktorskiej. 3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2 załącza się: 1) 5 wydrukowanych egzemplarzy rozprawy doktorskiej; 2) opinię promotora lub promotorów o rozprawie doktorskiej; 3) streszczenie w języku polskim i angielskim. W przypadku gdy rozprawa doktorska nie jest pracą pisemną, dołącza się opis w językach polskim i angielskim; 4) wersję elektroniczną rozprawy doktorskiej oraz jej streszczenia w wersji polskojęzycznej i anglojęzycznej; 5) wykaz dorobku naukowego kandydata; 6) w przypadku publikacji wieloautorskich, w przypadku gdy doktorant posiada w swym dorobku jedynie prace wieloautorskie, to dla co najmniej jednaj z nich przedkłada oświadczenie współautorów o udziale procentowym oraz zakresie wkładu merytorycznego osoby składającej wniosek w powstanie publikacji; 7) potwierdzenie uzyskania efektów uczenia się dla kwalifikacji na poziomie 8 PRK, tym samym równoważnych z efektami uczenia się określonymi dla Szkoły doktorskiej w dyscyplinie, w której ma być procedowane postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora, z uwzględnieniem: a) dla kandydata ubiegającego się o stopień naukowy doktora w trybie eksternistycznym efekty uczenia się mogą być potwierdzone wystawionym przez Uniwersytet dokumentem o zdaniu egzaminu lub egzaminów. Egzaminy, o których mowa i które mają formę ustną, są oceniane według skali ocen stosowanych w Szkole doktorskiej i przeprowadza je komisja egzaminacyjna. Co najmniej czteroosobową komisję egzaminacyjną powołuje oraz zakres egzaminów ustala właściwa rada naukowa Uniwersytetu, odpowiednia dla dyscypliny, w której procedowane ma być postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora. W skład komisji wchodzą promotor lub promotorzy. Członkiem komisji może być również egzaminator zewnętrzny. Warunki przeprowadzenia egzaminów osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia doktora ustala z przewodniczącym rady naukowej, odpowiedniej dla przeprowadzenia egzaminów. b) w przypadku doktoranta Szkoły doktorskiej potwierdzenie uzyskania efektów uczenia się stanowi wykaz ocen uzyskanych w trakcie kształcenia w Szkole doktorskiej. c) efekty uczenia się w zakresie znajomości nowożytnego języka obcego potwierdza się certyfikatem lub dyplomem ukończenia studiów lub ich kopiami, poświadczającymi znajomość tego języka na poziomie biegłości językowej co najmniej B2. 4. W przypadku wniosku, o którym mowa w ust. 2, składanym przez doktoranta Szkoły doktorskiej do wniosku dodatkowo dołącza się indywidualny plan badawczy wraz z harmonogramem przygotowania rozprawy doktorskiej. 5. Wniosek, o którym mowa w ust. 2 podlega ocenie formalnej pod względem spełnienia przez kandydata na stopień doktora wymagań określonych w Ustawie w art. 186 ust. 1 pkt 1–3 albo ust. 2, oraz sprawdzeniu przez promotora z wykorzystaniem Jednolitego Systemu Antyplagiatowego, o którym mowa w Ustawie. 6. W przypadku spełnienia wymagań, o których mowa w ust. 5, Rektor wniosek przedkłada Senatowi. 7. W przypadku niespełnienia przez kandydata na stopień doktora wymagań określonych w Ustawie lub stwierdzeniu przez promotora nieakceptowalnej liczby podobieństw z wykorzystaniem Jednolitego Systemu Antyplagiatowego, o którym mowa w Ustawie, Rektor odmawia wszczęcia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora w formie postanowienia. W przypadku odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora kandydatowi przysługuje prawo złożenia do Rektora wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. § 7 Czynności w postępowaniu zasadniczym 1. Senat w drodze uchwały przekazuje wniosek kandydata o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora, o którym mowa w § 6 ust. 6, do właściwej rady naukowej Uniwersytetu. 2. Rada naukowa w drodze uchwały powołuje trzech recenzentów rozprawy doktorskiej spełniających wymagania określone w Ustawie. Kandydaci na recenzentów muszą reprezentować dyscyplinę naukową, w której prowadzone jest postępowanie oraz posiadać aktualny dorobek naukowy. 3. Kandydatów na recenzentów może zgłosić każdy z członków rady naukowej. 4. Przewodniczący rady naukowej niezwłocznie przesyła do recenzentów rozprawę doktorską. 5. Recenzenci sporządzają recenzje rozprawy doktorskiej w terminie 2 miesięcy od dnia jej doręczenia. 6. Do obrony rozprawy doktorskiej może być dopuszczona osoba, która uzyskała pozytywne recenzje od co najmniej 2 recenzentów oraz spełnia wymagania Ustawy. 7. Przewodniczący rady naukowej, która proceduje postępowanie w sprawie o nadanie stopnia doktora, wyznacza termin i miejsce obrony rozprawy doktorskiej oraz ogłasza te informacje na stronie internetowej Uniwersytetu. 8. Obrona rozprawy doktorskiej odbywa się w obecności ponad połowy członków rady naukowej oraz w obecności co najmniej 2 recenzentów. Obronie przewodniczy przewodniczący rady naukowej. Rada naukowa do przewodniczenia obronie rozprawy doktorskiej może wyznaczyć ze swego składu inną osobę. Przebieg obrony rozprawy doktorskiej jest protokołowany. 9. Obrona rozprawy doktorskiej składa się z następujących części: 1) prezentacja sylwetki naukowej doktoranta przez promotora; 2) prezentacja rozprawy doktorskiej przez doktoranta; 3) prezentacja recenzji rozprawy doktorskiej; 4) odpowiedzi doktoranta na uwagi recenzentów; 5) pytania uczestników obrony do doktoranta i jego odpowiedzi (dyskusja); 6) końcowa wypowiedź doktoranta; 7) zakończenie publicznej obrony. 10. Po obronie rozprawy doktorskiej rada naukowa na posiedzeniu zamkniętym podejmuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia doktora, którą przedkłada Senatowi. W opinii rada naukowa może również rekomendować wyróżnienie rozprawy doktorskiej. Wniosek o wyróżnienie rozprawy doktorskiej może złożyć recenzent rozprawy w recenzji. Warunkiem koniecznym głosowania wniosku o wyróżnienie rozprawy doktorskiej jest posiadanie w dorobku naukowym doktoranta co najmniej dwóch publikacji w czasopismach z listy JCR. Uchwała podejmowana jest bezwzględną większością głosów uczestników posiedzenia w głosowaniu jawnym. 11. Po podjęciu opinii w sprawie nadania stopnia doktora przewodniczący obrony rozprawy doktorskiej informuje kandydata o wynikach głosowania. § 8 Etap zakończenia postępowania 1. Uchwała rady naukowej, o której mowa w § 7 ust. 10, przekazywana jest do Senatu przez przewodniczącego rady naukowej. 2. Senat po zapoznaniu się z opinią, sporządzoną przez radę naukową podejmuje uchwałę w sprawie nadania stopnia doktora oraz ewentualnie w sprawie wyróżnienia rozprawy doktorskiej oraz wydaje stosowną decyzję. § 9 1. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do obrony przysługuje zażalenie do RDN, które składa się za pośrednictwem Senatu. 2. Od decyzji Senatu o odmowie nadania stopnia doktora przysługuje odwołanie do RDN, które składa się za pośrednictwem Senatu. § 10 Przepisy przejściowe dotyczące postępowań o nadanie stopnia doktora 1. W przewodach doktorskich wszczętych w okresie do dnia 30 kwietnia 2019 r. stopień doktora nadaje się na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie Ustawy z tym że: 1) stopień nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 Ustawy; 2) od dnia wejścia w życie niniejszego regulaminu stopień doktora nadaje Senat; 3) postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte w okresie do 30 kwietnia 2019 r. i niezakończone przed 31 grudnia 2021r., odpowiednio umarza się. Decyzję o umorzeniu postępowania podejmuje Senat w drodze uchwały. 2. Postępowania w sprawie nadania stopnia doktora wszczęte po dniu 30 września 2019 r. prowadzi się na podstawie przepisów Ustawy, z tym że w postępowaniach wszczętych do dnia 31 grudnia 2020 r. do osiągnięć naukowych zalicza się także osiągnięcia, o których mowa w art. 179 ust. 6 Ustawy wprowadzającej. 3. W przypadku osób, które rozpoczęły studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 i ubiegają się o nadanie stopnia doktora na zasadach określonych w Ustawie, postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora wszczyna złożenie wniosku o wyznaczenie promotora lub promotorów. 4. W przypadku osób, które wszczęły przewód doktorski w okresie do 30 kwietnia 2019 r., promotorem pozostaje wyznaczona uprzednio osoba. 5. W przypadku osób, które rozpoczęły studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 lub wszczęły przewód doktorski do 30 kwietnia 2019 r. i ubiegają się o nadanie stopnia doktora na zasadach określonych w Ustawie, efekty uczenia się w zakresie znajomości nowożytnego języka obcego są potwierdzane na zasadach obowiązujących przed wejściem w życie Ustawy. 6. W przypadku osób, które rozpoczęły studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020 lub wszczęły przewód doktorski do 30 kwietnia 2019 r. i ubiegają się o nadanie stopnia doktora na zasadach określonych w Ustawie: 1) efekty uczenia się, odpowiednie dla kwalifikacji na poziomie 8 PRK i równoważne z efektami uczenia się określonymi dla Szkoły doktorskiej, potwierdza się zdaniem egzaminu doktorskiego, który przeprowadza rada naukowa Uniwersytetu odpowiednia dla dyscypliny, w której procedowane jest postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora; 2) rada naukowa określa zakres egzaminu i obowiązującą literaturę przedmiotu. Termin egzaminu doktorskiego wyznacza przewodniczący rady naukowej; 3) rada naukowa może wyznaczyć do przeprowadzenia egzaminu doktorskiego komisję egzaminacyjną. W skład tej komisji wchodzi promotor; 4) egzamin doktorski ma formę egzaminu ustnego i jest oceniany w skali stosowanej w Szkole doktorskiej; 5) w przypadku niezdania egzaminu doktorskiego, na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora, przewodniczący rady naukowej może zarządzić egzamin poprawkowy, który musi być przeprowadzony nie wcześniej niż po miesiącu i nie później niż po 3 miesiącach od daty pierwszego egzaminu. § 11 Postanowienie ogólne dotyczące postępowań o nadanie stopnia doktora 1. Nie później niż 30 dni przed wyznaczonym dniem obrony rozprawy doktorskiej, rozprawę doktorską będącą pracą pisemną wraz z jej streszczeniem w języku polskim i angielskim, albo opis rozprawy doktorskiej niebędącej pracą pisemną oraz recenzje, udostępnia się w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) Uniwersytetu. 2. Udostępnienie rozprawy doktorskiej w BIP odbywa się na zasadach określonych w Ustawie. 3. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, niezwłocznie po ich udostępnieniu zamieszcza się w Systemie POL-on, na zasadach określonych w Ustawie. Rozdział II Nadawanie stopnia doktora habilitowanego § 12 Wszczęcie postępowania 1. Stopień doktora habilitowanego nadaje się osobie, która posiada stopień doktora i spełnia wymagania określone w art. 219 Ustawy. 2. Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego wszczyna się na wniosek składany do Uniwersytetu za pośrednictwem RDN. We wniosku o wszczęcie postępowania habilitacyjnego kierowanego do RDN jako podmiot habilitacyjny wskazuje się Uniwersytet Morski w Gdyni. 3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien uwzględniać informacje i załączniki, o których mowa w art. 220 Ustawy. 4. RDN dokonuje oceny formalnej wniosku oraz przekazuje go podmiotowi wskazanemu we wniosku, o którym mowa w ust. 2. § 13 Czynności w postępowaniu zasadniczym 1. Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego przekazany do procedowania Uniwersytetowi przez RDN, Rektor niezwłocznie przedkłada do procedowania właściwej radzie naukowej Uniwersytetu. 2. Rada naukowa dokonuje oceny wniosku, o którym mowa w § 12 ust. 4. Rada naukowa może sformułować opinię o niewyrażeniu zgody na przeprowadzenie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego przez Uniwersytet. Opinię taką przedkłada Senatowi, który w drodze uchwały nie wyraża zgody oraz zwraca wniosek do RDN. 3. Rada Doskonałości Naukowej przekazuje Uniwersytetowi za pośrednictwem Rektora informację o wyznaczonych przez RDN członkach komisji habilitacyjnej, w tym przewodniczącego oraz trzech recenzentów. 4. Rektor po otrzymaniu informacji, o której mowa w ust. 3, przedkłada ją właściwej radzie naukowej Uniwersytetu. 5. Rada naukowa, na podstawie informacji, o której mowa w ust. 1, w drodze uchwały, w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania informacji o członkach komisji habilitacyjnej wyznaczonych przez RDN, o czym mowa w ust. 3, powołuje komisję habilitacyjną do dokonania czynności w postępowaniu w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, zgodnie z wymaganiami Ustawy, w następującym składzie: 1) czterech członków komisji habilitacyjnej wskazanych przez RDN; 2) dwóch członków komisji habilitacyjnej zatrudnionych w Uniwersytecie, w tym sekretarza, spełniających wymagania określone w Ustawie i którzy prowadzą badania w dyscyplinie, w której procedowany jest wniosek o nadanie stopnia doktora habilitowanego; 3) recenzenta w postępowaniu, niebędącego pracownikiem Uniwersytetu oraz spełniającego wymagania określone w Ustawie. 6. Kandydatów na członków komisji habilitacyjnej oraz kandydata na recenzenta, o których mowa w ust. 5 pkt 2-3, może zgłosić każdy członek rady naukowej. 7. Recenzenci, w terminie 8 tygodni od dnia doręczenia im wniosku, oceniają, czy osiągnięcia naukowe osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego odpowiadają wymaganiom określonym w Ustawie i przygotowują recenzje. 8. Komisja habilitacyjna po otrzymaniu co najmniej dwóch negatywnych recenzji osiągnięcia naukowego osoby ubiegającej się o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego, o których mowa w ust. 7, odbywa zamknięte posiedzenie komisji, w trakcie którego podejmuje uchwałę zawierającą negatywną opinię w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. 9. Komisja habilitacyjna po otrzymaniu recenzji, o których mowa w ust. 7, jeżeli nie zachodzą okoliczności o których mowa w ust. 8, przeprowadza kolokwium habilitacyjne, które jest elementem posiedzenia tej komisji. Kolokwium habilitacyjne przeprowadza się w zakresie osiągnięć naukowych osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego. Kolokwium habilitacyjne odbywa się przed radą naukową. Kolokwium habilitacyjnemu przewodniczy przewodniczący komisji habilitacyjnej, lub wyznaczony przez niego członek tejże komisji. Kolokwium habilitacyjne składa się z następujących części: 1) przedstawienie sylwetki naukowej habilitanta przez przewodniczącego kolokwium; 2) prezentacja osiągnięć naukowych przez habilitanta; 3) przedstawienie recenzji przez recenzentów; 4) przedstawienie uwag członków komisji habilitacyjnej; 5) odpowiedzi habilitanta na uwagi recenzentów oraz członków komisji; 6) pytania uczestników kolokwium habilitacyjnego do habilitanta i jego odpowiedzi (dyskusja); 7) zakończenie kolokwium habilitacyjnego przez przewodniczącego komisji. 10. Po zakończeniu kolokwium habilitacyjnego komisja habilitacyjna na posiedzeniu zamkniętym w głosowaniu jawnym podejmuje uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. Na wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego komisja podejmuje uchwałę w głosowaniu tajnym. Uchwałę podejmuje się bezwzględną większością głosów. § 14 Etap zakończenia postępowania 1. Komisja habilitacyjna w terminie 6 tygodni od dnia otrzymania ostatniej recenzji przekazuje do Senatu uchwałę z opinią w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego wraz z uzasadnieniem i dokumentacją postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego. 2. Na podstawie uchwały, o której mowa w ust. 1, Senat podejmuje uchwałę o nadaniu stopnia doktora habilitowanego albo o odmowie jego nadania. Senat odmawia nadania stopnia, w przypadku opinii, o której mowa w § 13 ust. 8. Senat podejmuje uchwałę w terminie miesiąca od dnia otrzymania opinii komisji habilitacyjnej. § 15 Od decyzji Senatu o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego przysługuje odwołanie do Rady Doskonałości Naukowej, które składa się za pośrednictwem Senatu Uniwersytetu Morskiego w Gdyni. § 16 Przepisy przejściowe dotyczące postępowań o nadanie stopnia doktora habilitowanego 1. W postępowaniach habilitacyjnych wszczętych w okresie od 1 października 2018 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. stopień doktora habilitowanego nadaje się na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie Ustawy, z tym że: 1) stopień nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 Ustawy; 2) od dnia wejścia w życie niniejszego regulaminu stopień nadaje Senat. 2. Postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego wszczęte po dniu 30 września 2019 r. prowadzi się na podstawie przepisów Ustawy, z tym że w postępowaniach wszczętych do dnia 31 grudnia 2020 r. do osiągnięć naukowych zalicza się także osiągnięcia, o których mowa w art. 179 ust. 6 Ustawy wprowadzającej. 3. W przypadku postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego wszczętych na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie Ustawy, a o których mowa w art. 187 Ustawy wprowadzającej, postępowanie prowadzi się na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie Ustawy, z zastrzeżeniem art. 1 ust 1 i 2. 4. Postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, wszczęte na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie Ustawy, o których mowa art. 187 Ustawy wprowadzającej, są prowadzone przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów; od dnia 1 stycznia 2021 r. postępowania prowadzi RDN. 5. Wszystkie postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, które zostały wszczęte na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie Ustawy, a które nie zostały zakończone do 31 grudnia 2021r., umarza się po tym terminie. Umorzenie postępowania podejmowane jest uchwałą Senatu. § 17 Postanowienia ogólne dotyczące postępowań o nadanie stopnia doktora habilitowanego 1. Wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, informację o składzie komisji habilitacyjnej, recenzje, uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia wraz z uzasadnieniem oraz decyzję o nadaniu stopnia albo odmowie jego nadania, udostępnia się w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) Uniwersytetu. 2. Wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, informację o składzie komisji habilitacyjnej oraz recenzje niezwłocznie po ich udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej, zamieszcza się w Systemie POL-on, na zasadach określonych w Ustawie.	<urn:uuid:941aa1a4-c2ec-4da4-8b0d-9c43fc8a3b30>	finepdfs	2.017578	CC-MAIN-2020-40	http://wm.umg.edu.pl/sites/default/files/zalaczniki/regulamin_nadawania_stopni_naukowych.pdf	2020-09-20T04:49:33+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400193391.9/warc/CC-MAIN-20200920031425-20200920061425-00522.warc.gz	133,961,522	0.99994	0.999997	0.999997	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 64, 2024, 4359, 6276, 8470, 11046, 13296, 15449, 17924, 19807, 22177, 24328, 26314, 26995 ]	2	0
Zofia Szpringer Praktyka uchwalania ustawy budżetowej w Sejmie 1. Uwagi wstępne związane z pracami legislacyjnymi nad projektem ustawy budżetowej Główne specyficzne cechy ustawy budżetowej są wypunktowane w tekście prof. Cezarego Kosikowskiego. Przystępując do prac legislacyjnych dotyczących uchwalania ustawy budżetowej należy zwrócić uwagę na następujące sprawy: - regulacje zawarte w rządowym projekcie ustawy budżetowej dotyczą tylko części sektora finan- sów publicznych (zob. zał. nr 1 ), - projekt winien być przygotowany zgodnie z wymogami określonymi w ustawie o finansach publicznych i innych ustawach a także w rozporządzeniach wykonawczych. To oznacza, że musi zawierać: - część artykułową, - obszerną część zawierającą załączniki w formie tabelaryznej, - uzasadnienie, - projekt jest przedkładany parlamentowi wraz ze strategią zarządzania długami sektora finansów publicznych i trzyletnim planem limitu mianowań urzędników w służbie cywilnej. Zgodnie z tymi wymogami projekt budżetu na rok 2001, liczący kilkaset stron, składał się z 38 artykułów oraz 12 załączników tabelarycznych, uzasadnienia zawierającego rozliczne objaśnienia a także strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych i planu mianowań urzędników służby cywilnej, * Projekt ustawy budżetowej jest dokumentem podstawowym w pracach parlamentu dotyczących uchwalania budżetu ale do komisji sejmowych przekazywane muszą być także szczegółowe materiały przygotowane przez dysponentów części budżetowych, oraz zamówione przez Komisje opinie ekspertów, * Szczególny tryb prac parlamentarnych nad projektem ustawy budżetowej odbywa się zgodnie z przepisami Regulaminu Sejmu - rozdz. 2 „Postępowanie z projektami ustaw budżetowych i innymi planami finansowymi państwa oraz rozpatrywanie sprawozdań z ich wykonania" oraz Regulaminu Senatu - dział VIII „Postępowanie w sprawie ustawy budżetowej". W prace zaangażowane są prawie wszystkie komisje sejmowe i senackie, przy wiodącej roli Komisji Finansów Publicznych w Sejmie i Komisji Gospodarki Narodowej w Senacie, * Komisja Finansów Publicznych szczególną uwagę poświęca tzw. jednostkom pozarządowym, tj. takim których projekty budżetów nie podlegają ocenie Rządu. Jednostkami tymi są m.in. Kancelarie Sejmu, Senatu i Prezydenta, Sądy, KRRiTV, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Liczba tych jednostek zwiększa się (obecnie jest ich 14) - zob. zał. nr 2; * Projekt ustawy w trakcie procesu legislacyjnego podlega korektom. * Prawo do wnoszenia poprawek ma: rząd (korzysta ze swojego prawa przekazując do Sejmu autopoprawki do projektu ustawy budżetowej), komisje parlamentarne oraz posłowie i senatorowie. Wnioski i poprawki winny mieć formę pisemną, składane są na posiedzeniach komisji i na posiedzeniu plenarnym w czasie drugiego czytania. W pracach legislacyjnych nad projektem ustawy budżetowej pomocą służy Wydział Studiów Budżetowych BSiE. Pomoc ta dotyczy w szczególności przyjmowania zgłoszonych wniosków i poprawek (zob. formularz zgłoszenia poprawki zał. nr 3) oraz ich umieszczenia w zestawieniu zbiorczym, nad którym później głosuje Komisja Finansów Publicznych. W trakcie corocznych prac legislacyjnych nad ustawą budżetową, wypracowany został określony schemat głosowań, jednak głosowania w Komisji Finansów Publicznych i na posiedzeniu plenarnym trwają wiele godzin. Wynika to z liczby składanych wniosków i poprawek, ich złożoności a niekiedy wzajemnej sprzeczności (schemat głosowań budżetowych przedstawia zał. nr 4). Przy pracach nad ustawą budżetową na rok 2001 nawiązano do występujących przed wieloma laty zasad wykonywania budżetu państwa w danym roku budżetowym, przedkładając jednocześnie Sejmowi projekt ustawy, dotyczącej wykonywania ustawy budżetowej. Główną przesłanką zastosowania takiej praktyki stał się fakt, że ustawa o finansach publicznych w art. 86 ust. 11 wprowadziła zakaz zmieniania ustawą budżetową innych ustaw, natomiast wciąż występuje potrzeba czasowego zawieszania działania przepisów niektórych ustaw bądź odmiennego regulowania niektórych kwestii. Skutki nieuchwalenia ustawy budżetowej w terminie są dotkliwe nie tylko dla społeczeństwa ale także dla Sejmu bowiem - w myśl art. 225 Konstytucji RP - w tej sytuacji Prezydent Rzeczypospolitej może w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie jego kadencji. 2. Procedura uchwalania budżetu 2.1. Projekt ustawy budżetowej jest rozpatrywany w trzech czytaniach. 2.1.1. Pierwsze czytanie odbywa się zawsze na posiedzeniu plenarnym Sejmu i obejmuje ono uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę (przedstawiciela rządu jakim jest w tym przypadku Minister Finansów), pytania posłów i odpowiedzi wnioskodawcy oraz debatę w sprawie ogólnych zasad projektu. Pierwsze czytanie kończy się skierowaniem projektu do komisji. Poszczególne komisje sejmowe rozpatrują przydzielone im - postanowieniem Marszałka - Sejmu części budżetowe (wraz z określonymi pozycjami rezerw celowych, wydatkami finansowanymi środkami bezzwrotnymi pochodzącymi z zagranicy, środkami specjalnymi, zakładami budżetowymi, gospodarstwami pomocniczymi, funduszami celowymi, dotacjami celowymi itd. - zob. zał. nr 5). Komisja Finansów Publicznych (KFP) pełni rolę komisji wiodącej, gdyż nie tylko rozpatruje przypisane do jej wyłącznego rozpatrzenia części budżetowe (z rezerwami itd.), ale także części budżetowe rozpatrywane przez inne komisje. Komisje przekazują bowiem KFP stanowiska zawierające wnioski, opinie lub propozycje poprawek - wraz z uzasadnieniem (wnioski, opinie lub propozycje poprawek, odrzucone przez komisje, na żądanie wnioskodawców dołącza się do stanowiska komisji jako zdania odrębne). Są one przedstawiane na posiedzeniu KFP, a przedstawiciele tej ostatniej komisji, którzy uczestniczyli w pracach właściwych komisji sejmowych, przedstawiają na piśmie opinie w sprawie przedłożonych przez te komisje stanowisk. Komisja Finansów Publicznych przygotowuje sprawozdanie wraz z wnioskiem w sprawie przyjęcia projektu ustawy bez poprawek lub przyjęcia z poprawkami. Nie może wystąpić z wnioskiem o odrzucenie projektu ustawy budżetowej. Komisja przedstawia równocześnie Sejmowi informacje o nieuwzględnionych wnioskach poszczególnych komisji sejmowych. 2.1.2. Drugie czytanie projektu ustawy budżetowej obejmuje przedstawienie Sejmowi sprawozdania KFP o projekcie ustawy, przeprowadzenie debaty oraz zgłaszanie poprawek i wniosków. W razie zgłoszenia w II czytaniu nowych poprawek i wniosków, projekt ustawy kieruje się ponownie do komisji, które go rozpatrywały, chyba że Sejm postanowi inaczej. W razie zaistnienia konieczności przedstawienia dodatkowego sprawozdania do projektu ustawy budżetowej, Sejm rozpatruje je na najbliższym posiedzeniu po zakończeniu prac KFP. 2.1.3. Trzecie czytanie projektu ustawy budżetowej obejmuje przedstawienie dodatkowego sprawozdania komisji, lub - jeżeli projekt nie został ponownie skierowany do komisji - przedstawienie przez posła sprawozdawcę poprawek i wniosków zgłoszonych podczas drugiego czytania oraz głosowanie. Ustawę uchwaloną przez Sejm Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi. 2.2. Marszałek Senatu kieruje ustawę budżetową do komisji senackich. 2.2.1. Poszczególne komisje senackie, po rozpatrzeniu właściwych części budżetowych, przekazują swoje opinie Komisji Gospodarki Narodowej, która na ich podstawie przygotowuje projekt uchwały Senatu. Komisja Gospodarki Narodowej w projekcie uchwały Senatu w sprawie ustawy budżetowej może zaproponować przyjęcie ustawy bez poprawek albo wprowadzenie poprawek. Senat podejmuje uchwałę w sprawie ustawy budżetowej w ciągu 20 dni od dnia jej przekazania. 2.3. Zgłoszone przez Senat propozycje określonych zmian w ustawie budżetowej Marszałek Senatu przekazuje KFP. Komisja przedstawia Sejmowi swoje sprawozdanie, w którym wnioskuje o uchwalenie proponowanych przez Senat zmian w całości lub w części albo nie przyjęcie propozycji Senatu. Poprawkę zaproponowaną przez Senat uważa się za przyjętą, jeśli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. 2.4. Prezydent w terminie 7 dni podpisuje ustawę budżetową i zarządza jej ogłoszenie, chyba że wystąpi do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie jej zgodności z Konstytucją. 2.5. Trybunał orzeka w tej sprawie nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale. 3.Terminy 3.1. Konstytucja RP w art. 222 stanowi, iż „Rada Ministrów przedkłada Sejmowi najpóźniej na 3 miesiące przed rozpoczęciem roku budżetowego projekt ustawy budżetowej na rok następny. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest późniejsze przedłożenie projektu." Regułą powinno być przedkładanie przez Rząd projektu ustawy budżetowej na rok następny najpóźniej do końca września roku poprzedniego. W związku z tym, że Konstytucja nie określa wyjątkowych przypadków uzasadniających późniejsze przedłożenie projektu ustawy budżetowej i nie odsyła w tej sprawie do regulacji ustawowej trudno jest dokonywać autorytatywnych interpretacji w tym zakresie. Powszechnie zwykło się uważać, że wyjątkowe są sytuacje wynikające z wprowadzenia stanów nadzwyczajnych czy wynikające ze zmiany kadencji parlamentarnych. Konstytucja nie precyzuje też terminu, w którego granicach realizacja opóźnienia mogłaby nastąpić. Za nieprzekraczalny można uznać termin końca roku poprzedzającego nowy rok budżetowy, gdyż w art. 219 ust. 4 Konstytucji stwierdzono, że jeżeli ustawa budżetowa albo ustawa o prowizorium budżetowym nie weszły w życie w dniu rozpoczęcia roku budżetowego, Rada Ministrów prowadzi gospodarkę finansową na podstawie przedłożonego projektu ustawy, a zatem istotne jest aby przed rozpoczęciem nowego roku budżetowego w Sejmie znajdował się projekt ustawy budżetowej albo ustawy o prowizorium budżetowym. 3.2. Konstytucja określa natomiast maksymalne terminy do przeprowadzenia prac nad przedłożonym Sejmowi projektem ustawy budżetowej: 3.2.1. Ustawa musi być przedstawiona do podpisu Prezydentowi w ciągu 4 miesięcy od przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej przez Rząd. W okresie tym zagwarantowane jest 20 dni dla Senatu na uchwalenie poprawek do ustawy budżetowej (art. 225 i 223) 3.2.2. Prezydent podpisuje w ciągu 7 dni ustawę budżetową przedstawioną przez Marszałka Sejmu (art. 224 ust. 1.). 3.2.3. Trybunał Konstytucyjny - w przypadku zwrócenia się Prezydenta w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy budżetowej przed jej podpisaniem - orzeka w tej sprawie nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku w Trybunale (art. 224 ust. 2.) Jeśli Trybunał Konstytucyjny uzna ustawę budżetową za niezgodną z konstytucją, wówczas ustawa taka zgodnie z art. 190 Konstytucji przestaje istnieć. Terminy uchwalania ustaw budżetowych w latach 1992-2001 przedstawia zał. nr 6. 4. Wnioski i poprawki do projektu ustawy budżetowej Przy zgłaszaniu poprawek należy pamiętać o tym, aby nie powodowały one zwiększenia deficytu, gdyż wnioski takie są uznawane za niekonstytucyjne. Należy również zwracać uwagę na następujące sprawy: - zwiększenie (zmniejszenie) dochodów budżetowych rodzi od pewnego ich poziomu konieczność zwiększenia (zmniejszenia) kwot przewidzianych na dodatek równoważący dochody własne dla jednostek samorządu terytorialnego, - przy zmianach wpływów akcyzy od paliw należy pamiętać o subwencji drogowej, a zwłaszcza o konieczności zapewnienia odpowiednich proporcji w zakresie finansowania dróg krajowych i pozostałych dróg (40% i 60%). Poza tym konieczne jest za każdym razem - niezależnie od skali zmiany jednego ze źródeł finansowania dróg publicznych - odpowiednie dokonywanie zmian w źródłach pozostałych, - wnioski zgłaszane do budżetów konkretnych wojewodów mogą "zachwiać" np. strukturą wydatków ustaloną przez Rząd w oparciu o metody parametryczne wynikające z obowiązujących ustaw i tym samym w sposób nieuzasadniony faworyzować niektóre województwa. Wnioski te winny być zgłaszane przed II czytaniem po to, aby były techniczne możliwości ich rozpisania do układu ustawy budżetowej, - rezerwy celowe i rezerwa ogólna nie mogą być postrzegane jako dobre "źródło" finansowania wydatków w innych częściach budżetu, gdyż zdarza się że niektóre z rezerw celowych są jedynym źródłem finansowania określonych rodzajów wydatków, natomiast poziom rezerwy ogólnej jaki proponuje Rząd jest z reguły dużo niższy od dopuszczalnego ustawą o finansach publicznych i przez to niewystarczający do finansowania wydatków nieprzewidzianych. Finansowe skutki licznych wniosków i poprawek nie są najczęściej duże w skali budżetu, aczkolwiek w wielu przypadkach zmienia się struktura wewnętrzna określonych rodzajów wydatków zob. zał. nr 7 przedstawiający liczbę wniosków zgłaszanych w pracach nad projektem budżetu na rok 2001 oraz zał. nr 8 obrazujący efekty prac nad projektem tejże ustawy.	<urn:uuid:e732317c-4765-4b0c-a4b0-249619bf2d32>	finepdfs	3.480469	CC-MAIN-2017-39	http://biurose.sejm.gov.pl/seminarium/szpringer.praktyka.pdf	2017-09-20T04:04:13Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-39/segments/1505818686169.5/warc/CC-MAIN-20170920033426-20170920053426-00406.warc.gz	41,618,123	0.999992	0.999992	0.999992	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3117, 7048, 10715, 12740 ]	1	0
Membrana Dachowa PHS 180 Deklaracja właściwości użytkowych 913/2020 1. Niepowtarzalny kod identyfikacyjny typu wyrobu: PHS External Membrane 180. 2. Zamierzane zastosowanie lub zastosowania: wodoszczelna, paroprzepuszczalna membrana do nieciągłych pokryć dachowych. 3. Producent: Passive House Systems (PHS) GmbH, Industrie Str. 8, 97483 Eltmann, Niemcy, www.passivehousesystems.com 4. System oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych: System 3. 5. Norma harmonizowana: EN 13859-1:2020. Jednostka notyfikowana: Institut pro Testovani a Certyfikaci, a.s. Trida T. Bati 299, 764 21 Zlin. Jednostka notyfikowana 1023. Sieć Badawcza Łukasiewicz - Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, ul. Racjonalizacji 6/8 Warszawa, Laboratorium Materiałów Budowlanych “IZOLACJA” oddział w Katowicach. Jednostka notyfikowana 1454. 6. Deklarowane właściwości użytkowe: \| Zasadnicze charakterystyki \| Właściwości użytkowe \| Zharmonizowana specyfikacja Techniczna: EN 13859-1:2010 \| \|-----------------------------\|----------------------\|--------------------------------------------------------\| \| Rekcja na ogień [wg klasyfikacji] \| F \| \| \| Giętkość w niskiej temperaturze [°C] \| -40 \| \| \| Przenikanie pary wodnej \| Sd=0,03(+/-0,015) [m] \| \| \| Odporność na Przesiąkanie wody \| \| \| \| \| Przed sztucznym Starzeniem \| W1 \| \| \| Po sztucznym Starzeniu \| W1 \| \| Wytrzymałość na Rozciąganie [N/50mm] \| MD \| CD \| \| \| Przed sztucznym Starzeniem \| 350(+/-60) \| \| \| Po sztucznym Starzeniu \| 240(+/-60) \| \| Wydłużenie \| MD \| CD \| \| \| Przed sztucznym Starzeniem \| 100(+/-70) \| \| \| Po sztucznym Starzeniu \| 120(+/-70) \| \| Wytrzymałość na rozdzieranie [N] \| MD \| CD \| \| \| \| 230(+/-70) \| Właściwości użytkowe określonego powyżej wyrobu są zgodne z zestawem deklarowanych właściwości użytkowych. Niniejsza deklaracja właściwości użytkowych wydana zostaje zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 305/2011 na wyłączną odpowiedzialność producenta określonego powyżej. W imieniu producenta pospisał(-a): Patrick Wycherley 10-03-2020 Wyrób nie zawiera substancji niebezpiecznych, o których mowa w art. 31 i 33 rozporządzenia REACH	<urn:uuid:0ee36c45-3a41-4e56-9dc6-bbf6945e8dca>	finepdfs	1.069336	CC-MAIN-2021-49	https://passivehousesystems.pl/wp-content/uploads/2020/06/DOP-PHS-Roofing-Membrane-180-pl.pdf	2021-12-06T02:45:35+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964363229.84/warc/CC-MAIN-20211206012231-20211206042231-00264.warc.gz	503,358,252	0.999666	0.999666	0.999666	[ "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2777 ]	1	0
PRZEGLĄD PRASY PORTUGALSKIEJ * GOSPODARKA * nr 20/2015 11 – 17 maja 2015 r. AMBASADA RP W LIZBONIE WYDZIAŁ PROMOCJI HANDLU I INWESTYCJI Rua António de Saldanha Nº 48 \| Lizbona \| Portugalia Tel. (00351) 21 301 3327 \| Fax. (00351) 21 301 2870 e-mail: firstname.lastname@example.org \| www.lisbon.trade.gov.pl I. PORTUGALSCY INWESTORZY DZIAŁAJĄCY W POLSCE, DWUSTRONNA WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA 1. BCP Nuno Amado został ponownie wybrany na kolejną kadencję na stanowisko prezesa banku Millennium BCP, którą będzie sprawował do 2017 roku. Prezes podkreślił, że BCP jest otwarty na ewentualną fuzję z BPI, jednakże na dzień dzisiejszy bank koncentruje się na wzmocnieniu pozycji największego prywatnego banku na rynku portugalskim i zwiększeniu potencjału komercyjnego. Kolejnym celem Nuno Amado podczas nowej kadencji jest jak najszybsza spłata państwu portugalskiemu obligacji hybrydowych CoCos. Zgodnie z aktualnym harmonogramem BCP przewiduje spłacić ostatnią transzę długu w wysokości 750 mln euro na początku roku 2016. (Diário de Noticias, Jornal de Negócios) 2. BESI BESI, który wkrótce będzie należeć do chińskiej grupy Haitong, ma na celu zwiększenie inwestycji chińskich w Polsce i Europie Wschodniej, jak potwierdził wiceprezes banku Luis Luna Vaz. W tym momencie bank pracuje nad dostosowaniem strategii, zarówno pod względem wielkości chińskiej gospodarki, jak również jej możliwości inwestycyjnych. Wśród obszarów, na których będą skoncentrowane wysiłki, Luna Vaz wymienia papiery wartościowe i przyciąganie inwestorów, a także sektor fuzji i przejęć, w którym Chiny odnotowują duży wzrost, czego dobrym przykładem może być sama Portugalia. Wykorzystanie synergii stanowi jeden z głównych punktów działania, z naciskiem na pozyskanie kapitału na giełdach, takich jak Londyn i Nowy Jork. Odnośnie wzmocnienia struktury i działań banku w szerszym kontekście za pomocą swojego oddziału w Londynie, Luis Luna Vaz potwierdził, że Londyn pozostaje ważnym ośrodkiem na rynkach kapitałowych dla grupy, gdyż jest to największe centrum finansowe między Chinami a Stanami Zjednoczonymi. Europejski model biznesowy banku będzie wzmacniany w miarę pozyskiwania inwestycji w ww. obszarach. (Diário Económico) 3. EDP Renováveis EDP Renováveis zainwestuje w tym roku 600 mln euro w Stanach Zjednoczonych, instalując dodatkowe 400 MW mocy produkcyjnych energii elektrycznej w trzech nowych parkach w Kalifornii, Kansas i Oklahoma. W roku 2016 firma przewiduje natomiast inwestycje rzędu 670 mln euro w związku z budową trzech następnych parków o łącznej mocy 478 MW oraz 252 mln - 275 mln euro w zakresie rozwoju projektu w Meksyku, pierwszy na tym terenie, mogący osiągnąć zdolność 180-197 MW. W 2017 roku, kiedy skończy się obecnie obowiązujący plan operacyjny spółki, poziom inwestycji wyniesie około 111 mln euro. Rynek północno-amerykański, który nadal ma być głównym motorem wzrostu dla firmy w najbliższych latach, wygenerował w ubiegłym roku zysk EBITDA w wysokości 479 mln dolarów, co stanowi wynik 11,5 razy wyższy niż uzyskany w 2007 roku, kiedy EDP weszła na ten rynek. Tylko na tym rynku EDP Renováveis może zainwestować w najbliższych latach 1,6 mld euro. Poza ww. inwestycjami firma EDPR planuje jedynie jeden projekt w Brazylii dotyczący instalacji 120 MW oraz cztery małe o łącznej mocy 82 MW w Europie. (Público, Diário de Notícias, Diário Económico) 4. Simoldes Grupa Simoldes planuje budowę nowej fabryki w Kvasinach w Republice Czeskiej, w pobliżu fabryki największego czeskiego producenta samochodów - Skoda Auto którego inwestycje w tym kraju sięgną blisko 262 mln euro w ciągu najbliższych trzech lat. Decyzja Simoldes została tym samym podjęta w oparciu o planowane inwestycje Skoda Auto. Prezes Simoldes wyraził przekonanie, że budowa nowej fabryki pozostaje w zgodzie ze strategią rozwoju działalności firmy, a wybrane miejsce jest idealne dla wzrostu dostaw nie tylko dla Skody ale również pozostałych producentów w Europie Środkowej i Wschodniej. Nowa fabryka Simoldes Plásticos, którego roczny obrót wynosi ok. 300 mln euro, będzie mieć powierzchnię 22 tys. m2 i stworzy 300 nowych miejsc pracy. Jak podkresla Simoldes inwestycja ta byłaby trudna do zrealizowania bez zachęt inwestycyjnych otrzymanych ze strony czeskiego Ministerstwa Przemysłu i Handlu. (Jornal de Negócios, Diário Económico) 5. BANIF Banif zarejestrował w pierwszych trzech miesiącach tego roku zysk na poziomie 6,5 mln euro, głównie dzięki poprawie dochodu operacyjnego netto i redukcji kosztów. Jak podkreślił zarząd banku, rezultat ten stanowi powrót banku do zysków po okresie głębokiej restrukturyzacji. W tym samym okresie ubiegłego roku, Banif odnotował straty w wysokości 39,7 mln euro, a cały rok 2014 zakończył ujemnym wynikiem 295,4 mln euro. W pierwszych trzech miesiącach 2015 roku dochód operacyjny netto wzrósł o 21,9% do 89,6 mln euro, głównie za sprawą sprzedaży 42 mln euro długu publicznego. Bank zwraca uwagę na korzystną tendencję w zakresie utraty wartości kredytu, która wyniosła 14,9 mln euro, co oznacza spadek o 17,2 mln euro w stosunku do pierwszego kwartału 2014, reprezentując około 0,8% średniej wartości brutto udzielonych kredytów. Kredyty udzielone klientom brutto wyniosły 7,74 mld euro, o 2% mniej niż na koniec roku 2014. Depozyty natomiast osiągnęły wartość 6,25 mld euro, również odnotowując spadek wobec grudnia 2014 roku o 3,8%. Koszty spadły o 26,7% w porównaniu do pierwszego kwartału 2014 roku, w tym koszty osobowe o 26,7% (wskutek redukcji liczby pracowników i oddziałów), koszty ogólne i administracyjne spadły o 25,8%. Wskaźnik kapitału jest słabym punktem wyników banku. Banif zarejestrował w marcu wskaźnik Tier 1 Common Equity Tier 1 CRD IV/CRR w wysokości 8%, a więc prawie na poziomie dopuszczalnej granicy, podczas gdy w ubiegłym roku według tej samej metodologii i porównywalnych warunków wskaźnik ten wyniósł 8,4%. Brak kapitału podstawowego wyjaśnia niewywiązanie się ze spłaty ostatniej transzy instrumentów hybrydowych CoCo na rzecz portugalskiego państwa. Odbudowa kapitału stanowi obecnie jeden z priorytetów banku. Banif znajduje się w procesie dużej restrukturyzacji. Przewidziana jest sprzedaż do końca lipca tego roku oddziałów banku na Malcie i Wyspach Zielonego Przylądka, a także aktywów Companhia de Seguros Açoreana. W planach znajduje się także sprzedaż jednostek Banif w Brazylii oraz aktywów Banif Mais. W chwili obecnej Banif koncentruje się na sprzedaży 60,53% udziałów, jakie posiada skarb państwa, na rzecz inwestorów prywatnych. Jak dotychczas nie zostały ujawnione żadne konkretne oferty. Prasa mówi jednakże o zainteresowaniu ze strony dwóch grup chińskich. Sprzedaż będzie musiała odbyć się drogą pośrednią, gdyż do 2017 akcje, jakie posiada państwo, mogą być zakupywane jedynie przez bank i jego akcjonariuszy. Tak więc, nowy inwestor będzie mógł wejść w strukturę banku poprzez podwyższenie kapitału, którego wartość posłuży do odkupienia udziałów państwa. (Jornal de Negócios, Diário de Noticias, Expresso) +++	<urn:uuid:5782d89d-be52-4977-8b46-fdbbac02ee52>	finepdfs	1.977539	CC-MAIN-2019-43	https://portugal.trade.gov.pl/pl/f/download/fobject_id:263191	2019-10-15T13:20:42Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570986659097.10/warc/CC-MAIN-20191015131723-20191015155223-00315.warc.gz	563,775,649	0.999949	0.999946	0.999946	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2202, 5376, 7011 ]	1	0
Mirosław Włodarczyk Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Jerzy Janczewski Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi Znaczenie informacji w usługach motoryzacyjnych Informacja jest integralną częścią pracy każdego menedżera, a jej rosnące znaczenie wynika z coraz większej złożoności otoczenia, w jakim działają organizacje, i z coraz większej masy informacji, którą ta złożoność rodzi (Grifﬁn 2002, s. 674). W ujęciu ekonomicznym informacje są traktowane jako zasób niezbędny do funkcjonowania i rozwoju każdej organizacji. Mogą być przetwarzane i wykorzystywane do podejmowania racjonalnych decyzji i są przedmiotem obrotu rynkowego. W usługach motoryzacyjnych, do których m.in. zalicza się podmioty zajmujące się obsługą i naprawą samochodów, informacja stanowi element wiedzy mechaników, a generowanie informacji integruje ich wiedzę i doświadczenie. Wzrost liczby samochodów, a w niedalekiej przyszłości – jej podwojenie, to fakt i szansa dla usług motoryzacyjnych oraz zapotrzebowanie na informację. Przed warsztatami samochodowymi stoi wyzwanie polegające na zdobywaniu wiedzy, a zatem i informacji dotyczącej obsługi i naprawy coraz nowocześniejszych samochodów oraz wspomagającej osiągnięcie lepszej pozycji konkurencyjnej na rynku usług motoryzacyjnych. W ujęciu potocznym informacja i wiedza są traktowane jak wyrazy bliskoznaczne, ale należy pamiętać, że wiedza jest pojęciem szerszym, a informacja należy do jej podstawowych składników. Według Oleńskiego (Oleński 2001, s. 248), wiedza to zakumulowana informacja – wiedzę jako zasób informacji tworzą zbiory informacji zakumulowane przez konkretnych ludzi będących podmiotami ekonomicznymi. Rynek napraw samochodów Podobnie jak inne złożone urządzenia techniczne, samochód musi być utrzymywany w odpowiednim stanie w całym okresie użytkowania. Ze względu na bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, a także bezpieczeństwo ekologiczne, powinien on zawsze spełniać odpowiednie standardy i być systematycznie serwisowany. Przez cały okres eksploatacji koszt naprawy i utrzymania samochodu jest równoważny z jego wartością w dniu zakupu, a niekiedy nawet dużo więcej. Zatem duże zapotrzebowanie na usługi motoryzacyjne spowodowane jest także przyczynami ekonomicznymi. W Polsce około 60% gospodarstw domowych posiada samochód, jeden lub więcej. Samochody są najczęściej wybieranym środkiem transportu oraz drugą największą inwestycją w gospodarstwie domowym. Polacy częściej kupują samochody używane niż nowe, z salonu dealera; w związku z tym park samochodowy w Polsce jest starszy niż w Europie Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych – średni wiek samochodu w Polsce wynosi około 14 lat (Zwierzchowski, Gruchot...). W krajach UE około 70% samochodów osobowych ma mniej niż 10 lat. W Polsce ta grupa wśród zarejestrowanych samochodów stanowi zaledwie 34%. Stan zamożności społeczeństwa wpływa na decyzje zakupowe, ale również na zachowania związane z użytkowaniem, obsługą i naprawą samochodu. Użytkownicy pojazdów kształtują rynek warsztatów, części zamiennych i popyt na wszelkiego rodzaju informacje umożliwiające wykonywanie usług serwisowych wysokiej jakości i tanio. Rynek warsztatów w dużym uproszczeniu można podzielić na rynek warsztatów autoryzowanych (producentów samochodów), rynek warsztatów niezależnych – nieautoryzowanych 1 i rynek napraw samodzielnych, typu „zrób to sam". Na rynku części zamiennych istnieje zapotrzebowanie na tanie, dobre i bezpieczne części pochodzące z tzw. rynku wtórnego. Oczywiście właściciel używanego samochodu jest zainteresowany usługą przystosowaną do wartości swojego pojazdu. W niektórych przypadkach próbuje dokonać naprawy samodzielnie lub poszukuje informacji o takich warsztatach, które zapewniają właściwą usługę po najniższej cenie. èródło: informacja prasowa: Kto naprawia nasze auta?, www.tns-global.pl, 1.08.2006 r. Jak wynika z badań 2 TNS OBOP i TNS Infratest, przeprowadzonych w 2005 r., niemal jedna trzecia Polaków (32%) odpowiedzialnych za naprawy samochodu w gospodarstwie domowym samodzielnie wykonuje czynności związane z bieżącą konserwacją i serwisowaniem auta. Najpopularniejszym miejscem dokonywania takich napraw były warsztaty niezależne (nieautoryzowane), z których usług korzystało 38% ogółu respondentów. Tylko nieco ponad jedna czwarta (26%) badanych zlecała bieżące naprawy serwisom autoryzowanym przez producentów aut. Inaczej było w przypadku napraw powypadkowych, które są dokonywane głównie przez specjalistów: 32% badanych powierzało je warsztatom niezależnym, a 20% – warsztatom autoryzowanym. Tylko 6% badanych decydowało się na samodzielną naprawę auta po wypadku. Blisko jedna trzecia (32%) osób decydujących o miejscu dokonania naprawy nie potraﬁła określić, komu zleciłaby naprawę w razie kolizji. Inne naprawy, czyli wszelkie prace przy samochodzie oprócz bieżącej konserwacji i napraw powypadkowych, były najczęściej (przez 41% respondentów) wykonywane samodzielnie (także z pomocą rodziny bądź znajomych). Warsztaty niezależne wybierało 36% osób, a na serwisy autoryzowane decydował się niemal co piąty (19%) badany. Także i obecnie (2008) udział napraw wykonywanych samodzielnie jest w Polsce nadal duży i znacznie wyższy niż w takich krajach europejskich, jak Niemcy czy Francja. Jednak z powodu stałego postępu w konstrukcji samochodów udział napraw samodzielnych 1 Ten drugi, czyli rynek IAM (Independent Aftermarket – rynek niezależny), tworzony jest przez przedsiębiorców sektora MŚP. W większości niezależny rynek IAM proponuje identyczne części, jak te w opakowaniu producenta samochodu, ale oznakowane logo ich rzeczywistego wytwórcy, a jednocześnie tańsze o blisko 70%. [w:] Uczciwa naprawa w niezależnych warsztatach, http://www.sdcm.pl/ prasa.php?spid=162, 20.08.2008 r. 2 Badania na temat eksploatacji i napraw samochodów osobowych. Projekt stworzony przez agencję badawczą TNS Infratest we współpracy z wiodącymi europejskimi producentami części zamiennych. Badanie panelowe prowadzono metodą wywiadów telefonicznych (Computer Assisted Telephone Interviews) trzy razy w roku na reprezentatywnej próbie N = 5000 osób odpowiedzialnych za naprawy i konserwację samochodu będącego własnością gospodarstwa domowego. stale maleje na korzyść serwisów niezależnych. Jednocześnie nadal, zwłaszcza w przypadku samochodów używanych, Polacy rzadko korzystają z usług autoryzowanych warsztatów. Źródła informacji w usługach motoryzacyjnych Źródła informacji w usługach motoryzacyjnych, podobnie jak w przypadku pozostałych podmiotów gospodarczych, należy rozpatrywać w powiązaniu z ich otoczeniem. Między warsztatem samochodowym a otoczeniem istnieją wzajemne powiązania – relacje kształtujące przedsiębiorstwo – i wzajemne oddziaływanie. Właściciel warsztatu musi na bieżąco śledzić otoczenie, zarówno bliskie, jak i dalsze. Podobnie może postępować użytkownik samochodu – potencjalny klient warsztatu. W usługach motoryzacyjnych (jak pokazuje ryc. 2), jest wiele źródeł informacji dostępnych bez ograniczeń zarówno właścicielom warsztatów, jak i użytkownikom samochodów; tylko od ich decyzji i działań zależy, czy skorzystają oni z danego źródła. Zwykle skorzystanie z danego źródła wiąże się z dodatkowymi kosztami, np. kosztami badań marketingowych, użytkowania internetu, zakupów oprogramowania i publikacji fachowych, uczestnictwa w szkoleniach lub targach i konferencjach. Sama informacja, jeśli dostęp do niej nie jest uwarunkowany ograniczeniami prawnymi, powinna być traktowana jak dobro publiczne i być dostępna każdemu podmiotowi gospodarczemu, gdy służy do jego prawidłowego funkcjonowania. Pierwszym i najważniejszym źródłem informacji dla warsztatu są jego klienci, ponadto każdy współczesny samochód jest zaopatrzony w pokładowy system diagnostyki, który po użyciu odpowiedniego oprogramowania pozwala na odtworzenie historii funkcjonowania najważniejszych zespołów, wskazuje usterki, a najbardziej zaawansowane systemy same przypominają o terminach obsługi technicznej. Informacje od klientów można zbierać m.in. w wywiadach. Mogą one traﬁać do serwisów jako uwagi i opinie, a także sugestie, pocztą elektroniczną lub telefonicznie. Warsztaty analizują także opinie klientów wyrażane poprzez kwestionowanie usług, problemy z samochodem lub zapotrzebowanie na nowe specjalizacje. Na przykład właściciel małego warsztatu, widząc, że coraz więcej samochodów w obszarze jego działania jest zaopatrzonych w klimatyzację, nabywa nowych umiejętności i inwestuje w odpowiednie urządzenia. èródło: opracowanie autorów. Informacje mogą pochodzić zarówno z poszczególnych jednostek organizacyjnych serwisu i od jego pracowników, jak i z otoczenia, głównie od producentów, dystrybutorów i klientów. Ważnymi źródłami informacji są organizacje branżowe krajowe i zagraniczne, eksperci zewnętrzni, fachowe publikacje, targi, kursy, szkolenia, prace naukowo-badawcze prowadzone w szkołach wyższych i instytutach branżowych, akty prawne, akty normatywne i wykazy statystyczne, a także konkurencja. Dla wielu warsztatów samochodowych źródłem informacji są obserwacje konkurentów. Działania te są związane z realizacją strategii naśladownictwa i należą do najstarszych rodzajów aktywności gospodarczej. Spotyka się je najczęściej wtedy, gdy warsztaty ukierunkowują swoje usługi na segmenty klientów o niskiej sile nabywczej, a do takich najczęściej należą właściciele używanych samochodów. Dla wszystkich warsztatów podstawowym źródłem informacji są producenci samochodów i dostawcy części, akcesoriów i narzędzi, oni zaś potrzebują specyﬁcznego systemu danych technicznych niezbędnych w przypadku wielu marek samochodów, którymi dysponują wyłącznie koncerny samochodowe i autoryzowane przez nie warsztaty. Informacje od koncernów samochodowych, podobnie jak wszystkie informacje ze źródeł pierwotnych, są najbardziej wiarygodne, ale trudno dostępne, gdyż producenci samochodów pod różnymi pretekstami starają się ukrywać przed niezależnym rynkiem informacje o danych naprawczych produkowanych przez siebie pojazdów 3 . Rola swobodnego dostępu do informacji w usługach motoryzacyjnych Informacja techniczna użyteczna w obsłudze i naprawach współczesnego samochodu powinna być dokładna, terminowa, pełna i aktualna. Z informacją związana jest także dostępność metainformacji, a najbardziej istotne jest to, aby uczestnicy rynku motoryzacyjnego otrzymywali takie informacje, które są niezbędne do wyboru warsztatu, właściwej diagnozy, serwisu i naprawy pojazdu. Dotyczy to zarówno użytkowników samochodów, jak i usługodawców, którzy – w zależności od swoich potrzeb – mogą poszukiwać informacji technicznych, techniczno-ekonomicznych, ekonomicznych, prawnych lub marketingowych (tab. 1). Tab. 1. Kategorie informacji w usługach motoryzacyjnych èródło: opracowanie autorów. 3 AutoDistribution – francuska sieć warsztatów niezależnych, która zamierzała wystąpić na drogę prawną przeciwko tym producentom(Citroen, Peugeot, Renault), którzy nie zapewniają dostatecznego dostępu do danych technicznych o swoich pojazdach. Więcej w: Producenci aut niechętni współpracy z niezależnymi stacjami serwisowymi, http://www.samar.pl/index.html?_action=sec,4&news=7982, 16.07.2005 r. Właściciele warsztatów poszukują informacji o nowych rozwiązaniach konstrukcyjnych samochodów, nowych metodach serwisowania i trendach na rynku usług motoryzacyjnych. Muszą oni na bieżąco zmagać się z dużymi zmianami technologicznymi, nabywać nowej wiedzy i umiejętności oraz uzupełniać wyposażenie serwisowe. Przy stale rosnącym zaawansowaniu technicznym pojazdów żaden mechanik czy mechatronik nie może sobie pozwolić na pozostanie w tyle za postępującymi zmianami. Mechatronika zrewolucjonizowała budowę pojazdów, a co za tym idzie – konieczne jest ciągłe pogłębianie wiedzy warsztatowej i stałe zdobywanie nowych informacji. Zdobywanie, gromadzenie i przetwarzanie informacji to konieczność, aby sprostać oczekiwaniom klientów, wykonywać naprawy na wysokim poziomie, a tym samym zapewnić w przyszłości zyskowne funkcjonowanie warsztatu. Ryc. 3. Przekształcenie serwisu samochodów z pracy z cz´Êciami do pracy z systemami Kompleksowa naprawa i obsługa samochodów wczoraj, dziÊ, jutro èródło: Bosch [w:] P. Zawierucha, Ważne dla warsztatów – co dalej z GVO, „Automotoserwis", 7/8, 2008, s. 30. Warsztatom niezbędne są informacje o częściach samochodowych i ich zamiennikach, zarówno tych o porównywalnej jakości, jak i zwykłych, aby zapewnić klientowi odpowiednią jakość naprawy, a także prawo wyboru, niezależnie od tego, czy części zostały dostarczone przez producenta pojazdu, czy przez inne przedsiębiorstwo. Ponadto mechanicy powinni mieć dostęp do danych przechowywanych przez skomputeryzowane systemy pokładowe, czyli do informacji o wszelkich usterkach, które należy naprawić w samochodzie. Jest to ważne nie tylko w kontekście bezpieczeństwa pojazdu, ale i w kontekście prawa klienta do informacji o stanie technicznym użytkowanego samochodu. W niedalekiej przyszłości dostęp do informacji gromadzonych przez pokładowe komputery samochodowe okaże się niezbędny, gdyż kompleksowe serwisowanie pojazdów oparte będzie na „pracy z systemami" samochodu, a nie na „pracy z częściami" (ryc. 3). Z badań przeprowadzonych przez autorów wynika, że właściciel małego warsztatu samochodowego codziennie staje przed problemem natychmiastowego pozyskania kilku nowych informacji technicznych, dotyczących np. sposobu naprawy, rozwiązań konstrukcyjnych, materiałów eksploatacyjnych, danych regulacyjnych. Wykorzystuje wtedy dostępne informacje, pochodzące z instrukcji, ulotek, popularnej prasy fachowej, kontaktuje się z dostawcami i kolegami z branży lub – jeśli dysponuje odpowiednim oprogramowaniem – w pierwszej kolejności komunikuje się z pokładowym systemem diagnostycznym pojazdu. Coraz popularniejszym narzędziem szybkiego zdobywania informacji przez mechaników samochodowych jest internet, a zwłaszcza tematyczne miejsca prowadzenia dyskusji i wymiany informacji. Należy podkreślić, że wykorzystanie komputera i internetu stanowi powszechne kryterium (Janczewski 2005) oceny przedsiębiorczości; w każdej współczesnej ﬁrmie są to niezbędne narzędzie gromadzenia, zdobywania i rozpowszechniania informacji. Szybkie rozprzestrzenianie się informacji przez internet powoduje wzrost liczby innowacji w usługach motoryzacyjnych, produktowych, technologicznych i organizacyjnych. Internet jest także narzędziem marketingowym w warsztacie. Warsztaty mają nie tylko możliwość sprawnego komunikowania się z dostawcami i klientami, ale mogą prezentować swoje osiągnięcia – szczególnie umiejętności i specjalizację. Aby wszystkie usługi motoryzacyjne podlegały regułom swobodnej konkurencji, musi być zapewniony sprawny przepływ informacji technicznej między producentami samochodów a niezależnym rynkiem napraw. Konkurencja między koncernami ogranicza zyski z produkcji samochodów, sprowadza więc ich aktywność w kierunku monopolizacji rynku obsługi i naprawy własnych marek Ogranicza to możliwość konkurencji wśród serwisów i stwarza pierwszeństwo dostępu do informacji warsztatom producentów (autoryzowanym), a użytkownikom samochodów uniemożliwia swobodny wybór warsztatu. Aby przeciwdziałać tym niekorzystnym zjawiskom, w Unii Europejskiej od 2002 r. prowadzona jest odpowiednia polityka gospodarcza – stosuje się zasadę równej konkurencji warsztatów niezależnych i autoryzowanych wobec koncernów samochodowych. Zapisana jest ona w rozporządzeniu (Konieczny 2004) zwanym popularnie GVO/BER, którego celem jest m.in. zniesienie dyskryminacji niezależnych warsztatów i niezależnych dystrybutorów części w dostępie do informacji technicznej, oprogramowania, narzędzi i wyposażenia, będących w gestii producenta samochodów. Rozporządzenie GVO umożliwia wszystkim warsztatom odpłatny, lecz niedyskryminujący i bezzwłoczny dostęp do informacji technicznej, danych serwisowych określonej marki, szkoleń w koncernach samochodowych, oprogramowania, instrukcji, narzędzi, wyposażenia. Niestety, regulacje GVO obowiązują tylko do maja 2010 r., a Komisja Europejska – mimo wielu sprzeciwów (Zawierucha 2008) organizacji reprezentujących niezależny rynek warsztatów, a także konsumentów – nie zamierza ich przedłużać. W najgorszym scenariuszu może to oznaczać powrót do stanu sprzed 2002 r., dyskryminującego rynek napraw niezależnych, gdyż monopol na informację techniczną ponownie miałyby tylko warsztaty producentów samochodów. Efekty rynkowe (ryc. 5) braku dostępu niezależnego rynku napraw do pozyskiwania informacji dotyczących serwisowania aktualnie produkowanych modeli samochodów mogą oznaczać niemożność wykonywania przez niezależne warsztaty niektórych napraw, co może się przełożyć na utratę klientów i redukcję zatrudnienia, a nawet likwidację warsztatów. Swobodny dostęp do informacji to nie tylko problem niezależnych warsztatów. Brak informacji może ograniczyć inwestycje w produkcję wyposażenia warsztatowego i wyeliminować z rynku tych producentów i dystrybutorów urządzeń warsztatowych, którzy z powodu dużych zmian technologicznych zmuszeni są stale uaktualniać swoje bazy danych. Dla konsumentów, kierowców, brak dostępu do informacji oznacza brak wyboru miejsca naprawy i producenta części zamiennych, wzrost cen części i cen za roboczogodzinę, a także spadek dostępności usług. Kierowcy zmuszani do naprawy samochodów w autoryzowanych warsztatach, a rynek zagrożony monopolem koncernów samochodowych – to oznacza tylko zyski dla nielicznych jego uczestników, a koszty dla konsumentów. W przypadku Polski, gdzie istnieje stały popyt na używane samochody, oznacza to powiększenie rynku samodzielnych napraw i szarej strefy, co może przełożyć się bezpośrednio na stan techniczny samochodów i bezpieczeństwo zarówno uczestników ruchu drogowego, jak i środowiska przyrodniczego. èródło: opracowanie autorów. Podsumowanie Przemiany na rynku usług motoryzacyjnych od 1990 r. oraz szybki rozwój motoryzacji całkowicie zmieniły sposób funkcjonowania i organizacji warsztatów samochodowych. Każdego dnia stają one przed nowymi wyzwaniami, które niesie postęp techniczny w konstrukcji samochodów. Ponadto większość właścicieli warsztatów uświadomiła sobie, że zaspokojenie potrzeb klienta to nie wszystko – trzeba to robić lepiej niż konkurencja. Dlatego ujawniła się silna potrzeba dysponowania informacjami o procesach naprawy i obsługi współczesnych samochodów, o klientach i konkurentach, a także potrzeba edukacji; wzrasta na rynku liczba czasopism specjalistycznych i praktycznych poradników, w wirtualnej przestrzeni tworzą się nowe portale, aktywizują się fora dyskusyjne, organizowane są liczne kursy, szkolenia, studia podyplomowe i imprezy targowe. Dla wielu warsztatów informacja stała się jednym z najcenniejszych zasobów, a jej posiadanie decyduje o istnieniu warsztatu i jest nieodzownym elementem uzyskiwania przewagi konkurencyjnej. Doskonale zdają sobie z tego sprawę producenci samochodów, którzy stale próbują monopolizować rynek napraw, wykorzystując swoją przewagę wynikającą z posiadania wszystkich ważnych informacji na temat swoich wyrobów. Dla polskiego rynku napraw jest to sytuacja niebezpieczna, gdyż z powodu znacznego zużycia ekonomicznego samochodów, w większości korzystamy z usług warsztatów niezależnych od producenta lub staramy się samodzielnie naprawiać swoje samochody. Brak dostępu do najświeższej informacji technicznej, oprócz tego, że nie daje użytkownikowi prawa wyboru usługodawcy, ma także bezpośredni wpływ na jakość napraw i bezpieczeństwo użytkowników ruchu drogowego. Literatura 1. Griffin R.W., 2002, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa. 2. Janczewski J., 2005, Kryteria i miary oceny przedsiębiorczości małej firmy [w:] Z. Zioło, T. Rachwał (red.), Przedsiębiorczość a współczesne wyzwania cywilizacyjne, Przedsiębiorczość – Edukacja nr 1, Wydawnictwo „MiWa", Akademia Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków, s. 115–120. 3. Konieczny M., 2004, 100 pytań o GVO, PIM Consulting, Warszawa. 4. Kto naprawia nasze auta?, www.tns-global.pl, 1.08.2006 r. 5. Oleński J., 1997, Standardy informacyjne w gospodarce, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. 6. Oleński J., 2001, Ekonomika informacji, PWE, Warszawa. 7. Producenci aut niechętni współpracy z niezależnymi stacjami serwisowymi, http://www.samar.pl/ index.html?_action=sec,4&news=7982, 2005 07 16. 8. Right to repair – strona Kampanii R2RC – Prawo do naprawy, www.r2rc.pl, 2008 08 30. 9. Soszyński K., 2008, Przyszłość polskich warsztatów, „Autonaprawa", 7/8 [w:] www.samar.pl, 4.09.2008 r. 10. Uczciwa naprawa w niezależnych warsztatach, http://www.sdcm.pl/prasa.php?spid=162, 20.08.2008 r. 11. Uczciwe warunki dla niezależnych warsztatów, „Serwis Motoryzacyjny", 7–8/2008, s. 6. 12. Zawierucha P., 2008, Ważne dla warsztatów – co dalej z GVO?, „Automotorserwis",7/8/2008, s. 31. 13. Zwierzchowski M., Gruchot. Ulubione auto Polaka, „Rzeczpospolita", 6.09.2008 r., http://www.rp.pl/ artykul/5,186786_Gruchot__ulubione_auto_Polaka.html The Importance of Information for Car Service and Repairs The growth of numbers of used cars is a big challenge for car services. Information is especially important for private services where every day owners look for new technical and business information about repaired cars. Car manufacturers try to monopolize the repairs of cars – making the access to this information more difﬁcult. In Poland there are a lot of used cars and they are usually serviced in private, independent garages because the prices are lower than in the services authorized by producers.	<urn:uuid:f0252697-76f5-4521-a5cf-86ddc890c206>	finepdfs	3.28125	CC-MAIN-2020-05	https://p-e.up.krakow.pl/article/download/440/324/	2020-01-21T09:55:50+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-05/segments/1579250601628.36/warc/CC-MAIN-20200121074002-20200121103002-00060.warc.gz	582,195,985	0.996357	0.999912	0.999912	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3786, 6219, 9389, 11173, 14589, 17764, 19500, 21540 ]	1	0
Władysław Izdebski Trudne wybory, zaskakujący splinter Rozdanie, którym się zajmiemy, pochodzi z pewnego, zupełnie towarzyskiego meczu na BBO. Obie przed, rozd. W. Licytujemy Wspólnym Językiem - 2010 Jako E otrzymałeś: ♠K 10 5 3 ♦ D W 7 5 4 ♥ K D 8 2 ♣ — * nie wyklucza czterech kar Co licytujesz? Mamy do wyboru 1♥ oraz forsujące do końcówki 2♦ . Niewątpliwie karta jest graniczna. Jeśli spotkamy u otwierającego starszą czwórkę, to siła naszej karty urośnie znacznie: 11 PC + 3 pkt (renons) + 1 pkt (piąte karo) = 15 pkt. + 13 pkt partnera = 28 pkt. Na końcówkę potrzeba ~27 pkt. Problem zaczyna się, gdy partner starszej czwórki nie posiada i przy tym założeniu spróbujmy odpowiedzieć sobie na zadane powyżej pytanie. A znaczy to, że wtedy usłyszymy od partnera po 1♥ – 1BA, a po 2♦ – prawdopodobnie też 2BA, bowiem modelowym (statystycznym) jest wtedy układ 3=3=2=5. Niekiedy, przy pełnym wyłączeniu w treflach, może wychodzić nawet szlemik, ale tylko wymarzone wartości mogą sprawić, że będzie on wystarczająco szansowny. Jeśli spodziewamy się długich trefli, to trudno nie spodziewać się w nich statystycznych 3-4 miltonów, które niestety trafiają do naszego renonsu. Bilans bezatutowy się pogorszy, a nawet jeśli spotkamy trzy kara (na cztery szansa jest niewielka), to na 3BA szansa nieco wzrośnie, a 5♦ jest odlegle (11 lew). Popatrzmy na przykładowe rozdania: ♣ K 10 8 4 2 ♣ — 3BA nie jest dobrym kontraktem, ale już przy nadwyżkowej ręce W, np.: 2) ♥ A 6 5 ♠W 7 6 ♠K 10 5 4 ♦ K 8 2 ♣ A D 4 2 ♦ D W 7 5 4 ♥ K D 8 7 ♣ — końcówka 3BA jest dobrym kontraktem. Jeśli zdecydujemy się na odpowiedź 2♦, mogą się pojawić kłopoty z wyborem końcówki, np.: 3) ♠A 9 6 ♠K 10 5 4 ♦ K 8 2 ♥ A 6 5 ♥ K D 8 7 ♣ D 8 4 2 ♦ D W 7 5 4 ♣ — Teraz 3BA jest beznadziejne. Nawet jak przeciwnicy wyjdą w kolor starszy, to po dojściu do lewy na asa karo zmienią wist na treflowy. Prawdę mówiąc, żadna końcówka nie jest tu dobra, wręcz wszystkie są złe. Popatrzmy teraz na takie ręce: 4) ♥ ♠A W 6 ♠K 10 5 4 ♦ K 8 2 A 6 5 ♥ K D 8 7 ♣ W 8 4 2 ♦ D W 7 5 4 ♣ — 5♦ nie wygląda dobrze, choć rozpaczy nie ma. Ale jak osiągnąć je po odpowiedzi 2♦? Co teraz? Wniosek Pewnie zgłosimy 3♥, by wskazać układowy charakter ręki. W spodziewać się będzie singla u E. W którym kolorze? – W pikach, bo trefle jakby zabezpiecza licytacja (2BA wykluczyło czwórkę starszą, cztery kara, a więc wskazuje na 4-5 trefli). Jeśli partner nie ma starszej czwórki, lepszą odpowiedzią jest 1♥, ponieważ: – lepiej opis układowej karty rozpocząć jak najniżej, pozostawiając przestrzeń na budowanie pełnego obrazu ręki w kolejnych krokach licytacji. – bilans bezatutowy się pogorszy, a więc ewentualne 3BA będzie wymagało nadwyżki u partnera; * Im bardziej nasza ręka odbiega od modelowej – tym bardziej powinniśmy zaniżać licytację. Łukasz Sławiński Po odpowiedzi 1♥ wszystkie nasze problemy z ostatecznym kontraktem zginą: Z minimum partner spasuje lub z pustym dublem karo – wybierze 2♥. Z maksimum i wsparciem karowym zalicytuje: Kolor boczny (piki, trefle) – o tym powiemy za chwilę... 2BA – wtedy my opiszemy rękę odzywką 3♠ i w każdym z powyżej prezentowanych powyżej rozdań, W wybierze sensowny kontrakt. By jednak nie irytować tych, którzy uważają, że z tą ręką należy licytować forsujące do końcówki 2♦, zabierzmy z ręki E waleta karo. Rzeczywista ręka otwierającego wyglądała tak: 2♦ wskazuje 5+ kar, siłę 7-11 PC i preferuje grę kolorową nad bezatutową. Jak widać szlemik karowy jest świetny, ale jak go wylicytować? W praktyce jedna para grała 2♥, a druga, po nienajlepszej rozgrywce, przegrała 4♥ (kiery 4-2). Końcówkę karową osiągnąć jest łatwo, chociażby po takiej licytacji: Ale jak się zatrzymać w 3♦ w rozdaniu: Otóż warunkiem dalszej licytacji W jest nadwyżka w sile i fit karowy. Bez nadwyżek spasuje na 2♦, ewentualnie z pustym dublem karo – zgłosi 2♥. Z tego wynika wniosek, że odzywki 2♠ i 3♣ mają charakter lokalizacyjny (zgrupowanie figur, obawa o kolor czwarty), jednocześnie wskazują fit karowy i nadwyżkę w sile. Pozwala to nam bezpiecznie zainwitować końcówkę, nie przekraczając kontraktu 3♦. Wracamy do naszego problemowego rozdania: ♣ 9 4 2 ♣ — 4♣ to oczywiście splinter, czyli cue-bid krótkościowy. Kiedy zapraszamy do szlemika? Cue-bid jest zaproszeniem do szlemika. – Tylko wtedy, gdy istnieją realne szanse na jego wygranie. – Nie! Czy w kontekście dotychczasowej licytacji (W – ~14 PC, E – ~10 PC istnieją praktyczne szanse na wygranie szlemika przy singletonie trefl? Popatrz: W ma super maksimum z czterokartowym fitem, a szlemik jest beznadziejny. Czy E mógł zalicytować lepiej? Wniosek końcowy: E może licytować 4♣ tylko z renonsem treflowym, bo tylko renons stwarza realne szanse szlemikowe. – Tak! Mógł skoczyć na 5♣, by oznajmić o renonsie w sposób niebudzący niczyich wątpliwości. Dbajmy o swojego partnera. Ale jeśli rozdanie wyglądałoby tak: ♠9 8 7 ♠— Teraz W musi przeprowadzić nasze wcześniejsze rozumowanie, by dojść do wniosku, że E ma renons pikowy. Nie! Można by np. pytać, jak rozumieć 4BA...? Czy to już wszystko, co można powiedzieć o tego typu sekwencji?	<urn:uuid:c1bf1dd9-d4a6-4787-97dd-aba516d063fb>	finepdfs	2.5	CC-MAIN-2022-33	http://www.szkolabrydza.pl/foto_dane/wysiwyg/Forum_czer_2013_fin(7).pdf	2022-08-15T22:18:07+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882572212.96/warc/CC-MAIN-20220815205848-20220815235848-00582.warc.gz	93,907,600	0.999593	0.99979	0.99979	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1707, 3444, 4250, 5202 ]	1	0
Burmistrz Miasta Kowary OGŁASZA NABÓR NA WOLNE KIEROWNICZE STANOWISKO URZĘDNICZE W URZĘDZIE MIEJSKIM W KOWARACH, 58-530 KOWARY, ul. 1 Maja 1a STANOWISKO: ZASTĘPCA KIEROWNIKA URZĘDU STANU CYWILNEGO 1. WYMAGANIA NIEZBĘDNE: 1) obywatelstwo polskie; 2) pełna zdolność do czynności prawnych i korzystanie z pełni praw publicznych; 3) brak skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; 4) nieposzlakowana opinia; 5) posiadanie dyplomu ukończenia wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego magistra lub dyplomu potwierdzającego ukończenie wyższych studiów prawniczych lub administracyjnych za granicą, o którym mowa w art. 326 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 85 z późn. zm.) albo dyplomu uznanego za równoważny polskiemu dyplomowi potwierdzającemu uzyskanie tytułu zawodowego magistra zgodnie z art. 327 ust. 1 ww. ustawy; 6) posiadanie dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego magistra i świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie administracji; 7) posiadanie łącznie co najmniej trzyletniego stażu pracy na stanowiskach urzędniczych w urzędach lub w samorządowych jednostkach organizacyjnych, w służbie cywilnej, w urzędach państwowych lub w służbie zagranicznej, z wyjątkiem stanowisk pomocniczych i obsługi; 8) wysoka kultura osobista, komunikatywność w mowie oraz piśmie, rzetelność, samodzielność w wykonywaniu powierzonych czynności, odporność na stres, dyspozycyjność, bardzo dobra organizacja pracy; 9) umiejętność obsługi komputera; 2. WYMAGANIA DODATKOWE: 1) preferowane będzie doświadczenie w pracy w Urzędzie Stanu Cywilnego; 3. OGÓLNY ZAKRES WYKONYWANYCH ZADAŃ: 1) dokonywanie czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego; 2) przyjmowanie oświadczeń z zakresu stanu cywilnego; 3) udzielanie ślubów w Urzędzie Stanu Cywilnego oraz poza nim; 4) wydawanie zaświadczeń oraz zezwoleń z zakresu stanu cywilnego 5) wydawanie decyzji administracyjnych z zakresu stanu cywilnego oraz o zmianie imion i nazwisk; 6) rejestracja zdarzeń, które nastąpiły poza granicami RP, przenoszenie oraz odtwarzanie treści zagranicznych dokumentów stanu cywilnego; 7) wpisywanie orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, protokołów lub innych dokumentów pochodzących również od organów obcego państwa; 8) prostowanie, uzupełnianie, unieważnianie treści aktów stanu cywilnego; 9) rejestracja danych w rejestrze PESEL, usuwanie niezgodności oraz nadawanie numeru PESEL i meldowanie dzieci urodzonych na terenie Miasta Kowary; 4. WARUNKI PRACY: 1) praca w systemie jednozmianowym, w równoważnym systemie czasu pracy, w pełnym wymiarze czasu pracy (40 godzin tygodniowo); 2) praca wykonywana głównie w biurze, w budynku nieprzystosowanym do potrzeb osób niepełnosprawnych 3) bezpośredni kontakt z klientami urzędu; 4) praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin na dobę; 5) użytkowanie sprzętu biurowego (komputer, drukarka, kserokopiarka, niszczarka dokumentów); 5. WSKAŹNIK ZATRUDNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH w jednostce w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia o naborze, był niższy niż 6% . 6. WYMAGANE DOKUMENTY: 1) list motywacyjny, opisujący: - powody, dla których kandydat ubiega się o stanowisko; - dotychczasowe doświadczenie w pracy zawodowej i aktualną sytuację zawodową; - inne informacje uzasadniające przekonanie kandydata o spełnianiu opisanych w ogłoszeniu wymagań wobec kandydata na stanowisko; - własne oczekiwania, jakie kandydat wiąże z tym stanowiskiem pracy; 2) kwestionariusz kandydata (do pobrania ze strony www.bip.kowary.pl zakładka oferty pracy); 3) kserokopia dokumentów potwierdzających wykształcenie; 4) kserokopie dokumentów potwierdzających staż pracy (świadectwa pracy, zaświadczenia); w tym co najmniej trzyletni staż pracy na stanowiskach urzędniczych w urzędach lub w samorządowych jednostkach organizacyjnych, w służbie cywilnej, w urzędach państwowych lub w służbie zagranicznej, z wyjątkiem stanowisk pomocniczych i obsługi; 5) oświadczenie o treści: „oświadczam, że posiadam pełną zdolność do czynności prawnych, korzystam z pełni praw publicznych, cieszę się nieposzlakowaną opinią, nie byłam/em skazana/y prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe" (do pobrania ze strony www.bip.kowary.pl zakładka oferty pracy); 6) dodatkowo inne dokumenty potwierdzające kwalifikacje i umiejętności (kserokopie zaświadczeń/certyfikatów o ukończonych kursach, szkoleniach, zakresy obowiązków, opinie, itp.). 7. SKŁADANIE OFERT: Ofertę należy złożyć w Biurze Obsługi Klienta Urzędu Miejskiego w Kowarach, pok. nr 1 (parter), osobiście lub przesłać na adres Urzędu Miejskiego w Kowarach, ul. 1 Maja 1a, w zamkniętej kopercie z dopiskiem: „nabór na stanowisko zastępcy kierownika Urzędu Stanu Cywilnego", z podaniem na kopercie swojego imienia, nazwiska i adresu do korespondencji, w terminie do 30 września 2020 roku (decyduje data wpływu do urzędu). Aplikacje, które wpłyną do urzędu po upływie terminu, w inny sposób, niż określony w ogłoszeniu oraz aplikacje niekompletne, nie wezmą udziału w postępowaniu rekrutacyjnym. Wszystkie wymagane dokumenty muszą być sporządzone w języku polskim. Dokumenty wydane w języku obcym należy przetłumaczyć u tłumacza przysięgłego. Informacje o ewentualnym rozstrzygnięciu zostaną upowszechnione w trybie i zakresie określonym w art. 15 ustawy o pracownikach samorządowych. 8. INFORMACJE DODATKOWE: 1) pierwsza umowa o pracę zawierana jest na czas określony, z zastrzeżeniem, iż w przypadku osób podejmujących po raz pierwszy pracę na stanowisku urzędniczym w jednostkach, o których mowa w art. 2 ustawy o pracownikach samorządowych, umowę o pracę zawiera się na czas określony, nie dłuższy, niż 6 miesięcy. W tym czasie organizuje się służbę przygotowawczą, która kończy się egzaminem. Pozytywny wynik egzaminu kończącego służbę przygotowawczą jest warunkiem dalszego zatrudnienia pracownika; 2) planowany termin zatrudnienia: październik 2020r. 3) informacji na temat naboru udziela Emilia Szatkowska, nr telefonu: 75 66-66-118 4) Burmistrz zastrzega sobie prawo unieważnienia naboru bez podania przyczyny oraz przedłużenia terminu składania ofert pracy; Burmistrz	<urn:uuid:dfa9f536-d43b-441d-8939-5278eaaf077f>	finepdfs	1.042969	CC-MAIN-2023-40	http://bip.kowary.pl/public/getDocumentContent?id=19599	2023-09-21T23:33:59+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233506045.12/warc/CC-MAIN-20230921210007-20230922000007-00304.warc.gz	5,559,576	0.99999	0.99999	0.99999	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3401, 6560 ]	2	1
Ocena właściwości hydrożeli termowrażliwych z błękitem metylenowym w aspekcie potencjalnego zastosowania w terapii fotodynamicznej The evaluation of thermoreversible hydrogels with methylene blue in terms of potential application in photodynamic therapy Tomasz Osmałek, Anna Froelich, Barbara Jadach, Anika Mielewczyk Katedra i Zakład Technologii Postaci Leku, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Streszczenie Wstęp. Terapia fotodynamiczna (ang. Photodynamic Therapy; PDT) jest jedną z alternatywnych metod leczenia nowotworów. W porównaniu z tradycyjnymi technikami stosowanymi w onkologii, takimi jak chirurgia, chemio- i radioterapia, PDT charakteryzuje się przede wszystkim mniejszą inwazyjnością. PDT jest odmianą photochemioterapii, w której światło jest wykorzystywane do wzbudzenia substancji fotowrażliwych (fotouczulaczy) skumulowanych w tkance nowotworowej, co prowadzi do jej zniszczenia. Fotouczulacze najczęściej aplikowane są w formie iniekcji dożylnych, co niestety niesie za sobą ryzyko wystąpienia fotowrażliwości ogólnej. Biorąc pod uwagę fakt, że głównym obszarem zastosowań PDT są nowotwory występujące w skórze lub błonach śluzowych, uzasadnione wydają się badania mające na celu opracowanie nośników dla fotouczulaczy, które umożliwiają ich aplikację bezpośrednio na tkankę nowotworową. Cel. Przedmiotem badań przedstawionych w niniejszej pracy było opracowanie składu oraz ocena właściwości hydrożeli termowrażliwych zawierających błękiet metylenowy (BM). Material i metody. Do przygotowania hydrożeli wykorzystano polimer syntetyczny – poloksamer 407. Zawartość składnika aktywnego wynosiła 0,01%. Jako substancję konserwującą zastosowano chlorek benzalkoniowy. Ponadto w skład żeli wchodził eter monoetylowy dietylenoglikolu (Transcutol®), pełniący rolę promotora wchłaniania. Otrzymane żele poddano analizie reologicznej, obejmującej testy płynięcia w trybie kontrolowanej prędkości ścinania i kontrolowanego naprężenia ścinającego, testy pełzania i powrotu sprężystego oraz ocenę właściwości lepkosprężystych w oparciu o wyniki analizy oscylacyjnej. Przeprowadzono również analizę temperatury żelowania wybranych formulacji. Wyniki. Wyniki przeprowadzonych badań świadczą o tym, że badane żele to układy nieneinewtonowskie o cechach typowo pseudoplastycznych. Właściwości sprężyste wszystkich preparatów przeważały nad właściwościami lepkimi. Hydrożele nie wykazywały właściwości tikstotropowych. Dodatek chlorku benzalkoniowego wpłynął na usztywnienie struktury żeli, natomiast odwrotny efekt zaobserwowano po dodaniu barwnika. Transcutol® wyraźnie obniżał granicę płynięcia żeli. (Farm Współ 2017; 10: 211-222) Słowa kluczowe: terapia fotodynamiczna, hydrożele, błękiet metylenowy, fotouczulacz Summary Introduction. Photodynamic therapy (PDT) is one of the alternative methods in cancer treatment. It is less invasive than methods traditionally applied in oncology like chemo- and radiotherapy. PDT is a type of photochemotherapy with light employed in the excitation process of photosensitive substances (photosensitizers) accumulated in cancer tissue, which results in its destruction. Photosensitizers are most commonly applied as intravenous injections which are associated with the risk of systemic photosensitivity. Taking into consideration the fact that PDT is mostly applied in skin and mucosa cancers, the studies aiming at the design of carriers applied directly to the cancer tissue seem to be important. Aim. The aim of the study was the design and evaluation of thermosensitive hydrogels containing methylene blue (BM) in the concentration 0.01%. Material and methods. For hydrogel preparation, poloxamer, a synthetic polymer was used. Also, preservative benzalkonium chloride (BC) and absorption enhancer diethylene glycol monoethyl ether (Transcutol®) were used. Prepared gels were subjected to rheological analyses, i.e. flow behavior tests in controlled rate and controlled stress modes, creep and recovery tests and viscoelastic behavior analysis based on the oscillatory tests. Moreover, the analysis of gelation temperature was performed for selected formulations. Results. The obtained results indicate that the investigated gels are non-Newtonian systems with shear-thinning properties. In all analyzed samples the elastic properties prevailed over the viscous ones. The hydrogels revealed no thixotropic properties. An addition of BC resulted in the stiffening of gels structure, while after the addition of BM the opposite effect was observed. The addition of Transcutol® significantly decreased yield stress value obtained for the investigated samples. (Farm Współ 2017; 10: 211-222) Keywords: photodynamic therapy, hydrogel, methylene blue, photosensitizer Wstęp Według danych przedstawionych przez Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ang. Association of European Cancer Leagues, ECL) każdego roku, u ponad trzech milionów Europejczyków diagnozuje się chorobę nowotworową [1]. Ze względu na postępujący proces starzenia się populacji oraz wzrost ekspozycji na promieniowanie słoneczne jednymi z najczęściej występujących są nowotwory skóry. Zalicza się do nich rak podstawnokomórkowy (basal cell carcinoma), kolczystokomórkowy (squamous cell carcinoma) oraz czerniak złośliwy (malignant melanoma) [2,3]. Współczesna onkologia dysponuje wieloma metodami walki z chorobami nowotworowymi. Do najczęściej wykorzystywanych należą radio- i chemioterapia oraz chirurgia. Należy jednak zauważyć, że leczenie tradycyjne nie zawsze pozwala na całkowite usunięcie zmian nowotworowych. Ponadto jest obarczone ryzykiem znacznego uszkodzenia tkanek zdrowych, co wydłuża okres rekonwalescencji [4]. Od wielu lat głównym wyzwaniem w zakresie terapii onkologicznej jest opracowanie metody gwarantującej selektywne i efektywne niszczenie komórek nowotworowych [5]. Jedną z coraz bardziej popularnych i powszechnie akceptowanych technik jest terapia fotodynamiczna (ang. Photodynamic Therapy; PDT) [6,7]. Światło jako forma energii może oddziaływać z materią i zmieniać właściwości substancji chemicznych. Już od tysięcy lat promienie słoneczne wykorzystywano wspomagająco w leczeniu różnego rodzaju schorzeń [8,9]. Przykładem może być, sposób, w jaki starożytni Egipcjanie maskowali objawy bielactwa. W tym celu wykorzystywali sok z owoców aminka egipskiego (Ammi visnagaе), którego składnikami są między innymi związki fotouczulające z grupy psolareńów. Po nalożeniu na skórę i ekspozycji na światło słoneczne powodują one zmianę barwy na ciemniejszą. Warto nadmienić, że terapia z wykorzystaniem psoralenów (ang. Psoralen and Ultraviolet A, PUVA) jest po dzień dzisiejszy stosowana nie tylko w maskowaniu bielactwa, ale również pomocniczo w terapii takich schorzeń, jak łuszczycy oraz atopowe zapalenie skóry [8,10]. Skuteczność PDT zależy od obecności trzech elementów, takich jak: barwnik światłoczuły (fotouczulacz, fotosensybilizator), światło widzialne oraz tlen cząsteczkowy. Pierwszym etapem jest aplikacja fotouczulacza, który selektywnie kumuluje się w tkance zmienionej chorobowo. Absorpcja promieniowania z zakresu 600–800 nm prowadzi do jego wzbudzenia, czego efektem jest generowanie wysoce toksycznego tlenu singletowego. W rezultacie dochodzi do zniszczenia komórek rakowych [11]. W chwili obecnej przeważającą ilość preparatów zawierających fotouczulacze jest przeznaczona do podania pacjentowi w formie iniekcji dożylnych. Taki sposób aplikacji wiąże się z możliwością wystąpienia efektów ubocznych, które wynikają z niedostatecznie selektywnej kumulacji w tkance nowotworowej. Najczęstszym i najbardziej uciążliwym dla pacjenta efektem niepożądanym jest ogólna fotowrażliwość skóry, trwająca niekiedy nawet kilka miesięcy [12]. Należy jednocześnie zauważyć, że większość nowotworów leczonych z wykorzystaniem PDT jest zlokalizowana właśnie na powierzchni skóry lub błon śluzowych. Dlatego też istnieje uzasadniona potrzeba poszukiwania alternatywnych dla ogólnoustrojowego sposobów podania fotosensybilizatorów. W ciągu ostatnich kilku lat nastąpił znaczny wzrost intensywności badań w zakresie możliwości miejscowego podania aktywnych fotosensybilizatorów bezpośrednio na powierzchni nowotworu [13,14]. Rozwiązaniem opisanego problemu wydaje się być aplikacja barwników w formie maści, kremów lub żeli. Na światowym rynku farmaceutycznym dostępna jest bardzo niewielka liczba tego rodzaju preparatów. Do najbardziej popularnych należą kremy zawierające kwas δ-aminolewulinowy lub jego estry. Zasadniczym problemem jest jednak fakt, że jako pro-leki substancje te potrzebują określonego czasu na uwrażliwienie tkanki na działanie światła. Okres ten w zależności od rodzaju nowotworu może trwać kilka godzin [10,15]. W związku z tym wskazane i pożądane jest opracowanie preparatów zawierających fotouczulacze, które bezpośrednio po wprowadzeniu do tkanki nowotworowej mogą w wyniku absorpcji światła generować tlen singletowy. Obecnie w leczeniu stosowany jest jeden tego typu preparat o nazwie handlowej Photolon®, zawierający fotouczulacz z grupy chloryn. Nośnikiem dla leku jest podłoże maściowe o charakterze lipofilowym. Jak wiadomo, biodostępność z takiego preparatu może być ograniczona, między innymi ze względu na wolniejszą dyfuzję leku z podłoża lipofilowego, a tym samym dłuższy czas uwalniania. Z przeglądu piśmiennictwa wynika, że w takim przypadku bardziej wydajny transport barwników przez naskórek lub błony śluzowe mogłyby zapewnić podłoża hydrożelowe. Wzbogacone w promotory wchłaniania hydrożele mogą przyczynić się do bardziej wydajnej absorpcji fotosensybilizatorów [15-21]. Celem badań przedstawionych w pracy było opracowanie składu, technologii otrzymywania oraz ocena właściwości hydrożeli termowraźliwych o potencjalnym zastosowaniu jako podłoża dla fotouczulaczy stosowanych w terapii fotodynamicznej. Jako substancję modelową zastosowano błękit metylenowy (BM, chlorek 3,7-bis(dimetyloamino)fenol-5-tioazynowy). Jest to znany i w pełni scharakteryzowany barwnik tiazynowy (rycina 1). Wykorzystywany jest między innymi jako wskaźnik pH lub barwnik w biologii. Wykazuje również aktywność bakteriobójczą. Według danych literaturowych BM posiada także cechy fotouczulacza. W wyniku absorpcji promieniowania z zakresu 600-900 nm jest zdolny do generowania tlenu singletowego [17,18]. Orth i wsp. [22] prowadzili badania w zakresie wykorzystania wodnych roztworów BM w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego. Nastrzykując guzy występujące u myszy w rejonie okrężnicy uzyskiwali efekt w postaci zahamowania lub opóźnienia rozrostu zmiany nowotworowej. Zauważyli jednocześnie, że tkanki wymagały naświetlania po zastosowaniu roztworów BM o stężeniu 0,1%. Natomiast w przypadku stężenia rzędu 1% wzrost guzów ulegał zahamowaniu nawet bez dostępu światła. Stwierdzono również, że błękit metylenowy wykazuje duże powinowactwo do melaniny, z którą tworzy połączenia kompleksowe. Sugeruje się, że taka właściwość może być korzystna w terapii czerniaka. Badania nad tym zagadnieniem prowadzili między innymi Link i wsp. [23,24] wykazując, że w obecności BM wzrost i rozprzestrzenianie się przerzutów ulegały wyraźnemu osłabieniu. Istnieje również prawdopodobieństwo, że BM można będzie w przyszłości stosować w terapii nieoperacyjnego guza przelyku oraz mięsaka Kaposiego [22,25]. Jako składnik żelujący badanych hydrożeli zastosowano poloksamer 407 (Lutrol®F-127). Jest to syntetyczny kopolimer blokowy zbudowany z reszt polioksyetylenu oraz polioksypropylenu. Rozpuszcza się w zimnej oraz gorącej wodzie. W odpowiednim stężeniu (> 15%) tworzy układy termowraźliwe, które w temperaturze 4-5°C występują w postaci ciekłej, a podczas ogrzewania przechodzą w formę żelu o konstytucji półstałej. Taką właściwość określa się mianem odwrotnego żelowania termicznego [19,26]. Zjawisko to jest efektem powstawania otoczki solwatyacyjnej wokół łańcuchów polimerowych w niższych temperaturach. W wyniku ogrzewania układu ruchliwość cząsteczek wody wzrasta, następuje rozpad otoczek i łańcuchy zaczynają oddziaływać bezpośrednio ze sobą. W takich warunkach lepkość hydrożelu wyraźnie wzrasta [27]. W odniesieniu do preparatów stosowanych na skórę lub błony śluzowe taka właściwość jest bardzo korzystna ze względu na fakt, że podczas aplikacji preparatu schłodzonego, w formie płynnej, można uzyskać lepszą penetrację tkanki, po czym w wyniku zestalenia pod wpływem temperatury ciała preparat nie spływa i pozostaje w miejscu gdzie został nalożony. Ma to szczególne znaczenie przy wprowadzaniu do miejsc trudno dostępnych np. w obrębie jamy ustnej. Materiał i metody Materiały Błękit metylenny (BM, Nr serii 056K0739), Transcutol® (TR, Nr serii MKBN8654V) oraz chlorek benzalkoniowy (BC, Nr serii 1453187V) zostały kupione w Sigma Aldrich (Saint Louis, MO). Poloxamer 407 (Lutrol F-127, PF-127, Nr serii BCBL7069V) został kupiony w BASF ChemTrade (Monheim am Rhein, Germany). Wodę dejonizowaną otrzymywano bezpośrednio przed badaniami z wykorzystaniem zestawu Simplicity® Water Purification System produkcji Merck Millipore (Darmstadt, Germany). Skład i sposób przygotowania hydrożeli Hydrożele (tabela I) przygotowywano 24 h przed zaplanowanymi badaniami. Odpowiednią naważkę polimeru przenoszono do zlewki, w drugiej zlewce przygotowywano wymaganą ilość wody dejonizowanej, schłodzonej wcześniej do temperatury 4–5°C. Na kliszach celuloidowych przygotowywano osobno naważki błękitu metylennego oraz chlorku benzalkoniowego. Następnie przenoszono je do zlewki z wodą dejonizowaną i dokładnie mieszano. Do roztworu wprowadzano odpowiednią ilość Transcutolu®, po czym ponownie mieszało. Tak przygotowaną fazę wodną przenoszono do zlewki zawierającej PF-127. Uzyskane mieszaniny termostatowano w cieplarce z funkcją chłodzenia KB 115 (Binder, Gleisdorf, Austria) w temp. 4–5°C przez 24 h. Ocena parametrów reologicznych Do oceny właściwości reologicznych wykorzystano reometr HAAKE RheoStress1, wyposażony w termostat HAAKE DC30 (ThermoElectron Corp.) z oprogramowaniem HAAKE RheoWin Job Manager. Badania prowadzono w układzie geometrycznym typu płytka-płytką o średnicy 35 mm. Badane formulacje przechowywano w temperaturze 4–5°C, w butelkach ze szkła oranżowego. Przed pomiarem pobierano strzykawką 1,5 cm³ i umieszczano w cieplarce KB115 (Binder, Gleisdorf, Austria) w temp. 37°C do zastygnięcia. Po 20 minutach próbkę wprowadzano na dolną płytkę układu geometrycznego i opuszczano płytkę górną. Wysokość szczeliny pomiędzy płytками wynosiła 1,0 mm. Nadmiar próbki zbierano szpatulką. Wszystkie badania reologiczne prowadzono w temperaturze 32,0 ± 0,5°C. Po 2 minutach od nalożenia próbki (stabilizacja) wykonywano ścinanie wstępne przy prędkości ścinania równej 200 s⁻¹ w czasie 5 s. Wszystkie oznaczenia powtarzano trzykrotnie (n = 3). Analiza rotacyjna Krzywe płynięcia w trybie kontrolowanej szybkości ścinania Wykreślenie krzywych płynięcia i lepkości wykonywano w zakresie prędkości ścinania 1,0 → 350,0 s⁻¹. Czas pomiaru wynosił 10 s. Uzyskane wyniki przedstawiono na rycinie 2 w postaci zależności naprężenia stycznego od szybkości ścinania. Krzywe płynięcia w trybie kontrolowanego naprężenia ścinającego Analizę przeprowadzono w zakresie wartości naprężenia stycznego 1,0 → 250,0 Pa. Czas pomiaru --- Tabela I. Składy hydrożeli wykorzystanych do badań (PF-127 – poloksamer 407; BM – błękit metylenny; TR – Transcutol®; BC – chlorek benzalkoniowy) \| Formułacja \| PF-127/woda (20,0/80,0; w/w) [g] \| BM [g] \| TR [g] \| BC [g] \| \|------------\|----------------------------------\|--------\|--------\|--------\| \| 1 \| 100,0 \| - \| - \| - \| \| 2 \| q.s. \| 0,01 \| - \| - \| \| 3 \| q.s. \| 0,01 \| 5,0 \| - \| \| 4 \| q.s. \| 0,01 \| 10,0 \| - \| \| 5 \| q.s. \| 0,01 \| 5,0 \| 0,075 \| \| 6 \| q.s. \| 0,01 \| 10,0 \| 0,075 \| wynosił 10 s. Uzyskane wyniki przedstawiono na rycinach 3 i 4 w postaci zależności szybkości ścinania oraz lepkości od naprężenia stycznego. Test pełzania i powrotu W pierwszej kolejności próbkę poddawano działaniu naprężenia stycznego o wartości 20 Pa w czasie 60 s. Następnie usuwano naprężenie styczne i badano zachowanie próbki w czasie 180 s (test powrotu). Wyniki przedstawiono na rycinie 5 jako zależność modułu podatności J [1/Pa] od czasu. Podatność zdefiniowano za pomocą równania 1: \[ J = \frac{\gamma}{\tau} \quad (1) \] gdzie: - $ \gamma $ – odkształcenie [-] - $ \tau $ – naprężenie ścinające [Pa] Analiza oscylacyjna Przemiananie naprężeniem Próbki poddawano działaniu wzrastającego naprężenia stycznego w zakresie 0,1-500,0 Pa, przy stałej wartości częstotliwości oscylacji $ f = 1 $ Hz. Wyniki przedstawiono na rycinie 6, w postaci zależności modułów sprężystości $ G' $ oraz lepkości $ G'' $ od zmiennego naprężenia stycznego. Przemiananie częstotliwością Próbki poddawano działaniu wzrastającej częstotliwości oscylacyjnej $ f $ w zakresie 0,02-14,68 Hz przy stałej wartości naprężenia stycznego równej 10,0 Pa. Wartość naprężenia stycznego została wybrana na podstawie linowego zakresu lepkośroprężności określonego w badaniu prowadzonym ze zmienną amplitudą oscylacji. Wyniki przedstawiono na rycinie 7, w postaci zależności modułów sprężystości $ G' $ oraz lepkości $ G'' $ od zmiennej częstotliwości. Ocena temperatury żelowania W odniesieniu do formulacji 1, 5 oraz 6 przeprowadzono test przemianania temperaturowego w warunkach oscylacji. Wartość naprężenia stycznego była równa 10,0 Pa, przy częstotliwości oscylacji 1,0 Hz. Podczas eksperymentu zastosowano przyrost temperatury w zakresie 15–25°C. Wyniki przedstawiono na rycinie 8, jako zależność modułu sprężystości $ G' $ od temperatury. Ocena szybkości utraty składników lotnych z badańnych hydrożeli Ocenę szybkości utraty składników lotnych przeprowadzono dla próbek o pojemności 10 ml. Po schłodzeniu do temp. 4-5°C, każdą z próbek przeniesiono osobno na zważoną szalkę Petriego o średnicy 10 cm, ponownie zważono szalki i umieszczono je w cieplarce. Następnie szalki ważono po upływie 1h, 2h, 4h oraz 5h. Wyniki badania przedstawiono jako zależność % pozostałości masy hydrożelu od czasu. Ocena trwałości BM w hydrożelach podczas przechowywania Ocenę trwałości BM przeprowadzono dla formułacji 5 i 6. W pierwszej kolejności wykreślono widma elektronowe każdej z próbek korzystając z kuwety kwarcowej o długości drogi optycznej $ l = 0,1 $ cm. Jako odnośnik zastosowano podłoże nie zawierające fotouczulaczy. Następnie próbki umieszczono w zlewkach szklanych i zabezpieczono szczelnie filmem parafinowym. Jedną z próbek przygotowanych dla każdej z formułacji przeniesiono do lodówki (temp. 4-5°C), drugą natomiast umieszczono w cieplarce w temperaturze 25°C. W odpowiednich odstępach czasu wynoszących 1h, 2h, 3h, 4h, 5h i 24 h próbki wyjmowano i mierzono wartość absorbancji przy długości 668 nm. Wyniki przedstawiono na rycinie 9, jako zależność zmiany wartości absorbancji przy długości fali 668 nm od czasu. Wyniki i dyskusja Jednym z warunków powodzenia terapii fotodynamicznej w zakresie leczenia nowotworów skórnnych jest dobór właściwego nośnika dla fotouczulaczy, wykazującego m.in. odpowiednie właściwości reologiczne, biozgodność, brak interakcji ze składnikami aktywnymi oraz substancjami pomocniczymi [9,10]. Z danych literaturowych wynika, że wymienione powyżej kryteria spełniają polimery z grupy poloksamerów, będące kopolimerami polioksyetylenu z polioksypropylenem. Wybrany do badań poloksamer 407 jest uważany za jeden z najmniej toksycznych polimerów syntetycznych, dlatego też znalazł liczne zastosowania w technologii farmaceutycznej oraz przemyśle kosmetycznym. Jest również badany pod kątem możliwości wykorzystania w medycynie regeneracyjnej [16,28,29]. Materiał do badań stanowiły hydrożele na bazie polokksamerów zawierające modelowy barwnik fotouczulający, błękiet metylenowy oraz promotor wchłanania, Transcutol®. Na podstawie oceny wizualnej przygotowanych układów można stwierdzić, że dodatek Transcutolu nie wpływał na jednorodność hydrożeli. Zarówno bezpośrednio po przygotowaniu, jak również w trakcie przechowywania czy wykonywania badań żele z jego dodatkiem były jednorodne, transparentne, nie ulegały wyraźnym zmianom wizualnym. Ocena parametrów reologicznych Przed przystąpieniem do właściwych pomiarów reologicznych, próbki poddawano tak zwanemu ścinaniu wstępnemu (ang. pre-shearing). Uzasadnieniem dla takiego postępowania jest uzyskiwanie bardzo zróżnicowanych wyników, gdy próbki były badane bezpośrednio po nalożeniu na płytkę. Opisany efekt był szczególnie zauważalny przy niewielkich prędkościach ścinania (1-10 s$^{-1}$). Zjawisko to można przypisać procesom, jakim podlegają łańcuchy polimerowe w trakcie ścinania. W stanie spoczynkowym są one ulożone w sposób chaotyczny, natomiast w próbce poddawanej naprężeniu ścinającemu o niewielkiej wartości następuje ich rozplątanie, aż do ulożenia zgodnego z kierunkiem przepływu laminarnego. Ponadto ścinanie wstępne można uznać za moment wyciskania preparatu z pojemnika, natomiast ścinanie właściwe odzwierciedla aplikację (np. rozsmarowywanie na skórze). W przypadku półstałych preparatów hydrofilowych stosowanych na skórę, optymalne wartości naprężenia stycznego osiągane przy prędkościach ścinania rzędu 125-275 s$^{-1}$ powinny mieścić się w zakresie 87–250 Pa. Jest to szczególnie istotne w procesie technologicznym podczas napełniania pojemników, jak również w trakcie późniejszego stosowania przez pacjenta. Krzywe płynięcia w trybie kontrolowanej szybkości ścinania oraz kontrolowanego naprężenia Z analizy przebiegu krzywych płynięcia w trybie kontrolowanej szybkości ścinania (rycina 2) wynika, że badane hydrożele wykazują właściwości typowe dla nienewtonowskich układów pseudoplastycznych. Jak widać największą gęstością odznaczał się hydrożel na bazie czystego PF-127. Natomiast po dodaniu BM następowało wyraźne upłynnienie struktury. Podobny efekt odnotowano w odniesieniu do próbek zawierających Transcutol®, przy czym był on zależny od procentowej zawartości TR. Odwrotne zjawisko miało natomiast miejsce po dodaniu chlorku benzalkoniowego. Powyższe obserwacje zostały również potwierdzone z wykorzystaniem trybu kontrolowanego naprężenia (rycina 3). Ponadto, z zależności lepkości od naprężenia (rycina 4) można wywnioskować, że w badanych układach lepkość początkowo ![Rycina 2. Krzywe płynięcia hydrożeli](image) Figure 2. The flow curves plotted for the hydrogels Rycina 3. Zależność prędkości ścianania od naprężenia styczne Figure 3. The dependence of the shear rate on the shear stress Rycina 4. Zależność lepkości od naprężenia styczne Figure 4. The dependence of the viscosity on the shear stress wzrastała, co odpowiadało oporowi, jaki działającej sile stawiała przestrzenna sieć polimerowa, natomiast po przekroczeniu pewnej wartości granicznej (granica płynięcia) lepkość gwałtownie spadała, co świadczyło o upłynnieniu żeli w wyniku ścianania (rozrzędzanie). Test pelzania i powrotu sprężystego Jedną z metod oceny właściwości lepkosprężystych materiałów jest test pelzania i powrotu sprężystego. W pierwszej kolejności analizie poddano początkowe wartości modułu podatności ($J_0$) zmierzone dla $t = 0 \text{ s}$. Z przeglądu piśmiennictwa wynika, że elastyczność układu jest odwrotnie proporcjonalna do $J_0$ [30]. Najwyższe wartości $J_0$ obserwowano w przypadku próbek zawierających TR w stężeniu 10%. Z przebiegu wykresów pełzania i powrotu (rycina 5) wynika również, że hydrożele zawierające chlorek benzalkoniowy reagują w sposób bardziej sprężysty niż próbki zawierające błękit metylenowy. Analiza oscylacyjna Pierwszym etapem badań była ocena zmian wartości modułów G’ oraz G” przy zmiennym naprężeniu stycznym oraz stałej częstotliwości. Jak przedstawiono na rycinie 6, przy niskich wartościach τ obserwowano nieznaczny wzrost G’ oraz spadek G”. Prawdopodobnie takie zachowanie próbek może być efektem ścinania wstępnego i niecałkowitego powrotu do stanu pierwotnego [29]. Następnie wartości obu modułów nie ulegały wyraźnym zmianom aż do ok. 90,0 Pa, po czym następował wyraźny spadek $G'$ oraz wzrost $G''$. Przy określonej wartości $\tau$, charakterystycznej dla danej formulacji, zachodziło przecięcie obu krzywych, rozumiane jako całkowite zniszczenie struktury. Wartości modułów $G'$ i $G''$ również świadczą o wyraźnym wpływie TR na spadek sprężystości hydrozeli, przy czym efekt ten jest mniejszy po dodaniu chlorku benzalkoniowego. Następnie próbki poddawano działaniu zmiennej częstotliwości w zakresie 0,02-14,68 Hz. Jak wynika z ryciny 7, w przypadku każdej z badanych próbek obserwowano wyraźnie przeważające wartości modułu $G'$ nad $G''$. Świadczy to o właściwościach sprężystych badanych układów. Jednocześnie podczas przemianowania próbek, w przypadku modułu $G''$ odnotowano nieznaczny spadek, któremu z kolei towarzyszył przyrost wartości $G'$. Może to wynikać z oddziaływań pomiędzy łańcuchami polimerowymi, które nasilają się (klinowanie) przy wzroście częstotliwości oscylacji. Ocena temperatury żelowania Jak wspomniano wcześniej, jedną z unikalnych cech poloksamerów jest zdolność do odwrotnego żelowania termiczne, czyli wzrost lepkości przy wzroście temperatury. Test wykonano dla czystego podłoża oraz dwóch kompletnych formulacji różniących się zawartością Transcutol®. Jak widać na rycinie 8, różnice w temperaturach żelowania mieściły się w zakresie 1°C, przy czym najszybciej zastygał czysty poloksamer, a najpóźniej żel zawierający 10% TR. W przypadku czystego PF-127 powstały żel charakteryzował się również najwyższą sprężystością. Szybkość utraty składników lotnych W przypadku preparatów aplikowanych na skórę zjawisko utraty składników lotnych ma istotne znaczenie w odniesieniu do przewidywanej dostępności farmaceutycznej składnika aktywnego, a co za tym idzie, skuteczności leczenia. Głównym efektem jest wyraźny wzrost lepkości podłoża, wpływający na zmniejszenie szybkości dyfuzji substancji aktywnej do kompartmentu zewnętrznego. Badane hydrożele przechowywano w cieplarce w temperaturze charakterystycznej dla skóry ludzkiej 32°C. W odpowiednich odstępach czasu ważono próbki i obliczano procentowy spadek masy. Jak wynika z ryciny 9, po 5 h obserwowano ubytek masy w zakresie 60–70% od wartości początkowej. Nie odnotowano jednak wyraźnych zależności wynikających z różnic w składzie badanych formulacji. Należy jednocześnie zauważyć, że czas wymagany do absorpcji fotouczulaczy podczas PDT ![Rycina 7. Wyniki uzyskane przy przemiananiu częstotliwości](image) Figure 7. The frequency sweeping results może sięgać kilku godzin. Dlatego też w przypadku podłóż hydrożelowych należałoby rozważyć zastosowanie polimerowych opatrunków okluzyjnych ograniczających utratę składników lotnych podczas terapii. Warto również zwrócić uwagę na dobór substancji pomocniczych i uwzględnić możliwość odparowania składników lotnych oraz zmiany właściwości preparatu w czasie aplikacji. Trwałość fotouczulaczy w warunkach przechowywania Ocena trwałości substancji aktywnych (API, ang. Active Pharmaceutical Ingredient) obecnych w preparatach farmaceutycznych to ważny aspekt w zakresie oceny ich przydatności w terapii. Brak tendencji API do rozkładu warunkuje skuteczność oraz bezpieczeństwo podczas stosowania danego leku. Wstępna ocena staRycina 10. Zmiany absorbancji przy $\lambda=668$ nm wyznaczone dla żeli 5 oraz 6 podczas przechowywania w temp. $5,0 \pm 0,5^\circ C$ oraz $25,0 \pm 0,5^\circ C$ Figure 10. The changes of the absorbance at $\lambda=668$ nm determined for the gels 5 and 6 during storage at $5,0 \pm 0,5^\circ C$ and $25,0 \pm 0,5^\circ C$ bilności umożliwia podjęcie stosownych kroków już na początku procedury badawczej odnośnie zmiany składu lub ewentualnego wyeliminowania danej formułacji. W pracy przeprowadzono ocenę trwałości błękitu metylenuowego obecnego w hydrożelach. Próbki przechowywano bez dostępu światła, w temperaturze 4-5°C oraz 25°C. W pierwszym przypadku formułacje posiadały konsystencję płynną, natomiast w drugim półstałą. Jak widać na rycinie 10 podczas 24 h trwania eksperymentu nie odnotowano tendencji do zmian absorbancji. Wnioski Na podstawie przeprowadzonych badań można stwierdzić, że badane hydrożele na bazie poloksameru 407 to układy nienewtonowskie, przejawiające właściwości pseudoplastyczne. Obecność chlorku benzalkoniowego wpływa na usztywnienie struktury hydrożeli, natomiast dodatek fotouczulacza wpływa na upłynnienie podłoży, a obecność Transcutolu® obniża granicę płynięcia badanych hydrożeli. Barwniki fotouczulające obecne w badanych hydrożelach nie wykazują tendencji do degradacji podczas przechowywania w temp. 4°C oraz 25°C. Finansowanie Badania były częściowo finansowane ze środków Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu (UMP) na utrzymanie potencjału naukowego nr 502-01-03314429-03439 oraz z grantu UMP dla młodych pracowników nauki nr 502-14-03314429-09983. Konflikt interesów / Conflict of interest Brak/None Adres do korespondencji: Tomasz Osmalek Katedra i Zakład Technologii Postaci Leku Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu ul. Grunwaldzka 6; 60-780 Poznań (+48 61) 854 66 61 firstname.lastname@example.org Piśmiennictwo 1. Equality for Patients with Cancer and Other Chronic Diseases in Europe, 13 November 2012 – Association of European Cancer Leagues (ECL). http://www.europeancancerleagues.org/mac/mac-events/306-equality-meeting-summary.html. (Accessed September 7, 2017). 2. Lomas A, Leonardi-Bee J, Bath-Hextall F. A systematic review of worldwide incidence of nonmelanoma skin cancer. Br J Dermatol. 2012;166(5):1069-80. 3. de Vries E, Willem Coebergh J. Cutaneous malignant melanoma in Europe. Eur J Cancer. 2004;40(16):2355-66. 4. Sharquie KE, Noaimi AA. Basal cell carcinoma: Topical therapy versus surgical treatment. J Saudi Soc Dermatology Dermatologic Surg. 2012;16(2):41-51. 5. Joo WD, Visintin I, Mor G. Targeted cancer therapy – Are the days of systemic chemotherapy numbered? Maturitas. 2013;76(4):308-14. 6. Yano S, Hirohara S, Obata M, et al. Current states and future views in photodynamic therapy. J Photochem Photobiol C Photochem Rev. 2011;12(1):46-67. 7. Wilson BC, Patterson MS. The physics, biophysics and technology of photodynamic therapy. Phys Med Biol. 2008;53(9):R61-R109. 8. Roelandts R. The history of phototherapy: Something new under the sun? J Am Acad Dermatol. 2002;46(6):926-30. 9. Ackroyd R, Kelty C, Brown N, et al. The History of Photodetection and Photodynamic Therapy. Photochem Photobiol. 2001;74(5):656-69. 10. Allison RR, Downie GH, Cuenca R, et al. Photosensitizers in clinical PDT. Photodiagn Photodyn. 2004;1(1):27-42. 11. DeRosa M. Photosensitized singlet oxygen and its applications. Coord Chem Rev. 2002;233-234:351-71. 12. Donnelly RF, McCarron PA, Morrow DI, et al. Photosensitisier delivery for photodynamic therapy. Part 1: Topical carrier platforms. Expert Opin Drug Deliv. 2008;5(7):757-66. 13. van Hemelrijck C, Müller-Goymann CC. Rheological characterization and permeation behavior of poloxamer 407-based systems containing 5-aminolevulinic acid for potential application in photodynamic therapy. Int J Pharm. 2012;437(1-2):120-9. 14. Dragicevic-Curic N, Winter S, Stupar M, et al. Temoporfin-loaded liposomal gels: Viscoelastic properties and in vitro skin penetration. Int J Pharm. 2009;373(1-2):77-84. 15. Allison RR, Sibata CH. Oncologic photodynamic therapy photosensitizers: A clinical review. Photodiagn Photodyn. 2010;7(2):61-75. 16. Sieroń A, Kwiatek S. Twenty years of experience with PDD and PDT in Poland – Review. Photodiagn Photodyn. 2009;6(2):73-8. 17. Trukhachova T, Shliakhtsin S, Cerkovsky D. A novel finished formulation of the photosensitizer Photolon® for topical application. Evaluation of the efficacy in patients with basal-cell carcinoma of the skin. Photodiagn Photodyn. 2011;8(2):200-1. 18. Pluta J. KB. Hydrogels: properties and application in the technology of drug form. II. Possibilities of use of hydrogels as active substance carriers. Polim Med. 2004;34(3):2-41. 19. Escobar-Chávez JJ, López-Cervantes M, Naik A, et al. Applications of thermo-reversible pluronic F-127 gels in pharmaceutical formulations. J Pharm Pharm Sci. 2006;9(3):339-58. 20. Dumortier G, Grossiord JL, Agney F, et al. A Review of Poloxamer 407 Pharmaceutical and Pharmacological Characteristics. Pharm Res. 2006;23(12):2709-28. 21. Tardivo JP, Del Giglio A, de Oliveira CS, et al. Methylene blue in photodynamic therapy: From basic mechanisms to clinical applications. Photodiagn Photodyn. 2005;2(3):175-191. 22. Orth K, Beck G, Genze F, et al. Methylene blue mediated photodynamic therapy in experimental colorectal tumors in mice. J Photochem Photobiol B Biol. 2000;57(2-3):186-92. 23. Link EM, Blower PJ, Costa DC, et al. Early detection of melanoma metastases with radioiodinated methylene blue. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 1998;25(9):1322-9. 24. Link EM, Michalowski AS, Rösch F. 211At-methylene blue for targeted radiotherapy of disseminated melanoma: microscopic analysis of tumour versus normal tissue damage. Eur J Cancer. 1996;32(11):1986-94. 25. Tardivo JP, Del Giglio A, de Oliveira CS, et al. Methylene blue in photodynamic therapy: From basic mechanisms to clinical applications. Photodiagn Photodyn. 2005;2(3):175-91. 26. Moore T, Croy S, Mallapragada S, et al. Experimental investigation and mathematical modeling of Pluronic® F127 gel dissolution: drug release in stirred systems. J Control Release. 2000;67(2-3):191-202. 27. Osmalek T, Froelich A, Kapela M. Przegląd wybranych zastosowań poloksameru 407 w technologii farmaceutycznej i medycynie. Farm Pol. 2014;70(7):400-10. 28. Kick G, Messer G, Plewig G. Historische Entwicklung der Photodynamischen Therapie. Der Hautarzt. 1996;47(8):644-9. 29. Kalka K, Merk H, Mukhtar H. Photodynamic therapy in dermatology. J Am Acad Dermatol. 2000;42(3):389-413. 30. Yan C, Pochan DJ. Rheological properties of peptide-based hydrogels for biomedical and other applications. Chem Soc Rev. 2010;39(9):3528-40.	<urn:uuid:c1414651-a1a1-4bf3-8ad8-4928dbcbcdad>	finepdfs	3.599609	CC-MAIN-2018-17	http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2018/01/7-1.pdf	2018-04-24T16:08:36Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-17/segments/1524125946807.67/warc/CC-MAIN-20180424154911-20180424174911-00284.warc.gz	356,702,947	0.918874	0.999756	0.999756	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 3536, 8240, 12503, 16062, 20142, 22720, 23588, 24252, 26851, 27579, 29489, 34320 ]	1	0
Teresa Rudowicz, Podobno jest taka rzeka Zaułek Wydawniczy Pomyłka, Szczecin 2012, projekt graficzny i ilustracje Andrzej Sznejweiss, str. 94, redakcja i posłowie Izabela Fietkiewicz-Paszek; ISBN 978-83-933592-5-7 * * * nie rozmawiajmy o filozofii chwili, w ogóle nie rozmawiajmy. prawdy mędrców nie przydadzą się na nic. żaden nie miał racji albo mieli ją wszyscy – są rzeczy, o których się nie śniło. scenariusz za każdym razem inny. z tego czy z tamtego świata – jesteś. jedziemy przez zatłoczone miasto. zimne dłonie przyjemnie chłodzą rozpaloną skórę. przechodnie patrzą na nas, może nawet się dziwią. tak, osobliwa z nas para, choć pasujemy do siebie. gdyby teraz ktoś zrobił nam zdjęcie, zatrzymał chwilę, odnalazłby piątą esencję – kreślisz jej wzór na moim udzie, pomiędzy jedną a drugą zmianą świateł. * to może się udać. musimy tylko zamknąć oczy. głęboka woda już kiedyś była, pływaliśmy do utraty tchu, od brzegu do brzegu. teraz niech unosi nas fala jak łódeczki z kory. nie będziemy więcej i bardziej. zanim przyjdzie świt, odpłyniemy. mówisz – wyspy szczęśliwe. wiem, że to utopia. * otworzę imaginarium. kilka sztuczek i oszukamy los. nie znajdzie nas po drugiej stronie. pobiegniemy w miejsce, gdzie krzyżują się rzeki, nabierzemy wody. w usta włożę ci kwiat. nie, nie różę, to byłoby banalne. nenufary – one już grały tę rolę. zwiastowały miłość bez przyszłości. może to wszystko jest iluzją i cały czas dziejemy się po drugiej stronie. może ty właśnie śpisz, a wariatka jeszcze tańczy. * * * Chciałam być liściem, ptasim skrzydłem, cierpkim smakiem jabłek. Otwierałam okna tylko na jedną stronę. Stamtąd miało przyjść nowe. Po drugiej stronie skrzypiała podłoga, gwizdał czajnik. Preludium codzienne w moim dur i twoim mol. Pięciolinia była za ciasna, uwalniała nuty. Poznań, Szczecin, Dublin, każde miasto pachnie inaczej, wybarwia się, dźwięczy. Tu czy tam, kałuże odbijają niebo. Przecież to całe morze. Może. * Jak można tak głupio tęsknić, jak można odciskać stopy na parapecie, stawiać gipsowe figurki. Każdy ma takiego anioła, jakiego sobie postawił. Wciąż brakuje miejsca na morze. Są wspaniałe kawałki w starej kościelnej muzyce, ale czysty dźwięk ukrywa się w miedzianym dzwonku. Z niego wezmę siłę, kiedy zgaśnie przednówkowa rezerwa. Marzec nadrabia miną, chociaż cienko śpiewa. ż Któ wie? Eunuch. Jedna z dróg wyjścia. * Koty spółkują, widać taki czas. Nie mam ochoty na seks. Już kilka lat, widać takie lata. Na wszelki wypadek zestarzałam się, przytyłam. Masz rację, Luis – to może być początek pięknej przyjaźni. Ziemia oddycha coraz szybciej. Topi śnieg. Wcieram lepkie grudki w skórę, starannie wygładzam na zgięciach. Zapisana od deski do deski, papierową łódeczką spływam. * Pierwszy był Atlantyk, nim miałam dotrzeć na Ziemię Ognistą, noszę w kieszeni czerwony kamyk, dotykam go i czuję ciepło. Wstałam z pierwszego syku, z pierwszego żaru pod paleniskiem, z kręgu. Wiatr zwiewa ślady, teraz jest tu step. Kiedyś śmiałam się często. Z siebie najłatwiej zrezygnować. Ziemia wydrapana pazurami, bez żalu sypnę w oczy. Dym rysuje w powietrzu znaki. * * * przetłumaczę miejsca do których nie pasuje nikt inny Teresa Radziewicz rudy popapraniec, wymi ę ta kurwa za dych ę , ś lepy staruch z półpi ę tra. wszystkie ś wity s ą takie same, wybijaj ą godziny w metrum parzystym, intymnie, bez znieczule ń , papilotów, ró ż u na policzkach. poranki wci ąż zimne, kwiecie ń wykleja ś wie żą zieleni ą pejza ż za oknem nowy l ą d, jak b ę dzie cieplej, pójdziemy na spacer, opowiesz, ż e wszystko ma swoje miejsce na tym najlepszym ze ś wiatów. . * karafka z oderwanym uchem może zmieścić jeden kwiat. dzisiaj dam jej tulipana, otworzy się szybciej niż inne, rozłoży płatki szeroko, bezwstydnie. badam językiem, miękkie i gładkie jak satynowa pościel. lubię czuć na skórze chłodny dotyk. trzeba się przyzwyczajać, często zamykać oczy, rozcierać gliniane grudki, zmieniać w martwą naturę, bryłę. * moja niepewność, ciężka, niewygodna w lataniu. obcujemy ze sobą, ten obcy i ta obca. wchodzę, wychodzę, czasem mieszkam. na próbę żyje się śmielej, pierwszy rok gratis, pierwsze nie teraz, pierwsze zęby w szklance. niedługo odpadnie mi głowa, wysypie się proszek, łyżeczkę zalej wrzątkiem, pij małymi łykami ciepły napar, czekaj, aż zrozumiesz, co znaczy wyjść z siebie. chciałabym zrobić coś z resztą życia. zresztą, nie ma o czym gadać. * zataczam kręgi, coraz dalej i dalej brzeg, który miał być oazą. nie zbuduję tratwy, choć wytrwale udaję śmiałka. kolejne sprawności, totemy, rytualne stroje. królewsko piękna lub kurewsko piękna (niepotrzebne skreślić). cała ta nasza zabawa w życie to kolejne krzyżyki. jeszcze obijamy się o siebie – kule w komorze losującej. zerwanie blokady. chybił czy trafił. * * * czy widzieliście jak on czyta książki?* jakby stwarzał twierdze, kamienne miasta, mosty – prz ę sło za prz ę słem, a ż do pierwszego słowa. ś wiadkowie zeznawali pod przysi ę g ą – grób jest pusty , stra ż nicy, pod t ą sam ą przysi ę g ą krzyczeli – niemo ż liwe . racja była w rynkach miast, karczmach, burdelach i s ą dach, w ś wi ą tyniach biły dzwony, płon ą ł ogie ń . stawało si ę jasne, nie ś miertelno ść pachnie kurzem i atramentem. jedna kartka mie ś ci całe ż ycie. mo ż esz zrobi ć łódeczk ę albo samolot. * wracam do korzeni. początek jest imbirowy, dobrze smakuje z kawą. rozsupłane tajemnice zwinięte w grzeczne kłębki leżą spokojnie obok piór i koralików. mogę z nich robić włóczkowe laleczki – voodoo ze szklanym wzrokiem. w odbiciu na szybie szukam obcych spojrzeń, może któreś zagubione nieopatrznie wskoczy we mnie. z trudem znoszę obecność innych kobiet. boję się ich bujnych bioder. nie rodzę, chociaż pachnę ziemią. leżymy w jednym grobie, powoli ścieramy się na proszek. * sen na urlopie, nieustannie próbuję znaleźć miejsce, z którego wzięłam początek. wyrosłam na twojej dłoni, kroplą wina, obcym miastem, kształtem kobiety. nie zdołałeś jej dotknąć. wymazałeś wers po wersie, jakby poezja dopiero miała się narodzić. na przekór dawnym wierszom, pewna nowych słów wykrzyczę je wszystkie, aż do bólu w podbrzuszu, wyraźnego śladu po cesarskim cięciu. * Adam Zagajewski, Ogień, ogień.	<urn:uuid:4e27b076-65ce-4848-bee2-3099ea17e911>	finepdfs	1.554688	CC-MAIN-2024-30	https://rudowicz.poezja-art.eu/wp-content/uploads/2014/07/Teresa-Rudowicz-Podobno-jest-taka-rzeka.-fragmenty.pdf	2024-07-13T15:58:47+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514510.7/warc/CC-MAIN-20240713150314-20240713180314-00519.warc.gz	429,785,273	0.999642	0.999714	0.999714	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1512, 3103, 4758, 6181 ]	1	0
ZAPYTANIE OFERTOWE na dostawę artykułów biurowych Nr postępowania: 3/08/2013, data: 19-08-2013 r. 1. NAZWA I ADRES ZAMAWIAJĄCEGO Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo, ul. Wiśniowa 40 b lok. 8 02-520 Warszawa KRS 0000049694 NIP 527-13-11-973 Tel: 22 530 18 50 Fax: 22 530 18 58 2. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia są sukcesywne dostawy do siedziby Zamawiającego artykułów biurowych wyszczególnionych w specyfikacji dot. Towaru stanowiącej załącznik nr 2 do zapytania ofertowego w ramach projektu pn. „Wsparcie środowiska osób niepełnosprawnych terenów wiejskich i małomiasteczkowych” w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna, w ramach Działania 1.3. Ogólnopolskie programy integracji i aktywizacji zawodowej, Poddziałanie 1.3.6 PFRON - projekty systemowe, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Zakup materiałów dokonany będzie na podstawie cen jednostkowych określonych w specyfikacji dot. towaru stanowiącej załącznik nr 2 do zapytania ofertowego. Realizacja dostawy będzie wykonana na podstawie odrębnego zamówienia przesłanego e-maillem, nie częściej niż raz na miesiąc według zapotrzebowania w którym Zamawiający określi szczegółowy zakres dostawy tj. asortyment, ilość. Wykonawca zobowiązany jest dostarczyć zamówione materiały do siedziby Zamawiającego Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo ul. Wiśniowa 40 b lok. 8, 02-520 Warszawa. 3. WSPÓLNY SŁOWNIK ZAMÓWIEN (CPV) 30190000-7 Różny sprzęt i artykuły biurowe, 30197100-7 Zszwyki, gwoździki z szerokim lebkiem, pinezki kreślarskie, 30197220-4 Spinacze do papieru, 30141200-1 Kalkulatory biurowe, 30192000-1 Wyroby biurowe, 30192100-2 Gumki, 30192121-5 Długopisy kulkowe, 30192123-9 Długopisy z końcówką z włókna, 30192130-1 Ołówki, 30192160-0 Korektry, 30192800-9 Etykiety samoprzylepne, 30193000-8 Organizatory i akcesoria, 30193200-0 Korytki i organizatory na blurkę, 30196100-0 Kalendarze do planowania spotkań, 30197000-6 Drobny sprzęt biurowy, 30197200-8 Skoroszyty kołowe i spinacze do papieru, 30197320-5 Zszywacze, 30197321-2 Usuwacz szzywek, 30197330-8 Dziurkacze, 30197630-1 Papier do drukowania, 30199230-1 Koperty, 30237380-6 CD-ROM-y, 30234600-4 Pamięć flash 4. ZADANIA PO STRONIE WYKONAWCY Dostarczenie artykułów biurowych zgodnie z treścią niniejszego zapytania ofertowego. Koszty dostawy artykułów biurowych ponosi Wykonawca 5. ZADANIA PO STRONIE ZAMAWIAJĄCEGO Zamawiający zobowiązuje się do przygotowania zapotrzebowania na dostawę artykułów biurowych – dostawy materiałów będą dokonywane sukcesywnie do siedziby Zamawiającego zgodnie z zapotrzebowaniem zgłaszanym przez upoważnionego pracownika. 6. TERMIN I MIEJSCE WYKONANIA ZAMÓWIENIA Termin wykonania zamówienia – od podpisania umowy do 30.11.2013 lub do wyczerpania zamówienia jeżeli nastapi to przed dniem 30.11.2013 r. Miejsce wykonania zamówienia: Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo, ul. Wiśniowa 40 b lok. 8 02-520 Warszawa 7. WARUNKI UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy: 1. Prowadzą działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży i dostawy artykułów biurowych. 2. Nie są powiązani kapitałowo lub osobowo z Zamawiającym. 8. DOKUMENTY WYMAGANE W CELU POTWIERDZENIA SPEŁNIENIA WARUNKÓW Dokumenty wymagane w celu potwierdzenia spełnienia warunków: 1. Oferta wraz z kalkulacją cenową. 2. Oświadczenia Wykonawcy o braku powiązań kapitałowych lub Osobowych z zamawiającym. 3. Dokumenty rejestrowe prowadzonej działalności gospodarczej. 9. WALUTA, W JAKIEJ BĘDĄ PROWADZONE ROZLICZENIA ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ NINIEJSZEGO ZAMÓWIENIA Rozliczenia związane z realizacją zamówienia będą prowadzone w PLN. 10. OPIS SPOSOBU PRZYGOTOWANIA OFERTY Oferta powinna: 1. Oferta powinna mieć formę pisemną, być opatrzona pieczątką firmową, zawierać datę sporządzenia oraz podpis (własnoręczny podpis) osoby upoważnionej do reprezentacji Wykonawcy. 2. Składając ofertę, Wykonawca musi przedłożyć: a. Wypełniony formularz ofertowy (wg wzoru stanowiącego Załącznik nr 1 do niniejszego zapytania). b. Wypełniona specyfikacja dot. towarów (wg wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do niniejszego zapytania ofertowego) c. Pełnomocnictwo do reprezentowania Wykonawcy, o ile ofertę składa pełnomocnik. d. Oświadczenie o braku powiązań kapitałowych lub osobowych - Załącznik nr 2 do zapytania. e. Dokumenty rejestrowe prowadzonej działalności gospodarczej. 3. Wszystkie składane przez Wykonawcę dokumenty powinny zostać złożone w formie oryginału bądź kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez osobę upoważnioną do reprezentowania Wykonawcy. 4. Dokumenty złożone w języku obcym winny być dołączone i przetłumaczone na język polski oraz dodatkowo poświadczone za zgodność z oryginałem przez Wykonawcę. 5. Wszelkie poprawki lub zmiany w tekście oferty muszą być paraforowane własnoręcznie przez osobę podpisującą ofertę. 6. Zaleca się, aby wszystkie zapisane strony oferty zostały kolejno ponumerowane. 7. Ofertę należy dorzucić w formie pisemnej, drogą pocztową lub osobicie do siedziby Zamawiającego. Dopuszcza się złożenie oferty w wersji elektronicznej (oferta w formie scan-u ze złożonym podpisem wykonawcy), niemniej oryginały dokumentów muszą być również dostarczone w formie pisemnej. 11. OSOBY UPRAWNIONE DO POROZUMIEWANIA SIĘ Z POTENCJALNYMI WYKONAWCAMI Karolina Haber Młodszy specjalista ds. administracji Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo ul. Wiśniowa 40 b lok 8 Warszawa 02-520 tel. + 48 (22) 530 18 50 fax + 48 (22) 530 18 58 12. MIEJSCE, TERMIN I SPOSÓB ZŁOŻENIA OFERTY Ofertę należy złożyć w Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo ul. Wiśniowa 40 b lok 8, 02-520 Warszawa, II piętro, Sekretariat, lub mailowo email@example.com do dnia 31.08.2013r. do godziny 16:00 (oferta w formie scan-u ze złożonym podpisem wykonawcy), koperta powinna zawierać opis „Oferta cenowa na dostawę artykułów biurowych”). 13. KRYTERIA OCENY OFERT I WYBORU WYKONAWCY W celu wyboru najkorzystniejszej oferty Zamawiający dokona oceny i wyboru ofert spośród Usługodawców spełniających warunki określone w punkcie 7 w oparciu o kryterium wyboru: cena. 14. SPOSOB OBLICZENIA OFERTY 1. Wagi punktowe lub procentowe przypisane do poszczególnych kryteriów oceny ofert: Cena – waga 100% 2. Sposób przyznawania punktacji za spełnienie kryterium Punkty za kryterium cena zostaną obliczone na podstawie wzoru: \[ \frac{\text{Cena brutto z oferty najtańszej}}{\text{Cena brutto z oferty badanej}} \times 100 = \text{ilość punktów}; \] 15. INFORMACJE O FORMALNOŚCIACH, JAKIE POWINNY BYĆ DOPŁNIONE PO WYBORZE OFERTY W CELU ZAWARCIA UMOWY Na podstawie złożonej oferty, zostanie sporządzona umowa, podpisana przez obie strony. 16. TERMIN ZWIĄZANIA OFERTĄ Termin związania ofertą to 14 dni kalendarzowych od dnia otwarcia ofert. 17. UNIEWAŻNIENIE POSTĘPOWANIA Zamawiający zastrzega sobie możliwość unieważnienia postępowania bez podania przyczyny. W przypadku unieważnienia postępowania, Zamawiający nie ponosi kosztów postępowania. 18. FINANSOWANIE Zamówienie jest współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu pt. „Wsparcie środowiska osób niepełnosprawnych terenów wiejskich i małomiasteczkowych” w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna, w ramach Działania 1.3. Ogólnopolskie programy integracji i aktywizacji zawodowej, Podziałanie 1.3.6 PFRON - projekty systemowe. 19. UWAGI KOŃCOWE a) Z możliwości realizacji zamówienia będą wyłączone podmioty, które powiązane są z beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy osobowo lub kapitałowo. b) Niniejsze ogłoszenie nie jest ogłoszeniem w rozumieniu ustawy prawo zamówień publicznych, a propozycje składane przez zainteresowane podmioty nie są ofertami w rozumieniu kodeksu cywilnego. Niniejsze zapytanie ofertowe nie stanowi zobowiązania Fundacji Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo do zawarcia umowy. Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo może odstąpić od podpisania umowy bez podania uzasadnienia swojej decyzji. 20. POSTANOWIENIA KOŃCOWE Do zapytania ofertowego dołączone: Załącznik nr 1 – Oferta wykonawcy Załącznik nr 2 – Specyfikacja dot. towarów – artykułów biurowych Załącznik nr 3 – Oświadczenie o braku powiązań kapitałowych lub osobowych. Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo Prezes Zarządu Bartosz Woduszewski	<urn:uuid:2f1ddf11-f98e-4ef8-ba05-f740e2470d91>	finepdfs	1.047852	CC-MAIN-2024-10	https://aktywizacja.org.pl/images/zamowienia/system/zapytanie.ofertowe.pdf	2024-03-02T16:43:35+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947475833.51/warc/CC-MAIN-20240302152131-20240302182131-00085.warc.gz	81,917,186	0.999902	0.999954	0.999954	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2742, 5370, 7179, 8796 ]	1	0
Załącznik Nr 1 do uchwały Nr 452/20 Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 20 maja 2020 r. Na podstawie art. 48, 48b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1373 ze zmianami) Zarząd Województwa Łódzkiego al. Piłsudskiego 8, 90-051 Łódź ogłasza konkurs ofert na realizację programu polityki zdrowotnej pn.: „Program szczepień przeciwko grypie sezonowej dla pracowników podmiotów wykonujących działalność leczniczą z terenu województwa łódzkiego”. Przedmiot konkursu obejmuje: Realizację „Programu szczepień przeciwko grypie sezonowej dla pracowników podmiotów wykonujących działalność leczniczą z terenu województwa łódzkiego”, który oferuje: badania kwalifikacyjne do szczepienia oraz szczepienia przeciwko grypie. Ponadto, każdy uczestnik Programu uzyska informacje w postaci ulotki/broszury przekazanej przez lekarza podczas badania kwalifikującego do szczepienia, na temat grypy, w tym postępowania w przypadku zakażenia grypą oraz możliwych sposobów unikania choroby. Szczegółowy sposób realizacji Programu określa treść „Programu szczepień przeciwko grypie sezonowej dla pracowników podmiotów wykonujących działalność leczniczą z terenu województwa łódzkiego”. Populacja objęta badaniem to pracownicy podmiotów wykonujących działalność leczniczą z terenu województwa łódzkiego (według lokalizacji podmiotu a nie zamieszkania danej osoby): personel medyczny niezależnie od specjalizacji i personel administracyjny. Wysokość środków przeznaczonych na realizację zadania: 150.000 zł Do składania ofert i uczestnictwa w konkursie zaprasza się: Podmioty wykonujące działalność leczniczą określone w art. 4 ust. 1 oraz art. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej (Dz.U. z 2020 r., poz. 295), które w swoich zasobach posiadają minimum 200 pracowników, zatrudnionych na umowach o pracę, zgodnych z Kodeksem pracy oraz które spełniają wymagania określone w „Szczegółowych warunkach konkursu ofert”. Do konkursu nie mogą przystąpić podmioty wykonujące działalność leczniczą, wobec których w ciągu ostatnich dwóch lat została wydana decyzja administracyjna w sprawie zwrotu środków przyznanych z Budżetu Województwa Łódzkiego na finansowanie realizacji świadczeń opieki zdrowotnej lub z którymi w ciągu ostatnich dwóch lat została rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym umowa na realizację świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków Samorządu Województwa Łódzkiego. Ofertę należy złożyć na udostępnionym „Formularzu oferty – konkurs 2020 rok”, zaś do oferty należy dołączyć właściwe dokumenty w nim wskazane. Oferta nie będzie rozpatrywana, jeżeli zostanie złożona na formularzu innym niż obowiązujący. Ponadto, odrzuca się oferty, w których nie podano proponowanej liczby uczestników Programu, cen jednostkowych, kosztu całkowitego realizacji Programu, oferty w których Formularz oferty nie został podpisany przez osobę/-y upoważnioną/-e do reprezentacji Oferenta oraz składania oświadczeń woli w jego imieniu. „Formularz oferty – konkurs 2020 rok” wraz ze „Szczegółowymi warunkami konkursu ofert” oraz materiałami informacyjnymi o przedmiocie konkursu można pobrać ze strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego https://bip.lodzkie.pl/ z zakładki Konkursy. Miejsce składania ofert: Osobiście lub za pośrednictwem poczty - Biuro Podawcze Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, 90-051 Łódź, al. Piłsudskiego 8, parter. Termin składania ofert: Do dnia 15 czerwca 2020 roku w godzinach od 8.00 do 16.00. Oferty należy składać w zamkniętej kopercie z napisem: „Departament Polityki Zdrowotnej; Konkurs Ofert; „Program szczepień przeciwko grypie sezonowej dla pracowników podmiotów wykonujących działalność leczniczą z terenu województwa łódzkiego”. W przypadku przesłania oferty drogą pocztową za datę złożenia oferty przyjmuje się datę wpływu do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, 90-051 Łódź, al. Piłsudskiego 8, Oferty nadesłane po terminie nie będą rozpatrywane i będą podlegały zwrotowi. Miejsce i termin rozstrzygnięcia konkursu: Departament Polityki Zdrowotnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego, al. Piłsudskiego 8, 90-051 Łódź, w terminie do 21 dni od daty upływu terminu złożenia ofert. Okres realizacji zamówienia: Od daty zawarcia umowy do 30 listopada 2020 roku. Termin związania ofertą: 90 dni licząc od daty upływu terminu składania ofert. Uzupełnianie braków formalnych – Komisja Konkursowa, w przypadku gdy stwierdzi wystąpienie braków formalnych w ofercie, wzywa Oferenta do uzupełnienia braków. Oferent jest zobowiązany do uzupełnienia braków formalnych wskazanych przez Komisję Konkursową w terminie do 5 dni roboczych od daty wysłania wezwania (wezwanie do uzupełnienia wysyłane jest na adres e-mail lub na nr faksu podany przez Oferenta w formularzu oferty). Zarząd Województwa Łódzkiego zastrzega sobie prawo odwołania konkursu oraz przesunięcia terminu składania ofert i terminu rozstrzygnięcia konkursu ofert bez podania przyczyny. Oferent może złożyć do Przewodniczącego Komisji umotywowany protest dotyczący rozstrzygnięcia konkursu w ciągu 3 dni roboczych od daty ogłoszenia wyników postępowania konkursowego. Kserokopie dokumentów muszą być na każdej stronie potwierdzone za zgodność z oryginałem oraz czytelnie podpisane (lub zawierać podpis/-y i pieczątkę/-ki) przez osobę/-y upoważnioną/-e do reprezentowania Oferenta i składania oświadczeń woli w jego imieniu. Załączniki do oferty powinny być ponumerowane i ułożone w kolejności. Oferty, które nie spełniają warunków określonych w ogłoszeniu i w „Szczegółowych warunkach konkursu ofert” zostaną odrzucone. W sprawach nieuregulowanych niniejszym Ogłoszeniem mają zastosowanie odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego. Oferent może złożyć tylko jedną ofertę. Złożenie większej liczby ofert w ramach konkursu spowoduje, iż żadna z nich nie będzie rozpatrywana. W sprawach nieuregulowanych ninejszym ogłoszeniem mają zastosowanie odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego.	<urn:uuid:e52fcc9c-7175-4fd5-a574-650d4b9faaf0>	finepdfs	1.133789	CC-MAIN-2020-34	https://bip.lodzkie.pl/konkursy-2020/item/download/24670_99176ff1c70ee63c964c370d8c044a15	2020-08-15T05:58:08+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-34/segments/1596439740679.96/warc/CC-MAIN-20200815035250-20200815065250-00540.warc.gz	229,855,937	0.99999	0.999994	0.999994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2243, 4391, 6072 ]	1	0
Nazwa linii: Giżycko – Spytkowo – Kruklanki Numer linii: 100 \| AJ 100 D \| AJ 102 D \| AJ 104 D \| AJ 106 D \| AJ 108 D \| AJ 110 D \| AJ 112 D \| Km \| Odl. \| Lp. \| Skrót nazwy firmy \| Numer kursu \| Oznaczenia \| \|----------\|----------\|----------\|----------\|----------\|----------\|----------\|----\|------\|-----\|------------------\|------------\|-------------\| \| 6:00 \| 7:00 \| 8:00 \| 9:00 \| 10:00 \| 11:50 \| 12:30 \| 0 \| 0,5 \| 1 \| O Giżycko ul.Kolejowa 2 nr. 08/01 P \| - \| \| \| 6:01 \| 7:01 \| 8:01 \| 9:01 \| 10:01 \| 11:51 \| 12:31 \| 1 \| 0,5 \| 2 \| Giżycko ul.Warszawska 03 \| - \| \| \| 6:02 \| 7:02 \| 8:02 \| 9:02 \| 10:02 \| 11:52 \| 12:32 \| 1 \| 0,5 \| 3 \| Giżycko ul.Warszawska 01/04 \| 6:38 \| 7:38 \| \| 6:03 \| 7:03 \| 8:03 \| 9:03 \| 10:03 \| 11:53 \| 12:33 \| 2 \| 0,5 \| 4 \| Giżycko pl.Grunwaldzki 8 02 /ul.Warszawska 02 \| 6:37 \| 7:37 \| \| 6:04 \| 7:04 \| 8:04 \| 9:04 \| 10:04 \| 11:54 \| 12:34 \| 2 \| 1 \| 5 \| Giżycko Al. 1-go Maja 03/02 \| 6:36 \| 7:36 \| \| 6:05 \| 7:05 \| 8:05 \| 9:05 \| 10:05 \| 11:55 \| 12:35 \| 3 \| 3 \| 6 \| Gajewo nr 05/06 \| 6:35 \| 7:35 \| \| 6:09 \| 7:09 \| 8:09 \| 9:09 \| 10:09 \| 11:59 \| 12:39 \| 6 \| 3 \| 7 \| Spytkowo nr 03/04 \| 6:31 \| 7:31 \| \| - \| - \| - \| - \| - \| - \| - \| 9 \| 2 \| 8 \| Sołdany 02 \| 6:27 \| 7:27 \| \| 6:15 \| 7:15 \| 8:15 \| 9:15 \| 10:15 \| 12:05 \| 12:45 \| 11 \| 1 \| 9 \| Sołdany Kol.NŻ \| 6:25 \| 7:25 \| \| 6:17 \| 7:17 \| 8:17 \| 9:17 \| 10:17 \| 12:07 \| 12:47 \| 12 \| 3 \| 10 \| Sołdany \| 6:23 \| 7:23 \| \| 6:20 \| 7:20 \| 8:20 \| 9:20 \| 10:20 \| 12:10 \| 12:50 \| 15 \| 11 \| P Kruklanki O \| 6:20 \| 7:20 \| \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| \| \| \| Prędkość techniczna \| 60,0 \| 60,0 \| \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| \| \| \| Prędkość komunikacyjna \| 45,4 \| 45,4 \| Oznaczenia: D – kursuje od poniedziałku do piątku oprócz świąt Liczba wypisów do zezwolenia: 2 Liczba pojazdów do obsługi linii: 1 (podpis przewoźnika) Nazwa linii: Giżycko – Spytkowo – Kruklanki Numer linii: 100 \| AJ 114 D \| AJ 116 D \| AJ 118 D \| AJ 120 D \| AJ 122 D \| AJ 124 D \| Km \| Odl. \| Lp. \| Dworce i przystanki \| \|----------\|----------\|----------\|----------\|----------\|----------\|----\|------\|-----\|---------------------\| \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| O Giżycko ul.Kolejowa 2 nr. 08/01 P \| \| 13:30 \| 14:30 \| 15:20 \| 16:20 \| 17:20 \| 18:20 \| 0 \| 0,5 \| 1 \| Giżycko ul.Warszawska 03 \| \| 13:31 \| 14:31 \| 15:21 \| 16:21 \| 17:21 \| 18:21 \| 1 \| 0,5 \| 2 \| Giżycko ul.Warszawska 01/04 \| \| 13:32 \| 14:32 \| 15:22 \| 16:22 \| 17:22 \| 18:22 \| 1 \| 0,5 \| 3 \| Giżycko pl.Grunwaldzki 8 02 /ul.Warszawska 02 \| \| 13:33 \| 14:33 \| 15:23 \| 16:23 \| 17:23 \| 18:23 \| 2 \| 0,5 \| 4 \| Giżycko Al. 1-go Maja 03/02 \| \| 13:34 \| 14:34 \| 15:24 \| 16:24 \| 17:24 \| 18:24 \| 2 \| 1 \| 5 \| Giżycko Al. 1-go Maja 03/02 \| \| 13:35 \| 14:35 \| 15:25 \| 16:25 \| 17:25 \| 18:25 \| 3 \| 3 \| 6 \| Gajewo nr 05/06 \| \| 13:39 \| 14:39 \| 15:29 \| 16:29 \| 17:29 \| 18:29 \| 6 \| 3 \| 7 \| Spytkowo nr 03/04 \| \| - \| - \| - \| - \| - \| - \| 9 \| 2 \| 8 \| Sotdany 02 \| \| 13:45 \| 14:45 \| 15:35 \| 16:35 \| 17:35 \| 18:35 \| 11 \| 1 \| 9 \| Sotdany \| \| 13:47 \| 14:47 \| 15:37 \| 16:37 \| 17:37 \| 18:37 \| 12 \| 3 \| 10 \| Sotdany Kol.NŻ \| \| 13:50 \| 14:50 \| 15:40 \| 16:40 \| 17:40 \| 18:40 \| 15 \| 11 \| P Kruklanki O \| \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| 60,0 \| \| \| \| Prędkość techniczna \| \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| 45,4 \| \| \| \| Prędkość komunikacyjna \| Oznaczenia: D – kursuje od poniedziałku do piątku oprócz świąt Liczba wypisów do zezwolenia: 2 Liczba pojazdów do obsługi linii: 1 (podpis przewoźnika)	<urn:uuid:b36d70a7-b97f-4df9-b6f7-e612378e5dd7>	finepdfs	1.573242	CC-MAIN-2021-49	https://bip.powiatgizycki.pl/system/obj/9749_000122_GIZYCKO-SPYTKOWO-KRUKLANKI.pdf	2021-11-28T08:07:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964358480.10/warc/CC-MAIN-20211128073830-20211128103830-00186.warc.gz	208,519,252	0.999995	0.999991	0.999991	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2609, 4783 ]	1	0
We wszystkich środowiskach społeczno-zawodowych z uwagą śledzona jest wizyta Jana Pawła II w Polsce. Powszechnie twierdzi się, że dotychczasowy, spokojny i bez znaczących zakłóceń przebieg pielgrzymki papieża jest wynikiem wciąż postępującej normalizacji życia społeczno-politycznego w Polsce oraz dobrej organizacji i sprawnego funkcjonowania sił porządkowych resortu spraw wewnętrznych a także służb kościelnych. W trzecim dniu wizyty Jan Paweł II przebywał w Tarnowie i Krakowie. O godzinie 8:45 na osiedlu Rzędziny II w Tarnowie rozpoczęło się nabożeństwo, które miało charakter religijny. Frekwencja na mszy była niższa od spodziewanej. Organizatorzy liczyli początkowo na udział około 1,5 mln osób później na ok. 1 mln, a faktycznie uczestniczyło około 700 tysięcy osób. Część przygotowanych sektorów była pusta. Wśród uczestników porannych uroczystości byli przedstawiciele różnych regionów kraju i grup społeczno-zawodowych, w tym licząca około 750 osób pielgrzymka chłopska z Wierzchosławic rodzinnej wsi Wincentego Witosa. W czasie uroczystości papież beatyfikował Karolinę Kózkę oraz podniósł do godności arcybiskupa - ordynariusza tarnowskiego, ks.bpa Jerzego Ablewicza. Uroczystości w dzielnicy Rzędziny II w Tarnowie przebiegały w atmosferze spokoju, a w niektórych sektorach zachowanie wiernych miało charakter uczestnictwa w majowym "pikniku". Dwukrotne eksponowanie przez papieża osoby Witosa nie wzbudziło entuzjazmu zebranych. Widoczny był brak zaangażowania w przebieg uroczystości. Wielu zebranych przed zakończeniem nabożeństwa opuszczało rejon zgromadzenia, mimo kilkakrotnych wezwań spikera do pozostania na miejscu, aby papież mógł odjechać w szpalerze wiernych. W kilku sektorach ujawniono 11 transparentów z hasłami, m.in. o treści: "Solidarni z papieżem - Nowy Sącz", "Solidarni z Bogiem i Ojczyzną - studenci z Rzeszowa", "Solidarny świat pracy z Przemyśla". Większość transparentów eksponowana była przez osoby spoza województwa tarnowskiego. Zatrzymano 2 osoby, którym odebrano transparent z hasłem "Solidarność Wiejska" oraz ujęto sprawcę rozrzucania kilkudziesięciu ulotek. Na terenie uroczystości wniesiono 15 sztandarów organizacji ludowych, ale nie zostały one rozwinięte. O godz. 12:15 zakończyło się nabożeństwo i papież odjechał do rezydencji w kurii biskupiej. Rozejście się wiernych przebiegało sprawnie i bez zakłóceń. O godz. 14:45 Jan Paweł II odprawił nieszpory na Placu Katedralnym dla księży, zakonnic i alumnów seminariorów duchownych. Ogółem zgromadziło się ok. 7 tys. osób, w tym około 20% osób nieduchownych. Uroczystość miała charakter religijny, nie zanotowano wydarzeń negatywnych. Na terenie Tarnowa podczas uroczystości 160 osobom udzielono pomocy ambulatoryjnej, 57 osób hospitalizowano, a 1 osoba zmarła na zawał serca. O godz. 16:25 papież odleciał do Krakowa, gdzie bezpośrednio po wylądowaniu o godz. 17:07 udał się na Błonia. Na miejscu uroczystości zgromadziło się około 700 tys. osób, tj. więcej niż przewidywano. Początek uroczystości przebiegał w spokojnej atmosferze. W wyniku podjętych działań 17 transparentów z wrogimi hasłami przejęto nie dopuszczając do wniesienia na teren zgromadzenia. Zatrzymano 18 osób. 9 transparentów, część bez drzewców, przerzucono przez ogrodzenie. 3 z nich zostały odebrane, a pozostałe były eksponowane głównie przez osoby z Nowej Huty. Na rozwiniętych transparentach umieszczone były m.in. następujące hasła: "Solidarność Nowa Huta", "Federacja Młodzieży Walczącej", "Katolicyzm - tak, komunizm - nie". W sektorze, gdzie eksponowano transparent "Solidarność Nowa Huta" rozrzucono kilkaset ulotek. Na uwagę zasługuje negatywne zachowanie cywilnej służby kościelnej, której niektórzy członkowie aktywnie włączyli się do prób zakłócenia uroczystości. Stwierdzono fakty rozrzucania przez nich ulotek. Mimo wcześniejszej podejmowanych przez Służbę Bezpieczeństwa działań profilaktyczno-zapobiegawczych, polegających m.in. na rozmowach ostrzegawczych oraz prewencyjnym zatrzymaniu 15 osób, które według rozeznania zamierzały zakłócić ład i porządek podczas pobytu papieża w Krakowie, odnotowano próbę zorganizowania nielegalnej demonstracji. Po odjeździe papieża na Wawel, grupa około 5 tys. osób z eksponowanymi wcześniej transparentami usiłowała przedostać się do centrum Krakowa. Na czele grupy niesiono transparent "Solidarność Nowa Huta". Skandowano wrogie okrzyki m.in. "więcej chleba, mniej milicji". Mimo wzywania do włączenia się do demonstracji, większość uczestników zgromadzenia na Błoniach w spokoju rozchodziła się do domów. Wywołało to wzrost agresywności demonstrantów, objawiający się m.in. rzucaniem kamieniami i specjalnie przygotowanymi klockami drewnianymi w kierunku milicjantów. Rzucone zostały również 2 świece dymne. Jeden funkcjonariusz został ranny i przebywa w szpitalu. Życiu jego nie grozi niebezpieczeństwo. Podczas prowadzonych działań ujawniono i przejęto 3 butelki z benzyną, przygotowane prawdopodobnie do oblania samochodów milicyjnych. Działania blokadowe oraz legitymowanie demonstrujących doprowadziły do rozejścia się grupy. Zatrzymano 46 najbardziej agresywnych uczestników zajścia. Nie używano środków przemusu bezpośredniego. Podjęta przez grupę uczestników uroczystości na Błoniach próba zakłócenia wizyty Jana Pawła II nosi znamiona zorganizowanej i wcześniej zaplanowanej akcji. Zajścia były filmowane przez ekipy zagranicznych korespondentów. Podczas trwania mszy na Błoniach udzielono 37 osobom pomocy medycznej, a 25 hospitalizowano. Osoby te nie miały związku oraz nie uczestniczyły w zajściach ulicznych. O godz.18:30 rozpoczęła się msza na Wawelu. Na wzgórzach wawelskich zebralo się ok.9 tys.osób. Przebieg uroczystości był spokojny. Po przyjeździe do rezydencji Jan Paweł II ok.godz.21:30 ukazał się w oknie i rozpoczął spotkanie wokalno-muzyczne z zebranymi wokół rezydencji wiernymi. Frekwencja w różnych momentach kształtowała się od 15 do 20 tys. Do zebranych papież powiedział m.in.: "wolności nie można posiadać. Wolność trzeba stale zdobywać. Potrzebny jest w tym udział Kościoła, bo wolność jest darem bożym". O godz.23:20 uroczystość zakończyła się. Wczoraj w kraju kolportaż wrogiej propagandy pisanej stwierdzono na terenie 6 województw. Ujawniono 1502 ulotki oraz 400 nielegalnych wydawnictw. Udaremniono rozkolportowanie 12 144 ulotek oraz 66 nielegalnych wydawnictw. POLSKA W OCENACH ZACHODU Obserwatorzy polityczni państw zachodnich komentując przebieg wizyty Jana Pawła II w Polsce zwracają uwagę na zauważalne stężenie emocji, większy racjonalizm postaw osób witających papieża i uczestniczących w uroczystościach związanych z jego pielgrzymką. Na taką postawę - co akcentują ambasady krajów kapitalistycznych - miał wpływ wyważony ton wystąpień Jana Pawła II uwzględniający całkowicie odmienną niż w 1979 i 1983 r. sytuację społeczno-polityczną. W większości opinii i ocen zachodni dyplomaci podkreślają mediacyjną funkcję Kościoła, który - mając na uwadze własne dalekosiężne plany - umiejętnie wyhamował "bardziej wojownicze" postawy działaczy b."Solidarności". U podstaw takiego stanowiska - jak oceniają Amerykanie i inni - bardzo niechętnie przyjętego przez L.Wałęsę i otoczenie, znajduje się satysfakcja Kościoła z postępu w negocjacjach z rządem, osiągniętego jeszcze przed przyjazdem papieża do Polski.	<urn:uuid:8cf5fb13-8c05-4133-8394-e7927c219f5e>	finepdfs	1.898438	CC-MAIN-2018-09	http://trzeciapielgrzymka.ipn.gov.pl/download/108/1532/BU158516064.pdf	2018-02-22T02:55:01Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-09/segments/1518891813883.34/warc/CC-MAIN-20180222022059-20180222042059-00116.warc.gz	360,997,255	0.999919	0.999935	0.999935	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1185, 3044, 5179, 7303 ]	1	1
EMA/74439/2021 EMEA/H/C/002614 Sirturo (bedakilina ) Przegląd wiedzy na temat leku Sirturo i uzasadnienie udzielenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w UE Czym jest lek Sirturo i w jakim celu się go stosuje Sirturo jest lekiem przeciw gruźlicy zawierającym substancję czynną bedakilinę. Gruźlica to zakażenie wywoływane przez bakterię Mycobacterium tuberculosis. Sirturo stosuje się w skojarzeniu z innymi lekami przeciwgruźliczymi u osób dorosłych i dzieci (w wieku od 5 lat i o masie ciała co najmniej 15 kg) z wielolekooporną gruźlicą płuc (oporną na leczenie co najmniej dwoma standardowymi lekami przeciwgruźliczymi — izoniazydem i ryfampicyną). Lek podaje się, gdy nie można zastosować innych skojarzeń leków z powodu oporności choroby na te leki lub wywoływane przez nie działania niepożądane. Ze względu na to, że gruźlicę uznano za rzadko występującą w UE, w dniu 26 sierpnia 2005 r. lek Sirturo uznano za lek sierocy (lek stosowany w rzadkich chorobach). Więcej informacji na temat przyznania statusu leku sierocego można znaleźć tutaj: ema.europa.eu/medicines/human/orphandesignations/eu305314. Jak stosować lek Sirturo Lek wydawany na receptę. Leczenie powinien rozpoczynać i monitorować lekarz mający doświadczenie w leczeniu gruźlicy wielolekoopornej. Ponadto zaleca się bezpośrednią obserwację pacjentów przyjmujących lek przez personel medyczny. Lek jest dostępny w postaci tabletek. Zalecana dawka u osób dorosłych to 400 mg raz na dobę przez pierwsze 2 tygodnie, a następnie 200 mg 3 razy w tygodniu przez kolejne 22 tygodnie. W przypadku dzieci dawka zależy od masy ciała. Tabletki należy przyjmować podczas posiłku. Więcej informacji o sposobie stosowania leku Sirturo znajduje się w Ulotce dla pacjenta lub udzieli ich lekarz lub farmaceuta. Jak działa lek Sirturo Substancja czynna leku Sirturo, bedakilina, blokuje enzym występujący wewnątrz bakterii M. tuberculosis, zwany syntazą ATP, który jest potrzebny bakterii do wytwarzania energii. Bez zdolności do wytwarzania energii bakterie giną i stan pacjenta ulega poprawie. Address for visits and deliveriesRefer to www.ema.europa.eu/how-to-find-us Send us a questionGo to www.ema.europa.eu/contact Telephone+31 (0)88 781 6000 Korzyści ze stosowania leku Sirturo wykazane w badaniach W badaniu głównym z udziałem pacjentów z wielolekooporną gruźlicą płuc lek Sirturo porównano z placebo (leczeniem pozorowanym) w leczeniu skojarzonym z użyciem innych standardowych leków przeciwgruźliczych. W badaniu wykazano, że po upływie 24 tygodni 79% (52 z 66) pacjentów przyjmujących lek Sirturo uzyskało negatywny wynik badania na obecność bakterii w plwocinie (flegmie), w porównaniu z 58% (38 z 66) pacjentów przyjmujących placebo. Średni czas potrzebny do usunięcia bakterii z plwociny był również krótszy u pacjentów w grupie przyjmującej lek Sirturo niż w grupie przyjmującej placebo (83 dni w porównaniu z 125 dniami). Wykazano, że przemiany leku Sirturo w organizmie dzieci są takie same jak u osób dorosłych — wobec tego oczekuje się, że lek będzie także skuteczny w leczeniu gruźlicy u dzieci. Ryzyko związane ze stosowaniem leku Sirturo Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem leku Sirturo (mogące wystąpić częściej niż u 1 na 10 pacjentów) u osób dorosłych to: ból głowy, zawroty głowy, nudności (mdłości), wymioty i artralgia (ból stawów). Ogólnie działania niepożądane u młodzieży są podobne do tych obserwowanych u osób dorosłych. Mniej więcej u 1 na 3 młodszych dzieci występowały zaburzone wyniki badań krwi, wskazujące na podwyższone stężenie enzymów wątrobowych i innego rodzaju wpływ leku na wątrobę. Pełny wykaz działań niepożądanych i ograniczeń związanych ze stosowaniem leku Sirturo znajduje się w ulotce dla pacjenta. Podstawy dopuszczenia do obrotu leku Sirturo w UE W badaniu głównym wykazano, że w wyniku stosowania leku Sirturo zwiększyła się liczba pacjentów z ujemnym wynikiem badania na obecność bakterii gruźlicy i skrócił się średni czas potrzebny do usunięcia bakterii z plwociny. Ponadto lek Sirturo był pierwszym z nowej klasy leków, w przypadku którego nie zaobserwowano jeszcze wystąpienia oporności krzyżowej z innymi lekami. Oporność krzyżowa występuje wtedy, gdy bakterie oporne na dany lek rozwijają oporność na inny, niestosowany wcześniej lek, co ma często miejsce w przypadku gruźlicy wielolekoopornej. Działania niepożądane zgłaszane w grupie pacjentów przyjmujących lek Sirturo w badaniu głównym nie różniły się zbytnio od tych występujących w grupie pacjentów przyjmujących placebo z wyjątkiem większego stężenia enzymów wątrobowych i kilku zgłoszeń dotyczących zaburzeń czynności elektrycznej serca (znanych jako wydłużenie odstępu QT). W grupie pacjentów przyjmujących lek Sirturo zgłoszono również więcej zgonów. Choć z analizy tych zgonów nie wynika, aby były one wywołane stosowaniem leku Sirturo, firma dostarczy dodatkowych danych z długoterminowego badania kontrolnego w celu rozwiania wszelkich wątpliwości. Europejska Agencja Leków (EMA) uznała, że korzyści płynące ze stosowania leku Sirturo przewyższają ryzyko i może on być dopuszczony do stosowania w UE. Lek Sirturo uzyskał warunkowe dopuszczenie do obrotu. Oznacza to, że będą gromadzone dodatkowe informacje na temat tego leku, które firma ma obowiązek dostarczyć. Co roku Agencja dokona przeglądu wszelkich nowych informacji i w razie potrzeby uaktualni niniejsze ogólne informacje. Jakich informacji jeszcze brakuje na temat leku Sirturo W związku z tym, że lek Sirturo uzyskał warunkowe dopuszczenie do obrotu firma wprowadzająca lek do obrotu dostarczy bardziej długoterminowe dane dotyczące bezpieczeństwa działania leku. Środki podejmowane w celu zapewnienia bezpiecznego i skutecznego stosowania leku Sirturo W celu zapewnienia bezpiecznego i skutecznego stosowania leku Sirturo w Charakterystyce Produktu Leczniczego i Ulotce dla pacjenta zawarto zalecenia i środki ostrożności przeznaczone dla personelu medycznego i pacjentów. Tak jak w przypadku wszystkich leków, dane o stosowaniu leku Sirturo są stale monitorowane. Zgłaszane działania niepożądane leku Sirturo są starannie oceniane i podejmowane są wszystkie czynności konieczne do ochrony pacjentów. Inne informacje dotyczące leku Sirturo Lek Sirturo otrzymał warunkowe pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, ważne w całej UE od dnia 5 marca 2014 r. Dalsze informacje na temat leku Sirturo znajdują się na stronie internetowej Agencji pod adresem: ema.europa.eu/medicines/human/EPAR/sirturo Data ostatniej aktualizacji: 02.2021.	<urn:uuid:1a7afb6a-ee5a-45cf-8288-afe96d6bd469>	finepdfs	1.628906	CC-MAIN-2023-23	https://www.ema.europa.eu/en/documents/overview/sirturo-epar-medicine-overview_pl.pdf	2023-06-06T07:00:49+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224652235.2/warc/CC-MAIN-20230606045924-20230606075924-00301.warc.gz	790,472,147	0.999936	0.99995	0.99995	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2217, 5653, 6526 ]	2	0
REGULAMIN PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ MECHANICZNO-ELEKTRYCZNYCH IM.KAZIMIERZA PUŁASKIEGO W CZĘSTOCHOWIE Rozdział I Przepisy wstępne § 1 Regulamin ustala organizację i porządek w procesie pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki Pracodawcy i Pracowników. § 2 Postanowienia regulaminu obowiązują wszystkich pracowników, bez względu na rodzaj wykonywanej pracy, wymiar czasu oraz zajmowane stanowisko. § 3 Regulamin został opracowany w oparciu o: - ustawę z dn. 26.06.1974r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 917), - ustawę z dn. 07.09.1991r. – o systemie oświaty (Dz. U. z 2018 r., poz. 967), - ustawę z dn. 26.06.1974r. – Karta nauczyciela (Dz. U. z 2017 r., poz. 2198). § 4 1. Ilekroć w niniejszym regulaminie jest mowa o : 1) Pracodawcy- należy przez to rozumieć Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych im. Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie, w imieniu którego w granicach określonych przepisami prawa działa Dyrektor 2) Pracowniku – należy przez to rozumieć osobę pozostającą z Pracodawcą w stosunku pracy 2. Siedziba Pracodawcy mieści się w Zespole Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Częstochowie, ul. Targowa 29. Rozdział II Podstawowe prawa i obowiązki Pracodawcy § 5 Pracodawca ma w szczególności obowiązek : 1. Zaznajomienia podejmujących pracę z zakresem ich obowiązków, sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz ich podstawowymi uprawnieniami, 2. Organizowania pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, a także osiąganie przez Pracowników- przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacjiwysokiej wydajności i należytej jakości pracy, 3. Informowanie pracownika o ryzyku zawodowym występującym na stanowisku pracy w trakcie szkolenia wstępnego oraz szkoleń okresowych bhp 4. Zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzenia systematycznych szkoleń dla Pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, 5. Terminowego i prawidłowego wypłacania wynagrodzeń, 6. Ułatwiania Pracownikom nabywania i podnoszenia kwalifikacji zawodowych 7. Zaspokajania, w miarę posiadanych środków socjalnych, potrzeb Pracowników, 8. Wpływania na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego, 9. Stwarzania Pracownikom, podejmującym zatrudnienie po ukończeniu szkoły, warunków sprzyjających przystosowaniu się do należytego wykonywania pracy 10. Niezwłocznego wydawania Pracownikowi, w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy, świadectwa pracy, bez uzależnienia tego od wcześniejszego rozliczenia się Pracownika 11. Stosowania obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracy wykonywanej przez poszczególnych Pracowników 12. Prawidłowego prowadzenia dokumentacji pracowniczej i akt osobowych 13. Nie stosowania i nie dopuszczania do stosowania jakichkolwiek form dyskryminacji. § 6 Pracodawcy przysługuje w szczególności prawo do : 1) korzystania z wyników wykonywanej przez Pracowników pracy 2) wydawania Pracownikom wiążących poleceń dotyczących pracy w zakresie, w jakim polecenia te nie są sprzeczne z obowiązującymi przepisami lub zasadami współżycia społecznego 3) określenia zakresu obowiązków każdego Pracownika zgodnie z postanowieniami umów o pracę i przepisami. Rozdział III Podstawowe prawa i obowiązki Pracowników § 7 Pracownikom przysługują w szczególności uprawnienia do : 1) zatrudnienia na stanowisku pracy zgodnie z umową o pracę i posiadanymi kwalifikacjami 2) terminowego otrzymywania wynagrodzenia za pracę 3) wypoczynku, który zapewniają przepisy o czasie pracy, dniach wolnych od pracy oraz urlopach wypoczynkowych. § 8 Pracownik jest zobowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, dotyczących pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami i umową o pracę. § 9 Pracownik ma w szczególności obowiązek : 1) przestrzegania czasu pracy ustalonego u Pracodawcy 2) przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego u Pracodawcy porządku 3) przestrzegania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych 4) dbania o dobro Pracodawcy, chronienia jego mienia oraz zachowywania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić Pracodawcę na szkodę 5) przestrzegania w pracy zasad współżycia społecznego. § 10 Pracownikom zabrania się : 1) spożywania na terenie zakładu pracy napojów alkoholowych, przyjmowania środków odurzających oraz przebywania na terenie zakładu pracy pod wpływem takich napojów lub środków, 2) opuszczania w czasie pracy, bez zgody bezpośredniego przełożonego, miejsca pracy, 3) wynoszenia z miejsca pracy jakichkolwiek rzeczy nie będących własnością Pracownika, 4) wykorzystywania, bez zgody przełożonego, sprzętu i materiałów Pracodawcy do czynności niezwiązanych z wykonywaną pracą. Rozdział IV Czas pracy § 11 1. Czasem pracy jest czas, w którym Pracownik pozostaje do dyspozycji Pracodawcy w miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. 2. Pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy celem prawidłowego ustalenia wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z pracą z uwzględnieniem pracy w godzinach nadliczbowych, porze nocnej, w niedziele i święta- w rozliczeniu dobowym, tygodniowym, w przyjętym okresie rozliczeniowym. § 12 1. Czas pracy wynosi : a) dla nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze pracy zajęć- czas pracy nie może przekraczać 40 godzin na tydzień. b) dla pozostałych pracowników nie będącymi nauczycielami- 8 godzin na dobę, przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. c) dla portierów- równoważny system pracy z 3-miesiecznym okresem rozliczenia, a z dobowym wymiarem czasu pracy nie przekraczającym 12 godzin 2. Tydzień roboczy obejmuje dni od poniedziałku do piątku, za wyjątkiem portierów. 3. Dzień pracy trwa : a) dla nauczycieli – zgodnie z obowiązującym w danym roku szkolnym przydziałem godzin i tygodniowym planem zajęć b) dla Pracowników administracji – od pn do piątku w godzinach od 7.30-15.30 c) dla Pracowników obsługi : od pn do piątku I zmiana -5.30-13.30, II zmiana 13.00-21.00, d) konserwator od pn do piątku 7.00-15.00 (czas pracy dla konserwatora reguluje Pracodawca zgodnie z bieżącymi potrzebami) e) Portierzy pracują zgodnie z harmonogramem opracowanym przez Pracodawcę na czas okresu rozliczeniowego. 4. Pracownikom, których dobowy czas pracy wynosi co najmniej 6 godzin, przysługuje 15-minutowa przerwa na posiłek, wliczana do czasu pracy. § 13 Za porę nocną przyjmuje się czas między 21.00 a 5.00. § 14 Praca wykonywana ponad normy czasu pracy ustalone zgodnie z § 11 pkt. 1 stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Praca taka jest dopuszczalna tylko w razie : 1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej dla ochrony życia lub zdrowia ludzkiego albo dla ochrony mienia lub usunięcia awarii, 2) szczególnych potrzeb pracodawcy. § 15 Liczba godzin nadliczbowych przeprowadzonych w związku z okolicznościami określonymi w § 13 pkt.2, nie może przekroczyć dla poszczególnego Pracownika 4 godzin na dobę i 150 godzin w roku kalendarzowym. Czas pracy z uwzględnieniem pracy w godzinach nadliczbowych nie może przekroczyć 48 godzin tygodniowo w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym. § 16 Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości : 1) 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w dni powszednie oraz niedziel i święta będące dla Pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, 2) 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w nocy, w godzinach nadliczbowych w niedziele i święta nie będące dla Pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, a także w godzinach nadliczbowych przypadających w dniu wolnym od pracy udzielonym w zamian za pracę w niedzielę lub święto będące dla Pracownika dniem pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. § 17 Dodatek, o którym mowa w § 15, przysługuje także za każdą godzinę pracy przekraczającą tygodniową normę czasu pracy w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym. § 18 Dodatek, o którym mowa w § 16, nie przysługuje jeżeli przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w jednomiesięcznym okresie rozliczenia nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które Pracownikowi przysługuje prawo do dodatku określonego w § 15. § 19 Sposób naliczania wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania dodatków, o których mowa w § 15, określa Regulamin Wynagradzania. § 20 Nauczyciele nie mogą być zwalniani z pracy w godzinach przeznaczonych na zajęcia wychowawczo-dydaktyczne lub inne zajęcia przewidziane w planie pracy szkoły poza przypadkami określonymi w przepisach o dyscyplinie pracy i absencji chorobowej oraz innych przepisach z tego zakresu. Obowiązek przestrzegania godzin pracy dotyczy wszystkich planowanych zajęć w szkole i obejmuje zarówno zajęcia wynikające z obowiązkowego wymiaru, jak i zajęcia w godzinach ponadwymiarowych oraz czynności dodatkowe wynikające z planu wychowawczo-dydaktycznego. § 21 Zawieszanie lekcji lub oderwanie uczniów od zajęć może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w Rozporządzeniu MENiS z dnia 31 grudnia 2002r.(Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz.69) § 22 Udział nauczycieli w różnych formach kształcenia i doskonalenia zawodowego oraz zasady udzielania dla tych celów zwolnień i urlopów określa Zarządzenie MEN z dnia 28 lipca 1989r (Dz.U. Nr 27, poz.215) Rozdział V Wynagrodzenie za pracę § 23 Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości określonej w umowie o pracę. § 24 Wynagrodzenie wypłacane jest na konto osobiste pracownika. § 25 Nauczycielom wynagrodzenie wypłacane jest z góry w pierwszym dniu miesiąca, jeżeli pierwszy dzień miesiąca jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie jest wypłacane w dniu następnym. § 26 Pracownikom nie będącym nauczycielami wynagrodzenie wypłacane jest najpóźniej w ostatnim tygodniu miesiąca, za który przysługuje wynagrodzenie. § 27 Na podstawie pisemnego upoważnienia, wydanego przez pracownika, wynagrodzenie jego może zostać wypłacone do ręki osobie legitymującej się tym upoważnieniem. Fakt posiadania upoważnienia musi zostać zgłoszony przed dokonaniem przelewu na konto pracownika. § 28 Każda zmiana konta wymaga pisemnego oświadczenia Pracownika. § 29 Składniki wynagrodzenia oraz przysługujące Pracownikom premie określa Regulamin Wynagradzania a w przypadku nauczycieli Karta Nauczyciela. Rozdział VI Urlopy § 30 1. Urlopy dla nauczycieli regulują art..64-67 Karty Nauczyciela § 31 1. Pracownikowi nie będącemu nauczycielem przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze określonym przez przepisy Kodeksu Pracy. 2. Na wniosek Pracownika urlop może być podzielony na części. Co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. § 32 1. Urlopy udzielane są w terminie ustalonym przez Pracodawcę po porozumieniu z Pracownikiem. 2. Urlopu niewykorzystanego zgodnie z ustalonym terminem Pracodawca ma obowiązek udzielić Pracownikowi najpóźniej do końca trzeciego kwartału następnego roku kalendarzowego. § 33 W okresie wypowiedzenia umowy o pracę Pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie Pracodawca udzieli mu urlopu. § 34 Pracownik ma prawo do żądania czterech dni urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym w terminie przez niego wskazanym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia. Rozdział VII Zasady udzielania zwolnień od pracy, usprawiedliwiania nieobecności w pracy i spóźnień § 35 Pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w przypadku : 1) ślubu Pracownika – 2 dni 2) urodzenia się dziecka – 2 dni 3) zgonu małżonka, dziecka, ojca, matki- 2 dni 4) ślubu dziecka – 1dzień 5) zgonu siostry, brata, teścia, teściowej, babci, dziadka, osoby pozostającej na utrzymaniu Pracownika lub jego bezpośrednią opieką – 1 dzień. § 36 1. Obowiązkiem Pracownika jest punktualne rozpoczynanie pracy. 2. W przypadku spóźnienia Pracownik powinien niezwłocznie zgłosić się do Pracodawcy w celu usprawiedliwienia się. ZE S S P P ÓŁ S Z Z K Ó Ó Ł ME C C H A A NI C C ZNO- E E LE K K T R R Y C C ZNYCH im. Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie 42-202 Częstochowa, ul. Targowa 29 tel./fax (034) 324-14-11, 324-48-39 www.targowa.edu.pl firstname.lastname@example.org NIP 949-03-63-682 3. Późniejsze rozpoczęcie pracy lub jej wcześniejsze zakończenie, a także wyjście w godzinach pracy poza zakład pracy wymaga uprzedniej zgody bezpośredniego przełożonego. § 37 1. Nieobecność pracownika w zakładzie pracy jest usprawiedliwiona jeżeli jest spowodowana : 1) chorobą Pracownika lub opieka nad chorym członkiem rodziny Pracownika, pod warunkiem przedłożenia stosownego zwolnienia lekarskiego 2) odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną pod warunkiem przedłożenia stosownej decyzji inspektora sanitarnego 3) koniecznością sprawowania opieki nad zdrowym dzieckiem w wieku do lat 8, pod warunkiem zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do której uczęszcza, pod warunkiem złożenia przez Pracownika pisemnego oświadczenia potwierdzonego przez dyrekcję placówki 4) wykonywaniem obowiązków określonych w przepisach o powszechnym obowiązku obrony, pod warunkiem okazania stosownego wezwania 5) wezwaniem o charakterze strony, świadka, tłumacza biegłego przez odpowiedni organ sądowy lub administracyjny, pod warunkiem przedstawienia adnotacji urzędowej o wykonaniu tego obowiązku 6) innymi przyczynami usprawiedliwionymi przez przepisy powszechnie obowiązujące. 2. Dokumenty potwierdzające usprawiedliwiony charakter nieobecności, Pracownik jest zobowiązany przedłożyć Pracodawcy najpóźniej w chwili powrotu po okresie nieobecności § 38 Pracownik potwierdza każdorazowe przybycie do pracy na liście obecności wyłożonej w sekretariacie szkoły. § 39 1. Pracownik powinien niezwłocznie, zawiadomić Pracodawcę o przyczynie nieobecności w pracy i przewidywanym czasie jej trwania. 2. Zawiadomienie Pracodawcy może nastąpić osobiście, telefonicznie, meilowe za pośrednictwem innej osoby lub listem poleconym. W przypadku listu poleconego za datę zawiadomienia uważa się datę nadania listu. Rozdział VIII Odpowiedzialność porządkowa Pracowników § 40 1. Za nie przestrzeganie przez Pracownika ustalonego porządku, regulaminu pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych Pracodawca może zastosować na podstawie art.108 Kodeksu Pracy : 1) karę upomnienia 2) karę nagany. 2. Szczegółowe zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli reguluje Karta Nauczyciela w rozdz. VI Odpowiedzialność porządkowa pracowników. 3. Za nieprzestrzeganie przez Pracownika przepisów bhp i przepisów p.poż., opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się w pracy w stanie nietrzeźwym lub spożywanie alkoholu w czasie pracy, Pracodawca może również stosować karę pieniężną. Rozdział IX Przepisy BHP i ochrona przeciwpożarowa § 41 1. Podstawowym obowiązkiem każdego Pracownika jest bezwzględne przestrzeganie przepisów BHP oraz przepisów przeciwpożarowych. W szczególności każdy Pracownik jest zobowiązany : 1) znać przepisy i zasady bhp oraz p.poż. 2) uczestniczyć w organizowanych przez Pracodawcę szkoleniach z zakresu bhp i p.poż. 3) dbać o porządek i ład na własnym stanowisku pracy i w jego otoczeniu, 4) stosować środki ochrony zbiorowej i indywidualnej, zgodnie z ich przeznaczeniem 5) poddawać się wyznaczonym przez Pracodawcę badaniom lekarskim oraz stosować się do zaleceń i wskazań lekarskich 6) niezwłocznie informować przełożonych o zauważonych wypadkach w miejscu pracy lub stwierdzonych zagrożeniach życia lub zdrowia, 7) lojalnie współdziałać z Pracodawcą i przełożonymi w wykonywaniu obowiązków dotyczących bhp 2. Pracodawca jest zobowiązany zapewnić przestrzeganie przepisów wymienionych w ust.1, w szczególności przez wydanie stosownych poleceń, usuwanie ewentualnych uchybień oraz zapewnienie niezwłocznego wykonania zaleceń organów nadzoru nad warunkami pracy, w tym organów społecznego nadzoru oraz wskazań lekarskich. W szczególności Pracodawca jest zobowiązany do : 1) organizowania pracy i stanowisk pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, 2) zapoznawania Pracowników z przepisami i zasadami bhp oraz przepisami o ochronie przeciwpożarowej i przeprowadzania szkoleń w tym zakresie, 3) kierowania Pracowników na badania lekarskie, 4) dbania o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń i wyposażenia technicznego oraz o sprawność środków ochrony zbiorowej i indywidualnej Pracowników i ich stosowania zgodnie z ich przeznaczenie. § 42 Zabrania się Pracownikom : 1. wykorzystywania wyposażenia technicznego niezgodnie z przeznaczeniem 2. samowolnego przerabiania lub demontowania elementów wyposażenia technicznego, bez upoważnienia Pracodawcy lub bezpośredniego przełożonego. § 43 Środki ochrony indywidualnej oraz wyposażenia w środki do mycia, niezbędne do stosowania na określonych stanowiskach pracy, określa Pracodawca. §44 1. Stosownie do § 8 ust.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. nr 148, poz.973) ustala się następujące zasady refundacji przez Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych kosztów zakupu okularów korygujących wzrok pracownikom użytkującym w czasie pracy monitor ekranowy 2. Refundacja przysługuje pracownikom, którzy spełniają łącznie następujące warunki: a) użytkują w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy, b) w wyniku badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej otrzymali zalecenie lekarza dotyczące stosowania okularów korygujących wzrok podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego, c) okulary są zakupione na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego konieczność stosowania okularów o określonych parametrach w trakcie pracy przy monitorze ekranowym, d) dokonali zakupu okularów korygujących wzrok, zgodnie z zaleceniem lekarza. ZE S S P P ÓŁ S Z Z K Ó Ó Ł ME C C H A A NI C C ZNO- E E LE K K T R R Y C C ZNYC im. Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie H 42-202 Częstochowa, ul. Targowa 29 tel./fax (034) 324-14-11, 324-48-39 www.targowa.edu.pl email@example.com NIP 949-03-63-682 3. Refundacji dokonuje się na podstawie wniosku pracownika o zwrot kosztów zakupu okularów korygujących wzrok, zwanego dalej „wnioskiem", którego wzór stanowi załącznik 1, do zasad refundacji kosztów zakupu okularów korygujących wzrok.. 4. Maksymalna kwota refundacji wynosi 250.00 złotych i nie może przekroczyć wartości okularów wykazanych na przedłożonym dokumencie ich zakupu. 5. Do wniosku dołącza się następujące dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust.2: a) zalecenie lekarza wykonującego badania okulistyczne w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej pracownika, dotyczące stosowania okularów korygujących wzrok podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego, b) imienną fakturę/rachunek potwierdzający zakup przez pracownika okularów korygujących wzrok. 6. Wniosek wraz z załącznikami składa się u Społecznego Inspektora Pracy, który sprawdza zgodność wniosku z przepisami zarządzenia. 7. W przypadku stwierdzenia niezgodności wniosku z przepisami zarządzenia społeczny inspektor pracy zwraca wnioskodawcy wniosek wraz z załącznikami. 8. W przypadku stwierdzenia zgodności wniosku z przepisami zarządzenia społeczny inspektor pracy wprowadza wniosek do ewidencji następnie sporządza listę i przekazuje do głównej księgowej – celem dokonania zwrotu kosztów zakupu okularów korygujących wzrok. 9. Ustala się miesięczny system rozliczania refundacji. § 45 1. Jeżeli warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia Pracownika albo innych osób, Pracownik ma prawo i obowiązek powstrzymać się od wykonywania pracy i niezwłocznie zawiadomić o tym bezpośredniego przełożonego. 2. Jeżeli powstrzymanie się od pracy nie usuwa zagrożenia określonego w ust.1, Pracownik powinien natychmiast oddalić się z miejsca zagrożenia, niezwłocznie informując o tym bezpośredniego przełożonego. 3. Za okres powstrzymania się od pracy w sytuacjach określonych powyżej, Pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia. Rozdział X Przepisy końcowe § 46 1. Regulamin zostaje wprowadzony na czas nieokreślony. 2. Regulamin może być przez Pracodawcę zmieniony lub uzupełniony w trybie przewidzianym przez przepisy prawa pracy dla jego wydania. § 47 Regulamin wchodzi w życie natychmiast po podaniu go do wiadomości Pracowników, co każdy Pracownik potwierdzi własnoręcznym podpisem. § 48 Pracownik nowozatrudniony zobowiązany jest do zapoznania się z regulaminem przed rozpoczęciem pracy. Częstochowa, dnia 28.05.2018 r. Uzgodniono z zakładowymi organizacjami związkowymi Związek Nauczycielstwa Polskiego Oddział w Częstochowie Ognisko ZNP w Zespole Szkół Mechaniczno Elektrycznych im. K. Pułaskiego mgr Alicja Wojciechowska Oddziałowa Komisja Związkowa NSZZ „SOLIDARNOŚĆ" w Zespole Szkół Mechaniczno Elektrycznych im. K. Pułaskiego mgr inż. Anna Andrzejewska Dyrektor Szkoły mgr inż. Tomasz Dobosz ZE S S P P ÓŁ S Z Z K Ó Ó Ł ME C C H A A NI C C ZNO- E E LE K K T R R Y C C ZNYCH im. Kazimierza Pułaskiego w Częstochowie 42-202 Częstochowa, ul. Targowa 29 tel./fax (034) 324-14-11, 324-48-39 www.targowa.edu.pl firstname.lastname@example.org NIP 949-03-63-682 Załącznik nr 1 do regulaminu pracy WNIOSEK O DOFINANSOWANIE KOSZTÓW ZAKUPU OKULARÓW KORYGUJACYCH WZROK PODCZAS PRACY PRZY OBSŁUDZE MONITORA EKRANOWEGO I. DANE DOTYCZĄCE PRACOWNIKA 1. Imię i nazwisko ………………………………………………………………… 2. Komórka organizacyjna ……………………………………………………….. Proszę o refundację części kosztów zakupu okularów korygujących wzrok/soczewek kontaktowych do pracy przy obsłudze monitora ekranowego. Zostały one zakupione w oparciu o zalecenie lekarza medycyny pracy w ramach badań profilaktycznych. II. DO WNIOSKI DOŁĄCZAM : 1. Fakturę VAT z dnia ………… z zakładu optycznego ……………………………………………………………………… ……….. 2. Aktualne zaświadczenie wydane przez lekarza medycyny pracy zalecające stosowanie okularów korygujących podczas pracy przy monitorze. …………………………………… data i podpis pracownika III. OPINIA PRZEŁOŻONEGO Pan/i ……………………………………………… jest zatrudniony/a na czas ………………….. na stanowisku …………………………………… i wykonuje pracę przy komputerze przez co najmniej połowę dobowego wymiaru czasu pracy.	<urn:uuid:7813ad45-0038-40c3-9f6b-d80352713a90>	finepdfs	1.875977	CC-MAIN-2024-22	http://sosw5.bip.czestochowa.pl/bip_download.php?id=12293	2024-05-27T00:21:27+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058984.87/warc/CC-MAIN-20240526231446-20240527021446-00778.warc.gz	25,581,524	0.999959	0.999993	0.999993	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1127, 3178, 4733, 6456, 8325, 9589, 10835, 12145, 14305, 16111, 18192, 20542, 21430, 22804 ]	2	0
Warszawa, dnia 13 września 2024 r. Poz. 1359 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 września 2024 r. w sprawie szczegółowego trybu organizowania oraz przeprowadzania okresowego testu wiedzy niezbędnej do przeprowadzania przeglądów akredytacyjnych Na podstawie art. 43 ust. 9 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta (Dz. U. poz. 1692) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa szczegółowy tryb organizowania oraz przeprowadzania okresowego testu wiedzy niezbędnej do przeprowadzania przeglądów akredytacyjnych, o którym mowa w art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, zwanego dalej „testem wiedzy". § 2. 1. Osoba kierująca ośrodkiem akredytacyjnym odpowiada za przygotowanie materiałów lub urządzeń służących przeprowadzeniu testu wiedzy w sposób gwarantujący zapewnienie ich poufności i odpowiedniego poziomu merytorycznego. 2. Osoba kierująca ośrodkiem akredytacyjnym przekazuje przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, o której mowa w art. 43 ust. 8 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, zwanej dalej „komisją", materiały lub urządzenia służące przeprowadzeniu testu wiedzy zawierające pytania, zwane dalej „materiałami lub urządzeniami", oraz arkusze odpowiedzi i kryteria oceny. § 3. 1. O terminie i miejscu przeprowadzenia testu wiedzy przewodniczący komisji zawiadamia wizytatorów, o których mowa w art. 43 ust. 7 ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, zwanych dalej „wizytatorami", za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nie później niż 30 dni przed dniem przeprowadzenia testu wiedzy. 2. Wizytatorom nie przysługuje zwrot kosztów za udział w teście wiedzy. § 4. 1. Test wiedzy przeprowadza się w sali egzaminacyjnej, w warunkach zapewniających samodzielną pracę, pod nadzorem pełnego składu komisji. 2. Przewodniczący komisji może upoważnić osoby niebędące członkami komisji do dokonania określonych czynności techniczno-obsługowych w trakcie przeprowadzania testu wiedzy. 3. Przed rozpoczęciem testu wiedzy członek komisji sprawdza tożsamość wizytatorów przystępujących do testu przez wgląd do dokumentu tożsamości oraz informuje wizytatorów o warunkach organizacyjnych przeprowadzania testu wiedzy i zasadach dokonywania oceny. 4. Wizytator otrzymuje od komisji materiały lub urządzenia i arkusze odpowiedzi opatrzone pieczęcią lub pieczęcią elektroniczną ośrodka akredytacyjnego. 5. Wizytator nie może opuścić sali egzaminacyjnej z otrzymanymi materiałami lub urządzeniami i arkuszami odpowiedzi. 6. Wizytator nie może korzystać w czasie testu wiedzy z materiałów lub urządzeń i arkuszy odpowiedzi innych niż dostarczone przez komisję, porozumiewać się z innymi osobami oraz korzystać z urządzeń służących przechowywaniu, przekazywaniu lub odbiorowi informacji. 1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej – zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 2704). 7. Wizytator, który podczas testu wiedzy posługuje się materiałami lub urządzeniami i arkuszami odpowiedzi innymi niż dostarczone przez komisję, porozumiewa się z innymi osobami, korzysta z urządzeń służących przechowywaniu, przekazywaniu lub odbiorowi informacji, zakłóca przebieg testu wiedzy lub opuści salę egzaminacyjną z otrzymanymi materiałami lub urządzeniami i arkuszami odpowiedzi, podlega wykluczeniu z udziału w teście wiedzy, co jest równoznaczne z uzyskaniem negatywnego wyniku z tego testu. 8. W czasie testu wiedzy członek komisji może, w wyjątkowych przypadkach, wyrazić zgodę na opuszczenie sali egzaminacyjnej przez wizytatora. 9. Opuszczenie sali egzaminacyjnej przez wizytatora bez uzyskania zgody członka komisji oznacza wykluczenie z udziału w teście wiedzy i jest równoznaczne z uzyskaniem negatywnego wyniku z tego testu. 10. Wykluczenia z udziału w teście wiedzy dokonują członkowie komisji, co jest odnotowywane w protokole sporządzanym z przebiegu testu wiedzy, który podpisują wszyscy jej członkowie. 11. Komisja sporządza protokół z przebiegu testu wiedzy. 12. Protokół zawiera: 1) informacje o dacie i miejscu przeprowadzenia oraz przebiegu testu wiedzy; 2) numery porządkowe oraz imiona i nazwiska wizytatorów przystępujących do testu wiedzy; 3) informację o zastosowanych metodach i technikach przeprowadzenia testu wiedzy; 4) informację o przebiegu okresowego testu wiedzy; 5) wyniki okresowego testu wiedzy; 6) skład komisji przeprowadzającej nabór; 7) podpisy wszystkich członków komisji. 13. Wizytator, który nie stawił się na test wiedzy w wyznaczonym terminie z przyczyn od niego niezależnych, może przystąpić do testu wiedzy w kolejnym terminie. Wyznaczenie kolejnego terminu testu wiedzy odbywa się na prośbę wizytatora, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 5. 1. Test wiedzy ma formę pisemną lub dokumentową i składa się z pytań zamkniętych z możliwością jednokrotnego wyboru odpowiedzi. 2. Liczba i zakres pytań w teście wiedzy zależy od standardów akredytacyjnych dotyczących rodzaju działalności leczniczej albo zakresu świadczeń, dla których jest przeprowadzany test wiedzy. 3. Test wiedzy trwa od 90 do 120 minut w zależności od liczby pytań. 4. Za prawidłową odpowiedź na pytanie przyznaje się 1 punkt, za brak odpowiedzi albo za odpowiedź nieprawidłową – 0 punktów. § 6. 1. Do uzyskania pozytywnego wyniku z testu wiedzy wymagane jest uzyskanie co najmniej 70 % maksymalnej do uzyskania liczby punktów. 2. Komisja sporządza listę wizytatorów, którzy uzyskali z testu wiedzy ocenę pozytywną, oraz listę wizytatorów, którzy uzyskali z testu wiedzy ocenę negatywną. 3. Przewodniczący komisji przekazuje osobie kierującej ośrodkiem akredytacyjnym listy, o których mowa w ust. 2, oraz protokół, o którym mowa w § 4 ust. 12, w terminie do 30 dni od dnia zakończenia testu wiedzy. § 7. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.	<urn:uuid:22fa86bd-61f3-4b9b-b915-6089c76e183c>	finepdfs	1.573242	CC-MAIN-2024-46	http://g.ekspert.infor.pl/p/_dane/akty_pdf/DZU/2024/257/1359.pdf	2024-11-06T20:14:52+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477027942.47/warc/CC-MAIN-20241106194801-20241106224801-00261.warc.gz	15,569,881	1	1.000001	1.000001	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3162, 6090 ]	1	0
Głos Gminy Biuletyn informacyjno-społeczny Gminy Kruszyna 4/64 październik / listopad / grudzień 2018 Źródło wiedzy o Twojej okolicy Baby, Bogusławice, Jacków, Kijów, Kruszyna, Lgota Mała, Łęg, Pieńki Szczepockie, Teklinów, Widzów, Widzówek, Wikłów Niech magiczna moc wigilijnego wieczoru przyniesie Wam spokój i radość. Niech każda chwila świąt Bóżego Narodzenia żyje własnym pięknem, a Nowy Rok obdaruje Was pomyślnością i szczęściem. Wójt Gminy Kruszyna, Radni Rady Gminy Kruszyna oraz pracownicy Urzędu Gminy Kruszyna Szanowni Państwo W dniu 21 listopada 2018 r tj w dniu złożenia ślubowania Radni Gminy Kruszyna jak i Wójt Gminy Kruszyna rozpoczynają nową kadencję wspólnej pracy na rzecz samorządu lokalnego, czyli wszystkich mieszkańców gminy. Ale czy początek nowej kadencji znaczy coś nowego, czy to raczej ciąg dalszy. Leonardo da Vinci mówił: „Woda, której dotykaś w rzece jest ostatkiem tej, która przeszła i początkiem tej, która przyjdzie, tak samo teraźniejszość”. Czas, w którym obecnie znajdujemy się nie jest oderwany od przeszłości, od tego co zadrzało się w minionej kadencji 2014 – 2018, jest jednocześnie początkiem tego, co może dzieć się w przyszłości jaka stanowi kadencja 2018 – 2023. Wiele podjętych decyzji będzie miało swoje odzwierciedlenie w obecnym czy też najbliższym czasie. Ale zanim dojdziemy do kontynuacji naszej wyprawy „samorządność” chcę złożyć serdeczne podziękowanie mieszkańcom Gminy za wybór mojej osoby na wójta Gminy Kruszyna. To dla mnie wielki zaszczyt i dowód zaufania społecznego, a zarazem wielka odpowiedzialność i obowiązek spełnienia, w jak największym stopniu i w miarę możliwości gminy, oczekiwań jej mieszkańców. Sukcesu w samorządzie nigdy nie osiąga jednostka. „Połączenie sił to początek, pozostanie razem to postęp, wspólna praca to sukces” – twierdził Henry Ford. Poiączyliśmy się i razem pracowaliśmy i odnieśliśmy sukces: radni poprzedniej kadencji, sołtysi, pracownicy urzędu i jednostek pomocniczych gminy. Tak odnieśliśmy sukces – bo inaczej nie można nazwać tego, że dwanaście radnych wygrywa po raz kolejny wybory. Dziś wszystkim Wam najpiękniej dziękuję i proszę abyśmy razem, powtarzam razem pracowali na jeszcze większy sukces miarą, którego jest zadowolenie i uznanie mieszkańców. Praca samorządowca nie należy do łatwych i na bieżąco podlega ocenie społecznej. Na pewno problemy nas nie ominą, jednak traktujemy je jako wyzwanie i szansę do własnego rozwoju i pomocy sobie i innym. Jest wiele spraw, które należy kontynuować, ale też i stojmy przed nowymi wyzwaniami. Do zadań priorytetowych nadal zalicza się porządkowanie gospodarki ściekowej w gminie, a przede wszystkim kontynuowanie budowy kanalizacji w Kruszynie. Należy również szukać wszelkich możliwych sposobów finansowania i realizacji budowy kanalizacji we wsiah od lat oczekujących tej inwestycji t.j. w Teklinowie, Bogusławicach, Lgocie Małej. Nie mniej ważnym, powiedziałabym równorzędnym zadaniem priorytetowym, jest wyrównywanie standardu Nowy Rok nastaje, każdemu otuchy dodaje Niecierpliwe odliczanie... I jest! Strzelają korki od butelek szampana, pękają z hukiem petardy obsypując niebo kolorowymi iskierkami. Wznosimy toast noworoczny, składamy życzenia i oddajemy się zabawie do białego rana. Według legendy szaleństwa sylwestrowej nocy mają swój początek w niespełnionej przepowiedni wróżki Sybillii o zagładzie świata. Miała jej dokonać w tysięcznym rokuognisty smok Lewiatan. Potwór, uwieńziony w 317 r. przez papieża Sylwestra I w łochach Watykanu, miał zdążyć się z wiekowego snu właśnie w nocy przełomu tysiącleci i zgładzić naszą cywilizację. Im bliżej było krytycznej daty, tym większa panika ogarniała mieszkańców nie tylko Rzymu, ale całej Europy Zachodniej. Nomen omen Stolicę Piotrową wówczas objął papież Sylwester II, więc logiczna wydawała się możliwość, że uwalnia smoka uwieńzionego przez imiennika. Napięcie i strach sięgały zenitu. Wybiła północ, nastąpił rok tysięczny, a Lewiatan się nie zjawił i świat pozostał niezmieniony. Bezgranicznie szczęśliwi ludzie wybiegli na ulice, by świętować "ocalenie" i cieszyć się z kolejnego roku. Były śpiewy i tańce, lali się strumienie wina. Popularne dziś w Polsce balety i zabawy sylwestrowe to stosunkowo świeża, bo sięgająca XIX w. tradycja. Przybyła z Europy Zachodniej, a zapoczątkowały ją mieszczanie. Ziemianie zwykle spędzali ten dzień na polowaniach. By „przegonić” stary rok, strzelano z batów. Uczestniczono w nieszporach, aby podziękować Bogu za mijający rok i przygotowywano uroczystą kolację. Wśród prostego ludu popularne były tego dnia wróżby matrymonialne i obdarowywanie się „bochniaczkami” - wypiekami mającymi przynosić zdrowie i pomyślność. Dziś z przymrużeniem oka traktujemy wróżby i przepowiednie. Dawne zwyczaje odeszły w niepamięć. Jednak mimo upływu czasu, przejście ze starego roku w nowy pozostaje chwilą magiczną, wyjątkową. Nowy Rok zawsze witamy radośnie, z energią, optymizmem i ufnością, że to, co złe i przykre, zostało za nami. Kolejny rok staje przed nami jak czysta karta, na której będziemy pisać swoją nową opowieść. Niech to będzie szczęśliwa historia! Agnieszka Wlodarczyk - Peszke Nie bój się - udziel pierwszej pomocy! Nie każdy, kto leży na ławce w parku, śpi. Nie każdy, kto poleguję w przydrożnym rowie, jest pod wpływem alkoholu. Wystarczy zatrzymać się, podejść do takiej osoby i orientować się w sytuacji. To nie żaden „wstyd”, tylko nasz obowiązek. Nie tłumacz nas słowa: „Ja nie wiem, co mam robić”. Może i nie zawsze wiemy co i w jakiej kolejności wykonać, jak się zachować, ale nie będziemy obojętni. W wielu wypadkach ta „śpiąca” na ławce osoba, ten ktoś „polegający” w przydrożnym rowie, to ludzie, którzy zasobili i stracili przytomność. Tutaj trzeba sprawdzić ich oddech, a może jego brak? Co dalej…? Otóż, o tym co dalej, od dobrych kilku lat, próbuje uczyć nas Fundacja Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy tworząc program dla szkół „Ratujemy i Uczymy Ratować”. Dzięki temu przeszkolono wielu nauczycieli oraz uczniów z całej Polski. Każda szkoła otrzymała sprzęt potrzebny do nauki udzielania pierwszej pomocy, czyli fantomy. Jest to rekord w skali światowej, ponieważ Polska jest pierwszym krajem na świecie, który wprowadził na tak szeroką skalę naukę podstawowych czynności ratujących życie do szkół podstawowych. Szkoły Stulecie Odzyskania Niepodległości Narodowe Święto Niepodległości to dla Polaków jedno z najważniejszych świąt państwowych. Po stu dwudziestu trzech latach zaborów – niewoli naznaczonej walką, cierpieniem i wysiłkiem wielu pokoleń Polaków – nasz kraj odzyskał suwerenność. Rok 2018 wyznacza rocznicę szczególną – jest to bowiem już setna rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości. W następstwie działań zaborców w latach 1772, 1793 i 1795 Rzeczpospolita przestała istnieć na mapie Europy. Jednak dla narodu polskiego własne, suwerenne państwo było wartością najwyższą. Walka o niepodległość trwała ponad sto lat i naznaczona była ofiarą krwi przelaną w wojnach napoleońskich, w licznych zrywach niepodległościowych, w powstaniu listopadowym i styczniowym oraz na polach bitewnych I wojny światowej. Historia odzyskania niepodległości to w równym stopniu codzienne trud rodaków zamieszkających na terenach byłej Rzeczypospolitej, jak i na emigracji, podejmowanych w celu zachowania polskości, rozwijania kultury i budowania polskiej myśli politycznej. Bohaterowie tamtego okresu, mimo szkut, aresztowań, wywożek i represji ze strony zaborców, byli w stanie uchronić i rozwinać narodową tożsamość, a następnie przekazać ją następnym pokoleniom, żyjącym już w odrodzonej Polsce. Marzenia o wolności spełniły się wraz z klęską wszystkich trzech zaborców i zakończeniem I wojny światowej, w wyniku której Polska odzyskała niepodległość. Odbudowa państwowości, po 123 latach zaborów, była procesem złożonym. 10 listopada 1918 r. powrócił do Warszawy, zwolniony z więzienia w Magdeburgu, Józef Piłsudski. 11 listopada 1918 r. podpisano zawieszenie broni na froncie zachodnim. Dekretem z tego samego dnia Rada Regencyjna oddała Józefowi Piłsudskiemu naczelne dowództwo nad wojskiem, a 14 listopada 1918 r. rozwiązała się, przekazując całą władzę nad tworzącym się państwem Józefowi Piłsudskiemu. W obchodach jubileuszu stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości z niezwykłym zaangażowaniem włączyła się społeczność naszej gminy. Jednym z działań w ramach obchodów stulecia Niepodległej był udział dyrektorów, nauczycieli i uczniów placówek oświatowych naszej gminy w uroczystościach mających miejsce 4. listopada na Jasnej Górze. Uroczystości stanowiły podsumowanie projektu edukacyjnego „Nie chciejcie Ojczyzny, która Was nic nie kosztuje”, który wspólnie z częstochowskim Kuratorium Oświaty realizowało, Katowickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana” oraz ponad 130 szkół i przedszkoli z Częstochowy oraz powiatów. Centralnym punktem uroczystości była msza św. z udziałem pocztów sztandarowych naszych szkół, której przewodniczył metropolita częstochowski abp Wawrzyniec Depo. W darach ołtarza podczas Eucharystii złożonych zostało 5 specjalnych ksiąg „Sto życzeń na 100 lat dla Polski”. Życzenia zostały zredagowane przez uczniów szkół. Po mszy św. została poświęcona pamiątkowa tablica „Kpt. Artur Wiśniewski, Jasnogórski Bohater Narodowy”. To właśnie pod dowództwem kapitana Artura Wiśniewskiego polskie wojsko przejęło klasztor z rąk zaborców 4 XI 1918 r. Na setne urodziny Niepodległej dzieci i młodzież, wśród których znaleźli się przedstawiciele szkół naszej gminy, w pochodzie Alejami Najświętszej Maryi Panny przyniosły 100-metrową flagę, dar prezydenta RP Andrzeja Dudy. Nie zabrakło regionalnych strojów i nawiązań do czasów Legionów Polskich i żołnierzy marszałka Piłsudskiego, którzy nosili charakterystyczne „maciejówki”. Korowód wprowadził na błonia tanecznym krokiem poloneza przeor Jasnej Góry, przy wtorze Orkiestry Dętej. Flaga została przekazana Ojcom Paulinom i żołnierzom z Jednostki Wojskowej Komandosów w Lublińcu, by mogła w uroczysty i bardzo symboliczny sposób znów „załopotać” z wieży. Wywieszenie flagi było bardzo spektakularne, a dokonała tego właśnie Jednostka Wojsk Komandosów z Lublina, która jest najstarszą jednostką wojsk specjalnych w Siłach Zbrojnych RP. Na scenie na błoniach jasnogórskich odegrane zostało przedstawienie będące rekonstrukcją wydarzeń z 4 listopada 1918 r. Na jasnogórskim placu zapłonął „ogień wolności”, rozpalony przez o. Arnolda Chrapkowskiego, generała Zakonu Paulinów i Urszulę Bauer-Śląskiego Kuratora Oświaty. Kolejnym działaniem w ramach obchodów setnej rocznicy odzyskania niepodległości było włączenie się wszystkich szkół i przedszkoli w akcję "Dzień dla Niepodległości". 9 listopada punktualnie o godz. 11:11, podobnie jak uczniowie wszystkich szkół w Polsce, zaśpiewaliśmy hymn Polski. W szkołach i przedszkolach naszej gminy odbyły się w tym dniu uroczyste akademie odwolujące się do historii naszego narodu. Społeczność naszej gminy włączyła się we wspólne obchody jubileuszu mające miejsce 11 listopada w kościele parafialnym św. Macieja Apostoła w Kruszynie. W uroczystej sumie w intencji ojczyzny wzięła udział Pani Wójt Gminy Kruszyna - Jadwiga Zawadzka, poczty sztandarowe szkół i jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych naszej gminy oraz społeczność lokalna. Oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Dęta z Kruszyny. Zebrani w kościele wierni o godzinie 12:00 odśpiewali cztery zwrotki polskiego hymnu narodowego. Po mszy św. uczennice ze Szkoły Podstawowej w Kruszynie zaśpiewały patriotyczne pieśni, po których nastąpiła projekcja filmu pt. "Ta, która nie zginęła" nagranego przez Grupę Teatralną "Antraktik". Mogliśmy również wysłuchać koncertu patriotycznego w wykonaniu zespołu "Ale!Babki". Wszyscy mieszkańcy biorący udział w uroczystości zostali obdarowani biało-czerwonymi chorągiewkami, by wzmoić w ten sposób poczucie tożsamości narodowej i zaakcentować wagę naszych symboli narodowych. Uroczysta msza św. w intencji ojczyzny miała również miejsce w Kościele Parafialnym Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Widowie. Kontynuacją niedzielnych uroczystości było spotkanie patriotyczne w sali Ochotniczej Straży Pożarnej w Jackowie. Wspólne świętowanie stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości miało również miejsce w gronie Towarzystwa Przyjaciół Kruszyny w dniu 18 listopada w sali OSP w Kruszynie, podczas którego można było usłyszeć recytacje wierszy Włodzimierza Zaspy w wykonaniu uczennic Koła Samorządowego z Kruszyny oraz pieśni patriotyczne zaprezentowane przez zespół "Ale!Babki". Zwieńczeniem obchodów jubileuszowych było zorganizowanie w Szkole im. Powstańców Styczniowych w Kruszynie Powiatowego Konkursu Recytatorskiego pt."Opowiem Ci o mojej Ojczyźnie". Konkurs odbył się 30 listopada, wzięło w nim udział ponad siedemdziesięciu uczestników ze szkół z terenu powiatu częstochowskiego. Recytowane w trakcie konkursu utwory poetyckie po raz kolejny skłoniły do refleksji i zadumy nad przeszłością naszego kraju i znaczeniem pojęcia patriotyzmu. W ramach uczczenia tak niezwykłego jubileuszu naszej ojczyzny dzieci i młodzież placówek oświatowych naszej gminy uczestniczyli w wielu konkursach (plastycznych, muzycznych, teatralnych, recytatorskich), osiągając znaczne sukcesy. Uczyli się także kroków poloneza. Swoje umiejętności taneczne uczniowie szkół zaprezentowali podczas tanecznego korowodu Alejami Najświętszej Marii Panny w trakcie uroczystości jasnogórskich, a przedszkolaki podczas uroczystości patriotycznych odbywających się w przedszkolach 9. listopada. W szkołach i przedszkolach już od kilku miesięcy widnieją ścianki patriotyczne będące wyrazem hodu dla Niepodległej. Uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lgocie Malej wzięli udział w akcji "100 kartek do 100 szkół z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości". Akcja odbyła się w październiku i listopadzie. Miała na celu uczczenie 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, kształtowanie poczucia własnej tożsamości narodowej oraz wzbudzenie zainteresowania swoim miejscem zamieszkania. Zadaniem uczniów było przygotowanie 100 kartek prezentujących miejscowość, w której mieszkają. Na każdą kartkę został naklejony znaczek prezentujący flagę Polski z napisem „100-lat niepodległości” oraz napis „I'm proud to be Polish” (Jestem dumny z bycia Polakiem). Ponadto, uczniowie z tyłu każdej kartki napisali życzenia: Proud of Poland's Independence. Greetings from Lgota Mała (Dumni z niepodległości Polski. Pozdrowienia z Lgoty Malej). Następnie kartki zostały wysłane do 100 szkół mieszczących się w różnych zakątkach Polski, m.in. do Krakowa, Tomaszowa Mazowieckiego, Nowej Soli, Zielonej Góry, Brennej, Roźnowa, Borzęcina, Mikołowa, Czerwińska, Fromborka, Tomaszowa Lubelskiego i do wielu innych miast, miasteczek i wsi. Z tych miejscowości szkola również otrzymała kartki. Galeria "I'm proud to be Polish" liczy 100 kartek z wielu pięknych, polskich miejscowości i prezentuje się okazale. 11. listopada 1918 r. spełnił się sen pokoleń Polaków – państwo polskie narodziło się na nowo. Po rozbiorach i 123 latach niewoli, rusyfikacji i germanizacji, po wielkich powstańach, wolna Polska powróciła na mapę świata. To dzięki tym, którzy pozostali nieugięci, nasz naród wyszedł zwycięsko z dziejowej próby. Idąc ślädami naszych praojców, bądźmy dumni z bycia Polakami. Pamiętajmy o krwawych dziejach naszej ojczyzny, czcijmy naszych Bohaterów Narodowych. Marszałek Józef Piłsudski powiedział: "Naród, który nie szanuje swej przeszłości nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości". Bądźmy zatem dumnymi spadkobiercami historii naszego narodu i świadomymi obywatelami Polski XXI wieku, z nadzieją patrzącymi w przyszłość. The 100th anniversary of the Polish Constitution was celebrated in the town of Wysokie Mazowieckie. The event was attended by representatives of the local government, the police, the fire department, the military, and the community. The day began with a parade through the streets of the town, where people held large Polish flags and sang patriotic songs. In the afternoon, there was a ceremony at the town hall, where the mayor gave a speech and presented awards to those who had contributed to the community. The evening concluded with a concert featuring traditional Polish music and dance. The event was attended by representatives of the Polish community in Ukraine, including the Consul General of Poland in Lviv, Mr. Andrzej Kowalczuk, and the Mayor of the City of Lwów, Mr. Roman Cieślak. The celebration included a solemn mass, a concert featuring the choir "Śpiewa Polska," and a presentation of postcards with messages of pride and gratitude for the support received from the Polish community in Ukraine. The event also featured a video tribute to the contributions of the Polish community in Ukraine to the country's development and culture. The event was held in the St. George's Cathedral in Lwów, which is a significant historical and cultural landmark in the city. The cathedral was built in the 14th century and has been a symbol of Polish identity and resilience throughout history. The celebration was a testament to the strong bond between the Polish community in Ukraine and the people of Lwów, and it highlighted the importance of preserving and promoting Polish culture and heritage in the region. Dzień seniora 20 października obchodzony jest Dzień Seniora. Po raz kolejny z inicjatywy Wójta Gminy Kruszyna w dniu 14 października br. w Szkole Podstawowej w Kruszynie odbyła się uroczystość dedykowana najstarszym mieszkańcom Gminy Kruszyna. Obchody Dnia Seniora mają na celu oddanie szacunku osobom w wieku 60+. Chciałoby się powiedzieć, że Seniorzy to osoby o srebrnych włosach i złotym sercu. Spotkanie było okazją do zwrócenia uwagi na znaczącą rolę osób starszych w życiu rodzinnym, środowiskowym, społecznym czy kulturalnym. To Seniorzy w naszych domach są piewcami tradycji, niosą ciepło i zrozumienie, kultywują stare obrzędy i obyczaje. Są strażnikami tradycji rodzinnych, religijnych i patriotycznych. Pani Wójt, wyrażając szacunek i uznanie życzyła Seniorom zdrowia i wszelkiej pomyślności. Dla Seniorów wystąpił Zespół Pieśni i Tańca „Mały Śląsk”. Artysci wykonali szereg tańców i pieśni ludowych charakterystycznych dla poszczególnych regionów Polski. Urok dodawały piękne, barwne stroje artystów zmieniane do niemalże każdego tańca. Konzert składał się z dwóch części, po 45 minut każda. Występ Zespołu Pieśni i Tańca „Mały Śląsk” został nagrodzony owacjami na stojąco. Zaproszenie na ten szczególny wieczór przyjęło ponad 210 osób. Aktywność Seniorów cieszy i jednocześnie inspiruje do dalszych działań na rzecz tej grupy społecznej. Wszystkim Seniorom, nie tylko w dniu ich święta, życzymy dużo zdrowia, uśmiechu i optymizmu. Członkowie honorowi Towarzystwa Przyjaciół Kruszyny Są na świecie ludzie, którzy inspirują nas do dobrego oraz dodają skrzydeł. Do takich osób zaliczamy kilku zasłużonych członków Towarzystwa Przyjaciół Kruszyny: panią Zofię Dobrzańską, Krystynę i Tadeusza Woldon, Alicję Nadolską. Osoby te uchwalą z dnia 15 kwietnia 2018 otrzymały tytuły honorowych członków Towarzystwa Przyjaciół Kruszyny. Nadanie godności członków honorowych jest wyjątkowym wyróżnieniem leżącym w kompetencji zarządu Towarzystwa Przyjaciół Kruszyny. Serdeczność i życzliwość wyróżnionych osób dodaje nam energii oraz pobudza do działania. Ci wyjątkowi ludzie zawsze kierowali się najwyższymi wartościami oraz dbali o kulturalny rozwój lokalnej społeczności. Ich postawa społeczna oraz zaangażowanie od lat szerzą podstawowe wartości wśród członków TPK oraz mieszkańców Kruszyny. Pani Alicja Nadolska – swoją drogę malarską związała z Wydziałem Architektury Wnętrz Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, którego jest absolwentką. Po uzyskaniu dyplomu w 1960 roku, zajmowała się projektowaniem wnętrz, projektowaniem mebli oraz malarstwem. Brała udział w plenerach miejskich oraz w wystawach malarzków krajowych i międzynarodowych. W 2001 r. w wystawie indywidualnej w Hiszpanii. Do 2000 roku była Rzeczniczką Ministra Kultury i Sztuki, laureatką nagród i wyróżnień w zakresie malarstwa i rysunku oraz działalności artystycznej na rzecz mieszkańców miasta Częstochowa. Osoba ciepła, serdeczna, zawsze uśmiechnięta a nadzie wszystko życzliwa. Pani Alicja jest autorką logo dla Towarzystwa Przyjaciół Kruszyny oraz skarbnicą wiedzy o działach sztuki. Wybitne zasługi w tworzeniu jak i działaniu towarzystwa mają również państwo Krystyna i Tadeusz Woldon. Od początku mocno angażowali się w jego rozwój. Pan Tadeusz przez wiele lat pełnił funkcję skarbnika OSP Kruszyny, był radnym gminy oraz prezesem ZBOWID (Związek Bojowników o Wolność i Demokrację). W wojsku otrzymał stopień plutonowy, a w bitwie pod Mokrą awans podporucznika. Jedną z wielu aktywnych działaczy towarzystwa jest również pani Zofia Dobrzańska, która przez wiele lat była skarbnikiem oraz członkiem zarządu TPK. Wspomnienia pani Zofii przywołujące czas wojny, czas trudny dla wszystkich, wzruszają i uczą pokory. To właśnie jej zawdzięczany mnóstwo artykułów oraz wycinków z gazet dotyczących Kruszyny zamieszczonych w kronice. Wzrusza nas jej ogromna troska o dalszy rozwój towarzystwa. Tytuły nadania honorowych członków nie zostały nadane przypadkowo. Nadaje się je osobom szczególnie zasłużonym dla towarzystwa, które swoją pracą i postawą czynnie wspierają organizację i podejmowane przez nie przedsięwzięcia. Wyróżnienie to jest zaproszeniem do naśladowania tych osób, do zaangażowania i oddania się, temu co się kocha i w co się wierzy. Magdalena Wysmolek - Prezes Towarzystwa Przyjaciół Kruszyny Na zdjęciach (od lewej): Alicja Nadolska, Krystyna i Tadeusz Woldon, Zofia Dobrzańska Żyjmy zdrowo! W dzisiejszym świecie żyjemy bardzo szybko... Brakuje nam czasu na odpoczynek, na zbilansowaną dietę, jesteśmy często przemęczeni i zestresowani. Zawsze jest coś, czego nie zdążyliśmy zrobić, chcemy być w dwóch miejscach jednocześnie. Do czego to może prowadzić? Otóż do tego, że pomału podupadamy na zdrowiu i dopiero kiedy „mamy już nóż na gardele” dociera do nas, co jest tak naprawdę ważne. Ważne jest nie tracić zdrowia, kiedy jeszcze zdrowi jesteśmy. Co zatem należy zrobić aby poprawić swoje samopoczucie i zapobiec wielu groźnym chorobom? Przede wszystkim musimy dbać o odpowiednio zbilansowaną dietę oraz codzienną aktywność fizyczną. Według specjalistów z Instytutu Żywności i Żywienia powinniśmy spożywać produkty z różnych grup żywności, aby codziennie dostarczyć organizmowi wszystkich potrzebnych mu składników odżywczych – białek, węglowodanów, tłuszczów, a także witamin i składników mineralnych. Bardzo pomocna jest nam tutaj Piramida Zdrowego Żywienia. Na pierwszym miejscu w naszym jadłospisie powinny znaleźć się produkty zbożowe, które są ogromnym źródłem energii. Mleko oraz produkty mleczne również powinny na stałe zagościć w naszym domu. Nie możemy zapomnieć także o warzywach i owocach. Mięso spożywamy z umiarem, raczej zastąpmy je rybami czy roślinami strączkowymi. Ograniczamy stosowanie soli, tłuszczów, cukru, słodyczy. Jedzmy pięć posiłków dziennie. Zdrową dietę wspieramy codzienną aktywnością fizyczną. Według zaleceń europejskich każdy dorosły człowiek potrzebuje co najmniej 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej przez pięć dni w tygodniu. Udowodniono, że codzienny wysiłek pozwala kontrolować naszą wagę ciała, może zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na raka, ryzyko rozwoju depresji, cukrzycy, chorób serca i układu krążenia, a także zadbać o mocne kości. Jeśli już zaczniemy się zdrowo odżywiać i będziemy aktywni fizycznie, dołączmy do tego ograniczenie spożycia różnego rodzaju używek. Znajdziemy również czas na odpoczynek. Pamiętajmy, że doba powinna składać się z ośmiu godzin pracy, ośmiu godzin snu i ośmiu godzin wypoczynku oraz innych wybranych przez nas czynności. Starajmy się również, na ile to możliwe, unikać nadmiernego stresu oraz przeprowadzajmy badania profilaktyczne. O tym wszystkim doskonale wiedzą uczniowie ze Szkoły Podstawowej im. Ojca Świętego Jana Pawła II w Widzowie. Od kilku lat 8 listopada klasy najmłodsze od I do III wraz z wychowawcami obchodzą: Dzień Śniadanie Daje Moc. Jest to ogólnopolska akcja promująca zdrowe odżywianie. W tym roku po raz pierwszy cała społeczność uczniowska obchodziła, również 8 listopada, Europejski Dzień Zdrowego Jedzenia i Gotowania. Z tej okazji uczniowie pod opieką wychowawców wspólnie przygotowali stoły, na których zaprezentowali własnoręcznie wykonane zdrowe przekąski. Wszystkie klasy wzięły udział w konkursie na najzdrowsze śniadanie. Następnie 14 listopada w ramach Światowego Dnia Cukrzycy uczniowie uczestniczyli w pogadankach na temat przyczyn, objawów, sposobu leczenia i powikłań związanych z cukrzycą, ponieważ liczba przypadków cukrzycy stale wzrasta i będzie wzrastać o ile nie podejmijemy natychmiastowych działań prewencyjnych. Koordynatorem obchodów Europejskiego Dnia Zdrowego Jedzenia i Gotowania oraz Światowego Dnia Cukrzycy była Pani Agnieszka Drózdź, Dzień Śniadanie Daje Moc zorganizowały Panie Aneta Musiał i Renata Pruciak. Tylko dzieci w tak prosty sposób mogą nam pokazać jak zmienić swoje „chorze życie” na „życie zdrowe”. Weźmy z nich przykład i bądźmy zdrowi. Wystarczy tylko chcieć zastosować się do wyżej wymienionych zasad. Aneta Musiał Studium wiedzy o teatrze - pierwszy prywatny teatr magnacki w Kruszynie Kruszyńska rezydencja Denhoffów wzniesiona w latach 1620-1630 należała do najwspanialszych pałaców magnackich. Jean Le Labourer pisał, iż jest to jeden „z zamków najwspanialszych w Polsce”. O świątynności pałacu decyduje także fakt, iż prawdopodobnie w Kruszynie za czasów panowania Denhoffów istniał pierwszy prywatny teatr magnacki. Ten fakt stał się inspiracją do zaproszenia dyrektora naszej szkoły- Pawła Klekota oraz członków Szkolnego Koła Teatralnego „Antrakit” z opiekunem- panią Justyną Milejską-Cień do udziału w Studium Wiedzy o Teatrze. Spotkanie miało miejsce w Teatrze im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach w dn 27 listopada. Studium Wiedzy o Teatrze to działanie edukacyjne w ramach którego odbywają się spotkania z młodzieżą ze szkół z regionu, na które zapraszani są różni goście- tym razem gościem specjalnym był pan Paweł Klekot, który przybliżył historię Pałacu w Kruszynie, zwracając uwagę na niezwykłość i tajemniczość tego miejsca, a także fakt istnienia prawdopodobnie pierwszego prywatnego teatru magnackiego w Polsce. Spotkanie odbyło się na scenie w Malarni, wśród publiczności zasiędzili uczniowie, studenci katowickich szkół i uczelni wyższych oraz miłośnicy teatru. Kontynuacją rozmów o teatrze magnackim w Kruszynie było zaprezentowanie działalności Szkolnego Koła Teatralnego, a w szczególności zakresu współpracy z Teatrem Śląskim. Zakres działań innowacyjnej wdrażanej od kilku lat w naszej szkole omówiła pani Justyna Milejska-Cień. Spotkanie zostało nagrodzone gromkimi brawami, prowadzący otrzymali bukiety kwiatów, a tematyka spotkania stała się punktem wyjścia do dyskusji z publicznością. Działanie to przyczyniło się również do promocji naszej gminy, a w szczególności do poznania jej historii i zachęcania turystów do jej odwiedzenia. „Znajomość języków jest bramą do wiedzy” Roger Bacon W dniach 26 – 20 października uczniowie Szkoły Podstawowej w Łgocie Małej wspólnie z uczniami ze Szkoły Podstawowej w Radostkowie i Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w Borownie aktywnie uczestniczyli w obozie językowym Euroweek w Łądku Zdroju. EUROWEEK to program, który został zapoczątkowany na Ziemi Kłodzkiej już w 1994 roku przez grupę studentów zainteresowanych integracją europejską, demokracją, działaniami społeczno-kulturnymi i rozwojem społeczności lokalnych. Euroweek jest międzynarodowym programem, który ma na celu rozwój zdolności intelektualnych, przywództwa, kreatywności, komunikacji oraz umiejętności interpersonalnych u uczestników poprzez stosowanie różnorodnych technik, co pomaga przygotować uczniów do integracji i zrozumienia obecnego świata. Językiem do komunikacji na obozie był język angielski. Zajęcia odbywały się z wolontariuszami m.in. z Urugwaju, Niemiec, Indii i Wietnamu. W trakcie obozu uczniowie musieli wykazać się znajomością języka angielskiego, umiejętnością współpracy oraz kreatywnością. Zadaniem uczniów było m.in. przygotować prehistoryczną, teraźniejszą oraz przyszłościową wersję Romea i Julii, przedstawić wylosowany kraj (związane z nim symbole, stereotypy itp.), nakręcić film oraz wykonać wiele innych zadań. Oboż ten stał się wspaniałą możliwością do integracji uczniów. Ponad to, umożliwił uczniom praktyczne sprawdzenie swoich umiejętności językowych w naturalnych sytuacjach połączonych z poznaniem kultury kraju. Rozwinął w uczniach ciekawość, otwartość i tolerancję wobec innych kultur. Zmotywował uczniów do nauki języków obcych. W drodze powrotnej naszym przystankiem był Wrocław. Po oddaniu bagaży do przechowalni udaliśmy się do Hydropolis. Hydropolis to miejsce, w którym różnorodne technologie multimedialne, interaktywne instalacje, wierne repliki i modele oraz bogate w informacje ekrany dotykowe służą jednemu celowi: ukazaniu wody z różnych, fascynujących perspektyw. Uczniowie mieli okazję wziąć udział w zajęciach warsztatowych: „Ale kwas” i „Wody słodkie i wody słone”, a następnie zwiedzić Hydropolis z przewodnikiem. Po Hydropolis przyszedł czas na rynek wrocławski i powrót do domu. Oboż językowy Euroweek na pewno nie był naszym ostatnim obozem, gdyż „Uczenie się innego języka jest nie tylko uczeniem się innych słów na te same rzeczy, ale także uczeniem się innego sposobu myślenia o rzeczach”. Flora Lewis Agata Gonera Konkursy literackie W ostatnim czasie Gminna Biblioteka Publiczna w Kruszynie uczestniczyła w dwóch konkursach literackich. Jednego z nich - konkursu o tytule „Mistrza Pięknego Czytania”, którego głównym organizatorem była Dorota Wojtasinska, kierowniczka biblioteki szkolnej - nasza biblioteka była współorganizatorem. Jego uczestnikami byli uczniowie klas od I do VIII szkoły podstawowej i uczniowie klasy III gimnazjum. Konkurs miał na celu wyłonienie uczniów, którzy tekst literacki potrafią przeczytać płynnie, z odpowiednią dykcją, stosując właściwą intonację, a także potrafią się emocjonalnie wpuścić w treści zawarte w tekście. Wartością dodaną konkursu miało być także zachęcenie młodych ludzi do czytania w ogóle oraz do systematycznego korzystania z bibliotek. W konkursowych zmaganach wzięło udział 27 zawodników. Teksty dobrane były stosownie do wieku i możliwości uczniów, ale tak, by każdy z uczestników miał równie szansę. Ostatecznymi zwycięzcami w konkursie „Mistrz Pięknego Czytania”, których oceniano jury w składzie: Beata Poroszewska, emerytowana nauczycielka, Kamila Kowalska, przeDstawicielka Rady Rodziców i Małgorzata Ciupińska – dyrektorka Gminnej Biblioteki Publicznej w Kruszynie, okazały się: kl. I – Kacper Bloch, kl. II – Julia Powroźnik, kl. III – Marika Bodanka, kl. IV – Mikołaj Bednarz, kl. V – Jan Zasępa, kl. VI – Justyna Rygał, kl. VII - Natalia Weronika Mucha, kl. VIII – Urszula Blukacz, kl. III gimnazjum – Maja Borowska. Drugi konkurs, „Opowiem Ci o mojej ojczyźnie”, w którym wzięło udział aż 72 uczestników, został przygotowany przez polonistkę Szkoły Podstawowej w Kruszynie, Justynę Milejską-Cień. Miał charakter powiatowy i jego zamiarem było wyłonienie laureatów pięknego recytowania. Uczniowie biorący udział w tym konkursie rekrutowali się: do pierwszego etapu z klas I–III, do drugiego z klas IV – VI do trzeciego z klas VII – VIII oraz z gimnazjum. Celem tego konkursu były docenienie utalentowanych recytatorów, którzy stosują odpowiednią dykcję, intonację, a także potrafią się emocjonalnie wpuścić w treści zawarte w utworach poetyckich, dodatkowo miał on także przybliżyć uczniom znaczenie poezji patriotycznej, uwrażliwić młodych ludzi na piękno samej poezji, a także nauczyć pięknego wyrażania słów i emocji poprzez odpowiednio dobraną intonację i rytm deklamacji. „Tegoroczna edycja konkursu miała szczególne znaczenie ze względu na obchodzony w tym roku jubileusz stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Utwory poetyckie, recytowane przez uczestników pozwoliły jeszcze raz wrócić do czasów minionych oraz skłonić do refleksji nad współczesnym znaczeniem pojęcia patriotyzmu.” – podkreśliła Justyna Milejska-Cień. Talenty uczniów oceniało jury w składzie: Agnieszka Grudzińska, nauczycielka, konsultantka Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli „WOM” w Częstochowie, Marta Gonera, animatorka kultury Gminnego Ośrodka Kultury w Klomnicach i Małgorzata Ciupińska – dyrektorka Gminnej Biblioteki Publicznej w Kruszynie. Najpiękniej poezję o swej ojczyźnie deklamowali: w pierwszym etapie – Hubert Nitecki, ex aequo Milena Bąk, w drugim etapie - Blanka Stepien, w trzecim - Maja Borowska ex aequo Julia Jelen. Nagrody w konkursie wręczali: wójt gminy Kruszyna, Jadwiga Zawadzka oraz dyrektor Szkoły Podstawowej w Kruszynie Paweł Klekot. Zwycięzcy obu konkursów zostali nagrodzeni dyplomami i książkami; wszyscy uczestnicy obu konkursów z okazji setnej rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę otrzymali pozycję książkową szczególną, która traktuje o tematyce niepodległościowej. Pełną listę nagrodzonych uczniów w obu zmaganiach konkursowych znajdą Państwo na stronie internetowej szkoły: spkruszyna.edupage.org Pola Nadziei 24 października Wójt Gminy Kruszyna Jadwiga Zawadzka oraz pracownicy Urzędu Gminy w Kruszynie włączyli się w kampanię Pola Nadziei. Temu niecodziennemu wydarzeniu przewodniczyła Pani Katarzyna Mucha - pracownik Stowarzyszenia Opieki Hospicyjnej Ziemi Częstochowskiej oraz przedstawiciel orkiestry współpracującej z hospicjum w zakresie kampanii Pola Nadziei. Kampania Pola Nadziei została zainicjowana w 1986 r. w Fundacji Marie Curie Cancer Care w Edynburgu. W Polsce zadebiutowała 20 lat temu. Koordynatorem jest Towarzystwo Przyjaciół Chorych „Hospicjum” św. Łazarza w Krakowie. Co rok w kampanii bierze udział około 50 hospicjów z całej Polski. Stowarzyszenie Opieki Hospicyjnej Ziemi Częstochowskiej organizuje wydarzenia od 19 lat. Celem kampanii jest kształtowanie świadomości społecznej w zakresie opieki, jaką świadczy hospicjum, przekraczając barierę lęku przed cierpieniem i śmiercią, edukacja dzieci i młodzieży na temat roli drugiego człowieka wobec ciężko chorych, pozyskiwanie funduszy na działalność hospicyjną. Znakiem rozpoznawczym kampanii jest żonkil- kwiat, który jest symbolem nadziei, bezinteresownej pomocy i wsparcia. Kampania przebiega w dwóch etapach. W październiku sadzi się cebulki kwiatów żonkili, które symbolicznie obumierają. Wiosną rozpoczyna się drugi etap pracyjkwitnące żonkile przypominają o konieczności pomocy innym. W ramach kampanii organizowane są liczne konkursy. Cebulki żonkili zostały posadzone przed Urzędem Gminy przy dźwiękach muzyki irlandzkiej zagranej na dudach. Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy wyraża zgodę, aby Urząd Gminy Kruszyna, utworzył/a Sztab 27. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Odpowiedzialność za działania Sztabu przyjmuje na siebie Małgorzata Wierzbicka. Sztab zgłosił w biurze Fundacji wniosek o wyrażenie zgody na zorganizowanie i przeprowadzenie publicznej zbiórki pieniężnej w ramach 27. Finału WOŚP, który odbędzie się w dniu 13 stycznia 2019 r., do puszek kwestarskich przez wolontariuszy. Informujemy, że Sztab podjął współpracę z Fundacją, uzyskał zgodę na działanie w formach przewidzianych w zgłoszeniu zbiórki publicznej dokonanym zgodnie z Ustawą z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiorów publicznych, na przeprowadzenie zbiórki oraz działa we własnym imieniu, jednakże na rzecz Fundacji Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Sztab zobowiązał się do przekazania wszystkich zebranych w trakcie zbiórki pieniędzy na konto Fundacji WOŚP. Celem zbiórki publicznej w dniu 13 stycznia 2019 r. tj. w dniu 27. Finału jest zbieranie środków pieniężnych: "na zakup sprzętu dla specjalistycznych szpitali dziecięcych" Sztab zobowiązał się rozliczyć na piśmie wszystkie ofiary pieniężne uzyskane w trakcie przeprowadzonej zbiórki publicznej, w nieprzekraczalnym terminie do dnia 31 stycznia 2019 r., zgodnie z obowiązującym Regulaminem Sztabów 27. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Fundacja prosi o pomoc we wszystkich przedsięwzięciach podejmowanych przez członków Sztabu dla realizacji określonego wyżej celu Fundacji. Jednocześnie Fundacja oświadcza, że nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie zobowiązania finansowe podjęte przez któregokolwiek z członków Sztabu posługujących się niniejszym dokumentem. Fundacja WOŚP zobowiązuje się, że wszystkie dane osobowe przesiane do Fundacji będą wykorzystane w mediach wyłącznie dla celów promocji i organizacji 27. Finału WOŚP. Już w niedzielę 13 stycznia 2019 r XXVII Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Gmina Kruszyna po raz kolejny dołączyła do „orkiestry serc”. Finał, odbędzie się tradycyjnie w Szkole w Kruszynie. Od samego rana na ulicach poszczególnych miejscowości kwestować będą uczennice naszych szkół pod nadzorem opiekunów. Szczegółowy program imprezy podamy w terminie późniejszym. Zapraszamy do wspólnej zabawy i jak zwykle liczymy na Waszą hojność. Sztab WOŚP w Kruszynie W dniu 21 października br. w Polsce odbyły się wybory do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw oraz wójtów, burmistrzów, prezydentów. Gmina Kruszyna podzielona została na 15 okręgów jednomandatowych oraz wyodrębnione zostały 4 stałe obwody głosowania. Obwód nr 1 obejmował Bogusławice, Kruszynę, Wikłów, obwód nr 2: Łęg, Kijów, Lgota Mała, Pierki Szczepockie i Teklinów, obwód nr 3: Widżów i Widżówek, obwód nr 4 Jacków Baby. Lokale wyborcze zlokalizowane były w szkołach. Liczba osób uprawnionych do głosowania wynosiła 4036 wyborców. W wyborach udział wzięło 57% uprawnionych. Do obsługi wyborów powołane zostały 4 obwodowe komisje wyborcze do przeprowadzenia głosowania, cztery komisje do ustalenia wyników wyborów oraz gminna komisja wyborcza, której zadaniem było ustalenie wyników wyborów na podstawie protokołów dostarczonych z poszczególnych obwodów. Zgłoszonych zostało 43 kandydatów na radnych. Prawo do zgłaszania kandydatów miały zarejestrowane komitety wyborcze. Spóśród zgłoszonych kandydatów wyborcy wpisani do stałego rejestru wyborców gminy Kruszyna wybrali 15 radnych: Okręg wyborczy nr 1 – Rybak Piotr Okręg wyborczy nr 2 – Kowalski Henryk Okręg wyborczy nr 3 – Jasak Elżbieta Okręg wyborczy nr 4 – Niemiec Iwona Okręg wyborczy nr 5 – Wysmolek Sebastian Okręg wyborczy nr 6 – Maj Agnieszka Okręg wyborczy nr 7 – Domagała Wiesława Okręg wyborczy nr 8 – Wąsikiewicz Józef Okręg wyborczy nr 9 – Musiał Adam Okręg wyborczy nr 10 – Dobrakowski Mariusz Okręg wyborczy nr 11 – Kosela Anna Okręg wyborczy nr 12 – Kruk Marek Okręg wyborczy nr 13 – Kalwik Milena Okręg wyborczy nr 14 – Kołaczkowski Roman Okręg wyborczy nr 15 – Łapeta Andrzej Zgłoszone zostały dwie kandydatki na wójta. Wójtom Gminy Kruszyna wybrana została Jadwiga Zawadzka uzyskując 1338 głosów, co stanowi 60% biorących udział w głosowaniu. Oprócz lokalnych władz wybieraliśmy także radnych sejmiku województwa śląskiego. Okręg wyborczy nr 6 obejmował miasto na prawach powiatu Częstochowę, oraz powiat częstochowski, kłobucki, myszkowski. W granicach tego okręgu wybieraliśmy 5 radnych: Gmitruk Stanisław – Częstochowa – KW Polskie Stronnictwo Ludowe Salwierek Marta – Częstochowa – KW Platforma Nowoczesna Koalicja Obywatelska Balt Marek – Częstochowa – KW Sojusz Lewicy Demokratycznej Kocik Beata – Częstochowa – KW Prawo i Sprawiedliwość Bańka Piotr – Myszków – KW Prawo i Sprawiwdliwość Dla wyboru rady powiatu częstochowskiego utworzono 7 okręgów, gdzie wybierano 25 radnych. Kruszyna i Kłomnice wchodziły w skład okręgu nr 4, który obejmował 3 mandaty. Radnymi zostali: Lara Bożena – KW Polskie Stronnictwo Ludowe Łągiewka Elżbieta – KW Prawo i Sprawiedliwość Miarzyński Jan – KWW Wspólnota Samorządowa Kadencja trwać będzie 5 lat. Miesiąc po wyborach tj. 21 listopada 2018 r Komisarz Wyborczy w Częstochowie zwołał pierwszą sesję Rady Gminy Kruszyna. W porządku obrad było wręczenie zaświadczeń o wyborze, złożenie ślubowania przez radnych i wójta oraz wybór przewodniczącego i wiceprzewodniczącego Rady Gminy, ukonstytuowanie się komisji stałych, a także expose Wójta. Złożenie ślubowania jest jednoznaczne z objęciem mandatu. W głosowaniu tajnym radni wybrali na przewodniczącego Józefa Wąsikiewicza, a wiceprzewodniczącą została Elżbieta Jasak. Powołane zostały następujące komisje: Komisja Rewizyjna – przewodniczący Marek Kruk Komisja Skarg Wniosków i Petycji – przewodnicząca Anna Kosela Komisja Gospodarki, Mienia i Infrastruktury – przewodniczący Adam Musiał Komisja Socjalna – przewodnicząca Iwona Niemiec Nowa Rada Gminy pracuje już „pełną parą”. 28 listopada odbyła się kolejna sesja i na 28 grudnia zaplanowana jest następna. Gratulujemy wybranym Radnym i Wójtowi, życzymy sukcesów i wytrwałości w trudnej pracy społecznej oraz wszelkiej pomyślności w życiu osobistym. Rada i Wójt Gminy Kruszyna - Kadencja 2018-2023	<urn:uuid:30567a06-561e-49c2-bcde-305be335d640>	finepdfs	2.462891	CC-MAIN-2019-04	https://www.kruszyna.pl/wp-content/uploads/2018/12/G%C5%82os-gminy-nr-64.pdf	2019-01-20T00:28:31Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-04/segments/1547583688396.58/warc/CC-MAIN-20190120001524-20190120023524-00394.warc.gz	844,349,945	0.866382	0.999892	0.999892	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown" ]	pol_Latn	{}	true	[ 249, 524, 2987, 6309, 9791, 15682, 16278, 17309, 18761, 21715, 27189, 30753, 34880, 37239, 41032, 41081 ]	1	0
STATUT Instytutu Lotnictwa w Warszawie tekst jednolity 28 styczeń 2014 r. § 1. Instytut badawczy o nazwie Instytut Lotnictwa w Warszawie, zwany dalej „Instytutem" działa na podstawie: 1) ustawy z dnia 30 kwietnia 2010r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2010r. Nr 96, poz. 618), zwanej dalej „ustawą"; 2) zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 kwietnia 1948 r. w sprawie utworzenia Głównego Instytutu Lotnictwa; 3) zarządzenia Nr 45/Org/86 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 26 marca 1986 r. w sprawie dostosowania organizacji instytutu naukowobadawczego pod nazwą: Instytut Lotnictwa do przepisów ustawy z dnia 25 lipca 1986 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych, zmienionego zarządzeniem Nr 73/Org/88 Ministra Przemysłu z dnia 18 lipca 1988 r.; 4) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (Dz. U. Nr 198, poz. 1314); 5) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu spółek, przedsiębiorstw państwowych i jednostek badawczorozwojowych, prowadzących działalność na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa, a także spółek realizujących obrót z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa oraz dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 198, poz. 1313); 6) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 2003 roku w sprawie obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa oraz ich szczególnej ochrony (Dz. U. Nr 116, poz. 1090); 7) niniejszego statutu. § 2. 1. Siedzibą Instytutu jest Warszawa. 2. Instytut może tworzyć oddziały regionalne. 3. Instytut może używać skróconej nazwy „ILot". 4. Instytut może używać nazwy angielskiej „Institute of Aviation" i skróconej nazwy angielskiej „IoA" lub zamiennie „Warsaw Institute of Aviation" i skróconej nazwy angielskiej „WIA". 5. Instytut posiada osobowość prawną i wpisany jest do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000034960. 6. Nadzór nad Instytutem sprawuje minister właściwy do spraw gospodarki. 7. Instytut ma prawo używania okrągłej pieczęci z wizerunkiem godła Rzeczypospolitej Polskiej pośrodku i nazwą Instytutu w otoku. § 3. Strukturę organizacyjną Instytutu określa regulamin organizacyjny ustalony przez dyrektora Instytutu po zasięgnięciu opinii rady naukowej oraz zakładowych organizacji związkowych. § 4. 1. Podstawową działalnością Instytutu jest: 1) prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych; 2) przystosowywanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych do potrzeb praktyki; 3) wdrażanie wyników badań naukowych i prac rozwojowych. 2. W ramach podstawowej działalności, o której mowa w art. 2 ustawy, Instytut może: 1) prowadzić badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie lotnictwa, badań kosmicznych oraz w innych dziedzinach techniki i w naukach interdyscyplinarnych, w których występują zagadnienia pokrewne (PKD 72.19.Z); 2) prowadzić działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo i ekspertyzy techniczne w dziedzinie lotnictwa, badań kosmicznych oraz w innych dziedzinach techniki i naukach interdyscyplinarnych, w których występują zagadnienia pokrewne - obejmującą w szczególności projektowanie inżynierskie, tj. projektowanie maszyn (w tym prototypów), materiałów, instrumentów, konstrukcji, procesów i systemów oraz związane z tym doradztwo (PKD 71.12.Z), 3) wykonywać badania i analizy techniczne związane z przedmiotem działania Instytutu (PKD 71.20.B, PKD 74.90.Z); 4) prowadzić działalność normalizacyjną, certyfikacyjną, aprobacyjną i patentową związaną z przedmiotem działania Instytutu (PKD 71.20.B, PKD 69.10.Z); 5) wykonywać działalność związaną z obrotem prawami własności intelektualnej i podobnymi produktami obejmującą ich dzierżawę (PKD 77.40.Z, PKD 74.90.Z); 6) opracowywać oceny dotyczące stanu i rozwoju poszczególnych dziedzin nauki i techniki oraz sektorów gospodarki, które wykorzystują wyniki badań naukowych i prac rozwojowych jak również w zakresie wykorzystania w kraju osiągnięć światowej nauki i techniki (PKD 70.22.Z); 7) wytwarzać w związku z prowadzonymi badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi aparaturę, urządzenia, oprogramowanie, materiały i inne wyroby oraz prowadzić walidację metod badawczych, pomiarowych oraz kalibrację aparatury (PKD 26.51.Z); 8) prowadzić studia podyplomowe i przewody doktorskie związane z prowadzonymi przez Instytut badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi zgodnie z posiadanymi uprawnieniami do nadawania stopni naukowych (PKD 85.42.B); 9) prowadzić inne formy kształcenia w tym szkolenia i kursy doszkalające (PKD 85.59.B); 10) organizować, promować i zarządzać kongresami, konferencjami, seminariami oraz innymi imprezami naukowymi (PKD 82.30.Z); 11) prowadzić działalność bibliotek, czytelni i archiwów związanych z działalnością Instytutu (PKD 91.01.A, PKD 91.01.B); 12) prowadzić i rozwijać bazy danych związane z działalnością Instytutu (PKD 63.11.Z); 13) prowadzić działalność wydawniczą związaną z prowadzonymi w Instytucie badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi (PKD 58.11.Z, PKD 58.14.Z, PKD, 58.19.Z); 14) wykonywać konserwację i ochronę zabytkowych obiektów ruchomych związanych z historią lotnictwa (PKD 91.03.Z). 3. Instytut może prowadzić wyodrębnioną pod względem rachunkowym i finansowym inną działalność niż wymieniona w ust. 1 i 2 obejmującą: 1) produkcję statków powietrznych, rakiet, satelitów i statków kosmicznych oraz podobnych maszyn i urządzeń w zakresie wykraczającym poza działalność opisaną w art. 2 ustawy (PKD 30.30.Z); 2) produkcję instrumentów i przyrządów pomiarowych, kontrolnych i nawigacyjnych w zakresie wykraczającym poza działalność opisaną w art. 2 ust. 2 pkt. 7 ustawy (PKD 26.51.Z); 3) produkcję konstrukcji pływających (PKD 30.11.Z); 4) wynajem i dzierżawę maszyn i urządzeń stosowanych do badań naukowych oraz sprzętu pomiarowo-kontrolnego (PKD 77.39.Z); 5) prowadzenie innej działalności pomocniczej i wspomagającej prowadzone w sposób ciągły badania naukowe lub prace rozwojowe (PKD 68.20.Z, PKD 55.90.Z); 6) inne usługi związane z przedmiotem działania Instytutu w tym badania i analizy techniczne w zakresie wykraczającym poza działalność opisaną w art. 2 ustawy (PKD 74.90.Z, PKD 71.20.B). § 5. W ramach prowadzonej działalności opisanej w § 4 Statutu lub innej dopuszczalnej na mocy odrębnych przepisów prawa, Instytut może współpracować z krajowymi i zagranicznymi podmiotami gospodarczymi, podmiotami naukowo-badawczymi, biurami projektowymi, stowarzyszeniami, organami administracji publicznej, jednostkami sektora finansów publicznych oraz innymi podmiotami i organizacjami jak również tworzyć z nimi nowe podmioty lub inne związki w oparciu o obowiązujące regulacje prawne. § 6. 1. Organami Instytutu są: 1) dyrektor; 2) rada naukowa. 2. Uprawnienia i obowiązki organów wymienionych w ust. 1 regulują przepisy ustawy. § 7. 1. Dyrektora powołuje minister sprawujący nadzór nad Instytutem spośród kandydatów wyłonionych w drodze konkursu, po zasięgnięciu opinii rady naukowej. 2. Dyrektora odwołuje minister sprawujący nadzór nad Instytutem. 1. Rada naukowa składa się z 33 członków w tym co najmniej 50% składu rady naukowej we wskazanej liczbie obejmują osoby pozostające pracownikami Instytutu posiadające stopień naukowy doktora lub stopień naukowy doktora habilitowanego lub tytuł naukowy. 2. W skład rady naukowej wchodzą: 1) pracownicy naukowi i badawczo-techniczni Instytutu w liczbie 23, co stanowi 69,7% składu rady naukowej, w tym: a) osoby posiadające stopień naukowy doktora habilitowanego lub tytuł naukowy zatrudnione w Instytucie w pełnym wymiarze czasu pracy nie krócej niż rok od dnia rozpoczęcia procedury powoływania rady naukowej - w liczbie 15, co stanowi 45,5% składu rady naukowej oraz b) pozostali pracownicy naukowi i badawczo-techniczni Instytutu – w liczbie 8, co stanowi 24,3% składu rady naukowej; 2) osoby spoza Instytutu posiadające co najmniej stopień naukowy doktora oraz osoby wyróżniające się wiedzą i praktycznym dorobkiem w sferze gospodarczej objętej działalnością Instytutu, które powołuje minister nadzorujący, w tym spośród kandydatów przedstawionych przez dyrektora - w liczbie 10, co stanowi 30,3% składu rady naukowej; 3) dyrektor, zastępca dyrektora do spraw naukowych oraz pozostali zastępcy dyrektora i główny księgowy, jeżeli spełniają wymagania określone w pkt. 1 litera a. 3. Szczególne zasady i tryb przeprowadzania wyborów rady naukowej oraz uzupełniania jej składu w trakcie kadencji określa regulamin wyborów ustanowiony przez dyrektora po zasięgnięciu opinii rady naukowej. 4. Rada naukowa działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu. 1. Dyrektor może ustanawiać pełnomocników do realizacji określonych działań i ustalać zakres i czas ich umocowania. 2. Dyrektor może ustanawiać prokurę. 3. Dyrektor może powołać sekretarza naukowego. § 10. 1. Gospodarkę Instytutu, w tym gospodarkę finansową, reguluje ustawa oraz inne przepisy prawne. 2. Podstawą gospodarowania Instytutu jest roczny plan finansowy. § 11. Z zastrzeżeniem §§ 12 - 19 niniejszego statutu, zasady zatrudniania i wynagradzania pracowników Instytutu, ich uprawnienia, obowiązki i kwalifikacje niezbędne do zajmowania poszczególnych stanowisk, określają: ustawa, regulamin pracy, regulamin wynagradzania oraz inne obowiązujące w Instytucie akty wewnętrzne, a w sprawach nieuregulowanych przepisy prawa pracy. § 12. Zatrudnienie pracownika naukowego poprzedzone jest konkursem. § 13. 1. W celu przeprowadzenia konkursu na stanowiska pracowników naukowych dyrektor powołuje komisję konkursową. 2. Skład komisji konkursowej oraz tryb jej powoływania określa regulamin ustalony przez dyrektora. 3. Konkurs ogłasza dyrektor. 4. Ogłoszenie następuje przez podanie warunków konkursu do publicznej wiadomości na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw nauki w Biuletynie Informacji Publicznej. Informacja o konkursie może zostać dodatkowo ogłoszona również w innych mediach. 5. Informacja o konkursie powinna zawierać: 1) jednostkę organizacyjną Instytutu, w której ma zostać zatrudniony pracownik naukowy; 2) warunki jakie powinien spełniać kandydat; 3) wymagane dokumenty; 4) termin składania dokumentów; 5) termin rozstrzygnięcia konkursu. 6. Komisja konkursowa dokonuje oceny zgłoszonych kandydatur i jej wynik przedstawia dyrektorowi, który następnie występuje do rady naukowej o uzyskanie opinii. 7. Po uzyskaniu opinii rady naukowej, dyrektor podejmuje ostateczną decyzję o zatrudnieniu kandydata na stanowisku pracownika naukowego. 8. W przypadku braku odpowiednich kandydatów dyrektor dokonuje zamknięcia konkursu. § 14. Na stanowisku profesora zwyczajnego może być zatrudniona osoba odpowiadająca następującym kryteriom kwalifikacyjnym: 1) posiada tytuł naukowy profesora; 2) zajmuje wybitną pozycję w dziedzinie nauki i prowadzi aktywną działalność naukową udokumentowaną całokształtem dorobku; 3) może wykazać się znacznymi osiągnięciami w kierowaniu zespołami badawczymi a także w organizacji życia naukowego. § 15. Na stanowisku profesora nadzwyczajnego może być zatrudniona osoba odpowiadająca następującym kryteriom kwalifikacyjnym: 1) posiada tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego lub stopień naukowy doktora; 2) zajmuje wybitną pozycję w dziedzinie projektowania i wdrażania nowych wyrobów i technologii lub posiada znaczące osiągnięcia w dziedzinie nauki udokumentowane całokształtem dorobku; 3) posiada znaczące osiągnięcia w kierowaniu zespołami projektowymi lub badawczymi. Na stanowisku profesora wizytującego może być zatrudniona osoba, która jest pracownikiem innej instytucji, posiada stopień naukowy doktora habilitowanego lub tytuł naukowy profesora lub na stale zamieszkuje za granicą i posiada co najmniej stopień naukowy doktora oraz może wykazać się znacznymi osiągnięciami w pracy naukowej i organizacyjnej. Na stanowisku adiunkta może być zatrudniona osoba, która posiada stopień naukowy doktora, odpowiedni dorobek naukowy oraz wykaże udokumentowany czynny udział w działalności badawczo-rozwojowej i naukowej. Na stanowisku asystenta może być zatrudniona osoba posiadająca tytuł zawodowy magistra lub równorzędny i wykazująca predyspozycje do pracy w charakterze pracownika naukowego. Pracownicy naukowi i badawczo-techniczni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za rażące naruszenie obowiązków lub uchybienie godności pracownika nauki. 1. Organami dyscyplinarnymi są: 1) rzecznik dyscyplinarny; 2) komisja dyscyplinarna. 2. W sprawach dyscyplinarnych pracowników naukowych i badawczotechnicznych Instytutu orzeka komisja dyscyplinarna na zasadach określonych w odrębnych przepisach. § 21. 1. Komisja dyscyplinarna składa się z 3 osób. 2. Członków komisji dyscyplinarnej wybiera rada naukowa spośród pracowników naukowych i badawczo-technicznych zatrudnionych w Instytucie jako podstawowym miejscu pracy przy czym co najmniej jedna z tych osób powinna być zatrudniona na stanowisku profesora zwyczajnego. 3. Komisja dyscyplinarna wybierana jest na 4-letnie kadencje. Jej skład może zostać uzupełniony w trakcie trwania kadencji przy czym osoba wybrana w jej trakcie pełni swoją funkcję do końca kadencji komisji dyscyplinarnej, do której została wybrana. 4. W przypadku zmniejszenia się składu komisji dyscyplinarnej w czasie trwania kadencji (np. z powodu śmierci jej członka, rozwiązania z nim stosunku pracy, utraty lub ograniczenia zdolności do czynności prawnych, długotrwałej choroby lub innych przeszkód wyłączających członka z działalności komisji dyscyplinarnej) rada naukowa jest zobowiązana uzupełnić skład komisji dyscyplinarnej celem zapewnienia jej możliwości działania. 5. Członkowie komisji dyscyplinarnej wybierają spośród siebie przewodniczącego i jego zastępcę. 6. Przewodniczącym składu orzekającego powinien być pracownik naukowy zatrudniony na stanowisku profesora zwyczajnego. § 20. 1. W sprawach nieuregulowanych niniejszym Statutem stosuje się przepisy ustawy. 2. Zmiany w Statucie wprowadza się w trybie przewidzianym dla uchwalenia Statutu. 3. Traci moc Statut Instytutu Lotnictwa uchwalony przez radę naukową Instytutu Lotnictwa w dniu 14 stycznia 2008r. 4. Niniejszy statut został uchwalony przez radę naukową w dniu 18 października 2010r. 5. Statut wchodzi w życie w dniu zatwierdzenia przez ministra sprawującego nadzór nad Instytutem.	<urn:uuid:1c9fed82-f244-4110-b9be-897b60d7f3ab>	finepdfs	1.484375	CC-MAIN-2018-43	http://ilot.edu.pl/wp-content/uploads/2015/12/Statut-Instytutu-Lotnictwa-2014.pdf	2018-10-23T12:36:36Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583516135.92/warc/CC-MAIN-20181023111223-20181023132723-00395.warc.gz	175,124,752	0.999984	0.999991	0.999991	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1392, 2676, 4359, 5944, 7148, 8712, 10025, 11212, 12472, 13945, 14407 ]	2	4
PROBLEM CEWEK PUPINOWSKICH W TELEFONJI DALEKOSIĘŻNEJ. Inż. WACŁAW GÜNTHER. Ponieważ zagadnienia telefonii dalekosiężnej wybijają się obecnie na całym świecie na czołowe miejsce w teletechnice w ogóle, nie od rzeczy jest poruszać z tej dziedziny w zwięzłych artykułach pewne szczegóły techniczne, niedość pośweczenie jeszcze u nas znane. Chodzi tu oczywiście przedzewszystkiem o telefonię na dalekie odległości zapomocą kabla dalekosiężnego pupinowskiego. Cały ten problem z natury rzeczy rozpada się na trzy zasadnicze i do pewnego stopnia odrebné działy: 1) kabel sam; 2) cewki pupinowskie; 3) wzmacniaki i aparatura stacji wzmacniakowych. Dział pierwszy, t. j. sam kabel jest stosunkowo najwięcej w Polsce praktycznie przepracowany, i choć publikacji w tej sprawie ukazało się u nas jeszcze bardzo niewiele, posiadamy już od kilku lat szereg fabryk, produkujących z dobrym skutkiem kabel dalekosiężny. Z tych trzech wyżej wymienionych działów jest to może najtrudniejszy. Gorzej przedstawia się sprawa wzmacniaków i aparatury stacy wzmacniakowych; choć dział ten jest b. pokrewny z radiotechniką i zwykle wzmacniak dwu- lub czterodorotowy pod względem zagadnień technicznych i układów połączeń nie przedstawia się trudniej, niż przeciętny lampowy aparat radiowy — większego zainteresowania ta sprawą u nas nie widać. Przejdżmy jednak do problemu cewek pupinowskich. Sprawa napozőr bardzo prosta; teoretycznie należy tylko w przewód wstawić cewkę o indukcyjności kilkudziesięciu milihenrów, zależnie od stopnia pupinowania; jak wykazały jednak doświadczenia, jest to cała problem do rozwiązania. Praktycznie biorąc, cewka pupinowska powinna posiadać zawsze doskonął izolację, jaknajmniej zwiększać oporność omówą przewodu, w który jest wstawiona, posiadać ścisłe określona, zawsze jedną i tę samą indukcyjność, możliwie bardzo małą pojemność statyczną; rdzeń cewki musi posiadać zawsze te same właściwości magnetyczne, cewka, o ile możność, nie powinna powodować zniekształceń nielinearnych wskutek histerezy rdzenia; cewki umieszczone w jednej skrzyni, nie mogą powodować przesłuchu, nie powinny mieć indukcyjności wzajemnej między sobą; właściwości elektryczne cewek jednej i tej samej kategorii nie mogą się różnić poza dopuszczalnemi granicami i t. p. Warunki techniczne odnośnie do cewek pupinowskich, zalecone przez Międzynarodowy Komitet Doradczy Telefonji Dalekosiężnej (C. C. I. księga czerwona 1931 r. str. 311 — 320) ujmują wymagania, stawiane przy odbiorze cewek, w pewne określone normy, nie mogą jednak uwzględnić wiele bardzo ważnych szczegółów, decydujących o dobroci cewek. Dla zdania sobie z tego częściowo sprawy przejdźmy po kolei ważniejsze wymagania, żądane od cewek pupinowskich, zastanawiając się nieco nad ich uzasadnieniem i nad wpływem, jakie one mają na sposoby fabrykacji. Jak wiadomo, jedna jednostka pupinowska służy do spupinowania całej czwórki, a więc dla dwóch obwodów rzeczywistych i jednego skombinowanego. Składa się ona więc z trzech cewek, z których każda posiada rdzeń w kształcie pierścienia, utworzonego z bardzo miękko sproszkowanego żelaza, z domieszką niklu sprasowanego ze specjalną masą. Skład masy i żelaza i jego rodzaj jest zawsze jedną z największych tajemnic fabrykacji. Na rdzeń nawinięte są uzuwienia z drutu miedzianego izolowanego. Uzwojenie cewek przeznaczonych dla obwodów rzeczywistych, składa się z dwóch części, włączanych do dwóch przewodów danej pary; uzwojenie cewki, przeznaczone dla obwodu skombinowanego, składa się z czterech części, włączanych do czterech przewodów całej czwórki; zapewnia to symetrię pod względem właściwości elektrycznych wszystkich przewodów czwórki. Specjalny układ połączeń, a właściwie kombinacja indukcyjności tych poszczególnych uzwojeń, działających w zgodnym kierunku, lub przeciwnym, pozwala na to, iż spupinowanie obwodu skombinowanego nie przeszkadza spupinowaniu obwodów rzeczywistych i odwrotnie. Každa jednostka pupinowska umieszczona jest w pewien sposób w garnku żelaznym i zalana specjalną masą izolacyjną; garnek jest hermetycznie zamknięty. Na przykrywce garnka robi się zwykle specjalną nasadkę, pozwalającą na umieszczenie na niej drugiego takiego samego garnka. Wysokość garnka wynosi około 12 cm. Garnki ustawiają się rzedem i jeden na drugim, w zależności od liczby pupinowanych czwórek. Wszystkie garnki umieszczają razem w skrzynce blaszannej i zalewa się masą izolacyjną; skrzynkę blaszaną umieszcza się w mocnej skrzyni żelaznej, unieruchamia się ją zapomocą klinów drewnianych i wszystko zalewa się jeszcze raz masą izolacyjną. Ścianki wszystkich garnków połączone są ze sobą grubym przyzłutowanym do nich drutem miedzianym i razem uziemione przez skrzynkę i skrzynię. Nie trzeba dodawać, że skrzynia jest hermetycznie zamknięta i posiada na wierzchu tabliczkę z końcami cewek, co po zmontowaniu kabla przykrywa się hermetycznie, następnie nakłada się na to jeszcze jedną przykrywę z żelaza lanego, którą wypełnia się masą izolacyjną. Całość, o wysokości zwykle około 80 cm, powinna być zupełnie nieprzepuszczalna, będąc zakopaną w mokrym gruncie. Warunki wymagane od rdzenia cewek pod względem stałości jego właściwości magnetycznych, są bardzo ostre, i dlatego stanowi on może najważniejszą część cewki i największą jej tajemnicę. Przepisy C. C. I., z r. 1931, powiadają, że indukcyjność cewki przy przepuszczaniu przez jej uzuwienie, odpowiadając jednemu przewodowi, prąd stałego o jakimkolwiek natężeniu w granicach od 0 do 2 amperów, nie może się zmienić więcej, niż $0 \pm 2,5\%$; pomiar indukcyjności powinien być dokonany po upływie pięciu minut po ustaniu prądu. Po wykonaniu takiej próby cewka badana staje się już nie do użytku. Starszego typu cewki nigdy podobnym warunkom sprostać nie mogły. Widzimy stąd, jak łatwe jest zupełne uszkodzenie cewki przez nieogłędne przesłanie przez nią prąd stałego o natężeniu ponad pewną liczbę miliamperów; cewka może być również uszkodzona i przez nadmierny prąd zmienny. ![RYS. 1. JEDNOSTKA PUPINOWSKA.](image) Indukcyjność cewek, mierzona prądem zmiennym o natężeniu 1 mA i częstotliwości 1800 okr./sek a właściwie o pulsacji 11000, nie może się różnić od wartości przepisanej dla obwodów rzeczywistych i skombinowanych więcej, niż $\pm 2\%$. Oporność rzeczywista cewek dla obwodów rzeczywistych i skombinowanych, mierzona przy prądzie o natężeniu 1 mA i 1800 okr./sek (właściwie pulsacji 11000) nie powinna być większa, niż 150 omów na jeden henr. Ostatnie przepisy określają bliżej tę wartość dla każdego rodzaju pupinowania. Z opornością rzeczywistą cewek pupinowskich wiąże się sprawa odkształceń nielinearnych całego systemu nadawczo-odbiorczego; jak wiadomo, część oporności rzeczywistej pochodzi od histerezy. Sprawa ta poruszana była jeszcze w roku 1929 w czasopiśmie „Elektrotechnische Nachrichtentechnik” — (W. Deutschmann, Uber die Bedeutung der Histereze bei Pupinspulen, str. 80); na zjeździe C. C. I. w Paryżu we wrześniu 1931 r. zgłoszone zostały dwa referaty, w których Dr. Voss z firmy Ericsson i Dr. Mayer z firmy Siemens zaproponowali pewne wzory, pozwalające na obliczenie tłumienia dodatkowego wskutek histerezy obwodów. Cały kompleks zagadnień odkształceń nielinearnych należy jednak uważać jeszcze za znajdujący się dopiero w stadium badań; z tego też powodu przepisy C. C. I. z r. 1931 dla określenia dodatkowej oporności rzeczywistej cewek pupinowskich, pochodzącej od ich histerezy, ustalają tylko wzór prowizoryczny: $h = 12 \sqrt{L}$, gdzie $h$ — jest oporność rzeczywista dodatkowa wskutek histerezy w omach na jeden miliamper prądu i na jeden henr indukcyjności cewek, a $L$ — indukcyjność danej cewki w henrach. Pomiar powinien być dokonany przy 800 okr./sek. Otrzymana wartość nie może przekroczyć obliczonej według powyższego wzoru wartości $h$. Ze względu na fabrykację cewek jest to jeszcze jeden trudny warunek co do właściwości magnetycznych rdzenia, a właściwie co do rodzaju użytego na rdzeń sproszkowanego materiału. Według C. C. I. z r. 1931 przesłuch między poszczególnymi obwodami tej samej jednostki pupinowskiej, a więc między obwodami rzeczywistymi i każdym z rzeczywistych i skombinowanym, t. j. właściwie przesłuch w czwórce powinien wynosić dla cewek pupinowskich conajmniej 9 neperów; przesłuch między poszczególnymi obwodami odrębnych jednostek pupinowskich, obwodami rzeczywistymi i skombinowanymi, t. j. przesłuch między czwórkami — 9,5 nepera. Ostatnio warunki te zostały znacznie zaostrozone. Z punktu widzenia fabrykacji jest to kwestią odpowiedniego ułożenia cewek w skrzynie blaszanej i ich przewodów doprowadzających, a szczególnie daleko posuniętej równowagi właściwości elektrycznych samych cewek. Przepisy podają jeszcze sposoby wykonania pomiarów przesłuchu i dotyczą odpowiednich zamknięć obwodów i użytego do pomiaru prądu, który przy 800 okr./sek nie powinien wynosić mniej, niż 5 miliamperów. Najlepiej jest używać głosu ludzkiego, praktycznie jednak pomiar można wykonać, używając brzęczyka o częstotliwości mieszanej fonicznej, upodobnionej do przeciętnej mowy ludzkiej. Oporność izolacji jakiegokolwiek uzuwienia cewki pupinowskiej względem wszystkich innych pozostałych uzuwień, znajdujących się w danej skrzyni i względem tej skrzyny, nie powinna być mniejsza, niż 1000 megomów; stała różnica potencjałów, użytą podczas pomiaru, nie powinna być niższa, niż 100 V i wyższa, niż 500 V, temperatura otoczenia nie może być niższa, niż 15°C. Zdawałoby się napożor, że niema nic łatwiejszego nad zadośćuczynienie temu warunkowi, jednak praktyka wykazała, że zdarzają się skrzynie, w których niektóre cewki po pewnym czasie tracą swą izolacyjność do niedopuszczalnych granic, pomimo tylekrotnego, jak widzieliśmy wyżej, zalewania doskonala masą izolacyjną. Można to wytlumaczyć między innymi drobnymi pcherzyzkami wilgoci, pozostałymi w masie izolacyjnej; pcherzyzki te, widocznie, zmieniają z czasem swe położenie, wędrując z miejsca na miejsce, osadzają się na uzuwieniach i wpływają ujemnie na izolacyjność cewek. W fabrykacji więc, jak się okazuje, jest dużą trudnością idealne usunięcie wilgoci z masy izolacyjnej; sposób jej preparowania, gotowania, temperatura i gęstość podczas zalewania oraz samo umiejętne zalewanie grają tu dużą rolę. Daleko mniej kłopotu jest z wytrzymałością dielektryczną; izolacja między uzwojeniami jakiegokolwiek obwodu powinna wytrzymać bez przebicia chwilowe przyłożenie napięcia, nie przekraczającego 500 V skutecznych przy częstotliwości nie mniejszej, niż 50 f okr/sek, izolacja zaś między jakimkolwiek uzwojeniem i skrzynią żelazną powinna wytrzymać bez przebicia napięcie, nieprzekraczające 2000 V skutecznych, przyłożone w ciągu 2-ch minut, przy czym wartość maksymalna używanego przy badaniu napięcia zmiennego może być większa najwyżej o 10% od wartości maksymalnej napięcia ścisłe sinusoidalnego, mającego wartość skuteczną taką samą, jak napięcie przyłożone. Ostatni warunek stwarza pewną trudność pomiarową, gdyż wymaga znajomości kształtu przebiegu napięcia zmiennego, używanego podczas badania; nie gra to roli, gdy mamy do czynienia z przebiegiem zbliżonym do sinusoidalnego, co w większości wypadków ma miejsce. Poza wymienionymi wyżej warunkami, cewki jednej jednostki pupinowskiej, t. j. jednej czwórki, powinny jeszcze odpowiadać pewnym wymaganiom pod względem symetrii ich właściwości elektrycznych. Wymagania te przez ostatnie wydanie C. C. I. określone są jako prowizoryczne, będą one więc w przyszłości, w miarę postępu badań i wyniku doświadczeń międzynarodowych, ścisłej sprecyzowane i może obostrzone, z czem fabrykacja cewek powinna się liczyć. Są to wymagania następujące: nierównowaga pojemnościowa względem ziemi cewek, należących do dwóch par jednej i tej samej czwórki, nie może przekraczać wartości 100 μμ F; nierównowa ga indukcyjnościowa cewek, należących do dwóch par jednej i tej samej czwórki i mierzonych przy układzie, odpowiadającym obwodowi skombinowanemu, nie może przekraczać 25% indukcyjności obwodu skombinowanego, i wreszcie nierównowa ga opornościowa, mierzona prądem stałym, cewek, należących do dwóch par jednej i tej samej czwórki przy układzie, odpowiadającym obwodowi skombinowanemu, nie powinna przekraczać 0,20 omów. Jasne jest, że jest to ważne ze względu na szmery, pochodzące z zewnątrz, i na przesłuchy. Tak w krótkim streszczeniu przedstawia się problem cewek pupinowskich; zasadniczo prosty, w wykonaniu praktycznym jednak stosunkowo trudny z powodu wymaganych specjalnych właściwości magnetycznych i elektrycznych, niezmienności ich w czasie, precyzji wykonania przy małych dopuszczalnych odchyleniach. Bardzo ważną rzeczą jest dobroć i najodpowiedniejszy rodzaj półfabrykatów, a więc: materiału na rdzeń, jednolitości drutu do uzwojeni, jego izolacji, masy izolacyjnej i t. d. Poza tem grają tu dużą rolę odpowiednio dobrany stosunek oporności cewki do jej indukcyjności, co decyduje o grubości drutu uzwojeniowego, o wymiarach cewek, odpowiednie wykonanie cewek, ich ułożenie w garnku, wyprowadzenie przewodów, ustawienie garnków, doskonale i pewne lutowania, umiejętnie zalewanie dobrze przygotowaną masą, doskonala hermetyczność i t. p. wiele szczegółów, udoskonalanych stopniowo w miarę zdobywanego doświadczenia praktycznego. TEORIA SUBJEKTYWNEGO SŁYSZENIA. TADEUSZ KORN, Asystent Państwowego Instytutu Telekomunikacyjnego. Wstęp. W praktyce dźwiękowej spotykamy się przy większych wzmacnieniach głosu z zadziwiającym zjawiskiem. Przypuszcmy, że głos brzmiący naturalnie poddajemy wzmacnieniu ponad normę zwykłą przez aparaturę pracującą bez zniekształceń linjowych, t. j. której stopień wzmacnienia jest jednakowy dla wszystkich częstotliwości. Głos wzmacniony, odebrany z aparatury, będzie brzmiał glucho i tubalnie. Wskazywałoby to, że aparatura wzmacniała przedzewszystkiem tony niskie na nikerzyść składników wysokich. Ponieważ założyliśmy, że instalacja nasza, jak nam dowodzi pomiary elektryczne, pracuje ze stałym stopniem wzmacnienia, stajemy tu wobec pewnego paradoksu, którego rozwiązania jest na gruncie technicznym niemożliwe. Kwestię tę wyjaśni nam dopiero, rozwinęta poniżej, teoria subiektywnego słyszenia. Do określenia głośności dźwięku używamy dwóch miar: objektywnej i subiektywnej, lub inaczej: fizycznej i fizjologicznej. Fizyczny pomiar głośności polega na wyznaczeniu mocy dźwięku, przypadającej na cm² powierzchni w miejscu odbioru (Schallintensität), która określamy literą N (watów/cm²) lub też na po- daniu maksymalnej wartości jego ciśnienia (Druck amplitude) — D (dyn/cm²). Obie te wielkości są zresztą związane prostą zależności kwadratową¹): \[ N = \frac{D^2}{2pc} \cdot 10^{-7} \] gdzie $ p $ — oznacza gęstość powietrza $(1,2 \cdot 10^{-3} \text{ cgs dla } 20^\circ \text{C i } 760 \text{ mm})$ a $ c $ — szybkość rozchodzenia się głosu w powietrzu $(3,44 \cdot 10^4 \text{ cgs})$. Pomiar fizjologiczny głosu polega na ustaleniu subiektywnego wrażenia, jakie doznaje przeciętnie ucho ludzkie pod wpływem danego dźwięku. Drogą statystyczno-doświadczalną stwierdzono, że związek między skalą objektyną, a subiektywną zbliża się do zależności logarytmicznej. Jeżeli wielkości w mierze subiektywnej będziemy określać przez $ L $, to możemy przyjąć równanie: \[ L = a \lg \frac{N}{N_0} = 2a \lg \frac{D}{D_0} \] gdzie $ N_0 $ i $ D_0 $ są to wartości, odpowiadające granicznej słyszalności dźwięku (rys. 1, odcięte dla $ L = 0 $). Pozostaje jeszcze kwestia wyboru spółczynnika proporcjonalności „$ a $" czyli, mówiąc inaczej, zdefiniowanie jednostki miary fizjologicznej. Za podstawę przyjmujemy tu wrażenia powstałe przy odbiorze tonu o częstotliwości 1000 uznanej za „normalną". Skale subiektywną wyechowano wychodząc z następującego założenia: jeżeli w skali objektynowej natężenie dźwięku o częst. 1000 wynosi: \[ N = 10^n N_0 \] to w skali subiektywnej niech odpowiada temu: \[ L = 10n. \] ¹) F. Trendelenburg Schallstrahlung u. Schallempfang-Tonfilm A. IV.1.1931. jednostek subiektywnych zwanych „Fon’em”$^2$. Skąd dla częstotliwości tej dostajemy wartość na $a$. \[ a = \frac{L}{\lg \frac{N}{N_0}} = 10 \] $N_0$ określamy przy tym z pomiarów doświadczalnych jako. \[ N_0 = 2,6 \cdot 10^{-10} \mu W/cm^2 \] Otrzymaną zależność $L = 20 \lg \frac{D}{D_0}$ znajdujemy wykreślona na rys. 1 (prosta górna). Zdefiniowane w powyższy sposób wrażenie jednostkowe, zwane Fonem służyć nam będzie za podstawę również przy określaniu natężeń głosu dla innych częstotliwości. Miara nasza będzie rozszerzona dla wszystkich, wysokości tonu wówczas gdy: 1) znajdziemy doświadczalnie wartości granicznego słyszenia \[ D_0 = F(f) \] 2) gdy dobierzemy odpowiednio $a = F(f)$ tak, aby otrzymane jednostki wyrażały się w „Fonach” t. j. pokrywały się z wrażeniem uzyskanem przy odbiorze tonu normalnego (1000 Hz) Wyznaczenie $D_0 = F(f)$ nie przedstawia naogół większych trudności. Odbywa się to drogą statystyczno-doświadczalną na większej ilości słuchaczy. Otrzymane w ten sposób wartości średnie tworzą t. zw. „krzywą granicznego słyszenia” (rys. 2 krzywa a). Więcej kłopotu sprawia wyznaczenie zależności $a = F(f)$. Ponieważ głośność dźwięku o dowolnej częst. chcemy mierzyć wrażeniem odbieranym przy dźwięku normalnym, musimy najprzód znaleźć odpowiednik tego wrażenia dla dowolnej częstotliwości wyznaczając: \[ D = F(f) \text{ przy } L = \text{const.} \] czyli t. zw. krzywe jednakowej głośności$^3$. Wyznaczenie tych krzywych jest znów rzeczą nastrożającą poważne trudności. Porównywanie natężeń głosu o różnych wysokościach drogą subiektywnego wrażenia wydaje się napożór nicosiagalne. Zadanie to jednak jest analogiczne do znanego w optyce porównywania natężeń światła o różnych barwach, rozwiązanej przez Flicker’a metodą heterochromatyczną. Działanie „fotometru Flickera” polega na tem, że do oka doprowadzamy kolejno w pewnej częstotliwości oba porównywane światła o niewielkiej zresztą różnicy długości fali. Zasadę tę przeniósł na grunt akustyczny D. Mac-Kenzie$^4$ budując t. zw. fonometr Flickera. Te samą metodę zastosował później B. A. Kingsbury$^5$ przeprowadzając swe prace w „Bell Telephone Laboratories Incorporated”. Doświadczenie zostało wykonane według schematu przedstawionego na rys. 3. RYS. 2. KRZYWE JEDNAKOWEJ GŁOŚNOŚCI. Instalacja ta, jak widzimy, składa się z dwóch zasadniczych symetrycznych części: A i B. Każda z nich służy do wytwarzania czysto sinusoidalnych dźwięków o różnych częstotliwościach porównywanych. Dalej załączono specjalny przekaźnik o niskiej bezwładności którego czas przełączania nie przekracza 0,001 sek. Przekaźnik ten dawał 12 zmian na sek., włączając do słuchawek kolejno część A i B. Natężenie, pochodzące z części A, uznano za stałe, natężenie z części B zmieniało się tak długo, aż słuchacz przestawał odczuwać wibrację natężenia tonu w tempie 12 razy na sek. Doświadczenie przeprowadzono na 11 mężczyznach i 11 kobietach. Dla niewielkich różnic w wysokości tonu osiągnięto wyniki z dokładnością 4%. RYS. 3. UKŁAD POŁĄCZEŃ B. A. KINGSBURY’EGO. Jako ton wyjściowy przyjął Kingsbury ton o wysokości 700 Hz. Posuwając się kolejno w górę i w dół, wyznaczył on owe krzywe jednakowej głośności (equal loudness contours), na-d --- $^2$ F. Trendelenburg j. w. $^3$ B. Mayer: Das Gehör, Handbuch der Physik (H. Geiger i K. Scheel). T. VIII str. 477 — r. 1927. $^4$ D. Mac-Kenzie. Phys. Rev. t. 20 str. 331 1922. $^5$ B. A. Kingsbury Phys. Rev. t. 29 str. 588. 1927. zwyczaj ważne w teorii elektroakustyki. Krzywe te znajdujemy na rys. 2. Określają one zależność $D = F(f)$ przy $L$ const., który jest ich parametrem. Doświadczenia zrobione dla 8 wartości tego parametru, zachowując przytem stałą różnicę między temi wartościami. Do wykresu użyto dla $D$ skali logarytmicznej, aby dla równych $\Delta L$ otrzymać równe przerosty rzędnych: $$\Delta L = C \Delta \lg D.$$ Krzywa najniższa „a” nie jest otrzymana z niniejszego doświadczenia, lecz jest wspomnianą wyżej „krzywą granicznego słyszenia”. Badanie otrzymanej rodziny krzywej wykazuje, że dla dowolnej częstotliwości różnice rzędnych (odstępy pionowe) między krzywemi są mniej więcej stałe, co dowodzi, że dla każdej częstotliwości obowiązuje w przybliżeniu zależność logarytmiczna między skalą fizjologiczną i fizyczną. Niemniej jednak widzimy, że krzywe te nie są wcale jednakowe co do kształtu z krzywą graniczną, lecz dla wyższych natężeń głosu (krzywe górne) przebiegają znacznie bardziej płasko. Inaczej mówiąc odstępy między krzywemi $\Delta \lg D$ są równe dla różnych częstotliwości. Dowodzi to, że spółczynnik „a” nie jest wartością stałą, lecz, jak przewidywaliśmy ogólnie, pewną funkcją częstotliwości. Spółczynnik ten określimy z łatwością z otrzymanych wykreś wychodząc ze wzoru: $$a = a_0 \frac{A_0 \lg D}{\Delta \lg D}.$$ Zakładając zgodnie z definicją „Fona” $a_0 = 10$ przy $f_0 = 1000$ Hz wykreślamy otrzymaną zależność na rys. 2. Przyczyny zmienności spółczynnika „a” nie są jeszcze dostatecznie wyjaśnione. Backhaus i Trendelenburg 6) próbują je uzasadnić zjawiskami, związanymi z nielinowością naszego organu słuchowego. Mając określone „a” dla każdej częstotliwości, posiadamy już wykształcenia miary fizjologicznej dla dowolnej wysokości tonu. Zależność między skalą objektywną i subiektywną będzie się przedstawiała jako rodzina logarytmic. Jeżeli dla „D” użyjemy skali logarytmicznej to związek $L = F(\lg D)$ będzie rodziną prostych o zmiennych parametrach $a$ i $D_0$. Na podstawie rozwiniętej powyżej teorii możemy już z łatwością wyjaśnić wspominane we wstępie zjawisko pozornego zniekształcenia głosu przy wzmacnieniu. Wyobraźmy sobie, że nadajemy dźwięk, składający się z dwóch tonów sinusoidalnych o częstotliwościach $f_1 < f_2$ i natężeniach $D_1$ dyn/cm i $D_2$ dyn/cm tak dobranych, że oba tony mają tę samą głośność $L_1 = L_2 = L$ (Fonów). Jeżeli dźwięk ten poddany $10^n$ krotnemu wzmacnieniu to otrzymamy dwie nowe głośności $L'_1$ i $L'_2$, związane zależnością: $$L'_1 = L - \frac{1}{2} a_1 n \text{ (Fonów)} \quad \text{i} \quad L'_2 = L + \frac{1}{2} a_2 n \text{ (Fonów)}$$ ponieważ jak wiemy z rys. 4 $a_1 < a_2$ więc wrażenie (głośność) subiektywne ulegnie zniekształceniu na korzyść tonów wyższych: $$L'_1 > L'_2$$ To samo zjawisko możemy uzasadnić wprost na podstawie wykresu krzywych jednakowej głośności (rys. 2). Jeżeli założymy dla przykładu $f_1 = 100$ Hz i $f_2 = 1600$ Hz, oraz $D_1 = p, z$ dyn/cm i $D_2 = q, w$ dyn/cm, to krzywe te będą miały identyczną głośność, leżąc na tej samej krzywej jednakowego słyszenia (3 od dolu). Przypuszczmy teraz, że aparatura nasza posiada 10-krotny stopień wzmacnienia. Töne odebrane będą posiadały amplitudę ciśnień odpowiednio równe $D_1' = 2$ dyn/cm i $D_2' = 0,05$ dyn/cm. Widzimy teraz, z rys. 2, że tony nasze nie będą już pozostawały na krzywej jednakowego słyszenia, gdyż punkt $f_1 = 100$ Hz i $D_1 = 2$ dyn/cm znajduje się znacznie wyżej ponad krzywą przechodzącą przez punkt $f_2 = 1600$ Hz i $D_2 = 0,05$ dyn/cm. Dla uniknięcia należy utrzymać natężenie głosu odbieranego na wysokości nadawanego, lub opisanych powyżej subiektywnych zniekształceń głosu stosować przy większych wzmacnieniach głosu, specjalną kompensację. Znajomość rozwiniętej w niniejszym artykule teorii subiektywnego słyszenia jest szczególnie ważna przy instalacjach kin dźwiękowych i aparatur megafonowych. Definicja fona którą posługiwaliśmy się w powyższym rozumowaniu okazała się w praktyce nieco niewygodną. Punkt zerowy tej skali opiera się na granicznej słyszalności dźwięku, zmierzonej doświadczalnie, co w rezultacie dla okrągłych wartości fizycznych natężenia dźwięku daje ulamkowe liczby fonów. W ten sposób naprzylądź dźwięk o częst. 1000 Hz i o ciśnieniu 1 dyn/cm$^2$ będzie określony w fonach: $$L = 20 \lg \frac{1}{0,000464} = 66,71 \text{ fonów}$$ a stąd: - dla $D = 0,001$ dyn/cm$^2$ — $L = 6,71$ fon. - dla $D = 0,01$ dyn/cm$^2$ — $L = 26,71$ i t. d. Dla uniknięcia tych niedogodności w roku ubiegłym zdecydowano przesunąć skalę dla fona w ten sposób aby natężeniu $D = 1$ dyn/cm$^2$ odpowiadało równo 70 fonów 7). W związku z tem oczywiście punkt zerowy skalı oderwał się od wartości doświadczalnej granicznego słyszenia, a został ustalony umownie jako odpowiadający natężeniu wypadającemu z prostego przeliczenia. $$D_0 = \frac{1}{3160} \text{ dyn/cm}^2 = 0,0003160 \text{ dyn/cm}$$ W ten sposób dźwięk o natężeniu granicznem zmierzonym doświadczalnie i podanem przez Trendelenburga $$D_0 = 4,64 \cdot 10^{-4} \text{ dyn/cm}^2$$ nie będzie już w skali fizjologicznej odpowiadał punktowi zerowemu lecz wyniesie $$L'_0 = 3,32 \text{ fonów}.$$ Ponieważ jedenak wartość graniczna ciśnienia dla ucha ludzkiego wała się w dość dużych granicach koło średniej $D_0$, przyjęcie na punkt zerowy wartości niższej jest nawet pożyteczne, zwłaszcza przy pomiarze dźwięków szkodliwych (zakłóceń). Korzystając ze sposobności poczuwam siłdo milego obowiązku złożenia podziękowania P. Prof. Dr. inż. J. Groszkowskemu za Jego cenne uwagi przy opracowywaniu niniejszego artykułu. 6) H. Backhaus i F. Trendelenburg: W. V. a. d. Siemens-Konzern IV.2 str. 205, 1925. 7) G. W. O. H.: A New Standard of Loudness Wireless Engineer, Czerwiec 1932. LICZBA ABONENTÓW TELEFONICZNYCH W GDYNI ROŚNIE. Inż. KONSTANTY DOBRSKI. W związku z wykonywaniem programu automatyzacji sieci telefonicznych miejskich i okręgowych w Polsce systemu Strowgera odmiany angielsko-amerykańskiej, zostały otwarte w połowie maja r. b. pierwsze dwie centralne automatyczne tego systemu w okręgu Gdyni. Okręg gdyński obejmuje Gdynię i sąsiedzkie miejscowości, położone w promieniu kilku kilometrów od Gdyni, a mianowicie Oksywie, Chyłonję i Orłowo Morskie. Abonenci telefoniczni wymienionych miejscowości będą mogli łączyć się z sobą na drodze całkowitej automatycznej, a więc tak, jakby byli abonentami tego samego miasta. Nazraże zostały uruchomione centrale w Gdyni i w Orłowie Morskim, w niedalekiej zaś przyszłości (sierpień r. b.) będzie zainstalowana centrała w Chyłonji. Abonenci Oksywia są nazraże przyłączeni wprost do centrali w Gdyni. Do połowy maja r. b. w Gdyni funkcjonowała centrała automatyczna systemu Rotary; w pozostałych miejscowościach były centrale ręczne, obsługiwane przez pewną część doby. Wobec przyjęcia systemu Strowgera odmiany angielsko-amerykańskiej jako systemu normalnego w Polsce Min. Poczty i Telegrafów zdecydowało nie rozszerzać dotychczasowej centrali w Gdyni — systemu Rotary, której pojemność znajdowała się na wyzerczaniu, tembardziej że współpraca jej z innymi projektowanymi centralami automatycznymi okręgu gdyńskiego nasuwałaby poważne trudności, natomiast wybudować w Gdyni centralę nową — o pojemności większej (do 2000 abonentów) — systemu normalnego. Jest zrozumiałem, że instalowanie nowych central automatycznych w okręgu gdyńskim, a w najbliższej przyszłości w Częstochowie, na Górnym Śląsku i w innych miejscowościach wymaga inwestowania znacznych kapitałów. Inwestycje te idą nie tylko na zakup i montaż sprzętu automatycznego, ale również na roszerszenie i uporządkowanie sieci kablowych miejskich, wybudowanie sieci kablowych okręgowych, siłownie i aluminiotornie, na budynki, w których nowe urządzenia mają się mieścić, wreszcie na przebudowę central międzyzmiażowych, które muszą być dostosowane do współpracy z nowemi centralami miejskimi, jak również aparatów telefonicznych i centralek abonentów. Przedsiębiorstwo, które robi tak znaczne i zasadnicze inwestycje, może sobie stawić — zależnie od punktu widzenia, z jakiego spojrzymy się na rzecz, — dwa cele. Pierwszym będzie polpełszanie komunikacji telefonicznej. Cel ten opiera się na założeniu, że telefon powiększa bogactwo społeczeństwa w taki sam sposób jak np. drogi. Im instalacje telefoniczne będą sprawniej funkcjonowały, tem obywatele, korzystający z telefonów, będą mieli większe z nich pożytek, gdyż lepiej i sprawniej będą mogli załatwiać swe interesy. Zainstalowanie centrali automatycznej zamiast ręcznej nie-wątpliwie polpełszuje komunikację telefoniczną. Pośrednictwo telefoniczne jest bowiem zawsze uciążliwe — nawet przy wysokiej dyscyplinie, utrzymywanej przez Zarząd centrali. Abonent Orłowa, który chciał połączyć się z abonentem w Gdyni, uzyskiwał dawniej to połączenie za pośrednictwem telefonistek i tylko w pewnej części doby. Obecnie ten sam abonent może połączyć się z abonentem w Gdyni w dowolnym momencie, nie wyczekując na zgłoszenie się jednej i drugiej telefonistki i wzajemnie ich ze sobą porozumienie się. Kiedy abonent ten położy mikrotelefon po skończonej rozmowie, zostanie on obecnie rozłączony automatycznie i może przeprowadzić natychmiast następną rozmowę z innym abonentem, podczas kiedy poprzednio rozłączenie abonenta było uzależnione jeszcze od telefonistki, która musiała wyjąć wtyczki odpowiedniego sznuru z gniazda i t. p. Kryterium — polepszenia jakości komunikacji telefonicznej — narzuciujące się technikem z siłą tch wielką, nie wystarcza jednak samo przez się do usprawiedliwienia wysokości kapitałów, zainwestowanych. Kryterium to powinno być kontrolowane ze względu na rentowność przedsiębiorstwa. Kapitały zainwestowane powinny się opłacać. Odczuwamy to doskonale, kiedy chodzi o nasze prywatne gospodarstwo. Wiemy wszystcy, iż samochód jest wygodnym i szybkim środkiem komunikacji. Ale korzystamy najczęściej z komunikacji tramwajowej, konnej, lub pieszej, gdyż zdajemy sobie sprawę, iż czas, który moglibyśmy zaoszczędzić używając samochodu, nie pokryje — przy naszych dochodach — kosztów użycia samochodu. Z pewnego więc punktu widzenia celem inwestycji, przedsiębranych przez przedsiębiorstwo, będzie powiększenie jego rentowności lub przynajmniej uzyskanie normalnej rentowności instalowanych urządzeń. Dochośćodowość przedsiębiorstwa jest ostatecznie może najlepszym sprawdzianem racjonalności jego gospodarki na dłuższą metę, jeżeli jest to przedsiębiorstwo handlowe, pobierające za usługi, które cddaje, opłaty cd osób korzystających z tych usług. Przedsiębiorstwo eksploatacji telefonów jest cparte na zasadach handlowych; abonenci telefoniczni mają pokrywać w całości koszty eksploatacji telefonów; kapitały inwestowane powinny opłacać się. Zrozumiłem jest, że program instalowania dużej liczby central automatycznych w różnych miejscowościach Polski w krótkim czasie kilku najbliższych lat związany z zaangażowaniem poważnych kapitałów opierał się na założeniu szybkiego wzrostu liczby abonentów w Polsce i w konsekwencji szybkiego podnoszenia się dochodów z opłat telefonicznych. W czasie normalnym liczba abonentów telefonicznych stale wzrastała i można było corazniej liczyć na ten wzrost. Obecnie jednak — w okresie depresji gospodarczej — tempo wzrostu liczby abonentów znacznie osłabło. To też w miarę zbliżania się terminów uruchomienia pierwszych instalowanych central automatycznych w okręgu gdyńskim coraz natarczywiej musiało narzucać się zagadnienie: w jaki sposób można będzie podnieść dochody z opłat telefonicznych. Krótki namysł wskazywał, że mogło tu być brane pod uwagę jedynie dążenie do zwiększenia liczby abonentów wbrew niepo-myslnie — zdawałoby się — konjunkturze. Analiza cyfr statystycznych, dotyczących stanu telefonów w Polsce, wskazuje ciągłe od szeregu lat, iż w Polsce powinny panować dla rozwoju telefonów wyjątkowo korzystne warunki. Liczba telefonów w Polsce, przypadająca na 100 mieszkańców, jest ciągle bardzo mała. Wynika to wyraźnie z tabelki, która ostatnio była drukowana w zeszycie 4-ym Przeglądu Teletechnicznego, a którą dobrze jest mieć często przed oczami. Niema powodu przypuszczać, żeby w Polsce — w przeciwieństwie do innych państw — telefon był niepotrzebny, albo miał stanowić tylko przedmiot zbytu. Zresztą bardzo wysoka stosunkowo liczba rozmów, przypadająca przeciętnie na jeden aparat, świadczy nieodparty, że potrzeba telefonów w Polsce istnieje. A zatem objektywna analiza cyfr statystycznych przekonywa nas, że w Polsce w dziedzinie telefonów kryzysu być nie powinno i że jest słuszne liczenie na szybki i duży napływ abonentów telefonicznych wbrew nawet niepewnej koniunktuce gospodarczej przynajmniej dość, dopóki Polska nie zajmie w tabeli statystycznej tego miejsca, które jej się należy ze względu na poziom polskiego życia gospodarczego i liczbę mieszkańców. Należy tylko znaleźć być może właściwy katalizator, któryby przyspieszał proces zgłaszania się abonentów telefonicznych. Ogromny napływ abonentów w okręgu gdyńskim po otwarciu central automatycznych w Gdyni i w Orłowie Morskiem zdaje się wskazywać, że właśnie taki katalizator znaleziono. W okręgu gdyńskim zostały manowiec zastosowane następujące środki w celu pobudzenia do zgłaszania się nowych abonentów telefonicznych: 1) z okazji otwarcia nowych central automatycznych postanowiono udzielać daleko idące ulgi, dotyczącej opłat wstępnych i instalacyjnych, zgłaszającym się abonentom w ciągu 4-miesięcy od dnia uruchomienia central; 2) zmieniono strukturę taryfy telefonicznej; 3) rozwinęto propagandę na rzecz telefonów przy pomocy barwnego plakatu, ulotek, oraz ogłoszeń i komunikatów w pisach. Środek ostatni posiada znaczenie pomocnicze aczkolwiek niemaloważne, pozwalą on zawiadomić jaknajszerse kręgi zainteresowanych o warunkach korzystania z telefonu, o ulgach przyznanych, wyjaśnia potrzebę telefonu, stwarza odpowiednie sugestie. Natomiast dwa pierwsze środki posiadają w danym wypadku znaczenie zasadnicze. Wysokość opłat wstępnych i instalacyjnych może być ustalona rozmnicza — zależnie od celu, jaki te opłaty mają spełniać. Jeżeli np. ustanawia się je dla tego, aby otrzymać zwrot tej części kapitału, która jest wyłożona na urządzenie związane bezpośrednio i wyłącznie z instalacją abonenta, to opłaty te wypadną wysokie. Ale przedsiębiorstwo ma możliwość uzyskania potrzebnych sum również wyłącznie w postaci zwykłych opłat miesięcznych czy kwartalnych, rezygnując całkowicie z opłat wstępnych. Wzajemny stosunek wysokości opłat wstępnych i abonenumentowych miesięcznych może być, — ze względu na sumy, które dany abonent ma płacić, — regulowany dowolnie, a powinien być ustalony w ten sposób, aby rozwój przedsiębiorstwa, jego dochodowość były jaknajwiększe. Niewątpliwie, zastosowanie w okręgu gdyńskim daleko idących ulg, dotyczących opłat wstępnych i instalacyjnych, dało poważny impuls do zgłaszania się abonentów telefonicznych. W okręgu gdyńskim zastosowano taryfę mieszana, t. j. składającą się z opłaty stałej, zależnej od rodzaju aparatu (aparat główny, aparat dodatkowy), i z opłaty zmiennej, zależnej od liczby przeprowadzonych rozmów w ciągu danego okresu czasu, a więc np. miesiąca. Oczywiście liczy się tylko połączenia uskuteczniene z danego aparatu i tylko takie, które doszły do skutku. Opłata stała wynosi za aparat główny 8 złotych miesięcznie, a za aparat dodatkowy, konserwowany przez Zarząd Poczty i Telegrafów, 4 złote. Opłata za rozmowę miesięczną wynosi 8 groszy. Opłata zmienna równa się zatem sumie, otrzymanej z pomnożenia 8 gr. przez liczbę przeprowadzonych rozmów, przytem opłata ta nie może wynieść miesięcznie mniej, niż przypada za 60 rozmów. W rezultacie najmniejsza opłata miesięczna za abonament telefoniczny będzie wynosiła 8 zł + 4.80 = 12.80 zł., dając prawo do przeprowadzenia w ciągu miesiąca 60 rozmów wychodzących z danego aparatu. Do wszystkich abonentów w okręgu stosują się te same opłaty, nicma więc podziału abonentów na kategorie. Powszechny podział opłat abonenmentowej na stałą i zmienną opiera się na następujących przesłankach. Pewna część urządzeń centrali i sieci jest oddana do wyłącznego użytku abonenta (np. aparat telefoniczny, przewód do centrali, niektóre organy centrali i t. p.). Sluszne więc jest, aby każdy abonent nawet taki, który w ciągu danego czasu nie przeprowadzi ani jednej rozmowy, ponosił systematycznie koszty, związane z oprocentowaniem kapitału, amortyzacja i utrzymaniem tej części urządzeń. Z drugiej strony wiemy, że od natężenia ruchu telefonicznego zależy liczba organów połączeniowych centrali, ilość żył w kablach, łączących poszczególne centrale, a zatem wysokość kosztów oprocentowania kapitału, utrzymania i amortyzacji urządzeń technicznych stacji i sieci kablowej. Sluszne więc jest, aby abonent ponosił również opłaty w zależności od liczby przeprowadzonych rozmów. Taryfa — zastosowana poraz pierwszy w Polsce w okręgu gdyńskim, — opierając się, jak widzimy, na racjonalnych podstawach, dala niewątpliwie poważny impuls do zgłaszania się nowych abonentów telefonicznych. Taryfa ta pozwala na zababowanie telefonu również sferem mniej zamożnym; pozwala ona — przez zmniejszenie liczby rozmów — do zredukowania opłaty abonenmentowej, jeżeli okoliczności nie pozwoliły danemu abonentowi utrzymywać jej na poprzedniej wysokości. Wysokość stawek — 8 zł., 8 gr. — została określona na podstawie danych statystycznych, jakie posiadamy w tej chwili, i w przewidywaniu tego stanu rzeczy, jaki może się ustalić w najbliższym czasie. Zwłaszcza ważną jest tutaj liczba rozmów, przypadająca przeciętnie na jeden aparat. Taką samą strukturę na ogół posiadają taryfy telefoniczne w innych miejscowościach i państwach. A więc np. w Gdańsku-opłata stała miesięczna wynosi 4 guldeny (7 złotych), opłata za rozmowę miesięczną 15 pf (26 groszy), najmniejsza liczba rozmów w ciągu miesiąca, które muszą być opłacone: 80; w Niemczech opłata stała miesięczna (w sieciach od 1000 do 5000 abon.) wynosi 7 Mk 50 pf. (14 złotych 70 groszy), opłata za rozmowę miesięczną — 10 pf. (21 gr.); w Anglii opłata stała (dla biur i t. p.) wynosi kwartałnie — 1.15.0 (52 zł. 50 gr), opłata za rozmowę miesięczną — 1 d (13 gr.); we Francji — opłata stała (w sieciach do 2000 abon.) wynosi rocznie 250 fr. (88 zł.), opłata za rozmowę miesięczną 0,30 fr. (10,5 gr.), najmniejsza liczba rozmów w ciągu roku, które muszą być opłacone: 500 i t. d. Dzięki zastosowaniu w okręgu Gdyńskim — z okazji otwarcia tam nowych central automatycznych, — powyżej omówionych czynników uzyskano wyniki następujące: Przed 15 maja t. j. przed dniem otwarcia nowych central liczba abonentów okręgu Gdyni wynosiła ok. 800. W okresie pierwszych dwóch tygodni liczba nowych abonentów, którzy się zgłosili, wyniosła zgorą 400. W ciągu połowy następnego miesiąca, t. j. do 15 czerwca r. b., liczba ta powiększyła się do przeszło 550, co stanowi ok. 70% liczby abonentów z przed dniu 15 maja r. b. Zasługuje na szczególną uwagę, że Dyrekcja P. i T. zdolała w ciągu tego okresu — od 15.V do 15.VI — przyłączyć do sieci dzięki niezwykłemu wysiłkowi swego personelu około 400 nowych abonentów, pomimo to że nikt nie mógł przewidywać takiego wybuchu zgłoszeń nowych abonentów. Liczba abonentów w okręgu Gdyńskim w dalszym ciągu rośnie. PROSTOWNIKI STYKOWE. ROMAN BRYKCYNSKI. Prostowniki mają na celu przetwarzanie prądu zmiennego na prąd jednokierunkowy tętniący, który można stosować bądź bezpośrednio, (np. do ładowania akumulatorów) bądź po wyrownaniu przez odpowiednie filtry, zamieniając go w ten sposób na prąd prawie stały. Do szeregu dawniej już znanych prostowników, przybył w ostatnich latach nowy rodzaj—tak zwane prostowniki stykowe (Angielskie: m-tal rectifier, Niemieckie: Trockengleichrichter). Prostowniki te zostały wynalezione w latach 1925/26 w Stanach Zjednoczonych przez L. O. Grondahla (Patent USA. I. 640, 335. vT. I. 25), którego patent zakupiły najpierw firmy: Westinghouse Brake Co. (Brit. Pat. 277610 USA. 14.9.1926) oraz Siemens Schuckert (DRP. 500005.28.10, 26). Przyczyny właściwości zaworowych prostowników stykowych nie są dotychczas wyjaśnione. W każdym razie mechanizm działania tych prostowników opiera się na zjawisku czysto elektronowem, a mianowicie wolne elektrony przepływają w jednym kierunku łatwiej niż w kierunku odwrotnym. Wobec tego po najdłuższem nawet działaniu, nie zachodzą tam żadne zmiany fizyczne, ani chemiczne. Dopiero w razie przeciążenia i przegrzania, pojawiają się procesy elektrolityczne, które zmieniają budowę krystaliczną warstwy zaporowej i zmieniają w ten sposób właściwości prostownika. Mechanizm elektronowy, zapewnia też zupełny prawie brak bezwładności w działaniu prostownika, dzięki czemu nadaje się on do prostowania prądów szybkozmieniennych, a więc może służyć naprzykład jako detektor radiowy. Stosunek oporu prostownika, w kierunku zaporowym do oporu w kierunku przepływowym (przy tem samem napięciu) równy jest odwrotności stosunku prądów przepływających przez prostownik przy tem samem napięciu. Stosunek ten decyduje o właściwościach zaworowych prostownika i dlatego w Niemczech, nazywano go „spółczynnikiem dobrotli” (Gutezahl). Rys. 1 i Rys. 2 dają krzywą prądu przepływającego w obydwu kierunkach, w funkcji napięcia. Na rysunku 2 podana jest również krzywa „stosunku prądów” w funkcji napięcia. Stosunek ten jest bardzo mały dla napięć poniżej 0,3 V, poczynie szybko wzrasta, osiągając wartość maksymalną (prawie 8 000) przy napięciu około 4 V. Przy prostowaniu prądu zmiennego napięcie przybiera wszystkie wartości od 0 do $V_{\text{max}}$ i z powrotem, a więc średni stosunek prądów jest mniejszy niż stosunek prądów odpowiadający napięciu skutecznemu na charakterystyce statycznej. Potem spadek napięcia w prostowniku, a więc i napięcie na jego zaciskach jest większe w kierunku zaporowym, niż w kierunku przepływowym, co ma duże znaczenie przy stosowaniu odbiornika o dużym oporze wewnętrznym. W rezultacie prąd zwrotny wynosi najczęściej około 1% prądu przepływowego (wartości skuteczne), a więc nie 1/8000 ale 1/100. W praktyce, opór obwodu składa się nietylko z oporu prostownika, ale jeszcze z oporów niezmiennych: źródła, odbiornika i oporów regulujących. Wobec tego gdy opory niezmienne mają dużą wartość, „stosunek prądów” jest znacznie mniej korzystny. Budowa prostowników stykowych. Najwięcej rozpowszechnione obecnie, są dwa rodzaje prostowników: miedziowe (t. zw. kuprytowe) i selenowe. Prostowniki miedziowe składają się z płyt miedzianych pokrytych po jednej stronie tlenkiem miedziawym ($\text{Cu}_2\text{O}$). Rys. 3. Prostowniki selenowe zaś — z płytka żelaznych pokrytych również po jednej stronie warstwą selenu. Zarówno jedne jak i drugie mają najczęściej kształt krążków z otworem pośrodku, co ułatwia szeregowe łączenie płytek. RYS. 3. PRZEKROJ PŁYTKI PROSTOWNIKA MIEDZIOWEGO. (Znacznie powiększony). Powyżej już zaznaczaliśmy, że „stosunek prądów” jest tem większy, a więc i tem korzystniejszy — im większe jest napięcie zmienne. Jednakże powyżej pewnego napięcia granicznego, mogłoby nastąpić przebicie warstwy zaporowej, bądź przegrzanie płytki wskutek zbyt silnego natężenia prądu. To napięcie graniczne dla pojedynczej płytki prostownika miedziowego wynosi około $4 \text{ V}$, a prostownika selenowego — około $10 \text{ V}$. W praktyce stosuje się napięcie znacznie niższe, a mianowicie $2 \text{ V}$ dla prostownika miedziowego, a $4 \text{ V}$ dla selenowego. RYS. 4. SKŁADANIE ZESPOŁU PŁYTEK PROSTOWNIKOWYCH. Przy większych napięciach łączy się odpowiednią ilość płyt szeregowo, a mianowicie nakłada się je zwykle na osł na którą nasunięta jest rurka izolacyjna (Rys. 4). W prostownikach miedziowych pomiędzy płytami umieszcza się odpowiadające im wymiarami, przekładki z ołowiu, zapewniające dobry styk twardej warstwy tlenku z miedzą sąsiedniej płytki. Pozaatem w celu lepszego chłodzenia umieszcza się jeszcze pomiędzy płytami blaszki mosiężne o wymiarach kilkakrotnie większych. Całość ściśnięta jest mocno o obu stron nakrętkami, a przewody prądu stałego i zmiennego, doprowadzone są do odpowiednich blaszek chłodzących (Rys. 5). Utworzone w ten sposób zespoły prostownikowe o dowolnej ilości płytek, można łączyć bądź szeregowo, bądź równolegle, zależnie od przeznaczenia. Znajdują się już w użyciu układy wysokiego napięcia prostujące napięcie $100 \text{ kV}$ do röntgenoterapii oraz układy dostarczające prąd staly o natężeniu $1200 \text{ Amp.}$ do galwanizowania. Niektóre firmy pokrywają warstwę półprzewodnika ołowiem lub cyną, przez napylenie lub kondensację pary metalu. W tym wypadku mocne ściskanie płytek nie jest konieczne, co pozwala na lepsze chłodzenie. W ten sposób budowane są np. prostowniki selenowe firmy „S. A. F.”. Dla bardzo dużych prądów firma „Siemens” buduje prostowniki w zupełnie inny sposób niż prostowniki opisane poprzednio. Mianowicie prostokątne płyty miedziane o wymiarach rzędu kilkudziesięciu centymetrów, pokryte są tlenkiem po obydwu stronach, w ten sposób, że brzegi płyty pozostawione są wolne od tlenku. Na warstwę tlenku napyłona jest cienka warstwka metalu służąca jako elektroda. Płyty te mogą być ustawione w zespołach w pewnej odległości od siebie, dzięki czemu chłodzenie jest bez porównania intensywniejsze niż w poprzednio opisanych prostownikach. Układy prostownikowe. A) Prostowanie polowy fali. Układ szeregowy. Rys. 6. RYS. 6. UKŁAD SZEREGOWY. RYS. 7. UKŁAD SZEREGOWY Z PROSTOWNIEM DODATKOWYM RÓWNOLEGŁYM DO CEWKI. Dla prostowania polowy fali stosuje się najprostszy, a więc i najtańszy układ w którym źródło prądu zmiennego połączone jest szeregowo z prostownikiem i odbiornikiem. W układzie tym stopień tętnienia$^1)$ jest bardzo duży, (patrz Rys. 14), a więc wyrownanie tętnień połączone jest z trudnościami, co obniża sprawność układu. Pozaatem wskutek niesymetrycznego obciążenia, transformator jest źle wykorzystany i musi mieć moc nominalną prawie dwukrotnie wyższą od mocy układu. Przy obciążeniu indukcyjnym, prąd staly średni jest bardzo mały. $^1)$ Stopniem tętnienia nazywamy stosunek: $$\Delta = \frac{\text{amplituda składowej zmiennej}}{\text{średnie napięcie stałe}}.$$ ponieważ czas potrzebny, aby prąd przybrał wartość odpowiadającą napięciu, jest duży w porównaniu z czasem trwania poszczególnych impulsów. Innymi słowy napięcie zmienne musi być znacznie wyższe od napięcia stałego. Pomimo tych wad — układ szeregowy jest dość często stosowany do ładowania akumulatorów małej mocy, oraz do przekaźników z powodu swej prostoty i taniości. Ponieważ cewki przekaźników posiadają dużą indukcję — łączy się równolegle do nich drugi prostownik skierowany odwrotnie (patrz rys. 7). Wtedy w czasie półokresu jalowego, kiedy w obwodzie głównym niema prądu — energia nagromadzona w cewce wyładowuje się przez prostownik B, podtrzymując w ten sposób prąd w obwodzie: cewka — prostownik B2). B) Prostowanie obydwoch połówek fali. Najczęściej stosowane są następujące układy: 1) Układ symetryczny. 2) Układ mostkowy. 3) Układ „podwójnego napięcia”. 4) Układ „dwojakiego napięcia”. 1) Układ symetryczny. Rys. 8. Układ ten stosowany jest zwykle przy prostownikach lampowych. Wymaga on transformatora o napięciu dwa razy wyższym od napięcia stałego. Przy wysokich napięciach stałych stosowanych np. przykład przy radiodbiornikach, stanowi to poważną wadę, ponieważ zwiększa niepotrzebnie koszty aparatury, a nawet po- 2) Prostownik włączony równolegle do cewki w kierunku odwrotnym do kierunku prądu, stosuje się także jako urządzenie gasiakowe przy zasilaniu cewki prądem stałym. Energia nagromadzona w cewce, podobnie jak poprzednio wyładowuje się przez prostownik zamiast tworzyć iskrę na stykach przełączacza. woduje niebezpieczeństwo dla osób manipulujących wewnątrz aparatu, gdy aparat jest połączony z siecią. (Napięcie zmienne rzędu 1000 volt). 2) Układ mostkowy. Rys. 9 i Rys. 10. (Układ Graetza). Jest to układ najczęściej stosowany przy prostownikach stykowych. Sprawność prostownika przy tym układzie jest lepsza niż przy innych, a napięcie stałe jest tego samego rzędu co napięcie zmienne. Mianowicie napięcie stałe w układzie mostkowym jednofazowym wahà się od 90% napięcia zmiennego (stan jalowy), do 75% napięcia zmiennego (pełne obciążenie). W ukła- RYS. 8. UKŁAD SYMETRYCZNY. RYS. 9. UKŁAD MOSTKOWY JEDNOFAZOWY. RYS. 10. UKŁAD MOSTKOWY TRÓJFAZOWY. RYS. 11. UKŁAD „PODWOJNEGO NAPIĘCIA”. dzie mostkowym trójfazowym napięcie stałe wynosi 120% napięcia zmiennego w stanie jalowym, a 105% przy pełnym obciążeniu. Przytem jako napięcie stałe przyjmujemy napięcie średnie prądu tętniącego, a jako napięcie zmienne — napięcie skuteczne. Stosując układ mostkowy, należy pamiętać, że jeżeli włączymy napięcie zmienne przed włączeniem odbiornika prądu stałego, to dwie gałęzie mostka znajdują się pod całkowitem napięciem zmiennym (w kierunku zaporowym), co może w niektórych wypadkach spowodować zniszczenie prostownika. Należy więc albo odbiornik prądu stałego połączyć na stałe z prostownikiem, albo też zastosować jakiekolwiek urządzenie niedopuszczające do włączenia napięcia zmiennego przed włączeniem odbiornika. Układ mostkowy, podobnie zresztą jak i układ symetryczny posiada jeszcze tą wadę, że w razie zwarcia po stronie prądu stałego — prostownik może uleźć zniszczeniu, ponieważ wskutek małego oporu prostownika w kierunku przepływowym — prąd zwarcia jest bardzo silny. 3) Układ „podwójnego napięcia”. Rys. 11. Układ ten różni się od poprzedniego tem, że dwie gałęzie mostka zawierają prostowniki, a pozostałe dwie — kondensatory. (zwykle po 4 μF). W czasie pracy prostownika, kondensatory te ładują się w ten sposób, że na ich skrajnych zaciskach, a więc i na zaciskach odbiornika, napięcie jest równe sumie napięć na zaciskach każdego z tych kondensatorów. Wskutek tego napięcie stałe jest około 60% wyższe od napięcia zmiennego, (ale nie dwa razy wyższe), co pozwala na stosowanie transformatorów o znacznie niższem napięciu, niż przy innych układach. Układ ten posiada jeszcze tę zaletę, że zwarcie po stronie prądu stałego nie jest niebezpieczne dla prostowników, ponieważ prąd zwarcia przechodzi przez kondensatory stawiające mu dość duży opór. RYS. 12. UKŁAD „DWOJAKIEGO NAPIĘCIA”. Niestety z tego samego powodu układ ten nie nadaje się do większych mocy, gdyż należałoby wtedy stosować kosztowne kondensatory o dużej pojemności. 4) Układ „dwojakiego napięcia”. Rys. 12. Układ ten stosuje się między innymi do sprawdzania izolacji kabli dwużyłowych. Napięcie pomiędzy A i C oraz pomiędzy B i C jest równe połowie napięcia pomiędzy A i B. Wpływ rodzaju obciążenia na przebieg napięcia tętniącego. RYS. 13. PRĄD WYPROSTOWANY (TĘTNIACY) PRZY OBCIĄŻENIU OPOROWEM. PROSTOWANIE JEDNEJ POŁÓWY FALI-UKŁAD SZEREGOWY. Rysunki od 13 do 19 przedstawiają zdjęcia oscylograficzne przebiegu napięcia i prądu wyprostowanego tętniącego przy różnych rodzajach obciążenia. Zdjęcia te wykonano w Instytucie Teletechnicznym w Warszawie. Dla orientacji w dolnej części każdego oscylogramu umieszczono krzywą napięcia zmiennego na zaciskach źródła. (W układach trójfazowych umieszczono tylko jedną fazę). Przy obciążeniu indukcyjnym tętnienia napięcia na zaciskach cewki są bardzo duże — większe niż tętnienia napięcia na zaciskach prostownika. Zachodzi tu bowiem następujące zjawisko: tętnienia prądu przy obciążeniu indukcyjnym są stosunkowo niewielkie (patrz rys. 16); wskutek tego po każdym półokresie, w chwili gdy napięcie na zaciskach prostownika jest równe zeru — prąd jednak płynie i powoduje spadek napięcia na zaciskach cewki. Ten spadek napięcia powiększa stopień tętnienia gdyż dzięki niemu napięcie na zaciskach cewki przybiera wartości ujemne, widoczne wyraźnie na rys. 15. Tętnienia napięcia na zaciskach cewki można zmniejszyć przez połączenie równolegle z cewką kondensatora. Kondensator ten jednak nie ma prawie wpływu na tętnienia prądu. Ponieważ zaś strumień magnetyczny, wytwarzany przez cewkę, zależy tylko od prądu, a nie od napięcia na zaciskach cewki, więc najczęściej np. przykład przy przekaźnikach, stosowanie urządzeń wyrównujących staje się zbędne. Przy ładowaniu akumulatorów (Rys. 19) prąd ładowania pojawia się gdy tylko wartość maksymalna napięcia tętniącego jest większa od napięcia akumulatora. Amplitudy tętnień prądu ładowającego są bardzo duże z powodu małego oporu wewnętrznego prostownika i akumulatora. RYS. 14. PRĄD WYPROSTOWANY PRZY OBCIĄŻENIU OPOROWEM. PROSTOWANIE OBYDWU POŁÓWEK FALI. UKŁAD MOSTKOWY. Stosunek napięcia stałego do napięcia stałego. Jako napięcie zmienne rozumiemy oczywiście napięcie skuteczne. Natomiast jako napięcie „stałe” możemy przyjąć: 1) Napięcie skuteczne prądu tętniącego (przy obciążeniach omowych i indukcyjnych). 2) Napięcie średnie prądu tętniącego (przy ładowaniu akumulatorów). Napięcie skuteczne wskazuje woltomierz cieplikowy. Suma wartości tego napięcia oraz spadku napięcia w prostowniku powinna być równa wartości napięcia skutecznego zmiennego. RYS. 15. NAPIĘCIE NA ZACISKACH PRZY OBCIĄŻENIU INDUKCYJNYM. UKŁAD MOSTKOWY. Napięcie skuteczne prądu tętniącego różni się temniej od napięcia średniego, im stopień tętnienia jest mniejszy. Przy prądzie wyrównanym napięcia te stają się sobie równe. W praktyce jednak napięcie prądu wyprostowanego uważa się zwykle jako napięcie „stałe” i mierny woltomierz o cewce ruchomej, którego wskaźówka przy prądzie tętniącym utrzymuje się w punkcie odpowiadającym wartości średniej prądu. Wskutek tego poniżej podane wartości odpowiadające stosunkowi: \[ K = \frac{\text{Napięcie zmienne skuteczne}}{\text{Napięcie tętniące średnie}} \times 100; \] Układ mostkowy: Jednofazowy: - Obciążenie omowe $ K = 135 $ - Obciążenie indukcyjne $ K = 160 $ - Obciążenie pojemnościowe $ K = 72 $ - Ładowanie akumulatorów $ K = 110 $ Uwaga: 1) Przy obciążeniu pojemnościowym napięcie stałe na zaciskach kondensatora zbliża się do wartości maksymalnej napięcia zmiennego, czyli do wartości 141% napięcia skutecznego. 2) Jako napięcie stałe przy ładowaniu akumulatorów przyjmujemy napięcie 2 wolty na ogniwo, pamiętając jednak, że pod koniec ładowania napięcie to wzrasta do 2,65 woltów na ogniwo. Trójfazowy: Z powodu bardzo małych tętnień napięcie zmienne zbliża się do napięcia stałego, ponieważ spadek napięcia w prostowniku jest również bardzo mały. Wpływ temperatury na prostowniki stykowe. Prostowniki stykowe są wrażliwe na temperaturę. Ponieważ w czasie pracy prostownika opór warstwy półprzewodnika i opór warstwy zaporowej powodują straty energii elektrycznej, która przetwarza się na ciepło, więc gęstość prądu w prostowniku nie powinna przekraczać pewnej granicy, która w normalnych warunkach wynosi 0,05 Amp = 50 mAmp. na cm² powierzchni płytki prostownika. Przy intensywnym chłodzeniu gęstość prądu może być większa, pod warunkiem że temperatura prostownika nie przekroczy 50°C. Jednakże jako normalną temperaturę prostownika przy stałej pracy przyjęto 10°C powyżej temperatury otoczenia, a więc tylko około 30°C. Prostowniki przeznaczone do pracy w wysokiej temperaturze (kotłownie, kraje tropikalne etc.) powinny być obliczone na znacznie mniejszą gęstość prądu. Zmiany temperatury mają następujący wpływ na prostowniki stykowe: wytrzymałość na przebicie zmniejsza się przy wzrastaniu temperatury, opór w kierunku zaporowym również się zmniejsza i to bardzo raptownie, wskutek czego „stosunek prądów” pogarsza się i w temperaturze 100°C wynosi tylko około 1/10 swej wartości przy temperaturze 30°C. Natomiast w niskich temperaturach wytrzymałość na przebicie jest większa, co pozwala na stosowanie większych napięć, a stosunek prądów się polepsza. Jednocześnie jednak powiększają się obydwa opory, a więc i spadek napięcia w prostowniku. Wobec tego napięcie zmienne musi być nieco większe niż w temperaturze normalnej. Przeciążanie prostowników stykowych jest ściśle związane z temperaturą, ponieważ prostownik może być uszkodzony tylko przez przegrzanie powyżej pewnej temperatury maksymalnej. Dopóki temperatura ta nie zostanie osiągnięta — co wobec dość dużych mas metalowych zajmuje pewien określony czas — prąd przechodzący przez prostownik może być dowolnie wielki, tem większy im krócej trwa obciążenie i im lepsze jest chłodzenie prostownika. Wobec tego obciążenie chwilowe może być wielokrotnie większe od obciążenia normalnego bez szkody dla prostownika. Pozwala to w wielu wypadkach na stosowanie prostowników o mocy nominalnej bardzo malej — a więc tanich. Bardzo często przy kalkulacji może to zadecydować na korzyść prostowników stykowych. (Dokończenie nastąpi). AUTOMATYCZNA BLOKADA LINJI. J. ZIELINSKI, inżynier Dyrekcji kolei w Warszawie. Najprostszy schemat automatycznej blokady linjowej przy zastosowaniu sygnałów dwupołożeniowych „stój” i „droga wolna” o sygnalach normalnie stale otwartych przedstawia rys. 6. Rys. 6 A przedstawia cały szlak wolny, wszystkie sygnały w pozycji „droga wolna”, przekaźniki zaś uruchomione. Rys. 6 B przedstawia ten sam szlak z sekcją S1 T zajętą pociągiem, sygnał S1 zamknięty „stój”, przekaźnik S1 TR zwolniony, pozostałe sekcje S2 T i S3 T wolne sygnały, S2 i S3 otwarte „jazda”. Rys. 6 C przedstawia powyższy szlak z sekcją S2 T zajętą pociągiem i zwolnioną sekcją S1 T wobec czego przekaźnik zwolniony S2 TR, sygnał S2 zamknął się na pozycję „stój”. Przekaźnik S1 TR z chwilą opuszczenia sekcji przez pociąg został uruchomiony i otworzył sygnał wjazdu S1 na sekcję S1 T. Sekcja S3 T przygotowana do wjazdu pociągu. Dla blokady linjowej nie stosuje się obecnie sygnałów normalnie stale zamkniętych. Stosuje się je jedynie w rzadkich wypadkach na skrzyżowaniu dwóch linii kolejowych, gdy sygnał otwiera się dopiero za zbliżeniem się pociągu, przy czym sygnał może być sterowany na dystans szyną izolowaną lub krótką sekcją. W tych wypadkach należy pamiętać o tem, że zwykle przekaźnik powróciłby natychmiast po przejechaniu pociągu przez sekcję do swego poprzedniego położenia i wyłączyłby włączone obwody pomocnicze, wobec tego stosuje się przekaźniki które zatrzymują się automatycznie w stanie uruchomionym przez pewien czas niezbędnie potrzebny. Początkowo przy wprowadzeniu automatycznej blokady linjowej konstruktorzy nie byli tak pewni funkcjonowania urządzeń samoczynnie pracujących, wobec czego dla stałej kontroli ich pracy stosowano urządzenia w ten sposób funkcjonujące aby maszynista widział pracę sygnałów. Przy sygnałach dwuramiennych, nadchodzący pociąg rys. 7 B przy wjedzie na sekcję S2 T (uruchamia) otwiera sygnał główny (górne ramie) S3 sekcji S3 T i sygnał poprzedzający (dolne ramię semaforu S). System ten stosowała firma General Railway Signal Co (G.R.S.). W nowoczesnych urządzeniach sygnalizacji świetlnej nie może zdarzyć się niefunkcjonowanie jakiegokolwiek przyrządu, bez wiedzy najbliższych posterunków blokowych. Wobec czego zbędne jest stosowanie urządzeń automatycznej blokady linjowej z normalnie zamkniętymi sygnałami i stosuje się powszechnie jedynie automatyczną blokadę linjową o normalnie otwartych sygnałach. RYS. 7. BLOKADA SYGNAŁAMI DWURAMIENNIEMI. Wzajemne uzależnianie sygnałów może się odbywać przy pomocy przewodów, łączących odpowiednie sygnały lub też automatycznie bez nich. Schemat automatycznej blokady linjowej bez przewodów linjowych przedstawia rys. 8, gdzie jako przekaźnika torowego używa się przekaźnika polaryzowanego albo dwaelementowy prąd zmiennej. RYS. 8. SCHEMAT AUTOMATYCZNEJ BLOKADY BEZ PRZEWODÓW LINJOWYCH. Dalszym etapem postępu sygnalizacji było wprowadzenie semaforów dwuramiennych, z których jeden był „główny” a drugi tak zwany „poprzedzający”, wskazywał stan sygnału sekcji poprzedzającej tę, na którą ma nastąpić wjazd. W ten sposób maszynista przy pomocy jednego sygnału znał stany dwu sekcji torowych poprzedzających. RYS. 9. SCHEMAT AUTOMATYCZNEJ BLOKADY LINJOWEJ Z SYGNAŁAMI TRZYPOŁOŻENIOWYMI. Następnym etapem rozwoju było wprowadzenie semaforów jednoramiennych trzypołożeniowych: sygnał „stój” — ramię semaforu poziomo, „ostrzeżenie” — ramię semaforu podniesiono lub opuszczone o 45° i „droga wolna” — ramię semaforu w pozycji pionowej. System ten używany do dziś dnia na wielu szlakach kolei angielskich pracuje przy zastosowaniu przekaźników polaryzowanych. Rys. 9 przedstawia schemat automatycznej blokady linjowej z semaforami trzypołożeniowymi z sekcją S 4 T zajętą i semaforem S 4 zamkniętym. Sygnał S 2 otwarty „droga wolna”, sygnał S 3 „ostrzeżenie”. RYS. 10. SCHEMAT UZALEŻNIENIA WZAJEMNEGO SYGNAŁÓW SĄSIEDNICH SEKCJI. W celu jeszcze dalszego zabezpieczenia ruchu pociągów przed mogącemi się wydarzyć uszkodzeniami, uzależniono od siebie sygnały w ten sposób, że sygnał może wskazywać „drogę wolną” dopiero po zamknięciu się sygnału, który go poprzedza, układ połączeń według schematu rys. 10 stosowany przez firmę Siemens Halske. RYS. 11. BLOKOWANIE ODSTĘPEM JEDNOSĘCJYNYM. Sygnały ustawia się nie w punktach granicznych sekcji lecz wcześniej, to jest przed sekcją, na którą wskazuje wjazd. Czyni się to z tego powodu aby dać maszynistę możliwość zatrzymania pociągu jeszcze na sekcji, z której ma nastąpić wyjazd, nawet przy małym przejechaniu sygnału. Tam gdzie pociągi kursują bardzo gęsto mogłoby się zdawać, że sygnał nie zdążył zamknąć drogi przed nadejściem następnego pociągu. W tym celu pomiędzy następującymi kolejno po sobie pociągami pozostawia się odstęp blokowy długości nie pojedyńczej sekcji jak wskazuje rys. 11, lecz podwójnej, gdzie zabezpieczenie tyłu pociągu następuje dwoma sygnałami „stój” rys. 12. Wyżej omówione schematy z zasilaniem sekcji torowych prądem stałym ma zastosowanie przy trakcji parowej. Blokada elektryczna prądu zmiennego. Dla kolei elektryfikowanych o trakcji elektrycznej gdzie szyny jezdne są zarazem przewodem powrotnym prądu trakcyjnego, zasilanie sekcji torowych prądem stałym stało się niemożliwe. Wyjątek stanowią koleje o trzeciej i czwartej szynie prądowej, przy czym szyny jezdne nie są przewodnikiem prądu powrotnego. Taką instalację posiada Metropolitan i L N. E. w Londynie. Ma to pozaatem i tę dogodność, że nie powoduje powstawania prądów błądzących z ich niszczyicielską działalnością, co odgrywa szczególnie wielką rolę w miastach i powoduje zawsze dużo kłopotów. Trudności związane z izolacją sekcji i zastosowanie dławików torowych oraz ich funkcjonowanie pozałem przy opisie przyrządów do elektrycznej sygnalizacji kolejowej. Przy trakcji elektrycznej prądu stałego, gdzie końce sekcji są zaopatrzone w cewki dławikowe dla przepuszczania prądu powrotnego trakcji, lepiej jest przy długich sekcjach zasilać je ze środków a nie z końców. Uzyskuje się przez to po pierwsze — mniejszą konsumpcję prądu, ponieważ nie pełne napięcie jest złączone na dławik skutkiem pewnego spadku napięcia w szynach jezdnych na odcinku od transformatora torowego do dławika, po drugie — w razie zatrzymania się pociągu na sekcji, co ma miejsce zwykle u jej końca, nie powoduje zvierania źródła prądu bezpośrednio, lecz na opór szyn. Ma to w pierwszym rzędzie znaczenie tam gdzie nie stosuje się oporników torowych. Przy trakcji elektrycznej prądu zmiennego używa się dla sygnalizacji prądu zmiennego o znacznie większej częstotliwości niż do trakcji, jednak tak, aby ilość okresów na sekundę prądu użytego do sygnalizacji, nie była iloczynem częstotliwości prądu trakcji przez liczbę całą. Częściami składowymi automatycznej blokady linjowej prądu zmiennego są jak i poprzednio: a) sekcje izolowane torowe z przekaźnikami torowemi i linjowemi w zależności od systemu blokady, transformatorami torowemi, zasilającymi sekcje i sygnały w energię elektryczną, opornikami indukcyjnymi lub pojemnościowemi — w obwodach elektrycznych transformatorków torowych, dla ograniczenia prądów zwarcia transformatora w czasie przejazdu pociągu przez sekcję. b) Sieć elektryczna zasilająca transformatory torowe wzdłuż linii kolejowej. c) Podstacje elektryczne przetwarzające prąd użytku przemysłowego do potrzeb sygnalizacji (zmiana częstotliwości i t. p.). d) Sygnały świetlne albo semafory z motorami prądu zmiennego. Izolowane Sekcje torowe prądu zmiennego. Zasadniczo przy trakcji parowej zasilanie sekcji torowych prądu zmiennego odbywa się na jej krańcach przy pomocy transformatora torowego. W sekcji torowej rozróżniamy dwa jej krańce, jeden, na który pociąg wjeżdża i będziemy nazywać tę część „wjazdową” i drugi, z którego pociąg wyjeżdża opuszczając daną sekcję, „wyjazdową”. W ten sposób ma się sprawa na liniach dwutorowych, gdzie każdy tor ma stale zgóry określony kierunek jazdy. Na liniach jednotorowych nie odróżnia się części „wjazdowej” i „wyjazdowej” ze względu na to, że pojęcia te zmieniają się z każdorazową zmianą kierunku jazdy pociągów. Transformatory torowe przyłącza się w krańcu „wyjazdowym” sekcji torowej, zaś przekaźnik uruchamiany tym transformatorem przyłącza się w krańcu „wjazdowym”. Układ połączeń sekcji torowej prądu zmiennego nie różni się niczem od układu połączeń izolowanej sekcji torowej, zasilanej prądem stałym, gdzie zamiast baterii ogniw znajduje się jedynie transformator. Długość sekcji torowych zasilanych z krańców jest ograniczona jedynie prądem potrzebnym do uruchomienia przekaźników. Należy pamiętać, że źródło prądu nie tylko zasila przekaźnik, lecz równocześnie część energii elektrycznej idzie na straty upływu przez podkłady i torowisko. Powiększanie długości sekcji ponad 1,5 km powoduje bardzo znaczy wrost strat, tak, że przy długich sekcjach, transformator torowy musi dawać odpowiednio wysokie napięcie, aby utrzymywać przekaźnik w stanie uruchomionym we wszystkich wypadkach złej izolacji torowiska, co ma miejsce przeważnie w czasie dużych opadów atmosferycznych. Należy przytem pamiętać o urządzeniach ścięgowych aby tory były dobrze odwodnione od zalania i torowiska zabezpieczone przed zalaniem, co groziłoby zwarciem obu nitek szyn. W miejscach włączenia transformatora torowego następuje największa utrata prądu przez podkłady. Strata upływu prądu maleje stopniowo z oddalaniem się od źródła prądu. Stąd też wynika zaleta stosowania sekcji zasilanych ze środka. W celu zmniejszenia strat upływu, pożądane jest stosowanie lepszej izolacji pomiędzy obydwema nitkami szyn, a więc bardzo korzystne jest dla zwiększenia właściwości izolacyjnych podkładów, nasycać je materiałem izolującym np. przykład kreozotem. Impregnowanie podkładów w celach przeciwnigłych roztworami soli, powiększa bardzo straty elektryczne, przez powiększenie ich przewodności. Przy sekcjach torowych, gdzie trudno jest o dobrą ich izolację, używa się jako przekaźnika torowego, przekaźnik dwuelementowy prądu zmiennego z dwoma oddzielonymi uzwojeniami, z których jedno torowe jest przyłączone do nitek szynowych i wzbudzane przez szyny z transformatora torowego, tak samo jak to ma miejsce przy zwykłych jednoelementowych przekaźnikach. Drugie lokalne wzbudzane jest bezpośrednio od transformatora linowego. Siłę potrzebną do zamknięcia płytki stykowej wytwarzają strumienie obu uzwojeń, przesunięte odpowiednio w fazie. Przekaźnik tego typu funkcjonuje bez względu na natężenie prądu w obu uzwojeniach, zatem jeżeli w jednym z uzwojeń przekaźnika prąd jest bardzo mały, a w drugim normalny, to przekaźnik funkcjonuje normalnie. Przekaźniki dwuelementowe posiadają taka konstrukcję i są tak obliczone, że najmniejszą część wzbudzenia wywołuje uzwojenie torowe, natomiast uzwojenie lokalne o które nie zachodzi obawa, że nie zostanie odpowiednio wzbudzone, daje główną część mocy potrzebnej na uruchomienie przekaźnika. Sposób ten prowadzi do zmniejszenia strat energii elektrycznej w sekcjach torowych. Uzwojenie lokalne przyłącza się bezpośrednio do transformatora i jest słabe (wzbudzone pod prądem), jednak przekaźnik zostaje uruchomiony dopiero przy wzbudzeniu i torowego uzwojenia, gdyż pracuje on na zasadzie silnika, to jest obydwa jego uzwojenia muszą być równocześnie wzbudzone, powodując moment kręczący (uruchamiający płytke stykową). Rys. 13 przedstawia schemat automatycznej blokady linowej z sygnałami dwupołożeniowymi i przekaźnikami dwuelemen- --- AUTOMATYCZNEJ BLOKADY Z SYGNAŁAMI DWUPOŁOŻENIOWYMI. ze środka. Przekaźnik dwuelementowy może być uruchamiany w obie strony zależnie od wzajemnego działania magnetycznego. Uzwojenie lokalne przyłącza się bezpośrednio do transformatora, wobec czego nie może zmieniać kierunku prądu, przepływającego przez nie, natomiast prąd w uzwojeniu torowem może zmieniać przy pomocy przełącznika, umieszczonego przy samym sygnale (gdy przełącznik jest związany mechanicznie z ramieniem semafora), czy też przez odpowiednie styki samego przekaźnika. Trzecie położenie (neutralne) płytki stykowej przekaźnika jest utrzymywane przeciwagą. Przekaźniki dwuelementowe trzypozycyjne stosuje się do automatycznej blokady linowej prądu zmiennego bez przewodów linowych z sygnałami trzypołożeniowymi rys. 14 (sekcja S1T zajęta, uzwojenie torowe zwarte skutkiem czego przekaźnik S1TR w położeniu środkowym (neutralnym) styki otwarte). Wzbudzenie uzwojenia torowego przekaźnika S2T w jednym kierunku powoduje zamknięcie jego styków w jedną stronę; natomiast zmiana kierunku prądu zasilającego sekcję przełącznikiem p spowoduje równocześnie zmianę kierunku prądu w uzwojeniu torowem przekaźnika, a co zatem idzie --- 1) Odnosi się do kierunków chwilowych prądu zmiennego. Schematy automatycznej blokady linowej. Przechodząc do nowoczesnych urządzeń automatycznej blokady linowej o sygnalach świetlnych zacznijmy od najprostszych układów z sygnałami dwukolorowymi czerwone — „stój” i zielone — „droga wolna”, układ połączeń według schematu rys. 15. Blokada odbywa się w odcinku jednosekcyjnym bez przewodów linowych. Przekaźniki torowe, dwuelementowe — dwupołożeniowe. Taka instalacja funkcjonuje na kolei E.K.D. Warszawa — Grodzisk). Schemat automatycznej blokady bez przewodów torowych z sygnałami trzy kolorowemi (czarwone — „stój”, żółte — „ostrożenie”, zielone — „droga wolna”) przedstawia rys. 16. Sygnały mają trzy znaczenia, zatem blokowanie odbywa się na odcinku dwusekcyjnym. Jako przekaźniki torowe zastosowane są przekaźniki dwuelementowe trzypolożeniowe. Jako przekaźnik kierujący prądem zasilającym sąsiednie sekcje, jak też blokowanie sygnałem „stój” zajętą sekcję, użyty jest przekaźnik dwuelementowy dwupołożeniowy o działaniu powolnym (Sekcja S4T zajęta, przekaźnik S4TR niewzbudzony w pozycji neutralnej powoduje zwolnienie przekaźnika sygnału 4GR i zapalenie 1) Schematy zebrane na kolejach i fabrykach gdzie odbywałem praktyki. 2) Szczegółowy opis zainstalowanego urządzenia podali inż. Przelaskowski i inż. Jagodziński „w Przeglądzie Elektrotechnicznym” Nr. 1 z roku 1932. lampy czerwonej sygnału S₄ oraz zmianę kierunku prądu zasilającego sekcję S₃ T a co za tem idzie i przestawienie styków przekaźnika S₃ TR w prawo, w wzbudzenie przekaźnika 3 GR i zapalenie lampy żółtej sygnału S₃, zmianę kierunku prądu. Rys. 17. SCHEMAT AUTOMATYCZNEJ BLOKADY LINJOWEJ Z PRZEWODAMI LINJOWYMI. zasilającego sekcję S₂ T, a co zatem idzie i przestawienie styków przekaźnika S₂ TR w lewo, wzbudzenie przekaźnika 2 GR i zapalenie lampy zielonej sygnału S₂). Instalacja taka pracuje na linii Malmo—Arlöv. Analogiczną blokadę z sygnałami trzy kolorowemi, lecz z dwoma przewodami linjowemi przedstawia rys. 17 (zastosowaną na linii North Harzow — Sandy Lodge). Jako przekaźników torowych TR użyto przekaźników dwuelementowych dwupołożeniowych, zaś jako przekaźników uzależniających sygnały przekaźników dwuelementowych trzypołożeniowych DR. Niewzbudzenie przekaźnika TR powoduje niewzbudzenie HR, przerwanie obwodu przewodów linjowych a co zatem idzie i niewzbudzenie przekaźnika DR sąsiedniej sekcji z prawej strony, oraz zapalenie lampy-koloru czerwonego. Następne wzbudzenie TR spowoduje przestawienie płytki stykowej przekaźnika DR, uruchomienie przekaźnika HR i zapalenie odpowiedniego koloru lampy sygnałowej. Kombinację sygnalizacji bezprzewodowej z przewodową stosuje się wypadkach długich odstępów sygnałowych. Odstępy sygnałowe dzieli się na dwie niezależne sekcje S₁ AT i S₁ BT rys. 18, przyczem tylko wjazd na sekcję B zostaje zaopatrzony sygnałem, natomiast sekcję S₁ AT zaopatruję się przekaźnikiem torowym S₁ ATR, który jest połączony z przekaźnikiem powtarzacza sygnałów TP. Oba przekaźniki S₁ ATR i TP mają zawsze jednakowe położenia. Przekaźnik torowy S₁ ATR i GR o działaniu powolnem pracuje analogicznie jak i w poprzednim układzie połączeń rys. 16. Rys. 19 przedstawia układ połączeń przy automatycznej blokadzie linowej z przewodami linjowemi, z sygnałami trzykolorowemi. Jako przekaźniki zastosowano tu tylko przekaźniległości i wzbudzanego przez przekaźnik S i HR zostaje zapalona lampa żółta lub zielona. W celach ścisłejszego informowania maszynisty o stanach poprzedzających go sekcję stosują sygnały cztero-kolorowe. Czerwone — „stój”, jedno — żółte — „ostrzeżenie” że następny sygnał wskazuje „stój”, dwa żółte że dwie sekcje są wolne przy czem długość blokowania dwoma światłami żółtymi może się odbywać albo na długości jednej lub dwóch sekcji. W drugim wypadku dwa kolejne sygnały będą wskazywały po dwa żółte światła. Światło zielone wskazuje zawsze „drogę wolną”. Układ połączeń przy blokadzie cztero-kolorowej przedstawia rys. 20, który jest tylko nieco bardziej skomplikowany od poprzedniego lecz w zasadzie niczem się od niego nie różni. W celu przedłużenia żywotności żarówek elektrycznych lamp sygnalowych, jak też i oszczędności energii elektrycznej pach sygnałów sprowadzono tylko do około trzech godzin na dobę. RYS. 20. SCHEMAT AUTOMATYCZNEJ BLOKADY LINJOWEJ Z SYGNAŁAMI CZTEROKOLOROWYMI. Na schemacie rys. 21 uwidocznić się poszczególne tory pracy automatycznej blokady linowej tego systemu. Rys. 21 X przedstawia odcinek linii złożony z czterech sekcji, przekaźniki torowe TR wzbudzone, sygnały ciemne (zgaszone). Rys. 21 Y przedstawia ten sam odcinek z pociągiem na sekcji S z T. Zajęcie sekcji S z T powoduje zwolnienie przekaźnika S z TR, zapala się sygnał S2 zabezpieczający tył pociągu sygnałem koloru czerwonego i równocześnie zapala się sygnał wjazdowy sekcji S5 T koloru zielonego. Rys. 21 Z przedstawia pożrzyć odcinek z zajętymi sekcjami S z T i S 4 T, sygnał S2 i S4 ma zapalone lampy czerwone, sygnał S3 zapala się mrugająca lampa koloru zielonego, co oznacza „ostrzeżenie”. Można byłoby jeszcze podać cały szereg układów mniej lub więcej skomplikowanych, które przyjęły się na różnych linjach kolejowych, jednak to co podałem stanowi w ramach niniejszego artykułu podstawę systemów automatycznej blokady linowej. Współpracę automatycznej blokady linowej z blokadą stacyjną podam następnie przy opisach urządzeń blokady stacyjnej. BADANIA SŁUPÓW PRZESYCANYCH NA LINJACH DOŚWIADCZALNYCH WARSZAWA—KAZUŃ I WARSZAWA—RADZYMIN. Inż. P. MODRAK. W roku 1928 i 1929 Ministerstwo Poczty i Telegrafów zbudowało 2 linie doświadczalne na odcinkach Warszawa Kazuń i Warszawa Radzymin w celu przeprowadzenia badań nad długotrwałością słupów przesycanych według różnych sposobów impregnacji. Ponieważ długotrwałość słupów zależna jest w pewnym stopniu od rodzaju gleby i podglebia, przeto wykonano próbne wiercenia geologiczne w celu ustalenia charakteru gruntu. Na rysunku Nr. 1 podany jest kierunek wyżej wymienionych linii i mapa geologiczna. Jak widać z tej mapki obie trasy biegną przeważnie po bytym korycie Prawisy, która miała ongiś szerokość kilkunastokilometrową oraz częściowo po obszarach zastoiska warszawskiego, po którym biegnie trasa Warszawa — Radzymin. Pod względem geologicznym trasy te nie przedstawiają ciekawych szczegółów, zwłaszcza do głębokości 2 metrów. Warstwy złożone są z piasków rzecznych, z piasków szarych miękkich, średnich, rdzawych, białych i t. p., z gliny piaszczysto-rdzawej, z żółtej glinki i gliny humusowej, z marglu piaszczystego i z glinki pstrej, z gleby z przewagą żółtych glinek, jako osad wierzchni. Wyżej wymienione osady aluwialne rzeczne i zastoiskowe na trasie Warszawa — Radzymin są nikiędy urozmaicone torfami. Płytkie wiercenia wykazywały tylko zawilgocenie przejściowe wód opadowych ze względu na głębiej leżące piaski i teren płaski, lekko falisty. Poziom wód gruntowych leży głębiej w zależności od poziomów rzeki Wisły na trasie Warszawa Kazuń i poziomów strumieni i rzek w trasie Warszawa — Radzymin. Do budowy linii na wyżej wymienionych trasach użyto słupów 8 metrowych o pięciu rodzajach impregnacji. Słupy te ustawiono piatkami według rodzaju impregnacji. W celu ustalenia rodzaju impregnacji każdy słup prócz numeru kolejnego i roku ustawienia otrzymał dodatkowo cechę: O — dla oznaczenia impregnacji olejem kreozotowym, N — krezozaftem, K — kobra, T — triolitem, S — siarczanem miedzi. Ponieważ słupy na linii Warszawa — Radzymin były ustawione 5 lat temu, a słupy na linii Warszawa — Kazuń 4 lata temu, przeto na początku kwietnia r. b. zdecydowano przeprowadzić badania tych słupów. Jeżeli zachodzi potrzeba badania przenikania płynu wewnątrz słupa przy impregnowaniu, niewątpliwie najlepszym przyrządem jest świder Mattsona, przy pomocy którego wydostaje się nazewnątrz słój drzewa, który umożliwia badanie przenikania impregnacji. Jeżeli przyjmujemy pod uwagę, że słup ustawiony najbardziej ulega psuciui się 15 cm poniżej i 15 cm powyżej poziomu gruntu, będzie rzeczą oczywistą, że stosowanie świdra Mattsona będzie związane z głębsem odkopywaniem słupa i będzie zajmować stosunkowo dużo czasu na wywiercienie 2 otworów (jednego 15 cm poniżej i drugiego 15 cm powyżej poziomu gruntu) i zabicia kolkiem tych otworów. Druga ujemną stroną tego sposobu badania słupów jest ta okoliczność, że wobec wywiercienia otworów słup się nieco osłabia i to w miejscach najbardziej narażonych na gnicie lub działanie sił zewnętrznych. Jest rzeczą oczywistą, że słup winien być badany właśnie w takich miejscach, gdyż zdrowy przekrój słupa w tych miejscach świadczy o wytrzymałości słupa, a więc o jego wartości praktycznej. Takimi najbardziej narażonymi miejscami w naszych warunkach są: strona zachodnia — narażona na działanie wiatrów, jeżeli linia biegnie w kierunku południe — północ, lub strona północna narażona na gnicie, jeżeli linia biegnie w kierunku wschód — zachód. Inne sposoby badania słupów, jak badanie zapomocą szydła, udernienia sickierką lub obcisowywania miejsca gnilnego są zbyt subiektywne, wobec czego nie mogły być stosowane przy badaniach słupów na linjach doświadczalnych. Zdecydowano przeto skonstruować przyrząd, polegający na działaniu przenikania iglicy w drzewo i określaniu tego przenikania pod działaniem pewnej siły, mierzonej zapomocą siłomierza. Rys. 2 przedstawia budowę i sposób umocowania tego przyrządu do słupa badanego. Zasadniczo przyrząd ten składa się z obejmy słupa wykonanej z żelaza płaskiego o wymiarach wskazanych na rysunku. W celu łatwego założenia obejmy na słup, względnie w celu badania słupa bliźniaczego, obejma składa się z dwóch połówek obracających się na zawiasie. Dla utrzymania obejmy na pewnej wysokości słupa przewidziano na jednej połowie obejmy ostrze wchodzące w drzewo. Prosta część obejmy posiada szereg otworów i służy do umocowania dźwigni przyrządu zapomocą wtyczki przechodzącej przez otwory tej części. Szereg otworów pozwala na takie ustawienie dźwigni, jakie podyktowane jest grubością słupa. Wobec powyższego zdecydowano przy badaniach słupów stosować siłę nacisku na iglicę równą 50 kg dla wszystkich słupów. W celu obliczenia zużycia słupa wykonywano dwa pomiary: jeden 15 cm poniżej poziomu gruntu i drugi 15 cm powyżej poziomu gruntu. Jeżeli przenikanie iglicy przy obydwu pomiarach wynosiło powyżej 15 mm, to różnica pomiędzy przenikaniem iglicy i 15 mm stanowiła zużycie słupa. Jeżeli przenikanie iglicy przy pomiarach w punktach 15 cm powyżej lub poniżej poziomu gruntu wynosiło mniej niż 15 mm wtedy różnica pomiędzy faktycznymi przenikaniami iglicy stanowiła zużycie słupa. Na dolnym końcu dźwigni umocowana jest iglica przyrządu; w górnej części dźwigni znajduje się haczyk do zaczepiania siłomierza. W celu zastosowania naciągu do dźwigni skonstruowano ramę o częściowo wygiętej podstawie zaopatrzoną w ostrze, które nieco wchodzi w drzewo i w ten sposób ułatwia pracującemu zakładanie haczyka dźwigni i siłomierza. Dla osiągnięcia zmniejszenia wagi ramy naciągowej siłomierza wykonano kolumnkę tej ramy z rur gazowych o średnicy 20 mm. Przez górną poprzeczkę ramy przechodzi śruba naciągową o średnicy 15 mm. Zapomocą korbki wywiera się na siłomierz równomierny naciąg, który jest przekazywany przez dźwignię do iglicy. Ponieważ ramię dźwigni przyrządu są jednakowe przerośla wywierana na górne ramię dźwigni równa się sile, z jaką iglica jest włączana w drzewo. Badania wstępne wykazały, że przy nacisku 50 kg iglica przyrządu wchodziła nawet w zupełnie zdrowe drzewo sosnowe na głębokość od kilku milimetrów do 15 mm w zależności od charakteru stolą zewnętrznego drzewa. Obciosowanie zgniezionej warstwy drzewa potwierdziło słuszność powyższych założeń. Oczywiście w tym wypadku, gdy przenikanie iglicy w zdrowy słup dochodziło do 15 mm, zewnętrzna warstwa drzewa była zazwyczaj miękka; w wypadkach, gdy przenikanie iglicy było mniejsze, warstwa ta była zazwyczaj twarda. Przy przenikaniu iglicy w drzewo stopniowe zgrubienie iglicy nie posiada zasadniczego znaczenia, gdyż w wypadku drzewa nagnitego iglica nie spotyka żadnego oporu i wchodzi bardzo łatwo w nadginiętą warstwę i wchodzi powoli dopiero wtedy, gdy napotka na większy opór przy wchodzeniu w drzewo zdrowe. Ogólnie przyjęta jest zasada, że jeżeli słup jest zużyty na 1/4 średnicy to go się pozostawia nawet na linjach głównych a przy zużyciu do 1/2 średnicy pozostawia się go na linjach bocznych. W obydwóch wypadkach słupy winny być wzmocnione za pomocą przystawek. W celu określenia zużycia słupa jest konieczny pomiar średnic słupa $d_2$ — 15 cm powyżej i $d_3$ — 15 cm poniżej powierzchni gruntu. Średnice te i odległości pomiędzy poszczególnymi punktami wskazuje rys. 3. Średnicę $d_2$ mierzy się zapomocą przymiaru. Natomiast bezpośredni pomiar średnicy $d_3$ wymagałby bardziej znacznego odkopania słupy. Ponieważ koszt badania słupa zwiększał się wskutek tego znacznie, przeto zastosowano metodę pomiaru tej średnicy drogą pośrednią, a mianowicie mierzono średnię $d_4$ na wysokości 120 cm, powyżej średnicy $d_2$. Z tych pomiarów obliczano średnię $d_3$ według wzoru: $$d_3 = d_1 + (d_2 - d_4) \frac{150}{120}$$ Wzór ten opiera się na zbliżności słupa i nie wymaga dalszych wyjaśnień. Z wyżej wymienionych pomiarów średnic i pomiaru przenikania iglicy określa się zużycie słupa i zdrową średnię oraz procentowe zużycie słupa w stosunku do średnicy zdrowego słupa $d_3$. Zużycie słupa równa się podwójnemu przenikaniu iglicy zmniejszonemu o 30 mm, lub o podwójną niższą wartość przenikania iglicy, jeżeli to przenikanie jest mniejsze niż 15 mm. Opisany sposób badania pozwalał na stosunkowo szybkie i pewne zbadanie słupa, gdyż wykop przy słupie jest potrzebny tylko o takich wymiarach, aby iglica mogła być ustawiona na głębokości 15 cm poniżej poziomu gruntu. Po zdobyciu pewnej wprawy przy badaniu słupów czas potrzebny na zbadanie i słupa wraz z przejściem od słupa do słupa, odkopaniem słupa, wykonaniem wszystkich niezbędnych pomiarów i zasypaniem słupa nawet na trudnym wilgotnym terenie, wymagającym chodzenia w butach gumowych, wynosił 2,8 minuty na jeden słup. Wyżej opisany sposób badania nie osłabia słupa, jak to ma miejsce przy badaniu świdrem Mattsona, gdyż po wyjęciu iglicy, włóknka słupa schodzą się. Prócz tego sposób ten jest niezależny od subiektywnego poglądu badającego. Ponieważ słupy zbadane na wyżej wymienionych linjach były w dobrym stanie z wyjątkiem kilku słupów o różnych rodzajach impregnacji, które wykazały nieco większe zużycie w obecnej chwili nie można wydać opinii, jaki sposób impregnacji jest najbardziej odpowiedni na pewne rodzaje gruntu. Pomiary dokonane obecnie będą bardzo cenne przy dokonywaniu badań tych słupów za kilka lat (np. 3 lub 4 lata), gdyż wtedy można będzie dojść do bardziej konkretnych wyników. --- ZE STOWARZYSZENIA TELETECHNIKÓW. W dniu 21 czerwca odbyło się Nadzwyczajne Ogólne Zebranie Członków Stowarzyszenia Teletechników Polskich dla zatwierdzenia budżetu na rok operacyjny 1933/34. Budżet Stowarzyszenia zamykający się po stronie przychodu i rozchodu łącznie z „Przeglądem Teletechnicznym” sumą 97 756 zł. Ogólne Zebranie zatwierdziło. Przyjęci zostali na członków Stowarzyszenia następujący Panowie: Dyr. Inż. A. Krzyczkowski. Inż. Piotr Tarnowski. Inż. Czużak. Inż. Giaro. W związku z odbywającym się w całej Polsce Świętym Morza Ogólne Zebranie uchwaliło wniosek następującej treści: „Uczestnicy Ogólnego Zebrania Stowarzyszenia Teletechników Polskich odbytego w dniu 21 czerwca 1933 r. jednogłośnie oświadczają: Morze Polskie jako widomy symbol Odrodzonej Rzeczypospolitej jest i pozostanie drogic każdemu sercu polskiemu. Zakusy z czyjejkolwiek strony na Jego całość będą odparte z niezłomną energią. Teletechnicy polscy łączą się w dniu Wielkiego Święta Morza z całą Polską i ślubują w razie potrzeby stanąć w każdej chwili do szeregu dla obrony Polskiego Morza”. Po Zebraniu Zarząd Stowarzyszenia gościł Członków herbatką. W dniu 14 czerwca i 12 lipca odbyły się miesięczne posiedzenia Zarządu Stowarzyszenia na których załatwiono szereg spraw bieżących. Został skreślony z listy członków Stowarzyszenia na własne żądanie Panowie: Inż. Lehnart i inż. Szparkowski. Wpłynęły deklaracje na członków Stowarzyszenia następujących Panów: Inż. Michałowski Stefan, Inż. Sowiar Stanisław; wprowadzają p.p. inż. Pomirski i inż. Ignatowicz. Z RADY TELETECHNICZNEJ. PROTOKÓŁ Nr. 49. plenarnego zebrania Rady Teletechnicznej w dn. 24 marca 1933 r. Obecni: Prezes Rady Teletechnicznej, oraz członkowie i współpracownicy wymienieni w liście obecności w ogólnej liczbie 22 osób. Porządek dzienny. 1. Odczytanie protokołu zebrania plenarnego z dnia 24 lutego b. r. 2. Poprawka Komisji XII do norm na kable telefoniczne miejscowe. 3. Przenośniki do linij napowietrznych. 4. Wniosek Komisji VI-ej w sprawie stosowania gwintów nienormalnych w aparatach juzowskich. 5. Wolne wnioski. Posiedzenie otwarto o godz. 18 min. 20; przewodniczący Prezes inż. L. Tolłoczko. Pkt. 1-szy. Protokół poprzedniego posiedzenia z dnia 24 lutego b. r. po odczytaniu przez Sekretarza przyjęto z poprawkami. Sprawy bieżące. W związku z odczytanym protokołem zapytuje Prezes w jakim stanie znajduje się sprawa pobudowania próbnej linii mającej służyć do sprawdzenia tabeli zwisów? Inż. Urbanowicz wyjaśnia, iż sprawa znajduje się w toku; prawdopodobnie w ciągu tygodnia sposób wykonania linii i miejsce jej ustawienia zostaną zdecydowane. Prezes zapytuje Komisję III, jak przedstawia się sprawa uzgodnienia ze Stowarzyszeniem Elektryków Polskich projektów norm na izolatory i haki? Inż. Kurowski informuje iż Komisja odbyła dwa posiedzenia z udziałem przedstawiciela, S.E.P. oraz że przedstawiciel Komisji III uczestniczył w jednym posiedzeniu S.E.P., przeprowadzono wspólną dyskusję, jednakże wobec rozbieżności zdan widoki uzgodnienia norm teletechnicznych z normami SEP są niewielkie. Prezes odczytuje pismo Ministerstwa P. i T. z dnia 13 marca b. r. zawierające prośbe, aby Rada Teletechniczna podjęła nanowo sprawę normalizacji aparatów telefonicznych szeregowych, którą Ministerstwo uważa za ważną i pilną. Sprawa zostaje przekazana do załatwienia Komisji I-ej. Przewodniczący komunikuje, iż otrzymano pismo od Ministerstwa P. i T., w którym to ostatnie zapytuje, w jakim stanie znajduje się sprawa normalizacji łącznic telefonicznych 3 — 5 — 10 i 20 numerowych do sieci automatycznych? Inż. Olendzki wyjaśnia, iż schematy łącznic 3 i 5 NN są już przygotowane i będą wkrótce przedstawione na Plenum, schematy łącznic 10 NN są w toku opracowania; gorzej się przedstawia sprawa rysunków i modeli, których wykonanie zależy od P.Z.T. Postanowiono wrócić się do P.Z.T. oraz do Ministerstwa P. i T. z prośbą o możliwe przyspieszenie wykonania modeli i rysunków. Pkt. 2. Poprawki Komisji XII do norm na kable telefoniczne miejscowe. Inż. Zajkowski odczytuje nowy tekst § 24 p. t. „Pomiary uzupełniające i odpowiedzialność wytwórnii”, który komisja proponuje przyjąć zamiast dotychczasowych tekstów § 24 i 25-go. Po dyskusji proponowany przez Komisję tekst § 24 nie zostaje przyjęty i większością głosów polecono Komisji paragraf ten przerządować w tym sensie, że „Wytwórnia gwarantuje w ciągu 3 lat za wszelkie wady i błędy powstałe z jej winy”. Nowe stylistyczne ujęcie § 24 Komisja po rozważeniu zaproponuje. Pkt. 3. Przenośniki do linij napowietrznych. Inż. Dobrinski komunikuje, że normy na przenośniki do linij napowietrznych opracowane zostały pierwotnie przez Instytut Teletechniczny, a następnie na polecenie Plenum rozpraczone były i poprawione w Komisji I-ej. Tak ustalony projekt norm na przenośniki rozszerano wszystkim członkom i współpracownikom, jednakże żadnych uwag nie otrzymano. Komisja I w trakcie rozważania sprawy doszła do wniosku że można by z łatwością rozszerzyć normy również na przenośniki do linij kablowych. Po krótkiej dyskusji Rada Telet. decyduje większością głosów ograniczyć narzanie zakres norm tylko do przenośników dla linij napowietrznych. Inż. Nowicki, jako referent norm wyjaśnia, iż przy opracowaniu ich wychodzono z następujących założeń: 1. Dostosowanie projektowanych norm do wymagań C.C.I.F. 2. Normy ujmują tylko własności elektryczne, nie przesądzając zupełnie strony konstrukcyjnej. 3. Uwzględniono w miarę możliwości możliwości fabrykacyjne P.Z.T. 4. Wybierano takie metody prób, które byłyby możliwe do wykonania w Instytucie Teletechnicznym. Następuje czytanie projektu norm na przenośniki wg. poszczególnych paragrafów i dyskusja nad każdym z nich. W ostatecznym wyniku przyjęto § 1 do 5 p a włącznie z następującymi poprawkami: Tytuł powinien wskazywać wyraźnie, że normy dotyczą wyłącznie przenośników służące do tworzenia obwodów pochodnych na linijach napowietrznych; § 2. ma brzmieć: „Pełna nazwa przenośnika brzmi: Normalny przenośnik do obwodów macierzystych na linijach napowietrznych. Normalny przenośnik do obwodów pochodnych na linijach napowietrznych”. § 3.— zamiast ostatniego zdania ma być: „jako zakończenie obwodów macierzystych i w celu tworzenia obwodów pochodnych”. § 4.— p. a skreśla się. p. b po słowie „drutów” dodaje się „zewnętrznych”. Dalsze rozpatrywanie norm odłożono do następnego zebrania, prosząc żeby Komisja przedyskutowała w międzyczasie dalszy ciąg norm przy udziale prof. Groszkowskiego, inż. Jakubowskiego i mjr. Gaberle. Pkt. 4. Sprawa gwintów nienormalnych w aparatach juzowskich. Inż. Jakubowski komunikuje, iż Komisja VI rozważała sprawę gwintów i doszła do wniosku, że nie jest wskazane wymagać aby w aparatach juzowskich stosowane były gwinty normalne, a to dlatego, że: 1) aparat juzu jest na wymiaru; 2) nowych aparatów wyrabia się niewiele, a głównie chodzi o części zapasowe do aparatów starych, gdzie przegwintowywanie otworów byłoby kłopotliwe, a często niewykonalne; 3) nie jest pożądane, aby nowe aparaty juzowskie miały inne gwinty (metryczne) niż stare. Komisja stawia wniosek, żeby w aparatach juzu i częściach zapasowych do nich dopuścić wyjątkowo gwinty nieznormalizowane, a mianowicie: a) w aparatach typu niemieckiego i w aparatach PZT — gwint Siemensa; b) w aparatach typu austriackiego — gwint Löwenhertza. Wniosek Komisji VI został przyjęty. Pkt. 5. Podpisano przygotowane przez Sekretariat nowe teksty norm na: Aparaty telefoniczne $ CB \frac{PN}{PNT - 109} $ " " " MB gl. i dod. $ \frac{PN}{PNT - 105} $ Teksty te zastępują teksty analogicznych norm, podpisane w dn. 30.IX i dn. 21.X ub. r., które stosownie do uchwały Plenum i za zgodą Pana Ministra P. i T. uległy rewizji. Na tem posiedzenie zakończono o godz. 21 min. 20. Warszawa, dnia 21 kwietnia 1933 r. Sekretarz Prezes Rady Teletechnicznej (—) Inż. St. Zuchmantowicz. (—) Inż. L. Tołłoczko. PROTOKOL Nr. 50. plenarnego zebrania Rady Teletechnicznej z dnia 21 kwietnia 1933 r. Obecni: Prezes Rady Teletechnicznej oraz Członkowie i Współpracownicy wymienieni w liście obecności w ogólnej liczbie 30 osób. Porządek dzienny. 1. Odczytanie protokołu zebrania plenarnego z dnia 24 marca b. r. 2. Podpisanie ostatecznego tekstu norm na „Złączki rurkowe glinowe” i „słuchawkę dodatkową”. 3. Naprężak paskowy. 4. Przenośniki do linii napowietrznych (d. c). 5. Wolne wnioski. Posiedzenie otwarto o godz. 18 min. 15; przewodniczący Prezes, inż. L. Tołłoczko. Przed porządkiem dziennym Przewodniczący wygłosił przemówienie, podnosząc w gorących słowach zasługi zmarłego nieoczekiwanie Ministra P. i T. ś. p. płk. Ignacego Boernera, jako bojownika o niepodległość oraz jako fachowca. Przewodniczący przypomniał, iż Rada Teletechniczna powstała podczas urzęduowania Ministra Boernera i że On właśnie przewodniczył na pierwszym posiedzeniu Rady. Na wniosek Przewodniczącego uczestnicy posiedzenia uczcili pamięć Zmarłego Ministra przez powstanie. Pkt. 1-szy. Protokół poprzedniego zebrania plenarnego z dnia 24 marca r. b. po odczytaniu przez sekretarza, przyjęto. Pkt. 4-ty. Przystąpiono do dalszego czytania norm na przenośniki do linii napowietrznych, poczynając od § 5 p. b. Wywiązuje się dłuższa dyskusja nad tym punktem, a mianowicie: czy przydatność przenośnika dla prądów sygnalizacyjnych ma być określona drogą pomiaru sprawności, jak to zaleca C. C. I., czy drogą pomiaru jego tłumienia skutecznego, według propozycji Komisji. Prof. Groszkowski wyjaśnia, iż pomiar sprawności nie uwzględnia warunków będących poza przenośnikiem, pomiar zaś tłumienia skutecznego uwzględnia dopasowanie przenośnika do linii i t. p.: pomiar sprawności daje pojęcie, jak się przenosi moc rzeczywista; pomiar zaś tłumienia skutecznego daje pojęcie, jak się przenosi moc pozorna. Wprawdzie moc pozorna większą rolę odgrywa przy prądach telefonicznych, a tu chodzi o prądy sygnalizacyjne, jednakże prof. Groszkowski skłania się raczej do przyjęcia pomiaru tłumienia skutecznego. Inż. Jakubowski i inż. Zuchmantowicz wypowiadają się za pomiarem według zaleceń C. C. I. Inż. Dobrski wyjaśnia, że Komisja świadomie przyjęła metodę pomiarów inną, niż proponuje C. C. I., licząc się z tem, że do pomiarów tłumienia skutecznego Instytut Teletechniczny posiada już potrzebne przyrządy, a do pomiarów sprawności trzebaby przyrządy dopiero zakupić. Pozatem Komisja opierała się również na opinii inż. Chavasse, który w artykule drukowanym w „Annales des Postes” w r. 1930 zaleca właśnie metodę pomiaru tłumienia skutecznego. Mjr. Gaberle nie ma objeckji co do propozycji Komisji. W głosowaniu większością głosów przyjęto zasadę pomiaru tłumienia skutecznego, t. j. w myśl propozycji Komisji. W trakcie dyskusji nad dalszymi paragrafami norm na przenośniki przyjęto jeszcze następujące poprawki: § 5 p. e) — tytuł ma brzmieć: „dokładność przekładni”; § 5 p. g) — „oporność izolacji” i t. d. po słowach: „mierzona prądem stałym” dodaje się „, w warunkach pokojowych”; § 6 p. c) — słowa „umieszczony od spodu pudelka” skieśla się; § 9 — skreśla się. § 11 — po słowach „SEM-ej” dodaje się „praktycznie sinusoidalnej”. § 11 p. 2. — po słowach „Woltomierz V2 powinien mieć dostatecznie dużą oporność wewnętrzną (100 000 omów)” dodaje się „i wskazania jak najmniej zależne od kształtu krzywej”. § 12 — w ustępie 4-ym — poprawka identyczna, jak wyżej. § 13 — ustęp następujący po schemacie ma brzmieć „do punktów a) i b) przyłącza się poprzez specjalny transformator symetryzujący źródło prądu zmiennego praktycznie sinusoidalnego o częstotliwości $ f = 800 \text{ okr/sek}, $ zasilające mierzony przenośnik” i t. d. Proszono Komisję, aby wspólnie z inż. Jakubowskim i inż. Kuhmem sprawdziła wielkości oporów od strony źródła prądu dla przekładni 1 : 1,4. § 15 — w końcu ustępu drugiego po słowach „transformator symetryzujący” skreśla się „bieguny źródła względem ziemi” i dodaje się „przyczem pudelko przenośnika należy połączyć z punktem d mostka”. Schemat pomiaru pojemności pomiędzy uzwojeniami ma być odpowiednio do powyższego poprawiony. § 17 — dodać „w warunkach pokojowych”. § 18 — na końcu dodaje się „przyczem zamykanie obwodu odbywa się po stronie wtórnej transformatora wysokiego napięcia”. § 19 — polecono Komisji § ten przeredagować. § 20 — ma być przeredagowany w tym sensie, że skrzynie drewniane mają być wymagane tylko przy większej ilości przenośników. Po zakończeniu czytania cały tekst norm na przenośniki przyjęto z powyższymi poprawkami i zastrzeżeniami i upoważniono Komisję poprawiony ostatecznie tekst przekazać do Komitetu Redakcyjnego. Pkt. 2. Na wniosek Przewodniczącego członkowie Rady Teletechnicznej podpisują przygotowany przez Sekretariat ostateczny tekst norm na „złączki rurkowe glinowe” $ \frac{PN}{PNT - 407} $ i „słuchawkę dodatkową” $ \frac{PN}{PNT - 121} $. Pkt. 3. Inż. Hummel wyjaśnia, iż tekst norm na naprężak paskowy był swego czasu dyskutowany i przyjęty wstępnie z poleceniem wykonania próbnej partii naprężaków i wypróbowania ich w praktyce, co zostało też uszkutecznicone. Na zasadzie wyników prób i zgłoszonych uwag. Komisja XI tekst ponownie zrewidowała i przerobiła według nowego układu norm, a następnie rozesłała wszystkim członkom i współpracownikom. Tak poprawiony tekst Komisja przedstawia ponownie pro-sząc o zatwierdzenie. Po dyskusji tekst norm na naprężak paskowy zostaje przyjęty z następującymi zmianami i uzupełnieniami: § 2 — Na końcu paragrafu słowo „teletechniczny” ma być skreślone. § 3 p. a) — ma brzmieć „Skóra użyta na pas i wsówki winna być blankowa, o wytrzymałości na rozerwanie — najmniej 2,7 kg na mm², odpowiadająca warunkom technicznym na skórę blankową naturalną, objętym Przepisami Służbowemi M. S. Wojsk. P. S. 200 — 8801. Ostatnie dwa zdania skreśla się, ustęp 3-ci ma brzmieć „sprzęyna i oska zatrzaśnika winny być naoliwione i zapewniać dokładne samoczynne zamknięcie się haka”. § 6 — Na końcu dodaje się „w ciągu i minutę”. § 9 p. c) — zamiast „2” ma być „3” sztuki. p. e) — „” p. h) — „” § 12 — skreśla się na końcu słowa: „i każdorazowo w ciągu około 1 minuty”. § 15 — skreśla się słowa „według Polskich Norm PN (C—921) § 16 — zamiast „tylko w razie stwierdzenia” ma być „po stwierdzeniu”. § 21 — po słowie „papier” skreślono „parafinowany”. Ponadto proszono Komisję, aby do norm dodała rysunek przedstawiający widok kompletu naprężaka w stanie gotowym do użycia. Pkt. 5. Inżynier Zajkowski w imieniu Komisji XII zgłasza nowopopraviony tekst § 24 norm na „kable telefoniczne miejskie.” o brzmieniu następującym: „§ 24 Odpowiedzialność Wytwórni. Wytwórnia odpowiada w ciągu trzech pełnych lat od daty przyjęcia kabla za wszelkie braki i uszkodzenia w kablach, powstałe z jej winy”. Powyższy tekst zostaje przyjęty przez Plenum. W ten sposób cały projekt norm na kable telefoniczne miejskie zostaje zatwierdzony i zakwalifikowany do ostatecznego podpisania. Na tem posiedzenie zakończono o godzinie 21 minut 45. Warszawa, dnia 5 maja 1933 r. Sekretarz (—) Inż. St. Zuchmantowicz Prezes Rady Teletechnicznej (—) Inż. L. Tołłoczko. PROTOKÓŁ Nr. 51. plenarnego zebrania Rady Teletechnicznej z dn. 5 maja 1933 r. Obecni: Prezes Rady Teletechnicznej oraz Członkowie i Współpracownicy wymienieni w liście obecności w ogólnej liczbie 25 osób. Porządek dzienny. 1. Odczytanie protokołu zebrania plenarnego z dnia 21 kwietnia r. b. 2. Sprawy bieżące. 3. Rewizja normy na „Tarcze numerowe” PN T — 104. 4. Projekt normy rysunkowej na „Wtyczkę 6,5 mm trzystykową” do łącznic telefonicznych. 5. Zwisy i naciagi drutów stalowych. 6. Wolne wnioski. Posiedzenie otwarto o godz. 18 minut 15; przewodniczący Prezes, inż. L. Tołłoczko. Pkt. 1-szy. Protokół poprzedniego zebrania plenarnego z dn. 21 kwietnia b. r. po odczytaniu przez Sekretarza, przyjęto z poprawką Przewodniczącego. Pkt. 2. Sprawy bieżące. Prezes zwraca się z apalem do pp. Przewodniczących Komisji, aby zechcieli przyspieszyć nadesłanie sprawozdań za rok ubiegły, które posłużą do sporządzenia ogólnego rocznego sprawozdania Rady Teletechnicznej. Prezes odczytuje wniosek Komisji V-ej, proponującej aby Rada Teletechniczna zajęła się normalizacją zacisków probierczych linowych oraz sprawą umocowania przewodów na słupach probierczych i przepleceniowych. Wniosek zostaje przyjęty; normalizacją zacisków ma zająć się Komisja III, a sprawą umocowania przewodów na słupach probierczych i przepleceniowych — Komisja V. Pkt. 4. Norma na wtyczkę 6,5 mm trzystykową. Inż. Olendzki, Przewodniczący Komisji II-ej wyjaśnia, iż projektowana norma na wtyczkę odbiega od dotychczasowej formy norm. Składa się ona zasadniczo z rysunku, na którym umieszczono tylko najwięźniejsze wyjaśnienia i wymagania techniczne; będzie to więc pierwsza norma rysunkowa. O ile Rada Teletechniczna zaakceptuje tę formę normy, to Komisja II-ga pójdzie dalej w tym kierunku i przygotuje szereg dalszych norm rysunkowych na poszczególne części składowe łącznic telefonicznych. Komplet takich norm zebranych razem utworzy czasem całkowitą normę na poszczególne typy łącznic. Co do rysunku wtyczki, to odpowiada on modelowi, przyjętemu przez Radę Teletechniczną 30 maja 1930 r., jedynie głowka wtyczki została skrócona o 1 mm przy jednoczesnym przedłużeniu o 1 mm szyjki; zmiana ta ma na celu zabezpieczenie sprężyn gniazda od zwierania przy wkładaniu wtyczki. Uwagi do normy na wtyczkę zgłosił jedynie P. K. N., kwestjonując zastosowanie gwintów Whitworth’a zamiast metrycznych. Komisja po dłuższym rozważaniu doszła jednak do wniosku, iż należy utrzymać gwint Whitworth’a dla jednolitości, wobec bardzo znaczej ilości wtyczek z takim gwintem, będących już w użyciu. Po krótkiej dyskusji Rada Teletechniczna stanowisko Komisji akceptuje, polecając przygotować odpowiedź do P. K. N. wyjaśniającą przyczyny nieprzyjęcia gwintu metrycznego. Następnie po dyskusji szczegółowej normę rysunkową na wtyczkę 6,5 mm przyjęto z następującymi uwagami i uzupełnieniami: 1. Tytuł ma brzmieć: „Wtyczka 6,5 mm trzystykowa do łącznic telefonicznych ręcznych”. 2. Należy utrzymać napis na marginesie „Przedruk dozwolony tylko za zgodą Rady Teletechnicznej przy Ministerze Poczty i Telegrafów — Copyright by R. T.”. Napis ten w myśl uchwały Rady ma być umieszczany odtąd na wszystkich nowodrukowanych normach, na starych zaś ma być odbity zapomocą stempla kauczukowego. 3. Rysunek ma być poprawiony tak, żeby po jego zmniejszeniu napisy i cyfry nie wypadły zbyt drobne i nieczytelne. 4. Komisja przerobi tabelkę w ten sposób, żeby zamiast skrótów było można umieścić pełne określenia materiałów, ich właściwości i składu, oraz sposobu wykończenia. 5. Nagłówek „Ważniejsze wymagania techniczne” ma być skreślony. Pkt. 3-cj. Rewizja normy na tarcze numerowe. Inż. Dobrski przypomina, iż rewizję norm na tarcze nume- rowe podjęto na polecenie Ministerstwa Poczty i Tel. w związku z uwagami zgłoszonymi przez P. A. S. T. z okazji zamawiania partii tarcz numerowych w P. Z. T. Uwagi Komisja rozpatry- wała wspólnie z przedstawicielem P. A. S. T., przy czem w więk- szości wypadków doprowadzono do uzgodnienia stanowisk. Uwagi P. A. S. T. dotyczyły zasad konstrukcji i warunków wykonania. Niektóre propozycje zmian konstrukcyjnych sięgały bardzo daleko i w konsekwencji doprowadziłyby do zupełnego przekonstruowania tarczy. Wobec tego zgodzono się, że rozwa- żanie ich należy odłożyć do czasu wypróbowania w praktyce konstrukcji obecnej tarczy. Natomiast zmiany konstrukcyjne związane z przystosowa- niem tarcz do aparatów systemu Ericssona Komisja uznała za słuszne i wprowadziła do rewizji. Uwagi P. A. S. T. co do wykonania miały przeważnie charak- ter fabrycznych instrukcji wykonawczych. Ważniejsze z nich Komisja uwzględniła, części jednak uwag, nie kwestionując ich słuszności, nie wprowadzono do norm, jako zbyt szczegółowych. W ostatecznym wyniku Komisja I przedstawia wykaz zmian PN PNT — 104 jakie należy wprowadzić do tekstu normy na tar- cze numerowe i prosi o przyjęcie tego wykazu i dokonanie w ten sposób rewizji normy. Inż. Olendzki zaznacza, iż zmiany konstrukcyjne propo- nowane przez P. A. S. T. zasługują jednak na rozważenie, jeżeli nie teraz, to przynajmniej przy najbliższej rewizji norm na tarcze numerowe. Dotyczy to przedewszystkiem następujących szczegółów konstrukcji: a) regulator powinien być tak ustawiony, żeby jego mi- seczka skierowana była stroną otwartą ku dolowi, a nie ku górze jak obecnie; b) śrubka z kulką regulatorka jest zbyt długa; powinna być skrócona o 4 mm i o tyleż wydłużona oś ślimaka; c) odległość pomiędzy powierzchnią czołową zębów krążka przerwującego a spiralką sprzęgielka jest zbyt mała (0,2 mm); d) umocowanie krążka numerowego należy przekon- struować tak, aby ustawienie jego było zupełnie pewne. Po krótkiej dyskusji uchwalono szczegółowe rozważenie powyższych zmian konstrukcyjnych odłożyć do następnej re- wizji norm, która nastąpi po wypróbowaniu w praktyce obecnej konstrukcji. Następnie wszystkie proponowane przez Komisję, poprawki do norm na tarcze numerowe PN PNT — 104 przyjęto. Tekst przyjętych poprawek załącza się do protokołu. Wobec wątpliwości, czy poprawiony w ten sposób tekst należy wydrukować jako normę z nowym numerem i rokiem, czy też jako poprawkę starej, postanowiono prosić Komitet Redakcyjny o rozważenie tej sprawy, z tem jednak, że jest po- żądane, aby znak modelu na tarczy nosił napis „33”. Pkt. 5-ty. Z powodu spóźnionej pory odłożono do nastę- pnego posiedzenia. Pkt. 6-ty. Na wniosek Przewodniczącego członkowie Rady Teletechnicznej podpisali przygotowane przez Sekretariat osta- teczne teksty norm na: a) aparat telefoniczny M. B. — PN PNT — 110; b) kable telefoniczne miejskie — PN PNT — 420. Na tem posiedzenie zamknięto o godz. 21-ej min. 40. z załącznik: tekst poprawek do norm na tarcze numerowe. Warszawa, dnia 19 maja 1933 r. Sekretarz Prezes Rady Teletechnicznej (—) Inż St. Zuchmantowicz. (—) Inż. L. Toloczko. PRZEGLĄD PISM. PRZEGLĄD RADJOTECHNICZNY. Nr. 9 — 10, 15.V 1933. Zeszyt specjalny, zawierający referaty, zgłoszone na zjazd elektryków polskich i czeskosłowackich. Generatory o stałej częstotliwości — J. Groszkowski, 220 wierszy. Synchronizacja drgań dwóch oscylatorów lampowych — W. Majewski, 380 wierszy. Wytwarzanie drgań wielofazowych w układach dynatronowych — J. Groszkowski, 200 wierszy. Częstotliwość asymetrycznych układów oscylacyjnych wielofa- zowych — J. Groszkowski i B. Ryniejski, 300 wierszy. O począ- towej pojemności kondensatorów dekadowych — J. Kahan i S. Dierewianko, 150 wierszy. Automatyczna kompensacja w wol- tomierzach lampowych — J. Groszkowski i S. Dierewianko, 140 wierszy. Woltonierz z lampą dwusiatkową — S. Wołski, 290 wierszy. Emisja elektronów z siatki — J. Groszkowski i S. Ryżko, 240 wierszy. Ograniczanie prądu w układach lampo- wych — J. Gurtzman i J. Kahan, 200 wierszy. Usuwanie efektu wzajemnej demodulacji sygnałów przy pomocy odbioru synchro- nizowanego — J. Groszkowski, 350 wierszy. Międzynarodowa Konwencja Telekomunikacyjna — K. Krulisz, 300 wierszy. Ba- dania nad rozchodzeniem się fal krótkich — D. Sokolow, 400 wierszy. Oporność i zysk anten kierunkowych — S. Man- czarski, 320 wierszy. Ostatnie tendencje w budowie lamp od- biornych (streszczenie) — Warner, Ritter i Schmit, 140 wierszy. Nr. 11 — 12, 15.VI 1933. Detekcja lampowa (obecny stan wiadomości technicznych) — K. Lewiński, 330 wierszy. Projekt ujednootajnionej klasyfikacji elektronicznych lamp odbiorczych — J. Kahan, 250 wierszy. Nr. 13 — 14, 15.VII 1933. Binoda — A. Launberg, 500 wierszy. Projekt ujednootajnio- nej klasyfikacji elektronicznych lamp odbiorczych (d.c.) — J. Kahan, 200 wierszy. WIADOMOSCI ELEKTROTECHNICZNE. Nr. 4, kwiecień 1933. O porażeniu prądem elektrycznym (d. c.) — W. Kote- lewski i J. Skowroński, 600 wierszy. O żelazkach elektrycznych — T. Todtleben, 180 wierszy. Dzieśięć wskazówek dla instalatora — Ko, 80 wierszy. Popularna elektrotechnika — Wykresy prze- nikalności oraz indukcji magnetycznej — 150 wierszy. Nr. 5, maj 1933. O porażeniu prądem elektrycznym (dok.) — W. Kotelewski i J. Skowroński, 220 wierszy. Układanie kabli w budynkach — 200 wierszy. O żelazkach elektrycznych (dok.) — T. Todtleben, 200 wierszy. Zasady techniki oświetleniowej (d. c.) — F. S. Pia- secki, 250 wierszy. Okucia porcelanowych izolatorów wspor- czych — E. Jarzęyski, 150 wierszy. ANNALES DES POSTES, TELEGRAPHES ET TELE- PHONES. Nr. 6, czerwiec 1933. Kontrola korespondencji pocztowej w Finistère podczas re- volucji — D. Bernard, 800 wierszy. — Karta z dziejów poczty w okresie Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Odnajdywanie przerw w kablach podmorskich metoda fał- szywego zera — M. Bayard, 1200 wierszy. — Kable podmorskie są to przeważnie kable jednożyłowe i w wypadku przerwy nie można stosować klasycznej metody pomiaru oporności pętli. Autor podaje szczegółowy opis metody pomiaru, rozpatruje oporność w miejscu przerwy, operując się na danych doświadczalnych i teoretycznych. Prace sekcji prądów szybkozmiennych Międzynarodowego Kongresu Elektrycznego w Paryżu 1932 r. — C. Gutton i P. David, 400 wierszy. — Wyszczególnienie referatów z podaniem przebiegu dyskusji. Usuwanie zakłóceń na obwodach telefonicznych, pochodzących z prostowników ręczowych — M. Collet, 450 wierszy. — Badania nad układami filtrującymi, załączonymi na wyjściu z prostowników, zasilających kolejowe przewody jezdne; dane liczbowe tych filtrów. Pomary napięć zakłócących; wpływ filtrów. Zalecenia Międzynarodowej Komisji do badania oddziaływania obwodów silnoprądowych na telekomunikacyjne. JOURNAL TELEGRAPHIQUE. Nr. 6, czerwiec 1933. Europejska konferencja radiokomunikacyjna w Lucernie (dok.) — 1150 wierszy. — Trudności opracowania planu przydziału fal. Europejska konwencja radiofoniczna. Plan przydziału fal, który przewiduje korzystanie z jednej fal 2-ch lub 3-ch stacji, odległych od siebie o parę tysięcy kilometrów. Protokoł końcowy, zawierający zastrzeżenia różnych państw. Zagadnienia do opracowania i zreaterowania na następnym zgromadzeniu; wśród zagadnień tych badanie krzywych rozchodzenia się fal przydzielono polskiemu zarządowi p.-t., jako kierownicemu; Polska zgłosiła również swój udział i w opracowywaniu innych zagadnień. Konwencję podpisało 27 państw, zaś nie podpisało 8, wśród nich Polska, Holandja, Litwa, Szwecja. Ruchome slużby radiotelefoniczne — 650 wierszy. — Połączenia radiotelefoniczne niezbędne są dla małych statków, które nie posiadają stacj radiotelegraficznych, służą np. do otrzymywania dyspozycji od armatorów lub do kierownictwa połowa ryb. Duże statki pasażerskie mogą uzyskać połączenie telefoniczne z abonentami telefonicznemi dowolnej sieci. Rozwój i stan obecny urządzeń radiotelefonicznych, służących do porozumiewania się z odległości wielkich i nieznacznych, oraz stacj lotniczych. Stacje lądowe i pokładowe. Międzynarodowe sprawdzenia dokładności wzorców częstotliwości i pomiarów bezwzględnych — A. Wainberg, 300 wierszy. — Wyniki pomiarów, w których brały udział następujące laboratoria: Instytut Radiotechniczny w Warszawie, Moźaik (Z. S. R. R.), Dollis Hill (W. Brytania), Sztokholm, Berlin, Paryż i Bruksella. Wyciąg ze sprawozdania z eksploatacji telefonów i telegrafów we Francji w r. 1931 (dok.) — 500 wierszy. — Eksploatacja telegrafu; nowe połączenia telegraficzne, udogodnienia dla publiczności, kształcenie personelu. Rozwój radiotelegrafii. Rozbudowa sieci telefonicznych. Postępy techniczne. Oplaty radiofoniczne we Francji. — Teksty właściwych artykułów ustawy budżetowej. THE TELEGRAPH AND TELEPHONE JOURNAL. Nr. 210, czerwiec 1933. Chronologia — 90 wierszy. — Uwagi ogólne o znaczeniu zestawienia chronologicznego wydarzeń z zakresu teletechniki, ogłoszonego w Telegraph and Telephone Journal. Zakłócenia odbioru radiofonicznego przez urządzenie elektryczne — A. S. Angwin, 180 wierszy. — Wyjaśnienie powstania zakłóceń i sposoby ich eliminowania. Pierwsza kobieta telegrafistka — 80 wierszy. Telefonia dalekosieżna: nowa centrala do rozmów zamorskich (d. c.) — J. F. Darby, 200 wierszy. — Taryfy w ruchu radiotelefonicznym pomiędzy Europą a Ameryką. Technika przesyłania mowy drogą radiotelefoniczną. System telefony automatycznej Siemens Brothers, Nr. 17 — C. W. Gerrard, 300 wierszy. — Przy szybkości obrotu wybieraka, wynoszącej w systemach elektromagnetycznych 60 — 70 skoków na sekundę, liczba wyjść, badanych w ruchu swobodnym, nie może przekroczyć 15. Nowy system Siemens Brothers oparty jest na zastosowaniu wybieraków, dających 200 i więcej skoków na sekundę. Sa to wybieraki obrotowe o polu stykowym 50-linjowym, złożonym z 4-ch sekcji, a więc o całkowitej pojemności 200 wyjść do organów następnego stopnia łączenia; wybieraki te napędzane są nie przez elektromagnesy, lecz przez małeńkie silniczki elektryczne. Główne właściwości i zalety nowego systemu. Pierwsza prowincjonalna centrala automatyczna systemu obejściowego w Burton on Trent — 100 wierszy. Chronologia teletechniki (dok.) — H. G. Sellars, 200 wierszy. — Zakonczenie pracy z doprowadzeniem do dn. 31 grudnia 1930 r. TELEGRAFEN- UND FERNSPRECH-TECHNIK. Nr. 5, maj 1933. Pojęcie symetrii w układach elektrycznych, w szczególności w przyrządach pomiarowych — A. Wirk, 480 wierszy. — Autor wprowadza pojęcia wewnętrznej i zewnętrznej symetrii układów elektrycznych. Zmiana dostrojenia przy regulowaniu sprzężenia zwrotnego — R. Schienemann, 200 wierszy. — Wskautek zmiany pojemności kondensatora sprzężającego w układzie Leithäuser'a następuje niekiedy dość znaczna zmiana w obwodzie strójonym. Autor wyjaśnia teoretycznie to zjawisko i podaje sposoby jego uniknięcia. Uproszczone obliczenie równoległych oporności dla prądu zmiennego — F. Vilbig, 180 wierszy. — Autor wyprowadza wzory na oporność zastępczą 2,3 lub 4 równoległych oporności pozornych, przy pomocy rachunku symbolicznego. Schematy do uproszczonego wybierania na odległość przy pomocy prądu zmiennego (dok.) — H. Wöhner, 550 wierszy. — Translacja wejściowa w wypadku, gdy obwód międzymiastowy posiada wybierak wstępny lub drugi wybierak grupowy; ruch obukierunkowy. Zastosowanie wybierania na odległość do ruchu tranzytowego, wzmacniającego lub niewzmacniającego. Wzmacniaciki sznurowe na specjalnych abonentowych obwodach dalekosiężnych — E. Neumann, 380 wierszy. — Specjalne obwody dalekosieżne służą do stałego połączenia 2-ch central abonentowych, znajdujących się w różnych miastach; w centralach prywatnych może się koncentrować kilka obwodów specjalnych dalekosiężnych, które w myśl taryfy niemieckiej mogą być łączone między sobą. Niekiedy zachodzi w tym wypadku potrzeba stosowania wzmacniaków sznurowych. Opis sznurów wzmacniakowych, wykonania połączenia wzmacniającego; pomary i próby; urządzenie kontrolne i podsłuchowe. ZEITSCHRIFT FUR FERNMELDETECHNIK, WERK- UND GERATEBAU. Nr. 5, 29.V 1933. Włączenie pośrednictw pocztowych do automatycznej sieci telefonicznej w Bawarii — W. Schreiber, 375 wierszy. — Pośrednictwa pocztowe w Bawarii załączone są zazwyczaj do obwodów okólnikowych, co utrudnia ich automatyzację; ilość ich przekracza 5000 aparatów, zaś długość obwodów — 20 000 km; na jednym obwodzie załączone są 2 — 9 aparatów. Zwykle zautomatyzowanie i załączenie pośrednictw do najbliższych central wymagałoby znacznych inwestycji na budowę obwodów telefonicznych. Autor w pierwszej części pracy rozważa stronę ekonomiczną projektowanego rozwiązania przy pomocy specjalnych centralek, umożliwiających normalną pełnoautomatyczną pracę kilku aparatów na jednym obwodzie. Automatyczne łączenie dla dalekopisów abonentowych — A. Jipp i E. Rossberg, 450 wierszy. — Szczegółowy opis centrali dalekopisów abonentowych, pracującej sposobem pełnoautomatycznym t. zn. abonent uzyskuje połączenie z innym abonentem przez nakręcenie numeru przy pomocy tarczy numrowej. Urządzenia, zainstalowane u abonenta, i jego organy indywidualne w centrali. Wybieraki wstępne, grupowe i linjowe. Załączenie abonenta zamieszkowego. Urządzenie do podawania własnego numeru i firmy. Nowe drogi rozwoju abonentowych central telefonicznych — A. E. Hoffmann, 600 wierszy. — Znaczenie i rozwój central abonentowych w Niemczech. Warunki, stawiane przez Poczę Rzeszy, o ile centrala ma być przyłączona do sieci publicznej. Rozmowy zwrotne. Warunki pracy nowoczesnej centrali abonentowej. Nowe przekaźniki i wybieraki firmy Mix i Genest. Źródła prawa. Instalowanie aparatów. Zgłoszenia patentowe z zakresu teletechniki — H. Ohms, 100 wierszy. — Krótki opis 7 zgłoszeń patentowych. ELEKTRISCHE NACHRICHTEN-TECHNIK. Nr. 5, maj 1933. Kilka uwag o klasyfikacji mikrofonów — A. Charkewitsch, 360 wierszy. — Autor opiera swój projekt klasyfikacji mikrofonów na ich właściwościach elektrycznych i mechanicznych. Tworzenie oporności ujemnych przy pomocy układów ze sprzężeniem zwrotnym — W. Kautter, 1100 wierszy. Zniekształcenia, powstające w lampach Brauna wskutek ładunku przestrzennego — E. Hudec, 300 wierszy. Krzywe do obliczania przenikliwości magnetycznej i strat w blachach — W. Arkadiew, 180 wierszy. Zależność pomiędzy natężeniem prądu zakłócającego i stopniem niesymetrii obwodów zakłócanych — K. Schotte, 150 wierszy. Wykreślne obliczanie zagadnień modulacyjnych — H. Roder, 280 wierszy. VEROFFENTLICHUNGEN AUS DEM GEBIETE DER NACHRICHTENTECHNIK. Nr. 5, 1932. Obwód telefoniczny na fali nośnej Kopenhaga — Aarhus — N. E. Holmblad, 100 wierszy. — Opisywane połączenie wykonano na obwodzie mieszanym, zawierającym obok obwodu napowietrznego odcinki kabla kranizupowanego; przy pomocy ko- rektorów uzyskano dobre wyrównanie krzywych tłumienia w funkcji częstotliwości. Działanie osłonne powłok metalicznych wobec magnetycznych pol zmiennych — H. Kaden, 450 wierszy. — Analityczne ujęcie wpływu wymiarów i materiału powłoki oraz częstotliwości pola zakłócającego na działanie osłonne. Zagadnienia pomiarowe w zakresie teletechniki — R. Tamme, 220 wierszy. — Właściwości charakterystyczne systemu transmisyjnego: miara przenoszenia amplitudy i fazy dla systemów linijowych; powstawanie tonów harmonicznych i nieharmonicznych — dla systemów nielinijnych. Echo; drgania własne; przesłuch; napięcie obce i napięcie szmerów. W sprawie mechanizmu emisji elektronów z katod tlenko- wych — H. Kniepkamp i C. Nebel, 500 wierszy. Zastosowanie prostowników w technice pomiarowej — C. H. Walter, 400 wierszy. — Mostek prostownikowy może być włączony w gałąź zerową mostka pomiarowego na prąd zmienny, co umożliwia stosowanie czułych przyrządów na prąd stały. Zależności fazowe w mostku na prąd zmienny. Zastosowania: przyrząd do pomiaru pojemości w kablach telefonicznych, do pomiaru przenikliwości magnetycznej, do pomiaru mocy rzeczywistej i urojonej, do rozkładu prądu na częstotliwości składowe. Zasady ogólnego projektu krajowej sieci telefonicznej — H. F. Mayer, 1000 wierszy. — Przedruk z „Europäischer Fernsprechdienst” Nr. 30/1932, referowane w „Przegl. Telet.” Nr. 11/1932. Sposób mierzenia zwisu na linjach teletechnicznych napo- wietrznych — P. Thomas, 220 wierszy. Rdzienie z masy — W. Deutschmann, 1050 wierszy. Nowe formy konstrukcyjne wzmacniaków — W. Rabanus, 180 wierszy. Nowoczesne wzmacniaki oraz urządzenia zasilające dla stacj wzmacniakowych — V. Gandtner, 450 wierszy. Półautomatyczna obsługa wzmacniaków sznurowych w ma- łych centralach międzymiastowych — R. Dahms i W. Schütte, 400 wierszy. — Włączenie wzmacniaka sznurowego w wypadku istnienia stanowiska tranzystu wzmacniającego. Opisywane urządzenia umożliwiają telefonistce międzymiastowej odbieranie wolnego wzmacniaka sznurowego — ściślej wzmacniak wolny zgłasza się przez szukacz do telefonistki, której jest potrzebny; następnie telefonistka wybiera tarczą numeru obu obwodów międzymiastowych, a odpowiednie wybieraki załączają je do wzmacniaka. Również regulacja wzmacnienia uszkustonana jest ze stanowiska międzymiastowego przez impulsowanie tarczą. SCHWACHSTROM BAU- UND BETRIEBSTECHNIK. Nr. 5, 17 V 1933. Nieszczęśliwy wypadek w miejscu skrzyżowania obwodów teletechnicznych z silnoprądowemi — Goede, 120 wierszy. — Opis i wyjaśnienie wypadku. Miernik tłumienia i generator normalny — H. W. F. Roloff, 300 wierszy. — Opis układu do pomiaru tłumienia przy 800 okr./sek., stosowanego do pomiarów orientacyjnych, wyrobu firmy Siemens. Przyrządy te rozpoznieszone są i u nas. Uwagi o rozwoju impulsatorów w centralach automatycznych — Hiller, 280 wierszy. — Impulsatory służą w centralach automatycznych do nadawania impulsów, uruchamiających wybieraki obrotowe i skokowo-obrotowe w ich ruchu swobodnym. Impulsatory pracujące nieprzerwanie napędzane są silniczkami i bywają sprężynowe lub kolektorowe. Z pośród impulsatorów, pracujących tylko w chwilach potrzeby, autor podaje schematy i krótkie opisy następujących typów: przekaźnikowy zwykły, z przekaźnikiem stopniowym, z przerywaniem styków przez elektromagnes ruchu obrotowego, przekaźnikowy, stosowany przy wybierakach grupowych typu S 22, wahadłowy, powolny z 3-ma przekaźnikami z opóźnieniem działaniem. Obwody łączeniowe w instalacjach abonentowych — A. Rieth, 220 wierszy. — Przykłady obwodów, łączących z centralki prywatne, ustawione u abonenta, lub też centralkę prywatną z centralką, załączoną do sieci pocztowej. Obwody te są własnością prywatną, jeśli przebiegają całkowicie w obrębie jednej posiadłości; w innych wypadkach mogą być własnością pocztową lub prywatną. Maszyny dzwonkowne i sygnalizacyjne nowego typu — 320 wierszy. — W centralach do 3 000 numerów stosowane są obecnie w Niemczech przetwornice jednotownikowe, zasilane z baterii 60 V (pobór prądu 1 A), i dające prąd dzwonkowy 0,25 A przy 60 V. Schemat włączenia, rozruchu i zatrzymywania maszyny. Automatyczne przełączenie na maszynę rezerwową. Kontrola bezpieczników. Kontrola 10-sekundowa. Doprowadzenie baterii. TECHNISCHE MITTEILUNGEN. Nr. 3, 1.VI 1933. Kable telefoniczne w okolicy szczytu Jungfrau — Baumann i Strub, 400 wierszy. — W związku z automatyzacją central telefonicznych Lauterbrunnen, Wengen i Mürren zarząd telefo- now szwajcarskich zmuszony był przystąpić do składania obwodów potężniejszych pomiędzy tymi miejscowościami a Interlaken. Kabel doprowadzono aż do przełęczy Jungfraujoch, położonej na wysokości 3457 m nad poziomem morza. Artykuł przedstawia trudności układy kabla w okolicy górskiej oraz dane elektryczne kabla. Pracownia naukowa na przełęczy Jungfraujoch — G. V. Salis, 150 wierszy. — Powstanie i znaczenie pracowni wysoko- górskiej. Sygnalizacja pożarowa w gmachu urzędu pocztowego w Bernie — 220 wierszy. — Opis pierwszego w Szwajcarii urządzeńia do samoczynnej sygnalizacji pożarowej systemu Sie- mensa. Sieć sygnalizacyjna składa się z 8 obwodów na prąd ciągły, do których załączono ogółem 194 stacji meldunkowych, przyjmując jako podstawę ich obliczenia: 1 stacja meldunkowa na 20 — 30 m² powierzchni ochronianej. Opis stacji maksymalnej i różnicowej oraz centrali sygnalizacyjnej. Podany schemat urządzenia. Zakłócenia nadawania, pochodzące z napięć powstających w lożyskach prądnic — W. Gerber, 100 wierszy. — Spadek napięcia, powstający w warstwie smaru pomiędzy czopem a pa- newką uziemionego lożyska prądnic, powodować może zjawiska wyładowania, które mogą modułować falę nośną stacji radiofonicznej nadawczej. Autor przedstawia badania nad tego rodzaju zakłóceniami, przeprowadzone na stacji Beromünster, gdzie źródłem okazały się lożyska prądnic, dające prąd żarzenia lamp katodowych. Uwagi w związku z uruchomieniem stacji wzmacniakowej w Lucernie — 160 wierszy. — W maju r. b. oddano do ruchu stację wzmacniłową w Lucernie, 14-a skolei stacje zainstalowa- waną w Szwajcarii; ogólna ilość wzmacniaków dwurdutowych przekroczyła 1000 szt., z czego w Olten 216 i Zürichu — 168. Dzieje rozbudowy stacji wzmacniakowych w Szwajcarii. Organizacja obsługi zleczeń abonentów w Zürichu — A. Sauter, 200 wierszy. — Ilość zlećen abonentowych, dotyczących założenia, zdjęcia lub przeniesienia aparatu, wynosi w Zürichu 70 do 140 dziennie. Alarmowy i sygnalizacyjny aparat telefoniczny w Muttbach—130 wierszy. — Na zakręcie drogi górskiej Gletsch —Andermatt w jednym miejscu, gdzie mogą mieć się wiele autokary tu- rystyczne, ustawiono aparat z sygnalizacją świetlną, umożliwiający porozumienie z szoferem przejeżdżającego auta, a zarazem służący jako alarmowy w razie jakiegoś wypadku. Poczta, telegraf i telefon w obrębie międzynarodowym — Frachebourg, 60 wierszy. — Dane dotyczące wymiany pocztowej, telegraficznej i telefonicznej pomiędzy Szwajcarią i innymi państwami. Odbudowa spalonego gmachu zarządu pocztowego w Ber- nie — 160 wierszy. Sen — 450 wierszy. — Artykuł popularyzacyjny z zakresu fizjologii. TIECHNIKA SWIAZI. Nr. 4, kwiecień 1933. Stojak filtrów linijowych — D. Andriejew, 800 wierszy. — Sowiecki zarząd pocztowy liczy się z możliwością jak najlepszego wykorzystania obwodów międzymiastowych bronzowych, przewidując pracę na 1 obwodzie następujących połączeń: 2-telegraficzne podakustyczne, 1-telefoniczne zwykłe, 3-telefoniczne na fali nośnej, 3 lub 4-telegraficzne nadakustyczne i 1-fototelegra- ficzne. W nowych centralach międzymiastowych buduje się sto- jaki filtrów linijowych, pozwalających na wszechstronne wyko- rzystanie obwodów, przewidując zarazem i filtry, które mają być włączone do odwzorowań. Autor podaje schematy stojaka filtrów oraz opisuje poszczególne typy filtrów, które opracowano w laboratorium telefoni dalekosiężnej przy zakładzie naukowo-badawczym poczty sowieckiej. Schemat elektryczny stojaka. Opis konstrukcyjny. Opisy filtrów ze szczegółowymi daniami liczbowemi. Pomiarzy wykonanych filtrów. Nowe sposoby zwalczania sadzi na przewodach teletechnicznych — N. W. Bogdanow, 600 wierszy. — Autor opisuje specjalne urządzenie, służące do zwiększania zwisu w wypadku osiadania sadzi na przewodach; dzięki temu naprężenia zmniejszają się i unika się zerwania przewodów. Opis specjalnych konstrukcji oporowych, stosowanych w okolicach, gdzie istnieje niebezpieczeństwo sadzi. Konferencje okręgowe na odległość — G. K. Kaloszin, 380 wierszy. — Opisy wyposażenia punktu wzęlowego. Tablica wzmacniakowa. Tablica pomiarowa. Wpływ izolatorów na tłumienie przy prądach wysokiej częstotliwości — Łychin, 600 wierszy. — W Rosji stosuje się dotąd niemal wyłącznie izolatory porcelanowe, a dopiero w ubiegłym roku rozpoczęto na szerszą skalę badanie i produkcję izolatorów szklanych; autor przedstawia wyniki pomiarów, przeprowadzonych na próbnej partii, porównując je z amerykańskimi izolatorami typu "Pyrex". Wymagania, stawiane izolatom na obwodach wysokiej częstotliwości. Łącznice telegraficzne koncentracjne — W. Łobastow, 160 wierszy. — Typy łącznic koncentracjnych, stosowane w Rosji i Ameryce. Automatyczna łącznica telegraficzna koncentracjna — W. Łobastow, 250 wierszy. — Opis łącznicy amerykańskiej. Urządzenia kondensatorowe z transformatorem podnoszącym napięcie jako środek poprawy spółczynnika mocy — B. A. Piontowski, 200 wierszy. Zasilanie małych central telefonicznych systemem nieprzerwanej pracy buforowej — D. I. Czernow, 700 wierszy. — System ma na celu zredukowanie obsługi zasilającego do okresowych rewizji instalacji. Autor oblicza wielkość potrzebnej baterii i prostownika i porównuje koszty instalacji i obsługi urządzenia proponowanego i zwykłego. Schemat zasilania obwodów anodowych urządzeń telefoni wielokrotnote i wzmacniaków telefonicznych przy pomocy prostowników — D. I. Czernow, 130 wierszy. Studnia kablowa żelazobetonowa typu T (d. c.) — J. R. Lang, 280 wierszy. — Montaż studni. Izolowanie studni od wód gruntowych. Zużycie materiałów i potrzebne narzędzia. Nowy system rejestru dla central automatycznych z wybierakami 500-liniowemi, systemu fabryki „Krasnaja Zaria” — G. S. Sawieljew, 550 wierszy. — Rejestr dotąd stosowany dla systemu 6-cyfrowego „Krasnaja Zaria” (identyczny z „Salme”) posiada 6 przełączników obrotowych rejestrujących impulsy i 5-kontrolujących ruch wybieraków. Laboratorium telefoniczne zakładu naukowo-badawczego poczty sowieckiej opracowało system rejestru, oparty na zasadzie stałej sumy przełączników rejestrujących przy rejestraniu i przy odbieraniu impulsów zwrotnych. Rejestr posiada tylko jeden przełącznik kontrolujący — dla kontroli ruchu obrotowego wybieraka linowego. Podany schemat zasadniczy i opis działania. Nr. 5, maj 1933. Eksploatacja moskiewskich central automatycznych — A. Sollowjewa, 1200 wierszy. — Na 1 kwietnia 1932 r. pracowały w Moskwie 4 centrale automatyczne o ogólnej pojemności 40 000 numerów oraz sprzęt automatyczny dla współpracy pomiędzy centralami automatycznemi i ręczną. Pierwsze centrale uruchomiono w październiku 1930 r. Na podstawie półtorarocznej eksploatacji autorka podaje szczegółowe dane liczbowe o ilości uszkodzeń poszczególnych organów, metodach kontroli i o źródłach uszkodzeń, oraz o pracy central, obciążeniu, ilości rozmów niedostęnych do skutku. Centrale częściowo dostarczone były przez fabrykę Ericsson, częściowo zaś przez przemysł sowiecki. Normalizacja kabli, służących do prowadzenia miejskich odcinków obwodów telefonicznych międzymiastowych — M. Rudakow, 280 wierszy. — Autor rozpatrza typy kabli, stosowanych do skablowania obwodów międzymiastowych w obrębie sieci miejskich, i wskazuje, które z nich najbardziej odpowiadają przeznaczeniu; wylicza 77 typów kabli telegraficznych i telefonicznych. Zagadnienia akustyczne w małych studiach — S. Aleksejew, 180 wierszy. — Badanie właściwości akustycznych studiów, zdjęć krzyżowych równego natężenia dźwięku dla różnych instrumentów i głosów, wybór miejsca dla solisty i rozmieszczenie orkiestry, pojemność studiów, nadawanie z kilku mikrofonów. Porównanie 2-ch systemów kablowania sieci miejskich — P. Kałmykow, 280 wierszy. — Autor porównuje system szwedzki, przyjęty w Rosji i oparty na zasadzie podziału kabli na klasy, łączące się w szafkach, z systemem amerykańskim, w którym kable rozdzielcze włącza się do magistralnych wprost w studienkach kablowych, nie ciągnie się ich natomiast aż do specjalnych, zgórzy określonych szafek. System amerykański autor uważa za bardziej ekonomiczny oraz za bardziej elastyczny. Krzyżowanie i przepłatanie obwodów telefonicznych — A. Agalczew, 160 wierszy. — Wskazówki o wykonaniu, ilustrowane licznymi rysunkami. Wpływ wstrząsów mostów kolejowych na powłokę kablową — L. Laterner, 150 wierszy. — Naprężenia, powstające w płaszczu kablowym pod wpływem wstrząsów; próby zastosowania różnych stopów; środki ochronne. Mechanizacja budowy obwodów napowietrznych — A. Łazarow, 300 wierszy. — Potrzebne maszyny; organizacja kolumny budowlanej; wydajność pracy; porównanie kosztów budowy sposobem ręcznym i maszynowym. Zastosowanie drabin kablowych przy instalowaniu central radiowych — E. Lubimcew i B. Grigorjew, 200 wierszy. Generator magneto-strykcyjny częstotliwości akustycznych — W. Smirnow, 180 wierszy. Czyszczenie przekaźników telegraficznych — W. Łobastow, 160 wierszy. EKONOMIKA SOCJALISTICZESKOJ SWIAZI. Nr. 1, styczeń — luty 1933. Walka o jakość — najważniejsze zadanie poczty w r. 1933 — w pierwszym roku drugiego planu pięcioletniego — 450 wierszy. Praca poczty i jej zadania — A. Rykov, 560 wierszy. O zadaniach poczty w r. 1933 — K. Miłechonoszkin, 720 wierszy. — W zakresie poprawienia jakości pracy jako cel postawiono m. in.: maksymalne oczekiwanie na rozmowę międzymbaśniową — 20, 40 lub 60 minut zależnie od kategorii; najwyższa ilość uszkodzeń na abonentu — 3 rocznie; najdłuższy okres wyłączenia aparatu z powodu uszkodzenia — 120 godzin rocznie; oczekiwanie na zainstalowanie aparatu — 10 dni; czas przesłuchania telegramu w ruchu między ważniejszymi miastami — 4 godziny od chwili nadania do doręczenia adresatowi. Wytyczne planu rozwoju poczty w r. 1933 — N. Jefretow 750 wierszy. — Ogólna suma projektowanych inwestycji pocztowych wynosi 215 milionów rubli, z tego na poszczególne działy przypada: połączenia międzymbaśniowe — 26,5%, miejskie sieci telefoniczne — 19,3%, wiejskie sieci — 6,7%, radio — 12,8%, budowa gmachów — 13,9%, poczta — 8,5%. Rozwój poczty w świetle drugiego planu pięcioletniego — P. Kuzniecow, 620 wierszy. Walka o miejsce w eterze — W. Szostakowicz, 850 wierszy. — Wyniki i przebieg prac konferencji madryckiej. Telewizja w krajach kapitalistycznych — J. Kaznaczew, 440 wierszy. — Rozwój telewizji i jej stan obecny w Anglii, Niemczech i Ameryce. Światywy krzyż ekonomiczny i gospodarka pocztowa w Stanach Zjednoczonych A. P. — Smith-Homer, 130 wierszy. Komercjalizacja gospodarki pocztowo-telegraficznej — P. Kowrigin, 520 wierszy. REVUE GENERALE DE L'ELECTRICITE. Nr. 21, 27.V 1933. Radiotelegrafia w lotnictwie — P. Brenet, 600 wierszy. — Postępy lotniczych zastosowań radiotechniki. Zasięg oraz możliwość stosowania różnych zakresów fal, przy uwzględnieniu specyficznych wymagań jako to: ciężar, potrzebne miejsce, prosta obsługa. Charakterystyka aparatury pokładowej: antena, stałość nadajnika, zasilanie nadajnika i odbiornika, instalacja. Współpraca naukowych pracowni lotniczych z radiotechnicznemi w celu udoskonalenia sprzętu. Stacje na lotniskach. Zastosowania specjalne: przewody kierujące, radioplatarnie, radiogoniometry. Przewody doprowadzeniowe między anteną a nadawczą stacją krótkofalową (streszczenie) — E. J. Sterba i C. B. Feldman, 100 wierszy. Nr. 22, 3.VI 1933. Jubileusz profesora d'Arsonval'a — 300 wierszy. — Sprawozdanie z uroczystego obchodu. Jacques-Arsène d'Arsonval — 200 wierszy. — Życiorys wielkiego uczonego. Międzynarodowy ustrój radiokomunikacji: instytucje, konwencje i regulaminy — M. Adam, 850 wierszy. — Konwencja radiotelegraficzna londyńska i waszyngtońska. Zgromadzenia Międzynarodowego Komitetu Doradczego dla komunikacji radiotelewizyjnych w Hadze i Kopenhadze. Konwencja madrycka. Konferencje państw systemu europejskiego: praska i lucernerska. Konwencja międzynarodowa w sprawie bezpieczeństwa na morzu, Międzynarodowa konferencja czasu. Biuro międzynarodowe Unii Telegraficznej, Naukowa Unia radiowa. Międzynarodowy prawny komitet radiowy. SOCIETE BELGE DES ELECTRICIENS. BULLETIN MENSUEL. maj 1933. Zastosowania przemysłowe zjawisk jonizacji — G. Capart, 950 wierszy. — Opis odgromnika na stosunkowo niskie napięcie oraz innych zastosowań. Pomiarzy zjawisk jonizacyjnych. Brukselska sesja Międzynarodowej Unii Radiofonicznej (dok.) — L. Lambin, 190 wierszy. — Okreslenie maksymalnego zasięgu dobrego odbioru. Praca 2-ch stacj na tej samej długości fali, w wypadku stacj synchronizowanych i niesynchronizowanych. JOURNAL OF THE INSTITUTION OF ELECTRICAL ENGINEERS. Nr. 437, maj 1933. Przyszłe postępy elektrycznych przyrządów pomiarowych — C. V. Drysdale, 1500 wierszy. — Ogólna teoria przyrządów pomiarowych. Przyrządy z magnesem trwałym, dynametryczne, z żelazem miękkim, elektrostatyczne, indukcyjne. Zastosowanie stopów żelaza z niklem. Zdaniem autora rozpoznawanie się będą przyrządy elektrostatyczne do pomiarów małych wartości mocy; do pomiaru prądów wysokiej częstotliwości stosowane będą przyrządy z ruchomą cewką w połączeniu z termoparą lub prostownikiem. Stale obwodów telefonicznych przy częstotliwościach akustycznych — S. P. Chakravarti, 350 wierszy. — Autor rozszerza metodę Malletta i Blumlein'a, stosowaną do pomiarów wysokiej częstotliwości na zakres częstotliwości od 3000 do 12 000 okr./sek. Opis i uzasadnienie teoretyczne metody. Aparatura pomiarowa. Wyniki pomiarów i obliczenie stałych obwodu. Slupy żelazobetonowe dla linii napowietrznych — P. D. Morgan, 900 wierszy. — Spółczynnik bezpieczeństwa: jednorodność i trwałość. Wybór materiałów: cement, woda, materiał uzupełniający. Wykonanie mieszanki, badanie betonu. Projektowanie, budowa i badanie słupów. ELECTRICAL ENGINEERING. Nr. 5, maj 1933. Zastosowanie radia w lotnictwie — C. F. Green i H. I. Becker, 450 wierszy. — Sygnały kierujące: kompasy radiowe. Połączenie kompasu radiowego z magnetycznym. Kierowanie podczas lądowania. Radiokomunikacja transoceaniczna — H. H. Beverage, H. D. Peterson i C. W. Hansell, 520 wierszy. — Sieć radiowa koncernu Radio Corporation of America łącząca Stany Zjednoczone z 40-mi państwami przy pomocy 54 obwodów. Wszystkie stacje wybrzeża atlantyckiego sterowane są z New Yorku, wybrzeża Oceanu Spokojnego — z San Francisco. Wyposażenie centralnego biura operacyjnego. Stacje nadawcze i odbiorcze. Kontrola długości fal. ELECTRICIAN. Nr. 2861, 31.III 1933. Centrala automatyczna w Wigan — 100 wierszy. — Centrala ta o pojemności 2300 numerów dostarczona została przez Automatic Electric Company. Zastosowano 200-linijowe szukacze linii, podzielone na 2 grupy: bezpośrednio połączone z pierwszymi wybierakami grupowymi oraz wymagające pośrednictwa szukaczy wtórnych, typu obrotowego. Wybieraki linijowe posiadają tylko po 3 przekaźniki, gdyż większość funkcji spełnia grupa przekaźników kontrolnych, wspólna dla pewnej ilości wybieraków. Oszczędność w porównaniu z centralami typów dotychczasowych jest bardzo znaczna. Akustyka techniczna: wzmacnianie w układzie przeciwsobnym (push-pull) — 100 wierszy. Nr. 2862, 7.IV 1933. Akustyka techniczna: obwody strojone — 100 wierszy. Wystawa telewizyjna w Londynie — 150 wierszy. — Opis ciekawych eksponatów. Nr. 2863, 14.IV 1933. Siccometr — 40 wierszy. — Schemat i opis przyrządu Siemensa do badania wilgotności papieru w trakcie fabrykacji. Akustyka techniczna: selektywność — 100 wierszy. Nowości przemysłowe — 150 wierszy. — Cewki z ferrocarty i ich zastosowanie w zadjochnice. Nowy prostownik stykowy firmy Westinghouse. Prostowniki katodowe do instalacji kinematograficznych. Nr. 2864, 21.IV 1933. Poczta jako barometr życia gospodarczego — 100 wierszy. Akustyka techniczna: urządzenia dodatkowe do radiodbiorników — 100 wierszy. Nr. 2865, 28.IV 1933. Akustyka techniczna: zakłócenia odbioru radiowego — 100 wierszy. Nr. 2866, 5.V 1933. Rozchodzenie się fal radiowych (streszczenie) — F. Smith, 280 wierszy. — Zagadka nadzwyczaj pomysłnych wyników, uzyskanych przez radioamatorów na falach krótkich. Budowa atmosfery z punktu widzenia właściwości elektrycznych. Jonosfera. Zjawisko przygasania odbioru. Akustyka techniczna: ochrona przed zakłóceniami odbioru radiowego — 90 wierszy. Nr. 2867, 12.V 1933. Nowe lampy odbiorcze — 200 wierszy. — Nowe lampy typu „Catkin” zamiast bańki szklanej posiadają miedzianą, stanowiącą zarazem anodę. Opis konstrukcji i właściwości elektrycznych. Sprawozdanie doroczne National Physical Laboratory — 260 wierszy. — Badania radiotechniczne. Fałe ultrakrótkie. Właściwości elektryczne ziemi. Normalizacja sygnałów do regulacji ruchu ulicznego. Analiza kształtu krzywej prądu. Telefonia jednowidmowa na falach krótkich (streszczenie) — A. H. Reeves, 80 wierszy. Akustyka techniczna: rodzaje nadawczych stacj radiowych — 100 wierszy. Nr. 2868, 19.V 1933. Akustyka techniczna: rozwój radiotelefonii transoceanicznej — 100 wierszy. Nr. 2869, 26.V 1933 Wystawa Royal Society — 200 wierszy. — Opis ciekawych eksponatów. Pokazy metod badania jonosfery. Oscylografia katodowa. Generator pomiarowy firmy Standard, dla częstotliwości 20 — 12 000 okr./sek z jedną gałką regulacyjną. Maszyna do rozwiązywania układu 10 równań linijowych, systemu Mallock'a. Akustyka techniczna: promieniowanie elektromagnetyczne — 100 wierszy. ARCHIV FUR ELEKTROTECHNIK. Nr. 5, 2.V 1933. Tarcze Rayleigh'a do pomiarów natężenia dźwięku, o zwiększonej czułości — W. Grösser, 200 wierszy. — Zamiast tarczy okrągłej, stosowanej dotąd do pomiaru bezwzględnej wartości natężenia dźwięku, autor proponuje tarcze prostokątne, wąskie i długie, zawieszane w środku długiego boku. Obliczenie momentu obrotowego tarczy oraz natężenia dźwięku, wywołującego jej wychylenie. Nowe przyrządy elektryczne do pomiaru ilości ciepła — W. Geyer, 220 wierszy. E. T. Z. ELEKTROTECHNISCHE ZEITSCHRIFT. Nr. 19, 11.V 1933. Wystawa wiosenna w Palacu Elektrotechniki na Targach Lipskich — E. Orlich, 270 wierszy. — Opis ciekawych eksponatów m. in. z zakresu prostowników, przyrządów pomiarowych i sprzętu radiowego. Nr. 20, 18.V 1933. Wpływ teletechniki na rozwój urządzeń poczty pneumatycznej oraz transportowych — C. Beckmann, 280 wierszy. — Zastosowanie metod i urządzeń teletechnicznych w urządzeniach transportowych pozwoliło znacznie zwiększyć ich wydajność i zmniejszyć koszty. Centrale większych urządzeń poczty pneumatycznej domowej, a nawet i miejskiej, sterowane są przy pomocy organów, stosowanych w centralach automatycznych; w ten sposób puszki automatycznie wyrzucone są na stacji przeznaczenia. Autor opisuje urządzenia firmy Mix — Genest. Dwie metody fabrykacji katod lenkowych do lamp wzmacniakowych — E. Bluhm, 160 wierszy. Postępy radiotechniki w r. 1932 — 420 wierszy. — Rozwój, radiotelegrafii, radiotelefonii, fototelegrafii i telewizji, radiofonii. Badania rozchodzenia się fal i zjawiska przygasania. Fałe decymetrowe. Postępy akustyki technicznej. Projekt norm na kondensatory, stosowane w radiotechnice i w układach, zmierzających do usuwania zakłóceń radiowych. Nr. 21, 25.V 1933. W sprawie racjonalnego sposobu pisania równań nauki o elektryczności — J. Wallot, 380 wierszy. — Zagadnienia z zakresu teorii jednostek elektrycznych. SIEMENS-ZEITSCHRIFT. Nr. 3, maj-czerwiec 1933. Myślące urządzenia do kontroli na odległość — M. Schleicher, 480 wierszy. — Kontrola na odległość, stosowana w większych sieciach elektrycznych, polega na przesyłaniu do biura rozdzielczego wskazań przyrządów pomiarowych, meldunków o położeniu wyłączników it.d., raz na sterowanie na odległość wszelkich aparatów. Autor omawia sposoby zautomatyzowania niektórych czynności, trudnych do kierowania z odległości. Przyrząd fotoelektryczny do pomiaru odbicia — R. Joscheck, 200 wierszy. L'UNION POSTALE. Nr. 5, maj 1933. Służba przesyłek pocztowych z opłaconą odpowiedzią w Holandii — 200 wierszy. Poprzednicy i twórcy Międzynarodowej Unii Pocztowej — E. Knecht, 1000 wierszy. Nr. 6, czerwiec 1933. Komisja przygotowawcza — 450 wierszy. Maszyna do sortowania „Transorma” 550 wierszy. Francusko-szwajcarskie stosunki pocztowe od 13-go wieku do roku 1815 — 600 wierszy. MAGYAR POSTA. Nr. 5, maj 1933. Walka o międzynarodowy tranzyt telefoniczny — F. Havas. Porównanie obrotu i wpływów pieniężnych zarządów pocztowych węgierskiego, austriackiego i szwajcarskiego na podstawie danych statystycznych z r. 1930 — D. Schmidt. Poczta Wysokiej Porty (Turcji) — F. Monus. Obniżka uposażenia pracowników pocztowych i jej konsekwencje (d. c.) — B. Lantos. Nr. 6, czerwiec 1933. Opracowanie projektów central telefonicznych — S. Lebeczy. Pobieranie opłat pocztowych jako danin publicznych — M. Belus. Porównanie obrotu i wpływów pieniężnych zarządów pocztowych węgierskiego, austriackiego i szwajcarskiego na podstawie danych statystycznych z r. 1930 (d. c.) — D. Schmidt. MUSZAKI KOZLEMENYEK. Nr. 5, maj 1933. Nowe prace, zmierzające do udoskonalenia i rozwoju techniki komunikacji telefonicznej-dalekosiężnej — I. Tomits. Topienie przy pomocy prądu elektrycznego sadzi, postawione na antenie radiostacji Szekesfehervar — V. Jurcsik. Porównanie telegramów na podstawie jednostek, opracowanych w związku z systemem sieci scentralizowanych (d. c.) — A. Konya. Nr. 6, czerwiec 1933. Domowe centralki telefoniczne 10-numerowe — L. Koczka. Porównanie telegramów na podstawie jednostek, opracowanych w związku z systemem sieci scentralizowanych (d. c.) — A. Konya. NASA POSTA. Nr. 6, 1.VI 1933. Ustawa o organizacji służby p.-t. Poczta, jej funkcje w świetle ekonomii i prawa (d. c.) — E. Sladovic. Wykorzystanie służbowe w myśl ustawy o poczcie, telegrafie i telefonach (d. c.) — V. Vujice. Nasze potrzeby. Wspomnienie o ś. p. Ministrze Ignacym Boernerze. P. T. T. PREGLED. Nr. 2, luty 1933. Międzynarodowa Unia Poczto-wa — K. Zlatanowicz. Odpowiedzialność poczty za przesyłki — I. Saric. Arbitraż w sporze między włoskim i jugosłowiańskim zarządem pocztowym (d. c.). Ochrona prawna urządzeń teletechnicznych — B. P. Borszczewicz. Międzynarodowy Kongres telekomunikacyjny w Madrycie 1932 r. (d. c.) — D. Zlatanowicz. Rozwój komunikacji telegraficznej na kablach podmorskich — E. Lavrenic. Ochrona słupów drewnianych od gnicia — L. Terzic. Transmisja telefoniczna — D. Pietrowicz. Zażalenia — W. Maksimowicz. Ustawa o służbie państwowej (d. c.) — L. Perkowicz. Nr. 3, marzec 1933. Poczta, telegraf i telefon w poezji ludowej — I. Saric. Redukcja ambulansów pocztowych — P. Bawicz. Odpowiedzialność poczty za przesyłki (d. c.) — I. Saric. Arbitraż w sporze między włoskim i jugosłowiańskim zarządem pocztowym (d. c.). Z dziejów telegrafo — M. Teciazic. Kable rzeczne na linjach teletechnicznych Beograd—Banat — D. Stejic. Ochrona słupów drewnianych od gnicia (d. c.) — L. Terzic. Jugosławia w telefonii międzynarodowej — M. Stefanovic. Lampy elektrownie — D. Pietrowicz. Nr. 4, kwiecień 1933. Kontraktowi urzędnicy pocztowi — I. Saric. Poczta lotnicza — K. Zlatanowicz. Odpowiedzialność poczty za przesyłki (d. c.) — I. Saric. Międzynarodowy kongres telekomunikacyjny w Madrycie 1932 r. (d. c.) — D. Zlatanowicz. Zakładanie i ochrona podmorskich kabli telegraficznych — M. J. Nikolicz. Międzynarodowe połączenia telefoniczne Królestwa Jugosławii — D. Katusic. Kabel pupinowski i pupinizacja — M. Szczorszewicz. Katalog materiałów i sprzętu teletechnicznego — D. Tomaszewicz. Akustyka telefoniczna — A. Damjanowicz. Prace zawodowe we urzędników służby pocztowo-telegraficznej — V. Milecic. Ustawa o służbie państwowej (d. c.) — L. Perkowicz. Nr. 5, maj 1933. Nikola Tesla — J. Zenneck. Nadużycie stanowiska służbowego — I. Saric. Odpowiedzialność poczty za przesyłki (d. c.) — I. Saric. Arbitraż w sporze między włoskim i jugosłowiańskim zarządem pocztowym (d. c.), „Aéropostale” i „Graf Zeppelin” w służbie łączności pocztowej z południową Ameryką — A. Gajic. Znaczenie i zakres poczтовej komunikacji samochodowej — D. D. Lonczarewicz. Akustyka telefoniczna (d. c.) — A. B. Damjanowicz. Rozwój komunikacji telefonicznej w okręgu środkowo-morskim — N. Peric — Frankovic. Centrala telefoniczna systemu C. B. w Splicie (d. c.) — M. Pajewicz. Piszące aparaty telegraficzne systemu „Teletyp” — R. Pietrowicz. Warunki zbliżenia obwodów wysokiego napięcia z telefonicznymi — D. Tomaszewicz. Wprowadzenia obwodów teletechnicznych — L. Terzic. Załaczenie służby wojskowej w świetle ustawy o służbie państwowej — L. Perkowicz. CESKOSLOVENSKA POSTA-TELEGRAF-TELEFON. Nr. 5, 15.V 1933. Telegraf, telefon i radio w muzeum pocztowem — J. Karaderek. Telefonia na międzynarodowych konferencjach — telegraficznej i telefonicznej — w Madrycie — V. Kucera. Zmiana systemu kasowego w służbie czekowej pocztowej kasy oszczędności — E. Fischer. Tegoroczna zima na Morawach a przewody telefoniczne — J. Sekanina. Kalkulacja handlowa poczty ceskosłowackiej — L. Mach. Urządzenie przekaźnikowe do trwałego przyłączenia do centrali aparatów abonentowych — A. Kriz. Nowe przepisy i taryfa telefoniczna — V. Helbing. Zwolnienie od opłat pocztowych zagranica — J. Najemnik. Nr. 6, 15.VI 1933. Wyniki gospodarcze działalności Pocz Rzeszy — K. Sandor. Uziemienia ochronne — R. Rod. Ruch turystyczny a poczta — J. Kalibera. Uwagi o zagadnieniu automatyzacji sieci telefonicznych — K. Leitenberger. Pocztaowa kasa oszczędności w r. 1932 — E. Fischer. Organizacja zakupów w Niemczech — S. Spacek. Reforma prawa handlowego z punktu widzenia przedsiębiorstw państwowych — F. Vazny. ELEKTROTECHNICZY OBZOR. Nr. 19, 12.V 1933 — 28, 14.VII 1933. Dzieśięciolecie radiofoni w Czeschosłowacji — A. Zemlicka. Radiotelegrafja transoceaniczna na falach krótkich — F. Jirsa. Moduł sprężystości drutów — O. Söhnel. Nowa metoda pomiaru hałasów — R. Leonhardt. Wykres kolowy słuchawki elektromagnetycznej — L. Némec. Nowa sygnalizacja alarmowa w Pradze — J. Soucek. Woltermiese lampowe. ELEKTROTECHNIKA W POLSKU, czerwiec 1933. Wydawnictwo specjalne Elektrotechnicznego Związku Czeschosłowackiego na Zjazd elektryków polskich i czechosłowackich w Warszawie. Zawiera kilkadziesiąt artykułów, przedstawiających rozwój i stan obecny elektrotechniki w Polsce. Poniżej podano tylko niektóre tytuły. Przemysł kablowy w Polsce — T. Gajczak. Przemysł tele- i radiotechniczny — B. Toczyski. Automatyzacja telefonów w Polsce — K. Bagiński. Koncesjonowane sieci telefoniczne w Polsce — A. Olendzki. Telefonia dalekoszczenna w Polsce — Z. Szparkowski. Radiostacja transatlantycka w Warszawie — E. Liberadzik. Rozwój radiofoni polskiej — K. Znaniecki. Instytut Radiotechniczny w Warszawie — J. Groszkowski. Rada Teletechniczna — S. Zuchmantowicz. NOWINY TELETECHNICZNE. STATYSTYKA RADJOABONENTÓW. Statystyka radiofoniczna nie została na terenie międzynarodowym ujęta w żaden przepis, któryby jednościcie dla wszystkich krajów ustalił sposób jej prowadzenia. Wprawdzie zgodnie z Międzynarodowym Regulaminem Radiotelegraficznym, państwa należące do Międzynarodowej Konwencji Radiotelegraficznej (Waszyngton 1927) mają obowiązek zgłaszania, celem publikacji, danych o stacjach radiofonicznych, jednakże publikacje Międzynarodowego Biura Związku Telegraficznego zawierają głównie tylko dane dotyczące fal, zajmowanych przez stacje radiofoniczne. Inne rodzaje statystyki radiofonicznej pozostawiono uznaniu poszczególnych państw. W większości państw radiofonia podlega regulamentacji i państwa te statystykę radiobonentów prowadzą, w tych zaś państwach, gdzie nie istnieje obowiązek rejestracji odbiorczych stacj radiofonicznych, dane o ilości posiadaczy radioodbiorników mogą być tylko szacunkowe, oparte bądź na urzędowej kontroli bądź wielkości obrotów w handlu radiosprężetem. Brakowi międzynarodowej statystyki radiobonentów stara się zaradzić powstała w r. 1925 Międzynarodowa Unia Radiofoniczna, łącząca prawie wszystkie towarzystwa eksploatujące radiofonię. Gromadzi ona i publikuje dane o ilości radiobonentów z całego prawie świata, uzyskane bądź bezpośrednio od zarządów pocztowo-telegraficznych poszczególnych krajów, bądź też od towarzystw eksploatujących radiofonię. Na podstawie tej publikacji przedstawiamy trzy tablice, obejmujące stan radiofonii pod względem ilości radiobonentów we wszystkich ważniejszych krajach. Pierwsza tablica wskazuje ilość bezwzględną radiobonentów na dzień 1.III 1933 r. i cyfrę ludności danego kraju, druga podaje ilość radiobonentów na 1000 mieszkańców, wreszcie trzecia rozwój liczby abonentów w ciągu pięciolecia 1928 — 1933 r. Dane dotyczące Stanów Zjednoczonych Ameryki oparte są na szacunku urzędowym, danych zaś dotyczących Francji oraz niektórych krajów Ameryki łacińskiej tablice nie zawierają, gdyż kraje te odpowiedniej statystyki nie prowadzą. Biorąc pod uwagę bezwzględną cyfrę posiadaczy radioodbiorników pierwsze miejsce zajmują Stany Zjednoczone Ameryki pozostawiając daleko poza sobą Wielką Brytanię, która jako druga z kolei może się poszczycić najwyższą cyfrą radiobonentów. \| Kraj \| Ilość radiobonentów \| Ludność \| \|---------------\|---------------------\|-----------\| \| Stany Zjednoczone \| 17 004 781 \| 122 918 518 \| \| Wielka Brytania \| 5 262 953 \| 44 790 485 \| \| Niemcy \| 4 307 722 \| 64 776 395 \| \| Z. S. S. R. \| 2 385 000 \| 162 143 000 \| \| Japonia \| 1 148 186 \| 88 106 302 \| \| Kanada \| 687 867 \| 10 353 778 \| \| Szwecja \| 608 624 \| 6 162 446 \| \| Holandia \| 560 151 \| 8 127 549 \| \| Dania \| 497 235 \| 3 550 051 \| \| Austria \| 492 571 \| 6 722 395 \| \| Czechosłowacja \| 472 187 \| 14 726 158 \| \| Argentyna \| 450 000 \| 12 000 000 \| \| Węgry \| 321 976 \| 8 734 206 \| \| Włochy \| 305 120 \| 42 158 817 \| \| Polska \| 296 255 \| 31 927 773 \| Polska zatem zajmuje 15-e miejsce. Ciekawsze jest ułożenie krajów według ilości abonentów radiowych, przypadających w dniu 1.III 1933 r. na 1000 mieszkańców, gdyż świadczy to w jakim stopniu radiofonia dotarła do najszerzszych warstw ludności. Dane te zawiera tablica Nr. 2. \| Kraj \| Ilość odbiorników na 1000 mieszkańców \| \|---------------\|--------------------------------------\| \| Dania \| 140 \| \| Stany Zjednoczone \| 138,34 \| \| Wielka Brytania \| 117,5 \| \| Szwecja \| 98,76 \| \| Kuba \| 75,7 \| \| Austria \| 73,72 \| \| Holandia \| 68,9 \| \| Niemcy \| 66,5 \| \| Kanada \| 66 \| \| Australija \| 63,88 \| \| Nowa Zelandia \| 58 \| \| Szwajcarja \| 56,71 \| \| Islandia \| 49,4 \| \| Norwegia \| 43,36 \| \| Belgia \| 41,6 \| \| Argentyna \| 37,5 \| \| Węgry \| 36,86 \| \| Finlandia \| 32,43 \| \| Czechosłowacja \| 32 \| \| Unja Połudn. Afrykańska \| 27 \| \| Łotwa \| 23,1 \| \| Japonia \| 15,3 \| \| Z. S. S. R. \| 14,7 \| \| Irlandja \| 10,46 \| \| Estonia \| 10 \| \| Polska \| 9,18 \| Polska w tablicy tej zajmuje 25-e miejsce, wyprzedzając tylko kraje w których radiofonia naogół trudno się przyjmuje, jak np. Włochy i państwa bałkańskie, gdzie radiofonia jest bądź świeżej daty, bądź też jak Grecja, która dotychczas nie posiada ani jednej stacji radiofonicznej nadawczej. Przyrost radiobonentów w ciągu pięciolecia 1928 — 1933 ilustruje tablica 3. \| Kraj \| Stan abonentów na 1.III \| Przyrost lub ubytek w % \| \|---------------\|-------------------------\|------------------------\| \| \| 1928 r. \| 1933 r. \| \| Rumunja \| 14 487 \| 99 984 \| 607 \| \| Włochy \| 51 000 \| 305 120 \| 498 \| \| Holandia \| 118 780 \| 560 151 \| 375 \| \| Szwajcarja \| 70 183 \| 231 400 \| 225 \| \| Jugosławia \| 21 000 \| 51 506 \| 142 \| \| Norwegia \| 59 996 \| 124 402 \| 110 \| \| Wielka Brytania \| 2 614 324 \| 5 262 953 \| 101 \| \| Czechosłowacja \| 236 861 \| 472 187 \| 100 \| \| Dania \| 252 200 \| 497 235 \| 97 \| \| Węgry \| 168 453 \| 321 976 \| 93 \| \| Łotwa \| 23 195 \| 44 811 \| 92 \| \| Finlandia \| 66 934 \| 119 930 \| 82 \| \| Szwecja \| 380 855 \| 608 624 \| 60 \| \| Polska \| 189 481 \| 296 255 \| 56 \| \| Austrija \| 325 200 \| 492 571 \| 51 \| \| Irlandja \| 26 406 \| 31 094 \| 19 \| \| Litwa \| 11 838 \| 13 504 \| 18 \| \| Estonia \| 14 261 \| 11 126 \| 22 \| Pomimo kryzysu wszystkie państwa, z wyjątkiem Estonii wykazują wzrost liczby abonentów; jedynie w ostatnim 1932 roku pięciolecia zmalało tempo przyrostu, jedynie w Polsce i Estonii zaznaczył się w tym roku w porównaniu z poprzednim lekki spadek cyfry abonentów radiowych. Redaktor: Inż. Henryk Kowalski. Drukarnia Techniczna Sp. Akc., Warszawa, Czackiego 3/5.	31dcb737-e46c-4959-b24b-f05cb6600f32	finepdfs	3.789063	CC-MAIN-2024-30	https://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/7365/download/	2024-07-12T15:11:59+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514404.71/warc/CC-MAIN-20240712125648-20240712155648-00736.warc.gz	91,639,060	0.999867	0.99994	0.99994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 5166, 10206, 15898, 19389, 25124, 31210, 38566, 41467, 45454, 48843, 52904, 55854, 59361, 64319, 68566, 69894, 71852, 73906, 77814, 80971, 84844, 90584, 96211, 101941, 107928, 116115, 124438, 132667, 140041, 147556, 155004 ]	1	0
PROTOKÓŁ Nr 16/16 z posiedzenia Komisji Infrastruktury Technicznej i Ochrony Środowiska w sali obrad Urzędu Miasta w dniu 19 lutego 2016 roku Lista obecności radnych i gości w załączeniu. Wiceprzewodniczący Komisji Kazimierz Majcher otworzył posiedzenie, powitał zgromadzonych, stwierdził prawomocność obrad i przedstawił nw. porządek posiedzenia: 1. Otwarcie posiedzenia. 2. Przedstawienie porządku 3. Wydanie opinii w sprawach objętych porządkiem obrad XIV sesji Rady Miasta Lubartów. 4. Wolne wnioski. 5. Zamkniecie obrad. Propozycji zmian do porządku obrad nie było, zatem Komisja przystąpiła do jego realizacji. Ad. 3 Wydanie opinii w sprawach objętych porządkiem obrad XIV sesji Rady Miasta Lubartów. Sprawozdanie z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Miasto Lubartów za rok 2015. Sprawozdanie przedstawiła Pani Ewa Sędzimierz Naczelnik Wydziału Oświaty i Sportu Urzędu Miasta Lubartów. W otwartej dyskusji pytań, uwag i wniosków do przedmiotowego sprawozdania nie wniesiono Sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny za 2015r. oraz przedstawienie potrzeb związanych z realizacją zadań w 2016r. Sprawozdanie przedstawiła Pani Bożena Kulka Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubartowie. W otwartej dyskusji pytań, uwag i wniosków do przedmiotowego sprawozdania nie było. Rozpatrzenie projektu uchwały w sprawie zmiany uchwały Nr XLIV/281/10 Rady Miasta Lubartów z dnia 1 czerwca 2010r. dotyczącej szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania. Projekt uchwały omówiła Pani Bożena Kulka Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubartowie. W otwartej dyskusji pytań, uwag i wniosków nie było, zatem Komisja przystąpiła do wydania opinii w przedmiotowej sprawie. ``` Stosunkiem głosów: za – 5, przeciw – 0, wstrzymujących się – 0 ``` Komisja pozytywnie zaopiniowała projekt w/w uchwały. Rozpatrzenie projektu uchwały w sprawie określenia kryteriów rekrutacji do szkół podstawowych i gimnazjów, dla których organem prowadzącym jest Miasto Lubartów Projekt uchwały przedstawiła Pani Ewa Sędzimierz Naczelnik Wydziału Oświaty UM Lubartów. W otwartej dyskusji pytań, uwag i wniosków nie było, zatem Komisja przystąpiła do wydania opinii w przedmiotowej sprawie. ``` Stosunkiem głosów: za – 5, przeciw – 0, wstrzymujących się – 0 ``` Komisja pozytywnie zaopiniowała projekt w/w uchwały. Rozpatrzenie projektu uchwały w sprawie Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016. Projekt uchwały przedstawiła Pani Jolanta Góralska-Lato Pełnomocnik Burmistrza Miasta Lubartów ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii. W otwartej dyskusji pytań, uwag i wniosków nie było, zatem Komisja przystąpiła do wydania opinii w przedmiotowej sprawie. ``` Stosunkiem głosów: za – 5, przeciw – 0, wstrzymujących się – 0 ``` Komisja pozytywnie zaopiniowała projekt w/w uchwały. Rozpatrzenie projektu uchwały w sprawie wyrażenia zgody na sprzedaż nieruchomości gruntowej położonej w Lubartowie w obrębie 10 – Lubelska Projekt uchwały przedstawił Pan Radosław Szumiec Z-ca Burmistrza Miasta Lubartów. W otwartej dyskusji głos zabrali: Radna E.Grabek stwierdziła, że patrząc na wielkość tej działki cena jej jest za niska ( 128 zł./m 2 ) Odpowiadając na to pytanie Z-ca Burmistrz R. Szumiec stwierdził, że wyceniane jest użytkowanie wieczyste na zupełnie innych parametrach. Ponadto przy tej sprzedaży, właściwie przy wieczystym użytkowaniu funkcjonuje coś takiego jak roszczenie. Miasto praktycznie nie powinno odmawiać, jeśli ktoś zgłosił wniosek sprzedaży bo może właśnie pójść w kierunku tego roszczenia. Pójdzie do sądu. Sądy rozstrzygają najczęściej na korzyść strony. Jest to też specyficzna sytuacja, bo jest to dosyć spora działka i wartość przekracza 200 tys. zł. Z tej uchwały, która obowiązuje na dzień dzisiejszy, która mówi, że rada powinna wyrazić zgodę na sprzedaż, to wieczyste użytkowanie według Z-cy Burmistrza Miasta powinno być wyłączone. Najczęściej do tej pory działo się w mieście i dzieje się tak, że nie odmawiamy nikomu. Nie spotkał się z tym, żeby komuś odmówiono tej sprzedaży. Wycena tego gruntu- działki budowlanych w tamtym obszarze kształtuję się mniej więcej od 130 do 140 zł/m 2 Nie można, więc mówić, że jest za nisko wyceniona bo raz, że podważa się autorytet biegłego rzeczoznawcy, który dokonał tej wyceny. Jest to rzeczoznawca z listy Wojewody. Ponadto rzeczoznawca bazował na wycenach wcześniej sporządzanych aktów notarialnych i głównie na "Czasie na Lubartów". Ta opinia rzeczoznawcy na pewno jest adekwatna do tych cen, które obowiązują. Kończąc swoją wypowiedź Zca Burmistrza stwierdził, że nie zgadza się z tym, że jest to nisko wycenione. Rady G. Gregorowicz poprosił na wstępie o dokładne zaprezentowanie liczb. Działka ma powierzchnię 4 tys. z kawałkiem metrów kwadratowych, wyceniono po 128 zł. czyli wartość wyceny wynosi ponad 0,5 mln. Natomiast wartość użytkowania wieczystego, opłaty za wieczyste użytkowanie do tej pory wynosiły ok. 310 tys. Różnica między wyceną a wartością wkładu dokonanego z tytułu użytkowania wieczystego daje te 206 tys. zł. Za te 206 tys. zł. sprzedajemy. Po zapoznaniu się z tymi faktami stwierdził, że warto te fakty zestawić z Lubartowem, z naszą sytuacją, że ma trochę obiekcji. Według niego podstawą do sprzedaży gruntu jest złożony wniosek przez dotychczasowego użytkownika wieczystego. Z ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika, że taki wniosek musi być rozpatrzony pozytywnie. Nie ma czegoś takiego, że jeśli nastąpi odmowa to przysługuje roszczenie. Chciałby zobaczyć gdzie to jest, w którym to paragrafie pisze. On w ostatnim czasie, to jest w okresie kilkunastu lat dokonał kilku transakcji w imieniu pracodawcy zamiany użytkowania wieczystego na własność w różnych miejscowościach i w różnych powiatach i faktycznie była zgoda, ale raz spotkał się z odmowąą. Chodziło o grunty Skarbu Państwa gdzie w imieniu Skarbu Państwa sprzedaje Starosta. Z ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika obowiązek pozytywnego załatwienia. Gdyby tak było to nie składałoby się wniosku tylko wręczało oświadczenie, że chciałbym kupić i że tak naprawdę reszta czynności byłaby automatyczna a nie jest tak. Nie musimy się zgadzać i chętnemu do zamiany użytkowania wieczystego na własność nie przysługuje roszczenie. Ponadto P. G. Gregorowicz stwierdził, że jeśli tak to w jakim celu, jaki radni mająą interes, żeby wyrazić zgodę? Rozumie, że radni mają zaspokajać jakieś potrzeby społeczne wynikające z ustawy o samorządzie gminnym chyba art. 18. Jeśli użytkownik wieczysty działki chce ją kupić, żeby wynikło z tego jakieś dobro publiczne, społeczne czyli np. jakiś biznes otworzy, albo go rozwinie, albo zwiększy zatrudnienie, albo będzie płacił większe podatki, to wtedy należy wyrazić zgodę. Natomiast nie jest znana natura, chodzi tylko o samą zamianę to jest za mało informacji. Jest za mało informacji, żeby podjąć wiążącąą i odpowiedzialną decyzję. Nie wie jaki jest cel społeczny tej zamiany. Widzi sens zamiany użytkowania wieczystego na własność z tytułu właściciela taki, że może wtedy taki grunt traktować jako zastaw, jako hipotekę jako zabezpieczenie kredytu i wtedy łatwiej mu po prostu w obrocie gospodarczym funkcjonować. To jest problem właściciela. Radnych interesuje jakby rola samorządu lokalnego i społeczności lokalnej i w tym sensie chciałby wiedzieć oczywiście w granicach prawa czy ta własność będzie służyć powiększeniu dobra wspólnego, czyli np. zwiększeniu zatrudnienia? I następne sprawa, która jest dla niego niejasna to jest kwestia wyceny, w samym centrum miasta przy ul. Powstańców Warszawy tak niska cena 128 zł. Chciałby się dowiedzieć w jakim trybie został wyłoniony rzeczoznawca. Czy jest umowa z jakimś stałym rzeczoznawcą, czy był przetarg i on wygrał ten przetarg? Czy otrzymał zlecenie z wolnej ręki? Według jakiej metody dokonał tej wyceny? W zależności od metody, jakie wskazał inne nieruchomości w regionie i w okolicach? Na jakiej skali porównywalnych wycen oparł się ten rzeczoznawca? Jakie lokalizacje wskazał i jakie wyceny w tych wskazanych lokalizacjach występowały? Są to informacje publiczne, do których mamy prawo. Nie wie jak się zachowa, ale swoje postępowanie czy zachowanie uzależnia od dostępu do tego typu informacji. Ponadto stwierdził, że za sprzedaż miasto otrzyma 206 tys. zł. jednorazowo i następne pokolenia o tym zapomną a tak co roku wpływałoby użytkowanie wieczyste, które można jeszcze podwyższać nie częściej niż raz na trzy lata. Jeszcze przez kilkanaście czy przez kilkadziesiąt lat można by było pobierać jakieś wpływy, które by zasilały budżet lat przyszłych. Jeśli to będzie jednorazowy wpływ to wpływów w latach następnych z tego tytułu nie będzie. To są jego wątpliwości. Nie wie jeszcze jak się zachowa ale chciałby wiedzieć więcej. W odpowiedzi na zapytania radnego G. Gregorowicza Z-ca Burmistrza stwierdził, że tych wątpliwości padło sporo. Nie powiedział, że „Państwo macie wyrazić zgodę". Została przyjęta zasada, że referujemy uchwały w dużym skrócie, więc to uczynił. Dlatego tych informacji niektórych zabrakło. Na każdej Komisji dokładnie powinno się wszystko omawiać. Najpierw pada stwierdzenie, że mówimy krótko a teraz wypada operat szacunkowy przedstawić. Nie powiedział faktycznie, że działka ta kupowana jest przez podmiot o nazwie Medica Trans. Firma ta na pewno jest znana. Jest to firma działająca w medycynie i zajmująca się transportem medycznym, sanitarnym. Firma ta z tego co wie ma zamiar rozszerzać swoją działalność w zakresie medycznym. Na pewno powstaną dodatkowe miejsca pracy w związku z tym nie powinno się im tego utrudniać. Można odmówić. Takie prawo przysługuje, ale stronie też przysługuje prawo tego roszczenia. Na sesji postara się ten przepis przytoczyć, bo obecnie nie posiada ustawy. Ostrożny byłby odnośnie podważania opinii biegłego. Biegły został wyłoniony w drodze przetargu i świadczy dla miasta wszelkiego tego typu usługi w zakresie wycen itd. Opinia ta może być udostępniona Panu Radnemu Gregorowiczowi. Byłby ostrożny z takąą ocenąą, a to radca nieodpowiedni, teraz znowu rzeczoznawca nie odpowiada. Ludziom trzeba ufać, mają jakieś dokumenty, papiery, gdzieś są na listach tych biegłych. Oni są zobowiązani prawem do przestrzegania przepisów i sporządzania rzetelnych wycen. Rzeczoznawca ten dysponuje bazą różnych sprzedaży nieruchomości, czy zamiany itd. od 1995 r. i wyceniał też miastu nieruchomości na „Czasie na Lubartów". Idąc dalej myślą Pana radnego to rozumie, że wszystkie wyceny, które miastu wykonał na „Czasie na Lubartów" to też są nieprawdziwe. Tak? Tak to odczuwa. Bo jeśli podważamy autorytet tego rzeczoznawcy no to znaczy, że tak jak. Wycena zostanie radnemu udostępniona. Podkreślił ponownie, że Radni nie musząą podejmować tej decyzji, ale była taka jedna sytuacja gdzie jeden z przedsiębiorców lubartowskich chciał nabyć działkę na „Czasie na Lubartów" za Fabryką. Nie doszło do tego. Kupił działkę od ul. Gazowej od Gminy Lubartów i świetnie ta budowa idzie i na wiosnę pewnie będzie firmę uruchamiał. Zaapelował, aby nie blokować czegoś przedsiębiorcom, którzy chcą inwestować w Lubartowie. Radna Ewa Grabek zwróciła się z zapytaniem ile osób zatrudnia ten przedsiębiorca i ewentualnie czy będzie możliwość zwiększenia miejsc pracy. Z-za Burmistrza stwierdził, że nie ma takich informacji, ale na sesję może się przygotować. Na każdej komisji padają różne pytania. Zapyta się po prostu. Zapyta się również czy informacje te może ujawnić. Radny Grzegorz Gregorowicz w kolejnej wypowiedzi stwierdził, że wypowiedź Burmistrza była w miarę spójna. Uważa, że wycena jest za niska, ale to nie znaczy, że ktoś popełnia przekręt, albo że oskarża go o jakieś najcięższe usterki. Jego zdaniem jest za niska, ale żeby się upewnić to zadał kilka pytań, od których odpowiedzi uzależnia swoje zachowanie. Rzeczoznawca jest na pewno z listy wojewody, na pewno działa rzetelnie, na pewno odpowiada za jakość i zgodność z prawem. Nie zamierza tego kwestionować, ale ma prawo się dowiedzieć jak on to zrobił. Można np. przy wycenie oprzeć się o przykłady podobnych wycen z okolić. Można się oprzeć np. o wycenę najwyższą a można tez o najniższą. Nie składa żadnych zarzutów. Jest daleki od tego, ale samo dociekanie nie może być brane za oznakę, że jakaś mania prześladowcza, że tu szukamy afery, że chcemy kogoś do więzienia wsadzić. Chcemy być po prostu świadomi. Chce wiedzieć, jakie nieruchomości rzeczoznawca wybrał do swojej wyceny. Radny następnie stwierdził, że sprawdzi sobie bazę wycen w okolicach i sprawdzi, czy wybrano wyceny najtańsze czy najdroższe, czy średnie. Ma do tego prawo. Chce wiedzieć. W rynku tym jak stwierdził porusza się dość sprawnie. To jest jego zdanie. Wie, że wyceny tej samej nieruchomości w zależności o przyjętej metody i od bazy innych wycen, mogą być różne. Chciałby się dowiedzieć jak różne mogą być i tylko tyle. Chciałby znać margines, jak można było to wycenić- minimalne, maksymalnie i jak wyceniono. Nie ma to nic wspólnego z zarzutami. Jest pełen szacunku, nie zna tego rzeczoznawcy, ale będzie chciał go poznać być może na sesji, kto to jest. Z pewnością na sesji zapyta i będzie chciał usłyszeć odpowiedź. Na zapytanie radnej Ewy Grabek czy nie może teraz zapytać, radny Grzegorz Gregorowicz stwierdził, że może, ale nie wie czy Pan Burmistrz jest gotowy mu na to odpowiedzieć. Za-Burmistrza poinformował radnego Gregorowicza, że jest to Pan Jan Bronisz. Następnie radny Grzegorz Gregorowicz stwierdził, że jest to były wicestarosta, były zastępca kierownika urzędu zamówień urzędu powiatowego. Bardzo szacowna postać, do którego bezstronności i wyceny nie ma żadnych zarzutów. Jest to osoba na poziomie. Jest to jego zupełnie opinia nie radnego. Niemniej chciałby zobaczyć jak on to zrobił. Powtórzył, że ma do tego prawo. Z uwagi na brak chętnych w dalszej dyskusji Wiceprzewodniczący Komisji Pan Kazimierz Majcher zamknął ją i przeprowadził głosowanie w sprawie wydania opinii odnośnie przedmiotowego projektu uchwały. ``` Stosunkiem głosów: za – 4, przeciw – 1, wstrzymujących się – 0 ``` Komisja pozytywnie zaopiniowała projekt w/w uchwały. Ad. 4 Wolne wnioski. W punkcie tym Wiceprzewodniczący Komisji radny Kazimierz Majcher stwierdził, że na ostatnim posiedzeniu Komisji był poruszony temat budowy drogi Wschodniej. Nie wszyscy radni wiedzieli jak ta droga ma wyglądać i co będzie robione w tym kierunku. Chciałby poinformować zebranych, że w budżecie na 2016r. jest ujęta pozycjainwestycje w mieście „Budowa drogi Wschodniej" opracowanie dokumentacji. Środki własne zapisane w budżecie w wysokości 600 tys. zł. będą wydatkowane na opracowanie dokumentacji technicznej dla budowy drogi Wschodniej tj. ulicy miejskiej biegnącej po wschodnie stronie miasta. Z uwagi na to, że na poprzednim posiedzeniu Komisji były zgłaszane wątpliwości czy będzie to obwodnica czy ulica dlatego informuje, że jest to przewidziane jako ulica. 600 tys. zł. jest przewidziane na wykonanie projektu i wykup gruntów pod ta ulicę. Radna Ewa Grabek odnośnie remontu dróg stwierdziła, że na oś. Kopernika jak jedzie się do Biedronki na ul. Polesie, w ubiegłym roku droga ta była remontowana, łatana, za zakrętem znajduje się duża dziura. Zwróciła się z zapytaniem do Z-cy Burmistrza kiedy zostanie to naprawione. Zaapelowała o jak najszybsze jej załatanie. W odpowiedzi na pytanie radnej Ewy Grabek Z-ca Burmistrza stwierdził, że ul. Polesie w pewnym odcinku przewidziana jest do remontu, od tego zakrętu w kierunku ul. Północnej. Czy w tym budżecie to stwierdził, że nie chce odpowiadać. Na pewno w planach jest ujęta. Odnośnie dziur w jezdniach powiedział, że jest faktycznie okres w tej chwili, że troszeczkę ich się pojawiło, ale na bieżąco są one łatane, jeśli pogoda na to pozwala. Na pewno w jakiś sposób zostanie to załatwione. Pojedziemy, zobaczymy. Innych głosów nie było, zatem Wiceprzewodniczący podziękował zebranym, po czym zamknął posiedzenie Komisji. Na tym protokół zakończono. Protokołowała: WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI Kazimierz Majcher	<urn:uuid:348a8ac2-bd60-4873-9171-8f77f9c8cf8f>	finepdfs	1.28125	CC-MAIN-2018-43	https://mamprawowiedziec.pl/file/14566	2018-10-18T07:53:31Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583511744.53/warc/CC-MAIN-20181018063902-20181018085402-00000.warc.gz	744,753,051	0.999963	0.999967	0.999967	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1854, 3530, 7314, 11192, 14202, 16432 ]	1	0
Wstęp katarzyna sadowy 4 2.1 —Koncepcja miasta zrównoważonego i próby jej wdrożenia w europejskiej przestrzenni osadniczej ALEKSANDRA LEWANDOWSKA 1 Wprowadzenie Mamy do czynienia ze wzrostem znaczenia miast na światowej scenie geopolitycznej. Miasta stają się nie tylko areną życia społecznego i kulturalnego, lecz w ostatnim okresie dostrzegalny jest ich wzmożony wpływ na rozwój gospodarki, o znaczeniu nie tylko lokalnym, lecz także krajowym i międzynarodowym. Tym samym tworzą duży potencjał społeczno-gospodarczy, który wymaga też korzystania z kapitału naturalnego i powoduje coraz częściej ingerencję w środowisko naturalne i jego nadmierną eksploatację. Postępująca urbanizacja nie jest możliwa bez rozporządzania zasobami naturalnymi. Ważne jest jednak, aby dynamiczny rozwój miejskich aglomeracji w jak najmniejszym stopniu naruszał cenne rezerwy przyrodnicze. Sprostanie temu naglącemu wyzwaniu leży obecnie w gestii włodarzy miast i gmin. Przed rozpoczęciem analizy miast pod kątem wdrażania zrównoważonego rozwoju należy choć pokrótce określić przedmiot rozważań podjętych w tejże pracy. Jak konstatuje Daniela Szymańska, zdefiniowanie pojęcia „miasta" staje się złożonym i skomplikowanym zagadnieniem, z którym na przestrzeni lat usiłowali uporać się zarówno geografowie, jak i urbaniści, socjologowie czy antropolodzy. Każda z tych grup proponuje własną interpretację tego terminu, a warto podkreślić, że również prawie każde państwo ustala indywidualne ramy określające, co można uznać za miasto, a co nie [Szymańska 2007]. W niniejszym opracowaniu przyjęta zostanie taka definicja miasta, która pozwoli najlepiej zobrazować zagadnienie zrównowa- 1 Mgr Aleksandra Lewandowska, Katedra Studiów Miejskich i Rozwoju Regionalnego, Wydział Nauk o Ziemi, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu żonego rozwoju . Miasto to zatem pewien obszar wielofunkcyjny, niezdeterminowany granicami administracyjnym, swoistego rodzaju środowisko życia i pracy człowieka, poddane wieloaspektowym przemianom w zakresie społecznym, ekonomicznym oraz środowiskowym. Zrównoważony rozwój jako podstawa koncepcji miasta zrównoważonego W miastach skupia się większość działalności gospodarczej, w tym produkcja towarów i energii, usługi transportowe oraz intensywne użytkowanie ziemi, co tworzy z jednej strony szereg korzyści, ale z drugiej rodzi też problemy, takie jak degradacja środowiska naturalnego, będąca następstwem rozlewania się przestrzeni miejskiej i negatywnego oddziaływania miasta na powietrze, klimat, glebę oraz faunę i florę czy nadmierna eksploatacja surowców naturalnych. W miastach występują też innego rodzaju problemy, o charakterze społeczno-gospodarczym: bezrobocie, wzrost rozwarstwienia społecznego czy też patologie społeczne. Toteż przed każdym miastem stoi zadanie, aby te problemy próbować eliminować lub chociaż zmniejszać ich oddziaływanie. Ażeby móc prowadzić działania zmierzające do poprawy jakości życia mieszkańców, należy zatem kierować się, jak zauważa Voula Mega [1996], zasadami prewencji i przezorności, by w odpowiednim momencie zdołać ochronić organizm miejski. Z tych wszystkich powodów zarządzanie środowiskiem miejskim w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju jest prawdopodobnie jednym z najważniejszych i najtrudniejszych zadań na przyszłe lata [Hens 2010]. Zrównoważony rozwój zdaje się być rozsądnym rozwiązaniem, realizowanym w trzech wymiarach, tzn. ekonomicznym, społecznym i środowiskowym, tak aby prowadzić m.in. do: wzrostu PKB i zapewnienia optymalnej ilości dóbr oraz poziomu usług; zaspokojenia podstawowych potrzeb społecznych mieszkańców; podnoszenia jakości życia i poprawy warunków pracy, poprawy stanu środowiska i zachowania potencjału przyrodniczego wraz z ochroną bioróżnorodności [Brzoska, Lewandowska 2013, Hull 2011]. Wielu naukowców twierdzi, że trudno wyodrębnić uniwersalne normy zrównoważonego rozwoju, istnieje też wiele sposobów realizacji tego typu polityki. Miasta różnią się więc między sobą we wdrażaniu zrównoważonego rozwoju [Haughton, Hunter 2005]. W implementacji zrównoważonych standardów nie chodzi o doprowadzenie do unifikacji chociażby europejskiej przestrzeni miejskiej, a wręcz przeciwnie, o to, by przybierała ona różne formy i realizuje różne strategie w zależności od charakteru miasta [Elle i in. 2003]. Transformacja miast na przestrzeni lat ma zmierzać w stronę trwałego i zrównoważonego rozwoju, a nie jak chciałyby gremia ekologów w stronę ekologizacji przestrzeni miejskiej. Aspekty związane z ochroną środowiska stanowią jedną ze składowych wspomnianego rozwoju, przy czym kwestie społeczne i gospodarcze pozostają równie ważne. Zrównoważony rozwój miasta oznacza z jednej strony poprawę jakości życia obecnych mieszkańców, z drugiej zaś wiąże się z takimi działaniami, które zmierzają do zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń, bez ograniczenia dobrostanu regionalnego. Zbigniew Paszkowski dodaje, iż „idealne miasto zrównoważone to miasto, które korzysta z zasobów środowiskowych w takim stopniu, w jakim może te zasoby odbudować. To miasto, którego rozwój jest stopniowy, przemyślany i celowy" [Paszkowski 2011, s. 196]. Pojęcie miasta zrównoważonego nie zostało zdefiniowane w sposób jednoznaczny. Przede wszystkim przyjmuje się szeroki zakres tego terminu. Miasto zatem, aby mogło zostać określone jako zrównoważone, musi „rozpoznać potrzeby wszystkich ludzi, nie tylko tych żyjących w granicach miasta, ale i poza nimi oraz nie tylko obecnych, ale i przyszłych pokoleń, a także ograniczyć zapotrzebowanie na pewne zasoby i zwiększać pojemność środowiskową w skali lokalnej, regionalnej i globalnej, a tym samym zdolność środowiska przyrodniczego do absorpcji i neutralizacji zewnętrznych efektów działalności człowieka" [Mierzejewska 2008, s. 57]. Literatura przedmiotu jest bogata, jednakże w zdecydowanej większości opiera się na dorobku zagranicznych uczonych. Warte wskazania są chociażby prace: Bob Walter i in., Sustainable Cities. Concepts and Strategies for EcoCity Development (1992), Lutron Blassingame, Sustainable Cities: Oxymoron, Utopia, or Inevitability? (1998), Mike Jenks i Colin Jones, Dimensions of the Sustainable City (2010), Steve Egger Determining a sustainable city model (2006), William J. Mitchell i Federico Casalegno, Connected Sustainable Cities (2008). W przytoczonych pozycjach głównie zwraca się uwagę na złożoność problemu, jego niejednoznaczność a czasem nawet sprzeczność niektórych związanych z nim pojęć. Próba usystematyzowania wiedzy na temat zrównoważonych miast jest trudna, lecz należy uznać za budujący fakt, że istnieje wiele różnych dróg prowadzących do powstania zrównoważonej i trwałej przestrzeni miejskiej. Koncepcja miasta zrównoważonego wpisuje się w nurt idei nowego urbanizmu, który propaguje wolniejsze tempo życia mieszkańców, tworzenie przestrzeni sprzyjających pieszej komunikacji oraz miejsc pracy dla lokalnej ludności [Wojnowska-Heciak 2012]. Wśród zasad postulowanych przez ten prąd ideowy wymienia się m.in. zagospodarowanie przestrzeni ulic sprzyjające ruchowi pieszemu, rozwój wysokiej jakości transportu publicznego i ścieżek rowerowych, różnorodność funkcji (w tym np. zróżnicowanie społeczne mieszkańców pod względem ekonomicznym, rasowym i wiekowym) oraz zwiększoną gęstość zabudowy [Paszkowski 2011]. Widoczna jest zatem dominacja zrównoważonego rozwoju i wielowymiarowe spojrzenie na przestrzeń miejską, prowadzące do tego, aby miasto stało się harmonijną przestrzenią pod względem społecznym, gospodarczym i środowiskowym, zakorzenioną w takich kategoriach, jak sprawiedliwość, równość, zrównoważona konsumpcja czy odpowiedzialność ekologiczna. Według Raportu Komisji Europejskiej miasto nie może być uznane za zrównoważone, w momencie kiedy jego rozwój nie przebiega równolegle w obszarach społecznych i ekonomicznych, tym samym prowadząc do równoważenia tych sfer [Mega 1996]. Przejawami integracji trzech systemów społecznego, gospodarczego i środowiskowego winny być m.in.: −− zmiana priorytetów w użytkowaniu ziemi przez stworzenie miasta zwartego o niewielkim obszarze; −− promowanie transportu zrównoważonego, w którym dominującą rolę ma odgrywać rozbudowana sieć komunikacji publicznej oraz ruch rowerowy; −− korzystanie w jak największym stopniu z odnawialnych źródeł energii, a minimalizowanie wykorzystania zasobów nieodnawialnych; −− zminimalizowanie negatywnego oddziaływania na środowisko poprzez zmniejszenie emisji dwutlenku węgla oraz ograniczenie występowania tzw. wysp ciepła; −− zapewnienie zdrowych i bezpiecznych warunków życia i pracy; −− równość społeczna i wspieranie walki z wykluczeniem społecznym, promowanie rolnictwa ekologicznego oraz wspieranie lokalnych gospodarstw rolnych; −− edukacja ekologiczna, w tym promowanie recyklingu i czystych technologii oraz przeciwdziałanie nadmiernej konsumpcji; −− podwyższanie świadomości ekologicznej, budowanie odpowiedzialnościć za środowisko naturalne, pomoc w zmianie zachowań na takie, które przyczyniają się do utrzymania wysokiej jakości ekosystemów miejskich [Ecocity Builders 2002; Mierzejewska 2008; Mitchell, Casalegno 2008; Roseland 1997]. Wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju w europejskiej przestrzeni miejskiej Europa, a precyzyjniej Unia Europejska, już od dawna dąży do realizacji zasad zrównoważonego rozwoju. Wiele państw europejskich w swoich politykach miejskich stara się uwzględniać zasady zrównoważonego rozwoju, odwołując się m.in. do Agendy 21. Istnieją jednak również głosy sprzeciwu, które wyrażają wątpliwości wobec do idei miast zrównoważonych. Ich autorzy podkreślają, iż szczególnie miasta europejskie w swojej historii odznaczyły się dużą presją na środowisko naturalne, czemu zawdzięczają intensywny rozwój gospodarczy, zaś hasła przekształcenia ich na proekologiczne i prospołeczne są tylko propagandą ekonomiczno-medialną [Satterthwaite 1997]. W ramach UE podejmuje się jednakże starania, które mają na celu poprawę wizerunku miast starego kontynentu i zwrócenie uwagi na idee zrównoważonego rozwoju, czego dobrym przykładem jest inicjatywa corocznego wyboru Zielonej Stolicy Europy. Ten tytuł otrzymały już takie miasta jak Hamburg, Sztokholm, Vitoria, Nantes i Kopenhaga. Miasta europejskie mogły także korzystać z pomocy finansowej za sprawą programów URBAN I (1994–1990) i URBAN II (2000–2006) w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Celem tych programów było promowanie i wdrażanie innowacyjnych strategii, umożliwiających zrównoważony rozwój ekonomiczny małych i średnich miast oraz wymiana doświadczeń w zakresie zrównoważonego rozwoju miast i obszarów miejskich UE. Europejskie inicjatywy skupiają się szczególnie na czterech podstawowych zadaniach: −− zwiększeniu dobrobytu gospodarczego i poziomu zatrudnienia w miasteczkach i miastach; −− promowaniu równości, włączenia społecznego i rewitalizacji obszarów miejskich; −− ochronie i poprawie stanu środowiska miejskiego w celu osiągnięcia zrównoważenia lokalnego i globalnego; −− przyczynianiu się do osiągnięcia dobrego rządzenia w miastach i upodmiotowienia struktur lokalnych [Miasta przyszłości 2011, s. 7]). Sięgając jednak do niedalekiej historii, za pierwsze znaczące działania na rzecz zrównoważonego rozwoju miast w Europie można uznać sformułowanie Karty Europejskich Miast i Gmin w kierunku zrównoważonego rozwoju, która była pokłosiem konferencji zwołanej w 1994 r. W Karcie, oprócz wskazania standardowych priorytetów dla europejskich miast, tj. dążenia do postępu i rozwoju na drodze integracji trzech wymiarów: gospodarczego, społecznego i środowiskowego, znalazł się również zapis, iż każde z miast musi odnaleźć indywidualny sposób ich realizacji. Szczególnie w Europie widoczna jest różnorodność form miejskich z uwagi na zróżnicowanie krajobrazowe i klimatyczne oraz różnorodność kulturową. Jednym z pierwszych i ciekawszych przykładów działań na rzecz łączenia ochrony środowiska ze społecznymi korzyściami dla mieszkańców jest dzielnica Berlina – Kreuzberg i tzw. projekt Block 103. Polegał on, w pierwszej fazie, na szkoleniu mieszkańców, którzy dawniej nielegalnie zajęli te budynki, do przekształcenia domów w nowoczesne, ekologiczne obiekty, w których następnie mogli zamieszkać i pracować [Mega 1996]. W skład Block 103 wchodziło 13 budynków, w tym 110 mieszkań i 20 sklepów, które były niezależne od scentralizowanych systemów zasilania, co przyczyniło się do obniżenia kosztów użytkowania lokali [Drapella-Hermansdorfer 2005]. Wielka Brytania była jednym z pierwszych państw europejskich, które zwróciło uwagę na kwestie zrównoważonego rozwoju miast, w szczególności na konieczność wprowadzenia rozwiązań proekologicznych do przestrzeni miejskiej. Doskonale obrazuje to przykład Poundbury, niewielkiego miasteczka w Kornwalii, zaprojektowanego z wykorzystaniem zasad nowego urbanizmu. Ich wyrazem jest dominacja zwartej niskiej zabudowy oraz charakterystyczne rozplanowanie miasta, z dominacją ruchu pieszego nad samochodowym [Paszkowski 2011]. Nadmienić należy, że miasteczko zamieszkuje ok. 2 tys. osób z czego 1,5 tys. mieszkańców jest zatrudnionych w samym Poundbury. Powstały tam także budynki samowystarczalne i zeroenergetyczne, z wykorzystaniem m.in. paneli słonecznych i zbiorników do zbierania wody deszczowej, później wykorzystywanej np. do spłukiwania toalet czy podlewania ogrodów. W dalszych planach zakładany jest w Poundbury wzrost poziomu zrównoważonego rozwoju, m.in. poprzez zwiększenie efektywności energetycznej budynków czy też przez budowę biogazowni wykorzystującej technologie fermentacji beztlenowej [Poundbury Media Pack 2012]. Tymczasem w 2007 r. brytyjski rząd zainicjował program zakładania „ekomiasteczek", polegający na budowie pięciu nowych miasteczek o minimalnej wielkości od 5000 do 10 000 mieszkań, spełniających ściśle określone wymogi środowiskowe i społeczne, m.in. zerową emisję dwutlenku węgla, budowę odpowiedniej infrastruktury oraz stworzenie nowych miejsc pracy. Wdrożenie programu możliwe było dzięki współpracy rządu, lokalnych samorządów i prywatnych deweloperów. Pierwsze cztery miasta, które zaakceptowane zostały przez rząd w 2009 r. w ramach projektu to: Whitehill-Bordon (Hampshire), St. Austell (Cornwall), Rackheath (Norfolk) oraz Nort West Bicester (Oxfordshire) [Lewandowska 2013, Arczyńska, Pancewicz 2010]. W Hiszpanii na północ od Logrono, stolicy regionu La Rioja, powstanie ekologiczne miasteczko Logrono Montecorvo. Przewiduje się, że miasto zajmie powierzchnię 56 ha i usytuowane będzie między dwoma wzgórzami oraz że znajdować się tam będzie 3000 domów wraz z całą dodatkową miejską infrastrukturą, w tym obiektami sportowymi, sklepami, biurami, restauracjami i terenami zielonymi. Budynki będą zajmować tylko 10% całkowitej powierzchni miasta, resztę stanowić będą parki publiczne i miejsca do produkcji energii odnawialnej (Etherington 2008). W Saragossie z kolei na byłych terenach wojskowych ma powstać Ecociudad Valdespartera, miejski obszar stosujący się do zasad zrównoważonego rozwoju. Wśród celów zakładanego przedsięwzięcia znalazły się m.in. oszczędność energii, stworzenie sieci parków i terenów zielonych z dużym potencjałem rekreacyjno-sportowym, podnoszenie jakości przestrzeni miejskiej, rozwój życia wspólnotowe oraz podnoszenie świadomości ekologicznej [Ecociudad Valdespartera 2006]. Szwecja prezentuje jako przykład dwa osiedla mieszkaniowe Hammarby Sjöstad w Stokholmie i Western Harbour w Malmö powstałe na zrekultywowanych terenach przemysłowych. Jednym z jego podstawowych założeń jest ograniczenie o połowę emisji zanieczyszczeń powietrza negatywnie oddziałujących na środowisko względem klasycznych osiedli lat 90. Western Harbour korzysta z własnych dostaw energii oraz systemu przetwarzania odpadów, a na dachach zamontowane są kolektory słoneczne. Samo Malmö chce być postrzegane jako miasto zrównoważonego rozwoju, za czym przemawiać mogą kampanie promujące m.in. picie wody z kranu, komunikację publiczną i ruch rowerowy oraz segregację odpadów [City of Malmö]. Estonia już niebawem będzie mogła pochwalić się własnym projektem eko-miasta, zaprojektowanego od podstaw i usytuowanego w sąsiedztwie Tallina. Eco-bay ma być budowane przez 10-15 lat w celu stworzenia przestrzeni miejskiej składającej się z budynków mieszkalnych, usługowych, szkół oraz sklepów spełniających wymogi europejskie, co do zastosowania alternatywnych technologii w budowie niskoenergetycznych obiektów użytkowych, czy opracowania i wdrożenia zielonych strategii rozwoju infrastruktury publicznej [Sustainable Masterplanning In The Nordic Region]. Jednym z najbardziej znanych i cenionych przykładów francuskich, z uwagi na wdrożenie zasad zrównoważonego rozwoju, jest Nantes. W 2013 r. zostało ono uznane za Zieloną Stolicę Europy, m.in. dzięki dążeniu do rozwoju zrównoważonych gałęzi przemysłu i inwestycji w energie odnawialne, za wysiłki włożone w zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza i emisji dwutlenku węgla oraz za wysoką jakość transportu publicznego. Nantes było pierwszym miastem we Francji, które przywróciło do ruchu zlikwidowaną wcześniej sieć tramwajową. W mieście wprowadzono też gospodarkę odpadami nastawioną w główniej mierze na segregację odpadów i recykling. Zadbano też o zrównoważone wykorzystanie gruntów i walory przyrodnicze (60% powierzchni miasta stanowią obszary rolnicze oraz zieleni), w tym powiązanie terenów zieleni z położnymi w pobliżu obszarami Natura 2000 [Nantes-2013]. Podsumowanie Z uwagi na fakt łatwiejszego monitorowania i kontrolowania zmian zachodzących w niewielkich przestrzeniach miejskich, wdrażanie na takim obszarze zasad zrównoważonego rozwoju jest zdecydowanie mniej skomplikowane. Nie oznacza to jednak, że duże aglomeracje nie są w stanie sprostać wyzwaniom jakie niesie za sobą zrównoważony rozwój. Wręcz przeciwnie, proces wdrażania wspomnianych zasad trwa jednak zdecydowanie dłużej i wymaga znacznie większego wysiłku planistycznego, politycznego, jak też znacznych nakładów finansowych. Przytoczone powyżej przykłady znamionują przywoływaną przez niektórych badaczy przestrzeni miejskiej tezę o więk- szym znaczeniu kategorii miast zwartych, cechujących się zwiększoną gęstością zaludnienia, mniejszą odległością do punktów usługowych czy dominacją transportu publicznego, w porównaniu z kategorią miast zrównoważonych. Ostatecznie jednak te drugie są kategorią nadrzędną, zdecydowanie szerszą i docelową, wobec tych pierwszych. Niniejsze przykłady wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju w przestrzeniach osadniczych są tylko niewielkim wycinkiem zmian zachodzących na europejskich obszarach miejskich. Zdają się one być zwiastunem poszukiwania harmonijnych relacji między urbanistyką a ekologią. Trudno przewidzieć, w jakim stopniu te koncepcje wpłyną na miasta przyszłości. Najważniejsze, że problem został zauważony, a wiele działań podejmowanych w sferze polityki miejskiej zmierza w stronę zrównoważonego rozwoju. Stał się on elementarną normą, do której odwołują się zarówno urbaniści, jak również politycy podczas kreślenia ram dla polityki przestrzennej. Ważne, aby wspomniane przykłady stały się modelami dla innych miast, a zasady zrównoważonego rozwoju przenikały całe środowisko życia. Bibliografia: Arczyńska M., Pancewicz Ł., Miasto oszczędne – utopia, idea społeczna czy polityka miejska, Czasopismo Techniczne, Zeszyt 14, Rok 07 2010 Blassingame L., Sustainable Cities: Oxymoron, Utopia, or Inevitability?, The Social Science Journal, Vol.35, Is. 1 1998 Brzoska K., Lewandowska A., Wzrost gospodarczy w świetle koncepcji zrównoważonego rozwoju, [w:] Kuczmarska M., Pietryka I. (red.), Problemy gospodarki światowej. Tom III, Instytut Badań Gospodarczych i Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Odział w Toruniu, Toruń 2013 City of Malmö. Sustainable City Development, www.malmo.se/English/Sustainable-City-Development.html, dostęp: 02.09.2013 Drapella-Hermansdorfer A., Zielone osie i zielone pierścienie Berlina, Teka Kom. Arch. Urb. Stud. Krajobr. – OL PAN 2005 Ecocity Builders 2002, www.ecocitybuilders.org/why-ecocities/the-solution/ecocity-definition, dostęp: 20.01.2013 Ecociudad Valdespartera, www.valdespartera.es, dostęp: 26.08.2013 Egger S., Determining a sustainable city model, Environmental Modelling & Software 21 2006 Elle M., Nielsen S. B., Jensen J. O., Hoffmann B., The seven challenges of sustainable cities, COST C8 final conference on Sustainable Urban Infrastructure: approaches - solutions - methods. Trento, Italy: TEMI Editrice 2003 Etherington R., Logroño Montecorvo Eco City by MVRDV and GRAS, 2008, www.dezeen. com/2008/09/27/logrono-montecorvo-eco-city-by-mvrdv, dostęp: 11.09.2013 Haughton G., Hunter C., Sustainable Cities (Regions and Cities), Taylor & Francis e-Library 2005 Hens L., The challenge of the sustainable city, Environment, Development and Sustainability 12 2010 Hull Z., Wprowadzenie do filozofii zrównoważonego rozwoju, [w:] Tyburski W. (red.), Zasady kształtowania podstaw sprzyjających wdrażaniu zrównoważonego rozwoju, Wydawnictwo UMK, Toruń 2011 Jenks M., Jones C. (red.), Dimensions of the Sustainable City, Springer 2010 Lewandowska A., Nowe wizje miast w kontekście zrównoważonego rozwoju, UNIwers nr 4 2013 Miasta przyszłości. Wyzwania, wizje, perspektywy, Komisja Europejska. Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej, Urząd Publikacji Unii Europejskiej 2011 Mega V., Our city, our future: towards sustainable development in European cities, Environment and Urbanization, Vol. 8, No 1 1996 Mierzejewska L., Zrównoważony rozwój miasta: aspekty planistyczne, Biuletyn Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Seria Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna (5) 2008 Mitchell W. J., Casalegno F., Connected Sustainable Cities, Mobile Experience Publishing, Cambridge, MA 2008 Nantes-2013, www.ec.europa.eu/environment/europeangreencapital/winning-cities/2013-nantes / index.html, dostęp: 26.08.2013 Paszkowski Z., Miasto idealne w perspektywie europejskiej i jego związki z urbanistyką współczesną, TAiWPN Universitas, Kraków 2012 Poundbury Media Pack 2012, www.princeofwales.gov.uk/sites/default/files/docume nts/Poundbury- MediaPackUpdateFeb2012.pdf, dostęp: 23.08.2013 Roseland M., Dimensions of the eco-city, Cities, Vol. 14, No 4 1997 Satterthwaite D., Sustainable cities or cities that contribute to sustainable development?, Urban Studies, Vol. 34, No 10 1997 Szymańska D., Urbanizacja na świecie, PWN, Warszawa 2007 Walter B., Arkin L., Crenshaw R., Sustainable Cities. Concepts and Strategies for Eco-City Development, Eco-Home Media, Los Angeles 1992 Wojnowska-Heciak M., Urbanistyka krajobrazowa a gospodarowanie zasobami wodnymi, 2012 www. jakubheciak.pl/articles/woda.pdf, dostęp: 23.08.2013 Sustainable Masterplanning In The Nordic Region, www.burohappold.com/fileadmi n/uploads/bh/ Documents/Capability_Statements/NordicMasterplanning.pdf, dostęp: 26.08.2013 2.2 —Miasto proekologiczne a miasto kreatywne, w poszukiwaniu wspólnego kształtu przestrzeni KATARZYNA ZIELONKO-JUNG 2 Wprowadzenie Miasto proekologiczne to miasto, w którym zachowana jest równowaga między terenami zabudowanymi a otwartymi, które ma przyjazny mikroklimat i kontroluje ilość emitowanych zanieczyszczeń, miasto czerpiące energię ze źródeł odnawialnych, miasto z energooszczędnymi budynkami i obszarami zielonymi tworzącymi ciągłe ekosystemy. Od kilkudziesięciu lat naukowcy i praktycy próbują odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób tworzyć takie miasta i modernizować już istniejące. Aspekt ekologii nakłada się na inne zagadnienia wpływające na funkcjonowanie i kierunki rozwoju miast. Jednym z nich jest koncepcja miasta kreatywnego, to znaczy tworzącego dobre warunki do życia i pracy tzw. klas kreatywnych, skupiających się na styku kultury, nauki i gospodarki. W artykule podjęto próbę zarysowania wspólnych celów kształtowania przestrzennego miast – tworzenia właściwych relacji ze środowiskiem naturalnym i sprzyjania kreatywności. Określono cechy wspólne i różnice obu tych koncepcji oraz sformułowano wnioski co do możliwości ich połączenia. Kreatywność we współczesnym świecie Pojęcia takie jak: „kreatywne gospodarki", „kreatywne społeczeństwa" i „klasa kreatywna", od kilkunastu lat tworzą obszar badawczy, który dotyka współczesnej gospodarki i problemów społecznych. Kreatywność, a więc zdolność człowieka do pracy twórczej i rozwiązywania problemów w spo- 2 Dr inż. arch. Katarzyna Zielonko-Jung, Wydział Architektury, Politechnika Warszawska —PODZIĘKOWANIA Szczególne podziękowania za inspirację, dyskusje i wspólną pracę zarówno nad książką, jak i poprzedzającą ją konferencją Miasto - Sztuka - Nauka - Gospodarka należą się Katarzynie Juchniewicz z Fundacji Architektury oraz arch. Maciejowi Czeredysowi. Wszystkie artykuły zawarte w książce uzyskały pozytywne recenzje w procesie podwójnie anonimowej recenzji. Autorzy oraz redaktor składają serdeczne podziękowania za wszystkie zgłoszone uwagi, wskazówki i opinie, które stanowiły cenną pomoc w przygotowaniu publikacji. REDAKCJA NAUKOWA: Katarzyna Sadowy REDAKCJA JĘZYKOWA I KOREKTA: Magdalena Malińska RECENZENCI: Teresa Słaby Danuta Stawasz Marta Sadowy Agata Morka Copyright by Fundacja Architektury 2014 Projekt graficzny i skład: WYDAWCA: Biblioteka Res Publiki Nowej Fundacja Res Publica im. H. Krzeczkowskiego Gałczyńskiego 5 00-362 Warszawa ISBN 978-83-935211-2-8 PUBLIKACJA WSPÓŁFINANSOWANA PRZEZ FUNDACJĘ ARCHITEKTURY	<urn:uuid:bcd330d1-15cc-4007-bdff-277f25d8657e>	finepdfs	2.539063	CC-MAIN-2024-33	https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/3713/Lewandowska_A_Koncepcja%20miasta%20zr%C3%B3wnowazonego%20i%20pr%C3%B3by%20jej%20wdro%C5%BCenia%20w%20europejskiej%20przestrzeni%20osadniczej.pdf?sequence=1	2024-08-14T20:04:58+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722641121834.91/warc/CC-MAIN-20240814190250-20240814220250-00161.warc.gz	376,051,320	0.999625	0.999877	0.999877	[ "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 27, 4533, 9791, 15306, 21165, 24501, 25464 ]	1	0
ODRODZONY CHRZEŚCIJANIN A MYŚLENIE LUDZI RELIGIJNYCH Chrześcijański świat podzielił się na Katolików, Ewangelików, Baptystów, Zielonych, Wolnych itp. Zauważyłem, że prawie wszyscy przywódcy tych denominacji, wbrew temu co oficjalnie mówią, uważają że to ich opcja jest najlepsza oraz doktrynalnie nienaganna, mając na poparcie swojej tezy własną teologię, będącą w świetle Bożego Słowa, zazwyczaj nauką prowadzącą ludzi wprost do piekła. Aby dopełnić miary pychy, ci wszyscy ludzie, doszli do abstrakcyjnej konkluzji, że jeżeli podadzą sobie ręce na znak zgody, to staną się jeszcze więksi i bardziej wiarygodni w oczach tego świata. Dotyczy to tak samo: Katolików i Prawosławnych (Kult zmarłych, relikwii, obrazów i figur. Tradycja i autorytet ludzi ponad Pismem Świętym. Głoszenie tradycji zamiast nowego narodzenia) Kalwinistów, Anglikanów, Ewangelików, Luteran (Ekumenizm, zakaz chrztu w wieku świadomym, nie uznawanie darów Ducha Św; Głoszenie tradycji zamiast nowego narodzenia) Baptystów, Wolnych i Ewangelicznych Chrześcijan (Nie uznawanie darów Ducha Świętego, równoznaczne z odrzuceniem przewodniej roli Ducha Świętego. Pozbawia to możliwości wzrostu i rozróżniania duchowego, skutkujące powrotem do ekumenizmu i martwej religijności) Świadków Jehowy, Mormonów itp. (Głoszenie innego Jezusa. Autorytetu ludzi i niebiblijnych objawień ponad nauczaniem Biblii. Głoszenie własnych nauk zamiast Chrystusa) Adwentystów i Grupy Judaizujące (Podważanie trójjedyności Boga lub boskości Pana Jezusa - poprzez wiarę w uczynki ''zakonu'' wypadasz z łaski) Zielonoświątkowców i Charyzmatyków (Teologia sukcesu, brak jednolitych doktryn, emocjonalizm, psychologia, ekumenizm, kult własnego JA, pozabiblijne objawienia i rozrywkowy charakter) Jezus dzieli jednak ''wierzących'' tylko na cztery grupy: 1. Na odrodzonych i nieodrodzonych chrześcijan, ukazanych w ewangeliach jako pszenica i kąkol (Mat 3:12; 13:24-30), lub jako posłuszne owce i krnąbrne kozły (Mat 25:32-46. 2. Na nauczycieli i zwodzicieli - nakreślonych jako pasterzy i wilki w owczych skórach (Mat 7:15). Przestrzega też, że te cztery grupy ludzi będą funkcjonowały w kościołach razem. Nie oznacza to jednak, że nasz Pan wszystko akceptuje. ODRODZONE CHRZEŚCIJAŃSTWO Odrodzony chrześcijanin to ten, kto poznał prawdę na temat Chrystusa i poszedł za nią, czyli ten, kto uznał naukę zawartą w Nowym Testamencie za prawdę i podporządkował się jej. To ten, kto odrzucił wszystko co biblia nazywa złem lub kłamstwem, kto pokutował i dał się zanurzyć w imię Ojca, Syna i Ducha Świętego. Odrodzony jest ten, kto zaczął żyć zgodnie z nauką apostolską, będąc otwartym na działanie Ducha Bożego w swoim życiu, i kto potrafi rezygnować ze wszystkiego co oferuje świat, bo uznał to za śmieci. Kto tak czyni, tego będzie prowadzić Duch Święty. Taka osoba będzie świadczyć o Bożym działaniu w swoim życiu, które dla poszukiwaczy prawdy będzie zachętą, lecz dla osób samosprawiedliwych i religijnych, będzie oskarżeniem. Z tej przyczyny, wszyscy ludzie religijni - przekonani o nieomylności swojego systemu religijnego, oraz osoby samosprawiedliwe, prawie zawsze pałają niechęcią do uczniów Chrystusa, która bardzo często przeradza się w skrytą nienawiść. NOMINALNE CHRZEŚCIJAŃSTWO Odrodzony chrześcijanin różni się od tradycyjnego chrześcijanina tym samym, co żywy tygrys od tygrysa na zdjęciu z ZOO. W obydwu przypadkach możesz powiedzieć, że masz w domu tygrysa. Mając zdjęcie tygrysa z ZOO, możesz nadal postępować jak ci się podoba, gdyż masz go wyłącznie teoretycznie, bo gdybyś wszedł do jego klatki, to nie wyjdziesz z niej cały. Natomiast w przypadku posiadania żywego tygrysa, sytuacja jest diametralnie inna, gdyż wtedy nie możesz już robić wszystkiego jak chcesz. O żywego tygrysa trzeba cały czas dbać i dobrze karmić, zachowując przy tym ścisłe reguły bezpieczeństwa, ale wtedy masz pewność, że ten tygrys cię zna, rozpoznaje i respektuje. W ewangelii, nominalne chrześcijaństwo jest przedstawione jako chwast rozsiany przez przeciwnika (kąkol - org. życica), który pod koniec czasów aniołowie spalą w ogniu. Życica to chwast łudząco podobny do pszenicy, który ma jednak rozległe, pierzaste korzenie zduszające pszenicę, i który wydaje czarne nasiona powodujące u ludzi ślepotę. W Biblii obrazem takich osób są uczeni w piśmie i faryzeusze, mocno zakorzenieni w judaizmie, którzy nie mieli zamiaru z niczego rezygnować. Uczniom Chrystusa nie trzeba tłumaczyć, czym jest nominalne chrześcijaństwo, ponieważ ci, którzy ożyli duchowo wiedzą, że termin nominalne lub tradycyjne znaczy martwe duchowo i nie zbawione. Takie ''chrześcijaństwo'' nigdy nie jest owocem pojednania się z Chrystusem, lecz skutkiem wpojenia określonych założeń religijnych. Ludziom nieodrodzonym trudno jest to zrozumieć, jednak żadna tradycja religijna, nawet chrześcijańska, nie ma nic wspólnego z życiem osób odrodzonych duchowo. Łączy je wyłącznie symbolika i zbieżność nazw, do których i tak, obydwie strony mają zupełnie inny stosunek, ponieważ tam gdzie jest żywy Bóg, tam już nie trzeba stawiać jego podobizn. Wielu ''ewangelicznych chrześcijan'', zupełnie nie jest świadomych faktu, że określenie tradycyjny lub nominalny, nie dotyczy tylko Katolików, Prawosławnych czy Luteran. Tak samo nominalni i tradycyjni są wszyscy ludzie wychowani w zborach ewangelicznych, a nawet Mormoni, Świadkowie Jehowy, Żydzi i Hinduiści, do momentu kiedy narodzą się na nowo i staną się zadeklarowanymi uczniami Chrystusa. Nikt nie rodzi się chrześcijaninem, każdy człowiek rodzi się jako nominalny i tradycyjny, bez względu na wyznanie. Jezus uczy, że nie można wlewać młodego wina do starych bukłaków (Mat 9:16). Dlatego też, każdy kto chce być zbawiony, musi odwrócić się od swojej religii, narodzić się na nowo i uśmiercić swoje JA oraz swoją cielesną naturę. Jest to niezbędne, aby móc być prowadzonym przez Ducha, zgodnie z wolą Boga Ojca (Rz 8:13). Niestety, tradycyjni chrześcijanie są dzisiaj większością również w zborach ewangelicznych, szczególnie w tych, które szczycą się tradycjami. Na domiar złego, zazwyczaj są liderami młodzieżowymi, starszymi i pastorami, co prawie zawsze skutkuje obraniem błędnego kierunku i przeobrażeniem się w ''zbór świadomy celu''. Jednak dla trzeźwych obserwatorów, tacy ludzie są łatwo rozpoznawalni po typowo cielesnych dążeniach, braku bojaźni Bożej, rozeznania duchowego i etyki chrześcijańskiej, lub po wyniosłości względem osób mało znaczących. Nominalne i tradycyjne chrześcijaństwo to również całe rzesze młodzieży zborowej, której często tylko wmówiono że jest zbawiona, ponieważ pod wpływem emocjonalnej muzyki podniosła rękę na jakiejś ''ewangelizacji''. To osoby które pod presją otoczenia, lecz bez przekonania, przyjęły jakiegoś integracyjnego Jezusa który spełni ich cielesne marzenia, bez konieczności pokuty i rezygnacji z tego co oferuje ten świat. DLACZEGO TO PISZĘ? Na początku mojej drogi za Jezusem, niewiele brakowało, a wpadłbym w sidła religijnego myślenia. Z czasem, spotykałem wielu uczciwych i gorliwych ludzi, którzy po nawróceniu wpadali w pułapki religijności, w wyniku czego ich życie przestawało wydawać owoce Ducha Świętego. Wielu z nich, do dzisiaj nie potrafi zrozumieć przyczyn duchowej pustki i różnych obciążeń w które popadli. Zaobserwowałem też pewne tragiczne zjawisko. Niektóre osoby szczerze nawracające się do Pana, nieświadomie mylą zbór z Królestwem Bożym i wpadają pod skrzydła nieodrodzonych liderów lub elit zborowych, które zaczynają im wpajać jakiś system ofiarniczy i metody zarabiania na zbawienie, po czym wyznaczają im jakieś miejsce w zborowej ''szuflandii'', gdzie za grzeczne siedzenie i nie wychylanie się można z czasem awansować o kastę wyżej. Takimi systemami ofiarniczymi i metodami zarabiania na zbawienie są różne zewnętrzne formy religijności, tj. obowiązkowe stroje, fryzury, służby, dziesięciny oraz odpowiednie słownictwo. Skutek tego jest taki, że odrodzona osoba zaczyna myśleć kategoriami ludzi religijnych i postrzegać chrześcijaństwo już nie jako życie w mocy Ducha Świętego i posłuszeństwie Słowu Bożemu, ale jako lojalnościowy system hierarchiczno-ofiarniczy działający na zasadzie: wolno – nie wolno - musisz. Życie duchowe takiej osoby nie wali się natychmiast, ale zaczyna wykazywać powolną stagnację i przestaje wydawać owoce duchowe, na rzecz wykazywania się lub publicznego manifestowania swojej przynależności religijnej i lojalności. Chciałbym jednak zaznaczyć, że to co napisałem na temat osób wychowanych w zborach, nie odnosi się do wszystkich. Znam też wiele takich osób, których nawrócenie i życie z Bogiem nie podlega żadnej dyskusji. Jednak w kontekście ogółu, jest to procent porównywalny z ilością ludzi wyrwanych ze świata. Niech ta publikacja będzie przestrogą wyczulającą nas na fałszywe sygnały oraz zachętą, do głębszej analizy Pism i trzeźwego myślenia, zamiast bezkrytycznego przyjmowania wszystkiego, co jest dzisiaj wpajane w kościołach.	<urn:uuid:36a4a027-8e1b-4425-a15f-6a8fd205909f>	finepdfs	1.353516	CC-MAIN-2019-22	http://www.chlebznieba.pl/assets/files/pdf/ODRODZONY_CHRZESCIJANIN_A_RELIGIJNE_MYSLENIE.pdf	2019-05-26T19:57:21Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-22/segments/1558232259452.84/warc/CC-MAIN-20190526185417-20190526211417-00158.warc.gz	247,069,284	0.999869	0.999854	0.999854	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3272, 7857, 9106 ]	1	13
1380 USTAWA z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy — Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 i Nr 160, poz. 1083, z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 60, ——————— 1) Niniejszà ustawà zmienia si´ ustawy: ustaw´ z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdzia∏aniu bezrobociu, ustaw´ z dnia 26 kwietnia 1996 r. o S∏u˝bie Wi´ziennej oraz ustaw´ z dnia 6 lipca 2001 r. o gromadzeniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji kryminalnych. poz. 701, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1318, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, Nr 111, poz. 1194 i Nr 151, poz. 1686, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 121, poz. 1033 i Nr 200, poz. 1679 oraz z 2003 r. Nr 111, poz. 1061) wprowadza si´ nast´pujàce zmiany: 1) w art. 2 zdanie wst´pne otrzymuje brzmienie: „Organami post´powania wykonawczego sà:"; 2) w art. 3: a) w § 2 wyraz „wojewódzki" zast´puje si´ wyrazem „okr´gowy", b) uchyla si´ § 4 i 5; 3) w art. 6: a) w § 1 wyrazy „w charakterze strony" zast´puje si´ wyrazami „jako strona", b) dodaje si´ § 3 w brzmieniu: „§ 3. Je˝eli wnioski, o których mowa w § 1 i 2, oraz skargi i proÊby, o których mowa w § 2, oparte sà na tych samych podstawach faktycznych, w∏aÊciwy organ mo˝e wydaç zarzàdzenie o pozostawieniu ich bez rozpoznania."; 4) w art. 7 § 2 i 3 otrzymujà brzmienie: „§ 2. Skargi rozpoznaje sàd w∏aÊciwy zgodnie z art. 3. W sprawach dotyczàcych odbywania kary pozbawienia wolnoÊci, kary aresztu, kary porzàdkowej, Êrodka przymusu skutkujàcego pozbawienie wolnoÊci, wykonywania orzeczenia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu oraz Êrodka zabezpieczajàcego polegajàcego na umieszczeniu w zak∏adzie zamkni´tym sàdem w∏aÊciwym jest sàd penitencjarny. § 3. Skarga na decyzj´, o której mowa w § 1, przys∏uguje skazanemu w terminie 7 dni od dnia og∏oszenia lub dor´czenia decyzji; decyzj´ og∏asza si´ lub dor´cza wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przys∏ugujàcym skazanemu prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi. Skarg´ wnosi si´ do organu, który wyda∏ zaskar˝onà decyzj´. Je˝eli organ, który wyda∏ zaskar˝onà decyzj´, nie przychyli si´ do skargi, przekazuje jà wraz z aktami sprawy bezzw∏ocznie do w∏aÊciwego sàdu."; 5) w art. 8: a) w § 1 skreÊla si´ wyrazy „lub pe∏nomocnika", b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Skazany pozbawiony wolnoÊci mo˝e porozumiewaç si´ ze swoim obroƒcà lub pe∏nomocnikiem b´dàcym adwokatem lub radcà prawnym podczas nieobecnoÊci innych osób. Korespondencja z tymi osobami nie podlega cenzurze i zatrzymaniu, a rozmowy w trakcie widzeƒ i telefoniczne nie podlegajà kontroli. Nadzór nad korespondencjà z obroƒcà mo˝e byç wykonany przez otwarcie listu wy∏àcznie wtedy, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, ˝e list zawiera przedmioty, których dotyczy zakaz posiadania, przechowywania, przekazywania, przesy∏ania lub obrotu. CzynnoÊci otwarcia dokonuje si´ w obecnoÊci skazanego i zawiadamia si´ o niej s´dziego penitencjarnego, podajàc jej powód i wynik. Przepis art. 225 § 3 Kodeksu post´powania karnego stosuje si´ odpowiednio."; 6) w art. 11 § 1 i 2 otrzymujà brzmienie: „§ 1. Sàd, kierujàc orzeczenie do wykonania, przesy∏a jego odpis lub wyciàg ze wzmiankà o wykonalnoÊci, a w wypadku orzeczenia prawomocnego z datà jego uprawomocnienia si´ odpowiedniemu organowi powo∏anemu do wykonywania orzeczenia. Sàd przesy∏a dyrektorowi zak∏adu karnego lub aresztu Êledczego orzeczenie wraz z uzasadnieniem, je˝eli zosta∏o sporzàdzone i nie zawiera informacji niejawnych stanowiàcych tajemnic´ paƒstwowà. § 2. Sàd pierwszej instancji po wydaniu wyroku skazujàcego przesy∏a dyrektorowi zak∏adu karnego lub aresztu Êledczego posiadane w sprawie informacje dotyczàce osoby skazanego, w tym dane o uprzedniej karalnoÊci oraz zastosowanych wobec niego Êrodkach wychowawczych lub poprawczych, informacje pozwalajàce na identyfikacj´ skazanego, a w szczególnoÊci numer Automatycznego Systemu Identyfikacji Daktyloskopijnej (AFIS), numer ewidencyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji LudnoÊci (PESEL), rysopis oraz opis znaków szczególnych i tatua˝y, a tak˝e zdj´cie skazanego, odpisy orzeczeƒ i opinii lekarskich oraz psychologicznych, w tym stwierdzajàcych u skazanego uzale˝nienie od alkoholu, Êrodków psychotropowych i odurzajàcych, a po uprawomocnieniu si´ wyroku, na wniosek dyrektora zak∏adu lub aresztu — równie˝ akta sàdowe."; 7) w art. 13: a) uchyla si´ § 2, b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Na postanowienie w przedmiocie okreÊlonym w § 1 za˝alenie przys∏uguje równie˝ organowi okreÊlonemu w art. 2 pkt 5—10 oraz ka˝demu, kogo orzeczenie bezpoÊrednio dotyczy."; 8) art. 14 otrzymuje brzmienie: „Art. 14. § 1. W post´powaniu wykonawczym organ wykonujàcy orzeczenie mo˝e zarzàdziç zebranie informacji dotyczàcych skazanego, w szczególnoÊci w drodze wywiadu Êrodowiskowego przeprowadzonego przez kuratora sàdowego. W razie uzasadnionych wàtpliwoÊci co do to˝samoÊci skazanego organ wykonujàcy orzeczenie mo˝e za˝àdaç ustalenia jego to˝samoÊci przez Policj´. § 2. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw wewn´trznych i z Ministrem Obrony Narodowej, inne organy powo∏ane do przeprowadzenia wywiadu Êrodowiskowego, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci jego zakres oraz tryb przeprowadzania."; 9) w art. 15 dodaje si´ § 4 w brzmieniu: „§ 4. Wykonywanie kary pozbawienia wolnoÊci, kary aresztu lub Êrodka przymusu w tej samej lub innej sprawie wstrzymuje bieg przedawnienia."; 10) uchyla si´ art. 16; 11) w art. 19 w § 1 skreÊla si´ wyrazy „lub pe∏nomocnika"; 12) w art. 20 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Za˝alenie wnosi si´ do sàdu, który wyda∏ zaskar˝one postanowienie; zostaje ono przekazane bezzw∏ocznie zarzàdzeniem wraz z aktami sprawy do sàdu wy˝szej instancji, chyba ˝e sàd orzekajàcy w tym samym sk∏adzie przychyli si´ do za˝alenia."; 13) w art. 22: a) § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. O terminie i celu posiedzenia sàdu zawiadamia si´ prokuratora, skazanego i jego obroƒc´, a tak˝e sàdowego kuratora zawodowego w zakresie jego dzia∏ania, a w razie potrzeby inne osoby, o których mowa w art. 19 § 1. Biorà oni udzia∏ w posiedzeniu, jednak˝e ich niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, z wyjàtkiem obroƒcy w wypadkach okreÊlonych w art. 8 § 2, chyba ˝e sàd orzeka na korzyÊç lub zgodnie z wnioskiem skazanego.", b) dodaje si´ § 3 w brzmieniu: „§ 3. Udzia∏ sàdowego kuratora zawodowego w posiedzeniu jest obowiàzkowy, je˝eli sàd uzna to za konieczne."; 14) w art. 23 § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Je˝eli post´powanie sàdowe dotyczy skazanego pozbawionego wolnoÊci, posiedzenie mo˝e odbyç si´ w zak∏adzie, w którym on przebywa."; 15) w art. 30 oraz w art. 31 wyraz „wojewódzkiego" zast´puje si´ wyrazem „okr´gowego"; 16) w art. 32 skreÊla si´ wyraz „przebiegu"; 17) art. 34 otrzymuje brzmienie: „Art. 34. § 1. S´dzia penitencjarny uchyla sprzecznà z prawem decyzj´ organu wymienionego w art. 2 pkt 5 i 6, o ile dotyczy ona osoby pozbawionej wolnoÊci. § 2. Na decyzj´ s´dziego skazanemu i organom okreÊlonym w § 1 przys∏uguje skarga do sàdu penitencjarnego, w którego okr´gu wydano decyzj´. § 3. Przepisy art. 7 § 3—5 stosuje si´ odpowiednio. § 4. W wypadku stwierdzenia niezgodnego z prawem pozbawienia wolnoÊci, s´dzia penitencjarny niezw∏ocznie zawiadamia o tym organ, do którego dyspozycji osoba pozbawiona wolnoÊci pozostaje, a w wypadku odbywania przez nià kary lub wykonywania wobec niej Êrodka, o którym mowa w art. 32 — organ, który skierowa∏ orzeczenie do wykonania, a w razie potrzeby zarzàdza zwolnienie takiej osoby."; 18) art. 36 otrzymuje brzmienie: „Art. 36. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, sposób, zakres i tryb sprawowania nadzoru penitencjarnego, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci legalnoÊç i prawid∏owoÊç wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci, sposób eliminowania stwierdzonych uchybieƒ oraz sposoby dokumentowania i przeprowadzania tego nadzoru, a tak˝e rodzaj i typ zak∏adu karnego."; 19) w art. 39 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Prezes Rady Ministrów okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owy zakres i tryb uczestnictwa podmiotów wymienionych w art. 38 § 1 w wykonywaniu kar i Êrodków karnych oraz zabezpieczajàcych i zapobiegawczych, a tak˝e spo∏ecznej kontroli, o której mowa w § 1, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci cele, jakim powinno s∏u˝yç uczestnictwo tych podmiotów w zakresie zapobiegania przest´pczoÊci i readaptacji spo∏ecznej, warunki, jakim powinien odpowiadaç przedstawiciel podmiotu, oraz charakter uczestnictwa."; 20) w art. 43: a) § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Tworzy si´ fundusz pomocy postpenitencjarnej, którego przychodami sà Êrodki pieni´˝ne pochodzàce z potràceƒ w wysokoÊci 20% wynagrodzenia przys∏ugujàcego za prac´ skazanych zatrudnionych w formach okreÊlonych w art. 121 § 2 oraz uzyskane w wyniku wykonania kary dyscyplinarnej wymienionej w art. 143 § 1 pkt 7, a tak˝e pochodzàce z dotacji, darowizn, zapisów, zbiórek i innych êróde∏. Ze Êrodków tych udziela si´ pomocy osobom pozbawionym wolnoÊci, zwalnianym z zak∏adów karnych i aresztów Êledczych oraz ich rodzinom. W wyjàtkowych wypadkach ze Êrodków tych mo˝na udzieliç pomocy równie˝ osobom pokrzywdzonym przest´pstwem i ich rodzinom. Fundusz pomocy postpenitencjarnej jest Êrodkiem specjalnym w rozumieniu ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148, Nr 45, poz. 391, Nr 65, poz. 594 i Nr 96, poz. 874).", b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe zasady i tryb tworzenia funduszu pomocy postpenitencjarnej, udzielania pomocy osobom pozbawionym wolnoÊci oraz zwalnianym z zak∏adów karnych i aresztów Êledczych oraz ich rodzinom, a tak˝e pokrzywdzonym przest´pstwem i ich rodzinom, uwzgl´dniajàc rodzaj pomocy i sposób podzia∏u Êrodków z tego funduszu na takà pomoc."; 21) art. 45 otrzymuje brzmienie: „Art. 45. § 1. Je˝eli egzekucja grzywny oka˝e si´ bezskuteczna lub z okolicznoÊci sprawy wynika, ˝e by∏aby ona bezskuteczna, sàd mo˝e zamieniç grzywn´ nieprzekraczajàcà stu dwudziestu stawek dziennych, po uprzednim wyra˝eniu zgody przez skazanego, na prac´ spo∏ecznie u˝ytecznà, przyjmujàc, ˝e dziesi´ç stawek dziennych jest równowa˝nych miesiàcowi pracy spo∏ecznie u˝ytecznej, z zaokràgleniem do pe∏nego miesiàca. Prac´ spo∏ecznie u˝ytecznà okreÊla si´ w miesiàcach; ustalajàc wymiar godzin pracy w stosunku miesi´cznym, sàd kieruje si´ wskazaniami zawartymi w art. 53 Kodeksu karnego. § 2. Do wykonywania pracy, o której mowa w § 1, stosuje si´ odpowiednio przepisy art. 35 § 1 Kodeksu karnego oraz art. 53, art. 54—58, art. 60, 62 i 63. § 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje si´ odpowiednio do grzywny okreÊlonej kwotowo, z tym ˝e górna granica grzywny podlegajàcej zamianie nie mo˝e przekroczyç 240 000 z∏otych, a miesiàc pracy spo∏ecznie u˝ytecznej jest równowa˝ny grzywnie w kwocie do 20 000 z∏otych."; 22) w art. 46: a) w § 1 po wyrazach „nie podejmie" dodaje si´ wyraz „orzeczonej", b) w § 3 dodaje si´ zdanie drugie w brzmieniu: „Przepisy art. 69 § 1 i 2 oraz art. 75 Kodeksu kar- nego stosuje si´ odpowiednio.", c) dodaje si´ § 4 w brzmieniu: „§ 4. Przepisy § 1—3 stosuje si´ odpowiednio do grzywny okreÊlonej kwotowo, z tym ˝e jeden dzieƒ pozbawienia wolnoÊci jest równowa˝ny grzywnie w kwocie od 20 do 4 000 z∏otych."; 23) w art. 47: a) § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Je˝eli grzywna zosta∏a uiszczona w cz´Êci, prezes sàdu lub upowa˝niony s´dzia zarzà- dza zmniejszenie kary zast´pczej w sposób odpowiadajàcy stosunkowi kwoty zap∏aconej do wysokoÊci grzywny.", b) w § 4 wyraz „zarzàdzajàc" zast´puje si´ wyrazem „orzekajàc"; 24) w art. 49: a) w § 1 dwukrotnie u˝yty wyraz „Êciàgni´cie" zast´puje si´ wyrazem „wykonanie", b) w § 3 wyraz „Êciàgni´cia" zast´puje si´ wyrazem „wykonania"; 25) w art. 50 w § 1 wyraz „uiszczenia" zast´puje si´ wyrazem „wykonania"; 26) art. 51 otrzymuje brzmienie: „Art. 51. Je˝eli skazany, z przyczyn od niego niezale˝nych, nie mo˝e uiÊciç grzywny, a wykonanie tej kary w innej drodze okaza∏o si´ niemo˝liwe lub niecelowe, sàd mo˝e, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, grzywn´ w ca∏oÊci lub cz´Êci umorzyç; nie zarzàdza si´ egzekucji, je˝eli z okolicznoÊci sprawy wynika, ˝e by∏aby ona bezskuteczna."; 27) w art. 53 § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Wykonanie kary ograniczenia wolnoÊci ma na celu wzbudzenie w skazanym woli kszta∏towania jego spo∏ecznie po˝àdanych postaw, w szczególnoÊci poczucia odpowiedzialnoÊci oraz potrzeby przestrzegania porzàdku prawnego."; 28) art. 56 otrzymuje brzmienie: „Art. 56. § 1. W razie orzeczenia kary ograniczenia wolnoÊci sàd przesy∏a odpis orzeczenia podmiotowi zatrudniajàcemu wskazanemu przez w∏aÊciwy organ samorzàdu terytorialnego, który jest organem za∏o˝ycielskim dla tego podmiotu, bàdê wskazanemu przez sàd innemu zak∏adowi pracy, placówce s∏u˝by zdrowia lub opieki spo∏ecznej, instytucji albo organizacji niosàcej pomoc charytatywnà, wzgl´dnie reprezentujàcej spo∏ecznoÊç lokalnà. § 2. Je˝eli w wyroku nie wskazano rodzaju lub miejsca pracy albo zachodzi potrzeba zmiany tego rozstrzygni´cia, sàd wykonujàcy orzeczenie okreÊla je przy kierowaniu do wykonania orzeczenia, uwzgl´dniajàc w miar´ mo˝liwoÊci proÊb´ skazanego lub wniosek kuratora sàdowego. Zmiana okreÊlonego przez ten sàd rodzaju pracy lub miejsca jej wykonywania mo˝e nastàpiç równie˝ zarzàdzeniem s´dziego. § 3. Podmioty, dla których organem za∏o˝ycielskim jest organ samorzàdu terytorialnego, obowiàzane do przyj´cia skazanych w celu wykonywania nieodp∏atnej kontrolowanej pracy na cele spo∏eczne, wyznacza w∏aÊciwy organ samorzàdu terytorialnego, zaÊ inne zak∏ady pracy, placówki s∏u˝by zdrowia lub opieki spo∏ecznej oraz inne instytucje lub organizacje niosàce pomoc charytatywnà, wzgl´dnie reprezentujàce spo∏ecznoÊç lokalnà — wyznacza sàd za ich zgodà."; 29) w art. 57 uchyla si´ § 2; 30) po art. 57 dodaje si´ art. 57a w brzmieniu: „Art. 57a. § 1. Rozpocz´cie odbywania kary orzeczonej na podstawie art. 35 § 1 Kodeksu karnego nast´puje w dniu, w którym skazany przystàpi∏ do wykonywania wskazanej pracy. § 2. Rozpocz´cie odbywania kary orzeczonej na podstawie art. 35 § 2 Kodeksu karnego nast´puje w pierwszym dniu okresu, w którym dokonuje si´ potràcenia skazanemu z wynagrodzenia za prac´."; 31) w art. 58 § 4 otrzymuje brzmienie: „§ 4. Rada Ministrów okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, tryb wyznaczania przez w∏aÊciwy organ samorzàdu terytorialnego podmiotów, w których wykonywana jest kara ograniczenia wolnoÊci oraz praca, o której mowa w art. 45 § 1, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci obowiàzki zak∏adów, podmiotów, placówek, instytucji i organizacji, o których mowa w art. 56 § 1, w zakresie wykonywania tej kary i pracy, ubezpieczenia skazanych, oraz szczegó∏owe zasady gospodarowania Êrodkami uzyskanymi z wykonywania tej kary i pracy, jak równie˝ szczegó∏owe zasady wynagradzania wyznaczonych pracowników, o których mowa w § 1."; 32) w art. 59 w § 1 kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ wyrazy „a nadto wskazujàc, z jakich sk∏adników wynagrodzenia za prac´ i w jaki sposób nale˝y ich dokonywaç."; 33) art. 61 otrzymuje brzmienie: „Art. 61. § 1. Je˝eli wzgl´dy wychowawcze za tym przemawiajà, sàd mo˝e w okresie wykonywania kary ograniczenia wolnoÊci ustanawiaç, rozszerzaç lub zmieniaç obowiàzki, o których mowa w art. 36 § 2 Kodeksu karnego, albo od wykonania tych obowiàzków zwolniç, jak równie˝ oddaç skazanego pod dozór lub od dozoru zwolniç. § 2. Z tych samych wzgl´dów sàd mo˝e zmniejszyç orzeczonà liczb´ godzin wykonywanej pracy w stosunku miesi´cznym lub wysokoÊç miesi´cznych potràceƒ z wynagrodzenia za prac´, jednak nie wi´cej ni˝ do granicy ustawowego minimum okreÊlonego w art. 35 § 1 i 2 Kodeksu karnego."; 34) w art. 63 § 2 i 3 otrzymujà brzmienie: „§ 2. Sàd mo˝e udzieliç przerwy w odbywaniu kary ograniczenia wolnoÊci do roku ze wzgl´dów, o których mowa w art. 62 § 1. § 3. Przepisy art. 62 § 2 i 3 stosuje si´ odpowiednio."; 35) po art. 63 dodaje si´ art. 63a w brzmieniu: „Art. 63a. W szczególnie uzasadnionych wypadkach sàd mo˝e zmieniç form´ obowiàzku wykonywania pracy, przyjmujàc 20 godzin pracy na cele spo∏eczne za równowa˝ne 10% wynagrodzenia za prac´; orzeczona praca nie mo˝e przekroczyç 40 godzin w stosunku miesi´cznym."; 36) art. 64 otrzymuje brzmienie: „Art. 64. W razie niewykonania pe∏nego wymiaru pracy albo niedokonania ca∏oÊci potràceƒ z wynagrodzenia za prac´ lub niewykonania innych obowiàzków zwiàzanych z karà ograniczenia wolnoÊci w okresie, na jaki kar´ t´ orzeczono — sàd orzeka o tym, czy i w jakim zakresie kar´ t´ uznaç za wykonanà ze wzgl´du na osiàgni´te cele tej kary, chyba ˝e chodzi o obowiàzek naprawienia szkody lub zadoÊçuczynienia."; 37) w art. 65: a) w § 1 zdanie drugie otrzymuje brzmienie: „Uchylaniem si´ mo˝e byç równie˝ uporczywe naruszanie cià˝àcych na nim obowiàzków, jak te˝ uchylanie si´ od dozoru.", b) w § 2 kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ wyrazy „i orzeka jej wykonanie.", c) w § 3 wyraz „zarzàdza" zast´puje si´ wyrazem „orzeka", d) uchyla si´ § 6; 38) w art. 66 § 2 i 3 otrzymujà brzmienie: „§ 2. Wniosku skazanego lub jego obroƒcy o zwolnienie od reszty kary ograniczenia wolnoÊci z∏o˝onego przed up∏ywem 3 miesi´cy od wydania poprzedniego postanowienia w tym przedmiocie nie rozpoznaje si´ a˝ do up∏ywu tego okresu. § 3. Zwalniajàc skazanego od reszty kary ograniczenia wolnoÊci, sàd zawiadamia o tym zak∏ad pracy, placówk´, instytucj´ lub organizacj´, w której skazany odbywa∏ kar´."; 39) w art. 69 wyrazy „Kar´ pozbawienia wolnoÊci wykonuje si´ w nast´pujàcych rodzajach zak∏adów karnych:" zast´puje si´ wyrazami „Kar´ pozbawienia wolnoÊci wykonuje si´, z zastrze˝eniem art. 87 § 4, w nast´pujàcych rodzajach zak∏adów karnych:"; 40) art. 71 otrzymuje brzmienie: „Art. 71. Minister SprawiedliwoÊci mo˝e, w drodze rozporzàdzenia, tworzyç, zgodnie z ustalonymi w niniejszym kodeksie celami wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci i z ustalonymi zasadami klasyfikacji skazanych, zak∏ady karne inne ni˝ wymienione w art. 69 lub ustaliç inny ni˝ okreÊlony w art. 81 system wykonywania kary, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci potrzeby w zakresie sprawdzania nowych Êrodków i metod oddzia∏ywania na skazanych."; 41) w art. 72: a) § 4 otrzymuje brzmienie: „§ 4. Minister SprawiedliwoÊci, w drodze zarzàdzenia, tworzy i znosi zak∏ady karne, majàc na wzgl´dzie istniejàce potrzeby w tym zakresie.", b) dodaje si´ § 4a w brzmieniu: „§ 4a. Dyrektor Generalny S∏u˝by Wi´ziennej, w drodze zarzàdzenia, okreÊla przeznaczenie zak∏adów karnych, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci potrzeb´ zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszystkich grup skazanych.", c) § 5 otrzymuje brzmienie: „§ 5. Minister SprawiedliwoÊci, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, w drodze zarzàdzenia, tworzy i znosi zak∏ady karne dla odbywajàcych kar´ aresztu wojskowego, majàc na wzgl´dzie istniejàce potrzeby w tym zakresie oraz koniecznoÊç zapewnienia warunków szkolenia wojskowego osób w nich przebywajàcych."; 42) w art. 74 § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Zmian´ okreÊlonego w wyroku rodzaju i typu zak∏adu karnego, a tak˝e orzeczonego systemu terapeutycznego wykonywania kary mo˝e orzec tylko sàd penitencjarny, z zastrze˝eniem, ˝e w wypadku ucieczki skazanego z zak∏adu karnego typu pó∏otwartego albo otwartego lub niezg∏oszenia si´ do takiego zak∏adu po jego opuszczeniu na podstawie stosownego zezwolenia, decyzj´ o skierowaniu skazanego do danego rodzaju i typu zak∏adu karnego podejmuje komisja penitencjarna."; 43) w art. 76: a) § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Do zakresu dzia∏ania komisji penitencjarnej nale˝y: 1) kierowanie skazanego do w∏aÊciwego zak∏adu karnego, je˝eli nie okreÊli∏ tego sàd w wyroku, 2) kierowanie skazanego do okreÊlonego systemu odbywania kary, je˝eli nie okreÊli∏ tego sàd w wyroku, 3) ustalanie indywidualnych programów oddzia∏ywaƒ na skazanego i dokonywanie ocen ich wykonywania, 4) dokonywanie ocen okresowych post´pów skazanego w resocjalizacji, 5) kwalifikowanie skazanych do nauczania w szko∏ach i na kursach, 6) kwalifikowanie skazanych, o których mowa w art. 84 § 2, do zak∏adów karnych dla m∏odocianych oraz skazanych, o których mowa w art. 96 § 3, do odbywania kary w oddzia∏ach terapeutycznych, 7) kwalifikowanie skazanego, o którym mowa w art. 88 § 4, jako wymagajàcego osadzenia w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego w warunkach zapewniajàcych ochron´ spo∏eczeƒstwa i bezpieczeƒstwo zak∏adu, oraz wymienionego w art. 88 § 3, jako wymagajàcego osadzenia w tym zak∏adzie w wyznaczonym oddziale lub celi oraz dokonywanie, co najmniej raz na 3 miesiàce, weryfikacji tych decyzji, 8) weryfikowanie indywidualnych programów oddzia∏ywania albo indywidualnych programów terapeutycznych, a tak˝e kierowanie i wycofywanie skazanych z oddzia∏ów terapeutycznych, 9) wyra˝anie opinii w sprawach przyznania skazanemu przepustki, o której mowa w art. 91 pkt 7 lub art. 92 pkt 9, oraz nagrody, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, wówczas gdy sà one udzielane: a) po raz pierwszy, b) po przerwie trwajàcej d∏u˝ej ni˝ 6 miesi´cy, c) po powstaniu istotnych zmian w sytuacji prawnej lub rodzinnej skazanego, 10) wyra˝anie opinii w sprawach: a) przyznania nagrody, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, skazanemu skierowanemu do odbywania kary w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego, b) projektu porzàdku wewn´trznego zak∏adu karnego oraz zmiany tego porzàdku, c) innych przekazanych jej przez dyrektora, 11) podejmowanie decyzji w sprawie korzystania przez skazanego z uprawnieƒ okreÊlonych w art. 107 oraz zwolnienia z wykonywania pracy, na podstawie art. 121 § 7, 12) wykonywanie innych zadaƒ przewidzianych w ustawie i w przepisach wyda- nych na jej podstawie.", b) dodaje si´ § 3 w brzmieniu: „§ 3. W wypadku okreÊlonym w § 2 decyzj´ komisji penitencjarnej mo˝e tak˝e uchyliç dyrektor okr´gowy S∏u˝by Wi´ziennej albo Dyrektor Generalny S∏u˝by Wi´ziennej."; 44) w art. 79 § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Skazanego na kar´ pozbawienia wolnoÊci lub zast´pczà kar´ pozbawienia wolnoÊci sàd wzywa do stawienia si´ w zak∏adzie karnym w wyznaczonym terminie wraz z dokumentem stwierdzajàcym to˝samoÊç. W uzasadnionych wypadkach sàd mo˝e poleciç doprowadzenie skazanego do zak∏adu karnego bez wezwania."; 45) po art. 79 dodaje si´ art. 79a i 79b w brzmieniu: „Art. 79a. § 1. Przy przyj´ciu do zak∏adu karnego skazany okazuje dokument stwierdzajàcy to˝samoÊç, podaje dane osobowe, informuje o zmianie danych osobowych, o miejscu zameldowania lub przebywania bez zameldowania, o uprzedniej karalnoÊci, o stanie zdrowia, a tak˝e o cià˝àcych na nim zobowiàzaniach alimentacyjnych. Skazany mo˝e byç tak˝e poddany czynnoÊciom majàcym na celu jego identyfikacj´, a w szczególnoÊci: sfotografowaniu, ogl´dzinom zewn´trznym cia∏a, pobraniu odcisków oraz okazaniu innym osobom. § 2. Skazany przekazuje do depozytu dokumenty, pieniàdze, przedmioty wartoÊciowe i inne przedmioty, których nie mo˝e posiadaç w celi. Art. 79b. § 1. Skazanego przyj´tego do zak∏adu karnego umieszcza si´ w celi przejÊciowej, na okres niezb´dny, nie d∏u˝ej jednak ni˝ na 14 dni, dla poddania go wst´pnym badaniom lekarskim, zabiegom sanitarnym i wst´pnym badaniom osobopoznawczym oraz zapoznania z podstawowymi aktami prawnymi dotyczàcymi wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci i porzàdkiem wewn´trznym zak∏adu karnego. § 2. Umieszczenia w celi przejÊciowej nie stosuje si´ do skazanego przetransportowanego z innego zak∏adu karnego albo aresztu Êledczego, je˝eli by∏ ju˝ poddany badaniom i zabiegom, o których mowa w § 1. § 3. Skazanego informuje si´ o obliczonym okresie wykonywania kary. Przyj´cie informacji do wiadomoÊci skazany potwierdza podpisem."; 46) w art. 80: a) w § 1 skreÊla si´ zdanie drugie, b) dodaje si´ § 1a w brzmieniu: „§ 1a. Orzeczenia prawomocne wykonuje si´ przed orzeczeniami nieprawomocnymi. Kary porzàdkowe i Êrodki przymusu wykonuje si´ w pierwszej kolejnoÊci.", c) dodaje si´ § 4 i 5 w brzmieniu: „§ 4. Pierwszy dzieƒ kary koƒczy si´ dnia nast´pnego od jej rozpocz´cia. § 5. Je˝eli wobec tej samej osoby wykonuje si´ kilka kar skutkujàcych pozbawienie wolnoÊci, dzieƒ zakoƒczenia wykonania poprzedniej kary jest dniem rozpocz´cia wykonywania kolejnej."; 47) w art. 82 w § 2: a) w pkt 5 wyraz „wysokoÊç" zast´puje si´ wyrazem „czas", b) pkt 6 otrzymuje brzmienie: „6) stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w tym stopieƒ uzale˝nienia od alkoholu, Êrodków odurzajàcych lub psychotropowych,", c) w pkt 7 na koƒcu kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje pkt 8 w brzmieniu: „8) rodzaj pope∏nionego przest´pstwa."; 48) w art. 84: a) § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. W zak∏adzie karnym dla m∏odocianych odbywajà kar´ skazani, którzy nie ukoƒczyli 21 roku ˝ycia; w uzasadnionych wypadkach skazany mo˝e odbywaç kar´ w tym zak∏adzie po ukoƒczeniu 21 roku ˝ycia.", b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. M∏odocianego, któremu pozosta∏o co najmniej 6 miesi´cy do nabycia prawa do ubiegania si´ o warunkowe zwolnienie lub sprawiajàcego trudnoÊci wychowawcze, poddaje si´ badaniom psychologicznym; przepisy art. 83 stosuje si´ odpowiednio."; 49) w art. 87 § 4 i 5 otrzymujà brzmienie: „§ 4. W celu umo˝liwienia matce pozbawionej wolnoÊci sprawowania sta∏ej i bezpoÊredniej opieki nad dzieckiem organizuje si´ przy wskazanych zak∏adach karnych domy dla matki i dziecka, w których dziecko mo˝e przebywaç na ˝yczenie matki do ukoƒczenia trzeciego roku ˝ycia, chyba ˝e wzgl´dy wychowawcze lub zdrowotne, potwierdzone opinià lekarza albo psychologa, przemawiajà za oddzieleniem dziecka od matki albo za przed∏u˝eniem lub skróceniem tego okresu. Decyzje w tym zakresie wymagajà zgody sàdu opiekuƒczego. Do matek pozbawionych wolnoÊci sprawujàcych sta∏à i bezpoÊrednià opiek´ nad dzieckiem przepisu art. 69 nie stosuje si´. § 5. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, tryb przyjmowania dzieci matek pozbawionych wolnoÊci do domów dla matki i dziecka przy wskazanych zak∏adach karnych oraz szczegó∏owe zasady organizowania i dzia∏ania tych placówek, uwzgl´dniajàc sytuacje, o których mowa w § 3—4, a tak˝e potrzeby w zakresie zabezpieczenia prawid∏owego rozwoju dziecka."; 50) po art. 87 dodaje si´ art. 87a w brzmieniu: „Art. 87a. § 1. Wykonujàc kar´ wobec skazanych sprawujàcych sta∏à piecz´ nad dzieckiem do lat 15, uwzgl´dnia si´ w szczególnoÊci potrzeb´ inicjowania, podtrzymywania i zacieÊniania ich wi´zi uczuciowej z dzieçmi, wywiàzywania si´ z obowiàzków alimentacyjnych oraz Êwiadczenia pomocy materialnej dzieciom, a tak˝e wspó∏dzia∏ania z placówkami opiekuƒczo-wychowawczymi, w których te dzieci przebywajà. § 2. Skazani sprawujàcy sta∏à piecz´ nad dzieçmi, które przebywajà w placówkach opiekuƒczo-wychowawczych, powinni byç w miar´ mo˝liwoÊci osadzani w odpowiednich zak∏adach karnych, po∏o˝onych najbli˝ej miejsca pobytu dzieci."; 51) art. 88 otrzymuje brzmienie: „Art. 88. § 1. Skazanego odbywajàcego kar´ w systemie programowanego oddzia∏ywania osadza si´ w zak∏adzie karnym typu pó∏otwartego, chyba ˝e szczególne okolicznoÊci uzasadniajà osadzenie go w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego. § 2. Skazanego za przest´pstwo nieumyÊlne lub odbywajàcego zast´pczà kar´ pozbawienia wolnoÊci albo kar´ aresztu osadza si´ w zak∏adzie karnym typu pó∏otwartego, chyba ˝e szczególne okolicznoÊci przemawiajà za osadzeniem go w zak∏adzie karnym innego typu. § 3. Skazanego stwarzajàcego powa˝ne zagro˝enie spo∏eczne albo powa˝ne zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa zak∏adu osadza si´ w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego w warunkach zapewniajàcych wzmo˝onà ochron´ spo∏eczeƒstwa i bezpieczeƒstwo zak∏adu. § 4. W zak∏adzie karnym, o którym mowa w § 3, osadza si´ równie˝ skazanego za przest´pstwo pope∏nione w zorganizowanej grupie albo zwiàzku majàcym na celu pope∏nianie przest´pstw, chyba ˝e szczególne okolicznoÊci przemawiajà przeciwko takiemu osadzeniu. § 5. Skazanego na kar´ do˝ywotniego pozbawienia wolnoÊci albo na kar´ 25 lat pozbawienia wolnoÊci osadza si´ w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego. § 6. W zak∏adzie karnym typu zamkni´tego mo˝na tak˝e osadziç, ze wzgl´du na zagro˝enie spo∏eczne albo zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa zak∏adu: 1) skazanego za przest´pstwo nieumyÊlne, odbywajàcego zast´pczà kar´ pozbawienia wolnoÊci, osob´ odbywajàcà kar´ aresztu oraz skazane kobiety, a tak˝e innych skazanych, których w∏aÊciwoÊci i warunki osobiste, sposób ˝ycia przed pope∏nieniem przest´pstwa, zachowanie po dokonaniu przest´pstwa, negatywna ocena postawy i zachowania w areszcie Êledczym, wzgl´dy bezpieczeƒstwa zak∏adu albo inne szczególne okolicznoÊci wskazujà, ˝e nale˝y wobec nich wykonywaç kar´ w warunkach zwi´kszonej izolacji i zabezpieczenia, 2) skazanego, który podczas pobytu w areszcie Êledczym lub zak∏adzie karnym naruszy∏ w powa˝nym stopniu dyscyplin´ i porzàdek, 3) skazanego przebywajàcego dotychczas w zak∏adzie karnym typu otwartego lub pó∏otwartego, je˝eli negatywna ocena jego postawy i zachowania, a tak˝e wzgl´dy bezpieczeƒstwa zak∏adu wskazujà, ˝e nale˝y wobec niego wykonywaç kar´ w warunkach zwi´kszonej izolacji i zabezpieczenia, 4) skazanego, który pope∏ni∏ przest´pstwo o znacznym stopniu spo∏ecznej szkodliwoÊci, je˝eli jego postawa i zachowanie przemawiajà za przebywaniem w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego."; 52) po art. 88 dodaje si´ art. 88a i 88b w brzmieniu: „Art. 88a. § 1. Skazanego, o którym mowa w art. 88 § 3, osadza si´ w wyznaczonym oddziale lub celi zak∏adu karnego typu zamkni´tego, zawiadamiajàc o tym s´dziego penitencjarnego. § 2. Przepis § 1 stosuje si´ do skazanego, którego w∏aÊciwoÊci, warunki osobiste, motywacje, sposób zachowania si´ przy pope∏nieniu przest´pstwa, rodzaj i rozmiar ujemnych nast´pstw przest´pstwa, sposób zachowania si´ w trakcie pobytu w zak∏adzie karnym lub stopieƒ demoralizacji stwarzajà powa˝ne zagro˝enie spo∏eczne albo powa˝ne zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa zak∏adu i który: 1) pope∏ni∏ przest´pstwo, w szczególnoÊci: a) zamachu na: — niepodleg∏oÊç lub integralnoÊç Rzeczypospolitej Polskiej, — konstytucyjny ustrój paƒstwa lub konstytucyjne organy Rzeczypospolitej Polskiej, — ˝ycie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, — jednostk´ Si∏ Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, b) ze szczególnym okrucieƒstwem, c) wzi´cia lub przetrzymania zak∏adnika albo w zwiàzku z wzi´ciem zak∏adnika, d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego, e) z u˝yciem broni palnej, materia∏ów wybuchowych albo ∏atwo palnych, 2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolnoÊci stwarza∏ zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa zak∏adu karnego lub aresztu Êledczego w ten sposób, ˝e: a) by∏ organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystàpienia w zak∏adzie karnym lub areszcie Êledczym, b) dopuÊci∏ si´ czynnej napaÊci na funkcjonariusza publicznego lub innà osob´ zatrudnionà w zak∏adzie karnym lub areszcie Êledczym, c) by∏ sprawcà zgwa∏cenia albo zn´ca∏ si´ nad skazanym, ukaranym lub tymczasowo aresztowanym, d) uwolni∏ si´ lub usi∏owa∏ uwolniç si´ z zak∏adu karnego typu zamkni´tego lub aresztu Êledczego albo podczas konwojowania poza terenem takiego zak∏adu lub aresztu. Art. 88b. W zak∏adzie karnym typu zamkni´tego skazani, o których mowa w art. 88a § 2, odbywajà kar´ w nast´pujàcych warunkach: 1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki, przeprowadzania spacerów, wi- dzeƒ, odprawiania nabo˝eƒstw, spotkaƒ religijnych i nauczania religii oraz zaj´ç kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu wyposa˝a si´ w odpowiednie zabezpieczenia techniczno-ochronne, 2) cele mieszkalne pozostajà zamkni´te ca∏à dob´ i sà cz´Êciej kontrolowane ni˝ te, w których osadzeni sà skazani, wobec których nie podj´to decyzji, o której mowa w art. 76 § 1 pkt 7, 3) skazani mogà uczyç si´, pracowaç, bezpoÊrednio uczestniczyç w nabo˝eƒstwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystaç z zaj´ç kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, tylko w oddziale, w którym sà osadzeni, 4) poruszanie si´ skazanych po terenie zak∏adu karnego odbywa si´ pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezb´dnych potrzeb, 5) skazanych poddaje si´ kontroli osobistej przy ka˝dorazowym wyjÊciu i powrocie do cel, 6) spacer skazanych odbywa si´ w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem, 7) sposób osobistego kontaktowania si´ przedstawicieli podmiotów okreÊlonych w art. 38 § 1 ze skazanymi okreÊla ka˝dorazowo dyrektor zak∏adu karnego, 8) widzenia skazanych odbywajà si´ w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem. Skazani nie mogà korzystaç z widzeƒ w obecnoÊci skazanych, wobec których nie podj´to decyzji, o której mowa w art. 76 § 1 pkt 7, 9) widzenia mogà byç udzielane w sposób uniemo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt z osobami odwiedzajàcymi, je˝eli zachodzi powa˝ne zagro˝enie bezpieczeƒstwa osób odwiedzajàcych. Decyzje w tej sprawie podejmuje dyrektor zak∏adu karnego. Nie dotyczy to osób, o których mowa w art. 8 § 3. Jednak na ˝àdanie tych osób widzeƒ udziela si´ w sposób uniemo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt ze skazanymi. W czasie korzystania z widzeƒ skazani nie mogà spo˝ywaç artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i napojów, 10) skazani nie mogà korzystaç z w∏asnej odzie˝y i obuwia."; 53) w art. 90 w pkt 5 na koƒcu kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 6—9 w brzmieniu: „6) skazani mogà korzystaç z dwóch widzeƒ w miesiàcu, a za zgodà dyrektora zak∏adu karnego wykorzystaç je jednorazowo, 7) widzenia skazanych podlegajà nadzorowi administracji zak∏adu karnego; rozmowy skazanych w trakcie widzeƒ podlegajà kontroli administracji zak∏adu karnego, 8) korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zak∏adu karnego, z wyjàtkiem korespondencji, o której mowa w art. 8 § 3, art. 102 pkt 11 i art. 103 § 1, która mo˝e podlegaç jedynie nadzorowi, 9) rozmowy telefoniczne skazanych podlegajà kontroli administracji zak∏adu karnego."; 54) w art. 91 w pkt 7 na koƒcu kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 8—11 w brzmieniu: „8) skazani mogà korzystaç z trzech widzeƒ w miesiàcu, które za zgodà dyrektora zak∏adu karnego mogà byç po∏àczone, 9) widzenia skazanych podlegajà nadzorowi administracji zak∏adu karnego; rozmowy skazanych w trakcie widzeƒ mogà podlegaç kontroli administracji zak∏adu karnego, 10) korespondencja skazanych mo˝e podlegaç cenzurze administracji zak∏adu karnego, 11) rozmowy telefoniczne skazanych mogà podlegaç kontroli administracji zak∏adu karnego."; 55) po art. 91 dodaje si´ art. 91a w brzmieniu: „Art. 91a. W zak∏adach karnych dla m∏odocianych typu zamkni´tego i pó∏otwartego skazani majà ponadto prawo do dodatkowego widzenia w miesiàcu."; 56) w art. 92 w pkt 9 na koƒcu kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 10—14 w brzmieniu: „10) skazany mo˝e korzystaç z nieograniczonej liczby widzeƒ, 11) widzenia skazanych mogà podlegaç nadzorowi administracji zak∏adu karnego. Rozmowy skazanych w trakcie widzeƒ nie podlegajà kontroli administracji zak∏adu karnego, 12) skazanym, w miar´ mo˝liwoÊci, stwarza si´ warunki do przygotowywania dodatkowych posi∏ków we w∏asnym zakresie, 13) korespondencja skazanych nie podlega cenzurze administracji zak∏adu karnego, 14) rozmowy telefoniczne skazanych nie podlegajà kontroli administracji zak∏adu karnego."; 57) art. 93 otrzymuje brzmienie: „Art. 93. Do przepustek okreÊlonych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9 stosuje si´ odpowiednio przepisy art. 139 § 1, 2, 5, 7 i 8 oraz art. 140."; 58) w art. 94 wyrazy „o ile nie zachodzà warunki okreÊlone w art. 88 § 3" zast´puje si´ wyrazami „chyba ˝e szczególne wzgl´dy przemawiajà za potrzebà osadzenia skazanego w zak∏adzie karnym innego typu"; 59) w art. 95 § 4 otrzymuje brzmienie: „§ 4. Je˝eli zachodzà warunki okreÊlone w art. 96, skazanego przenosi si´ do odbywania kary w systemie terapeutycznym. Skazanego doros∏ego przenosi si´ do odbywania kary w systemie zwyk∏ym, je˝eli nie przestrzega on wymagaƒ ustalonych w programie oddzia∏ywania."; 60) art. 96 otrzymuje brzmienie: „Art. 96. § 1. W systemie terapeutycznym odbywajà kar´ skazani z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, upoÊledzeni umys∏owo, a tak˝e uzale˝nieni od alkoholu albo innych Êrodków odurzajàcych lub psychotropowych oraz skazani niepe∏nosprawni fizycznie — wymagajàcy oddzia∏ywania specjalistycznego, zw∏aszcza opieki psychologicznej, lekarskiej lub rehabilitacyjnej. § 2. W systemie terapeutycznym odbywajà kar´ równie˝ skazani, o których mowa w art. 95 § 1 Kodeksu karnego. § 3. Je˝eli przemawiajà za tym wzgl´dy lecznicze i wychowawcze, w oddziale terapeutycznym mogà odbywaç kar´ tak˝e inni skazani, za ich zgodà. § 4. Kar´ pozbawienia wolnoÊci w systemie terapeutycznym wykonuje si´ przede wszystkim w oddziale terapeutycznym o okreÊlonej specjalizacji."; 61) art. 99 otrzymuje brzmienie: „Art. 99. § 1. Zast´pczà kar´ pozbawienia wolnoÊci wykonuje si´ w systemie zwyk∏ym, w miar´ mo˝liwoÊci w oddzieleniu od innych skazanych, chyba ˝e szczególne wzgl´dy przemawiajà za skierowaniem skazanego do innego systemu. § 2. Ukarani karà aresztu orzeczonà za wykroczenie lub karami porzàdkowymi oraz osoby, wobec których zastosowano Êrodki przymusu skutkujàce pozbawienie wolnoÊci, odbywajà je oddzielnie od skazanych, w systemie zwyk∏ym, chyba ˝e szczególne wzgl´dy przemawiajà za skierowaniem do innego systemu. § 3. Je˝eli wobec skazanego wykonywana jest kolejno kara pozbawienia wolnoÊci, a nast´pnie kara orzeczona za wykroczenie albo kara porzàdkowa lub Êrodek przymusu skutkujàcy pozbawienie wolnoÊci, to w czasie wykonywania tej kary lub Êrodka skazany pozostaje w takim systemie wykonywania kary, do jakiego zosta∏ skierowany w czasie odbywania kary pozbawienia wolnoÊci."; 62) w art. 101 wyrazy „regulaminu wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci" zast´puje si´ wyrazami „regulaminu organizacyjno-porzàdkowego wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci"; 63) w art. 102: a) w pkt 1 wyrazy „opieki lekarskiej i sanitarnej" zast´puje si´ wyrazami „Êwiadczeƒ zdrowotnych i odpowiednich warunków higieny", b) w pkt 5 po wyrazach „twórczoÊci w∏asnej," dodaje si´ wyrazy „a za zgodà dyrektora zak∏adu karnego do wytwarzania i zbywania wykonanych przedmiotów,", c) pkt 11 otrzymuje brzmienie: „11) prowadzenia korespondencji, bez jej cenzurowania, z organami Êcigania, wymiaru sprawiedliwoÊci i innymi organami paƒstwowymi, samorzàdowymi oraz z Rzecznikiem Praw Obywatelskich."; 64) w art. 105: a) § 3 i 4 otrzymujà brzmienie: „§ 3. Zakres i sposób kontaktów, o których mowa w § 1 i 2, w szczególnoÊci nadzór nad widzeniami, cenzura korespondencji, kontrolowanie rozmów w trakcie widzeƒ i telefonicznych, sà uzale˝nione od rodzaju i typu zak∏adu karnego, w którym skazany odbywa kar´, a tak˝e od wymogów indywidualnego oddzia∏ywania, z wyjàtkiem prawa do otrzymywania paczek. § 4. Dyrektor zak∏adu karnego podejmuje decyzje dotyczàce zatrzymania korespondencji w zak∏adach karnych typu zamkni´tego i pó∏otwartego, a w zak∏adach karnych typu pó∏otwartego tak˝e cenzurowania korespondencji oraz kontrolowania rozmów w trakcie widzeƒ i telefonicznych, z wyjàtkiem wypadków okreÊlonych w art. 8 § 3, art. 102 pkt 11 i art. 103 § 1, je˝eli wymagajà tego wzgl´dy bezpieczeƒstwa zak∏adu lub porzàdku publicznego, powiadamiajàc o tym s´dziego penitencjarnego oraz skazanego. Dyrektor zak∏adu karnego mo˝e zezwoliç na przekazanie skazanemu wa˝nej wiadomoÊci zawartej w zatrzymanej korespondencji.", b) dodaje si´ § 5—7 w brzmieniu: „§ 5. Do∏àczonych do akt osobowych kopii korespondencji przed jej ocenzurowaniem oraz korespondencji zatrzymanej nie udost´pnia si´ skazanemu. § 6. Dyrektor zak∏adu karnego podejmuje decyzje dotyczàce zatrzymania otrzymywanych i przesy∏anych przez skazanych paczek lub ich zniszczenia, je˝eli wymagajà tego wzgl´dy bezpieczeƒstwa zak∏adu lub porzàdku publicznego, powiadamiajàc o tym s´dziego penitencjarnego oraz skazanego. Zniszczenie paczek odbywa si´ na podstawie odr´bnych przepisów. § 7. Skazany otrzymuje pisemne potwierdzenie odbioru w zak∏adzie karnym wysy∏anej przez niego korespondencji urz´dowej. Na kopercie umieszcza si´ odcisk stempla z nazwà zak∏adu karnego oraz odnotowuje si´ dat´ jej odbioru."; 65) po art. 105 dodaje si´ art. 105a i 105b w brzmieniu: „Art. 105a. § 1. Widzenie trwa 60 minut. W tym samym dniu skazanemu udziela si´ tylko jednego widzenia, z zastrze˝eniem art. 90 pkt 6 i art. 91 pkt 8. § 2. W widzeniu mogà uczestniczyç nie wi´cej ni˝ dwie osoby pe∏noletnie. Liczba osób niepe∏noletnich nie podlega ograniczeniu. Osoby do lat 15 mogà korzystaç z widzeƒ tylko pod opiekà osób pe∏noletnich. § 3. Skazani, o których mowa w art. 87a, majà prawo do dodatkowego widzenia z dzieçmi. § 4. Widzenie z osobà nieb´dàcà cz∏onkiem rodziny lub innà osobà bliskà skazany mo˝e otrzymaç za zezwoleniem dyrektora zak∏adu karnego. § 5. Widzenia odbywajà si´ pod nadzorem funkcjonariusza, w sposób umo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt skazanego z osobà odwiedzajàcà, przy oddzielnym stoliku. § 6. W czasie widzenia zezwala si´ na spo˝ywanie artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i napojów zakupionych przez odwiedzajàcych na terenie zak∏adu karnego. § 7. W razie naruszenia przez skazanego lub osob´ go odwiedzajàcà ustalonych zasad odbywania widzenia, mo˝e byç ono przerwane lub zakoƒczone przed czasem. § 8. Szczegó∏owe warunki i zasady odbywania widzeƒ dyrektor zak∏adu karnego podaje do wiadomoÊci, w formie og∏oszenia, w miejscu dost´pnym dla odwiedzajàcych. § 9. Ograniczenia wynikajàce z § 1, 2 i 5 nie majà zastosowania do widzeƒ skazanego z osobami wymienionymi w art. 8 § 3 i art. 105 § 2. Art. 105b. § 1. Skazany ma prawo korzystaç, na w∏asny koszt, z samoinkasujàcego aparatu telefonicznego. § 2. W uzasadnionych wypadkach dyrektor zak∏adu karnego mo˝e zezwoliç skazanemu na skorzystanie z innego, ni˝ okreÊlony w § 1, aparatu na koszt abonenta lub skazanego, a je˝eli skazany nie posiada Êrodków pieni´˝nych, na koszt zak∏adu karnego. § 3. W wypadkach zagro˝enia porzàdku publicznego lub zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa zak∏adu dyrektor zak∏adu karnego mo˝e na czas okreÊlony pozbawiç skazanego uprawnienia, o którym mowa w § 1."; 66) w art. 106 § 4 otrzymuje brzmienie: „§ 4. Minister SprawiedliwoÊci, po zasi´gni´ciu opinii odpowiednich w∏adz duchownych koÊcio∏ów i innych zwiàzków wyznaniowych, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe zasady wykonywania praktyk religijnych i korzystania z pos∏ug religijnych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, majàc na wzgl´dzie potrzeb´ zapewnienia warunków dla indywidualnego i zbiorowego uczestnictwa osób osadzonych w tych zak∏adach i aresztach w nabo˝eƒstwach i spotkaniach."; 67) w art. 108 dotychczasowà treÊç oznacza si´ jako § 1 i dodaje si´ § 2 w brzmieniu: „§ 2. Skazany jest obowiàzany poinformowaç niezw∏ocznie prze∏o˝onego o zagro˝eniach dla jego bezpieczeƒstwa osobistego oraz unikaç tych zagro˝eƒ."; 68) art. 109 otrzymuje brzmienie: „Art. 109. § 1. Skazany otrzymuje trzy razy dziennie posi∏ki, o odpowiedniej wartoÊci od˝ywczej, w tym co najmniej jeden posi∏ek goràcy, z uwzgl´dnieniem zatrudnienia i wieku skazanego, a w miar´ mo˝liwoÊci tak˝e wymogów religijnych i kulturowych oraz napój do zaspokajania pragnienia. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wy˝ywienie wed∏ug wskazaƒ lekarza. § 2. Minister SprawiedliwoÊci okreÊla, w drodze rozporzàdzenia, wartoÊç dziennej normy wy˝ywienia oraz rodzaje diet wydawanych osobom osadzonym w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci wiek, rodzaj wykonywanej pracy, stan zdrowia oraz wp∏yw warunków izolacji wi´ziennej na zasady ˝ywienia."; 69) art. 110 otrzymuje brzmienie: „Art. 110. § 1. Skazanego osadza si´ w celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej. § 2. Powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadajàca na skazanego, wynosi nie mniej ni˝ 3 m 2 . Cele wyposa˝a si´ w odpowiedni sprz´t kwaterunkowy zapewniajàcy skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dop∏yw powietrza i odpowiednià do pory roku temperatur´, wed∏ug norm okreÊlonych dla pomieszczeƒ mieszkalnych, a tak˝e oÊwietlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. § 3. Urzàdzenia sanitarne w zak∏adzie karnym typu pó∏otwartego i otwartego mogà byç usytuowane poza celami mieszkalnymi. § 4. Przy umieszczaniu skazanego w celi mieszkalnej bierze si´ pod uwag´ w szczególnoÊci: 1) decyzj´ klasyfikacyjnà, 2) koniecznoÊç oddzielenia skazanego od tymczasowo aresztowanego, 3) potrzeb´ zapewnienia porzàdku oraz bezpieczeƒstwa w zak∏adzie karnym, 4) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne, 5) potrzeb´ kszta∏towania w∏aÊciwej atmosfery wÊród skazanych, 6) koniecznoÊç zapobiegania samoagresji i pope∏nianiu przest´pstw w trakcie odbywania kary."; 70) po art. 110 dodaje si´ art. 110a w brzmieniu: „Art. 110a. § 1. Skazany ma prawo posiadaç w celi dokumenty zwiàzane z post´powaniem, którego jest uczestnikiem, artyku∏y ˝ywnoÊciowe i wyroby tytoniowe, Êrodki higieny osobistej, przedmioty osobistego u˝ytku, zegarek, listy oraz fotografie cz∏onków rodziny i innych osób bliskich, przedmioty kultu religijnego, materia∏y piÊmienne, notatki osobiste, ksià˝ki, pras´ i gry Êwietlicowe. § 2. Dyrektor zak∏adu karnego mo˝e zezwoliç skazanemu na posiadanie w celi sprz´tu audiowizualnego, komputerowego oraz innych przedmiotów, w tym tak˝e podnoszàcych estetyk´ pomieszczenia lub b´dàcych wyrazem kulturalnych zainteresowaƒ skazanego, je˝eli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad porzàdku i bezpieczeƒstwa obowiàzujàcych w zak∏adzie karnym. § 3. Skazany nie mo˝e posiadaç w celi albo przekazywaç do depozytu w trakcie pobytu w zak∏adzie karnym przedmiotów, których wymiary lub iloÊç naruszajà obowiàzujàcy porzàdek albo utrudniajà konwojowanie. Przedmioty te przesy∏a si´, na koszt skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym wypadku przedmioty te mogà byç przes∏ane na koszt zak∏adu karnego. § 4. Skazany nie mo˝e posiadaç, poza depozytem, Êrodków ∏àcznoÊci oraz przedmiotów i dokumentów, które mogà stanowiç zagro˝enie dla porzàdku lub bezpieczeƒstwa w zak∏adzie karnym."; 71) w art. 111 dotychczasowà treÊç oznacza si´ jako § 1 i dodaje si´ § 2 w brzmieniu: „§ 2. W czasie przeprowadzania czynnoÊci procesowych, transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach skazany korzysta z w∏asnej odzie˝y, bielizny i obuwia, chyba ˝e sà one nieodpowiednie ze wzgl´du na por´ roku lub zniszczone albo je˝eli przemawiajà przeciwko temu wzgl´dy bezpieczeƒstwa."; 72) w art. 112: a) dotychczasowà treÊç oznacza si´ jako § 1 i dodaje si´ zdanie drugie w brzmieniu: „Skazana, o której mowa w art. 87 § 3 i 4, ma prawo do korzystania z d∏u˝szego spaceru.", b) dodaje si´ § 2 w brzmieniu: „§ 2. W razie naruszenia przez skazanego ustalonego sposobu odbywania spaceru, spacer mo˝e byç zakoƒczony przed czasem."; 73) art. 113 otrzymuje brzmienie: „Art. 113. § 1. Skazany przekazuje do depozytu Êrodki pieni´˝ne i przedmioty wartoÊciowe posiadane w zak∏adzie karnym. Ârodki pieni´˝ne pozostawione w depozycie nie podlegajà oprocentowaniu. § 2. Do dyspozycji skazanego pozostajà Êrodki pieni´˝ne pozosta∏e po wywiàzaniu si´ z cià˝àcych na nim zobowiàzaƒ obj´tych egzekucjà oraz po dokonaniu gromadzenia Êrodków, o których mowa w art. 126 § 1. § 3. Ârodki pieni´˝ne, o których mowa w § 2, skazany mo˝e przekazaç na wybrany rachunek bankowy, ksià˝eczk´ oszcz´dnoÊciowà lub pozostawiç w depozycie. § 4. Na pisemny wniosek skazanego wydaje si´ mu z depozytu przedmioty wartoÊciowe niezaj´te podczas post´powania egzekucyjnego oraz je˝eli nie zak∏óca to ustalonego w zak∏adzie karnym porzàdku i nie narusza uprawnieƒ innych osób. § 5. Na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje si´ Êrodki pieni´˝ne i przedmioty wartoÊciowe pozostajàce do jego dyspozycji na rzecz okreÊlonych osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych wypadkach koszty przekazania mo˝e pokryç zak∏ad karny. § 6. Wolne od egzekucji sà: 1) zapomogi przyznane skazanemu przez dyrektora zak∏adu karnego, 2) Êrodki pieni´˝ne, otrzymane przez skazanego w danym miesiàcu, w wysokoÊci 10% jednego przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników. § 7. W wypadku zezwolenia na czasowe opuszczenie przez skazanego zak∏adu karnego lub udzielenia mu przepustki, na jego pisemny wniosek, dokonuje si´ wyp∏aty pozostajàcych do jego dyspozycji Êrodków pieni´˝nych."; 74) po art. 113 dodaje si´ art. 113a w brzmieniu: „Art. 113a. § 1. Skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiàcu dokonywaç zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i wyrobów tytoniowych oraz innych artyku∏ów dopuszczonych do sprzeda˝y w zak∏adzie karnym, za Êrodki pieni´˝ne pozostajàce do jego dyspozycji w depozycie. Skazana, o której mowa w art. 87 § 3 i 4, ma prawo do dokonywania dodatkowych zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych. § 2. Skazanemu umo˝liwia si´ dokonanie pierwszego zakupu nie póêniej ni˝ trzeciego dnia roboczego po przyj´ciu do zak∏adu karnego. § 3. Skazany ma prawo otrzymaç raz na kwarta∏ paczk´ z ˝ywnoÊcià o ci´˝arze nieprzekraczajàcym wraz z opakowaniem 5 kg. W uzasadnionym wypadku skazany mo˝e otrzymaç, za zgodà dyrektora zak∏adu karnego, paczk´ przekraczajàcà dopuszczalny ci´˝ar. § 4. Skazany mo˝e, za zezwoleniem dyrektora zak∏adu karnego, otrzymywaç paczki z niezb´dnà mu odzie˝à, bieliznà, obuwiem i innymi przedmiotami osobistego u˝ytku oraz Êrodkami higieny, a po pozytywnym zaopiniowaniu przez lekarza — równie˝ z lekami; wydawanie leków odbywa si´ na zasadach ustalonych przez lekarza. § 5. Paczki podlegajà kontroli w obecnoÊci skazanego. W paczkach nie mogà byç dostarczane artyku∏y, których sprawdzenie jest niemo˝liwe bez naruszenia w istotny sposób ich substancji, jak te˝ artyku∏y w opakowaniach utrudniajàcych kontrol´ ich zawartoÊci, a tak˝e przedmioty, o których mowa w art. 110a § 4. § 6. Artyku∏y ˝ywnoÊciowe, uznane przez lekarza lub innego upowa˝nionego pracownika s∏u˝by zdrowia zak∏adu karnego za nienadajàce si´ do spo˝ycia, podlegajà zniszczeniu w obecnoÊci skazanego. § 7. Dyrektor zak∏adu karnego mo˝e, na wniosek lub po zasi´gni´ciu opinii lekarza, zezwoliç skazanemu, ze wzgl´du na stan jego zdrowia, na dokonywanie dodatkowych zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i otrzymywanie paczek o wi´kszym ci´˝arze."; 75) art. 115 otrzymuje brzmienie: „Art. 115. § 1. Skazanemu zapewnia si´ bezp∏atne Êwiadczenia zdrowotne, leki i artyku∏y sanitarne. § 2. Protezy, przedmioty ortopedyczne i Êrodki pomocnicze zapewnia si´ skazanemu bezp∏atnie, je˝eli ich brak móg∏by pogorszyç stan zdrowia lub uniemo˝liwiç odbywanie kary pozbawienia wolnoÊci, a w innych wypadkach odp∏atnie. § 3. Minister SprawiedliwoÊci, w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw zdrowia, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, warunki i sposób zaopatrzenia osób osadzonych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych w protezy, przedmioty ortopedyczne i Êrodki pomocnicze dostarczane tym osobom bezp∏atnie, a tak˝e warunki odp∏atnoÊci w wypadkach, gdy nie sà spe∏nione przes∏anki do uzyskania ich bezp∏atnie, majàc na wzgl´dzie ochron´ zdrowia osób osadzonych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, ich mo˝liwoÊci zarobkowe oraz prawid∏owoÊç wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar i Êrodków przymusu skutkujàcych pozbawienie wolnoÊci, a tak˝e normalne funkcjonowanie w warunkach izolacji wi´ziennej. § 4. Âwiadczenia zdrowotne udzielane sà skazanemu przede wszystkim przez zak∏ady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolnoÊci. § 5. Pozawi´zienne zak∏ady opieki zdrowotnej wspó∏dzia∏ajà ze s∏u˝bà zdrowia w zak∏adach karnych w zapewnieniu skazanym Êwiadczeƒ zdrowotnych, gdy konieczne jest w szczególnoÊci: 1) natychmiastowe udzielenie Êwiadczeƒ zdrowotnych ze wzgl´du na zagro˝enie ˝ycia lub zdrowia skazanego, 2) przeprowadzenie specjalistycznych badaƒ, leczenia lub rehabilitacji skazanego, 3) zapewnienie Êwiadczeƒ zdrowotnych skazanemu, który korzysta z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zak∏adu karnego. § 6. W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zak∏adu karnego, po zasi´gni´ciu opinii lekarza zak∏adu karnego, mo˝e zezwoliç skazanemu, na jego koszt, na leczenie przez wybranego przez niego innego lekarza, ni˝ zak∏adu okreÊlonego w § 4, oraz na korzystanie z dodatkowych leków i innych Êrodków medycznych. § 7. Skazanemu odbywajàcemu kar´ pozbawienia wolnoÊci w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego Êwiadczenia zdrowotne sà udzielane w obecnoÊci funkcjonariusza niewykonujàcego zawodu medycznego; na wniosek funkcjonariusza lub pracownika wi´ziennego zak∏adu opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolnoÊci, Êwiadczenia zdrowotne mogà byç udzielane skazanemu bez obecnoÊci funkcjonariusza niewykonujàcego zawodu medycznego. § 8. Skazanemu odbywajàcemu kar´ pozbawienia wolnoÊci w zak∏adzie karnym typu pó∏otwartego Êwiadczenia zdrowotne mogà byç udzielane na wniosek osoby wykonujàcej Êwiadczenie w obecnoÊci funkcjonariusza niewykonujàcego zawodu medycznego, je˝eli wymaga tego bezpieczeƒstwo tej osoby. § 9. Minister SprawiedliwoÊci, w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw zdrowia, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe zasady, zakres i tryb udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych osobom pozbawionym wolnoÊci przez zak∏ady opieki zdrowotnej dla osób pozbawionych wolnoÊci, majàc na uwadze koniecznoÊç zapewnienia osobom pozbawionym wolnoÊci opieki zdrowotnej tak˝e przez pozawi´zienne publiczne zak∏ady opieki zdrowotnej, je˝eli udzielenie takiej opieki przez zak∏ady przeznaczone dla osób pozbawionych wolnoÊci nie jest mo˝liwe, w szczególnoÊci z powodu braku wyposa˝enia zak∏adów karnych i aresztów Êledczych w specjalistyczny sprz´t medyczny. § 10. Minister SprawiedliwoÊci oraz minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊlà, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe zasady, zakres i tryb wspó∏dzia∏ania zak∏adów opieki zdrowotnej ze s∏u˝bà zdrowia w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych w zapewnieniu Êwiadczeƒ zdrowotnych osobom pozbawionym wolnoÊci, gdy konieczne jest w szczególnoÊci natychmiastowe udzielenie Êwiadczenia zdrowotnego ze wzgl´du na zagro˝enie ˝ycia lub zdrowia osoby pozbawionej wolnoÊci, przeprowadzenie specjalistycznego badania, leczenia lub rehabilitacji osoby pozbawionej wolnoÊci, a tak˝e zapewnienie Êwiadczenia zdrowotnego osobie pozbawionej wolnoÊci korzystajàcej z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zak∏adu karnego lub aresztu Êledczego."; 76) w art. 116: a) dotychczasowà treÊç oznacza si´ jako § 1 oraz: — po pkt 2 dodaje si´ pkt 2a w brzmieniu: „2a) niezw∏ocznego zawiadomienia prze∏o˝onego o chorobie w∏asnej oraz o zauwa˝onych objawach chorobowych u innego skazanego,", — w pkt 3 na koƒcu dodaje si´ wyrazy „a skazany, co do którego s´dzia penitencjarny zarzàdzi∏ przeprowadzenie badaƒ psychologicznych lub psychiatrycznych, dodatkowo — udzielania osobom prowadzàcym badania informacji o stanie zdrowia, przebytych chorobach i urazach oraz warunkach, w jakich si´ wychowywa∏, oraz wykonywania zleconych przez psychiatr´ lub psychologa czynnoÊci niezb´dnych dla potrzeb badania,", — pkt 6 otrzymuje brzmienie: „6) poddania si´ czynnoÊciom majàcym na celu identyfikacj´ osoby.". b) dodaje si´ § 2—6 w brzmieniu: „§ 2. W wypadkach uzasadnionych wzgl´dami porzàdku lub bezpieczeƒstwa skazany podlega kontroli osobistej. Z tych samych wzgl´dów kontroli podlegajà równie˝ cele i inne pomieszczenia, w których skazany przebywa, znajdujàce si´ w nich przedmioty, a tak˝e przedmioty jemu dostarczane lub przekazywane przez niego innej osobie. Kontrol´ celi i innych pomieszczeƒ przeprowadza si´ podczas nieobecnoÊci skazanych. § 3. Kontrola osobista polega na ogl´dzinach cia∏a oraz sprawdzeniu odzie˝y, bielizny i obuwia, a tak˝e przedmiotów posiadanych przez skazanego. Ogl´dziny cia∏a oraz sprawdzenie odzie˝y i obuwia przeprowadza si´ w pomieszczeniu, podczas nieobecnoÊci osób postronnych oraz osób od- miennej p∏ci i dokonywane sà za poÊrednictwem osoby tej samej p∏ci. § 4. Kontrola mo˝e byç przeprowadzona w ka˝dym czasie. W razie koniecznoÊci dopuszczalne jest naruszenie plomb gwarancyjnych oraz uszkodzenie kontrolowanych przedmiotów w niezb´dnym zakresie. § 5. Znalezione w czasie kontroli przedmioty, których skazany nie mo˝e posiadaç, podlegajà zatrzymaniu, zaÊ przedmioty, których w∏aÊciciela ustalono, przekazuje si´ do depozytu albo przesy∏a si´ na koszt skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W uzasadnionym wypadku przedmioty te mogà byç przes∏ane na koszt zak∏adu karnego. Przedmioty i notatki, których w∏aÊciciela nie ustalono, podlegajà zniszczeniu, pieniàdze zaÊ oraz przedmioty wartoÊciowe przekazuje si´ na rzecz Skarbu Paƒstwa albo na pomoc postpenitencjarnà. § 6. Decyzje w sprawach, o których mowa w § 4 i 5, podejmuje dyrektor zak∏adu karnego. Ze zniszczenia przedmiotów i notatek oraz przekazania pieni´dzy i przedmiotów wartoÊciowych sporzàdza si´ protokó∏."; 77) po art. 116 dodaje si´ art. 116a w brzmieniu: „Art. 116a. Skazanemu nie wolno: 1) uczestniczyç w grupach organizowanych bez zgody lub wiedzy w∏aÊciwego prze∏o˝onego, 2) pos∏ugiwaç si´ wyrazami lub zwrotami wulgarnymi, obel˝ywymi albo gwarà przest´pców, 3) uprawiaç gier hazardowych, 4) spo˝ywaç alkoholu oraz u˝ywaç Êrodków odurzajàcych lub substancji psychotropowych, 5) odmawiaç przyjmowania posi∏ków dostarczanych przez administracj´ zak∏adu karnego w celu wymuszenia okreÊlonej decyzji lub post´powania, a tak˝e powodowaç u siebie uszkodzenia cia∏a lub rozstroju zdrowia, jak równie˝ nak∏aniaç lub pomagaç w dokonywaniu takich czynów, 6) wykonywaç tatua˝y i zezwalaç na ich wykonywanie na sobie, jak równie˝ nak∏aniaç lub pomagaç w dokonywaniu takich czynów, 7) porozumiewaç si´ z osobami postronnymi oraz osadzonymi w innej celi, je˝eli narusza∏oby to ustalony w zak∏adzie karnym porzàdek, 8) samowolnie zmieniaç celi mieszkalnej, miejsca wyznaczonego do spania, stanowiska pracy i miejsca wykonywania zleconej czynnoÊci, 9) zmieniaç wyglàdu zewn´trznego w sposób utrudniajàcy identyfikacj´, w szczególnoÊci poprzez zgolenie lub zapuszczenie przez skazanego w∏osów, brody lub wàsów albo zmian´ ich koloru, chyba ˝e uzyska na to zgod´ dyrektora zak∏adu karnego."; 78) art. 118 otrzymuje brzmienie: „Art. 118. § 1. W wypadku gdy wykonywanie kary pozbawienia wolnoÊci mo˝e zagra˝aç ˝yciu skazanego lub spowodowaç dla jego zdrowia powa˝ne niebezpieczeƒstwo, dyrektor zak∏adu karnego, na wniosek lekarza, niezw∏ocznie powiadamia o tym s´dziego penitencjarnego. § 2. W wypadku gdy ˝yciu skazanego grozi powa˝ne niebezpieczeƒstwo, stwierdzone co najmniej przez dwóch lekarzy, mo˝na dokonaç koniecznego zabiegu lekarskiego, nie wy∏àczajàc chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu skazanego. § 3. W wypadku sprzeciwu skazanego o dokonaniu zabiegu orzeka sàd penitencjarny. § 4. W nag∏ym wypadku, je˝eli zachodzi bezpoÊrednie niebezpieczeƒstwo Êmierci skazanego, o koniecznoÊci zabiegu decyduje lekarz."; 79) w art. 120 § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. W razie wyrzàdzenia przez skazanego z jego winy szkody w mieniu zak∏adu karnego, nieprzekraczajàcej dwukrotnej wysokoÊci przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników, dyrektor tego zak∏adu mo˝e zobowiàzaç skazanego do naprawienia tej szkody przez zap∏at´ odpowiedniej kwoty pieni´˝nej; decyzj´ dyrektora wraz z uzasadnieniem dor´cza si´ zainteresowanemu."; 80) art. 121 otrzymuje brzmienie: „Art. 121. § 1. Skazanemu zapewnia si´ w miar´ mo˝liwoÊci Êwiadczenie pracy. § 2. Skazanego zatrudnia si´ na podstawie skierowania do pracy albo umo˝liwia si´ skazanemu wykonywanie pracy zarobkowej w ramach umowy o prac´, umowy zlecenia, umowy o dzie∏o, umowy o prac´ nak∏adczà lub na innej podstawie prawnej. § 3. Zatrudnienie skazanego nast´puje za zgodà i na warunkach okreÊlonych przez dyrektora zak∏adu karnego, zapewniajàcych prawid∏owy przebieg odbywania kary pozbawienia wolnoÊci. § 4. Nieprzestrzeganie przez skazanego lub podmiot zatrudniajàcy warun- ków zatrudnienia, okreÊlonych przez dyrektora zak∏adu karnego, stanowi podstaw´ cofni´cia zgody. O cofni´ciu zgody powiadamia si´ pisemnie skazanego i podmiot zatrudniajàcy. § 5. Dyrektor zak∏adu karnego mo˝e cofnàç zgod´ na zatrudnienie skazanego lub wykonywanie przez niego pracy zarobkowej z przyczyn zwiàzanych z funkcjonowaniem zak∏adu karnego, a zw∏aszcza z jego bezpieczeƒstwem. O cofni´ciu zgody powiadamia si´ pisemnie skazanego oraz podmiot zatrudniajàcy. § 6. ZdolnoÊç skazanego do pracy oraz w miar´ potrzeby rodzaj, warunki i czas pracy okreÊla lekarz. § 7. Z wykonywania pracy mo˝na zwolniç skazanego kszta∏càcego si´ lub z innych wa˝nych powodów. § 8. W stosunku do skazanych pracujàcych, w zakresie nieuregulowanym w niniejszym kodeksie, stosuje si´ przepisy prawa pracy. § 9. W stosunku do skazanych zatrudnionych na podstawie skierowania do pracy nie stosuje si´ przepisów prawa pracy, z wyjàtkiem przepisów dotyczàcych czasu pracy oraz bezpieczeƒstwa i higieny pracy. § 10. Skazany na kar´ do˝ywotniego pozbawienia wolnoÊci odbywajàcy kar´ w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego mo˝e wykonywaç prac´ wy∏àcznie na terenie zak∏adu karnego."; 81) w art. 122 w § 1 dodaje si´ zdanie drugie w brzmieniu: „Je˝eli skazanego zatrudnia si´ na podstawie skie- rowania do pracy, zatrudnienie przy pracach szko- dliwych dla zdrowia wymaga jego pisemnej zgo- dy."; 82) po art. 122 dodaje si´ art. 122a w brzmieniu: „Art. 122a. § 1. Skazanego instruuje si´ o sposobie wykonywania przydzielonej pracy, szkoli w zakresie przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy, przepisów przeciwpo˝arowych oraz obs∏ugi maszyn i urzàdzeƒ, a tak˝e zapoznaje z podstawowymi zasadami i normami pracy oraz zasadami wynagradzania za prac´. § 2. Skazany jest obowiàzany pracowaç sumiennie i wydajnie, przestrzegaç dyscypliny i regulaminu pracy, przepisów porzàdkowych, przeciwpo˝arowych oraz bezpieczeƒstwa i higieny pracy, a tak˝e dbaç o porzàdek w miejscu pracy, jak równie˝ o stan obs∏ugiwanych maszyn i urzàdzeƒ."; 83) art. 123 otrzymuje brzmienie: „Art. 123. § 1. Praca skazanego jest odp∏atna, z zastrze˝eniem art. 123a. Zasady wynagradzania za prac´ ustala si´ w porozumieniu zawieranym przez dyrektora zak∏adu karnego lub w umowie zawieranej przez skazanego. Przy skierowaniu skazanego do prac administracyjno-porzàdkowych na terenie zak∏adu karnego, wynagrodzenie za prac´ ustala dyrektor tego zak∏adu. § 2. Wynagrodzenie przys∏ugujàce skazanemu zatrudnionemu w pe∏nym wymiarze czasu pracy ustala si´ w sposób zapewniajàcy osiàgni´cie co najmniej po∏owy minimalnego wynagrodzenia okreÊlonego na podstawie odr´bnych przepisów, przy przepracowaniu pe∏nego miesi´cznego wymiaru czasu pracy lub wykonaniu pe∏nej miesi´cznej normy pracy. W wypadku przepracowania niepe∏nej miesi´cznej normy czasu pracy lub niewykonania pe∏nej miesi´cznej normy pracy wynagrodzenie wyp∏aca si´ proporcjonalnie do iloÊci czasu pracy lub wykonanej normy pracy. W razie zatrudnienia skazanego w niepe∏nym wymiarze czasu pracy najni˝sze wynagrodzenie ustala si´ w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin zatrudnienia, bioràc za podstaw´ po∏ow´ minimalnego wynagrodzenia. § 3. Skazanemu wynagrodzenie przys∏uguje tylko za prac´ wykonanà, z zastrze˝eniem § 4. § 4. Skazanemu przys∏uguje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy jedynie w wypadku, gdy by∏ gotów do jej wykonania, a dozna∏ przeszkód z przyczyn dotyczàcych podmiotu zatrudniajàcego. § 5. Podmiot mo˝e na czas przestoju powierzyç skazanemu, za zgodà dyrektora zak∏adu karnego, innà odpowiednià prac´, za której wykonanie przys∏uguje wynagrodzenie przewidziane za t´ prac´. § 6. Skazanemu przys∏uguje wynagrodzenie za czas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi jedynie w wypadku, gdy tak stanowi porozumienie lub umowa, o których mowa w § 1."; 84) po art. 123 dodaje si´ art. 123a w brzmieniu: „Art. 123a. § 1. Za prace porzàdkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej lub za prace porzàdkowe na rzecz samorzàdu terytorialnego, w wymiarze nieprzekraczajàcym 90 godzin miesi´cznie, wynagrodzenie skazanemu nie przys∏uguje. § 2. Skazanemu, za jego pisemnà zgodà lub na jego wniosek, dyrektor mo˝e zezwoliç na nieodp∏atne zatrudnienie przy pracach publicznych na rzecz organów administracji publicznej oraz przy pracach wykonywanych na cele charytatywne, a tak˝e przy pracach porzàdkowych i pomocniczych wykonywanych na rzecz jednostek organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej. § 3. W celu przyuczenia do wykonywania pracy skazanemu, za jego pisemnà zgodà, mo˝na zezwoliç na wykonywanie nieodp∏atnej pracy w przywi´ziennych zak∏adach pracy, przez okres nie d∏u˝szy ni˝ 1 miesiàc. § 4. Za wykonywane prace nieodp∏atne mogà byç skazanemu przyznawane nagrody."; 85) w art. 124: a) § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Skazanemu zatrudnionemu odp∏atnie na podstawie skierowania do pracy lub umowy o prac´ nak∏adczà przys∏uguje po roku nieprzerwanej pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolnoÊci, zwolnienie od pracy przez okres 14 dni roboczych, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a skazanemu zatrudnionemu nieodp∏atnie — 14 dni zwolnienia od pracy, bez prawa do wynagrodzenia. Skazany nie mo˝e zrzec si´ prawa do zwolnienia od pracy.", b) dodaje si´ § 3 i 4 w brzmieniu: „§ 3. Skazany w okresie urlopu wypoczynkowego lub zwolnienia od pracy, o których mowa w § 1 i 2, korzysta z uprawnieƒ do: 1) dodatkowego lub d∏u˝szego widzenia, 2) dodatkowego zakupu artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do sprzeda˝y w zak∏adzie karnym, 3) d∏u˝szych spacerów, 4) pierwszeƒstwa lub cz´stszego udzia∏u w zaj´ciach kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu. § 4. Zakres uprawnieƒ, o których mowa w § 3, okreÊla dyrektor zak∏adu karnego indywidualnie dla ka˝dego skazanego."; 86) art. 125 otrzymuje brzmienie: „Art. 125. § 1. Skazany otrzymuje w ca∏oÊci, bez potràceƒ w wysokoÊci 20% na cele pomocy, o której mowa w art. 43, dodatki za prac´ ucià˝liwà, niebezpiecznà lub szkodliwà dla zdrowia, nagrody regulaminowe i przys∏ugujàce mu z tytu∏u zatrudnienia, premie za oszcz´dnoÊç surowca, wynagrodzenie za racjonalizatorstwo i wynalazczoÊç oraz wynagrodzenie za prac´ wykonywanà ponad okreÊlonà norm´ pracy lub norm´ czasu pracy. § 2. Z przypadajàcego skazanemu wynagrodzenia za prac´, po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, wolne jest w ka˝dym czasie od egzekucji 60%."; 87) art. 126 otrzymuje brzmienie: „Art. 126. § 1. Ze Êrodków finansowych otrzymywanych przez skazanego, z wyjàtkiem zapomóg, o których mowa w art. 113 § 6 pkt 1, gromadzi si´ Êrodki pieni´˝ne, przekazywane skazanemu w chwili zwolnienia z zak∏adu karnego, przeznaczone na przejazd do miejsca zamieszkania i na utrzymanie, do wysokoÊci jednego przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników; ze Êrodków tych nie prowadzi si´ egzekucji i na wniosek skazanego mo˝na je przekazaç na ksià˝eczk´ oszcz´dnoÊciowà. § 2. Gromadzeniu podlega: 1) 50% kwoty zdeponowanej przez skazanego przy przyj´ciu do zak∏adu karnego, jednak nie wi´cej ni˝ kwota odpowiadajàca wysokoÊci jednego przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników, 2) 50% z przypadajàcego skazanemu miesi´cznie wynagrodzenia za prac´ po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, jednak nie wi´cej ni˝ kwota 4% jednego przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników, 3) 50% ka˝dego z wp∏ywów pieni´˝nych skazanego niewymienionych w pkt 1 i 2, jednak nie wi´cej ni˝ kwota 4% jednego przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników. § 3. Gromadzenia kwot, okreÊlonych w § 2 pkt 2 i 3, dokonuje si´ po potràceniu nale˝noÊci dochodzonych w post´powaniu egzekucyjnym. § 4. Zgromadzona kwota podlega ka˝dorazowo uzupe∏nieniu w razie wzrostu przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników. Uzupe∏nienia dokonuje si´ z wp∏ywów pieni´˝nych skazanego uzyskanych od pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po dniu og∏oszenia wzrostu."; 88) w art. 127: a) dotychczasowà treÊç oznacza si´ jako § 1 i wyrazy „art. 123 § 2 i 3" zast´puje si´ wyrazami „art. 123a § 1, 2 i 3", b) dodaje si´ § 2 w brzmieniu: „§ 2. Skazany zwalniany z zak∏adu karnego, zatrudniany w czasie odbywania kary pozbawienia wolnoÊci na podstawie skierowania do pracy, otrzymuje zaÊwiadczenie o wykonywaniu pracy."; 89) w art. 129 § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe zasady zatrudniania skazanych, z uwzgl´dnieniem rodzajów zatrudnienia, zasad wynagradzania skazanych zatrudnionych odp∏atnie na podstawie skierowania do pracy, udzielania skazanym zwolnieƒ od pracy lub urlopów wypoczynkowych, przyczyn i sposobów usprawiedliwiania niewykonywania pracy oraz dokumentowania zatrudnienia."; 90) w art. 130: a) § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. W zak∏adach karnych prowadzi si´ nauczanie obowiàzkowe w zakresie szko∏y podstawowej i gimnazjum, a tak˝e umo˝liwia si´ nauczanie w zakresie ponadpodstawowym (ponadgimnazjalnym) i na kursach zawodowych. Zawodowe szkolenie kursowe mo˝e byç w ca∏oÊci lub cz´Êciowo odp∏atne.", b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Pierwszeƒstwo w uzyskaniu mo˝liwoÊci obj´cia nauczaniem w szkole ponadpodstawowej (ponadgimnazjalnej) i na kursach zawodowych majà skazani, którzy nie majà wyuczonego zawodu albo po odbyciu kary nie b´dà mogli go wykonywaç, a tak˝e nie ukoƒczyli 21 roku ˝ycia.", c) dodaje si´ § 5 i 6 w brzmieniu: „§ 5. W uzasadnionych wypadkach skazany mo˝e, na w∏asny koszt, kszta∏ciç si´ w szko∏ach poza obr´bem zak∏adu karnego za zgodà dyrektora zak∏adu. Koszty kszta∏cenia skazanego poza obr´bem zak∏adu karnego, ze wzgl´du na szczególne okolicznoÊci, mogà byç poniesione przez zak∏ad karny. § 6. W wypadku zaistnienia powa˝nych przyczyn uniemo˝liwiajàcych skazanemu realizacj´ obowiàzku nauczania mo˝liwe jest czasowe zwolnienie go z realizacji tego obowiàzku."; 91) art. 134 otrzymuje brzmienie: „Art. 134. Minister SprawiedliwoÊci, w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw oÊwiaty i wychowania, okreÊla, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe zasady i tryb prowadzenia nauczania w zak∏adach karnych, warunki i tryb realizacji obowiàzku nauczania i zwalniania skazanych z tego obowiàzku, warunki oraz tryb ponoszenia odp∏atnoÊci za kszta∏cenie poza obr´bem zak∏adu karnego, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci rodzaje i formy uzyskiwania przez skazanego wykszta∏cenia i kwalifikacji zawodowych w warunkach zak∏adu karnego, specyfik´ prowadzonego nauczania w warunkach izolacji wi´ziennej, w tym koniecznoÊç zapewnienia dyscypliny i porzàdku podczas nauczania."; 92) w rozdziale X tytu∏ oddzia∏u 7 otrzymuje brzmienie: „Dzia∏alnoÊç kulturalno-oÊwiatowa, spo∏eczna, kultura fizyczna i zaj´cia sportowe"; 93) w art. 136 dodaje si´ § 3 w brzmieniu: „§ 3. Do wykonywania zadaƒ zwiàzanych z zaj´ciami kulturalno-oÊwiatowymi, z zakresu kultury fizycznej i sportu, dyrektor zak∏adu karnego mo˝e wyznaczyç skazanych wyró˝niajàcych si´ wzorowà postawà i zachowaniem."; 94) po art. 136 dodaje si´ art. 136a w brzmieniu: „Art. 136a. § 1. W zak∏adach karnych mo˝na zezwoliç na dobrowolne gromadzenie przez skazanych Êrodków finansowych przeznaczonych na pomoc skazanym oraz ich rodzinom znajdujàcym si´ w trudnej sytuacji materialnej lub na cele spo∏eczne. § 2. Zasady gromadzenia Êrodków finansowych, o których mowa w § 1, ustala dyrektor zak∏adu karnego, po zapoznaniu si´ z opiniami skazanych. § 3. Wnioski skazanych dotyczàce wydatkowania zgromadzonych Êrodków finansowych, o których mowa w § 1, wymagajà zatwierdzenia przez dyrektora zak∏adu karnego."; 95) w art. 138: a) w § 1: — w zdaniu wst´pnym skreÊla si´ wyrazy „w szczególnoÊci", — uchyla si´ pkt 6, — w pkt 8 na koƒcu kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 9—15 w brzmieniu: „9) pochwa∏a, 10) zezwolenie na cz´stsze branie udzia∏u w zaj´ciach kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, 11) zezwolenie na przekazanie osobie wskazanej przez skazanego upominku, 12) zezwolenie na odbywanie widzeƒ we w∏asnej odzie˝y, 13) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki ˝ywnoÊciowej, 14) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do sprzeda˝y w zak∏adzie karnym, 15) zezwolenie na telefoniczne porozumienie si´ skazanego ze wskazanà przez niego osobà na koszt zak∏adu karnego.", b) uchyla si´ § 2; 96) w art. 139: a) w § 1 po wyrazie „zwolniony" dodaje si´ wyrazy „,lub po∏owy kary nieprzekraczajàcej 6 miesi´cy", b) w § 2 wyrazy „wymaga zgody organu" zast´puje si´ wyrazami „wymaga wydania zarzàdzenia o zgodzie przez organ", c) § 5 otrzymuje brzmienie: „§ 5. Skazanemu odbywajàcemu kar´ do˝ywotniego pozbawienia wolnoÊci nagroda wymieniona w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 mo˝e byç przyznana po odbyciu co najmniej 15 lat kary.", d) § 7 otrzymuje brzmienie: „§ 7. Nagrody wymienione w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 dyrektor zak∏adu karnego przyznaje z urz´du lub na pisemny wniosek prze∏o˝onego skazanego. Dyrektor zak∏adu karnego mo˝e upowa˝niç kierownika wyodr´bnionego oddzia∏u do przyznawania nagrody wymienionej w art. 138 § 1 pkt 7.", e) dodaje si´ § 8 i 9 w brzmieniu: „§ 8. Je˝eli po przyznaniu nagrody, okreÊlonej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, wystàpià nowe okolicznoÊci uzasadniajàce przypuszczenie, ˝e skazany w czasie pobytu poza zak∏adem karnym nie b´dzie przestrzega∏ porzàdku prawnego, albo je˝eli skazany korzystajàcy z nagrody okreÊlonej w art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 zostanie zatrzymany przez uprawniony organ w zwiàzku z naruszeniem przez niego porzàdku prawnego w trakcie trwania nagrody, organ, który przyzna∏ nagrod´, podejmuje decyzj´ o cofni´ciu nagrody bàdê o zamianie nagrody na innà. W wypadku, o którym mowa w § 2, powiadamia si´ organ, który wyda∏ zarzàdzenie. § 9. Skazanemu, który, korzystajàc z nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 i 8, nadu˝y∏ zaufania, a w szczególnoÊci nie powróci∏ do zak∏adu karnego w wyznaczonym terminie, nie udziela si´ tych nagród przez okres co najmniej 6 miesi´cy od udzielenia ostatniej nagrody."; 97) w art. 140 w § 1 wyrazy „art. 141 § 4" zast´puje si´ wyrazami „art. 141a lub w art. 165 § 2"; 98) w art. 141: a) w § 3 po wyrazach „dyrektor zak∏adu karnego" dodaje si´ wyrazy „lub osoba przez niego upowa˝niona", b) uchyla si´ § 4; 99) po art. 141 dodaje si´ art. 141a w brzmieniu: „Art. 141a. § 1. W wypadkach szczególnie wa˝nych dla skazanego mo˝na mu zezwoliç na opuszczenie zak∏adu karnego, na czas nieprzekraczajàcy 5 dni, w miar´ potrzeby pod konwojem funkcjonariusza S∏u˝by Wi´ziennej lub w asyÊcie innej osoby godnej zaufania. § 2. W stosunku do osadzonych w zak∏adzie karnym typu zamkni´tego zezwolenia, o którym mowa w § 1, udziela s´dzia penitencjarny, a w wypadkach niecierpiàcych zw∏oki — dyrektor zak∏adu karnego. § 3. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w § 1, tymczasowo aresztowanemu majàcemu prawa i obowiàzki skazanego odbywajàcego kar´ pozbawienia wolnoÊci wymaga wydania zarzàdzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. § 4. Przepis art. 139 § 8 stosuje si´ odpowiednio."; 100) w art. 143 § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Kar´ dyscyplinarnà, o której mowa w § 1 pkt 8, mo˝na wymierzyç skazanemu, który pope∏ni∏ przekroczenie naruszajàce w powa˝nym stopniu obowiàzujàcà w zak∏adzie karnym dyscyplin´ i porzàdek. Kara ta polega na osadzeniu skazanego pojedynczo w celi oraz uniemo˝liwieniu mu kontaktu z innymi skazanymi; w trakcie jej wykonywania skazanego pozbawia si´ mo˝liwoÊci: 1) korzystania z widzeƒ i samoinkasujàcych aparatów telefonicznych, 2) korzystania ze sprz´tu audiowizualnego i komputerowego, 3) bezpoÊredniego uczestniczenia, wspólnie z innymi skazanymi, w nabo˝eƒstwach, spotkaniach religijnych i nauce religii; na ˝àdanie skazanego nale˝y mu jednak umo˝liwiç bezpoÊrednie uczestniczenie w nabo˝eƒstwie w warunkach uniemo˝liwiajàcych mu kontakt z innymi skazanymi, 4) korzystania z udzia∏u w zaj´ciach kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjàtkiem korzystania z ksià˝ek i prasy, 5) dokonywania zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i wyrobów tytoniowych, 6) otrzymania paczki ˝ywnoÊciowej w kwartale nast´pujàcym bezpoÊrednio po kwartale, w którym kara zosta∏a wymierzona, 7) uczestniczenia w nauczaniu i zatrudnieniu poza celà, 8) korzystania z w∏asnej odzie˝y, obuwia oraz wyrobów tytoniowych."; 101) w art. 144 dodaje si´ § 3 i 4 w brzmieniu: „§ 3. Decyzja o ukaraniu karà dyscyplinarnà powinna zawieraç dok∏adne okreÊlenie przekroczenia pope∏nionego przez skazanego. § 4. Decyzj´ o ukaraniu karà dyscyplinarnà sporzàdza si´ na piÊmie i podaje do wiadomoÊci skazanemu, a gdy wzgl´dy wychowawcze za tym przemawiajà — równie˝ innym skazanym lub innym osobom. Przepis ten ma zastosowanie równie˝ do decyzji o uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a tak˝e o odstàpieniu od ukarania dyscyplinarnego."; 102) w art. 145: a) w § 3 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie: „Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej okreÊlonej w art. 143 § 1 pkt 8 lekarz albo psycholog wydaje pisemnà opini´ o jego zdolnoÊci do odbycia tej kary.", b) dodaje si´ § 4 i 5 w brzmieniu: „§ 4. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej, okreÊlonej w art. 143 § 1 pkt 4 i 5, któremu ze wzgl´du na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych lub otrzymywanie paczek o wi´kszym ci´˝arze albo korzystajàcemu z diety, zasi´ga si´ opinii lekarza co do skutków dla stanu zdrowia skazanego wymierzenia tej kary. § 5. Po zasi´gni´ciu opinii lekarza dyrektor podejmuje decyzj´ o ewentualnym odroczeniu wykonania tej kary."; 103) w art. 146 dodaje si´ § 4 w brzmieniu: „§ 4. Je˝eli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej skazany dopuÊci∏ si´ ponownie przekroczenia, zawieszona kara ulega wykonaniu, chyba ˝e dyrektor zak∏adu karnego postanowi inaczej."; 104) w art. 147: a) w § 2 po wyrazie „samouszkodzenia" dodaje si´ wyrazy „lub z zasadnego zastosowania wobec niego Êrodków przymusu bezpoÊredniego", b) dodaje si´ § 3 w brzmieniu: „§ 3. Przedawnienie wykonania kary dyscyplinarnej nie biegnie w czasie wykonywania takiej samej kary, wymierzonej wczeÊniej."; 105) w art. 153: a) w § 2 skreÊla si´ zdanie drugie, b) dodaje si´ § 5 w brzmieniu: „§ 5. Sàdem penitencjarnym w∏aÊciwym miejscowo do udzielania dalszych przerw oraz do udzielania przerwy, o której mowa w § 3, jest sàd, który udzieli∏ pierwszej przerwy."; 106) w art. 155 w § 1 skreÊla si´ wyrazy „i art. 78 § 1 i 2"; 107) art. 158 otrzymuje brzmienie: „Art. 158. Wniosek o zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolnoÊci, o której mowa w art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, mo˝e z∏o˝yç równie˝ dowódca jednostki. Termin zawity do z∏o˝enia wniosku up∏ywa w dniu ukoƒczenia s∏u˝by przez ˝o∏nierza."; 108) w art. 161 § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Wniosku skazanego lub jego obroƒcy, z∏o˝onego przed up∏ywem 3 miesi´cy od wydania postanowienia o odmowie warunkowego zwolnienia, nie rozpoznaje si´ a˝ do up∏ywu tego okresu."; 109) w art. 162 w § 1 po wyrazach „warunkowe zwolnienie" dodaje si´ wyrazy „,oraz uwzgl´dniç ugod´ zawartà w wyniku mediacji"; 110) w art. 163 uchyla si´ § 3; 111) w art. 165 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Skazanemu mo˝na zezwoliç na opuszczenie zak∏adu karnego, ∏àcznie na czas do 14 dni, zw∏aszcza w celu podejmowania staraƒ o uzyskanie po zwolnieniu odpowiednich mo˝liwoÊci zamieszkania i pracy. Zezwolenie na opuszczenie zak∏adu mo˝na przyznaç skazanemu, którego postawa w czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, ˝e w czasie pobytu poza zak∏adem karnym b´dzie przestrzega∏ porzàdku prawnego. Zezwolenia udziela dyrektor zak∏adu karnego. Przepis art. 139 § 8 stosuje si´ odpowiednio."; 112) w art. 166: a) w § 2 wyraz „Administracja" zast´puje si´ wyrazem „Dyrektor", b) § 3 otrzymuje brzmienie: „§ 3. Skazanemu zwalnianemu z zak∏adu karnego, który nie dysponuje wystarczajàcymi Êrodkami w∏asnymi i nie ma zapewnionych na wolnoÊci dostatecznych Êrodków utrzymania, dyrektor zak∏adu karnego mo˝e udzieliç pomocy pieni´˝nej w chwili zwolnienia w wysokoÊci do 1/3 przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników lub jej odpowiedni ekwiwalent."; 113) w art. 167 § 4 otrzymuje brzmienie: „§ 4. Czas trwania dozoru, o którym mowa w § 1, nie mo˝e przekraczaç 2 lat; czasu tego nie okreÊla si´ z góry. Sàd penitencjarny mo˝e orzec o zaniechaniu dozoru, je˝eli skazany nie przestrzega poleceƒ sàdowego kuratora zawodowego lub nie wykonuje na∏o˝onych obowiàzków."; 114) po art. 167 dodaje si´ art. 167a w brzmieniu: „Art. 167a. § 1. Przy zwolnieniu z zak∏adu karnego skazany otrzymuje, za pokwitowaniem, znajdujàce si´ w depozycie dokumenty, pieniàdze, przedmioty wartoÊciowe i inne przedmioty, je˝eli nie zosta∏y zatrzymane albo zaj´te w drodze zabezpieczenia lub egzekucji. § 2. Skazany otrzymuje ponadto Êwiadectwo zwolnienia z zak∏adu karnego oraz zaÊwiadczenie o zatrudnieniu. Skazany wymagajàcy leczenia otrzymuje skierowanie do lekarza specjalisty lub do szpitala, je˝eli takie sà wskazania lekarskie oraz wyniki wykonanych badaƒ diagnostycznych niezb´dnych dla dalszego post´powania leczniczego lub diagnostycznego. § 3. Jako ekwiwalent pomocy pieni´˝nej, o której mowa w art. 166 § 3, skazany mo˝e otrzymaç przy zwolnieniu stosownà do pory roku odzie˝, bielizn´, obuwie, bilet na przejazd, a tak˝e artyku∏y ˝ywnoÊciowe na czas podró˝y. Decyzje w tym zakresie podejmuje dyrektor zak∏adu karnego. § 4. Je˝eli osoba zwolniona z zak∏adu karnego wymaga leczenia szpitalnego, a jej stan zdrowia nie pozwala na przeniesienie do publicznego zak∏adu opieki zdrowotnej, pozostaje ona na leczeniu w zak∏adzie karnym do czasu, gdy jej stan zdrowia pozwoli na takie przeniesienie. § 5. Przepis § 4 ma zastosowanie, je˝eli osoba zwolniona wyra˝a zgod´ na dalsze leczenie w zak∏adzie karnym, co powinno byç potwierdzone jej podpisem w indywidualnej dokumentacji medycznej. W razie niemo˝noÊci wyra˝enia tej zgody przez osob´ zwolnionà, decyzj´ o pozostawieniu jej na leczeniu w zak∏adzie karnym podejmuje dyrektor zak∏adu karnego na wniosek lekarza. Wobec osoby, o której mowa w § 4, stosuje si´ przepisy porzàdkowe obowiàzujàce w zak∏adzie karnym. Przepisy art. 118 § 1, 2 i 4 stosuje si´ odpowiednio. § 6. Je˝eli zwalniany skazany jest niezdolny z powodów zdrowotnych do samodzielnego powrotu do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez zameldowania, administracja zak∏adu karnego jest obowiàzana w okresie poprzedzajàcym zwolnienie nawiàzaç kontakt z rodzinà, osobà bliskà lub wskazanà przez skazanego innà osobà i powiadomiç jà o terminie zwolnienia. W wypadku gdy dzia∏ania administracji zak∏adu karnego okaza∏y si´ bezskuteczne, administracja zak∏adu karnego jest obowiàzana udzieliç zwolnionemu pomocy w udaniu si´ do miejsca zameldowania lub miejsca przebywania bez zameldowania albo publicznego zak∏adu opieki zdrowotnej. § 7. Je˝eli osoba, o której mowa w § 4, nie wyra˝a zgody na dalsze leczenie w zak∏adzie karnym, lekarz poucza jà o mo˝liwych nast´pstwach zdrowotnych odmowy leczenia. Fakt odmowy powinien byç potwierdzony podpisem zwolnionego w indywidualnej dokumentacji medycznej, a w wypadku odmowy podpisu — notatkà urz´dowà na t´ okolicznoÊç."; 115) w art. 173 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Do zakresu dzia∏ania sàdowego kuratora zawodowego nale˝y w szczególnoÊci: 1) kontrolowanie zachowania skazanego w okresie próby, 2) sk∏adanie wniosków o zmian´ okresu próby w sprawach dotyczàcych wykonywania postanowienia o warunkowym zwolnieniu, 3) sk∏adanie wniosków o ustanowienie, rozszerzenie lub zmian´ obowiàzków w okresie próby, o zwolnienie od wykonania tych obowiàzków albo o oddanie pod dozór lub zwolnienie od dozoru, 4) sk∏adanie wniosków o odroczenie lub o przerw´ wykonania kary lub o odwo∏anie odroczenia lub przerwy wykonania kary, 5) sk∏adanie wniosków o warunkowe zwolnienie i o odwo∏anie warunkowego zwolnienia, 6) sk∏adanie wniosków o zarzàdzenie wykonania kary, której wykonanie warunkowo zawieszono, oraz o wykonanie kary zast´pczej, 7) sk∏adanie wniosków o wszcz´cie post´powaƒ dotyczàcych wykonania kary ograniczenia wolnoÊci, 8) udzielanie pomocy z funduszu pomocy postpenitencjarnej, 9) branie udzia∏u w posiedzeniach sàdu w przedmiocie wykonywania Êrodków karnych zwiàzanych z poddaniem sprawcy próbie, je˝eli sprawca oddany by∏ pod dozór lub w sprawach wszcz´tych na wniosek kuratora, 10) podejmowanie czynnoÊci majàcych na celu przygotowanie skazanego do zwolnienia z zak∏adu karnego."; 116) w art. 178 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarzàdzenia wykonania zawieszonej kary, sàd powinien wys∏uchaç skazanego lub jego obroƒc´, chyba ˝e zachodzà okolicznoÊci zarzàdzenia wykonania kary okreÊlone w art. 75 § 1 Kodeksu karnego."; 117) w art. 182 dotychczasowà treÊç oznacza si´ jako § 1 i dodaje si´ § 2 w brzmieniu: „§ 2. Organ, do którego przes∏ano orzeczenie zawierajàce zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiàzany jest cofnàç uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie mo˝e wydaç tych uprawnieƒ w okresie obowiàzywania zakazu."; 118) art. 194 otrzymuje brzmienie: „Art. 194. Minister SprawiedliwoÊci mo˝e okreÊliç, w drodze rozporzàdzenia, wykaz przedmiotów, które w razie orzeczenia ich przepadku przekazuje si´ bezpoÊrednio innym organom ni˝ organ egzekucyjny wymieniony w art. 187, majàc na uwadze w szczególnoÊci w∏aÊciwoÊç tych organów oraz rodzaj przedmiotów podlegajàcych przekazaniu."; 119) w rozdziale XII tytu∏ oddzia∏u 4 otrzymuje brzmienie: „Naprawienie szkody, zadoÊçuczynienie, nawiàzka i Êwiadczenie pieni´˝ne"; 120) w art. 196 w § 1 po wyrazach „naprawienia szkody" dodaje si´ wyrazy „lub zadoÊçuczynienia"; 121) art. 200 otrzymuje brzmienie: „Art. 200. § 1. Ârodki zabezpieczajàce zwiàzane z umieszczeniem sprawcy w zak∏adzie zamkni´tym, przewidziane w Kodeksie karnym, wykonuje si´ w zak∏adach psychiatrycznych i w zak∏adach leczenia odwykowego. § 2. Zak∏ady psychiatryczne, o których mowa w § 1, mogà byç organizowane jako zak∏ady dysponujàce warunkami: 1) podstawowego zabezpieczenia, 2) wzmocnionego zabezpieczenia, 3) maksymalnego zabezpieczenia. § 3. Zak∏ady leczenia odwykowego, o których mowa w § 1, mogà byç organizowane jako zak∏ady dysponujàce warunkami wzmocnionego zabezpieczenia. § 4. Zak∏ady, o których mowa w § 2 pkt 1 i 2, podlegajà w∏aÊciwej jednostce samorzàdu terytorialnego. § 5. Zak∏ady, o których mowa w § 2 pkt 3, podlegajà ministrowi w∏aÊciwemu do spraw zdrowia."; 122) po art. 200 dodaje si´ art. 200a—200c w brzmieniu: „Art. 200a. Do zamkni´tego zak∏adu psychiatrycznego dysponujàcego warunkami maksymalnego zabezpieczenia kieruje si´ sprawc´, je˝eli: 1) jego powtarzajàce si´ zachowania zagra˝ajàce ˝yciu lub zdrowiu innych osób lub powodujàce niszczenie przedmiotów znacznej wartoÊci nie mogà byç opanowane w zamkni´tym zak∏adzie psychiatrycznym dysponujàcym warunkami wzmocnionego zabezpieczenia, 2) nie jest mo˝liwe zapobie˝enie samowolnemu oddaleniu si´ z zamkni´tego zak∏adu psychiatrycznego dysponujàcego wzmocnionymi warunkami zabezpieczenia sprawcy, stwarzajàcego znaczne zagro˝enie poza zak∏adem. Art. 200b. Do zamkni´tego zak∏adu psychiatrycznego lub do zak∏adu leczenia odwykowego dysponujàcego warunkami wzmocnionego zabezpieczenia kieruje si´ sprawc´, je˝eli: 1) jego zachowania zagra˝ajàce ˝yciu lub zdrowiu innych osób lub powodujàce niszczenie przedmiotów znacznej wartoÊci nie mogà byç opanowane w zamkni´tym zak∏adzie psychiatrycznym lub w zak∏adzie leczenia odwykowego, dysponujàcym warunkami podstawowego zabezpieczenia, 2) nie jest mo˝liwe zapobie˝enie samowolnemu oddaleniu si´ z zamkni´tego zak∏adu psychiatrycznego lub z zak∏adu leczenia odwykowego, dysponujàcego warunkami podstawowego zabezpieczenia sprawcy, stwarzajàcego zagro˝enie poza zak∏adem. Art. 200c. Do zamkni´tego zak∏adu psychiatrycznego lub do zak∏adu leczenia odwykowego dysponujàcego warunkami podstawowego zabezpieczenia kieruje si´ sprawc´, który nie kwalifikuje si´ do zak∏adu psychiatrycznego lub do zak∏adu leczenia odwykowego, o których mowa w art. 200a oraz w art. 200b."; 123) art. 201 otrzymuje brzmienie: „Art. 201. § 1. W celu zapewnienia w∏aÊciwego miejsca wykonywania Êrodków zabezpieczajàcych, o których mowa w art. 200 § 1 i 2, minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia powo∏uje komisj´ psychiatrycznà do spraw Êrodków zabezpieczajàcych. § 2. Wykonujàc orzeczenie o zastosowaniu Êrodka zabezpieczajàcego zwiàzanego z umieszczeniem w zamkni´tym zak∏adzie psychiatrycznym lub w zak∏adzie leczenia odwykowego, sàd, po zasi´gni´ciu opinii komisji psychiatrycznej do spraw Êrodków zabezpieczajàcych, okreÊla rodzaj zak∏adu, o którym mowa w art. 200 § 2 lub 3, i przesy∏a odpis orzeczenia wraz z poleceniem doprowadzenia sprawcy w∏aÊciwej stacji pogotowia ratunkowego, w∏aÊciwej jednostce Policji lub w∏aÊciwemu organowi wojskowemu, a odpis orzeczenia i polecenie przyj´cia — kierownikowi w∏aÊciwego zak∏adu. § 3. Je˝eli sprawca przebywa w zak∏adzie karnym albo w areszcie Êledczym, polecenie doprowadzenia sàd przesy∏a dyrektorowi tego zak∏adu lub aresztu, za∏àczajàc odpis orzeczenia. § 4. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem SprawiedliwoÊci, okreÊla, w drodze rozporzàdzenia, tryb powo∏ywania i zadania komisji psychiatrycznej do spraw Êrodków zabezpieczajàcych, jej sk∏ad oraz wykaz zamkni´tych zak∏adów psychiatrycznych i zak∏adów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania Êrodków zabezpieczajàcych, a tak˝e ich pojemnoÊç i warunki zabezpieczenia, z uwzgl´dnieniem szczegó∏owych zasad kierowania do takich zak∏adów, post´powania ze sprawcami w nich umieszczonymi oraz regulamin organizacyjno-porzàdkowy wykonywania Êrodków zabezpieczajàcych, majàc na uwadze w szczególnoÊci poddanie sprawcy umieszczonego w zamkni´tym zak∏adzie psychiatrycznym lub w zak∏adzie leczenia odwykowego w∏aÊciwemu leczeniu lub terapii, przeciwdzia∏anie zachowaniom sprawcy zagra˝ajàcym ˝yciu i zdrowiu innych osób lub powodujàcym niszczenie przedmiotów znacznej wartoÊci oraz zapobie˝enie samowolnemu oddaleniu si´ sprawcy stwarzajàcego zagro˝enie poza zak∏adem."; 124) art. 202 otrzymuje brzmienie: „Art. 202. Sprawc´, wobec którego wykonywany jest Êrodek zabezpieczajàcy, obejmuje si´ odpowiednim post´powaniem leczniczym, terapeutycznym i rehabilitacyjnym, a tak˝e resocjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu jego zdrowia i zachowania, w stopniu umo˝liwiajàcym powrót do ˝ycia w spo∏eczeƒstwie i dalsze leczenie w warunkach poza zak∏adem."; 125) w art. 203 § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Kierownik zak∏adu zamkni´tego, w którym wykonuje si´ Êrodek zabezpieczajàcy, nie rzadziej ni˝ co 6 miesi´cy przesy∏a do sàdu opini´ o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w tym zak∏adzie i o post´pach w leczeniu lub terapii; opini´ takà obowiàzany jest przes∏aç bezzw∏ocznie, je˝eli w zwiàzku ze zmianà stanu zdrowia sprawcy uzna, ˝e jego dalsze pozostawanie w zak∏adzie nie jest konieczne."; 126) w art. 204 zdanie drugie otrzymuje brzmienie: „W razie potrzeby sàd zasi´ga opinii innych bieg∏ych."; 127) po art. 204 dodaje si´ art. 204a—204c w brzmieniu: „Art. 204a. Wobec sprawcy umieszczonego w zamkni´tym zak∏adzie psychiatrycznym lub w zak∏adzie leczenia odwykowego mo˝na stosowaç Êrodki przymusu bezpoÊredniego na zasadach, w trybie i w sposób okreÊlony w przepisach o ochronie zdrowia psychicznego. Art. 204b. W zak∏adach, o których mowa w art. 200 § 2 pkt 2 i 3 oraz w § 3, dopuszcza si´ kontrolowanie przedmiotów posiadanych przez sprawców oraz pomieszczeƒ, w których oni przebywajà. Przepisy art. 116 § 4—6 stosuje si´ odpowiednio. Art. 204c. Osobiste kontakty sprawcy przebywajàcego w zak∏adzie, o którym mowa w art. 200 § 2 pkt 2 lub 3 albo w § 3, z osobami odwiedzajàcymi mogà odbywaç si´ tylko za zgodà kierowników tych zak∏adów. Mo˝na odmówiç udzielenia takiej zgody, w szczególnoÊci gdy kontakty te powodujà wzrost ryzyka zachowaƒ niebezpiecznych."; 128) w art. 206: a) § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. W zakresie odraczania, rozk∏adania na raty i umarzania nale˝noÊci sàdowych, stosuje si´ odpowiednio art. 49—51, przy czym okres odroczenia wykonania albo roz∏o˝enia na raty pieni´˝nej kary porzàdkowej nie mo˝e przekroczyç 6 miesi´cy.", b) dodaje si´ § 3 w brzmieniu: „§ 3. Przepisy § 1 i 2 majà odpowiednie zastosowanie do wykonania orzeczenia o nawiàzce na rzecz Skarbu Paƒstwa oraz do obowiàzku uiszczenia kwoty pieni´˝nej, stanowiàcej równowartoÊç orzeczonego przepadku, z tym ˝e okres odroczenia wykonania tych nale˝noÊci albo roz∏o˝enia na raty nie mo˝e przekroczyç 1 roku."; 129) po art. 207 dodaje si´ art. 207a w brzmieniu: „Art. 207a. Sposób wykonywania tymczasowego naruszaç uprawnieƒ procesowych tymczasowo aresztowania nie mo˝e aresztowanego."; 130) w art. 208: a) § 3—5 otrzymujà brzmienie: „§ 3. Areszty Êledcze mogà byç tworzone jako samodzielne areszty lub jako wyodr´bnione oddzia∏y zak∏adów karnych. Kilka aresztów Êledczych mo˝e posiadaç wspólnà administracj´ bàdê wydzielone s∏u˝by. § 4. Aresztem Êledczym kieruje dyrektor; wyodr´bnionym oddzia∏em mo˝e kierowaç podlegajàcy dyrektorowi kierownik. § 5. Minister SprawiedliwoÊci, w drodze zarzàdzenia, tworzy i znosi areszty Êledcze, majàc na wzgl´dzie istniejàce potrzeby w tym zakresie.", b) dodaje si´ § 6 w brzmieniu: „§ 6. Dyrektor Generalny S∏u˝by Wi´ziennej okreÊla, w drodze zarzàdzenia, przeznaczenie aresztów Êledczych, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci potrzeb´ zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszystkich tymczasowo aresztowanych."; 131) w art. 210 po wyrazie „regulaminu" dodaje si´ wyrazy „organizacyjno-porzàdkowego"; 132) art. 211 otrzymuje brzmienie: „Art. 211. § 1. Po przyj´ciu tymczasowo aresztowanego do aresztu Êledczego bezzw∏ocznie zawiadamia si´ o tym organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. § 2. Tymczasowo aresztowany ma prawo, bezzw∏ocznie po osadzeniu go w areszcie Êledczym, zawiadomiç o miejscu swojego pobytu osob´ najbli˝szà albo innà osob´, stowarzyszenie, organizacj´ lub instytucj´, a tak˝e swojego obroƒc´. Tymczasowo aresztowany cudzoziemiec ma ponadto prawo powiadomiç w∏aÊciwy urzàd konsularny, a w razie braku takiego urz´du — w∏aÊciwe przedstawicielstwo dyplomatyczne. § 3. Tymczasowo aresztowanego zwalnia si´ w dniu, w którym up∏ywa termin zastosowania tymczasowego aresztowania. § 4. BezpoÊrednio przed zwolnieniem z aresztu Êledczego tymczasowo aresztowanemu udziela si´ stosownych informacji majàcych na celu przygotowanie go do ˝ycia po zwolnieniu, w tym tak˝e o zakresie pomocy postpenitencjarnej oraz o instytucjach i organach udzielajàcych tej pomocy. § 5. Administracja aresztu Êledczego jest obowiàzana udzieliç zwalnianemu pomocy w udaniu si´ do miejsca zameldowania lub miejsca zamieszkania albo do publicznego zak∏adu opieki zdrowotnej. § 6. Wykonywanie tymczasowego aresztowania ustaje po rozpocz´ciu wykonywania Êrodka zabezpieczajàcego, o którym mowa w art. 94 § 1 i art. 96 § 1 Kodeksu karnego. § 7. W wypadku skierowania do wykonania orzeczenia o zastosowaniu Êrodka zabezpieczajàcego wymienionego w § 6 wobec osoby tymczasowo aresztowanej tak˝e w innej sprawie, wykonanie tego Êrodka nast´puje po uchyleniu w tej sprawie tymczasowego aresztowania."; 133) w art. 212 § 1 otrzymuje brzmienie: „§ 1. Tymczasowo aresztowani powinni byç rozmieszczani w areszcie Êledczym w sposób zapobiegajàcy ich wzajemnej demoralizacji. W szczególnoÊci nale˝y oddzielaç niekaranych od uprzednio odbywajàcych kar´ pozbawienia wolnoÊci oraz m∏odocianych od doros∏ych, chyba ˝e szczególne wzgl´dy wychowawcze przemawiajà za umieszczeniem doros∏ego z m∏odocianym lub m∏odocianymi. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych w oddzia∏ach i celach mieszkalnych bierze si´ pod uwag´ w szczególnoÊci: 1) koniecznoÊç oddzielenia tymczasowo aresztowanych od skazanych, a tak˝e tymczasowo aresztowanych funkcjonariuszy organów powo∏anych do ochrony bezpieczeƒstwa publicznego albo funkcjonariuszy i pracowników S∏u˝by Wi´ziennej, pracowników organów wymiaru sprawiedliwoÊci i Êcigania od pozosta∏ych tymczasowo aresztowanych, 2) potrzeb´ zapewnienia porzàdku i bezpieczeƒstwa w areszcie Êledczym, 3) zalecenia lekarskie, psychologiczne i rehabilitacyjne, 4) potrzeb´ kszta∏towania w∏aÊciwej atmosfery wÊród tymczasowo aresztowanych, 5) koniecznoÊç zapobiegania samoagresji i pope∏nianiu przest´pstw podczas tymczasowego aresztowania."; 134) po art. 212 dodaje si´ art. 212a—212c w brzmieniu: „Art. 212a. § 1. Komisja penitencjarna kwalifikuje tymczasowo aresztowanego jako stwarzajàcego powa˝ne zagro˝enie spo∏eczne albo powa˝ne zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa aresztu oraz dokonuje, co najmniej raz na 3 miesiàce, weryfikacji decyzji w tym przedmiocie. O podj´tych decyzjach zawiadamia si´ organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, oraz s´dziego penitencjarnego. § 2. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1, osadza si´ w wyznaczonym oddziale lub celi aresztu Êledczego w warunkach zapewniajàcych wzmo˝onà ochron´ spo∏eczeƒstwa i bezpieczeƒstwo tego aresztu, zawiadamiajàc o tym s´dziego penitencjarnego. § 3. Tymczasowo aresztowanego podejrzanego o pope∏nienie przest´pstwa w zorganizowanej grupie albo w zwiàzku majàcym na celu pope∏nianie przest´pstw osadza si´ w areszcie Êledczym w warunkach zapewniajàcych wzmo˝onà ochron´ spo∏eczeƒstwa i bezpieczeƒstwo aresztu, chyba ˝e szczególne okolicznoÊci przemawiajà przeciwko takiemu osadzeniu. § 4. Przepisy § 1 i 2 stosuje si´ do tymczasowo aresztowanego, którego w∏aÊciwoÊci, warunki osobiste, sposób zachowania si´ w trakcie pobytu w areszcie Êledczym lub stopieƒ demoralizacji stwarzajà powa˝ne zagro˝enie spo∏eczne albo powa˝ne zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa aresztu Êledczego i który: 1) jest podejrzany o pope∏nienie przest´pstwa, w szczególnoÊci: a) zamachu na: — niepodleg∏oÊç lub integralnoÊç Rzeczypospolitej Polskiej, — konstytucyjny ustrój lub konstytucyjny organ Rzeczypospolitej Polskiej, — ˝ycie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, — jednostk´ Si∏ Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, b) ze szczególnym okrucieƒstwem, c) wzi´cia lub przetrzymania zak∏adnika albo w zwiàzku z wzi´ciem zak∏adnika, d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego, e) z u˝yciem broni palnej, materia∏ów wybuchowych albo ∏atwo palnych, 2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolnoÊci stwarza∏ zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa zak∏adu karnego lub aresztu Êledczego w ten sposób, ˝e: a) by∏ organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystàpienia w zak∏adzie karnym lub areszcie Êledczym, b) dopuÊci∏ si´ czynnej napaÊci na funkcjonariusza publicznego lub innà osob´ zatrudnionà w zak∏adzie karnym lub areszcie Êledczym, c) by∏ sprawcà zgwa∏cenia albo zn´ca∏ si´ nad skazanym, ukaranym lub tymczasowo aresztowanym, d) uwolni∏ si´ lub usi∏owa∏ uwolniç si´ z zak∏adu karnego typu zamkni´tego lub aresztu Êledczego albo podczas konwojowania poza terenem takiego zak∏adu lub aresztu. Art. 212b. W areszcie Êledczym tymczasowo aresztowany, o którym mowa w art. 212a, przebywa w nast´pujàcych warunkach: 1) cele mieszkalne oraz miejsca i pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki, przeprowadzania spacerów, widzeƒ, odprawiania nabo˝eƒstw, spotkaƒ religijnych i nauczania religii oraz zaj´ç kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu wyposa˝a si´ w odpowiednie zabezpieczenia techniczno-ochronne, 2) cele mieszkalne sà cz´Êciej kontrolowane ni˝ te, w których osadza si´ tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie podj´to decyzji, o której mowa w art. 212a § 1, 3) tymczasowo aresztowany mo˝e uczyç si´, pracowaç, bezpoÊrednio uczestniczyç w nabo˝eƒstwach, spotkaniach religijnych i nauce religii oraz korzystaç z zaj´ç kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu tylko w oddziale, w którym jest osadzony, 4) poruszanie si´ tymczasowo aresztowanego po terenie aresztu Êledczego odbywa si´ pod wzmocnionym dozorem i jest ograniczone tylko do niezb´dnych potrzeb, 5) tymczasowo aresztowanego poddaje si´ kontroli osobistej przy ka˝dorazowym wyjÊciu i powrocie do celi, 6) spacer tymczasowo aresztowanego odbywa si´ w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem, 7) sposób osobistego kontaktowania si´ przedstawicieli podmiotów okreÊlonych w art. 38 § 1 z tymczasowo aresztowanym okreÊla ka˝dorazowo dyrektor aresztu Êledczego, 8) widzenia odbywajà si´ w wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem. W czasie korzystania z widzeƒ w sposób uniemo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt z osobami odwiedzajàcymi tymczasowo aresztowany nie mo˝e spo˝ywaç artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i napojów. Widzenia nie mogà odbywaç si´ w obecnoÊci tymczasowo aresztowanego, wobec którego nie podj´to decyzji, o której mowa w art. 212a § 1, 9) tymczasowo aresztowany nie mo˝e korzystaç z w∏asnej odzie˝y i obuwia. Art. 212c. § 1. Tymczasowo aresztowanego poddaje si´ badaniom osobopoznawczym, w zakresie niezb´dnym dla zapobiegania wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych oraz zapewnienia porzàdku i bezpieczeƒstwa w areszcie. Je˝eli konieczne jest przeprowadzenie badaƒ psychologicznych lub psychiatrycznych, dokonuje si´ ich na zasadach okreÊlonych w art. 83 § 1 i 2 oraz art. 84 § 3. § 2. O zarzàdzeniu badaƒ psychiatrycznych zawiadamia si´ organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje."; 135) w art. 213 skreÊla si´ wyrazy „organ stosujàcy tymczasowe aresztowanie lub"; 136) w art. 215 w § 1 po wyrazach „b´dàcym adwokatem" dodaje si´ wyrazy „albo radcà prawnym"; 137) w art. 216 w § 1 dodaje si´ zdanie drugie w brzmieniu: „Tymczasowo aresztowany nie mo˝e posiadaç Êrodków ∏àcznoÊci, urzàdzeƒ technicznych s∏u˝àcych do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprz´tu komputerowego, a tak˝e, poza depozytem, przedmiotów i dokumentów, które mogà utrudniaç prawid∏owy tok post´powania karnego."; 138) po art. 216 dodaje si´ art. 216a w brzmieniu: „Art. 216a. § 1. W czasie przeprowadzania czynnoÊci procesowych, transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach, tymczasowo aresztowany korzysta z w∏asnej odzie˝y, bielizny i obuwia, chyba ˝e sà one nieodpowiednie ze wzgl´du na por´ roku lub zniszczone albo je˝eli przemawiajà przeciwko temu wzgl´dy bezpieczeƒstwa lub organ dysponujàcy zarzàdzi inaczej. § 2. Przepis § 1 stosuje si´ odpowiednio do tymczasowo aresztowanego ˝o∏nierza s∏u˝by czynnej. W czasie czynnoÊci procesowych wyst´puje on w umundurowaniu, z oznakami posiadanych stopni wojskowych, a je˝eli nie posiada w∏aÊciwego umundurowania, korzysta z innej w∏asnej odzie˝y, bielizny i obuwia."; 139) art. 217 otrzymuje brzmienie: „Art. 217. § 1. Tymczasowo aresztowany mo˝e uzyskaç widzenie po wydaniu zarzàdzenia o zgodzie na widzenie przez organ, do którego dyspozycji pozostaje. W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów, wymagana jest zgoda na widzenie ka˝dego z nich, chyba ˝e organy te zarzàdzà inaczej. § 2. Widzenia odbywajà si´ pod nadzorem funkcjonariusza S∏u˝by Wi´ziennej w sposób uniemo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osobà odwiedzajàcà. § 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, mo˝e zezwoliç na udzielenie widzenia w sposób inny ni˝ okreÊlony w § 2. § 4. W razie udzielenia widzenia w sposób umo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt tymczasowo aresztowanego z osobà odwiedzajàcà, tymczasowo aresztowany mo˝e spo˝ywaç artyku∏y ˝ywnoÊciowe i napoje zakupione przez osoby odwiedzajàce na terenie aresztu Êledczego. Na ˝àdanie osoby odwiedzajàcej widzenia udziela si´ w sposób uniemo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt z tymczasowo aresztowanym. § 5. W wypadku tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w art. 212a, dyrektor aresztu Êledczego powiadamia organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o istnieniu powa˝nego niebezpieczeƒstwa dla osoby odwiedzajàcej oraz ˝e konieczne jest udzielenie widzenia wy∏àcznie w sposób uniemo˝liwiajàcy bezpoÊredni kontakt z tymczasowo aresztowanym. § 6. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, mo˝e ograniczyç lub okreÊliç sposób korzystania przez tymczasowo aresztowanego z prawa do kontaktowania si´ z duchownymi Êwiadczàcymi pos∏ugi religijne lub innymi osobami, je˝eli wymaga tego koniecznoÊç zapewnienia prawid∏owego toku post´powania karnego."; 140) po art. 217 dodaje si´ art. 217a—217d w brzmieniu: „Art. 217a. § 1. Korespondencja tymczasowo aresztowanego podlega zatrzymaniu, cenzurze lub nadzorowi organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, chyba ˝e organ ten zarzàdzi inaczej. W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów, jego korespondencj´ przesy∏a si´ temu organowi, którego postanowienie wprowadzono do wykonania jako pierwsze, chyba ˝e organy te zarzàdzà inaczej. § 2. Je˝eli organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, nie zarzàdzi zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji tymczasowo aresztowanego, decyzje te mo˝e podjàç dyrektor aresztu Êledczego, który powiadamia tymczasowo aresztowanego, s´dziego penitencjarnego oraz organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o przyczynach jej zatrzymania, ocenzurowania lub nadzoru. Przepis art. 105 § 4 stosuje si´ odpowiednio. Art. 217b. § 1. Korespondencj´ urz´dowà administracja aresztu Êledczego bezzw∏ocznie dor´cza lub podaje do wiadomoÊci tymczasowo aresztowanemu, który podpisem i datà potwierdza jej odbiór lub przyj´cie jej treÊci do wiadomoÊci. W razie odmowy potwierdzenia czyni si´ o tym wzmiank´ na piÊmie urz´dowym lub potwierdzeniu odbioru. § 2. Korespondencj´ tymczasowo aresztowanego, w tym tak˝e korespondencj´ z organami powo∏anymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolità Polskà umów mi´dzynarodowych dotyczàcych ochrony praw cz∏owieka, z Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz z organami paƒstwowymi i samorzàdowymi, przesy∏a si´ adresatowi za poÊrednictwem organu, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Art. 217c. Tymczasowo aresztowany nie mo˝e korzystaç z aparatu telefonicznego oraz innych Êrodków ∏àcznoÊci przewodowej i bezprzewodowej. Art. 217d. Udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o którym mowa w art. 141a § 1, wymaga wydania zarzàdzenia o zgodzie przez organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje."; 141) w art. 218: a) w § 1 wyrazy „zezwolenia organu" zast´puje si´ wyrazami „wydania zarzàdzenia o zgodzie przez organ", b) § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Tymczasowo aresztowany zatrudniony odp∏atnie otrzymuje wynagrodzenie pomniejszone o kwot´ potràceƒ, o których mowa w art. 43 § 1."; 142) art. 220 otrzymuje brzmienie: „Art. 220. Ze Êrodków finansowych otrzymywanych przez tymczasowo aresztowanego nie podlega egzekucji kwota do wysokoÊci po∏owy przeci´tnego miesi´cznego wynagrodzenia pracowników, niezb´dna na pokrycie kosztów przejazdu z aresztu Êledczego do miejsca zamieszkania i na utrzymanie w ciàgu najbli˝szych dni po zwolnieniu. Przepis art. 126 stosuje si´ odpowiednio."; 143) art. 221 otrzymuje brzmienie: „Art. 221. § 1. Tymczasowo aresztowanemu wyró˝niajàcemu si´ przestrzeganiem porzàdku wewn´trznego w areszcie Êledczym oraz zasad okreÊlonych w regulaminie organizacyjno-porzàdkowym wykonywania tymczasowego aresztowania mogà byç przyznawane nagrody. § 2. Nagrodami sà: 1) zezwolenie na indywidualny wystrój celi mieszkalnej, 2) dodatkowy lub d∏u˝szy spacer, 3) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki ˝ywnoÊciowej lub otrzymanie paczki przekraczajàcej dopuszczalny ci´˝ar, 4) indywidualne odst´pstwo od porzàdku wewn´trznego aresztu Êledczego, w zakresie ustalonym przez dyrektora aresztu Êledczego, 5) zezwolenie na cz´stsze branie udzia∏u w zaj´ciach kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, 6) zezwolenie na d∏u˝sze widzenie, 7) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do sprzeda˝y w areszcie Êledczym, 8) zatarcie wszystkich lub niektórych kar dyscyplinarnych, 9) nagroda rzeczowa lub pieni´˝na."; 144) po art. 221 dodaje si´ art. 221a w brzmieniu: „Art. 221a. Poruszanie si´ tymczasowo aresztowanych po terenie aresztu Êledczego, nauczanie i zatrudnienie, bezpoÊrednie uczestniczenie w nabo˝eƒstwach, spotkaniach religijnych i nauczaniu religii oraz korzystanie z widzeƒ, spacerów, kàpieli, zaj´ç kulturalno-oÊwiatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu, a tak˝e ich udzia∏ w czynnoÊciach procesowych, odbywa si´ z uwzgl´dnieniem koniecznoÊci zabezpieczenia prawid∏owego toku post´powania karnego."; 145) w art. 222: a) w § 1 wyraz „umyÊlne" zast´puje si´ wyrazem „zawinione", b) w § 2: — pkt 3 otrzymuje brzmienie: „3) pozbawienie mo˝liwoÊci otrzymania jednej paczki ˝ywnoÊciowej w kwartale nast´pujàcym bezpoÊrednio po kwartale, w którym kara zosta∏a wymierzona,", — w pkt 5 na koƒcu kropk´ zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 6 i 7 w brzmieniu: „6) pozbawienie prawa do udzia∏u w niektórych zaj´ciach kulturalno-oÊwiatowych lub z zakresu kultury fizycznej i sportu, z wyjàtkiem korzystania z ksià˝ek i prasy, na okres do 1 miesiàca, 7) pozbawienie prawa dokonywania zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych i wyrobów tytoniowych oraz innych artyku∏ów dopuszczonych do sprzeda˝y w areszcie Êledczym, na okres do 1 miesiàca."; 146) po art. 222 dodaje si´ art. 222a w brzmieniu: „Art. 222a. § 1. Decyzja o ukaraniu karà dyscyplinarnà powinna zawieraç okreÊlenie przekroczenia pope∏nionego przez tymczasowo aresztowanego. § 2. Decyzj´ o ukaraniu, uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplinarnej, a tak˝e o odstàpieniu od ukarania dyscyplinarnego sporzàdza si´ na piÊmie i podaje do wiadomoÊci tymczasowo aresztowanemu. § 3. Je˝eli w okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej tymczasowo aresztowany dopuÊci∏ si´ ponownie przekroczenia, za- wieszona kara ulega wykonaniu, chyba ˝e dyrektor aresztu Êledczego postanowi inaczej. § 4. Przed wymierzeniem kar dyscyplinarnych okreÊlonych w art. 222 § 2 pkt 2 i 3 tymczasowo aresztowanemu, któremu ze wzgl´du na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupów artyku∏ów ˝ywnoÊciowych lub otrzymywanie paczek o wi´kszym ci´˝arze albo korzystajàcemu z diety, zasi´ga si´ opinii lekarza."; 147) art. 223 otrzymuje brzmienie: „Art. 223. § 1. Po wydaniu wyroku skazujàcego sàdu pierwszej instancji tymczasowo aresztowany mo˝e byç przeniesiony do zak∏adu karnego; sàd, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, mo˝e postanowiç inaczej. § 2. W stosunku do tymczasowo aresztowanego przeniesionego na podstawie § 1 do zak∏adu karnego, stosuje si´ przepisy o wykonywaniu tymczasowego aresztowania, chyba ˝e wyrazi∏ on zgod´ na stosowanie wzgl´dem niego przepisów o wykonywaniu kary pozbawienia wolnoÊci. § 3. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sàdu pierwszej instancji, w stosunku do którego sàd nie sprzeciwi∏ si´ przeniesieniu do zak∏adu karnego, a tymczasowo aresztowany wyrazi∏ zgod´ na stosowanie wzgl´dem niego przepisów o wykonywaniu kary pozbawienia wolnoÊci, komisja penitencjarna klasyfikuje niezw∏ocznie po otrzymaniu zawiadomienia o skazaniu. § 4. Zgoda, o której mowa w § 3, powinna byç wyra˝ona przed podj´ciem decyzji klasyfikacyjnej i potwierdzona podpisem tymczasowo aresztowanego. Cofni´cie zgody tymczasowo aresztowanego po wydaniu decyzji przez komisj´ penitencjarnà jest nieskuteczne. § 5. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sàdu pierwszej instancji, który nie wyrazi∏ zgody na stosowanie wzgl´dem niego przepisów o wykonywaniu kary pozbawienia wolnoÊci, komisja penitencjarna kwalifikuje do tymczasowo aresztowanych, którzy mogà byç przeniesieni do zak∏adu karnego z oddzia∏em aresztu Êledczego. § 6. Przepisy § 1—5 stosuje si´ odpowiednio w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania wobec obywatela polskiego prawomocnie skazanego przez sàd paƒstwa obcego na kar´ pozbawienia wolnoÊci podlegajàcà wykonaniu albo obywatela polskiego, wobec którego prawomocnie orzeczono Êrodek polegajàcy na pozbawieniu wolnoÊci, do czasu okreÊlenia przez w∏aÊciwy sàd kwalifikacji prawnej czynu wed∏ug prawa polskiego oraz kary lub Êrodka podlegajàcego wykonaniu. § 7. Przepisy o wykonaniu tymczasowego aresztowania stosuje si´ ponadto do umieszczonej w areszcie Êledczym lub w zak∏adzie karnym osoby, o której mowa w art. 589a Kodeksu post´powania karnego."; 148) po art. 223 dodaje si´ art. 223a w brzmieniu: „Art. 223a. § 1. Tymczasowo aresztowany, wobec którego wykonywana jest kara pozbawienia wolnoÊci w innej sprawie, korzysta z uprawnieƒ takich jak skazany, z wyjàtkiem: widzeƒ, korespondencji, korzystania z aparatów telefonicznych oraz innych Êrodków ∏àcznoÊci przewodowej i bezprzewodowej, posiadania przedmiotów w celi, korzystania ze Êwiadczeƒ zdrowotnych, powiadamiania organu dysponujàcego o zakwalifikowaniu do tymczasowo aresztowanych stwarzajàcych powa˝ne zagro˝enie spo∏eczne albo powa˝ne zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa zak∏adu karnego oraz o pozostaniu na leczeniu w zak∏adzie karnym po zwolnieniu, a tak˝e w zakresie udzielania zezwolenia, o którym mowa w art. 141a, a ponadto w innych wypadkach, gdy wymaga tego koniecznoÊç zabezpieczenia prawid∏owego toku post´powania karnego — w zakresie których stosuje si´ przepisy niniejszego kodeksu dotyczàce tymczasowo aresztowanych. § 2. Tymczasowo aresztowany, o którym mowa w § 1, nie korzysta z przepustek wymienionych w art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9, nagród wymienionych w art. 138 § 1 pkt 7 i 8, a tak˝e zezwolenia wymienionego w art. 165 § 2. § 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, mo˝e zarzàdziç stosowanie wobec tymczasowo aresztowane- go, o którym mowa w § 1, równie˝ innych przepisów dotyczàcych tymczasowo aresztowanych. § 4. Tymczasowo aresztowanego, o którym mowa w § 1, rozmieszcza si´ w areszcie Êledczym odr´bnie od skazanych."; 149) w art. 228 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Minister Obrony Narodowej, w porozumieniu z Ministrem SprawiedliwoÊci, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, regulamin organizacyjno-porzàdkowy wykonywania kary okreÊlonej w art. 323 § 4 Kodeksu karnego, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci zasady wykonywania tej kary wobec osób podlegajàcych s∏u˝bie wojskowej."; 150) art. 242 otrzymuje brzmienie: „Art. 242. § 1. Je˝eli w cz´Êci ogólnej niniejszego kodeksu u˝ywa si´ okreÊlenia „skazany", odpowiednie przepisy majà zastosowanie tak˝e do tymczasowo aresztowanego. § 2. Je˝eli niniejszy kodeks u˝ywa w znaczeniu ogólnym okreÊlenia „oskar˝ony", nale˝y przez to rozumieç równie˝ podejrzanego. § 3. Je˝eli niniejszy kodeks u˝ywa w znaczeniu ogólnym okreÊlenia „kara pozbawienia wolnoÊci", nale˝y przez to rozumieç równie˝ zast´pczà kar´ pozbawienia wolnoÊci, kar´ aresztu wojskowego, zasadniczà lub zast´pczà kar´ aresztu, kar´ porzàdkowà oraz Êrodek przymusu skutkujàcy pozbawienie wolnoÊci, chyba ˝e ustawa stanowi inaczej. § 4. OkreÊlenie „sàd" bez bli˝szego sprecyzowania oznacza sàd powszechny lub wojskowy, który wyda∏ wyrok w pierwszej instancji, z tym zastrze˝eniem, ˝e art. 6 § 1, art. 7, 8 § 2, art. 10, 13 i 15 oraz art. 18—24 stosuje si´ odpowiednio do sàdu penitencjarnego lub innego sàdu w∏aÊciwego na podstawie niniejszego kodeksu. § 5. U˝yte w niniejszym kodeksie okreÊlenie „przeci´tne miesi´czne wynagrodzenie pracowników" oznacza przeci´tne wynagrodzenie miesi´czne w poprzednim kwartale, obowiàzujàce od pierwszego dnia nast´pnego miesiàca po og∏oszeniu przez Prezesa G∏ównego Urz´du Statystycznego w Dzienniku Urz´dowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski" do celów emerytalno-rentowych. § 6. Przez poj´cie nadzoru nad korespondencjà rozumie si´ otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartoÊci. § 7. Przez poj´cie cenzury korespondencji rozumie si´ zapoznawanie si´ z treÊcià pisma oraz usuni´cie cz´Êci jego tekstu lub uczynienie go nieczytelnym. § 8. Przez poj´cie zatrzymania korespondencji rozumie si´ nieprzekazanie jej adresatowi i do∏àczenie do akt osobowych skazanego. § 9. Przez poj´cie nadzoru nad widzeniem rozumie si´ zapewnienie porzàdku w czasie jego trwania. § 10. Przez poj´cie kontroli rozmowy w trakcie widzenia lub telefonicznej rozumie si´ zapoznawanie si´ z jej treÊcià oraz mo˝liwoÊç jej przerwania. § 11. Kontrola paczki oznacza sprawdzanie jej opakowania i zawartoÊci. § 12. U˝yte w niniejszym kodeksie okreÊlenia „koÊció∏", „inny zwiàzek wyznaniowy" nale˝y rozumieç jako koÊció∏, inny zwiàzek wyznaniowy o ustawowo uregulowanej sytuacji prawnej. § 13. Przez u˝yte w art. 91 pkt 7, art. 92 pkt 9 oraz w art. 139 § 3 i 4 okreÊlenie „w roku" nale˝y rozumieç okres 12 miesi´cy poprzedzajàcych dzieƒ rozpocz´cia korzystania z kolejnej przepustki lub zezwolenia na opuszczenie zak∏adu karnego. § 14. Przez u˝yte w niniejszym kodeksie okreÊlenia „zak∏ad pracy" i „podmiot zatrudniajàcy" nale˝y rozumieç pracodawc´ jako jednostk´ organizacyjnà zatrudniajàcà pracowników. § 15. Przez poj´cie wynagrodzenia przypadajàcego skazanemu rozumie si´ kwot´, pozosta∏à po dokonaniu potràceƒ z wynagrodzenia przys∏ugujàcego sk∏adek na ubezpieczenie spo∏eczne i kwoty na fundusz pomocy postpenitencjarnej, stanowiàcà podstaw´ do naliczenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych."; 151) uchyla si´ art. 246; 152) w art. 248 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, tryb post´powania w∏aÊciwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zak∏adach karnych lub aresztach Êledczych przekroczy w skali kraju ogólnà pojemnoÊç tych zak∏adów, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci tryb post´powania Dyrektora Generalnego S∏u˝by Wi´ziennej, dyrektorów okr´gowych oraz dyrektorów zak∏adów karnych i aresztów Êledczych w zakresie zawiadamiania o przekroczonej pojemnoÊci odpowiednio w skali kraju, obszaru dzia∏ania okr´gowego inspektoratu oraz zak∏adu karnego i aresztu Êledczego, tryb post´powania dyrektorów zak∏adów karnych i aresztów Êledczych w zakresie organizowania dodatkowych miejsc zakwaterowania, a tak˝e tryb post´powania organów prokuratury i sàdownictwa w wypadku przeludnienia zak∏adów karnych i aresztów Êledczych ponad ustalonà pojemnoÊç w skali kraju."; 153) art. 249 otrzymuje brzmienie: „Art. 249. § 1. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, regulamin organizacyjno-porzàdkowy wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci i regulamin organizacyjno-porzàdkowy wykonywania tymczasowego aresztowania, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci organizacj´ przyj´ç do zak∏adów karnych i aresztów Êledczych i zasady rozmieszczania osadzonych w celach mieszkalnych, porzàdek wewn´trzny zak∏adów karnych i aresztów Êledczych, organizacj´ przyjmowania korespondencji i zasady widzeƒ w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, warunki opieki zdrowotnej i bytowej w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, a tak˝e zagadnienia zwiàzane z przygotowaniem skazanych i tymczasowo aresztowanych do ich zwolnienia z zak∏adu karnego i aresztu Êledczego. § 2. Minister SprawiedliwoÊci, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, regulamin organizacyjno-porzàdkowy wykonywania kary aresztu wojskowego, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci organizacj´ przyj´ç tych osób do zak∏adu karnego, zasady rozmieszczania skazanych ˝o∏nierzy w celach mieszkalnych, zasady udzia∏u organów wyznaczonych przez Ministra Obrony Narodowej w procesie resocjalizacji skazanych ˝o∏nierzy oraz metody oddzia∏ywania na skazanego uwzgl´dniajàce zasady pe∏nienia s∏u˝by wojskowej. § 3. Minister SprawiedliwoÊci okreÊli, w drodze rozporzàdzenia: 1) sposoby prowadzenia oddzia∏ywaƒ penitencjarnych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, majàc na wzgl´dzie zw∏aszcza ich organizacj´, warunki, zasady i formy oraz sposób dokumentowania prowadzonych oddzia∏ywaƒ, 2) warunki bytowe osób osadzonych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, majàc na uwadze zapewnienie osadzonym odzie˝y, bielizny, obuwia, Êrodków higieny oraz Êrodków konserwacji, a tak˝e wyposa˝enie pomieszczeƒ w podstawowy sprz´t kwaterunkowy, 3) sposoby za∏atwiania wniosków, skarg i próÊb osób osadzonych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, bioràc w szczególnoÊci pod uwag´ zasady i tryb przyjmowania i rozpoznawania wniosków, skarg i próÊb, a tak˝e ich ewidencj´ i dokumentowanie, 4) sposoby ochrony jednostek organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej, majàc na wzgl´dzie formy organizacyjne ochrony tych jednostek, obowiàzki funkcjonariuszy i pracowników S∏u˝by Wi´ziennej oraz przywi´ziennych zak∏adów pracy, realizowane przez nich przedsi´wzi´cia, dzia∏ania ochronne i czynnoÊci profilaktyczne, post´powanie z osobami osadzonymi w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, a tak˝e warunki wst´pu na teren jednostek organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej osób nieb´dàcych funkcjonariuszami lub pracownikami S∏u˝by Wi´ziennej albo pracownikami przywi´ziennych zak∏adów pracy oraz ochron´ osób osadzonych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych w czasie ich konwojowania przez funkcjonariuszy S∏u˝by Wi´ziennej, 5) sposoby obrony jednostek organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej w sytuacjach zagro˝enia zdrowia i ˝ycia funkcjonariuszy i pracowników S∏u˝by Wi´ziennej, pracowników przywi´ziennych zak∏adów pracy oraz osadzonych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, w wyniku kl´sk ˝ywio∏owych, a tak˝e zagro˝eƒ dla ludzi i Êrodowiska w sytuacjach stanów nadzwyczajnych, 6) czynnoÊci administracyjne i rozliczenia finansowe zwiàzane z prowadzeniem depozytu przedmiotów wartoÊciowych i Êrodków pieni´˝nych osób pozbawionych wolnoÊci, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci ewidencjonowanie zdeponowanych Êrodków i przedmiotów, czynnoÊci zwiàzane z ich przyjmowaniem, przechowywaniem i wydawaniem, w tym gromadzeniem Êrodków pieni´˝nych na ksià˝eczkach oszcz´dnoÊciowych, tryb przekazywania zdeponowanych Êrodków i przedmiotów mi´dzy jednostkami organizacyjnymi, czynnoÊci zwiàzane z rozliczeniem nale˝noÊci za prac´ osadzonych, tryb dokonywania zakupów przez osadzonych oraz dokumentowanie tych czynnoÊci, 7) czynnoÊci administracyjne zwiàzane z wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i Êrodków przymusu skutkujàcych pozbawienie wolnoÊci oraz dokumentowanie tych czynnoÊci, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci zasady: rejonizacji osadzania w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych, przyjmowania, rozmieszczania i zwalniania osadzonych, poddawania osadzonego czynnoÊciom identyfikacyjnym, obliczania okresu wykonywania kary i Êrodka przymusu, wydawania osadzonych do udzia∏u w czynnoÊciach procesowych oraz godzin przyjmowania ich do zak∏adów karnych lub aresztów Êledzych, a tak˝e post´powania z korespondencjà osadzonych, 8) tryb przeprowadzania kontroli jednostek organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej, z uwzgl´dnieniem rodzajów kontroli, jej zakresu i cz´stotliwoÊci, kompetencji do prowadzenia kontroli, sposobu jej przeprowadzania i dokumentowania jej przebiegu, a tak˝e sposobu ustalania i przekazywania zainteresowanym wyników kontroli."; 154) po art. 249 dodaje si´ art. 249a w brzmieniu: „Art. 249a. Dyrektor Generalny S∏u˝by Wi´ziennej mo˝e, w drodze zarzàdzenia, okreÊliç: 1) organizacj´ ochrony przeciwpo˝arowej i zabezpieczenia przeciwpo˝arowego w jednostkach organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej, 2) szczegó∏owe zasady prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresy czynnoÊci funkcjonariuszy i pracowników dzia∏ów penitencjarnych i terapeutycznych, 3) organizacj´ s∏u˝by zdrowia w jednostkach organizacyjnych S∏u˝by Wi´ziennej, 4) zakres i formy prowadzenia ewidencji osób pozbawionych wolnoÊci przez jednostki organizacyjne S∏u˝by Wi´ziennej."; „§ 1. Wobec tymczasowo aresztowanych i skazanych umieszczonych w pomieszczeniach, o których mowa w art. 251 § 1, stosuje si´ odpowiednio przepisy regulaminu organizacyjno-porzàdkowego wykonywania tymczasowego aresztowania, regulaminu organizacyjno-porzàdkowego wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci, przepisy o nadzorze penitencjarnym, a tak˝e inne przepisy regulujàce wykonywanie tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolnoÊci.". Art. 2. W ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdzia∏aniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90, poz. 844, Nr 122, poz. 1143, Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268 i Nr 137, poz. 1302) w art. 23 w ust. 1 w pkt 2 lit. e) otrzymuje brzmienie: „e) wykonywa∏ prac´ w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolnoÊci, je˝eli podstaw´ wymiaru sk∏adki na ubezpieczenie spo∏eczne i Fundusz Pracy stanowi∏a kwota co najmniej po∏owy minimalnego wynagrodzenia,". Art. 3. W ustawie z dnia 26 kwietnia 1996 r. o S∏u˝bie Wi´ziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 oraz z 2003 r. Nr 90, poz. 844) w art. 1 po ust. 4a dodaje si´ ust. 4b w brzmieniu: „4b. S∏u˝ba Wi´zienna ma prawo do otrzymywania informacji kryminalnych z Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie realizowania swoich zadaƒ ustawowych.". Art. 4. W ustawie z dnia 6 lipca 2001 r. o gromadzeniu, przetwarzaniu i przekazywaniu informacji kryminalnych (Dz. U. Nr 110, poz. 1189 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 81, poz. 731 i Nr 89, poz. 804 oraz z 2003 r. Nr 124, poz. 1153, Nr 128, poz. 1175 i Nr 137, poz. 1302) w art. 28 w ust. 1 po wyrazach „post´powaniem karnym" dodaje si´ wyrazy „lub post´powaniem karnym wykonawczym". Art. 5. Przepisy niniejszej ustawy stosuje si´ równie˝ przy wykonywaniu orzeczeƒ, które sta∏y si´ wykonalne przed dniem jej wejÊcia w ˝ycie. Art. 6. CzynnoÊci procesowe w zakresie post´powania wykonawczego i inne czynnoÊci wykonawcze, dokonane przed wejÊciem w ˝ycie niniejszej ustawy z zachowaniem przepisów dotychczasowych, sà skuteczne. Art. 7. W razie wàtpliwoÊci, czy stosowaç prawo dotychczasowe czy przepisy niniejszej ustawy, stosuje si´ t´ ustaw´. Art. 8. Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie niniejszej ustawy zachowujà moc przepisy wydane przed wejÊciem jej w ˝ycie, je˝eli nie sà sprzeczne z przepisami tej ustawy, nie d∏u˝ej jednak ni˝ przez rok. Art. 9. Ustawa wchodzi w ˝ycie z dniem 1 wrzeÊnia 2003 r., z wyjàtkiem: 1) art. 1 pkt 2 lit. b, który wchodzi w ˝ycie z dniem 17 paêdziernika 2004 r.; 2) art. 1 pkt 147 w zakresie dotyczàcym art. 223 § 7, który wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia z mocà od dnia 1 lipca 2003 r. 155) uchyla si´ art. 250; 156) w art. 253 uchyla si´ § 3; 157) w art. 254 § 1 otrzymuje brzmienie: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski	<urn:uuid:72fd05d9-61d5-412c-b54b-3fbadfbe6da5>	finepdfs	1.272461	CC-MAIN-2024-22	http://g.ekspert.infor.pl/p/_dane/akty_pdf/DZU/2003/142/1380.pdf	2024-05-23T09:07:33+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058614.40/warc/CC-MAIN-20240523080929-20240523110929-00297.warc.gz	10,089,339	0.999842	0.999864	0.999864	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 903, 5248, 9422, 13462, 17705, 21676, 25610, 29653, 33246, 37456, 41644, 45626, 49486, 53345, 57531, 61425, 65307, 69181, 73136, 77101, 80970, 84896, 88598, 92652, 96580, 99887, 103598, 107225, 110981, 114814, 118787, 122346, 125503 ]	1	0
Sygnatura sprawozdania (wypełnia MPiPS) Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Roczne sprawozdanie merytoryczne z działalności organizacji pożytku publicznego Formularz należy wypełnić w języku polskim, drukowanymi literami; Sprawozdawca wypełnia tylko przeznaczone dla niego białe pola; We wszystkich pytaniach, w których istnieje możliwość wyboru odpowiedzi, należy zaznaczyć właściwe odpowiedzi znakiem X; We wszystkich polach, w których nie będą wpisane odpowiednie informacje, należy wstawić pojedynczy znak myślnika (-) ; Miejsce na notatki MPiPS Data wpłynięcia sprawozdania (wypełnia MPiPS) I.Dane organizacji pożytku publicznego 1. Nazwa organizacji Stowarzyszenie Hospicjum Królowej Apostołów 2. Adres siedziby i dane kontaktowe Kraj Polska Województwo Zachodniopomorskie Powiat Policki Gmina Police Ulica Grunwaldzka Nr domu 13 Nr lokalu Miejscowość Police Kod pocztowy 72-010 Poczta Police Nr telefonu 91 3122989 Nr faxu E-mail info@hospicjum- Strona www www.hospicjum-police.pl 3. Data rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym 9.05.2003r. 4. Data uzyskania statusu organizacji pożytku publicznego 14.11.2005 r 5. Numer REGON 812608003 6. Numer KRS 161200 7. Skład organu zarządzającego organizacji (Należy wpisać imiona, nazwiska oraz informacje o funkcji pełnionej przez poszczególnych członków organu zarządzającego) Aleksandra Mazur, Marek Tkaczuk, Mirosława Ronka, Jacek Szymaniak, Beata Ciborowska za rok 2011 \| 8. Skład organu kontroli lub nadzoru \| \|---\| \| organizacji \| \| (Należy wpisać imiona, nazwiska oraz informacje o \| \| funkcji pełnionej przez poszczególnych członków organu \| \| kontroli lub nadzoru) \| \| 9. Cele statutowe organizacji \| \| (Należy opisać cele na podstawie statutu organizacji) \| 10. Sposób realizacji celów statutowych organizacji (Należy opisać sposób realizacji celów statutowych organizacji na podstawie statutu organizacji) WZÓR Hospicjum może realizować swoje cele w szczególności poprzez: 1.prowadzenie domów hospicyjnych, 2.prowadzenie domów opieki społecznej, 3. prowadzenie oddziałów opieki długoterminowej, 4. prowadzenie posługi medycznej, duchowej, psychologicznej, socjalnej w domu chorego, 5.prowadzenie posługi duchowej,psychologicznej, socjalnej i medycznej rodzinom osób chorych, 6.gromadzenie środków potrzebnych do realizacji celów Hospicjum 7. współpracę z władzami państwowymi i samorządowymi, placówkami służby zdrowia, ośrodkami naukowymi i edukacyjnymi, Kościołami i związkami religijnymi, instytucjami prowadzącymi identyczną lub podobną działalność oraz z innymi osobami prawnymi i fizycznymi, którym idea hospicjum jest bliska, 8. prowadzenie działalności naukowej i edukacyjnej, 9.organizowanie konferencji, seminariów,szkoleń 10. organizowanie kolonii, obozów, zimowisk i innych imprez turystyczno-rekreacyjno kulturalnych dla dzieci osób chorych i osieroconych 11.prowadzenie działalności wydawniczej 12.podejmowanie i realizowanie wszelkich działań o charakterze prawnym i faktycznym zamierzającym do wybudowania Hospicjum stacjonarnego w miejscowości Tanowo 11. Najważniejsze sfery działalności pożytku publicznego (Należy wskazać nie więcej niż trzy najważniejsze, pod względem wielkości wydatkowanych środków, sfery działalności pożytku publicznego, o których mowa w art. 4 ust.1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie(Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536), zaczynając od najważniejszej) 1. Opieka medyczna , psychologiczna,socjalna nad chorymi w terminalnej fazie choroby nowotworowej w domach podopiecznych 2. Działania zmierzające do wybudowania hospicjum stacjonarnego w Tanowie. 3. Prowadzenie promocji idei wolontariatu i opieki hospicyjnej poprzez konferencje i cykliczne imprezy . II. Charakterystyka działalności organizacji pożytku publicznego w okresie sprawozdawczym 1.Opis działalności pożytku publicznego Opieka medyczna i nie medyczna nad osobami w terminalnej fazie choroby nowotworowej Wsparcie rodzin osób chorych 1. Opis głównych działań podjętych przez organizację Pozyskiwanie wolontariuszy Wypożyczanie sprzętu medycznego Pozyskiwanie funduszy na budowę Hospicjum Stacjonarnego w Tanowie. 2.Zasięg terytorialny prowadzonej przez organizację działalności pożytku publicznego (Należy wskazać np. „gmina", „powiat", „województwo", „cały kraj", „zagranica") Powiat Policki 2. Informacja dotycząca prowadzonych przez organizację pożytku publicznego placówek w okresie sprawozdawczym 1.Organizacja prowadziła placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, centra integracji społecznej, domy pomocy społecznej, placówki opiekuńczowychowawcze określone w przepisach o pomocy społecznej, szkoły i placówki publiczne określone w przepisach o systemie oświaty lub niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej nie 2.Informacja na temat lokalizacji i aktywności placówek, o których mowa w pkt 1 \| \| \| \| Miejscowość/ci, w której/ych placówka prowadzi działania \| Liczba odbiorców działań placówki w okresie sprawozdawczym \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| \| Lp \| Nazwa placówki \| \| \| \| 1 \| \| \| \| \| \| 2 \| \| \| \| \| \| 3 \| \| \| \| \| \| 4 \| \| \| \| \| Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia……..……(Nr………poz……….) WZÓR 2. Opis przedmiotu działalności odpłatnej pożytku publicznego (Należy podać informację na temat rodzaju działalności odpłatnej organizacji w okresie sprawozdawczym, wraz ze wskazaniem kodu/ów PKD 2007 odpowiadającego/ych tej działalności. Jeśli organizacja prowadzi więcej niż 3 rodzaje działalności odpłatnej, należy podać informację na temat trzech głównych rodzajów działalności (podanie maksymalnie 3 kodów), zaczynając od głównego przedmiotu działalności) Kod PKD: Kod PKD: Kod PKD: 3. Zasięg terytorialny prowadzonej przez organizację odpłatnej działalności pożytku publicznego (Należy wskazać np. „gmina”, „powiat”, „województwo”, „cały kra j”, „zagranica”) 4.Organizacja prowadziła działalność gospodarczą nie 5.Opis przedmiotu działalności gospodarczej (Należy podać informację na temat rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej przez organizację w okresie sprawozdawczym, wraz ze wskazaniem kodu/ów PKD 2007 odpowiadającego/ych tej działalności. Jeśli organizacja prowadzi więcej niż 3 rodzaje działalności gospodarczej wg klasyfikacji PKD, należy podać informację na temat trzech głównych rodzajów działalności (podanie maksymalnie 3 kodów), zaczynając od głównego przedmiotu działalności) Kod PKD: Kod PKD: zł zł, Kod PKD: 6.Zasięg terytorialny prowadzonej przez organizację działalności gospodarczej (Należy wskazać np. „gmina", „powiat", „województwo", „cały kraj", „zagranica") III. Przychody i koszty organizacji pożytku publicznego w okresie sprawozdawczym 1. Informacja o przychodach organizacji 1. Łączna kwota przychodów organizacji ogółem (zgodnie z rachunkiem wyników / zysków i strat) 217682,45 2. Informacja o źródłach przychodów organizacji 1.Przychody z działalności nieodpłatnej pożytku publicznego 0,00 2. Przychody z działalności odpłatnej pożytku publicznego 0, 00 zł 3. Przychody z działalności gospodarczej 0, 00 zł 4. Przychody z działalności finansowej 5,48 zł 5. Przychody z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych 76191,77, zł 6. Ze źródeł publicznych ogółem 87650,00zł w tym: a) ze środków europejskich w rozumieniu przepisów o finansach publicznych 0, 00 zł b) ze środków budżetu państwa 0, 00 zł c) ze środków budżetu jednostek samorządu terytorialnego 87650, 00 zł d) z dotacji z funduszy celowych 0, 00 zł 7. Ze źródeł prywatnych ogółem: 33 210,37 zł w tym: a) ze składek członkowskich 100,00 zł b) z darowizn od osób fizycznych 6 450,00 zł c) z darowizn od osób prawnych 23 500,94 zł d) z ofiarności publicznej (zbiórek publicznych, kwest) 3 159,40 zł e) ze spadków, zapisów 0,00 zł f) z wpływów z majątku (w szczególności sprzedaż lub wynajem składników majątkowych) 0,00 zł ł zł zł zł zł zł zł zł g) z nawiązek sądowych 0,00 zł h) ze świadczeń pieniężnych 0,00 zł 8. Z innych źródeł 20 624,83 zł 2. Wynik działalności odpłatnej pożytku publicznego lub działalności gospodarczej organizacji pożytku publicznego w okresie sprawozdawczym 1.Wynik działalności odpłatnej pożytku publicznego 0,00 zł 2. Wynik działalności gospodarczej 0,00 zł w tym: wysokość środków przeznaczona na działalność statutową 0,00 zł 3. Informacje o sposobie wydatkowania środków pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych 1.Wysokość kwoty pochodzącej z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych niewydatkowanej w poprzednich okresach sprawozdawczych 80 857,65 zł 2.Wysokość kwoty pochodzącej z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych wydatkowanej w okresie sprawozdawczym ogółem 76191, 77 z 3.Działania, na które wydatkowano środki pochodzące z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych w okresie sprawozdawczym (w szczególności określone w pkt II.1.1) oraz kwoty przeznaczone na te działania 1 Wynagrodzenie lekarzy i pielęgniarek 13900 , 00 2 Utrzymanie siedziby hospicjum 46870,66 3 Usługi obce 15421 ,11 4 Pracownik biurowy 18 800,00 zł 4. Cele szczegółowe, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wskazane przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, na które organizacja pożytku publicznego wydatkowała najwięcej środków pochodzących z 1% podatku dochodowego w okresie sprawozdawczym wraz z kwotą 1 Wynagrodzenie lekarzy i pielęgniarek 13900, 00 2 Czynsz za lokal 9059,33 3 paliwo 9901, 67 4 Reklama, promocja 9798 ,39zł w tym : WZÓR 4. Informacje o poniesionych kosztach w okresie sprawozdawczym Koszty organizacji w okresie sprawozdawczym ogółem: a)koszty z tytułu prowadzenia nieodpłatnej działalności pożytku publicznego b) koszty z tytułu prowadzenia odpłatnej działalności pożytku publicznego c)koszty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej d)koszty administracyjne, w tym: zużycie materiałów i energii, usługi obce, podatki i opłaty, wynagrodzenia oraz ubezpieczenia i inne świadczenia, amortyzacja e)koszty kampanii informacyjnej lub reklamowej związanej z pozyskiwaniem 1% podatku dochodowego od osób fizycznych f)pozostałe koszty ogółem: Koszty ogółem: 224189,62 zł 80 400,00 zł 0,00 zł 0,00 zł 122461, 15 zł 19798 ,39 zł 1 530,00 zł Załącznik z dnia……..……(Nr………poz……….) do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej W tym: wysokość kosztów finansowana z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych 76 191,77 zł 13 900,00 zł 0 , 00 zł 52 493,00 zł 9 798,39 zł 0,00 zł IV. Korzystanie z uprawnień w okresie sprawozdawczym 1. Organizacja korzystała z następujących zwolnień z podatku dochodowego od osób prawnych tak z podatku od nieruchomości tak z opłaty skarbowej z opłat sądowych z innych zwolnień -> jakich?____________________________ 2. Organizacja korzystała z prawa do nieodpłatnego informowania przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji o prowadzonej działalności pożytku publicznego, zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226) Tak tak tak 3. Organizacja korzystała z uprawnienia do nabycia na szczególnych zasadach prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z zasobu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, lub zawarła umowy użytkowania, najmu, dzierżawy lub użyczenia i przysługuje jej w odniesieniu do tych nieruchomości następujące prawo: własność użytkowanie wieczyste najem użytkowanie użyczenie dzierżawa nie z podatku od czynności nie nie korzystała osób osób osób osób osób V. Personel organizacji pożytku publicznego w okresie sprawozdawczym 1. Pracownicy oraz osoby świadczące usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej 1. Liczba osób zatrudnionych w organizacji na podstawie stosunku pracy (W odpowiedzi należy uwzględnić wszystkie osoby zatrudnione w organizacji na podstawie stosunku pracy (etat lub część etatu) w okresie sprawozdawczym, nawet jeśli obecnie nie są już zatrudnione w organizacji) 0 osób 2. Przeciętna liczba zatrudnionych w organizacji na podstawie stosunku pracy w przeliczeniu na pełne etaty (Aby określić przeciętne zatrudnienie należy zsumować wszystkie osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy w poszczególnych miesiącach w okresie sprawozdawczym (wraz z ułamkami odpowiadającymi części etatu, np. 0,5 w przypadku osoby zatrudnionej na pół etatu), dodać do siebie sumy zatrudnionych z 12 miesięcy i podzielić przez 12. Wynik wpisać z dokładnością do 1 miejsca po przecinku) 0 etatów 3. Liczba osób świadczących usługi w organizacji na podstawie umowy cywilnoprawnej 8 2. Członkowie (nie dotyczy fundacji) 1. Organizacja ma członków tak 2. Liczba członków organizacji wg stanu na ostatni dzień roku obrotowego osób fizycznych osób prawnych 16 3. Zmiana członkostwa w organizacji organizacja pozyskała……0………członków organizacja straciła……………0….członków 3. Wolontariat w okresie sprawozdawczym 1. Organizacja korzystała ze świadczeń wykonywanych przez wolontariuszy (Zgodnie z ustawą z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wolontariuszami są osoby wykonujące nieodpłatnie i dobrowolnie pracę na rzecz organizacji, niezależnie od tego, czy są to osoby niezwiązane z organizacją, członkowie, pracownicy, osoby świadczące usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej czy przedstawiciele władz organizacji) tak 2. Liczba wolontariuszy wykonujących świadczenie na rzecz organizacji przez okres krótszy niż 30 dni (Każdy wolontariusz powinien być liczony tylko raz, niezależnie od liczby świadczeń wykonanych na rzecz organizacji w okresie sprawozdawczym i czasu pracy) w tym: a) członkowie organizacji b) pracownicy organizacji c) osoby świadczące usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej Tak nie nie osób osób 24 osób 6sób osób 4 osób 4 osób 10 osób Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia……..……(Nr………poz……….) zł zł zł WZÓR 6. Wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (brutto) wypłaconego pracownikom organizacji, wliczając wynagrodzenie zasadnicze, nagrody, premie i inne świadczenia, oraz osobom świadczącym usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej 0 , 00 7. Wysokość najwyższego miesięcznego wynagrodzenia (brutto) wypłaconego członkom organu zarządzającego, wliczając wynagrodzenie zasadnicze, nagrody, premie i inne świadczenia oraz umowy cywilnoprawne 0 ,00 zł 8. Wysokość najwyższego miesięcznego wynagrodzenia (brutto) wypłaconego członkom innych organów organizacji, wliczając wynagrodzenie zasadnicze, nagrody, premie i inne świadczenia oraz umowy cywilnoprawne 0 ,00 9. Wysokość najwyższego miesięcznego wynagrodzenia (brutto) wypłaconego pracownikom organizacji, wliczając wynagrodzenie zasadnicze, nagrody, premie i inne świadczenia, oraz osobom świadczącym usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej 0 , 00 10. Dodatkowe uwagi dotyczące wynagrodzeń (Można podzielić się z opinią publiczną dodatkowymi uwagami dotyczącymi poziomu lub konstrukcji wynagrodzeń w organizacji wówczas należy wpisać te uwagi w przygotowane pole) VII.Informacja o udzielonych przez organizację pożytku publicznego pożyczkach pieniężnych w okresie sprawozdawczym 1. Organizacja udzielała pożyczek pieniężnych nie 2. Wysokość udzielonych pożyczek pieniężnych , zł 3.Statutowa podstawa przyznania pożyczek pieniężnych VIII. Informacja o działalności zleconej organizacji pożytku publicznego przez administrację publiczną w okresie sprawozdawczym 1. Organizacja realizowała zadania zlecone przez organy jednostek samorządu terytorialnego tak 2. Informacja na temat realizowanych zadań i kwot dotacji otrzymanych na ich realizację Lp Nazwa zadania Kwota 1 GM POLICE 27650, zł 2 GM DOBRA 15000, zł 3 GM KOLBASKOWO 15000, zł 4 GM NOWE WARPNO 15000, zł 5 POWIAT POLICE 15000, zł 3. W okresie sprawozdawczym organizacja realizowała zadania zlecone przez organy administracji rządowej nie nie nie 4. Informacja na temat realizowanych zadań i kwot dotacji otrzymanych na ich realizację Lp Nazwa zadania 1 2 3 4 0, 00 zł 0, 00 zł 0, 00 zł 0, 00 zł 5 0, 00 zł IX.Informacja dotycząca realizowanych przez organizację pożytku publicznego zamówień publicznych w okresie sprawozdawczym 1. W okresie sprawozdawczym organizacja realizowała zamówienia publiczne tak nie nie 2. Informacja na temat realizowanych zamówień i kwot otrzymanych na ich realizację \| Lp \| Nazwa zamówienia \| Kwota \| \|---\|---\|---\| \| 1 \| \| , zł \| \| 2 \| \| , zł \| \| 3 \| \| , zł \| \| 4 \| \| , zł \| \| 5 \| \| , zł \| X.Informacje uzupełniające 1. Wykaz spółek, w których organizacja posiada co najmniej 20% udziałów lub akcji w kapitale zakładowym lub co najmniej 20% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym spółki % udziałów Lp 1 2 3 Nazwa spółki Siedziba spółki lub akcji w % udziału w ogólnej kapitale % % % liczbie głosów % % % Kwota 2. Wykaz fundacji, których organizacja jest fundatorem 1 2 3 3. Informacje o kontrolach przeprowadzonych w organizacji przez organy administracji publicznej w okresie sprawozdawczym 4. Organizacja przeprowadziła badanie sprawozdania finansowego na podstawie ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.) lub rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie obowiązku badania sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego (Dz. U. Nr 285, poz. 2852) \| \| \| \| Data zakończenia \| \|---\|---\|---\|---\| \| Lp \| Przedmiot kontroli \| Organ kontrolujący \| \| \| \| \| \| kontroli \| \| \| Sposób wykorzystania i rozliczenia dotacji \| \| \| \| 1 \| udzielonych przez Powiat Policki w 2009 i \| Starostwo Powiatowe w Policach \| 18.10.2011 \| \| \| 2010. \| \| \| \| \| Sposób wykorzystania i rozliczenia dotacji \| \| \| \| 2 \| udzielonych przez Urząd Miejski w Policach \| Urząd Miejski w Policach \| 14.10.2011 \| \| \| przyznanej w 2010 roku. \| \| \| \| 3 \| \| \| \| \| 4 \| \| \| \| nie 5. Dodatkowe informacje Wszystkie działania Sowarzyszenia Hospicjum Królowej Apostołów na rzecz podopiecznych prowadzadzone są nieodpłatnie. Wizyty są nielimitowane, tak częste, jak jest to potrzebne, by w cierpieniu ulżyć choremu, poprawić komfort życia, ulżyć rodzinie.W uzasadnionych przypadkach rodzinie udzielana jest pomoc socjalna przy zakupie leków i żywności.W związku z nieustannym wzrostem zachorowań na choroby nowotworowe i potrzebami zabezpieczenia opieki stacjonarnej, stowarzyszenie podjęło trud budowy hospicjum stacjonarnego. Stowarzyszenioe jest organizacją świecką. (Należy wpisać w poniższe pole inne informacje, którymi organizacja chciałaby podzielić się z opinią publiczną) Sporządził/a Imię i nazwisko Funkcja Aleksandra Mazur Prezes Zarządu Stowarzyszenia Podpis Data wypełnienia sprawozdania Miejsce na pieczęć organizacji o ile organizacja posiada pieczęć 29.06.2012r. WZÓR	<urn:uuid:b65ad3c5-e9a0-4c9f-9391-e325d3700afd>	finepdfs	1.228516	CC-MAIN-2022-33	http://hospicjum-police.pl/wp-content/uploads/2018/07/roczne_mer_2011.pdf	2022-08-18T11:08:11+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882573193.35/warc/CC-MAIN-20220818094131-20220818124131-00115.warc.gz	25,237,658	0.999964	0.999978	0.999978	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1489, 1784, 3921, 5236, 6571, 8039, 9669, 11718, 13965, 14021, 16157, 17102, 19061 ]	1	0
PRZYCZYNEK DO MARKSISTOWSKO-LENINOWSKIEJ WALKI Z ZAFAŁSZOWANIAMI ROLI ZWIĄZKU RADZIECKIEGO W SOCJALISTYCZNEJ INTEGRACJI GOSPODARCZEJ (tłumaczył z języka niemieckiego Marian Borzestowski) Zapoczątkowane Wielką Socjalistyczną Rewolucją Październikową przejście – w skali światowej – od kapitalizmu do socjalizmu pociągnęło za sobą powstanie i rozwój szeregu krajów socjalistycznych oraz zainicjowało proces ich wzajemnego zbliżania się tak pod względem politycznym, jak i ekonomicznym. W owych dniach październikowych tkwią głębokie korzenie bratniej wspólnoty krajów socjalistycznych. To właśnie, jak pisał Lenin, „interes ekonomiczny, zarówno jak instynkt i świadomość internacjonalizmu i demokratyzmu”¹ skłaniają ludzi pracy krajów socjalistycznych do urzęczywiania zbliżenia się i zespolenia wszystkich narodów socjalistycznych. Socjalistyczna integracja gospodarcza stanowi część procesu historycznie koniecznego i zmierza w ujęciu perspektywicznym, po uprzednim zrealizowaniu wielu przedsięwzięć integracyjnych, do stworzenia jednolitego organizmu gospodarczego. Od samego początku tego procesu ideologia imperialistyczna oczernia w szczególności rolę Związku Radzieckiego we wspólnocie krajów socjalistycznych i określa sposób jego postępowania jako „hegemonialny” lub „imperialny”. Posługując się typowo imperialistycznymi i ekspansjonistycznymi miarami wartości przedstawia się internacjonalistyczną działalność Związku Radzieckiego w ramach RWPG jako rzekomo podyktowaną li tylko specjalnym interesem własnym, np. dążeniem do „rozszerzenia swego rynku wewnętrznego”². Rzeczywistą pozycję Związku Radzieckiego w obrębie RWPG wyznacza rola, jaką spełnia on w zakresie dynamizowania i pogłębiania współpracy bratnich krajów socjalistycznych. Określają to dokumenty naszych partii³. W nich znajduje swój wyraz teza, że socjalistyczna integracja gospodarcza, przy określonym stopniu dojrzałości socjalistycznego sposobu produkcji – w stadium rozwinietego społeczeństwa socjalistycznego – uzyskuje rangę powszechnej prawidłowości, wynikającej obiektywnie z internacjonalistycznej istoty socjalizmu oraz z warunków i wymogów uspolecznienia produkcji. Socjalizm stanowi pierwszą fazę takiej formacji społecznej, która uwalnia siły wytwórcze od ograniczeń rozwojowych, mających swe źródło w prywatnej własności środków produkcji i umożliwia faktyczne uspolecznienie, by „uczynić życie wszystkich ludzi pracy jak najłatwiejszym, umożliwiającym im dobrobyt”⁴. Temu celowi służą także socjalistyczne formy integracji gospodarczej, wykorzystujące obiektywne tendencje internacjonalizacji życia gospodarczego⁵. Oczywiście i na tym polu jak i generalnie rzecz biorąc proces nieskrępowanego rozwoju sił wytwórczych i wyzwolenia ich z „dziedzictwa” dawnych więzów kapitalistycznych nie przebiega w sposób automatyczny i samoczynnie. Jakkolwiek proces ten, stanowiący część składową rewolucji socjalistycznej, zdeterminowany jest obiektywnie, to jednak, podobnie jak wszystkie inne obiektywne prawa socjalizmu, musi zostać urzeczywistniony w sposób świadomy i planowy. Także w odniesieniu do wspomnianego wyżej rewolucyjnego procesu – jeśli przenieść go w sferę krystalizowania się światowego systemu socjalistycznego – obowiązuje podstawowy wymóg rewolucji socjalistycznej, a mianowicie konieczność ustanowienia i przestrzegania jedności czynników natury obiektywnej i czynników natury subiektywnej. Obok istnienia w obrębie każdego z krajów socjalistycznych czynników obiektywnych, uwydlatniających się w stopniu niejednokrotnie bardzo zróżnicowanym, istnieją przesłanki natury subiektywnej, tj. „zdolność klasy rewolucyjnej do rewolucyjnych akcji masowych, dostatecznie silnych” dla zrealizowania współpracy ekonomicznej bratnich krajów socjalistycznych. Z tego też względu na początku oraz w toku urzeczywistniania integracji socjalistycznej największe znaczenie posiadała skuteczność działania pierwszego i najbardziej bogatego w doświadczenie kraju socjalistycznego. Związek Radziecki był nie tylko w stanie, zarówno pod względem ekonomicznym, jak i politycznym, ale był nawet zobowiązany zwłaszcza z punktu widzenia misji światowo-historycznej klasy robotniczej, oddziaływać stymulująco na rozwój obiektywnych interesów i społecznej gotowości oraz zdolności do równoprawnej współpracy ekonomicznej bratnich krajów. Odpowiada to zresztą zasadom materializmu historycznego, na podstawie których sprzyjające warunki zewnętrzne, w naszym przypadku Związek Radziecki, wspomagają wyzwolenie wewnętrznych sił rozojowych, w naszym przypadku rozwój wymogów niezbędnych dla internacjonalistycznej współpracy ekonomicznej i mogą stać się w tym względzie czynnikiem o decydującym znaczeniu. Takie fakty, jak przeszło 1600 obiektów (przedsiębiorstw, instytucji) zbudowanych w krajach RWPG z pomocą techniczną Związku Radzieckiego, dostawy na dogodnych warunkach kredytowych surowców, wyposażenia technicznego i innych wyrobów koniecznych dla realizacji kolejnych etapów poszczególnych inwestycji, charakter stosunków eksportowo-importowych Związku Radzieckiego z bratnimi krajami socjalistycznymi, ukształtowany w taki sposób, by przyspieszyć tempo rozwoju ich gospodarki narodowej, mówią same za siebie i zastępują wiele innych przykładów komunistycznej pomocy. Jednakże zrozumienie tych związków między tendencjami obiektywnymi, świadomym kształtowaniem i ustanawianiem optymalnych warunków wspomagających proces obiektywnych przemian a rewolucyjną, ofiarną działalnością Związku Radzieckiego jest zupełnie obca ideologii burżuazyjnej. Główne z tego powodu, że jest ona beznadziejnie ograniczona, świadomie i celowo antykomunistyczna i antyradziecka. Trzeba ponadto zaznaczyć, że ideologia burżuazyjna znajduje się stale w okowach burżuazyjnego myślenia, według którego urzeczywistnianie w kapitalizmie obiektywnych tendencji internacjonalizacyjnych nie może przebiegać inaczej, jak tylko w taki sposób, iż kraje silniejsze politycznie i ekonomicznie wyzyskują i uciskają kraje słabsze, uczestniczące w procesach integracji gospodarczej. Wychodząc z tych pozycji ograniczonych klasowo i poznawczo-teoretycznie, ocenia się, a także oczerniało i oczernia się w dalszym ciągu historyczną rolę Związku Radzieckiego. W przeszłości formułowano to mniej więcej w sposób następujący: „Główna funkcja RWPG sprowadza się do sowietyzacji gospodarki narodowej krajów Europy wschodniej i południowowschodniej”$^9$ albo: RWPG stanowi „dalszy krok na drodze do integracji europejskiego obszaru satelickiego Związku Radzieckiego”$^10$. Tego rodzaju napaści występowaly nie tylko w początkowej fazie socjalistycznej integracji gospodarczej. We wrześniu 1977 roku, z okazji Europejskiego Forum z udziałem przedstawicieli zachodnioeuropejskich kościołów katolickich i partii konserwatywnych F. J. Strauss dal wyraź swego panicznego lęku przed socjalistyczną Europą. Według niego „nie byłaby to już Europa, ale sowiecka satrapia”$^11$. Nie zdaje on sobie przy tym wcale sprawy z tego, że posługując się straszakiem antyradzieckim, zupełnie bezwiednie odzwierciedla obiektywną nieuchronną tendencję, a mianowicie schyłkowość kapitalizmu w starej Europie i historycznie „dojrzałą” konieczność zastąpienia go przez socjalizm z jego wszystkimi, opartymi na internacjonalizmie, charakterystycznymi cechami. W ostatnim czasie jako reakcja na zmiany jakościowe, dokonujące się w obrębie socjalistycznej integracji gospodarczej od początku lat 70-tych$^12$, występują dwa nowsze warianty antyradzieckiej ideologii. 1. Zniekształca się zasady funkcjonowania socjalistycznej współpracy, a w szczególności zasadę całkowitej równości i zasadę wzajemnej korzyści. Ponieważ obie zasady stanowią praktyczno-polityczną konsekwencję dielektycznej jedności państwowych i wspólnych interesów krajów socjalistycznych, jest rzeczą oczywistą, że współczesnej burżuazynnej ideologii zupełnie niedostępne jest zrozumienie istoty i sensu nowego etapu rozwojowego socjalistycznej integracji gospodarczej. Tak np. wzywa się państwa Układu Warszawskiego do zrealizowania „swych szans” i „uwolnienia się” – w ramach zasad proletariackiego internacjonalizmu – od „hegemonii Związku Radzieckiego” oraz do szukania, zwłaszcza poprzez „intensyfikację multilateralnej współpracy, możliwości zwiększenia swych wpływów na obszarze RWPG po to, ażeby w wyższym stopniu zapewnić sobie realizację interesów narodowych”$^13$. Bezczelnie lansuje się przy tym tezę, że dotąd uwzględniano wyłącznie interesy radzieckie, a w najlepszym przypadku interesy całej wspólnoty socjalistycznej. Leninowskie priorytetowe kryterium rozwoju gospodarczego, wysokość dochodu narodowego przypadającego na 1 mieszkańca krajów RWPG, szybkie tempo ich rozwoju od momentu podjęcia współpracy, historycznie krótki okres, w którym dokonała się zmiana struktury sił twórczych najslabiej rozwiniętych w latach 50 krajów socjalistycznych$^14$, stanowią najlepszy dowód bezzasadności powyższych twierdzeń. Głównym celem wszystkich rad udzielanych krajom socjalistycznym jest „roczłonkowanie wspólnoty”, izolacji Związku Radzieckiego, a tym samym osłabienie sił socjalizmu na całym świecie. 2. Pseudorealistyczne, nazbyt sugestywnie imperialistyczne środki masowego przekazu w swej propagandzie absolutyzują drugą stronę dialektyki narodowych i wspólnych interesów bratnich krajów socjalistycznych. Przykładowo „Die Welt” w artykule z dnia 21 czerwca 1976 r. stwierdza, że czas pomyśleć o tym, iż Europa wschodnia znajduje się na drodze do utworzenia jakiegoś Super – Związku Radzieckiego. Zdaniem autora artykułu sytuacja dojrzała już do tego, że „wszystkie rządzone przez komunistów kraje bloku socjalistycznego, zrezygnują ze swej własnej, państwowej narodowości, ażeby zjednoczyć się w nowym, socjalistycznym narodzie”\textsuperscript{15}. Stanowi to w pewnym sensie nową wersję antyradziecką wypadów F.J. Straussa, odzwierciedlających jednakże – jakkolwiek przesadnie – proces splatańia się gospodarki narodowej naszych krajów, w szczególności w wyniku przejścia do nowego, wyższego stopnia współpracy w zakresie planowania i wydatnego zintensyfikowania kooperacji produkcyjnej i naukowo-technicznej. Oba scharakteryzowane powyżej warianty antyradzieckiej ideologii zmierzają do osiągnięcia następującego celu: wniesć nieufność w historycznie ukształtowane, przyjacielskie stosunki między naszymi bratnimi narodami, manipulować uczuciami narodowymi i tradycjami. Chodzi tutaj zatem o przedsięwzięcie, przed którym z naciskiem ostrzegał już Lenin\textsuperscript{16}. Socjalizm łączy w sposób organiczny tendencję obiektowną internacjonalizacji życia gospodarczego z tendencją rozwoju i rozwitu gospodarki poszczególnych socjalistycznych narodów i państw. Dialektyka politycznego urzeczywistniania wspólnych i specyficznych interesów jest „wmontowana” w proces nauczania młodzieży i proces dojrzewania rozwijającej się wspólnoty socjalistycznej. Bogomołow np. omawia zagadnienie przewyżczania w latach 60 dwóch krańcowych stanowisk, dotyczących kształtowania współpracy w obrębie RWPG\textsuperscript{17}. Z jednej strony odrzucono pogląd, jakoby kolektywnie interesy miały zawsze pierwszeństwo przed interesami narodowymi\textsuperscript{18}. Z drugiej zaś strony polemizowano ze stanowiskiem, według którego liczące się działania natury specjalizacyjnej i kooperacyjnej należało przesunąć do czasu wyrównania się poziomu rozwoju ekonomicznego krajów socjalistycznych\textsuperscript{19}. W rezultacie długotrwałych dyskusji pomiędzy bratnimi partiami doszło wreszcie w 1962 r. do uchwalenia „Podstawowych zasad międzynarodowego socjalistycznego podziału pracy”, a następnie w ich rozwinięciu do sprecyzowania i jednomyślnego przyjęcia w roku 1971 „Kompleksowego programu dalszego pogłębiania i doskonalenia współpracy i rozwoju socjalistycznej integracji gospodarczej krajów członkowskich RWPG”. W referacie sprawozdawczym KCKPZPR na XXV Zjazd Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego znajduje swój wyraz marksistowsko-leninowskie podejście do dialektyki interesów, gdy L. Breżniew stwierdza: „W stosunkach z krajami socjalistycznymi KPZR nieugięcie kieruje się wypróbowaną zasadą: działać w duchu rzeczywistej równości praw i zainteresowania wzajemnymi sukcesami, wypracowywać decyzje pamiętając nie tylko o narodowych, ale również o internacjonalistycznych interesach. Niezależnie od tego, jakie problemy wyłaniałyby się, w naszym przekonaniu należy je rozwiązywać w duchu umacniania przyjaźni, jedności i współpracy”\textsuperscript{20}. Ten krótki ekskurs świadczy chyba dobrinnie o tym, że wypracowanie wspólnej, opartej na naukowych podstawach polityki w odniesieniu do współpracy ekonomicznej nie zależy po prostu od życzenia lub woli jednego z zainteresowanych krajów. Dopiero dokładna znajomość i kolektywne przestrzeganie obiektywnych prawidłowości oraz ich konkret- nych, historycznych uwarunkowań dają gwarancję, że socjalistyczna integracja gos- podarcza krok za krokiem zmierza do wysokiej efektywności gospodarczych procesów reprodukcyjnych, mając na celu coraz lepsze zaspokojenie stale rosnących potrzeb materialnych i kulturalnych ludzi pracy wszystkich krajów wspólnoty socjalistycznej. Związek Radziecki wnosi do tego procesu całą swoją potęgę jako ośrodek siły rewolucyj- nej, jako najbardziej bogate w doświadczenia socjalistyczne mocarstwo oraz jako kraj najsilniejszy pod względem potencjału ekonomicznego. PRZYPISY 1 W. I. Lenin, O karżkaturze marksizmu i o „imperialistycznym ekonomizmie”, Werke, t. 23, Dietz Verlag, Berlin 1972, s. 62. 2 Por. np. B. H. Bräker, Währungsprobleme und Integration in Osteuropa, w: Berichte des Bundesinstitutes für ostwissenschaftliche und internationale Studien, Köln 1972, nr 13, s. 5. 3 „Wraz z rozkwitem każdego socjalistycznego narodu, wraz z umacnianiem się suwerenności państw socjalistycznych coraz ściślejsze stają się ich wzajemne powiązania, powstaje coraz więcej wspólnych elementów w ich polityce, gospodarce, życiu społecznym, następuje stopniowe wyrównywanie poziomów rozwoju. Ten proces stopniowego zbliżania krajów socjalizmu jest obecnie niewątpliwie prawidłowością” L. Breźniew: Referat sprawozdawczy Komitetu Centralnego KPZR na XXV Zjazd KPZR. Dietz Verlag, Berlin 1976, s. 9; por. Program SED. Dietz Verlag, Berlin 1976 s. 21 i n. 4 W. I. Lenin, Przemówienie wygłoszone na I Zjeździe Rad Gospodarki Narodowej, Werke, t. 27, Dietz Verlag, Berlin 1960, s. 408. 5 Por. W. I. Lenin, Pierwotny szkic tez w kwestii narodowej i kolonialnej z dnia 5 czerwca 1920 r. (na II Zjazd Międzynarodówki Komunistycznej). Werke, t. 31, Dietz Verlag, Berlin 1959, s. 135. 6 Por. W. I. Lenin, Krach II Międzynarodówki, Werke, t. 21, Dietz Verlag, Berlin 1960, s. 207. 7 Ibidem. 8 Por. I. Dudiński, Das Komplexprogramm als strategischer Plan für die sozialistische Integration, APW- Verlag, Moskwa 1973, s. 21 i n. 9 H. J. Pommer, Politik und Wirtschaft im Sowjetblock, w: Schriftenreihe des Instituts für staatsbürgerliche Bildung in Rheinland-Pfalz, Ingelheim (Mainz) 1966, nr 6, s. 195. 10 A. Uschakow, Der Rat für gegenseitige Wirtschaftshilfe (Comecon) w: Dokumente zum Ostrecht, t. II, Verlag Wissenschaft und Polityk, Köln 1962, s. 9. 11 Cytuje według: Aktuelle Informationen aus Politik und Wirtschaft, nr 30 (28.9.1977), Hrsg. Institut für internationale Politik und Wirtschaft der DDR, s. 22. 12 W literaturze ekonomicznej wyrażony jest pogląd, że z przyjęciem w roku 1971 „Kompleksowego programu dalszego pogłębiania i doskonalenia współpracy i rozwoju socjalistycznej integracji gospodar- czej krajów członkowskich RWPG” rozpoczął się nowy, jakościowo wyższy etap procesu socjalistycznej integracji gospodarczej. Por. np. pracę zbiorową: Sozialistische ökonomische Integration, VEB Deutscher Verlag der Wissenschaften, Berlin 1976, s. 64 i in. 13 H. Bey, Sowjetische Hegemonialstellung im Warschauer Pakt, w: Politische Studien, München 1976, z. 227, s. 278 i in. 14 Osiągnięcia socjalistycznej integracji ekonomicznej w zakresie rozwoju gospodarki narodowej poszczególnych krajów członkowskich można mierzyć: – Dochodem narodowym na jednego mieszkańca (Związek Radziecki = 1) \| ZSRR \| Bulgaria \| Czechoslo- wacja \| NRD \| Polska \| Rumunia \| Węgry \| \|------\|----------\|--------\|-------\|--------\|--------\|-------\| \| 1950 \| 1,0 \| 0,6 \| 1,6 \| 1,3 \| 1,1 \| 0,5 \| 1,2 \| \| 1970 \| 1,0 \| 0,8 \| 1,2 \| 1,3 \| 0,8 \| 0,8 \| 0,9 \| Wynika stąd, że w roku 1970 zmniejszyły się różnice w poziomie dochodu narodowego, przypadające na 1 mieszkańca. W przeciwieństwie do krajów RWPG różnice w poziomie dochodu narodowego między najbogatszymi a najuboższymi regionami Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej wyrażone są stosunkiem 6:1. Por. A. Alexejew: Die sozialistische Wirtschaftsintegration in Aktion, APW-Verlag, Moskwa 1973, s. 49. – Liczbą przedsiębiorstw, urządzeń i obiektów, które od 1950 roku zostały już zbudowane przez Związek Radziecki lub których budowę dopiero rozpoczęto (stan na dzień 1.1.1976.). \| Kraj \| Liczba przedsiębiorstw \| Z tego czynnych \| \|------------\|------------------------\|-----------------\| \| Bułgaria \| 268 \| 135 \| \| Czechosłowacja \| 26 \| 15 \| \| Kuba \| 164 \| 129 \| \| Mongolia \| 124 \| 109 \| \| NRD \| 18 \| 8 \| \| Polska \| 166 \| 102 \| \| Rumunia \| 112 \| 93 \| \| Węgry \| 83 \| 63 \| Por. Material des Parteilehrjahres 1977/78 (Hinweise für den Seminarleiter zum Zyklus Grundprobleme der Volkswirtschaft der DDR und der sozialistischen ökonomischen Integration), s. 81. 15 Cytuję według: K. H. Stiemerling: Einige theoretische Fragen der sozialistischen ökonomischen Integration und die weitere Verbesserung der Planung und Ware-Geld-Beziehungen, w: Thematische Information und Dokumentation des Instituts für Gesellschaftswissenschaften beim ZK der SED, Berlin 1976, Sonderheft, s. 45. 16 Por. W. I. Lenin, Wywiad udzielony korespondentowi „Observer” i „Manchester Guardian” Farbmanowi, w: Werke, t. 33, Dietz Verlag, Berlin 1963, s. 372; por. także W. I. Lenin, Werke, t. 30, Dietz Verlag, Berlin 1969, s. 283. 17 Por. M. Hegemann, Zur Herausbildung der Konzeption von der internationalen Arbeitsteilung in den 60-er Jahren, w: Wissenschaftliche Mitteilungen der Historiker-Gesellschaft der DDR, Berlin 1977, s. 1, s. 127 i in. 18 Bogomolow powołuje się na Chruszczowa, jako na rzecznika koncepcji jednolitego planu społeczno-gospodarczego dla całego obszaru RWPG; por. ibidem, s. 128 i s. 134. 19 Z rozważań Bogomołowa wynika, że taki pogląd reprezentowali szczególnie przedstawiciele Albanii; ibidem, s. 231. 20 L. I. Breżniew, op. cit., s. 10 i in.	921ab704-1e3a-4870-aa66-c87acce23f76	finepdfs	4.125	CC-MAIN-2021-25	https://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/5246/Przyczynek%20do%20marksistowsko%20leninowskiej%20walki%20z%20zafalszowaniami%20roli%20Zwiazku%20Radzieckiego%20w%20socjalistycznej%20integracji%20gospodarczej.pdf?sequence=1&isAllowed=y	2021-06-22T01:47:04+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-25/segments/1623488504969.64/warc/CC-MAIN-20210622002655-20210622032655-00251.warc.gz	431,617,420	0.998118	0.999749	0.999749	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2685, 6111, 9353, 12730, 16435, 18880 ]	1	0
NIETYPOWE MATERIAŁY BUDOWLANE – GLINA, GNÓJ I DOMIESZKI – W ŚWIETLE DAWNEGO POLSKIEGO PIŚMIENNICTWA Cz. 3. Piece, kity i ceramika budowlana Jarosław Szewczyk Wydział Architektury, Politechnika Białostocka, ul. Grunwaldzka 11/15, 15-893 Białystok E-mail: email@example.com NON-STANDARD BUILDING MATERIALS, SUCH AS CLAY, DUNG AND ADMIXTURES, IN OLD POLISH LITERATURE Part 3. Stoves, cements and building ceramics Abstract The paper is the third part of a series which reveals the astonishing richness and diversity of building technologies related to the usage of clay and dung, and other unusual materials and admixtures. The subject matter analyzed here is non-standard alternative materials usage in stoves, chimneys, cements, building ceramics, groundworks and other parts of buildings. The general conclusion of the series is that the Polish technical literature of the last three centuries was abundant in works related to the subject matter and now witnesses about the stunning development of culture of clay and dung usage, as part of Polish national heritage of the past. The specific finding in this work is that iron-containing substances played an important role in the building culture of the past. Streszczenie Artykuł zamyka trzyczęściową serię publikacji poświęconych zaskakująco rozwiniętym tradycjom budowlanego użycia gliny, łajna i innych nietypowych budulców lub domieszek. W pracy niniejszej przedstawiono badania dawnych tradycji i sposobów stosowania gliny i domieszek w konstrukcjach pieców i kitów zduńskich, kominów, fundamentów, ceramiki budowlanej i innych, pominiętych wcześniej, części budowli. Wywód wszystkich trzech części zwieńczony jest tu wnioskiem o znakomitym, bo niezwykle bogatym i różnorodnym dorobku dawnej polskiej myśli technicznej w omawianym tu zakresie tematycznym, obejmującym kulturę budowlanego użycia gliny, zasługującą na docenianie jako część naszego dorobku technologiczno-kulturowego. W szczególności zaś niniejsza trzecia część uzasadnia wniosek o szczególnym znaczeniu w naszej dawnej kulturze budowlanej substancji zawierających związki żelaza. Keywords: building materials; history of building craft; clay; building with clay; earthen building Słowa kluczowe: materiały budowlane; historia budownictwa; glina; budownictwo gliniane; budownictwo z ziemi WPROWADZENIE W dwóch poprzednich numerach czasopisma „Architecturae et Artibus" przedstawiono badania daw nych tradycji i sposobów stosowania gliny i domieszek w konstrukcjach klepisk, podłóg, ścian i w tynkach (Szewczyk, 2011) oraz w stropach, sklepieniach i dachach (Szewczyk, 2012). Zauważono, że liczba odno śnych wzmianek w dawnej literaturze technicznej i poradnikowej, począwszy od drugiej połowy XVIII wieku, jest zaskakująco duża, a proponowane rozwiązania były bardzo pomysłowe. Dlatego wysunięto wniosek, że liczne nietypowe materie (glinę, popiół, a także te dziś usuwane poza nawias, jak łajno, mocz, krew) akceptowano ongiś jako budulce, eksperymentowano z nimi i chętnie aplikowano w różnych częściach budowli. Niniejsza, trzecia część tego sekwencyjnego cyklu artykułów dopełnia powyższy obraz analizą zastosowania gliny i nietypowych domieszek w pominiętych wcześniej konstrukcjach. W szczególności przeanalizowano wzmianki w dawnej literaturze dotyczące urządzeń ogniowych (pieców i kominów) oraz ceramiki budowlanej. 1. BUDULEC PIECÓW W przeciwieństwie do bardzo dobrze poświadczonego w dawnej literaturze zastosowania gliny i innych materiałów jako budulców przegród budynku (posadzek, ścian, tynków, stropów, sklepień i dachów) budulce systemów ogniowych nie zostały tak dokładnie udokumentowane w polskim piśmiennictwie. Wprawdzie w wielu dawnych publikacjach wzmiankowano o wykonywaniu z gliny pieców oraz o glinosłomianych kominach, lecz w większości przypadków wzmianki te są pozbawione informacji o optymalnych proporcjach mas do ubijania pieców, o gęstości i zróżnicowaniu tych mas i o domieszkach szczególnego przeznaczenia (wyjątkiem są dobrze opisane kity zduńskie). Wydaje się to dziwne, bo właśnie w zduństwie zastosowanie gliny było najbardziej naturalne i miało najdłuższą tradycję, a to sprzyjało eksperymentowaniu z różnymi domieszkami. Może nie próbowano rozwijać teorii zduńskich zapraw i kitów dlatego, że w tej materii zawierzano raczej doświadczeniu praktyków? „O glinie i do niej potrzebnych przymieszkach nie będę się rozwodził, bo każdy mularz zna to z doświadczenia" – pisał Jan Deszkiewicz (1859, s.145) i ta opinia, choć będąca wymówką przed wysiłkiem poznawczym, wydaje się reprezentatywna dla dawnych autorów. Tymczasem najlepsi wykonawcy dawnych pieców, to jest niektórzy (bo nie wszyscy) zduni, murarze (mularze) i garncarze, zwłaszcza ci najbardziej doświadczeni, miewali własne sposoby ulepszania parametrów mas zduńskich, wyrabiania kitów do fugowania oraz kafli piecowych; mieli też będące ich osobistą tajemnicą receptury na zaprawy i kity o określonej ognioodporności oraz własne tajemnice wykonawcze, których nie zdradzano osobom postronnym, a co najwyżej przekazywano najbardziej zaufanym współpracownikom. Zresztą jeszcze dziś niektórzy starsi zduni przypisują sobie znajomość nieudostępnianych osobom postronnym receptur i rozwiązań technologiczno-materiałowych. Piece na ogół stawiano i często nadal stawia się po prostu z ziemi gliniastej („z gliny"), będącej głównym i często jedynym składnikiem zapraw zduńskich oraz wyrobów ceramiki zduńskiej (kafli). Obecnie w środo wisku zdunów starszego pokolenia i wiejskich gospodarzy przyjęło się mniemanie, że receptura na opty malną zaprawę zduńską to jedna część tłustej gliny w stosunku do trzech części drobnego, „ostrego" (to jest kopalnego) piasku. Od tej zasady bywały odstępstwa, lecz można przyjąć, że również we wcześniejszych stuleciach do stawiania pieców stosowano na ogół zaprawy o nieskomplikowanym składzie, a nawet zwykłą ziemię gliniastą, pozyskaną wprost z wykopów, lub glinę z piaskiem o proporcjach (w zależności od tłustości gliny) od 1:1 do 1:3. Skoro zaś amatorzy i półprofesjonaliści od lat z mniejszym lub większym powodzeniem stosują nieuszlachetnioną ziemię gliniastą do budowy lub do naprawy wiejskich pieców gliniano-ceglanych i ceglano-kaflowych, a ponadto to samo czynią niekiedy zawodowi zduni, a nawet podobne zalecenia można znaleźć w niektórych podręcznikach zduńskich (zwłaszcza wydanych w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku), to można stąd wysnuć wniosek, iż takie właśnie naturalne i nieulepszone masy okazywały się wystarczająco skuteczne i trwałe pod warunkiem odpowiednio starannego i prawidłowego wykonania pieca. Może więc skromność wzmianek o materiałowych niuansach robót zduńskich w dawnym piśmiennictwie poradnikowym spowodowana była tym, że – jak pisano w 1859 roku – „aby piec dobrze i długo ogrzewał, nie tak zależy od materiału, z którego się stawi, jak raczej od sposobu budowania" (Deszkiewicz, 1859, s.145) . Także w powszechnym mniemaniu – zwłaszcza na Podlasiu – poszczególne rodziny zdunów nadal chronią swe tajemnice i nieraz „zabierają je do grobu". Trudno jednak zweryfikować prawdziwość takich, niekiedy anegdotycznych, sądów. Toteż, wobec niedostatku informacji źródłowych, rozważania zawarte w tym rozdziale oparte będą nie tylko na dawnym piśmiennictwie technicznym, na literaturze etnograficznej i na współczesnych poradnikach zduńskich, lecz także na przekazach ustnych zarejestrowanych przez autora w latach 2009-2012 podczas badań terenowych na Podlasiu. Prawdziwość tych przekazów jest dziś w zasadzie nieweryfikowalna, a one same bywają, jak wspomniano, anegdotyczne. Tym niemniej w pewnej mierze korespondują z informacjami poradnikowymi. Jednak, choć bowiem większość zdunów stawia piece ze „zwykłych" mas piaskowo-glinianych (lub kojarzy zduństwo z użyciem takich właśnie mas i zapraw), to współcześnie niektórzy posiadają wiedzę na temat sposobów uszlachetniania mas zduńskich poprzez aplikowanie domieszek organicznych lub mineralnych. Do tych ostatnich należy sól oraz popiół, których niewielki dodatek ponoć niemal zawsze polepszał parametry masy, a w każdym razie ich nie pogarszał. Szczególnie starannie, to znaczy z nieco mniejszym dodatkiem piasku, lecz za to z przydaniem soli lub popiołu, przygotowywano dawniej masy używane do wznoszenia tych części pieca, które były najbardziej narażone na wysokie temperatury (palenisko i kanały przy palenisku) lub na pękanie (górna część pieca). Określając optymalną procentową domieszkę popiołu, doświadczeni zduni brali pod uwagę jego pochodzenie i fizyczne parametry, albowiem rozróżniano kilka rodzajów popiołu 1 o odmiennym wpływie na plastyczność zaprawy: inny był popiół pozostały po spaleniu drewna dębowego, inny leszczynowy, inny z paproci lub skrzypu (krzemionkowy), jeszcze zaś inny pozostawał po spaleniu torfu, 1 O rodzajach popiołu czytamy w jednym z poradników domowo-gospodarskich z 1844 roku. Chociaż poniższy opis dotyczy oceny zastosowań popiołu do prania i barwienia tkanin, przez analogię można domyślać się podobnego zróżnicowania własności popiołu jako budulca: „Gałązki winne, jeżeli masz wina u siebie, najlepszy popiół dają, ale bardzo mocny − ten się zatem miesza z innym do użytku. Łodygi z fasoli, grochowiny, szczaw, skorupy z jaj także na popiół przydatne. Gałęzie porzeczkowe, z agrestu słomy albo węgla. Każdy z nich mógł się jeszcze różnić tym, że był świeży lub stary, dobrze lub słabo przepalony, lub też wyługowany, co oczywiście wpływało na parametry mas zduńskich. Oprócz popiołu i soli, do zapraw dodawano niekiedy mączkę ceglaną, to jest sproszkowaną cegłę. Takie zaprawy, zwłaszcza wykonane z odpowiedniej gliny, były najbardziej odporne na wysoką lub szybko zmie niającą się temperaturę. Później, w drugiej połowie XIX wieku, zastąpiono je zaprawami szamotowymi, przygotowanymi ze specjalnej tłustej gliny zmieszanej z mączką szamotową. Są one nadal używane jako ognioodporne, mocne i trwałe, choć w praktyce ponoć do dziś niektórzy zduni preferują masy gliniano-piaskowo-popiołowe z dodatkiem soli zamiast zapraw szamotowych. W ostatnich zaś latach niektórzy wiejscy zduni aplikują do gliny także niewielki dodatek cementu. Wprawdzie cement nie jest ognioodporny, więc w ostatecznym rozrachunku pogarsza parametry wytrzymałościowe zaprawy narażonej na bardzo wysokie temperatury, ale na etapie wznoszenia pieca zapobiega jego pękaniu i wykrzywianiu się ścianek, ułatwia więc pracę, a zastosowany do zapraw w miejscach nienagrzewających się nazbyt mocno jest dodatkiem bezpiecznym i skutecznym. Z drugiej zaś strony, niektórzy zduni traktują dodawanie cementu jako rzemieślniczą nierzetelność. Jeśli zaś chodzi o dodatki organiczne, to w przypadku dawnych pieców piekarskich niekiedy do mas glinianych dodawano w niewielkich ilościach sieczkę lub włosie albo szczecinę; niektórzy wspominają też o białkach kurzych jaj. Dziś takich dodatków już się nie używa. Powyższe informacje, pozyskane przez autora na Podlasiu, po części korespondują z wiedzą zawartą w dawnym piśmiennictwie technicznym, mianowicie, że w większości przypadków do wylepiania pieców stosowano samą glinę z „ostrym" piaskiem. W kilku publikacjach wzmiankowano o samej glinie (choć do myślamy się, iż chodziło o zaprawę glinianą z piaskiem) jako budulcu dawnych pieców: „Na zimę pieców zewnątrz oprawić kiedy trzeba; gliny też na próżne miejsca przyczynić dać dla poprawy pieców i kominów i inszych potrzeb, bo do wieli rzeczy glina potrzebna" – zalecał Andrzej Gostomski (1644, s.66). W XVIII wieku pisano: Glina chuda bardzo jest dobra do podlepiania pieców(...), gdyż nie trzeba do niej mieszać tyle ziemi, piasku, słomy i innych rzeczy dla jej ulżenia (Świtkowski, 1793, s. 22). Dekadę później Bazyli Kukolnik (1803, s. 988) podał wykaz materiałów potrzebnych do wyrobu pieca. Z wykazu wynika, że jako zaprawy używano gliny bez domieszek. W innych wzmiankach podobny skład piecowego budulca sugerowano pośrednio: Któż z nas nie wie, co to są u nas po kmiecych chałupach piekarniane piece? Masa duża gliny ubitej – pisał Michał Bohusz (1811, s.86). W jednym z artykułów z końca XIX wieku wzmiankowano też kilkakrotnie o glinie zmiesza nej z szabrem (Domaniewski, 1897), czyli z gruzem ceglanym albo dachówkowym. Również dziś zduni stosują „gliniano-szabrową" masę jako wypełnienie kafli i niektórych ścianek piecowych. Znacznie mniej jest opisów wskazujących na nietypowe sposoby uszlachetniania zwykłej zaprawy glinopiaskowej lub glinoszabrowej. Piece do pieczenia chleba mogą być podobnym sposobem [jak ubijane sklepienia] stawiane z różnicą tylko, iż zamiast długiej słomy glinę miesza się z drobną sieczką – pisał Anicet Czaki (1830, s.XXII). Wydaje się jednak, że sieczkę stosowano jedynie wyjątkowo i niekoniecznie z dobrym rezultatem. Oprócz sieczki niekiedy zalecano niewielki dodatek smoły, jak w poniższym cytacie z jednego z poradników, wydanego w 1825 roku: „Ażeby piece – niech będą jakiekolwiek, czy to gliniane, czy żelazne – dymu przez pręgi swe nie przepuszczały, bierze się do ich stawiania glinę dobrą, w ogniu stojącą, zmieszaną z wodą anichową i z pewną ilością czystej smoły. Zapach smoły po 2 lub też 3 napaleniach w piecu zupełnie zniknie. Jeżeli zaś się dymi z pieca, więc zrób naprędce ciasto z równych części soli i przesianego popiołu w małej ilości wody, i tym pręgi piecowe, z których się dymi, zalepiaj. Mieszanina ta nie powinna być nigdy za rzadka. Jeżeli zaś glina w nowo wystawionych piecach ma być trwała, więc miejsca te, które mają być gliną lub też innym jakim kitem wylepiane, wprzód po kilka razy mocnym octem skrapiać trzeba" (X.F.P., 1825, s.26). Skrapianie octem i zalepianie szpar masą solno-popiołową zalecało tylko to jedno źródło. Również aplikowanie smoły nie wydaje się rozwiązaniem powszechnie stosowanym, toteż do rad powyższych należy odnieść się z rezerwą (i zapewne podchodzono tak dawniej), tym bardziej, że na przykład użyteczność skrapiania octem glinianych zapraw zależała od składu chemicznego gliny, ten zaś bywał zmienny 2 . i innych owocowych drzew i krzewów są lepsze na ług, jak dębina. Dobrze zrozumiana oszczędność zależy na mieszaniu różnych drzew białych z twardymi, aby je służący w tenże sposób wypalali. Popiół, z którego się ług wygotował, jeszcze służyć może na użyźnienie trawników, świeży zaś na łąki rozsypany we wrześniu po skoszeniu potrawu ma własność wytępiania trzciny polnej, a trawie piękniejszą barwę i silniejszy wzrost daje. Ług równie do tegoż pożytku użyty bywa. Ług z popiołu makowego prześliczny daje lila kolor, spłowiałe nawet takoż barwi; w tymże ługu przepierają się w krokoszu farbowane przedmioty. Popiół szparagom jest użyteczny, równie jak innym ogrodowym roślinom. Garść popiołu miałkiego związana w kawałku płótna i w wodzie wygotowana pomaga do zmiękczenia jej, czy do prania, czy do gotowania legumin. Popiół podwaja ciepło, nim się otacza grube głownie drzewa palące się na kominach. Miej więc baczność, aby go nie marnowano czy to z kuchni, czy z kominów pokojowych i pieców" (Adanson i Nakwaska, 1844, s. 146-147). 2 Dlatego zalecano ostrożność przy wyborze rodzaju gliny zdatnej do stawiania pieców: „Materiał na piece powinien pochłaniać gorąco przy paleniu i oddawać je powoli bez wydzielania przy tym szkodliwych gazów ani zapachów. Jednym z warunków jest, żeby ani glina, ani cegła nie zawierała wapna ze względu na wydzielanie bezwodnika węglowego, zatem do budowy pieców niedopuszczalna jest także cegła, która już raz była użyta do budowy na zaprawie wapiennej" (Turczynowicz, 1922, s. 144). Wzmiankowana powyżej masa solno-popiołowa używana do zalepiania w piecach wszelkich nieszczelności należy raczej do grupy kitów niż zapraw. Dawne piśmiennictwo zawiera mnóstwo wzmianek o kitach w ogólności, w tym kilkadziesiąt razy traktuje o kitach do pieców. Niektóre z takich kitów wykazują wyraźne powinowactwo do zapraw zduńskich, albowiem: * masy te łączono, a czasami nawet mieszano z zaprawami zduńskimi, * o takich masach lub kitach pisywano głównie w kontekście urządzeń zduńskich, * od kitów piecowych wymagano parametrów podobnych jak w przypadku zapraw zduńskich (zwłaszcza zaś żądano ognioodporności), natomiast pod wieloma względami różnią się one od kitów stosowanych do innych celów, * poznanie składu zduńskich kitów pozwala wnioskować (metodą analogii) o składzie nieznanych nam bezpośrednio dawnych ognioodpornych zapraw zduńskich. Do najstarszych receptur należą poniższe, wyjęte z wydanej w 1788 roku rozprawy Piotra Świtkowskiego O wielkim a łatwym oszczędzaniu drzewa w piecach: „Zarzucają (...) żelaznym piecom, iż najsamprzód kolor ich zewnętrzny nie jest przyjemny na wejrzenie, a krom tego kiedy się przepalą, wydają swąd (...). Lecz jak temu, tak i tamtemu można zapobiec, wylepiając spodem piec taki kompozycją następującą: Trzeba wziąć gliny pewną miarę, rozrobić ją z juchą wołową i z octem piwnym, przydać potem zendry kowalskiej lub ślusarskiej, a zmieszawszy razem podlepiać na pół cala, a najwięcej jeden cal wewnątrz. Żeby zaś piece były piękne na wejrzenie, weźmie się funt kruszcu ołowianego, wleje się do niego jedną kwaterkę gorzałki, jedną kwaterkę wody, w której dwa łuty gumy były rozpuszczone, i zmieszawszy to dobrze razem, trzeba pędzel w tym maczać i piec malować, [a następnie] szczotką lub kawałkiem sukna rozcierać" (Świtkowski, 1788, s.795-796). Zalecenia mieszania gliny z zendrą i krwią znajdujemy też w kilku innych publikacjach pochodzących z XIX wieku, przy czym oprócz tych składników aplikowano też inne dodatki, jak w poniższym opisie czte rech „różnych kitów do pieców żelaznych i glinianych: (1) Równe części tłustej gliny, mąki ceglanej, miałkiej zendry i popiołu, zarobione na ciasto z białkiem jaja lub krwią bydlęcą tworzą przedni kit równie do pieców żelaznych, jak i glinianych. Dodatek srebrnej glejty moc jego pomnaża. (2) Podobnież równe części opiłków żelaznych, szkła i niegaszonego wapna z krwią bydlęcą bardzo trwały kit dają, lecz trzeba go prędko smarować. Glina trzyma się trwale żelaza, kiedy to pierwej octem się po kilka razy posmaruje i wyschnie. (3) Rysy na rozpalonych piecach żelaznych naprędce zalepia się solą z popiołem w równych częściach zmieszaną. (4) Chleb z popiołem zgnieciony również do tego służy użytku" (Rozmaitości..., 1822-1823, s. 380). Powyższe receptury pochodzą sprzed niemal 200 laty, z 1822 roku, więc należą do najstarszych, podobnie jak kolejna wzmianka, autorstwa Mikołaja Rougeta (1827, s. 31): „Mąka, opiłki żelazne i białko od jaj wydają bardzo dobry kit do pieców, lecz potrzeba wprzódy pilnie ze szpar wyskrobać starą glinę. Podobnie i glina wymoczona z trochę wody i krwi, a przymieszana z niegaszonym wapnem wydaje bardzo dobry i tani kit do pieców pokojowych" 4 . W tym cytacie znajdujemy właściwie dwie różne receptury. Druga mniej nas tu interesuje, bardziej zaś pierwsza, z której wynikałoby, że mieszanina gliny, krwi bydlęcej, zendry (tlenku żelaza) i octu cechowała się znakomitą ognioodpornością, bo była aplikowana do żelaznych pieców, które przecież rozgrzewały się prawie do czerwoności. Zapewne też mocno i trwale przylegała do gładkich powierzchni. W jej skład wchodziły związki żelaza (zawartego zarówno w zendrze kowalskiej, jak też w hemoglobinie krwi bydlęcej), których reakcje z kwasem octowym i być może z glinokrzemianami w glinie są nam wciąż nieznane. W każdym razie powyższa wzmianka jako jedna z wielu poświadcza powszechność dawnego budowlanego stosowania substancji zawierających żelazo i jego związki 3 . Ta powszechność jest tak oczywista, że skłania do pytań o jej przyczyny. Również na nie brak odpowiedzi. Także później mieszano gliny z zendrą, opiłkami albo krwią. Na przykład w roku 1856 zalecano „kit do wylepiania pieca żelaznego, [który] składa się z gliny, piasku, opiłków żelaznych albo zendry kowalskiej, soli, sierści krowiej i krwi. O ścisły stosunek jednej istoty do drugiej nie chodzi tu wcale, ale o powolne i zupełne wyschnięcie tego kitu, który potem w gorącu twardnieje i piecowi bardzo szybko rozgrzewać się ani chłodnąć nie pozwala. Do zacierania szpar w piecach kaflowych służy ciasto z krwi i wapna, rozrobionych wodą. Zatarte w szpary rozgrzanego pieca chwyta się natychmiast i nie odpada następnie. W braku krwi, a w nagłej potrzebie zalepienia szpar, którymi dym uchodzi, rozrabia się wodą równe części soli i popiołu" (JBR, 1856, s. 80). W powyższych recepturach powtarzają się wciąż te same składniki, mianowicie glina, piasek, zendra, opiłki i krew bydlęca, ale też i wapno, „mąka ceglana" (sproszkowana cegła), zwykła mąka, popiół, sól, białko jaj oraz sierść. Jak już wcześniej wspomniano, część z nich (sproszkowaną cegłę, popiół, sól, niekiedy zaś białka jaj i sierść) jeszcze do niedawna dodawano również do zapraw zduńskich, co wciąż jeszcze pamiętają niektórzy starsi rzemieślnicy budowlani. Stąd wypływa wniosek, że przytoczone tu dawne książkowe zalecenia dotyczące kitów zduńskich należą do tej samej „tradycji materiałowo-technologicznej", co zachowane w pamięci starszych zdunów i murarzy receptury zduńskich zapraw. A skoro tak, to być może także inne domieszki 3 O dodawaniu substancji zawierających żelazo (rdzy, opiłków, zendry, krwi) do mas glinianych lub wapiennych była już mowa w poprzednich dwóch artykułach z tej serii. Por. też (Bartmański, 1856, s. 135). 4 Tę recepturę powtarza później Stanisław Kowalski (1849, s. 72-75). zalecane dawniej jako składniki kitów piecowych, lecz od dawna już przez naszych zdunów zapomniane, w rzeczywistości stosowano nie tylko w samych kitach, lecz również jako uszlachetniacze zduńskich zapraw. Takie wnioskowanie metodą „przez analogię" mogłoby więc nam ponownie odsłonić dziś już zapomnianą i, wydawałoby się, bezpowrotnie utraconą część naszego dziedzictwa technologicznego, jaką były zaprawy używane do stawiania pieców. Czy zatem zendrę, opiłki, rdzę, popiół, sól, sierść, mąkę, jaja i krew zwierząt stosowano wraz z gliną jako budulec pieców? Niewykluczone. Powyższe rozumowanie potwierdza też tekst z 1811 roku, w którym znajdujemy opis jeszcze innego kitu do pieców i gdzie bez ogródek wspomniano, że ten kit służył nie tylko do zalepiania szczelin, lecz także jako masa do stawiania pieców, czyli jako zaprawa zduńska: „Weź dobrej gliny, aby wytrzymała ogień, do urobionej z wodą dodaj drobnych kłaków i potłuczonej smoły, wymieszaj dobrze wraz i na tym kicie każ piec postawić. Można go użyć nie tylko do kaflowych, lecz i do żelaznych pieców − nie wykruszy się jak sama glina. Zapach smoły jest bardzo mały i wkrótce zniknie, gdy się w piecu raz drugi zapali, bo do 50 funtów gliny dość jest 2 funty smoły. Gdy piec dymi, można w prędkości zrobić masę złożoną z równych części soli i przesianego popiołu i dodawszy nieco wody, zakitować szpary. Do pieców żelaznych jest ten kit bardzo dobry, tylko trzeba miejsca spojenia kilka razy napuścić tęgim octem, wysuszyć i kit dawać" (Wiadomości..., 1811, s. 540). Uderzające jest podobieństwo tej receptury na glinosmolny kit do omówionej wcześniej zaprawy zduńskiej złożonej z gliny, smoły i wody anichowej (XFP, 1825, s. 26). Aby powyższy przegląd rozwiązań materiałowych stosowanych w dawnej technice zduńskiej był bardziej kompletny, wypada podać jeszcze kilka znanych ongiś receptur. Cztery poniższe opierają się na wcześniej wymienionych materiałach, z tym tylko, że w dwóch przypadkach w ogóle nie pojawia się glina. Stąd wniosek, że są to tylko receptury kitów aplikowanych do niezbyt nagrzewających się części pieca, a nie sposoby uzyskania prawdziwych zapraw zduńskich. Przyjrzyjmy się tym przepisom. Tadeusz Bartmański zalecał trzy sposoby przygotowania kitów do pieców i rur żelaznych: „(1) cztery funty gliny suchej na proch startej wygnieść z jednym funtem boraksu i z potrzebną ilością wody na ciasto rozrobić, i natychmiast użyć; albo (2) mąka z piaskiem. Inny sposób (3): białko, żytnia mąka i zendra w proszku (Bartmański, 1856, s.135). Ponad dekadę później zalecano jeszcze inny kit do zalepiania szpar w piecach: popiół drewniany, glinę i trochę soli wygnieć z wodą i kituj tym, kiedy piec zimny" (Łyskowski, 1868, s.179). Nie wydaje się, by ciasto z mąki z białkiem jaja i sproszkowaną zendrą lub mąkę z piaskiem stosowa no inaczej, jak tylko do zalepiania niewielkich szczelin, ani by takie kompozycje miały jakiekolwiek szersze zastosowanie w technice zduńskiej. Są tu istotne raczej jako świadectwo pomysłowości naszych przodków, a nie jako wskazówka do poszukiwań zaginionych rozwiązań w zduńskiej technice materiałowej. Czytelnikowi należy się tu informacja na temat, czym różnił się zakres stosowania kitów od stosowania zapraw zduńskich. W przypadku pieców glinobitych to właśnie zaprawy stanowiły główny budulec takich pieców. W przypadku pieców z surowej glinianej cegły zaprawy spajały cegły, te zaś wykonywano na ogół z samej gliny z piaskiem. W przypadku zaś pieców kaflowych zaprawy spajały cegły oraz spajały i wypełniały kafle, będąc wraz z nimi faktycznie głównym budulcem pieca. Gdy tak postawiony piec pękał wskutek przegrzania lub przypadkowego wylania na jego rozgrzaną powierzchnię zimnej wody, lub gdy po nagrzaniu nieostrożnie skierowano nań przeciąg mroźnego zimowego powietrza, wówczas powstawały mikroskopijne szczeliny. Były one bardzo małe, lecz niebezpieczne: przez nie mógł ulatniać się czad. Należało je więc zalepić. Użyty do tego materiał musiał mieć szczególne parametry. Powinien być niekurczliwy podczas wysychania, lepki i odporny na wysoką temperaturę. Do tego celu nie nadawały się tradycyjne gliniane zaprawy, stosowano więc kity, czyli zaprawy uszlachetnione, takie jak opisano powyżej. Niewykluczone, że niektóre z takich kitów stosowano też do fugowania spoin między kaflami. Współcze śnie do fugowania używa się specjalnych ognioodpornych mas dostępnych w sprzedaży, lecz dawniej spoiny wyrównywano zaprawą glinianą, a po jej wyschnięciu pociągano wapnem, bielą cynkową (tak zwanym cynkwasem) lub – co wielu wciąż pamięta, gdyż ten sposób stosowano jeszcze przed kilkudziesięciu laty – powlekano białą pastą do zębów. Fugowanie miało decydujący wpływ na estetykę pieca, lecz także w pewnej mierze chroniło go przed pękaniem, toteż wykonywano je bardzo starannie. Oto jeszcze jeden opis, różniący się znacznie od wyżej przytoczonych i niedotyczący ani fugowania, ani przygotowywania zapraw. Jest on jednak godny uwagi dlatego, że odnosi się do rozwiązań technologiczno-materiałowych przejętych z technik garncarskich, a zalecanych do stosowania w gospodarstwie domowym. Znajdujemy go w krótkiej nocie opublikowanej w 1856 roku i zatytułowanej Kity rozmaite i zalepki do szpar w piecu: „Naczynia gliniane używane do topienia w wielkim żarze rzeczy trudno topnych są mocno dziurkowate i pochłaniają wiele masy topionej. Dla zapobieżenia tej niedogodności zwilża się dobre świeżo palone wapno, aby się na proch rozpadło czyli ugasiło i miesza się z tęgim rozczynem zwyczajnego boraksu, a powstałą masą wysmarowuje się wnętrze naczynia służącego do topienia. Po wyschnięciu tej zewnętrznej powłoki rozgrzewa się naczynie w ogniu dostatecznym do jej zeszklenia. Ten sam skutek otrzymuje się łatwiejszym sposobem przez pomazanie wewnętrznych ścian naczynia mocnym roztworem węglanu sody, która po wysuszeniu i następnym wypaleniu naczynia, połączywszy się z jego krzemionką, rzeczywiste szkło tworzy. Tę samą usługę tworzy stopienie w takim tyglu lub retorcie chlorku wapnia, to jest soli wapna używanej do suszenia powietrza i różniącej się bardzo od chlorowanego wapna" (JBR, 1856). 2. CERAMIKA ZDUŃSKA Niejako na marginesie powyższych rozważań znajduje się temat piecowej ceramiki. O jakich wyrobach ceramicznych tu mowa? „Materiały na piec są [to]: cegły, dachówki, żużle, kamienie i kachle" − pisał w 1859 roku Jan Nepomucen Deszkiewicz (Deszkiewicz, 1859, s.145). W niniejszej publikacji nie są one przedmiotem głównej uwagi, gdyż wymagałyby osobnej monografii. Jednakże warto tu przytoczyć niektóre dawne wzmianki na temat ceramiki zduńskiej, mianowicie te, które mają jakiś związek z użyciem nietypowych budulców. Jeśli chodzi o cegły, to wprawdzie w robotach zduńskich stosowano na ogół zwykłe cegły wyrabiane ręcznie z gliny z piaskiem, lecz palenisko obudowywano cegłami ogniotrwałymi. „Pan Nansouty podaje następujący przepis do roboty takowych cegieł: bierze się cegły palonej, w proszku, część trzecią; kwarcu proszku część trzecią, gliny garncarskiej także część trzecią. Miesza się te ingrediencje jak najlepiej, robi się cegły, suszy w cieniu, a potem wypala. Pan Nansouty każe zbierać bryły kwarcu, rozpalać je mocno w piecu, a potem wodą polewać, przez co takowe na kawałki się rozsypują i dalej mielone są we młynach. Piece z takich cegieł stawiane bardzo są wytrwałe" – czytamy w nocie opublikowanej w 1833 roku na łamach „Pamiętnika Rolniczo-Technologicznego" i zatytułowanej Sposób robienia cegły ogniotrwałej (Sposób..., 1833, s.162). Ten sposób okazał się skuteczny i był stosowany przez całe dekady, a z pewnymi modyfikacjami przetrwał do dziś. Jeśli chodzi o kafle, do ich produkcji stosowano te same zasady, które odnosiły się do wytwarzania dachówek i niektórych wyrobów ceramiki użytkowej. Odpowiednio więc przygotowywano glinę (kopcowano ją, przemrażano, pławiono i mieszano z drobnoziarnistym piaskiem kopalnym o wysokiej zawartości krzemionki, a niskiej – minerałów wapiennych. Następnie tłoczono kafle w formach i suszono. Jeżeli miały być glazurowane, wówczas przed wypaleniem powlekano je polewą o odpowiednim składzie. Powyższy tok pracy był optymalny, zatem powszechnie stosowany, lecz każda szanująca się wytwórnia chroniła własne sposo by czyszczenia gliny, przygotowywania z niej masy do wytłaczania kafli, a przede wszystkim przygotowywania polewy o odpowiednim składzie. Dlatego w dawnym piśmiennictwie znajdujemy niewiele wzmianek o składnikach polew kaflowych. go wypuszcza; powierzchnia zatem pieców takich mało ciepła przyjmuje, a przyjęte bardzo powoli w powietrze przesyła; owszem, większa część ciepła zwraca się na wewnątrz do pieca i ginie wraz z dymem. (...) Piece zatem z grubą i gładką polewą wcale robione być nie powinny; owszem, wypadałoby robić kafle niepolewane i ściskać je za pomocą jakiego mechanizmu, aby przez to glinę gęstszą i do przewodzenia ciepła zdatniejszą uczynić. Można by wreszcie dawać kaflom polewę cienką i powierzchnią chropowatą na kształt skór kurdybanowych albo ją metalowymi posypywać opiłkami, tak iżby się te za pomocą polewy z gliną stykały. W ogólności, warto jest doświadczyć, czy przez dodanie opiłków metalowych do gliny nie można by otrzymać pieców, które by między glinianymi a żelaznymi pośrednią własność miały. W ogniskach, szmelcerniach i w ogólności wszędzie, gdzie mury ciepła upuszczać nie powinny (...), przeciwnie się rzeczy mają − i cegły w takich piecach na wewnątrz i zewnątrz grubo polewane, tudzież i na większą wyrobione miarę (...) być zasługują" (Lenchs, 1823, s. 202-204) 5 . Co do składu polew, najwięcej informacji dają jednak badania współczesne. Maria Dąbrowska podaje wyniki badań składu chemicznego 90 próbek kafli wyprodukowanych w okresie od XV do XVIII wieku, ze szczególnym uwzględnieniem ich polew: „Podstawę stanowił tlenek ołowiu, tak zwana glejta, której dodawano od 40% do 50% jednostek wagowych. Kolejnymi składnikami w łącznej ilości około 20% były tlenek glinu i tlenek wapnia, zawarte w glinie, oraz krzemionka w postaci mielonego piasku w około 30%. W małych ilościach dodawano tlenek miedzi, około 2-5%, tlenek żelaza i potaż, który zawiera tlenek potasu i sodu, oraz w miarę potrzeby dodawano również tlenek cyny. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono różni ce w składzie polew, polegające przede wszystkim na odmiennej zawartości związków cyny. Fakt ten stał się podstawowym kryterium podziału na polewy ołowiowe i ołowiowo-cynowe" (Dąbrowska, 1987, s. 202). Cytowana autorka dodaje, że „źródłem tlenków potasu i sodu był dla ówczesnych garncarzy potaż pocho dzenia roślinnego. Uzyskiwano go przez ługowanie popiołu spalonych roślin, przede wszystkim niektórych gatunków drewna. Cechuje go wysokie zanieczyszczenie sodą, które dochodzi do 20%" (ibidem, s. 209). W jednej z nich zapytywano o optymalną grubość polew i o celowość dodawania do polewy żelaznych opiłków jako dobrze przewodzących ciepło: „W Niemczech i innych krajach stawiają najczęściej piece kaflowe z grubą i bardzo gładką polewą na powierzchni, co bynajmniej nie odpowiada celowi i nadzwyczajnie wiele opału marnuje. Znaną jest rzeczą, iż każda materia szklista źle ciepło przewodzi i powierzchnia gładka mało Co ciekawe, Maria Dąbrowska pisze, że „nie stwierdzono stałych cech, które by charakteryzowały wyroby jednej garncarni" (ibidem, s.202), co oczywiście nie znaczy, że poszczególne pracownie rzemieślnicze nie miały własnych receptur i chronionych przed innymi tajemnic materiałowo-wykonawczych. Oznacza to jedynie, że odmienności w doborze materiału i wykonaniu produktu nie były tak duże, by wpłynąć na wyniki późniejszych (przeprowadzonych współcześnie) analiz chemicznych. 5 Nawiasem mówiąc, współczesne badania obalają twierdzenia Lenchsa. Maria Dąbrowska powołuje się na wyniki pomiarów przeprowadzonych przez Kozierskiego, wskazujących, że „różnica pomiędzy współczynnikiem wysyłania i przyjmowania ciepła przez powierzchnie ceramiczne pokryte polewą i niepolewane wynosi 0,15, a więc jest nieistotna" (Dąbrowska, 1987, s. 201). Pomimo współczesnego rozwoju technologii polew garncarskich i zduńskich oraz mimo zachowania się kilku wzmianek w dawnym piśmiennictwie trzeba przyznać, że nasza obecna wiedza o dawnych technolo giach materiałowych i wykonawczych związanych z ceramiką zduńską jest stosunkowo niewielka i wyma gać będzie dalszych badań. A przynajmniej wiedza ta wydaje się skromna w stosunku do prawdopodobnego dawnego dziedzictwa technologiczno-materiałowego. 3. CERAMIKA BUDOWLANA Inaczej rzecz się ma z ceramiką budowlaną, a w szczególności z wyrobem dachówek i cegieł. Istnieje bowiem wiele dawnych opisów optymalnego wykonania budulców ceramicznych. Toteż poniżej przedstawiono i przypomniano jedynie niektóre najciekawsze wzmianki, świadczące o rozwoju i swoistej subtelności naszego dziedzictwa technologicznego. Najciekawsze i najbardziej wartościowe poznawczo wzmianki o dawnych tradycjach w zakresie przygoto wywania i stosowania ceramiki budowlanej znajdujemy w publikacjach wydanych w XVIII wieku, wtedy bowiem pamiętano jeszcze o dawnych (wzmiankowanych przez autorów starożytnych) sposobach ulepszania wyrobów ceramicznych, a jednocześnie prezentowano już całkiem współczesną (nawet w dzisiejszych kategoriach) wiedzę, nazwijmy to, naukową. Na przykład w 1788 roku Franciszek Rausch pisał: „Najdawniejsze mury i budynki bywały robione z cegieł suszonych lub w piecu palonych mieszane z plewą albo też z trzciną siekaną osadzane w żywicę i znowu trzciną prześciełane. Ile to przemysłu i pracowitości nie miała starożytność! Czasem też robiono warstwę muru z kamienia surowego i miękkiego, a warstwę z cegły – niekiedy z cegły surowej cztery i pięć lat na wietrze suszonej, różnej do niej używając zaprawy i różny jej dając kształt, jak też i miarę" (Rausch, 1788, s.238). Dostrzegano więc dawną różnorodność wyrobów ceramiki budowlanej i rozmaitość ich zastosowań 6 , lecz w powyższym cytacie warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden szczególny niuans, mianowicie na fakt, iż niekiedy (Rausch ma tu na myśli zapewne budownictwo w dobie starożytności) cegłę paloną zastępowano jej niewypalanym odpowiednikiem, czyli surówką – ale nie byle jaką, lecz suszoną w dobrych warunkach przez cztery lub nawet pięć lat. Jeśli jednak taki okres wydaje się nam długi, to pamiętajmy, że jego celem było maksymalne wysuszenie surowych cegieł, tak aby wy trzymałością i trwałością nie nazbyt ustępowały wyrobom wypalanym. Jeśli zaś nawet mimo to pięcioletnie suszenie masy glinianej zdaje się być wątpliwą skrajnością, to zwróćmy uwagę na inne ówczesne wzmianki zalecające kilkuletnie przygotowywanie i przesuszanie cegieł nie tylko surowych, lecz nawet tych przygotowywanych do wypalania, jak o tym w tymże samym 1788 roku pisał Piotr Aigner: „Do gliny (...) dobrego gatunku dodaje się trochę piasku miałkiego, samiec zwanego; ten piasek w paleniu topi się i obraca się w kamień. (...) Trzeba by, chcąc mieć cegłę dobrą, żeby ze dwa roki wprzódy glina była gnojona, nim się z formy wyrzuci, a przynajmniej trzy lata surowa cegła schnąć powinna, nim pójdzie do pieca. (...) Gdy cegły z gliny niewygnojonej, niedobrze wysuszone i niewypalone zażyte są do murów, to się ciągną do kupy, w swojej mierze i miejscu zostać czas długi nie mogą, łatwo się poruszają i oddzielają" (Aigner, 1788, s.28-31). Aigner dalej informuje: „Najdawniejsze narody surowymi to obostrzyły prawami, ażeby nasamprzód glina przez kilka lat w jamach była gnojona, a z takowej już wystałej gliny cegła wyrobiona powinna była schnąć przez lat kilka. (...) Utejczykowie nie wprzódy zażywali do budowy cegieł, aż przez pięć lat były wysuszane i przez magistrat aprobowane (vid. Vitruvio Galliani lib. 2 cap. 3 &c.). Znajdujemy i w Polsce między staroświeckimi dokumentami po kancelariach formowane procesy przeciwko tym strycharzom, którzy gliny nie gnoili lat przynajmniej pięć, a takich karano grzywnami. Nie dziw, że takiego gatunku cegła robiła się skamieniała, która po wyjściu wszelkich waporów nabywała lekkości na kształt kamienia pumeksowego, tak, że po wodzie pływać mogła; z takowej cegły tak wielką mieli korzyść i wygodę starzy Rzymianie, że częstokroć i niepalonej zażywali do okazałej budowy" (ibid., s. 32-33). Ale i to jeszcze nic, bo cytowany wcześniej Rausch pisał też: „Za czasów starożytnych glina na cegłę i do lat siedmiu w jamach się wystawała, tak jak i wapno. Stąd owe dawniejsze budowle, jak i u nas samych krzyżackie nieśmiertelne, a cegły w nich niby z wapnem zrosłe, bo dobrze wypalone i pilnie lecz oszczędnie na wapno osadzone udają gmachy raczej w cegłę malowane niżeli z niej stawiane. (...) Dawniejsi przemyślni we wszystko, z bydlęcych skór kleju warzeniem, cegły z plewą lub trzciną siekaną zmieszaniem, na słoń cu ją tylko susząc, wód do niej gnojowych i żywicy z drzew różnych używaniem wieczyste stawiali budow le" (Rausch, 1788, s.30-31). Dostrzegamy więc u schyłku XVIII wieku zanikającą już wówczas wiedzę, przywoływaną po części z antycznych autorów, po części zaś ze staropolskich źródeł, a tylko w nikłej już mierze z międzypokolenio wych przekazów i własnych doświadczeń, dotyczącą zaś doboru gliny służącej do wyrobu ceramiki budow 6 O zróżnicowaniu ceramiki budowlanej pisywano często i obszernie we wszystkich uwzględnianych tu okresach. Na przykład w Początkowym praktycznym budownictwie Kowalskiego z 1849 roku czytamy: „Stosownie do potrzeby różny się im kształt nadaje i tak do cegieł zwykłych do murów używanych długość do szerokości i grubości ma być jak 4:2:1, cegły zaś do bruku powinny być cienkie, czworograniaste, do sklepień kliniaste, do gzymsów długie z jednym bokiem wyżłobionym, do studzien kształtu części obwodu koła itd." (Kowalski, 1849, s. 52). Jeszcze bardziej różnorodne wyroby ceramiki budowlanej (w tym cegły drążone i kafle piecowe) wymieniono w opublikowanym w 1854 roku opisie fabryki Steinkellera (Zakłady..., 1854). Tego typu publikacje stanowią dziś nieocenioną pomoc przy analizowaniu rozwoju budowlanej techniki materiałowej, w tym także kultury użycia gliny w budownictwie. lanej, aplikowanych do niej domieszek, a nade wszystko procesów technologicznych obejmujących kilkuletnie kopcowanie gliny, jej pracochłonny i wymagający wielkiej staranności przerób 7 i wieloletnie (trwające zwykle pięć, a nieraz nawet do siedmiu lat) suszenie cegieł przed ich ostatecznym wypaleniem. Jak zdają się świadczyć cytowani autorzy, już za ich czasów ta wiedza odchodziła w niepamięć, cegłę zaś przygotowywano i wypalano pośpiesznie, a w konsekwencji uzyskiwano wyroby gorszego niż dawniej gatunku. Ewentualnie niedostateczne wysuszenie cegły rekompensowano jej przesuszaniem już w piecu, to jest wypalano zrazu niewielkim ogniem, faktycznie raczej w dymie niż w ogniu, co trwało dwa lub trzy dni, a dopiero później dynamicznie przepalano cały wkład i pozostawiano cegły w silnie nagrzanym wnętrzu pieca przez ponowne dwa do trzech dni (zwykle około 60 godzin), na końcu zaś zamykano piec i pozwalano mu powoli wystygnąć, co trwało kolejne kilka dni. Tym sposobem proces wypalania (faktycznie zaś przesusza nia, przepalania i studzenia) trwał około tygodnia 8 , a nawet dłużej. Całemu zaś procesowi budowy cegielni, przygotowywania masy, formowania cegieł i ich wypalaniu poświęcono u nas w ciągu mniej więcej stulecia 1780-1880 dziesiątki wzmianek, artykułów, broszur i książek, włącznie z obszernymi rozwinięciami haseł cegielnia, cegła i glina w ówczesnych encyklopediach. Z tej obfitości źródeł w niniejszych akapitach zamieszczono zaledwie skromny wybór zagadnień i porad. Jednakże dla ich lepszego ujęcia warto jeszcze zamieścić krótki, lecz treściwy ustęp z wydanej w 1826 roku książki Wiadomości z astronomii, fizyki, chemii i mineralogii, gdzie zarówno o budowlanej użyteczności gliny, jak też o procesie wyrobu cegieł czytamy: „Zarobionej gliny na ciasto używa się do wylepiania pieców i kominów. W tak zwanych cegielniach wypalają glinę na cegłę. W bliskości cegielni znajdować się powinny obfite kopalnie gliny, której w lecie lub w jesieni nakopawszy trzy mać potrzeba na wolnym powietrzu aż do skruszenia. Na wiosnę wożą ją taczkami pod szopę i w obszerne doły tarcicami wycembrowane składają. Tu w miarę potrzeby dodają do niej piasku lub innych odmian gliny, depczą ją lub ubijają końcem doskonałego jej rozrobienia i oczyszczenia z kamyków lub innych obcych istot. Tak przygotowaną glinę nakładają w drewniane i do wielkości cegły zastosowane formy, wygładzają z wierzchu za pomocą strychulca, a ukształconą tym sposo- bem surówkę wykładają na deską potrząśniętą piaskiem i suszą pod szopą. Wysuszoną surówkę zwożą do pieca, w którym ją z wielką przezornością układają i palą. Po pięciu lub sześciu dniach, gdy się cegła dobrze wypali, otwór pieca zamykają, ażeby ogień wygasł i cegły z wolna w piecu wystygły" (Waga, 1826, s. 284-285). Skoro jednak tematem naszych rozważań jest raczej sam gliniany budulec i stosowane doń domieszki, a nie wykonane z niego wyroby lub budynki, zwróćmy uwagę na dawne refleksje co do rodzaju gliny i wpływu domieszek stosowanych do wyrobu ceramiki budowlanej. „W niektórych skałach pierwotnych w Europie i Turcji azjatyckiej znajduje się żyłami i niebieskimi masami kamień koloru śnieżnobiałego, tłustawy, gładki, dźwięczący i tak lekki, że prawie pływa po wodzie i stąd nazwę piany morskiej otrzymał. (...) Cegła z niego zrobiona pływa po wodzie" – pisano w 1826 roku (ibid., s. 282). Późniejsze źródła podawały też, że do wyrobu cegieł „każdą glinę można bardzo polepszyć, domieszawszy do 12 części jedną część popiołu z węgli kamiennych. (...) Chcąc mieć cegły bardzo lekkie, miesza się glinę z prochem węgla kamiennego, z trocinami albo, co najlepsze, z torfem. Przy wypalaniu (...) przymieszka się wypali, a cegły otrzymane będą lekkie, mocno dziurkowate (...). Ogniotrwałą cegłę robi się z gliny do fajansów lub porcelany używanej (...). Dla zrobienia jej chudszej, a cegły z niej więcej dziurkowatej, dodaje się do niej pewną ilość już wypalonej i potłuczonej takiej samej gliny" (Kowalski, 1849, s. 51-60). „Chcąc przy miernym ogniu twardą i mocną cegłę albo dachówkę otrzymać, dodaje się w małej ilości tego, co ceglankę dobrze wiąże; do czego najlepsza jest mąka wapienna, czyli miał wapienny w ilości jednej dwudziestej części mniej więcej do ceglanki przydany, co jednak w małej ilości po przednio próbować wypada. Jeżeli by glina nie miała w sobie tyle części żelaznych, żeby na czerwono wypa lić się dała i mocniejszego ognia potrzebowała, tedy można użyć do niej sproszkowanego ugru czyli ochry albo czerwonego żelaznego kamienia, albo witriolowej rdzawki (...), starając się o należyte połączenie się tych farbowin z gliną" (Nauka..., 1847, s. 6). Przypomnijmy też jeszcze raz podaną w 1847 roku informację, iż „podług akt miejskich w archiwach lwowskich przechowywanych, w roku 1563 używano do gliny robiąc dachówkę, opiłków żelaznych" (Sobieszczański, 1847, s. 121). Widzimy zatem całe spektrum dodatków, które w róż- 7 Obejmujący rozdrabnianie i odmulanie gliny (Nauka..., 1847, s. 7), usuwanie zanieczyszczeń, aplikowanie domieszek, stabilizo wanie stopnia wilgotności oraz nakładanie i ubijanie w formach (Encyklopedia..., 1861, s. 19-20). 8 Czytamy o tym już u Aignera: „Przez 48 godzin lub więcej, podług potrzeby, przed 'grubą' trzeba raczej kurzyć, niż palić, a to torfem lub chrustem, drzazgami, gałęziami lub czym podobnym dla wypędzenia zupełnie z cegły surowizny. (...) Póki surowizna jest w cegłach, wtenczas wychodzi dym gęsty, gruby i ciemny przez lufty. Gdy się zaś ukaże dym jasny, znakiem jest, że surowizna zupełnie z cegły wyszła i zaraz trzeba sposobem zwyczajnym ogień rozpalić wielki, ażeby z niego płomień wychodził jasny. Grubę natychmiast trzeba zamurować; zostawia się tylko otwarte miejsce u góry dla dorzucania szczap. Potem trzy lufty tylne otwiera się; po ośmiu godzinach drugie trzy, to jest środkowe, a znowu po ośmiu godzinach otwiera się trzy ostatnie lufty z przodu. Wszystkie te dziewięć luftów zamyka się tak, aby szpary w nich były zostawione dla ciągu powietrza, co tak zostać ma przez dni dwa i noce trzy, aż póki się cegła nie wypali. Gdy już jasny płomień z pieca wydobywać się i wybuchać przez lufty zaczyna, znakiem jest, że cegła doskonale już jest wypalona. Wtenczas wszystkie dziury pieca dobrze gliną pozalepiać trzeba dla przyduszenia ognia" (Aigner, 1788, s. 20-21). nych okresach aplikowano do gliny cegielnianej i w ten sposób otrzymywano wyroby o różnych parametrach. Stosowano mianowicie: plewy, sieczkę trzcinową, minerał zwany pianą morską, popiół z węgli, miał węglowy, trociny, sproszkowany torf, sproszkowaną cegłę, wap no palone, sproszkowany niewypalony wapień, ochrę, tlenki i siarczki żelaza (witriolowa rdzawka), opiłki i inne podobne materiały. Ale to jeszcze nie wszystko. Wprawdzie być może nie dowiemy się nigdy w pełni, jak różnorodne aplikowano domieszki w celu uzyskania cegieł o określonych parametrach, albowiem zacytowane wyżej wzmianki wydają się zaledwie fragmentaryczne w stosunku do wielowiekowych tradycji technologicznych, które mogły być różne w różnych regionach, tym niemniej oprócz powyższych ustępów mamy jeszcze garść dodatkowych informacji w dziele Franciszka Rauscha, który w rozdziale poświęconym przysposobieniu cegieł pisał między innymi: „Węgle, kości palone i popiół ze słomy lub inny wzmacnia zaprawy. Woda klejowa żywiczna i uryna najtwardszy czyni gips. Ogień klej odbiera glinie, ale gnój koński, sadza, dym, kleje drzewne, mleko, krzew, olej, tłustość dają jej tęgość i lepkość, którą plewa i sierść bydlęca albo też cegła i kamienne okruszyny umacniają" (Rausch, 1788, s. 243). Dalej dywagował nad sensem konstrukcyjnym materii ceglanej i wapna: „Cegła wiąże się z wapnem, a tego jak najmniej i najcieniej pod cegłę podścieła się, aby mur był mocniejszy. Budując zaś cegłą na glinę, nie czyni się to, [jak] tylko w domach na jedno piętro i to zostawiając wolne od gliny brzegi i ściany, aby się tynk tym lepiej potem utrzymywał; takoż ma się czynić murując marglem. Glinę mieszać z wapnem do murowania próżna strata bez wszelkiego wzmocnienia muru. (...) Wapno lub gnój koński tłustszą sprawują glinę. (...) Z iłem także zmieszana glina tłuściejsza staje się i kleistsza" (ibid., s.33-34). Jak widać, niuansów znanych Rauschowi było co niemiara. deptanej gliny (glinopaców) wystawił, w wysuszanym może raz lub dwa wypalić wapno lub cegłę, a przez to cały dom z jednej wypalonej masy składać się będzie. O czym osobno pisemko wyjdzie" (Nauka..., 1847, s. 23). Nie wiemy nic o owym zapowiadanym „osobnym pisemku", lecz sam pomysł domu monolitycznego stano wiącego de facto jedną ogromną skorupę ceramiczną wydaje się równie interesujący, co trudny do realizacji (głównie z powodu podatności większych elementów ceramicznych na pękanie podczas wypalania). Czy ta kie domy kiedykolwiek zaistniały? Czy udało się je wypalić bez pęknięć i większych szkód? Czy okazały się trwałe? Niestety, nie znamy odpowiedzi na powyższe pytania 9 . 4. INNE ZASTOSOWANIA GLINY Analizując zaskakująco różnorodne i pomysłowe sposoby aplikowania tanich materiałów lokalnych, takich jak glina i stosowane do niej różnorakie domieszki, do sufitów, stropów, stropodachów, dachów, sklepień, oraz podłóg, klepisk, ścian, tynków 10 , a także w piecach, kitach do pieców i rozmaitych wyrobów ceramicznych, nie należy też zapominać o znacznie większej, niż tu podano, rozległości zastosowań gliny, to jest o fakcie, że dawniej nie było chyba takiej części budynku, w której by nie potrafiono odpowiednio użyć tego budulca. W skrócie można do budowlanych zastosowań dodać jeszcze: gliniane fundamenty, cokoły, kominy, drzwi, drogi, stawy, ogrodzenia. Wreszcie powyższe i zaledwie schematyczne przedstawienie zagadnień materiałowych związanych z wykorzystaniem gliny do wyrobu ceramiki budowlanej wypada zakończyć ciekawostką podaną w wydanej w 1847 roku książce Nauka wyrobu i wypalania dobrych cegieł i dachówek: „Kto dom z ubitej ziemi lub Gliną wylepiano lekkie kominy 11 i tak zwane półkominy 12 , a także ciężkie szerokie kominy komorowe. Glinę niekiedy zalecano jako dobry materiał na fundamenty i choć w tej materii zdania były podzielone, nie brakowało propagatorów takich rozwiązań (Niewierowicz, 1930, s. 18, 24-30). Pisano nawet o glinianych drzwiach, te zaś zachwalano jako ognioodporne, więc chroniące przed pożarem: „Drzwi z lepianki glinianej (...) daje się nad schodami, a to dla bezpieczeństwa [od] ognia. (...) Iż zaś drzwi z lepianki są ciężkie do pod noszenia, trzeba pod nimi dać inne lekkie drewniane, które by się często otwierały i zamykały, te zaś spusz 9 Odpowiedzi zdaje się udzielać poniższy cytat z 1822 roku. Otóż w artykule zamieszczonym w czasopiśmie „Izys Polska" czytamy: „W Karpatach górale w niektórych miejscach zwykli swoje chaty całe z gliny ulepiać, a gdy zrąb aż po dach jest już wyprowa dzony, po dostatecznym onego wyschnięciu nagromadzają liści suchych i drobnych gałązek, którymi ściany z obydwu stron okładają i te materiały zapalają. Tym sposobem powstaje budowla z jednej, twardej, wiekami niepożytej masy" (P.W., 1822, przypis na s. 444). Jednakże mimo wszystko wątpliwości pozostają, albowiem wypalenie w całości domu bez pęknięć czy wręcz rozsypania się całej konstrukcji wydaje się graniczyć z cudem. 10 Te zagadnienia opisano w poprzednich artykułach z tej serii (Szewczyk, 2011), (Szewczyk, 2012). 11 W 1793 roku Piotr Świtkowski pisał: „zwyczajniejsze jeszcze u nas są te kominy, kiedy na belkach samych krokwie 4 usadzają i między niemi z gliny i słomy dają lepiankę" (Świtkowski, 1793, s. 213). Do ich wyplatania przed polepieniem gliną używano żytniej słomy lub innych materiałów – takich, z których wyplatano też kosze: wikliny, korzeni sosny, witek i korzeni jałowca itp. Ten typ lekkich kominów w niektórych regionach naszego kraju przetrwał do czasów niemalże nam współczesnych – na przykład w 1961 roku Jerzy Czajkowski pisał o chłopskich chatach na wschodnim Podlasiu, w których „sam komin był wypleciony z chrustu a nawet korzeni na ożebrowaniu z kilku grubych żerdzi. Całość z obu stron wylepiano gliną. Rzadziej stosowało się ożebrowanie z poprzecznymi drążkami okręcanymi kaloną słomą. Taki komin zachował się w Plutyczach w chacie Nikifora Iwaniuka, kominy z chrustu można spotkać równie często jak stare piece" (Czajkowski, 1961, s. 162). 12 Ich obszerny opis znajdziemy w wydanej w 1885 roku książce Macieja Moraczewskiego (Moraczewski, 1885, s. 13-17). czałyby się tylko na noc lub gdy się czeladź oddalić musi od domu, lub w innym przypadku. Przyzwoita to rzecz, żeby jak owego wylepiania gór i poddasza, tak i tych z lepianek drzwi zwyczaj wprowadzili po swych folwarkach i po budynkach swych poddanych" – zalecał Piotr Świtkowski (Świtkowski, 1793, s. 263). Glina służyła też do innych celów – budowlanych, choć nie dotyczących samych budynków – na przykład do stabilizowania dróg brukowanych oraz do uszczelniania i kształtowania zbiorników wodnych, jak o tym pisał tenże Świtkowski 13 . Kilkakrotnie sugerowano, by śmiało stosować glinę do stawiania ogrodzeń: wzmiankowali o tym między innymi Świtkowski oraz anonimowy korespondent „Pamiętnika Rolniczo -Technologicznego". W pierwszym z tych dwóch źródeł czytamy o parkanach wokół sadów chłopskich, by w nich dawać „wiązanie z drzewa wysokie, jak kto chce, na fundamencie murowanym; między drzewem pozadawać strychulce i wylepić to wszystko, owszem, i drzewo samo gliną zasłonić. Dawszy potem okap górą dobry także z gliny tym sposobem, cośmy dachy dawać radzili (...), parkan będzie mało kosztujący" (Świtkowski, 1793, s. 427); dalej Świtkowski wzmiankował też o parkanach nie lepionych, lecz glinobitych (ibid., s. 463). O takich samych glinobitych („pizowych") parkanach pisano też w „Pamiętniku Rolniczo-Technologicznym", że [konstrukcje z pizy] „niemniej użyteczne są do stawiania płotów [oraz] że drzewka sadzone pod murami pizowymi lepiej się udają, niż pod murami z cegły, które mają tę własność, że oziębiają, a przez to szkodzą we getacji" (Budowa..., 1833, s. 86). Widzimy więc, że nie tylko polecano gliniany budulec do różnorakich zastoso wań, lecz także gorąco go zachwalano i uzasadniano jego użyteczność argumentami znacznie wykraczający mi poza sferę budownictwa. katalizator reakcji chemicznych). Glinę stosowano niekiedy nawet jako środek czyszczący i produkt spożywczy: „Niektórych glin szczególnie chłonących tłuszcze używa się do odtłuszczania (wałkowania czyli folowania) tkanin wełnianych, a w Boliwii glina biaława i łagodna jest 'ziemią jadalną' i bywa spożywana" – podawała Ilustrowana Encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego (Lam, 1927, s. 258). WNIOSKI Dawniej niejednokrotnie bezkrytycznie pasjonowano się gliną i choć takie stwierdzenie byłoby zapewne nadużyciem w odniesieniu do ogółu, to jednak znajduje uzasadnienie w stosunku do jednostek, bo nie brakowało zagorzałych pasjonatów gliny jako rzekomo najlepszego budulca, najwszechstronniejszego me dium, najstarszego znanego ludzkości tworzywa. Analiza piśmiennictwa odnoszącego się do różnorakich zastosowań gliny wykraczałaby więc poza ramy nie tylko niniejszego artykułu, lecz zapewne też nie zmieściłaby się nawet w obszernej monografii, skoro zaledwie jeden obszar zastosowań gliny (mianowicie budowlany, i to przy zmarginalizowaniu zagadnień ceramiki budowlanej, o której pisano wówczas jeszcze więcej) stanowi kanwę serii sążnistych artykułów, z których niniejszy jest już trzecim. Podobnie też w dawnym polskim piśmiennictwie wielokrotnie powtarzają się wzmianki o stosowaniu in nych nietypowych budulców lub domieszek materiałowych, z których znaczna część były to substancje organiczne, takie jak krew, gnojówka, sierść, plewy, sieczka itp. Nic jednak dziwnego, bo w wiekach XVIII i XIX upatrywano w glinie najbardziej uniwersalne medium twórcze 14 towarzyszące człowiekowi od zarania dziejów, bo już od samego aktu stwarzania „z gliny" rodzaju ludzkiego, a wykorzystywane nie tylko w dawnym budownictwie, lecz także w ówczesnej kosmetyce, zdob nictwie (barwniki w niektórych rodzajach gliny), lecznictwie (przeciwbiegunkowy kaolin), ceramice budowlanej, użytkowej i artystycznej, sadownictwie (jako składnik maści ogrodniczych), rolnictwie (jako nawóz), przemyśle (np. w konstrukcjach pieców przemysłowych i jako W niniejszym artykule szczególnie wyraźnie podkreślono powszechność dawnego użycia substancji metalicznych pochodzenia mineralnego (zendry kowalskiej, zendry ślusarskiej, rdzy, żelaznych opiłków oraz tlenków ołowiu, cyny i innych metali) oraz substancji organicznych zawierających żelazo, takich jak krew bydlęca. Częstość ich używania, powszechność zastosowań i brak większych zastrzeżeń co do ich aplikowania budzą zaciekawienie. Aby wyjaśnić fizykochemiczny sens takich dodatków, potrzebne byłyby dodatkowe badania chemiczne, które nie zostały dotąd wykonane. 13 Czytamy u Świtkowskiego, co następuje: „Ponieważ są takie okolice, gdzie o kamienie trudno, za czym grunt czy to tych stawków, czy krynic wyżej wspomnianych zamiast dwóch bruków, może być tylko samą dobrą gliną ubity, grubo na pół łokcia. Nawet brzegi powinny być także ubite gliną tak wysoko, jak woda w lecie zalegać może. Glina, której się do takich robót używa, powinna być tęga, ciągła, a nie piaszczysta; powinna się rozciągać, gdy ją chcesz rozrywać, i przylepiać się do ręki. Takiej to zażywają garncarze, strycharze. Kiedy się taką gliną, rozrobioną jak najlepiej, wylepi spód stawku i boki jego, i dobrze nogami utłoczy, trzeba przez kilka dni o rosie polewać trochę wodą lepiankę tę i znowu ją albo deptać, albo też szlagami ubijać. Lecz jeżeli by nie było nie tylko kamieni, ale nawet i gliny, tedy można użyć ziemi czarnej zmieszanej z ziemią tłustą i z gnojem. Kompozycja ta daje lepiankę tłustą, tęgą i wodę dobrze utrzymującą, ale trzeba, żeby była dawana na pół łokcia grubo albo i więcej" (Świtkowski, 1793, s. 359-360). Podobnie pisał też Franciszek Rausch: „Glina także, ił, węgle, kreda, wapno są [to] rzeczy ściągające i wilgoć w siebie zbierające, przeto ich i do utykania źródlisk, i do osuszania gruntów, jak też do wyściełania skrzyń sadzawczanych i niby do kitowania tła podobnego używają" (Rausch, 1788, s. 33). 14 Przypomnijmy ponownie (Szewczyk, 2011, s. 47) opinię niejakiego Macquera, już przed ponad 200 laty wyliczającego 800 gatunków glin i wskazującego na ich rozliczne zastosowania, co później komentował u nas Bazyli Kukolnik (1803a, s. 1102). Warto też zaznaczyć, że dotąd nie porównano jeszcze naszego piśmiennictwa z literaturą techniczną innych krajów, toteż nie można jednoznacznie stwierdzić, że mieliśmy spośród wszystkich najbardziej rozwi niętą i niespotykaną gdzie indziej kulturę użycia nietypowych budulców. Takie twierdzenie wydaje się jednak w jakimś stopniu uzasadnione. Byliśmy bowiem jakby pograniczem pomiędzy Wschodem a Zachodem, a także pomiędzy kulturą germańsko-skandynawskiej Północy a śródziemnomorskim Południem. Dlatego w naszym piśmiennictwie technicznym łączyły się i mieszały różne tradycje właściwe odmiennym okresom i narodom. Literatura 1. Adanson A. i Nakwaska K. (1844), Dwór wiejski: dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydat ne i osobom w mieście mieszkającym przerobione z francuskiego pani Aglaë Adanson wielu dodatka mi i zupełnem zastosowaniem do naszych oby czajów i potrzeb, t. 3, Księgarnia Nowa J. Łukaszewicza, Poznań; według kopii cyfrowej [w:] www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=745 <dostęp 10.07.2011>. 3. Bartmański T. (1856), Ekonomija domowa, czy li przepisy tyczące się gospodarstwa wiejskiego i domowego z dodatkiem objaśnień osobliwości artystycznych, druk S. Orgelbranda, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] www.polona.pl/dlibra/ doccontent?id=17180 <dostęp 15.09.2012>. 2. Aigner P.Ch. (1788), Nowa cegielnia, Drukarnia Prymasa Arcy, Łowicz 1788; według kopii cyfrowej w: http://dlibra.bg.uwm.edu.pl/dlibra/doccontent?id=250 <dostęp 10.07.2011>. 4. Bohusz X.M. (1811), O budowli włościańskiey, trwałey, ciepłey, tanney, od ognia bezpieczney i do kraiu naszego przystosowaney: dziełko z umiesz czeniem w nim rozbioru rozpraw odpowiednich w tymże przedmiocie przesłanych Królewsko Warszawskiemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk, Drukarnia Sukcessorek Zawadzkich, Warszawa – przedruk: „Roczniki Towarzystwa Królewskiego Warszawskiego Przyjaciół Nauk", t. IX, Drukarnia Xięży Pijarów, Warszawa, s.59-97; według kopii cyfrowej [w:] www.pbi.edu.pl/book_reader. php?p=7774 <dostęp 15.05.2010>. 6. Czajkowski J. (1961), Zagroda wydłużona typu bielsko-hajnowskiego, „Polska Sztuka Ludowa" nr 3, s.153-165. 5. Budowa... (1833), Budowa wiejska w pizę, z ryc., „Pamiętnik Rolniczo-Technologiczny", t. XI, s. 84-102. 7. Czaki A. (1830), Wzory budowli wiejskich na 24 tablicach litograficznych ze wskazaniem zasad do oznaczania ich obszerności i obrachowania kosztów oraz z dodaniem nauki stawiania bu dowli z ubijanej ziemi, Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji, Warszawa; według kopii cyfrowej w: http://delta.cbr.edu.pl/dlibra/doccontent?id=251 <dostęp 02.02.2012>. 9. Deszkiewicz J.N. (1859), Krótka nauka o pie cach, „Tygodnik Rolniczo-Przemysłowy [wydawany przez c. k. Towarzystwo Gospodarczo-Rolnicze Krakowskie]" nr 19, rok VI, s.145-151. 8. Dąbrowska M. (1987), Kafle i piece kaflowe w Polsce do końca XVIII wieku. Zakład Narodowy im. Ossolińskich [„Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej" t. LVIII, Polska Akademia Nauk, Instytut Historii Kultury Materialnej], Wrocław. 10. Domaniewski C. (1897), Piec kaflowy według pomysłu architekta Czesława Domaniewskie go, „Przegląd Techniczny" nr 20/r.XXIII-t.XXXV, s. 317-318; według kopii cyfrowej [w:] http://bcpw. bg.pw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=795 <dostęp 15.09.2012>. 12. Gostomski A. (1588), Gospodarstwo, Drukarnia Jakuba Siebeneychera, Kraków; według kopii cy frowej [w:] www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=31229 <dostęp 10.09.2012>. 11. Encyklopedia... (1861), Encyklopedia Powszech na, t.5 (C.-Cul); nakład i druk S. Orgelbranda, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] http://books.google.pl/books?id=H8dLAQAAIAAJ <dostęp 10.01.2012>. 13. Gostomski A. (1644), Oekonomia abo gospodar stwo ziemianskie, dla porządnego sprawowania ludźiom politycznym dziwnie pożyteczne, Drukarnia Krzysztofa Schedla, Kraków; pierwsze wydanie Jakuba Siebeneychera, Kraków 1588; według kopii cyfrowej w: www.dbc.wroc.pl/dlibra/doccon tent?id=1344 <dostęp 10.09.2012>. 15. Kowalski S. (1849), Początkowe praktyczne bu downictwo, nakład Kajetana Jabłońskiego, Lwów; według kopii cyfrowej [w:] http://delta.cbr.edu.pl/ dlibra/docmetadata?id=88 <dostęp 11.09.2011>. 14. J.B.R. (1858), Rozmaitości: Kity rozmaite i zalepki do szpar w piecu, „Tygodnik Rolniczno-Przemy słowy" wydawany przez C.K. Towarzystwo Gospodarczo-Rolnicze Krakowskie nr 10, s. 80; według kopii cyfrowej [w:] www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=107215 <dostęp 11.09.2011>. 16. Kukolnik B., Gutkowski W. (1803), Budownictwo wieyskie. Opisanie i wyobrażenie pieca bardzo oszczędnego, „Dziennik Ekonomiczny Zamoyski" nr 10, s. 977-995; według kopii cyfrowej [w:] www. wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=185233 <dostęp 04.01.2012>. 18. Lenchs (1824), O własnościach pieców kaflowych, „Izys Polska, czyli dziennik umiejętności, wynalaz ków, kunsztów i rękodzieł, poświęcony krajowemu przemysłowi, tudzież potrzebie wiejskiego i miejskiego gospodarstwa" t.II, cz.I, s. 202-204; według kopii cyfrowej [w:] http://books.google.pl/ books?id=3IQDAAAAYAAJ <dostęp 02.09.2012>. 17. Lam S. (red.; 1927), Ilustrowana Encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego, Księgarnia Trzaski, Everta i Michalskiego, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] http://www.pbi.edu.pl/book_reader. php?p=13763 <dostęp 02.02.2012>. 19. Łyskowski I. (1868), Gospodarz, G.A. Köhler, Brodnica; według kopii cyfrowej [w:] http:// rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=7646 <dostęp 14.09.2012>. 21. Nauka... (1847), Nauka wyrobu i wypalania do brych cegieł i dachówek, jako też zakładania ce gielni, zebrana z praktycznych przekonań, dla właścicieli cegielni, strycharzy i budowniczych; z abrysem na stawianie cegielni i szopy, nakład i druk Wawrzyńca Pisza, Bochnia; według kopii cyfrowej [w:] http://winntbg.bg.agh.edu.pl/skrypty2/0286/ <dostęp 10.03.2012>. 20. Moraczewski M. (1885), O budowie zagród wło ściańskich, Wyd. Macierzy Polskiej, z. 23, Lwów; według kopii cyfrowej [w:] http://delta.cbr.edu.pl/ dlibra/doccontent?id=464 <dostęp 04.01.2012>. 22. Niewierowicz M. (1930), Poradnik wiejskiego budownictwa ogniotrwałego z gliny i drzewa lub betonu i drzewa, Państwowy Bank Rolny, Wilno; według kopii cyfrowej [w:] http://pbc.gda.pl/dlibra/ docmetadata?id=5435 <dostęp 20.01.2012>. 24. Rausch F. (1788), Budownictwo wiejskie do go spodarskich potrzeb stosowne i do użytku krajowe go podane, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] http://delta.cbr.edu.pl/dlibra/doccontent?id=545 <dostęp 05.01.2012>. 23. P.W. (1822), Prosty i doświadczony sposób sta wiania trwałych budowli mieszkalnych i gospodar skich z surowey gliny,„Izys Polska, czyli dziennik umiejętności, wynalazków, kunsztów i rękodzieł..." nr 8, t. II, cz. IV, s. 414-454 oraz tab. XXVIII; według kopii cyfrowej [w:] www.wbc.poznan.pl/dlibra/ publication?id=116125 <dostęp 11.11.2010>. 25. Rouget M. (1827), Nauka budownictwa praktycz nego czyli Doręcznik dla buduiących: obeymujący nayłatwieysze sposoby wyrachowania z dokładno ścią ilości materyałów potrzebnych do stawiania różnych budowli, i szczegółowe opisanie wszel kich prawideł iakie w wykonaniu takowéy iak nay ściśléy zachowywać wypada, druk Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] http://books.google.pl/books?id=pKk5AAAAcAAJ <dostęp 05.01.2012>. 27. Sobieszczański F.M. (1847), Wiadomości histo ryczne o sztukach pięknych w dawnej Polsce, t. I, druk S.Orgelbranda, Warszawa. 26. Rozmaitości... (1822-1823), Rozmaitości politech niczne: kity do pieców żelaznych i glinianych, „Izys Polska, czyli dziennik umiejętności, wynalazków, kunsztów i rękodzieł, poświęcony krajowemu przemysłowi, tudzież potrzebie wiejskiego i miejskiego gospodarstwa", t. 2, część 3, s. 380; według kopii cyfrowej [w:] www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=132538 <dostęp 05.08.2012>. 28. Sposób... (1833), Sposób robienia cegły ognio trwałej, „Pamiętnik Rolniczo-Technologiczny, poświęcony gospodarstwu wiejskiemu i domowemu, sztukom, rzemiosłom i rękodzielniom", Warszawa, druk A. Gałęzowskiego, t. VII, s. 162; według kopii cyfrowej [w:] www.wbc.poznan.pl/dlibra/ doccontent?id=164166 <dostęp 10.03.2012>. 29. Szewczyk J. (2011), Nietypowe materiały budow lane – glina, gnój i domieszki – w świetle dawnego polskiego piśmiennictwa. Cz. 1: Klepiska, podłogi, ściany i tynki, „Architecturae et Artibus" nr 10 (4), s. 21-41, także [w:] www.wa.pb.edu.pl/uploads/ downloads/Architektura--numer-4---2011--artykulIII.pdf <dostęp 10.03.2012>. 31. Świtkowski P. (1793), Budowanie wieyskie dziedzicom dóbr i possessorom toż wszystkim, jakążkolwiek zwierzchność po wsiach i miastecz kach mającym, do uwagi i praktyki podane (edycja druga), nakład Michała Grolla, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] http://delta.cbr.edu.pl/dlibra/ doccontent?id=160 <dostęp 05.01.2012>. 30. Szewczyk J. (2012), Nietypowe materiały budow lane – glina, gnój i domieszki – w świetle dawnego polskiego piśmiennictwa. Cz. 2: Stropy, sufity i da chy. „Architecturae et Artibus" nr 11 (1), s. 31-57, także [w:] www.wa.pb.edu.pl/uploads/downloads/ Artykul--4.pdf <dostęp 10.09.2012>. 32. Świtkowski P. (1788), O wielkim a łatwym oszczę dzaniu drzewa w piecach, kuchniach, gorzelniach, browarach itd., „Wybór Wiadomości Gospodarskich" nr VIII, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=120918 <dostęp 05.09.2012>. 34. Waga A. (1826), Wiadomości z astronomii, fizy ki, chimii i mineralogii, nakład i druk A. Brzeziny, Warszawa; według kopii cyfrowej [w:] http://books. google.com/books?id=l3Y5AAAAcAAJ <dostęp 12.12.2011>. 33. Turczynowicz S. (1922/2009), Budownictwo wiej skie. Roboty ziemne – materiały budowlane i ich łączenie – budowle wiejskie, z 661 rycinami, seria „Encyklopedia Gospodarstwa Wiejskiego" nr 35-36, 69-70 i 85-89; Księgarna Rolnicza, Warszawa (reprint: PETIT oraz Wydawnictwo Górnoleśne, Lublin). 35. Wiadomości... (1811), Wiadomości pożyteczne gospodarzowi z pisma nowowyszłego wyjęte i na polski język przełożone w czterech częściach z dodatkiem, Wilhelm Bogumił Korn, Wrocław; według kopii cyfrowej [w:] www.dbc.wroc.pl/dlibra/ doccontent?id=5838 <dostęp 05.09.2012>. 37. Zakłady... (1854), Zakłady fabryczne pana Ste inkellera na Podgórzu, „Tygodnik RolnicznoPrzemysłowy" [wydawany przez C.K. Towarzystwo Gospodarczo-Rolnicze Krakowskie]" nr 12 (20 marca), s.99-105. 36. X.F.P. (1825), Skarbniczka dla ziemianina i miesz czanina, czyli zbiór doświadczonych przepisów. część trzecia, nakładem J.A. Munke, Poznań; według kopii cyfrowej w: www.wbc.poznan.pl/dlibra/ doccontent?id=195523 <dostęp 05.09.2012>. Publikację opracowano w ramach pracy statutowej Zakładu Urbanistyki i Planowania Przestrzennego Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej (nt. Przekształcenia struktury i krajobrazu miast i wsi Polski Północno-Wschodniej, nr S/WA/1/12), realizowanej w 2012 roku.	<urn:uuid:bca0c136-dc9e-42d4-88cb-d302719fd44a>	finepdfs	3.746094	CC-MAIN-2020-50	http://aeawa.pb.edu.pl/wp-content/uploads/2018/08/3-Szewczyk.pdf	2020-11-26T04:39:06+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-50/segments/1606141186414.7/warc/CC-MAIN-20201126030729-20201126060729-00045.warc.gz	3,920,399	0.999453	0.99987	0.99987	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 3377, 9346, 15580, 21430, 27570, 33474, 39541, 45893, 52012, 58031, 63306, 68849 ]	1	0
INSTYTUT OGRODNICTWA SKIERNIEWICE Samodzielna Pracownia Analiz Chemicznych Laboratorium Analiz Gleby i Roślin Właściwe sporządzanie pożywek nawozowych z uwzględnieniem składu mineralnego wody zalecenia Autorzy: dr Jacek Dyśko, dr Waldemar Kowalczyk Opracowanie przygotowane w ramach zadania 4.5: „Monitorowanie jakości wody i gleby w głównych rejonach upraw warzyw pod osłonami i ich zastosowanie dla optymalizacji nawożenia i ograniczenia zanieczyszczenia środowiska" Programu Wieloletniego: „Rozwój zrównoważonych metod produkcji ogrodniczej w celu zapewnienia wysokiej jakości biologicznej i odżywczej produktów ogrodniczych oraz zachowania bioróżnorodności środowiska i ochrony jego zasobów" finansowanego przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Skierniewice 2014 Wyniki zebrane w ostatnich latach realizacji Programu Wieloletniego wskazują na możliwość zmniejszenia udziału niektórych nawozów mineralnych w pożywkach stosowanych do fertygacji warzyw w uprawach bezglebowych. Zebrane dane dotyczące składu chemicznego wody wskazują na tendencję obniżania się zawartości azotanów, siarczanów i jonów chlorowych. Jest to pozytywne zjawisko i wydaje się, że może mieć to związek z bardziej racjonalnym, oszczędnym stosowaniem nawozów w uprawach pod osłonami. Przy obliczaniu ilości i wyborze nawozów do przygotowywania roztworów pożywek o określonym składzie należy uwzględniać wszystkie składniki zawarte w wodzie. Dotyczy to szczególnie wapnia, magnezu i siarczanów. Do fertygacji najbardziej przydatna jest woda zawierająca jak najmniej makro i mikroelementów oraz jonów balastowych. Woda, która zawiera duże ilości rozpuszczonych soli, może być nieprzydatna do fertygacji w uprawie gatunków szczególnie wrażliwych na wysokie zasolenie (tab. 1). Tabela 1. Dopuszczalne maksymalne pH i EC oraz zawartości składników mineralnych w wodzie używanej do fertygacji oraz ich formy dostępne dla roślin (Dyśko, Kowalczyk, 2012) Na podstawie wieloletnich obserwacji i zaobserwowanych tendencji zmian składu mineralnego wód w Polsce zaleca się, na ile to jest możliwe, wykorzystanie nawozów chlorkowych i innych kwasów niż azotowy i ortofosforowy. Zebrane wyniki wskazują na możliwość zastosowania do obniżania pH pożywki kwasów; chlorowodorowego i siarkowego. W przypadku stosowania kwasu siarkowego należy zwracać uwagę na to, że dla osiągnięcia takiego samego efektu obniżenia pH, potrzeba jest go mniej niż HNO3, czy HCl-u. W cząsteczce kwasu siarkowego znajdują się dwa jony wodorowe H + i dlatego potrzeba jest go dwukrotnie mniej. W tabeli nr 1 podano skład chemiczny i wyniki analizy chemicznej wody z różnych ujęć, o bardzo zróżnicowanych składzie mineralnym. Tabela 2. Zawartość składników pokarmowych (mineralnych) w wodzie z różnych ujęć oraz optymalna zawartość składników w pożywce nawozowej dla określonej fazy wzrostu * Zalecany skład pożywki dla pomidora w fazie pełni plonowania dla odmian średnio owocowych - według Owczarek (2010). Dla właściwego zbilansowania składu pożywki i dostosowania jej do określonej wody najbardziej przydatne są nawozy o wysokiej zawartości składników pokarmowych najlepiej jedno lub dwuskładnikowe. Nawozy wieloskładnikowe są bardzo wygodne w stosowaniu ale na ogół pożywka wymaga dodatkowo uzupełnienia pojedynczymi. Potrzebną ilość nawozów do sporządzenia pożywki obliczamy wg wzorów i formuł zawartych artykule „Opracowanie składu pożywek nawozowych w oparciu o jakość wody" (www.inhort.pl). Obliczenia nie są skomplikowane ale wymagają znajomości pewnych stałych wielkości fizycznych, które są niezbędne dla prawidłowego wyliczenia ilości nawozów. Każdorazowe obliczenia wymagają szeregu przeliczeń i łatwo o pomyłkę. Firmy nawozowe i doradcy dysponują programami do obliczeń i mogą na zlecenie obliczyć skład pożywki na podstawie analizy wody. Związane jest to z dodatkowymi kosztami. Napisanie kilku formuł w programie Excel, do własnych obliczeń wystarczy. Prosty kalkulator pożywki nie powinno sprawić trudności przeciętnemu użytkownikowi programu „OFFICE". W przypadku pytań i wątpliwości pracownicy Instytutu służą pomocą w tym zakresie. Obliczanie składu pożywki rozpoczyna się zawsze od ustalenia pH na podstawie zawartości kwaśnych węglanów w wodzie. Przy pisaniu formuły na obliczenie potrzebnej ilości kwasu niezbędna jest zawartość kwaśnych węglanów, stężenie procentowe i gęstość kwasu, który ma być zastosowany do zakwaszenia. Zaleca się wykonanie tzw. krzywej zakwaszenia wody w danym ujęciu, a co jakiś czas sprawdzenie czy nie zmienił się poziom kwaśnych węglanów (rys.1). Krzywa zakwaszenia pozwala na bardzo precyzyjne określenie ilości kwasu do fertygacji. Takie badanie można wykonać w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach, w każdej Stacji Chemiczno-Rolniczej lub innym laboratorium chemiczno-rolniczym. W tabeli 2 podano przykładowo obliczone ilości kwasu azotowego dla wód o bardzo zróżnicowanym składzie mineralnym (tab.1). W zależności od zawartości HCO3 ilość kwasów może się różnić nawet kilka razy (woda 3, woda 4). Kolejnym etapem jest napisanie formuły do obliczenia ilości nawozów wapniowych, głównie saletry wapniowej, z uwzględnieniem jego zawartości w wodzie (tab.1). Z saletrą wapniową zostaje wprowadzony azot (N- NO3 ), którego zawartość uwzględnia się w dalszym etapie obliczeń. Obliczenie ilości fosforanu mono-potasowego dla uzyskania wymaganego stężenia P w pożywce jest proste, bo w wodzie fosfor występuje w małych ilościach i może być pominięty w obliczeniach. Jeśli do częściowego zakwaszenia pożywki stosowano kwas ortofosforowy, należy uwzględnić zawartość wprowadzonego z kwasem fosforu. Tabela 3. Ilość nawozów (w kg/1000 l pożywki) niezbędna w celu uzyskania odpowiedniego stężenia składników pokarmowych dla pomidora w uprawie na wełnie mineralnej (faza do kwitnienia- wg Owczarek, 2010) - ilość kwasu podano w litrach W celu uzyskania żądanego stężenia N-NO3 w pożywce (tab.1), brakującą jego ilość uzupełnia się dodając wyliczoną ilość saletry potasowej. Wody stosowane do fertygacji zawierają przeciętnie połowę wymaganej zawartości Mg, dlatego też potrzebne są stosunkowo niewielkie ilości nawozów magnezowych. Magnez dodaje się w formie saletry, siarczanów lub w formie chlorkowej (MgCl2). Ostatnim etapem obliczeń, to uzupełnienie zawartości potasu. Jeśli nie jest możliwe zastosowanie tylko KNO3, uzupełnia się go siarczanem potasu (K2SO4) , lub chlorkiem potasu (KCL). Przy stosowaniu nawozów chlorkowych, ważnym jest aby nie przekraczać stężenia Cl- w pożywce powyżej 100-120 mg . dm -3 . W przypadku wód zawierających duże ilości jonów siarczanowych (woda nr 4 tab.1) obliczenie wymaganych ilości nawozów może być trudne, ponieważ ich zawartość nie powinna przekraczać maksymalnie 300 mg . dm -3 pożywki. Obliczenie ilości nawozów mikroelementowych jest łatwiejsze, ponieważ woda przeważnie nie zawiera ich w nadmiarze, a te które są obecne, na ogół są nieprzyswajalne. Aby mikroskładniki były łatwo pobierane przez rośliny muszą być w postaci chelatów. Do dyspozycji mamy dużą ilość dobrych nawozów mikroelementowych, w większości z nich składniki występują w formach schelatowanych. Żelazo występuje w wodzie w formie mineralnej i jest w zasadzie nie przyswajane przez rośliny, dlatego nie jest uwzględniane przy obliczaniu pożywek. Obliczając ilość nawozów mikroelementowych potrzebnych do uzyskania określonego stężenia postępujemy podobnie jak z makroskładnikami. Wyniki analiz chemicznych prowadzonych w laboratorium Instytutu Ogrodnictwa w ramach Programu Wieloletniego wskazują na duże zróżnicowanie składu chemicznego wody pochodzącej z różnych ujęć podziemnych. Przy opracowywaniu składu pożywki i doborze nawozów należy zwracać uwagę na zawartość składników pokarmowych występujących w większych stężeniach oraz na zawartość jonów balastowych (Na, Cl , SO4 2 ). Przykładowo woda nr 3 i 4 jest tak bogata w składniki mineralne, że potrzeba znacznie mniej nawozów do uzyskania zalecanego składu pożywki. Pożywka sporządzona na wodzie nr 4 wymaga3-krotnie mniej nawozów, ale stężenie siarczanów jest tak duże, że może powodować niekorzystny wzrost EC i nadmierne gromadzenie się ich w matach uprawowych. Tabela 4. Stężenie jonów pozostałych w pożywce w zależności od składu wody W efekcie może nastąpić wytrącanie się jonów wapnia w postaci nierozpuszczalnego siarczanu wapnia. Zjawisko to spowodowane jest przekroczeniem, w danej temperaturze, iloczynu rozpuszczalności CaSO4 (K so = [Ca +2 ] [SO4 +2 ] = 6,25* 10 -5 . W takim wypadku konieczne jest mieszanie z wodą deszczową lub wodą z innego źródła o niższym EC.	<urn:uuid:56623ccd-393e-4c68-a3a5-458672c060a4>	finepdfs	3.587891	CC-MAIN-2019-43	http://www.inhort.pl/files/program_wieloletni/wykaz_publikacji/obszar4/4.5_Opracowanie_1_2014.pdf	2019-10-24T01:39:59Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570987838289.72/warc/CC-MAIN-20191024012613-20191024040113-00055.warc.gz	263,566,758	0.99997	0.999975	0.999975	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 778, 2679, 4557, 5815, 8572 ]	2	0
Karta informacyjna (sylabus) modułu/przedmiotu: Kodowanie i rozpoznawanie transmisji radiowych KRTR Informacje ogólne \| Kod przedmiotu: \| WELXXCXD-KRTR \| \|-----------------\|---------------\| \| Nazwa przedmiotu: \| Kodowanie i rozpoznawanie transmisji radiowych KTRT \| \| Jednostka: \| Wydział Elektroniki \| \| Grupy: \| \| \| Punkty ECTS i inne: \| 3 \| \| Język prowadzenia: \| polski \| \| Forma studiów: \| stacjonarne / niestacjonarne \| \| Rodzaj studiów: \| studia trzeciego stopnia \| \| Rodzaj przedmiotu: \| obowiązkowy / fakultatywny \| \| Forma zajęć, liczba godzin/rygor: \| W 24/+, Ć 6/ \| \| Przedmioty wprowadzające: \| Systemy bezprzewodowe nowych generacji / architektury systemów bezprzewodowych, zasady wymiany informacji w sieciach 3G i 4G, metody adaptacyjne stosowane w sieci LTE \| Programy: Dyscypliny naukowe studiów: Elektronika, Telekomunikacja Autorzy sylabusa: dr inż. Leszek NOWOSIELSKI Skrócony opis: W ramach przedmiotu doktoranci zostaną zaznajomieni z metodami kodowania w modemach radiowych oraz z metodami automatycznego rozpoznawania protokołów radiokomunikacyjnych oraz kodów korekcyjnych Pełny opis: Wykłady (24 godz.): Tematy kolejnych zajęć: 1. Zabezpieczenie transmisji danych przed błędami w systemie SERIAL TONE (MIL-STD-188-110A) pracującym w zakresie krótkofalowym. 2. Zabezpieczenie transmisji danych przed błędami podczas automatycznego zestawiania połączenia ALE (Automatic Link Establishment) w kanale krótkofalowym. 3. Analiza wybranych radiowych protokołów komunikacyjnych oraz odpowiadające im algorytmy kodowania binarnych sekwencji informacyjnych. 4. Algorytmy generacji błędów transmisyjnych dla ciągów binarnych odpowiadających wybranym radiowym protokołom komunikacyjnym. 5. Określenie cech dystynktywnych umożliwiających automatyczne rozpoznanie protokołów transmisyjnych. Algorytm rozpoznawania wybranych protokołów transmisyjnych. 6. Algorytm rozpoznawania kodów blokowych. 7. Algorytm rozpoznawania kodów splotowych. Ćwiczenia (8 godz.): 1. Realizacja programowa modułu generacji błędów transmisyjnych dla ciągów binarnych odpowiadających wybranym radiowym protokołom komunikacyjnym. 2. Przykładowa realizacja sprzętowa generatora i analizatora wybranych radiowych protokołów komunikacyjnych. Literatura: podstawowa: 1. S. Haykin: „Systemy telekomunikacyjne”, WKŁ, Warszawa, 1998 2. L. Nowosielski: „Efektywność pracy algorytmów automatycznego rozpoznawania kodów blokowych”, WAT, Warszawa, 2005 3. L. Nowosielski: „Koncepcja analizy wybranych kodów nadmiarowych”, WAT, Warszawa, 2001 4. L. Nowosielski: „Metody automatycznego rozpoznawania protokołów transmisyjnych stosowanych w kanałach radiowych”, WAT, Warszawa, 2000. uzupełniająca: 1. W. Mochnacki: „Kody korekcyjne i kryptografia”, Politechnika Wrocławska, Wrocław, 2000 2. Z. Baran: „Podstawy transmisji danych”, 1982 3. Norma MIL-STD-188-110A 4. Norma MIL-STD-188-141A/B 5. L.H. Charles Lee: „Convolutional coding fundamentals and applications”, Artech House, Londyn, 1997 Efekty uczenia: Symbol/Efekty kształcenia/ odniesienie do efektów dyscypliny W1 / Doktorant ma zaawansowaną wiedzę matematyczną niezbędną do modelowania i analizy zaawansowanych systemów telekomunikacyjnych, a także zjawisk fizycznych w nich występujących oraz w zakresie urządzeń wchodzących w skład systemów telekomunikacyjnych / EIT_W01, EIT_W03; U1 / Doktorant posiada umiejętności związane z metodyką i metodologią prowadzenia badań naukowych w obszarze telekomunikacji. / EiT_U01; U2 / Doktorant posiada umiejętności związane z pozyskiwaniem, integracją i zastosowaniem wiedzy z literatury w zakresie metod kodowania wykorzystywanych we współczesnych modemach radiowych oraz metod rozpoznawania protokołów radiokomunikacyjnych. / EiT_U02; U3 / Doktorant potrafi wykorzystać poznane metody i modele matematyczne oraz narzędzia do realizacji projektów w obszarze elektroniki i telekomunikacji / EiT_U04; K1 / Doktorant potrafi pracować indywidualnie i w zespole w sposób zapewniający realizację zadania w założonym terminie / EiT_K03; Kryteria oceniania: Przedmiot zaliczany jest na podstawie: egzaminu, zaliczenia Zaliczenie przeprowadzone jest w formie pisemnej i obejmuje całość programu przedmiotu. Warunek konieczny do uzyskania zaliczenia: pozytywnie ocenione ćwiczenia. Efekty W1, U1, U2 i U3 sprawdzane są na zaliczeniu. Efekty U1, U2, U3 i K1 sprawdzane są na ćwiczeniach. Autorzy sylabusa dr inż. Leszek NOWOSIELSKI Kierownik Zakładu Radiokomunikacji dr inż. Jarosław Michałak Dyrektor Instytutu Telekomunikacji dr hab. inż. Jerzy ŁOPATKA, prof. WAT Główny UT "UŚ" U3 i KT zatrzymuje się na czasu szczególnie oświęceni Wszystkie powierzchnie do użytku są zatłoczonych: posiadająca obecnie budynek bieżącego Sądnicze bieżącego jest w formie bezwzględnego optymalne częstość których czasów: Przeszłości sączony jest w odpowiedni sposób w stosunku w stosunku w stosunku załadowania elektrycznego i przewodnictwa \textbackslash EL\_NO3; wzmocnione oraz ulega użyczeniem bezpieczny jednostki wykorzystywane w obecnej stanie przewodnik i szeregowe włączenia włącza się ilustracja w systemie w celu U3 \textbackslash Drogowca; biorąc wykorzystać because toczy się i ulega także wymiarów takich \textbackslash EL\_NO5; bezpieczny oraz ulega użyczeniem bezpieczny jednostki wykorzystywane w obecnej stanie przewodnik i szeregowe włączenia włącza się ilustracja w systemie w celu UT \textbackslash Drogowca; biorąc wykorzystać because toczy się i ulega	777ef85c-fd4d-4575-b3f9-2099173f39a3	finepdfs	3.445313	CC-MAIN-2021-43	https://wel.wat.edu.pl/wp-content/uploads/2020/02/Kodowanie-i-rozpoznawanie-transmisji-radiowych-KTRT.pdf	2021-10-26T09:38:36+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323587854.13/warc/CC-MAIN-20211026072759-20211026102759-00209.warc.gz	747,351,848	0.999344	0.999769	0.999769	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 1447, 3346, 4571, 5482 ]	1	0
SERWIS INFORMACJI PRAWNEJ e-informator Nr 33 [data publikacji: 20 grudnia 2019 r.] WYDANIE ZAKTUALIZOWANE* [data aktualizacji: 30 grudnia 2019 roku] Aktualizacja dotyczy: nowych wzorów dokumentów związanych z wykonywania zawodu lekarza (str. 7), zmian w rozporządzeniu w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (str. 19), a także obowiązku stosowania nowego wzoru zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne od dnia 1 stycznia 2020 r. (str. 27). * zarządzenia ujęte w Serwisie nie są informacją o wszystkich zarządzeniach wydanych przez Prezesa NFZ we wskazanym okresie – zostały one wyselekcjonowane i dotyczą indywidualnej działalności prowadzonej przez Lekarzy Wielkopolskiej Izby Lekarskiej, w związku z powyższym nie zostały w Serwisie uwzględnione zarządzenia, dotyczące m.in. świadczeń szpitalnych. Przedstawione informacje dotyczą zmian w prawie, mających znaczenie przede wszystkim dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą w formie indywidualnych lub grupowych praktyk lekarskich, a także podmiotów leczniczych realizujących ambulatoryjne świadczenia opieki zdrowotnej, oraz lekarzy zatrudnionych w podmiotach leczniczych. W Serwisie nie są uwzględniane zmiany związane z zasadami prowadzenia działalności leczniczej w zakresie leczenia szpitalnego. Wyjaśnienie dotyczące używanych w Serwisie oznaczeń kolorystycznych: __ - informacje istotne __ - informacje szczególnie istotne __- dawna treść przepisu __ - nowa treść przepisu lub przepis dodany SPIS TREŚCI 1. ZMIANY W PRZEPISACH: 1. Zmiany w przepisach prawa powszechnie obowiązującego: Zmiana rozporządzenia w sprawie recept (wraz z dodatkowymi informacjami dotyczącymi e-recepty) Z dniem 1 stycznia 2020 r. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie recept (Dz. U. z 2019 r. poz. 2395). W ramach powyższej nowelizacji, zmianie ulegają następujące przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. w sprawie recept (Dz. U. z 2018 r. poz. 745 ze zm.): 1) w § 10 po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu: 1a. Recepta w postaci elektronicznej, o której mowa w art. 96a ust. 7 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, na której nie oznaczono terminu realizacji recepty, nie może być zrealizowana po upływie 30 dni od daty jej wystawienia albo naniesionej na niej daty realizacji "od dnia". 2) w § 11 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu: 2. W przypadku oznaczania terminu realizacji na recepcie w postaci elektronicznej, o której mowa w art. 96a ust. 7 pkt 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, termin ten osoba uprawniona, kierując się aktualną wiedzą medyczną, oznacza na 365 dni. Zgodnie z § 2 rozporządzenia zmieniającego: Realizacja recept w postaci elektronicznej wystawionych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia odbywa się na podstawie przepisów dotychczasowych. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu rozporządzenia zmieniającego: Zmiana § 10 oraz § 11 rozporządzenia wynika z konieczności doprecyzowania kwestii terminu realizacji recept w postaci elektronicznej. Praktyka stosowania nowego terminu realizacji recept w postaci elektronicznej wynoszącego 365 dni pokazała, że pacjenci mając świadomość dłuższego niż w przypadku recepty w postaci papierowej terminu realizacji recepty jednocześnie nie zdają sobie sprawy z regulacji dotyczącej pomniejszania ilości wydawanego leku w przypadku realizacji recepty po upływie 30 dni od dnia wystawienia recepty albo naniesionej na recepcie daty realizacji „od dnia". W rezultacie dochodzi do sytuacji, w której pacjenci nie mogą zrealizować całej recepty, a wręcz nie mogą jej zrealizować w ogóle. W związku z powyższym proponuje się wskazanie, że osoba uprawniona, przypadku oznaczania terminu realizacji na recepcie w postaci elektronicznej termin ten oznacza na 365 dni, kierując się aktualną wiedzą medyczną. Natomiast w przypadku braku takiego oznaczenia, recepta w postaci elektronicznej nie będzie mogła być zrealizowana po upływie 30 dni od daty jej wystawienia albo naniesionej na recepcie daty realizacji „od dnia". W sytuacji gdy lekarz oznaczy termin realizacji recepty na 365 dni, stosowane będą zasady pomniejszania leku określone w art. 96a ust. 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne. Powyższe rozwiązanie pozwoli na uniknięcie nieporozumień w stosunkach lekarz-pacjent-farmaceuta. W przypadku pacjentów zmniejszy się bowiem odsetek braku realizacji lub braku pełnej realizacji recept z powodu ich realizacji po upływie 30 dni od dnia wystawienia recepty szczególnie w przypadku, gdy recepta opiewa na niedużą ilość leku. Farmaceuci z tego samego powodu nie będą musieli dokonywać skomplikowanych operacji przeliczania, ile leku należy wydać lub odmawiać pacjentowi wydania leku w ogóle, a z kolei lekarze nie będą zmuszeni przyjmować ponownie tych samych pacjentów z powodu problemów z realizacją wcześniej wystawionych przez nich recept. Osobą uprawnioną do wystawienia recepty jest, zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia, osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu medycznego, która na podstawie przepisów dotyczących wykonywania danego zawodu medycznego, jest uprawniona do wystawiania recept zgodnie z ustawą z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne. Taka osoba będzie mogła podjąć decyzję o wydłużeniu terminu realizacji recepty w postaci elektronicznej w oparciu o aktualną wiedzę medyczną oraz dostępną dokumentację medyczną pacjenta. Proponuje się, aby rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2020 r., tak aby wszystkie podmioty związane z wystawianiem i realizacją recepty miały odpowiedni czas na poznanie zaproponowanych zmian. Jednocześnie proponuje się wprowadzenie przepisu przejściowego, zgodnie z którym wszystkie recepty w postaci elektronicznej wystawione przed dniem wejścia w życie rozporządzenia będą realizowane na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. bez konieczności oznaczania terminu realizacji recepty przez osoby wystawiające recepty. Pełen tekst rozporządzenia zmieniającego, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190002395 . Pełen tekst rozporządzenia w sprawie recept, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180000745. Uzasadnienie do projektu rozporządzenia zmieniającego, dostępne na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12325750/12632392/dokument429618.docx . DODATKOWE INFORMACJE NT. E-RECEPT: Redakcja Serwisu przypomina, że zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 408 ze zm.): Recepty mogą być wystawiane w postaci papierowej do dnia 7 stycznia 2020 r. Jednocześnie zwrócić należy uwagę na komunikat Ministerstwa Zdrowia, dotyczący obowiązku wystawiania recept w postaci elektronicznej po dniu 7 stycznia 2020 r., dostępny pod adresem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/e-recepty-obowiazkowe-od-8-stycznia-2020-r . Jak wynika z powyższego komunikatu: (…) przepisy nie przewidują kar dla lekarzy, którzy pomimo obowiązku ustawowego wystawią po 8 stycznia 2020 r. receptę w postaci papierowej. Redakcja Serwisu wskazuje w tym miejscu, iż komunikaty Ministerstwa Zdrowia nie mają mocy prawa powszechnie obowiązującego, wobec czego niewykluczone jest, że brak zastosowania się do obowiązku wynikającego wprost z przytoczonego wyżej przepisu, skutkować będzie negatywnymi konsekwencjami dla lekarzy, z uwagi na kwestionowanie zgodności takiej recepty z obowiązującymi przepisami (np. przez NFZ). [AKTUALIZACJA] Zmiana rozporządzenia w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych Z dniem 1 stycznia 2020 r. wchodzi w życie rozporządzenie z dnia 23 grudnia 2019 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2532) – zwane dalej rozporządzeniem zmieniającym . Przedmiotowe rozporządzenie wprowadza zmiany w rozporządzeniu z dnia 26 czerwca 2019 r. w powyższym zakresie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1207). W ramach powyższej nowelizacji, zmianie ulegają następujące przepisy rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2019 r.: 1) § 1 ust. 2 pkt 4 (zawierającym definicję przepustki): przepustka - okresowe przebywanie świadczeniobiorcy poza zakładem leczniczym podmiotem leczniczym podmiotu leczniczego w trakcie stacjonarnego leczenia: psychiatrycznego i uzależnień, długoterminowego, paliatywnego i hospicyjnego, uzdrowiskowego lub rehabilitacji leczniczej bez dokonywania z niego wypisu, po wyrażeniu zgody przez tego świadczeniobiorcę albo przez jego rodzica, albo opiekuna prawnego oraz przez zakład leczniczy podmiot leczniczy podmiotu leczniczego, w którym przebywa świadczeniobiorc a przebywa. 2) w § 3 ust. 1, zmianie ulegają następujące punkty: 1. kod świadczenia, wynikający z powiązania kodu funkcji ochrony zdrowia oraz kodu jednostki statystycznej, określony zgodnie z tabelą nr 3 załącznika nr 1 do r o zpo r zą dz e n i a , który stanowi kod jednostki statystycznej określonej zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia, zwany dalej „kodem świadczenia; 22) identyfikator zdarzenia medycznego przetwarzaneg o, w systemie informacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2019 r. poz. 40 8, i 730, 1590 i 1905), nadany w systemie usługodawcy, o którym mowa w przepisach wykonawczych, wydanych na podstawie art. 11 ust. 4a ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia. 3) § 3 ust. 2 pkt 6: 2. W przypadku gdy jednostką statystyczną, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jest pobyt w oddziale szpitalnym, wszystkie pobyty w poszczególnych oddziałach osoby, której udzielono świadczenia, pomiędzy wpisem do księgi głównej przyjęć i wypisów a wypisem z niej stanowią jedną hospitalizację. W tym przypadku dane charakteryzujące poszczególne pobyty w oddziale są grupowane, a rejestr świadczeń obejmuje dodatkowo: 6) informację, czy w okresie trwania hospitalizacji doszło do zakażenia szpitalnego w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r. 2019 r. poz . 151 i 1669 1239 i 1495) wraz ze wskazaniem – jeżeli jest możliwa do ustalenia – przyczyny choroby według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych Rewizja Dziesiąta. 4) w § 6 ust. 3 pkt 3-5 (ustęp 2 przytoczony zostało w celu informacyjnym): 2. W przypadku świadczeń lekarza podstawowej opieki zdrowotnej świadczeniodawcy przekazują dane dotyczące każdego udzielonego świadczenia, z wyłączeniem przypadków, gdy jednostką statystyczną, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, jest badanie i szczepienie, w zakresie wskazanym w: 1) ust. 3 i 4 - w stosunku do osób, które złożyły deklarację wyboru, o której mowa w art. 10 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 357 i 730), u tego świadczeniodawcy; 2) § 3 ust. 1 - w stosunku do osób innych niż wymienione w pkt 1. 3. Dane, o których mowa w ust. 2 pkt 1, obejmują: 3) dane, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 6 i 22, a w przypadku gdy jednostką statystyczną, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, jest porada - dodatkowo także dane, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3; 4) informację o masie ciała i wzroście świadczeniobiorcy - co najmniej raz w przypadku pierwszej porady w danym roku kalendarzowym u tego świadczeniodawcy; 5) informację dotyczącą używania przez świadczeniobiorcę, który ukończył 15 rok życia, wyrobów tytoniowych, zgodnie z kodem określonym w tabeli nr 18 załącznika nr 3 do rozporządzenia - co najmniej raz w przypadku pierwszej porady w danym roku kalendarzowym u tego świadczeniodawcy. 5) w § 8: a) w ust. 1: − pkt 5: 1. W harmonogramie przyjęć są gromadzone: 5) rozpoznanie lub powód przyjęcia; wpisanie rozpoznania jest obowiązkowe, jeżeli można je ustalić na podstawie skierowania, które jest podstawą dokonania wpisu; dodatkowo w przypadku skierowania na cykl zabiegów z zakresu fizjoterapii ambulatoryjnej – rozpoznanie obejmuje kod jednostki chorobowej według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych Rewizja Dziesiąta; − w pkt 6 lit. b: 1. W harmonogramie przyjęć są gromadzone: 6) dane dotyczące terminu udzielenia świadczenia, z zastrzeżeniem art. 19a ust. 5 ustawy: b) informacja o rezerwacji terminu - w przypadku gdy świadczeniobiorca wybrał termin późniejszy niż wskazany przez świadczeniodawcę oraz w przypadku, o którym mowa w art. 20 ust. 9b ustawy [1] , b) w ust. 2 pkt 5 lit. b: 2. Na liście oczekujących, stanowiącej część harmonogramu przyjęć, są gromadzone: 5) dane dotyczące terminu udzielenia świadczenia: 1 Zgodnie z art. 20 ust. 9b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.): W przypadku gdy świadczeniobiorca nie wyraża zgody na zmianę terminu udzielenia świadczenia opieki zdrowotnej na wcześniejszy lub w przypadku bezskuteczności próby kontaktu ze świadczeniobiorcą, w celu poinformowania o możliwości zmiany terminu na wcześniejszy, dotychczasowy termin wyznaczony dla tego świadczeniobiorcy jest równoznaczny z rezerwacją terminu. b) informacja o rezerwacji terminu - w przypadku gdy świadczeniobiorca wybrał termin późniejszy niż wskazany przez świadczeniodawcę oraz w przypadku, o którym mowa w art. 20 ust. 9b ustawy, c) w ust. 4 po pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu: 4. Świadczeniodawcy udzielający w ramach umowy z Funduszem świadczeń w szpitalach, świadczeń specjalistycznych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej albo stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych innych niż szpitalne przekazują oddziałowi wojewódzkiemu Funduszu właściwemu ze względu na miejsce udzielania świadczenia: 5) informację o udzielaniu świadczeń dzieciom, jeżeli część VIII systemu resortowych kodów identyfikacyjnych komórki organizacyjnej, w której prowadzony jest harmonogram przyjęć, wskazuje na udzielanie świadczeń osobom dorosłym a komórka udziela świadczeń także dzieciom. d) w ust. 5 pkt 1: 5. Świadczeniodawcy, o których mowa w ust. 4, przekazują dane, o których mowa w ust. 4: 1) pkt 1-3 i 5 – co miesiąc, nie później niż w terminie dziesięciu dni od zakończenia miesiąca; Ponadto, zmianie ulegają załączniki nr 1, 3 i 9 do rozporządzenia zmienianego. Zgodnie z § 2 rozporządzenia zmieniającego: Dane, o których mowa w § 8 ust. 4 pkt 5 rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem, są przekazywane po raz pierwszy za marzec 2020 r. Pełen tekst rozporządzenia zmieniającego, dostępny jest na stronie internetowej, na której publikowany jest Dziennik Ustaw RP, pod adresem: http://www.dziennikustaw.gov.pl/du/2019/2532/1 . Pełen tekst rozporządzenia zmienianego, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001207 . Uzasadnienie do projektu rozporządzenia zmieniającego, dostępne na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12326855/12638907/dokument432721.docx. Zmiana ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Z dniem 1 stycznia 2020 r. wchodzi w życie fragment ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1495) – zwanej dalej ustawą zmieniającą . Przedmiotowe ustawa wprowadza zmiany m.in. w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1239) – zwanej dalej ustawą zmienianą . W ramach powyższej nowelizacji, zmianie ulegają następujące przepisy ustawy zmienianej: 6) art. 6 (którego treść przytoczona została w całości): 1. Obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym, określonym na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2, podlegają: 1) podejrzani o zakażenie lub chorobę zakaźną; 2) noworodki, niemowlęta i kobiety w ciąży, podejrzane o zakażenie lub chorobę zakaźną mogącą się szerzyć z matki na płód lub dziecko; 3) nosiciele, ozdrowieńcy oraz osoby, które były narażone na zakażenie przez styczność z osobami zakażonymi, chorymi lub materiałem zakaźnym; 4) uczniowie, studenci i doktoranci kształcący się do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby; 5) osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, nieposiadające aktualnego orzeczenia lekarskiego o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby. 2. Na obowiązkowe badania sanitarno-epidemiologiczne, określone na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 2, kieruje: 1) osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 - właściwy dla ich miejsca pobytu państwowy powiatowy inspektor sanitarny; 2) osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 4 - kierujący szkołą albo rektor uczelni lub osoba przez nich upoważniona; 3) osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 5 - pracodawca albo zlecający wykonanie prac. 2a. W przypadku osób poszukujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, badanie sanitarno-epidemiologiczne jest wykonywane na wniosek tej osoby. Osoba poddająca się badaniu wskazuje, jakiego rodzaju prac ma dotyczyć badanie sanitarno-epidemiologiczne i wydawane na jego podstawie orzeczenie lekarskie dla celów sanitarno-epidemiologicznych. 3. Wykonane badania sanitarno-epidemiologiczne oraz ich wyniki są odnotowywane w dokumentacji medycznej pacjenta, prowadzonej w sposób i w formach, określonych na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 3 i 4. 7) art. 7 (którego treść przytoczona została w całości): 1. Badania lekarskie u osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 i ust. 2a, przeprowadzają lekarze podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 357 i 730), lub lekarze wykonujący zadania służby medycyny pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2018 2019 r. poz . 1155, 1669 i 2245 1175). 2. Lekarze, o których mowa w ust. 1, wydają oraz przekazują osobie badanej, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 i ust. 2a, oraz pracodawcy albo osobie zlecającej wykonanie prac orzeczenie lekarskie: 1) o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby; 2) o czasowych lub trwałych przeciwwskazaniach do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby. 3. Lekarze, o których mowa w ust. 1, wpisują treść orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w ust. 2, do karty badań do celów sanitarno-epidemiologicznych. 4. Badania laboratoryjne u osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 i ust. 2a, przeprowadzają, akredytowane w zakresie przedmiotu badania na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, laboratoria: 1) Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Państwowej Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wojskowej Inspekcji Sanitarnej lub inne laboratoria, na podstawie umów zawieranych z tymi organami; 2) jednostek właściwych w zakresie chorób płuc i gruźlicy, w przypadku badań w kierunku gruźlicy, na podstawie umów zawieranych z właściwymi miejscowo organami, o których mowa w pkt 1. 5. Organy, o których mowa w ust. 4 pkt 1, dokonują wyboru laboratoriów na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych, z wyłączeniem laboratoriów tych organów. 8) w art. 8: 4a. Koszty badań sanitarno-epidemiologicznych wykonywanych u osób, o których mowa w art. 6 ust. 2a, są finansowane przez osobę wnioskującą o ich przeprowadzenie. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej: W obecnym stanie prawnym pracodawca jest zobowiązany każdorazowo skierować na badania sanitarnoepidemiologiczne osobę zatrudnianą do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby. Badanie takie jest wymagane pomimo posiadania orzeczenie lekarskiego uzyskanego u poprzedniego pracodawcy. Obowiązek odbycia badań sanitarno-epidemiologicznych nie powinien wynikać z samego faktu zmiany pracodawcy. Przesłankę odbycia takich badań stanowi wykonywanie pracy przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby. Koszty badań sanitarno-epidemiologicznych stanowią obciążenie przedsiębiorców zwłaszcza w branżach o dużej, sezonowej rotacji pracowników takich jak gastronomia. Ponadto pracownicy branży gastronomicznej stosunkowo często zmieniają pracodawcę, a tym samym konieczność powtarzania badań nie sprzyja mobilności pracowników. Proponowana zmiana zakłada, że osoba posiadająca aktualne orzeczenie lekarskie o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, w przypadku zmiany pracodawcy nie będzie podlegać w okresie ważności orzeczenia lekarskiego badaniom sanitarno-epidemiologicznym. Ma to na celu usprawnienie procesu zatrudnienia zwłaszcza w branżach charakteryzujących się sezonowym wzrostem zapotrzebowania na pracowników. Orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych jest niezbędne do wykonywania pracy m.in. w gastronomii. Lekarz wydaje orzeczenie na podstawie przeprowadzonego badania sanitarnoepidemiologicznego. Bez skierowania pracodawcy lub osoby zlecającej wykonywanie prac nie ma możliwości uzyskania orzeczenia lekarskiego o zdolności do wykonywania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby. Tym samym stanowi to utrudnienie w podejmowaniu działalności gospodarczej, czy też tzw. działalności nierejestrowanej. Wprowadzenie możliwości przeprowadzenia badania sanitarno-epidemiologicznego na wniosek osoby poszukującej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby ma na celu zniesienie formalnej bariery stanowiącej ograniczenie swobody podejmowania działalności gospodarczej. Badania sanitarno-epidemiologiczne na wniosek zainteresowanej osoby będą przeprowadzane w tym samym trybie i przez tych samych lekarzy, co pozostałe badania sanitarno-epidemiologiczne. Koszt badań będzie pokrywany przez wnioskodawcę. Z uwagi na nową możliwość przeprowadzenia badań sanitarno-epidemiologicznych na wniosek zachodzi konieczność zmiany w przedmiotowym zakresie art. 7 i 8 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Pełen tekst ustawy zmieniającej, dostępny jest na stronie na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001495. Pełen tekst ustawy zmienianej (należy wybrać tekst jednolity), dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001239. Uzasadnienie do projektu rozporządzenia zmieniającego, dostępne na stronie internetowej Sejmu RP, pod adresem: http://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/0/31A8F61196D852A9C12584350037EC06/%24File/3622-uzas.DOCX . Zmiana ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych W dniu 1 stycznia 2020 r. wchodzą w życie fragmenty dwóch – następujących aktów prawnych, wprowadzających zmiany w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.): − ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1200 ze zm.); − ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z e-skierowaniem oraz listami oczekujących na udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2429). Przedmiotowe zmiany dotyczą następujących przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych: 1) art. 31lc ust. 6: Warunkiem zawarcia umowy, o której mowa w ust. 4 [o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – przyp. red. Serwisu], z podmiotem będącym świadczeniodawcą jest s to s ow a n i e pr z e z tego świadczeniodawcę rachunku kosztów opracowanego na podstawie zaleceń, o których mowa w ust. 7. Świadczeniodawcy, którzy zawarli umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, są obowiązani do stosowania standardu rachunku kosztów opracowanego na podstawie zaleceń określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 7. Tym samym, stosowanie standardu rachunku kosztów opracowanego na podstawie zaleceń określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie zaleceń dotyczących standardu rachunku kosztów u świadczeniodawców (Dz. U. z 2015 r. poz. 1126), od 1 stycznia 2020 r. nie będzie stanowić wyłącznie warunku zawarcia nowej umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, lecz dotyczyć będzie wszystkich świadczeniodawców (także tych, którzy zawarli umowy w okresie wcześniejszym). 2) art. 20 ust. 1: Świadczenia opieki zdrowotnej w szpitalach i, świadczenia specjalistyczne w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej oraz stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne są udzielane według kolejności zgłoszenia w dniach i godzinach ich udzielania przez świadczeniodawcę, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. 3) art. 23a ust. 1: Świadczeniodawc a, o którym mowa w art. 20 udzielający świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalach lub świadczeń specjalistycznych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej jest obowiązany umożliwić świadczeniobiorcom umawianie się drogą elektroniczną na wizyty, monitorowanie statusu na liście oczekujących na udzielenie świadczenia oraz powiadamianie o terminie udzielenia świadczenia. Powyższy przepis odnosił się w dotychczasowym brzmieniu do art. 20 ustawy o świadczeniach, który z dniem 1 stycznia 2020 r. także ulega zmianie, polegającej na rozszerzeniu określonego w nim katalogu świadczeń o stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne. Ustawodawca zdecydował się na wskazanie w art. 23a ust. 1 samodzielnego katalogu świadczeń, który powyższego typu nie uwzględnia. Pełen tekst ustawy z dnia 25 maja 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170001200 (należy wybrać tekst ujednolicony). Pełen tekst ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z e-skierowaniem oraz listami oczekujących na udzielenie świadczenia opieki zdrowotnej, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20180002429 (należy wybrać tekst ujednolicony). Pełen tekst ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20042102135 (należy wybrać tekst ujednolicony). Zmiana ustawy Prawo oświatowe – dot. orzeczeń lekarskich Z dniem 1 stycznia 2020 r. wchodzi w życie fragment ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami (Dz. U. z 2019 r. poz. 1078), którym zmieniana jest ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.). W ramach powyższej nowelizacji, zmianie ulegają następujące przepisy ustawy Prawo oświatowe: 1) art. 137 ust. 1 pkt 1 (którego treść przytoczona została w całości): 2a. Do klasy I publicznej szkoły podstawowej sportowej, publicznej szkoły podstawowej mistrzostwa sportowego, oddziału sportowego w publicznej szkole podstawowej ogólnodostępnej lub oddziału mistrzostwa sportowego w publicznej szkole podstawowej ogólnodostępnej lub do klasy wyższej niż I w tych szkołach, w przypadku gdy szkolenie w danym sporcie rozpoczyna się w tej klasie, przyjmuje się kandydatów, którzy: 1) posiadają bardzo dobry stan zdrowia stan zdrowia umożliwiający podjęcie nauki w szkole lub oddziale, potwierdzony orzeczeniem lekarskim wydanym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej; 2) posiadają pisemną zgodę rodziców na uczęszczanie kandydata do szkoły lub oddziału; 3) uzyskali pozytywne wyniki prób sprawności fizycznej, na warunkach ustalonych przez polski związek sportowy właściwy dla danego sportu, w którym jest prowadzone szkolenie sportowe w danej szkole lub danym oddziale. 2) art. 150 ust. 2 pkt 4 lit. h: 3a. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 [o przyjęcie do przedszkola, szkoły i innych placówek – przyp. red. Serwisu], dołącza się: 4) dokumenty potwierdzające spełnianie przez kandydata warunków, o których mowa w art. 132, art. 134 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 135 ust. 1 i 5, art. 136 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 4 i ust. 6 pkt 1, art. 138 ust. 4, art. 139 ust. 1 pkt 1, art. 140 ust. 1, 2 i ust. 3 pkt 1, art. 141 ust. 1 i 7, art. 143 ust. 1 pkt 1-3 i ust. 3 pkt 1 oraz art. 147 ust. 1 i 2, odpowiednio: h) orzeczenie lekarskie o bardzo dobrym stanie zdrowia stanie zdrowia umożliwiającym podjęcie nauki w szkole lub oddziale wydane przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, Pełen tekst ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001078. Pełen tekst ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000059 (należy wybrać tekst ujednolicony). Zmiana rozporządzenia w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych Z dniem 1 stycznia 2020 r. wchodzi w życie fragment rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1207). W ramach powyższej nowelizacji, zmianie ulegają następujące przepisy rozporządzenia: 1) § 3 ust. 1 pkt 21: 1. Rejestr świadczeń obejmuje następujące dane dotyczące udzielonego świadczenia: 21) kod i stopień zaawansowania choroby według klasyfikacji TNM rewizja 7, a jeżeli istnieje specyficzna dla nowotworu złośliwego klasyfikacja służąca do określenia stadium zaawansowania i nie jest możliwe zastosowanie klasyfikacji TNM rewizja 7 - nazwę klasyfikacji i wynik oraz stadium zaawansowania (in situ, miejscowe, regionalne, uogólnione) w przypadku świadczeń z zakresu leczenia szpitalnego: a) związanych z wykonaniem zabiegu operacyjnego, b) z zakresu chemioterapii, c) z zakresu radioterapii − jeżeli przyczyną główną udzielenia świadczenia był nowotwór złośliwy gruczołu krokowego, jajnika, jelita grubego, piersi lub płuca (kody jednostek chorobowych według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych Rewizja Dziesiąta: C18-C20, C34, C50, C56, C61); 2) § 3 ust. 2 pkt 6: 2. W przypadku gdy jednostką statystyczną, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jest pobyt w oddziale szpitalnym, wszystkie pobyty w poszczególnych oddziałach osoby, której udzielono świadczenia, pomiędzy wpisem do księgi głównej przyjęć i wypisów a wypisem z niej stanowią jedną hospitalizację. W tym przypadku dane charakteryzujące poszczególne pobyty w oddziale są grupowane, a rejestr świadczeń obejmuje dodatkowo: 6) informację, czy w okresie trwania hospitalizacji doszło do zakażenia szpitalnego w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r. poz. 151 i 1669), wraz ze wskazaniem przyczyny choroby według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych Rewizja Dziesiąta. 3) § 6 ust. 3 pkt 4 i 5: 3. Dane, o których mowa w ust. 2 pkt 1 [dotyczące każdego udzielonego świadczenia udzielonego przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, z wyłączeniem przypadków, gdy jednostką statystyczną, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2, jest badanie i szczepienie – przyp. red. Serwisu], obejmują: 4) informację o masie ciała i wzroście świadczeniobiorcy - co najmniej w przypadku pierwszej porady w danym roku kalendarzowym u tego świadczeniodawcy; 5) informację dotyczącą używania przez świadczeniobiorcę wyrobów tytoniowych, zgodnie z kodem określonym w tabeli nr 18 załącznika nr 3 do rozporządzenia - co najmniej w przypadku pierwszej porady w danym roku kalendarzowym u tego świadczeniodawcy. Pełen tekst rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001207 . 2. Zmiany w zarządzeniach Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia: Brak zmian w zarządzenia we wskazanym na wstępie okresie czasu. 2. NOWE AKTY PRAWNE: 1) Nowe akty prawa powszechnie obowiązującego: [AKTUALIZACJA] Nowe rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów: Prawo wykonywania zawodu lekarza, Prawo wykonywania zawodu lekarza stomatologa, Ograniczone prawo wykonywania zawodu lekarza, Ograniczone prawo wykonywania zawodu lekarza stomatologa Jak wskazywano w 33 numerze e-informatora prawnego (w wersji sprzed niniejszej aktualizacji), w dniu 24 grudnia 2019 r. uchyleniu uległo rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów dokumentów: Prawo wykonywania zawodu lekarza, Prawo wykonywania zawodu lekarza stomatologa, Ograniczone prawo wykonywania zawodu lekarza, Ograniczone prawo wykonywania zawodu lekarza stomatologa (Dz. U. z 2003 r. Nr 182 poz. 1785), w związku z wejściem w życie w tym dniu nowego rozporządzenia w powyższym zakresie – z dnia 19 grudnia 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2480). Zgodnie z § 4 nowego rozporządzenia: Dokumenty stwierdzające uprawnienie do wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty wydane przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zgodnie z wzorami określonymi w przepisach dotychczasowych, zachowują ważność. Nowe rozporządzenie (wraz z załącznikami w postaci wzorów właściwych dokumentów), dostępne jest na stronie internetowej, na której publikowany jest Dziennik Ustaw RP, pod adresem: http://www.dziennikustaw.gov.pl/du/2019/2480/1 . Uzasadnienie do projektu rozporządzenia zmieniającego, dostępne na stronie internetowej Sejmu RP, pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12327800/12645542/dokument432070.docx . Nowe rozporządzenie w sprawie zgłaszania podejrzeń i rozpoznań zakażeń, chorób zakaźnych oraz zgonów z ich powodu W dniu 19 grudnia 2019 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie w sprawie zgłaszania podejrzeń i rozpoznań zakażeń, chorób zakaźnych oraz zgonów z ich powodu (Dz. U. z 2019 r. poz. 2430). Powyższy akt prawny poprzedzony był rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2013 r. w sprawie zgłoszeń podejrzenia lub rozpoznania zakażenia, choroby zakaźnej lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 848), które utraciło moc z dniem 1 stycznia 2019 r., na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1991). Zgodnie z § 1 rozporządzenia, określa ono: 1) zakażenia i choroby zakaźne, w przypadku których podejrzenia lub rozpoznania zakażenia, choroby zakaźnej lub zgonu z ich powodu dokonuje się zgłoszenia, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zwanego dalej „zgłoszeniem"; 2) sposób dokonywania zgłoszeń oraz właściwych państwowych inspektorów sanitarnych, którym są przekazywane zgłoszenia; 3) wzory formularzy zgłoszeń. Obszerne uzasadnienie do nowego rozporządzenia, w ramach którego przedstawione zostały zmiany względem aktu wcześniej obowiązującego, dostępne jest na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12319358/12558548/dokument430267.docx. Pełen tekst nowego rozporządzenia dostępny jest na stronie internetowej, na której publikowany jest Dziennik Ustaw RP, pod adresem: http://www.dziennikustaw.gov.pl/du/2019/2430/1 . Nowe rozporządzenie w sprawie zgłaszania dodatnich wyników badań w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych u ludzi W dniu 21 grudnia 2019 r. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2019 r. w sprawie zgłaszania dodatnich wyników badań w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2465). Powyższy akt prawny poprzedzony był rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2014 r. w sprawie biologicznych czynników chorobotwórczych podlegających zgłoszeniu, wzorów formularzy zgłoszeń dodatnich wyników badań w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych oraz okoliczności dokonywania zgłoszeń (Dz. U. z 2014 r. poz. 459), które utraciło moc z dniem 1 stycznia 2019 r., na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1991). Zgodnie z § 1 rozporządzenia, określa ono: 1) biologiczne czynniki chorobotwórcze podlegające obowiązkowi zgłoszenia, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zwanego dalej „zgłoszeniem", oraz przesłanki dokonywania zgłoszeń; 2) sposób dokonywania zgłoszeń oraz właściwych państwowych inspektorów sanitarnych, którym są przekazywane zgłoszenia; 3) wzory formularzy zgłoszeń. Obszerne uzasadnienie do nowego rozporządzenia, w ramach którego przedstawione zostały zmiany względem aktu wcześniej obowiązującego, dostępne jest na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12322008/12601154/dokument431417.docx . Pełen tekst nowego rozporządzenia dostępny jest na stronie internetowej, na której publikowany jest Dziennik Ustaw RP, pod adresem: http://www.dziennikustaw.gov.pl/du/2019/2465/1 . Rozporządzenie w sprawie rejestru endoprotezoplastyk W dniu 31 grudnia 2019 r. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 grudnia 2019 r. w sprawie rejestru endoprotezoplastyk (Dz. U. z 2019 r. poz. 2409). Zgodnie z § 1 rozporządzenia, określa ono: 1) podmiot prowadzący rejestr endoprotezoplastyk [Narodowy Funduszu Zdrowia – przyp. red. Serwisu], zwany dalej „rejestrem"; 2) sposób prowadzenia rejestru; 3) usługodawców obowiązanych do przekazywania danych do rejestru oraz sposób i termin przekazywania danych przez usługodawców do rejestru; 4) zakres i rodzaj danych przetwarzanych w rejestrze spośród danych określonych w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, zwanej dalej „ustawą"; 5) rodzaje identyfikatorów przetwarzanych w rejestrze spośród identyfikatorów określonych w art. 17c ust. 2–5 ustawy. Jak natomiast stanowi § 4 rozporządzenia: Do przekazywania danych do rejestru są obowiązani: 1) usługodawcy wykonujący następujące świadczenia opieki zdrowotnej: a) endoprotezoplastykę łokcia, b) endoprotezoplastykę barku, c) endoprotezoplastykę nadgarstka, d) endoprotezoplastykę stawu skokowo-goleniowego, e) endoprotezoplastykę kolana, f) endoprotezoplastykę stawu biodrowego, g) endoprotezoplastykę drobnych stawów w obrębie dłoni lub stopy, h) zabiegi operacyjne rewizyjne, w szczególności z powodu aseptycznego obluzowania lub z towarzyszącym złamaniem okołoprotezowym, i) zabiegi operacyjne rewizyjne w przypadkach infekcji wokół protezy, j) zabiegi resekcyjne zmian nowotworowych lub guzowatych z endoprotezoplastyką lub zabieg rewizyjny z użyciem protez poresekcyjnych, k) zabiegi wszczepienia implantów czasowych uwalniających antybiotyki w leczeniu infekcji okołoprotezowych, l) artroplastykę nadgarstka/śródręcza (wszczep), m) artroplastykę śródręczno-paliczkową lub międzypaliczkową (wszczep), n) całkowitą rewizję po artroplastyce stawu barkowego, o) częściową rewizję po artroplastyce stawu barkowego, p) całkowitą rewizję po artroplastyce stawu łokciowego, q) częściową rewizję po artroplastyce stawu łokciowego, r) rewizję po artroplastyce stawu barkowego, s) rewizję po artroplastyce stawu łokciowego; 2) usługodawcy wystawiający skierowania na zabieg endoprotezoplastyki, w zakresie danych, o których mowa w § 5 pkt 3 lit. w, pkt 4, pkt 5 i pkt 6 lit. a; 3) usługodawcy wykonujący hospitalizację, badanie, poradę lub kontrolę związane z wszczepioną lub wymienioną endoprotezą lub schorzeniem będącym podstawą skierowania na zabieg, w zakresie danych określonych w § 5, stosownie do charakteru wykonywanego świadczenia; 4) podmioty, które przeprowadziły badanie sekcyjne wszczepionej endoprotezy, w zakresie danych, o których mowa w § 5 pkt 3 lit. t, oraz w zakresie: a) identyfikatora usługodawcy, o którym mowa w art. 17c ust. 3 pkt 1 ustawy, b) identyfikatora miejsca przeprowadzenia badania sekcyjnego, o którym mowa w art. 17c ust. 4 pkt 1 ustawy, c) identyfikatora pracownika medycznego, o którym mowa w art. 17c ust. 5 ustawy, który: − wprowadził dane do rejestru, − wykonał badanie sekcyjne. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu rozporządzenia: (…) Wdrożenie rejestru wynika z konieczności zapewnienia systematycznego procesu monitorowania danych i wprowadzenia ustrukturyzowanego systemu, w którym będzie gromadzonych więcej informacji niż w ww. Centralnej Bazie Endoprotezoplastyk, w tym m.in. informacje o zabiegach rewizyjnych, co umożliwi poznanie rzeczywistego zapotrzebowania na endoprotezoplastykę pierwotną (wykonywaną po raz pierwszy), a także bardziej racjonalne projektowanie wydatków przeznaczanych na ten cel. Z przeprowadzeniem zabiegu endoprotezoplastyki mogą wiązać się powikłania takie jak: zwichnięcia protezy, krwiaki, złamania wokół protezy, choroba zakrzepowo-zatorowa, infekcje. Powikłania mogą skutkować obniżeniem jakości życia, ograniczeniem lub wyłączeniem pacjenta z aktywnego uczestniczenia w życiu gospodarczym i społecznym, obciążaniem osób najbliższych pacjenta obowiązkiem opieki, która nie byłaby potrzebna w przypadku braku powikłań. Wszystkie te komplikacje mogą powodować obciążenia finansowe pacjentów. Najpoważniejszym skutkiem powikłań może być nawet śmierć pacjenta. W ramach skutków finansowych dotykających sektor finansów publicznych należy wskazać utratę możliwości zarobkowania przez pacjentów z nieleczonymi powikłaniami, a więc również wzrost obciążeń sektora finansów publicznych z powodu konieczności zapewnienia świadczeń rentowych takim pacjentom. W związku z istotnymi skutkami powikłań jest konieczne zapewnienie jak najwyższej jakości wykonywanych świadczeń. Projektowany rejestr będzie umożliwiać ocenę jakości zabiegów endoprotezoplastyki (zarówno w kontekście oceny jakości używanych implantów, jak i jakości stosowanych procedur). Oczekuje się, że na podstawie gromadzonych danych możliwe będzie określenie wskaźników jakości i efektywności, a w konsekwencji wypromowanie optymalnych i najbardziej korzystnych praktyk i rozwiązań oraz promocję najlepszych ośrodków. Poprawienie jakości endoprotezoplastyki będzie miało wpływ na jakość życia chorych, zmniejszenie liczby zabiegów rewizyjnych, a w konsekwencji obniżenie kosztów ponoszonych przez Narodowy Fundusz Zdrowia z tytułu realizacji ww. zabiegów. Koszt wykonanych zabiegów endoprotezoplastyki od 2005 r. rośnie, m.in. wskutek wzrostu liczby wykonywanych zabiegów. W 2005 r. przeznaczono na wykonanie tych zabiegów około 230 mln zł, a w 2017 r. - około 1,35 mld zł (w ujęciu średnim około 15 790 zł na jedną operację). Łącznie od 2005 r. na zabiegi endoprotezoplastyki wydano około 9 mld zł. Rejestr jest systemem przeznaczonym do przekazywania i gromadzenia danych o usługobiorcach, usługach i usługodawcach w sposób ustrukturyzowany, systematyczny, jednolity i nowoczesny. Prowadzenie rejestru w postaci elektronicznej ma na celu zapewnienie prostych rozwiązań gromadzenia i przekazywania danych. Wprowadzenie nowoczesnych metod wpisywania danych ma z kolei zapewnić wysoką jakość i wysokie prawdopodobieństwo poprawności gromadzonych danych. Oczekuje się, że wraz z prowadzeniem rejestru sposób jego prowadzenia może rozwijać się pod względem technicznym i ulegać zmianom. Jednym z efektów prowadzenia rejestru będą analizy zgromadzonych danych przeprowadzone przez podmiot prowadzący rejestr, na jego zlecenie lub we współpracy z tym podmiotem. Analizy te będą dla ministra właściwego do spraw zdrowia głównym narzędziem umożliwiającym podejmowanie racjonalnych, opartych na sprawdzonych danych, decyzji związanych z podnoszeniem poziomu wykonywania ww. zadania publicznego oraz z działaniami zmierzającymi do jak najlepszego wypełniania celu istnienia rejestru. Zaproponowany w § 5 projektowanego rozporządzenia zakres danych stanowi podstawowy zakres danych niezbędnych do oceny zabiegów endoprotezoplastyk. Z uwagi na konieczność monitorowania chorobowości oraz konieczności oszacowania zapotrzebowania na zabiegi endoprotezoplastyki zdarzeniem inicjującym gromadzenie danych w rejestrze jest zarejestrowanie skierowania na zabieg endoprotezoplastyki. Zdarzeniem zamykającym monitorowanie zabiegu endoprotezoplastyki jest badanie sekcyjne wszczepionej endoprotezy. W projektowanym rozporządzeniu zobowiązano podmiot prowadzący rejestr do poinformowania (nie później niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia) usługodawców o terminie przekazania danych i identyfikatorów do rejestru po raz pierwszy. Pełen tekst rozporządzenia dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190002409 . Uzasadnienie do projektu rozporządzenia dostępne na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, pod adresem: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//516/12317507/12544404/dokument428969.docx . 2) Nowe zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia: Nowe zarządzenie Prezesa NFZ w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne Z dniem 30 grudnia 2019 r. wchodzi w życie zarządzenie nr 168/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r., w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne, zwane dalej nowym zarządzeniem . Z dniem wejścia w życie powyższego aktu prawnego, uchyleniu ulega dotychczasowe zarządzenie w tym przedmiocie – nr 86/2019/DSOZ z dnia 28 czerwca 2019 r. Zgodnie z § 17 nowego zarządzenia: 1. Przepisy zarządzenia mają zastosowanie do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych od dnia 1 stycznia 2020 r. 2. Do świadczeń udzielanych przed dniem 1 stycznia 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak wskazano w uzasadnieniu do nowego zarządzenia: Wydanie niniejszego zarządzenia związane jest z realizacją zobowiązania nałożonego na Prezesa NFZ wynikającego z art. 32 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze e-zdrowia (poz. 1590). Zmiany wprowadzone niniejszym zarządzeniem, w porównaniu do zarządzenia dotychczas obowiązującego, polegają na zniesieniu wymogu stosowania pieczątek na rzecz alternatywnych rozwiązań. Zmiana stanowi zliberalizowanie przepisów przez umożliwienie czytelnego oznaczania podmiotu lub jego cech indywidualnych bez jednoczesnego nakładania na niego obowiązku stosowania pieczątki lub pieczęci jednostki. Przepisy zarządzenia stosuje się do świadczeń udzielanych od dnia 1 stycznia 2020 r. Projekt zarządzenia Prezesa NFZ, zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o świadczeniach oraz zgodnie z § 2 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. 2016 r. poz. 1146 z późn. zm.), został przedstawiony do konsultacji zewnętrznych na okres 14 - 28 listopada 2019 r. W ich wyniku 2 podmioty zgłosiły uwagi i opinie do przedmiotowego projektu. Przekazane uwagi dotyczyły wystawiania skierowań oraz realizacji dodatkowych świadczeń, co nie ma uzasadnienia w ramach programu badań prenatalnych. Pełen tekst nowego zarządzenia (nr 168/2019/DSOZ), dostępny jest na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia, pod adresem: https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1682019dsoz,7083.html ; Pełen tekst dotychczasowego zarządzenia (nr 86/2019/DSOZ), dostępny jest na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia, pod adresem: https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-862019dsoz,6963.html . Nowe zarządzenie Prezesa NFZ w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie Z dniem 1 stycznia 2020 r. wchodzi w życie zarządzenie nr 167/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 listopada 2019 r., w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie, zwane dalej nowym zarządzeniem . Z dniem wejścia w życie powyższego aktu prawnego, uchyleniu ulega dotychczasowe zarządzenie w tym przedmiocie – nr 45/2019/DSOZ z dnia 11 kwietnia 2019 r. Zgodnie z § 12 i § 13 nowego zarządzenia: § 12. Umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie, zawarte przed dniem wejścia w życie niniejszego zarządzenia z zastosowaniem wzorów umów obowiązujących do tego dnia, zachowują ważność na czas na jaki zostały zawarte i mogą być zmieniane. § 13. Do postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego zarządzenia, stosuje się przepisy zarządzenia, o którym mowa w § 15, z tym że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się zgodnie ze wzorami umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej określonymi w załącznikach nr 2 - 2d do niniejszego zarządzenia. Jak wskazano w uzasadnieniu do nowego zarządzenia: W obecnym stanie prawnym, przedmiotem umowy o realizację świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie, są świadczenia gwarantowane wymienione w odpowiednich rozporządzeniach Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych, wydane na podstawie art. 31 d ustawy o świadczeniach. Niniejsze zarządzenie, w porównaniu do zarządzenia dotychczas obowiązującego, implementuje przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 sierpnia 2019 r. w sprawie określenia wysokości opłat za krew i jej składniki w 2020 r. (Dz. U. poz. 1611), w szczególności wprowadza rozliczenie opłaty za dawkę terapeutyczną ubogoleukocytarnego koncentratu krwinek płytkowych z krwi pełnej. Celem wprowadzanych zmian jest także realizacja zobowiązania nałożonego na Prezesa NFZ wynikającego z art. 32 ustawy z dnia z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrażaniem rozwiązań w obszarze zdrowia (poz. 1590). Realizacja ta oznacza zliberalizowanie przepisów przez umożliwienie czytelnego oznaczania podmiotu lub jego cech indywidualnych bez jednoczesnego nakładania na niego obowiązku stosowania pieczątki lub pieczęci jednostki. Ponadto poprawiono zarządzenie pod względem legislacyjnym, merytorycznym oraz językowym. Pełen tekst nowego zarządzenia (nr 167/2019/DSOZ), dostępny jest na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia, pod adresem: https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1672019dsoz,7081.html ; Pełen tekst dotychczasowego zarządzenia (nr 45/2019/DSOZ), dostępny jest na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia, pod adresem: https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-452019dsoz,6912.html . 3. [AKTUALIZACJA] INFORMACJA NT. OBOWIĄZKU STOSOWANIA NOWEGO WZORU ZLECEŃ NA ZAOPATRZENIE W WYROBY MEDYCZNE Redakcja Serwisu wskazuje, iż z dniem 1 stycznia 2020 r. w życie wchodzą § 12 i § 13 oraz załącznik nr 2 do zarządzenia nr 131/2019/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 października 2019 r. w sprawie warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczeń zaopatrzenie w wyroby medyczne, a także załącznik nr 1 do umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zaopatrzenie w wyroby medyczne, której wzór opublikowany został w powyższym zarządzeniu. Pełen tekst powyższego zarządzenia dostępny jest na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia, pod adresem: https://www.nfz.gov.pl/zarzadzenia-prezesa/zarzadzenia-prezesa-nfz/zarzadzenie-nr-1312019dsoz,7027.html Jak podano w komunikacie Ministerstwo Zdrowia z dnia 9 grudnia 2019 r., związanym z przedmiotowymi zmianami: Od dnia 1 stycznia 2020 r. zmieniają się zasady wystawiania, weryfikacji i realizacji zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne. Przepisy, które wejdą w życie od dnia 1 stycznia 2020 r., usprawnią proces wystawiania i realizacji zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz poprawią dostępność dla pacjentów do wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie, szczególnie z małych miejscowości, niepełnosprawnych, starszych czy przebywających poza stałym miejscem swojego zamieszkania. Aktualnie trwa ostatni etap pilotażu prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. NFZ wraz z wybraną grupą placówek realizuje pilotaż rozwiązania, które wejdzie w życie od dnia 1 stycznia 2020 r. Więcej informacji można uzyskać na stronie internetowej NFZ, gdzie zamieszczono także filmy instruktażowe dla użytkowników. Jednocześnie informujemy, że od dnia 1 stycznia 2020 r. będzie obowiązywał nowy wzór zlecenia, zawarty w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2019 r. w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1555). Na stronie internetowej Narodowego Funduszu Zdrowia opublikowano filmy instruktażowe dotyczące nowego sposobu wystawiania zleceń na wyroby medyczne. Materiały dostępne są pod adresem: https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/komunikat-dla-swiadczeniodawcow,7507.html . Pełen tekst rozporządzenia z dnia 2 sierpnia 2019 r. w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego, dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych, pod adresem: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20190001555 . 4. TERMINARZ LEKARZA: Poniższe zestawienie przedstawia najistotniejsze – w ocenie sporządzającego – obowiązki lekarza, o których należy pamiętać w okresie od dnia 20 grudnia 2019 r. do dnia 17 stycznia 2020 r., z zastrzeżeniem, iż obowiązki te należy w każdym przypadku interpretować indywidualnie, w zależności od sposobu i zakresu wykonywania prowadzonej działalności. \| Data \| Obowiązki lekarza \| Podstawa prawna \| \|---\|---\|---\| \| do dnia 20.12.2019 r. \| zaliczka na podatek dochodowy od pracowników zatrudnionych na umowę o pracę oraz z tytułu umów zlecenia i o dzieło za listopad Zakłady pracy (a zatem także i lekarze będący pracodawcami) są obowiązane przekazać kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. Jeżeli między kwotą potrąconego podatku a kwotą wpłaconego podatku występuje różnica, należy ją wyjaśnić w rocznej deklaracji \| art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych \| \| \| zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów osiągniętych z działalności gospodarczej oraz z umów najmu i dzierżawy w listopadzie Podatnicy osiągający dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z najmu lub dzierżawy są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Zaliczki miesięczne wpłaca się w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczki kwartalne podatnicy wpłacają w terminie do 20 dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczkę za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał roku podatkowego podatnik wpłaca w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego, chyba że przed upływem terminu do jej wpłaty złoży zeznanie i dokona zapłaty podatku. \| art. 44 ust. 6 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych \| \| \| ryczałty ustawowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za listopad Co do zasady, osoby fizyczne będące przedsiębiorcami (które wykonują działalność osobiście – np. na podstawie umowy zlecenia bądź kontraktu menadżerskiego), osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości \| art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych \| do dnia 27.12.2019 r. * termin ustawowy tj. 25.12.2019 r. przypada na dzień wolny od pracy, wobec czego ulega on przesunięciu na najbliższy dzień roboczy. prawnej przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek oraz kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (podatek) - na rachunek urzędu skarbowego, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika wykonuje swoje zadania, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. zaliczka na podatek dochodowy od osób prawnych za listopad Osoby prawne, co do zasady, są obowiązane wpłacać na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za poprzednie miesiące. Zaliczki miesięczne podatnik wpłaca w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczkę za ostatni miesiąc roku podatkowego podatnik wpłaca w terminie do 20 dnia pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego, chyba że przed upływem terminu do jej wpłaty złoży zeznanie i dokona zapłaty podatku. Podatnicy mogą nie wpłacać zaliczki, jeżeli podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku pomniejszony o sumę zaliczek wpłaconych od początku roku nie przekracza 1000 zł. Jeżeli podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku pomniejszony o sumę zaliczek wpłaconych od początku roku przekracza 1000 zł, wpłacie podlega różnica pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą zaliczek wpłaconych od początku roku. deklaracje VAT (VAT-7, VAT-7K, VAT 8) Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą, jeżeli są podatnikami VAT czynnymi, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy rozliczeniowe (miesięczne lub kwartalne) w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym okresie. Są oni zobowiązani do składania dla okresów: 1) miesięcznych – deklaracji VAT-7; 2) kwartalnych – deklaracji VAT-7K – w przypadku małych podatników, którzy wybrali metodę kasową oraz pozostałych małych podatników, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 99 ust. 3 u.p.t.u. Podatnicy niebędący podatnikami VAT czynnymi (i w związku z tym nieskładający deklaracji Art. 25 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych art. 99 ust. 1-3a i 8, art. 114 ust. 3 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług - rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18.04.2018 r. w sprawie wzorów deklaracji dla podatku od towarów i usług 30 grudnia 2019 r.* * termin ustawowy tj. 28.12.2019 r. przypada na dzień wolny od pracy, wobec czego ulega on przesunięciu na najbliższy do dnia 31.12.2019 r. VAT-7, VAT-7K), u których wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczyła kwotę 50.000 zł, lub którzy wybrali opodatkowanie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przez złożenie naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego oświadczenia o takim wyborze składają do urzędu skarbowego deklaracje VAT-8 za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu. przesłanie JPK_VAT za listopad (Jednolity Plik Kontrolny VAT) Osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, jeżeli są podatnikami VAT czynnymi, prowadzące księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych, są obowiązane, bez wezwania organu podatkowego, do przekazywania, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej informacji o prowadzonej ewidencji VAT (JPK_VAT), za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu, wskazując miesiąc, którego ta informacja dotyczy. podatek opłacany w formie karty podatkowej za grudzień Podatnicy płacą podatek dochodowy w formie karty podatkowej, pomniejszony o zapłaconą składkę na ubezpieczenie zdrowotne, o którym mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, bez wezwania w terminie do dnia siódmego każdego miesiąca za miesiąc ubiegły, a za grudzień – w terminie do dnia 28 grudnia roku podatkowego, na rachunek urzędu skarbowego. złożenie wniosku Wn-U-G przez rencistów prowadzących działalność gospodarczą za listopad Osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą, której przysługuje refundacja składek na ubezpieczenia społeczne ze środków PFRON składa wniosek o wypłatę refundacji składek za dany miesiąc, w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia za dany miesiąc. art. 82 § 1b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa art. 31 ust. 5 ustawy z 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne art. 25c ust. 1 ustawy z 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych złożenie wniosku o wpis do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami Przedsiębiorcy, którzy m.in. wytwarzają odpady oraz prowadzą ewidencję tych odpadów, wprowadzają na terytorium kraju produkty w opakowaniach lub produkują lub importują opakowania (w której to grupie mieszczą się lekarze prowadzący podmioty lecznicze lub indywidualne praktyki lekarskie) zobowiązani są złożyć wniosek o wpis do rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami do dnia 31 grudnia 2019 r., gdyż od dnia 1 stycznia 2020 r. realizacja obowiązków rejestrowych, ewidencyjnych i sprawozdawczych będzie prowadzona wyłącznie za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, do korzystania z której konieczny jest wpis w rejestrze. Wniosek składa się poprzez wypełnienie formularza rejestrowego (dostępnego pod adresem: https://bdo.mos.gov.pl/home/wnioski/wniosek- rejestrowy/ ) i jego złożenie we właściwym miejscowo Urzędzie Marszałkowskim. art. 79 i n. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach termin na złożenie przez uprawnionego świadczeniodawcę do dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ wniosku o dofinansowanie zakupu urządzeń informatycznych lub oprogramowania wykorzystywanych do zapewnienia możliwości wystawiania elektronicznych zaświadczeń lekarskich lub dokumentacji medycznej w postaci elektronicznej. W celu uzyskania dofinansowania zakupu urządzeń informatycznych lub oprogramowania, uprawniony świadczeniodawca, składa w terminie do dnia 31 grudnia 2019 r., do dyrektora właściwego oddziału Funduszu: 1) wniosek o udzielenie dofinansowania, którego wzór określony jest w załączniku nr 1 do zarządzenia; 2) specyfikację dofinansowania, której wzór określony jest w załączniku nr 2 do zarządzenia; 3) potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie dokumentów potwierdzających nabycie i sfinansowanie w 2018 r. albo 2019 r. urządzeń informatycznych lub oprogramowania. § 3 ust. 1 Zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 127/2019/DEF z dnia 26 września 2019 r. (zmienionego zarządzeniem nr 162/2019/DEF z dnia 28 listopada 2019 r.) od dnia 1.01.2020 r. zmiana wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę i minimalnej stawki godzinowej zleceniobiorców i osób świadczących usługi \| do dnia 7.01.2020 r. \| wpłata zryczałtowanego podatku od dochodów z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za grudzień oraz sporządzenie CIT-7 Płatnicy przekazują kwoty podatku w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek. Co do zasady, płatnicy są nadto obowiązani przesłać podatnikom: 1) mającym siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - informację o wysokości pobranego podatku w terminie przekazania kwoty pobranego podatku, 2) niemającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu oraz urzędowi skarbowemu - informację o dokonanych wypłatach i pobranym podatku - w terminie do końca trzeciego miesiąca roku następującego po roku podatkowym, w którym dokonano wypłat. CIT – 7 należy przesłać podatnikowi, CIT – 6R i CIT – 6AR należy złożyć do Urzędu Skarbowego do końca pierwszego miesiąca roku następującego po roku podatkowym, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku. \| \|---\|---\| \| do dnia 10.01.2020 r. \| wpłata należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, FGŚP, FP oraz przesłanie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, imiennych raportów miesięcznych ZUS RZA, ZUS RCA, przez osoby fizyczne, które opłacają składki wyłącznie za siebie Co do zasady płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową (ZUS DRA), imienne raporty miesięczne (ZUS RCA, ZUS RZA) oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przysyła jedynie deklarację rozliczeniową. \| Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek: 1) na ubezpieczenia społeczne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące; 2) na ubezpieczenie zdrowotne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązującej je i/lub osoby z nimi współpracujące. do dnia 15.01.2020 r. termin wystawienia faktur za grudzień Co do zasady, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, fakturę wystawia się nie później niż do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru lub wykonano usługę. Termin ten stosuje się także do zaliczek. art. 106i ustawy z dnia 11.03.1994 r. o podatku od towarów i usług zaliczka na podatek od nieruchomości (dot. osób prawnych i jednostek niemających osobowości prawnej) Osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej są obowiązane wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do 15 dnia każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia. W przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 100 zł, podatek jest płatny jednorazowo w terminie płatności pierwszej raty – tj. do 15 marca. wpłata należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, FGŚP i FP oraz przesłanie deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, imiennych raportów miesięcznych ZUS RZA, ZUS RCA, składanych przez płatników niebędących jednostkami budżetowymi ani osobami fizycznymi opłacającymi składkę wyłącznie za siebie Płatnik składek niebędący jednostkami budżetowymi i samorządowymi zakładów budżetowych ani osobami fizycznymi opłacającymi składkę wyłącznie za siebie przesyła deklarację rozliczeniową (ZUS DRA), imienne raporty miesięczne (ZUS RCA, ZUS RZA) oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca. Zatwierdzono przez adwokata Michała Górskiego. Serwis przygotowywany jest przez: Kancelarię Adwokatów i Radców Prawnych P.J. Sowisło & Topolewski S.K.A., ul. Fabryczna 9, 61-524 Poznań www.sowislo.com.pl Pytania dotyczące zamieszczonych w Serwisie informacji można kierować na adres firstname.lastname@example.org wpisując w temacie wiadomości „e-informator". , art. 6 ust. 9 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych art. 47 ust. 1 pkt 3, ust. 4–4c ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych	<urn:uuid:9cee242d-dd14-44ff-af36-0766f18b02ad>	finepdfs	1.485352	CC-MAIN-2020-40	https://wil.org.pl/wp-content/uploads/wydanie-33-20.12.2019-AKTUALIZACJA.pdf	2020-09-20T13:49:03+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400198213.25/warc/CC-MAIN-20200920125718-20200920155718-00261.warc.gz	749,131,979	0.998845	0.999988	0.999988	[ "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn...	pol_Latn	{}	false	[ 1659, 1672, 5611, 6737, 7870, 11014, 13874, 15844, 18860, 23580, 24188, 26843, 28243, 30858, 33749, 34444, 34574, 36166, 37987, 39874, 42640, 47328, 47699, 50505, 53648, 56225, 58779, 61464, 63835, 66017, 67773, 69638, 71392 ]	2	0
Etyczny bunt w reżimie$^1$ demokratycznym „czuje się niewidoczne łańcuchy (...) jeśli ktoś ma inne horyzonty myślowe (...) może się czuć niewolnikiem tego wszystkiego”$^2$ Dwaście lat od odzyskania niepodległości to wystarczający okres, aby móc dokonać pewnych podsumowań, dokonać bilansu. To również odpowiedni czasna porównanie i zbadanie reżimu i stosunków społeczno-polityczne panujących III Rzeczypospolitej z tzw. „starymi demokracjami”, czyli z rzeczywistością świata Zachodu. Nie będzie na tych kartach z pewnością można spotkać analizy, która spełniałaby wymogi wspomnianego „rachunku zysków i strat”, lecz soczewką będzie „możliwość zbuntowania się” w świecie, w którym wolność i indywidualizm pisane są wielkimi literami na znak, iż stanowią wartość. Żeby jednak zdefiniować ramy, w których „buntownikowi” przychodzi poruszać się, należy zdefiniować kwintesencję rzeczywistości, a więc etykę, zasady, które ją określają. Słownik języka polskiego już w pierwszym znaczeniu definiującym słowo „etyka” określa, iż stanowi ona „ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i w danym środowisku”$^3$. Na to właśnie znaczenie zostanie w tej pracy położony nacisk. Skoro więc bunt ma być „etyczny”, to musi odpowiadać zasadom i normom będącym immanentną cechą demokracji. Edward Modzelewski wyróżnia dwa --- $^1$ Autor zdaje sobie sprawę, że dziwić może zestawienie „demokratyczności” ze słowem „reżim”, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę perspektywę spoza politologii. W politologii nieobecne jest traktowanie reżimu jako ‘układu formalnych (prawnych), jak i nieformalnych zasad i mechanizmów regulujących funkcjonowanie centrum władzy politycznej oraz sposób jego powiązania ze społeczeństwem (otoczeniem społecznym)’. W ten sposób dokonuje się odideologizowania pojęcia, co według autora jest zjawiskiem korzystnym. Zob.: Leksykon politologii wraz z aneksem reforma samorządowa w Polsce, partie, parlament, wybory(1989-1997), red. A. Antoszewski, R. Herbut, Wrocław 1999, s. 507. $^2$ P. Rudnicki, Oblicza buntu w biografiach kontestatorów. Refleksyjność – wyzwalające uczenie się – zmiana, Wrocław 2009, s. 167. $^3$ Słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2008, s. 198. stanowiska w podejściu do tego terminu – z punktu widzenia techniki sprawowania władzy i jako zjawisko ze sfery kultury$^4$. Demokracja jest więc traktowana jako pojęcie współodczuwane przez członków grupy, którzy spajani są przez kulturę. Demokracja w tym rozumieniu pojmowana jest jako miejsce zderzania się pluralistycznych wizji świata (poglądów), pluralizmu wartości i wreszcie stanowi niemal ekwiwalent wolności jako wartości nadrządnej$^5$. Rzecz jasna, nie jest tak, iż istnieje nieograniczony katalog poglądów, które można głosić bez względu na konsekwencje. Janusz A. Majcherek notuje, że „można być stoikiem i cynikiem, chrześcijaninem i buddystą, agnostykiem i mistykiem, (...) sybarytą i ascetą”, lecz w gruncie rzeczy chodzi o to, aby być dobrym demokratą w demokracji$^6$. Jakkolwiek brzmi to trywialnie, J. A. Majcherekowi chodzi o to, aby w tej różnorodności nie zatracić się w systemowym dylemacie wyboru między „dobrem a złem” – bo „liberalizm nie jest falszywy, a socjalizm prawdziwy, ani na odwrót”$^7$. Istotą demokracji według J. A. Majchereka jest równouprawnienie w sferze poglądów, które reglamentują „przypadki szczególne”, jak przywoływane przez niego kłamstwo oświęcimskie. Można więc odwołać się do wolterowskiego aforyzmu, który nakazywał obronę poglądów bez względu na ich treść. Sens odnoszenia tego do wartości demokracji byłby pozorny, bo słusznie wskazuje J. A. Majcherek: „Tylko bowiem krzywdą konkretnej osoby, zaznana w wyniku głoszenia przez kogoś nieprawdy, może być podstawą domagania się zakazu upowszechniania tej nieprawdy lub zadośćuczynienia za skutki jej upowszechniania”$^8$. Konstatacje powyższe traktować należy jedynie jako pewne uzupełnienie, rozszerzenie definicji słownikowej. O etyce, jej wymiarach, definicjach, zakresie, pragmatyce realizacji zasad etycznych w życiu --- $^4$ E. Modzelewski, Etyka a polityka, Warszawa 2006, s. 67. $^5$ Temu spojrzeniu na pojęcie demokracji zarzucić można, iż jest zbyt potoczne. Faktycznie, byłaby to obiekcja trafna, lecz jeśli w pracy jest mowa o buncie, to z całą pewnością jest on działaniem wynikającym z potocznego rozumienia rzeczywistości z całą gamą wartości, którą dostarcza jej reżim demokratyczny w swym idealnym zarysie. „Odpowiadając na (...) pytanie o zabezpieczenia demokracji (...) możemy powiedzieć, że tymi zabezpieczeniami są: pluralizm aksjologiczny oraz szeroko rozumiana tolerancja światopoglądowa i polityczna wpisana w państwo prawa, a także procedury demokratyczne obecne w normach prawnych i etycznych («niepisane umowy»), pozwalające sprawować władzę z uwzględnieniem mniejszości” – pisze E. Modzelewski. Zob. E. Modzelewski, Etyka…, op. cit., s. 63-71. $^6$ J.A. Majcherek, Demokracja, przygodność, relatywizm, [w:] Etyka i polityka, red. D. Probuscka, Kraków 2005, s. 151. $^7$ Ibidem, s. 152. $^8$ Ibidem, s. 153. społecznym napisano tomy i nie jest celem tej pracy przytaczanie dziejowego sporu. Powyższy akapit stanowi jedynie wprowadzenie do dalszych rozważań. Reasumując, etykę w uproszczeniu traktuje się jako konglomerat zasad, które obowiązują w danym środowisku, a zatem jeśli ktoś zachowuje się „zgodnie z etyką”, to znaczy, iż „realizuje określone dla danej grupy (środowiska) zasady”. Jaką zatem postać przyjmuje bunt w reżimie demokratycznym, który cechuje się określoną etyką? Co musi się stać, aby buntownik zaczął się buntować? I czy w ogóle bunt jest dozwolony (możliwy)? Samo pojęcie „kontestacji” bywa różnie definiowane. Nie jest jednak celem tego artykułu prezentowanie różnych ujęć definicyjnych. Warto raczej spojrzeć na pojęcie buntu z punktu widzenia strukturalnego, korzystając z podejścia Pawła Rudnickiego. Wskazuje on na cztery elementy pojęcia buntu, które są wspólne dla wielu ujęć. Musi istnieć podmiot protestujący, który może być jednostkowy lub grupowy. Logiczne jest, iż kierowany protest przybierać musi określoną formę. W polskiej historii spotkać można wielość sposobów wyrażania kontestacji – od oporników po palenie opon przed siedzibami najważniejszych organów państwowych. Protest musi być kierowany przeciwko komuś lub czemuś. Można opierać się jakiemuś politykowi, ale i można protestować przeciwko bytom niematerialnym, ideom, doktrynom, rozwiązaniom prawnym. Dodatkowo, P. Rudnicki wskazuje, iż do składowych buntu zaliczyć należy również sprzężenie zwrotne, którym w tym przypadku jest represja lub jej brak wobec podmiotów kontestujących. Odpowiadając jednak na wcześniej zadane pytania, wprowadzić należy specyficzną typologię omawianego zagadnienia. Bunt jako zjawisko można skategoryzować ze względu na zakres uczestnictwa jednostki w procesie kontestacji. Bunt bowiem może obejmować różne obszary mentalnościowe, co wynika z podziału ze względu na wielkość przestrzeni, którą próbuje zmienić. Zakres może być najwęższy, wąski i szeroki. Bunt w wydaniu wąskim będzie interpretowany jako skala mikro. P. Rudnicki dokonuje analizy wybranych „typów” biograficznych siedmiu kontestatorów, które tej klasyfikacji mogą posłużyć jako ilustracja. Bunt o charakterze najwęższym wywodzi się z mody. Jest koniunkturalny, gdyż chodzi w nim wyłącznie o sprostanie wymogom grupy (najczęściej) rówieśniczej. W sferze światopoglądowej wyraża się on --- 9 P. Rudnicki, Oblicza buntu…, op. cit., s. 34. w postaci mówienia o treściach kontrowersyjnych, lecz tu znów – modnych, „na czasie”. Chodzi właściwie o to, aby mówić o temacie X, lecz jednocześnie funkcjonować w ramach zastanajnej rzeczywistości, w ramach obecnego systemu i realizować się na polu zawodowym. W przypadku prezentowanej przez P. Rudnickiego feministki dochodzi wręcz do pewnego paradoksu, gdyż feminizm nie jest pojmowany przez bohaterkę jako złożona i skomplikowana ideologia, lecz jako wynik realizacji planów zawodowych tak, jakby kobieta sukcesu była wyrazicielką dążeń emancypacyjnych. Można więc w przypadku tej kategorii zastosować interpretację, iż jest to bunt „na pokaz”. Wspomagany jest bunt również konglomeratem atrybutów, symboli, które uwidaczniają się, np. w ubiorze. Mowa tu o arafatkach, pacyfach, czy chociażby naszywkach z hasłami, np.: „Każdy inny, wszyscy równi”. Symbole widoczne w sposobie ubierania się ulegają komercjalizacji, co również sprzyja zafałszowaniu wizerunku osoby je noszącej jako osoby „niepokornej”. Błędne byłoby jednak myślenie, iż buntownik koniunkturalny wycofuje się z uczestnictwa w wydarzeniach, gdyż konsumpcja najtańszych możliwych symboli jest dla niego wystarczająca. W tej kategorii uczestnictwo polega na uczestniczeniu, „bo trzeba”. Innymi słowy – „feministka chodzi na manify, bo tak robią (epitet „prawdziwe” jest czasami dodawany – przyp. M. B.) feministki”. Te wyznaczniki przynależności – czasami do wielkich grup kontestatorów, które z pewnością przynależą do buntu zakresu szerokiego – budują wizerunek osoby zbuntowanej, lecz narracja, z którą umożliwia nam zapoznanie się książka P. Rudnickiego, sprawia, iż jest to bunt tylko wyłącznie o charakterze koniunkturalnym. Wyróżnienie się, bycie zauważonym jako ktoś odmienny, a przez to indywidualny stanowią największą wartość buntownika tej kategorii$^{10}$. Dlaczego zatem stanowi on najwyższy zakres? Dlatego, że obszarem, który ulega zmianie, jest... sama jednostka. Nietrudno wyobrazić sobie dwie postaci, które wykrzykują bojownicze hasła na manifestacjach, tyle że nie bierze się ono z pogłębiającej wiary w ideologię. Motywację stanowi chęć odróżnienia się skategoryzowania własnej osoby. Jednostki te funkcjonują w osobnych mikroświata- --- $^{10}$ Do interpretacji P. Rudnickiego warto dodać jedno zastrzeżenie, które trochę usprawiedliwia opisywaną przez niego kobietę. Wytyka jej niekonsekwencję w stosowaniu żeńskich końcówek w odmianie słów. Pomijając już wartość samego zarzutu niekonsekwencji, który jest kontrowersyjny, zauważalne jest, iż stosowanie „żeńskiej odmiany” jest swego rodzaju \textit{novum}, a więc fakt niekonsekwencji wynikać może z pewnych naleciałości kulturowych, którym także feministki ulegają. Zob. P. Rudnicki, \textit{Oblicza buntu}..., op. cit., s. 196-205. ch, które stanowią dla nich fundament legitymizacji ich postawy. Tylko dzięki nim zachodzić może owo modne „odróżnienie się”. Bunt w tym wydaniu jest zatem swoistym mirażem, skoro służy ulokowaniu jednostki w pejzażu grup społecznych. Kategoria wąskiego buntu różni się fundamentalnie od tej poprzedniej. Jednostka uczestnicząca w buncie wierzy w niego ideologicznie, nie traktuje go jako szczebla drabiny zawodowego sukcesu. Przy czym nie należy sądzić, iż bunt tego rodzaju zawiera w sobie elementy wielkich ideologii czy metanarracji. Buntownik realizujący się wąskiej kategorii pragnie zmieniać siebie i otaczającą go rzeczywistość. Nie traktuje kontestacji przedmiotowo, lecz raczej jako środek do osiągnięcia swoich celów. Chodzi o „bycie-dla-czegoś” – chodzi o realizowanie czegoś, co ma wymiar nie tylko osobisty, ale i społeczny, aby „udowodnić sobie innym – także władzy, że nie na wszystko się zgadzają, lub po-przez swoją działalność chcą odmienić rzeczywistość”$^{11}$. Elementy tego buntu dostrzec można w charakterystykach kontestacji lekarki, rockmana, które prezentuje P. Rudnicki. Lekarka, działaczka Solidarności Walczącej eksponuje fenomen kobiet, które stanowiły istotną część ruchu opozycyjnego, a ich rola w społecznej świadomości jest umniejszana. „Myśmy wszystkie nosiły w majtkach prasę, książki, wszystkie byłyśmy grube. (...) To co zrobiła Hanka Karnej”$^{12}$, to był mózg. Morawiecki by bez niej nic nie zrobił, a o niej się nic nie mówi”$^{13}$. W tej kategorii jednostka dokonuje wręcz pewnych wyrzeczeń. Realizacja „bycia-dla-czegoś” jest kosztem elementów innych sfer życia – rodziny, beztroskiego wychowania potomstwa. Zakres wąski buntu uwidacznia się więc w pracy u podstaw, w wykonywaniu z pozoru „prostych” czynności, jak chociażby kolportaż ulotek. Ma to jednak wpływ na otaczającą jednostkę rzeczywistość. Oczywiście, jest to tylko pewien casus, a nie przykład, który można generować na inne przypadki. W tej kategorii mieści się bowiem również rockman, którego kontestacja dotyczy wybranych kategorii, przeciwko którym on oponuje – jest antyrasistą. Kontestacja dotyczy również wartości, które w jego rozumieniu są istotne, a których zabrakło przy przechodzeniu przez Rzeczypospolitą transformacji. Mowa tu o elementarnej (w jego rozumieniu) sprawiedliwości, która polegać miała na „ukaraniu winnych, na zamknięciu $^{11}$ P. Rudnicki, Oblicza buntu…, op. cit., s. 136. $^{12}$ Mowa tu o Hannie Łukowskiej-Karniej. Krótka notka biograficzna: http://www.encyklopedia-solidarnosci.pl/wiki/index.php?title=Hanna_%C5%81ukowska-Karniej, 21.09.2010 r. $^{13}$ P. Rudnicki, Oblicza buntu…, op. cit., s. 159. przeszłości ludzi, którzy torturowali, zabijali, przesłuchiwały i spisywały ludzi na straty i likwidowali potencjał intelektualny tego kraju (...), aż zostaną osądzeni i zostanie im na zawsze zabrana możliwość sprawowania jakiejkolwiek władzy”\textsuperscript{14}. Jego kontestacja jest wyrażana w muzyce, którą komponuje. Jego bunt nie jest popularny i rzadko można jego muzykę usłyszeć w radio, lecz to go nie zraża i kontynuuje swoją pracę. W powyższym rozumieniu, zakres wąski buntu nie musi dokonywać znaczącej zmiany w życiu wielu jednostek, czy wpływać na rzeczywistość w zauważalnym przez ogół społeczeństwa wymiarze. Istońta tkwi w spojrzeniu poza siebie i chęci zmiany, dokonywania próby zmiany otaczającej jednostkę rzeczywistości. Ostatni typ stanowi bunt realizowany w zakresie szerokim. Tworzą go ruchy o charakterze masowym, które są swego rodzaju wersją makro kategorii wąskiej\textsuperscript{15}. Przykładem urzeczywistnienia zakresu szerokiego jest ruch hipisowski, który od lat sześćdziesiątych wywiera nieustanny wpływ na kulturę, a wcześniej na zmianę optyki patrzenia na problemy rasizmu, dyskryminacji, czy wynikające z uczestniczenia w konfliktach zbrojnych. Konflikt, w którym brali udział wykoparów między pokoleniami Stanów Zjednoczonych lat sześćdziesiątych, mimo że „ruch ten nie ma swojej biblia. Idee wyrażane są w piosenkach, hasłach wypisywanych na ścianach domów i w artykułach «underground press» (podziemnej prasy)”\textsuperscript{16}. Ruch hipisowski był na tyle istotny, że do dziś ma wpływy, chociaż już bardziej w sferze kultury, stylu bycia, choć i tutaj trudno wskazać jednoznacznie, czy przypadkiem to ponowoczesność jako konglomerat wielu nurtów nie korzysta z dorobku hipisów. Równie adekwatną ilustracją tej kategorii buntu jest opozycja w Polsce w latach 1944-1989. Najogólniejszą ideą była walka z narzuconym przez aliantów reżimem totalitarnym. Kontestatorzy byli przedstawicielami różnych nurtów. Wymienić można chociażby: nurt walk niepodległościowych w latach czterdziestych, którego jednym z symboli stał się Józef Kuraś, ps. „Ogień”. Studenci w roku 1968 postanowili zaś sprzeciwić się ingerencji w kulturę, która pobawiała ją narodowych symboli. Robotnicy dwa lata później zbuntowali się prze- \textsuperscript{14} Ibidem, s. 176. \textsuperscript{15} Zarówno w rozumieniu ilościowym, jak i jakościowym. Tzn. zauważać należy, że do tej kategorii należą jednostki skupione w dość liczna grupę społeczną (aspekt ilościowy), która wywiera znamienne dla kultury danego społeczeństwa wpływ (aspekt jakościowy). \textsuperscript{16} K. Jankowski, Hipisi. W poszukiwaniu ziemi obiecanej, Warszawa 2003, s. 73. ciwko ekonomicznemu uciskowi, który wynikał z rozwiązań gospodarki planowanej. Studenci w Krakowie rozpoczęli Solidarność, traktowaną tu jako wartość, zrozumiawszy, że trzeba wspomagać robotników, że pomoc musi być ponadklasowa. Trzy lata później rozpoczął się „karnawał Solidarności”, który zakończyło brutalne wprowadzenie Stanu Wojennego. Ale i wtedy, mimo aresztowania tysięcy obywateli, nie zamarła symbolika kontestacji. Ludzie zaczęli nosić cichy symbol sprzeciwu – opornik. Opozycja reprezentowała różne nurty doktrynalne, co zaowocowało podziałem „okrągłościałowym”. Akapit ten oczywiście w sposób niezwykle pobieżny potraktował tak złożony twór, jakim była opozycja w Polsce\textsuperscript{17}. Wystarczy chociażby wspomnieć o różnego rodzaju formach protestu – malowanie symboli Polski Walczącej, drukowanie, przetrzymywanie, kolportaż wydawnictw (prasy, literatury) podziemnej, ukrywanie opozycjonistów, strajki czy akcje na polu happeningowe, jak śpiewanie „chcemy bić ZOMO” zamiast „chcemy być sobą” lub kampania Pomarańczowej Alternatywy „Precz z (u)pałami”. Wiele innych form kontestacji można byłoby wyróżnić. Każda z nich to niezwykle istotny element, który przyłożył się do przełomu transformacyjnego\textsuperscript{18}. Typologia wyżej zaprezentowana musi zostać uzupełniona jednak o odpowiedź na pytanie o to, co musi się stać, aby człowiek się zbuntował. Skoro można wyróżnić zakres buntu ze względu uczestnictwa jednostki, to muszą istnieć czynniki ograniczające ruchy jednostki lub takie, które umożliwiają jednostce zostanie kontestatorem. Determinanty podzielono na wewnętrzne i zewnętrzne. Determinantami wewnętrznymi stanowią te czynniki, które tkwią wewnątrz jednostki. Są one związane z jej cechami osobowymi. Co musi zaistnieć zatem wewnątrz jednostki, aby ta stanowiła element procesu kontestacji? Jednym z najważniejszych czynników jest osobowość transgresyjna. Józef Kozielecki definiuje ją jako zjawisko „polegające na tym, że człowiek intencjonalnie wychodzi poza to, co posiada \textsuperscript{17} Warto sięgnąć do koncepcji sieciowej M. Osa’y, aby unaocznić rozwrost opozycji na przestrzeni czasu. Zob. M. Osa, \textit{Sieci opozycji w PRL}, [w:] \textit{Dynamika życia społecznego. Współczesne koncepcje ruchów społecznych}, red. K. Gorlach, P.H. Mooney, Warszawa 2008. \textsuperscript{18} Choć tutaj, inaczej niż w znanym frazeologizmie „sukces ma wielu ojców”, dostrzec można kontrowersje – dlaczego pomija się rolę niektórych postaci opozycji spóźnionego nurtu oraz czy faktycznie można mówić o rewolucji, czy raczej o „reglamentowanej rewolucji”. Przełom 1989 i 1990 r. zbudował wiele podziałów, które wynikają z nierozwiązywalności, z braku jednoznacznej odpowiedzi na te kontrowersje. i czym jest”\textsuperscript{19}. Praprzyczyną rozwoju tego rodzaju osobowości jest specyficzna motywacja, która polega na wzroście różnicy między „stanami pożądanymi a możliwościami ich osiągnięcia. Obniża się poziom zaspokojenia takich potrzeb, jak potrzeby materialne, bezpieczeństwa czy wolności”\textsuperscript{20}. Zwłaszcza deficyt ostatniej wartości wskazywać może na to, iż bunt jednostki wynikać musi z różnic indywidualnych, skoro nie wszyscy robotnicy odczuwali potrzebę wyrażenia sprzeciwu. „Ocenia prawdopodobieństwa sukces, niepowodzenia i niespodzianki zależy także od zmiennych osobowościowych, takich jak struktury umysłowe czy charakterologiczne”\textsuperscript{21}. W tym miejscu należałoby zadać pytanie o ryzyko, które jest wpisane w najmniej znaczące zadania, jak chociażby krojenie warzyw (ryzyko zboczenia ostrza noża na część dłoni krojącego). Zgodnie z prawem Yerkesa-Dodsona pobudzenie musi zachodzić na optymalnym poziomie, aby nie działało demotywująco\textsuperscript{22}. J. Kozielecki nie przecenia jednak znaczenia stresu w działaniach transgresyjnych, inaczej człowiek nie byłby w stanie w nich uczestniczyć. Co więcej, tłumaczy to różnicą między decyzjami a „metadecyzjami”, które składają się z licznych mikrodecyzji\textsuperscript{23}. Człowiek podejmujący działania transgresyjne (czyt. o charakterze kontestacyjnym – przyp. M. B.) zda je sobie sprawę, iż za decyzją o zbuntowaniu się idą inne dylematy, które będzie trzeba rozstrzygnąć, np. buntująca się lekarka ryzykowała życiem rodzinnym, utracieniem minimum wolności osobistej (aresztowaniem). Innymi słowy, codzienność przysparzała nieustannych problemów do rozwiązania, które były skutkiem wcześniejszego wyboru\textsuperscript{24}. \textsuperscript{19} J. Kozielecki, \textit{Koncepcja transgresyjna człowieka. Analiza psychologiczna}, Warszawa 1987, s. 10. \textsuperscript{20} W przytaczanej pozycji wolność – jej poczucie, zależności, jakie ona (ale i ono) ze sobą niesie stanowi ważny element omawiania osobowości transgresyjnej. Warto wspomnieć, iż J. Kozielecki wyznacza składowe poczucia wolności, które mają ogromny wpływ na jednostkę. Zauważa słusznie, że jednostka ma prawo czuć się wolna, nawet wtedy, gdy funkcjonuje w reżimie autorytarnym, lecz wynika to „drastycznego ograniczenia” tak, jakby jednostka nie była w stanie zdawać sobie sprawy z możliwości istnienia innej wersji rzeczywistości. Ale i w reżimach demokratycznych można dostrzec zmienne, które na owo poczucie mają wpływ. Jeśli jednostka spotyka mnogość opcji, które są podobnie atrakcyjne, to wtedy czuje się wolna, ale jeśli atrakcyjność jest wysoce zróżnicowana, to wtedy jednostka nie czuje się decydentem. Tych wariantów możliwości również nie może być zbyt wiele, bo wtedy człowiek nie potrafi podjąć decyzji, co stanowi przyczynę stresu. Zob. Ibidem, s. 166, 247–260. \textsuperscript{21} Ibidem, s. 231. \textsuperscript{22} R.E. Franken, \textit{Psychologia motywacji}, Gdańsk 2005, s. 163. \textsuperscript{23} J. Kozielecki, \textit{Koncepcja…}, op. cit., s. 275. \textsuperscript{24} Na marginesie – ciekawym wątkiem do dyskusji może być próba odpowiedzi na pytanie, co jest trudniejsze – dokonać wyboru bycia dewiantem w grupie społecznej, To zaś logicznie wiąże się z emocjami, występującymi w wariantach pozytywnym i negatywnym. Do tej pierwszej kategorii należy z pewnością nadzieja, która bywa nazywana wręcz „nadnadzieją”, co pozwala trwać w postanowieniu jednostce$^{25}$. Buntownicy muszą w tej emocji trwać, gdyż inaczej poddадzą się emocji negatywnej – lękowi, który nieustannie ich działaniom towarzyszy i działa demotywowująco. Nie jest bowiem tak, że transgresyjna osobowość to byt samoistny, który nie jest poddany czynnikom zewnętrznym (o których traktuje dalsza część tekstu), modyfikującym działania. Przyjmuje się jednak, iż transgresja jednostki jako zbiór wielu elementów jest utylitarna i konieczna, aby mogły zajść procesy kontestacyjne. Można również zauważyć podział na telików i protelików, których odróżnia od siebie fakt zaangażowania w kreowanie otaczającej rzeczywistości$^{26}$. Wskazuje się na to, że kultura ceni bardziej celowość niż zaangażowanie. Protelicy potrafią „muszą czerpać satysfakcją dumę z samego procesu poszukiwania czy reformowania rzeczywistości” a także muszą umieć „poświęcić się swojej pracy i mieć trwałą motywację do jej kontynuowania, nawet – w niesprzyjających warunkach”. To jednak nie wystarczy. Wiadomym jest, iż „człowiek nie jest samotną wyspą”. Na niego mają wpływ inne „wyspy”, które tworzą „archipelagi”, posługując się dalej tą metaforą. Tworzą grupę społeczną, potocznie zwaną środowiskiem, w którym jednostka funkcjonuje. Ma to również wpływ na jej charakter, który Erich Fromm definiuje jako „(względnie stałą) formę kanalizowania energii w procesie asymilacji i socjalizacji”$^{27}$. Mimo że istnieje powszechna zgoda co do tego, że charakter jest również kształtowany przez rodziców, którzy przygotowują dziecko do startu w życiu społecznym, to jednak można wyróżnić charakter indywidualny. „Środowisko nigdy nie jest takie samo dla dwóch ludzi” – pisze E. Fromm$^{28}$. W tym rozumieniu charakter indywidualny musi przeważać nad charakterem społecznym, który stanowi funkcję elementów wpływu na jednostkę. Od niego zależy, czy jednostka stanie się produktywna, stając się przeciwieństwem jednostki pasywnej. Tu rodzi się u E. Fromma chwilowa kontrowersja, $^{25}$ Ibidem, s. 301. $^{26}$ Cały akapit odnosić się będzie do pozycji autorstwa J. Koźieleckiego. Zob. J. Koźielecki, Transgresjai kultura, Warszawa 1997, s. 35. $^{27}$ E. Fromm, Niech stanie się człowiek. Z psychologii etyki, Warszawa-Wrocław 2000, s. 54. $^{28}$ Ibidem, s. 56. gdyż jednostka paśwna określona jest jako człowiek „niezdolny do zmiany lub wywarcia wpływu na istniejącą sytuację, a który sam ulega wpływom lub jest obezwładniany przez zewnętrzne siły”. Z drugiej strony produktywność jest „realizacją specyficznych możliwości człowieka dla niego charakterystycznych, jest użyciem jego władz, to znaczy jego zdolności”$^{29}$. Nie wnikając w kontrowersję, przyjęto w tej pracy, iż produktywność jest antytezą pasywności. Istnieje bowiem kryterium, które różnicuje obie postawy. Tym kryterium jest wiara we własne możliwości; jednostka musi charakteryzować się uporem i konsekwencją, gdyż inaczej charakter społeczny zdominuje ten indywidualny. „Jeśli nie będziemy wierzyć w trwałość i ciągłość własnego JA, nasze poczucie identyczności będzie zagrożone i staniemy się zależni od innych ludzi, których aprobaty będziemy poszukiwać, aby na nowo w siebie uwierzyć”$^{30}$. Jednostka musi charakteryzować się wiarą racjonalną, gdyż jej podstawę stanowi wspomniana wyżej produktywność – „wiara w istniejącą władzę jest równoznaczna z brakiem wiary w rozwój potencjalnych zdolności, do tej pory nie zrealizowanych”$^{31}$. Buntownik zatem musi mieć wpisane w charakter to przeświadczeniu, iż przejaw oportunizmu będzie równoznaczny z wyrzeczeniem się wiary w siebie, swój potencjał, a co za tym idzie – zmianę porządku otoczenia społecznego. Jednostka jest jednak poddawana licznym procesom, które są produkowanej reprodukowane przez otoczenie społeczne. Wszystkie te procesy wiążą jeden cel. Mianowicie, chodzi o wytworzenie autorytetu, któremu jednostka podporządkuje się. Socjalizacja w znaczeniu ogólnym rozpoczyna się już od okresu niemowlęctwa. Kształtowanie autorytetu najpierw wdrażane jest przez rodziców. W tym początkowym dla życia człowieka momencie formuje się jego stopień bezrefleksyjności w uleganiu autorytetowi rodzica. Ciekawym przykładem jest ten opisywany przez Dariusza Dolińskiego, który pokazuje, jak ojciec wychowuje dziecko w taki sposób, aby bezwzględnie się jemu podporządkowało$^{32}$. Również w domu kształtowana jest socjalizacja polityczna. Jest ona o tyle fundamentalna, że dzieci --- $^{29}$ Zob. ibidem, s. 75-77. $^{30}$ Ibidem, s. 168. $^{31}$ Ibidem, s. 170. $^{32}$ „Jak ci mówię, że masz wyrzucić śmieci, to nie kombinuj, czy jest pół wiaderka, czy całe, tylko zrób to, co ci mówię!” – „objaśnia” ojciec dziecku, wydając polecenie. Uczy w ten sposób postawy niemyślenia, niekwestionowania, a jakiekolwiek wątpliwości formułowane w jego kierunku wywołują zdenerwowanie. Zob. D. Doliński, Techniki wpływu społecznego, Warszawa 2005, s. 23. przyjmują ją – znów – pasywnie, gdyż nie są w stanie wiedzy propo- nowanej przez rodziców zrozumieć i do niej się odnieść\textsuperscript{33}. Dzieje się przecież tak, że dziecko wysłuchuje politycznych tyrad przy rodzinnym stole, chłonąc treść. Jednocześnie stanowi ona na tyle ważną część w jego życiu, iż jest ono nawet w stanie bronić stanowiska rodziców (frazeologia: „Mój tata powiedział...”). „Dziecko może trwale pokochać słów «komunizm», jeżeli za każdym razem, gdy je słyszy, ma miły na- strój i pozytywny komentarz osób dla niego najważniejszych”\textsuperscript{34}. Oczy- wiście, wraz z przechodzeniem do dalszych etapów jednostka chłonie również inną wiedzę, chociażby poprzez samokształcenie lub uczest- nictwo w systemie edukacji. Ci jednak, którym bliskie są tylko te idee, mogące poprawić ich byt materialny, stają się „konsumentami poli- tyki rządu”\textsuperscript{35}. Ważną rolę odgrywają również środki masowego prze- kazu. Ich działanie uwidacznia się chociażby w odpowiedniej selekcji informacji, nadawaniu emocjonalnego komponentu prezentowanym treściom, czy manipulowaniu językiem komunikatu\textsuperscript{36}. Socjalizacja również odbywa się w ramach grupy rówieśniczej, do której jednostka przynależy, co objawia się nie tylko poprzez internalizację norm gru- powych, ale i rytuałów w niej obowiązujących, a to z kolei powiązane poszukiwaniem tożsamości przez młodego człowieka\textsuperscript{37}. System edukacji sprzyja kształtowaniu odpowiedniej „roli społecz- nej”. Może bowiem lansować specyficzne, wybrane niepisane reguły gry politycznej, chociażby na poziomie typu uczestnictwa w rytuałach życia politycznego\textsuperscript{38}. Rola systemu edukacji w kształtowaniu postaw politycznych jest pokłosiem ograniczeń poznawczych, jakie ów system ze sobą niesie. To, jakie treści prezentować np. w podręcznikach szkol- nych, stanowi wielki dylemat i jest nieustannie poddawane pod dysku- sję. Rodzi zresztą ten problem również kontrowersje\textsuperscript{39}. Naturalne wy- daje się pytanie o mechanizm selekcji treści w podręcznikach, np. do historii, w których reprodukuje się wybrane treści. Ten fakt powiązać \textsuperscript{33} S. Kowalik, \textit{Rozwój społeczny}, [w:] \textit{Psychologia rozwoju człowieka. Rozwój funkcji psychicznych}, red. B. Harwas-Trempała, J. Trempała, Warszawa 2002, s. 97. \textsuperscript{34} K. Skarżyńska, \textit{Człowiek a polityka. Zarys psychologii politycznej}, Warszawa 2005, s. 135. \textsuperscript{35} S. Kowalik, \textit{Rozwój…}, op. cit., s. 98. \textsuperscript{36} P. Pawełczyk, \textit{Socjotechniczne aspekty gry politycznej}, Poznań 2003, s. 93. \textsuperscript{37} K. Skarżyńska, \textit{Człowiek…}, op. cit., s. 135. \textsuperscript{38} P. Pawełczyk, \textit{Socjotechniczne…}, op. cit., s. 92. \textsuperscript{39} Zob. Wałęsa w podręczniku IPN. „Będą tę książkę niszczyć”, http://www.tvn24.pl/0,1683891,0,1,walesa-w-podreczniku-ipn-bed-a-te-ksiazke-niszczyc,polska_i_swiat.html, 27.11.2010 r. należy z mechanizmem ekspozycji, co jawnie formuje postawę wobec prezentowanego problemu. Polega to na tym, że im częstotliwość eksponowania obiektu jest większa, tym bardziej jest on lubiany$^{40}$. Działania te bliskie są procesowi, który nazywa się socjotechniką. Jej celem jest „przebudowa istniejącego porządku” i nie ogranicza się do jednej grupy społecznej, lecz stanowi proces o charakterze masowym, obejmującym różnorodne grupy$^{41}$. Ta inżynieria społeczna w reżimie demokratycznym ma zadanie koordynować, budować takie relacje wewnątrz systemu, między grupami społecznymi a podmiotami socjotechniki, a także w ramach wspomnianych grup, aby były one efektywne. Efektywność zaś jest synonimem „nadzrędnego interesu społeczeństwa”$^{42}$. To rodzi kontrowersje, skoro społeczeństwo jest poddawane autorskim próbom „inżynierów społecznych”. Jak w tej sytuacji odnaleźć się mogą kontestatorzy? Przede wszystkim ich działania nie sprzyjają efektywności, gdyż powodują animozje wewnątrz grupy społecznej, a jeżeli przybierają postać buntu o zakresie wąskim, to rodzą protesty międzygrupowe. Dewianci są izolowani, mimo że ich postulaty mogą być, zgodnie z zaprezentowaną powyżej wizją, produktywne. Dlatego przypadku socjotechniki jest mowa o reprodukowaniu porządku społecznego. Socjotechnice sprzyjają również współczesne narzędzia, m.in. środki masowego przekazu, które prezentują specyficzną linię światopoglądową, tworząc media głównego nurtu. Ostatnim zewnętrznym czynnikiem są doświadczenia przeszłości. Narracja lekarki jest tego idealną ilustracją. „Ja widziałam potworne rzeczy jak Niemcy wieszali Polaków, ale ja nie przeżyłam z takim strachem wizyty Niemca, jak Ruska. (...) Podjechały samochody ciężarowe, na nich byli chyba partyzanci z AK wileńskiego, stawiani byli na szoferkę, zakładali powróz, na jednym słupie były dwa haki, tak jak się świnię wiesz i samochód odjeżdżał” – wspominała lata 40. XX w.$^{43}$ Kontestacja więc wynikać może również z bycia świadkiem traumatycznych wydarzeń. Stanowi wtedy swego rodzaju reakcję, „dlatego jak tylko powstała Solidarność, tu we Wrocławiu jest większość ludzi ze wschodu i my wiemy co to jest Rusek. (...) dlatego tu powstała SW [Solidarność Walcząca – przyp. M. B.] i taki miała odzew i poparcie”$^{44}$. --- $^{40}$ B. Wojciszke, Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej, Warszawa 2004, s. 189. $^{41}$ P. Pawelczyk, Socjotechniczne…, op. cit., s. 103. $^{42}$ Ibidem, s. 105. $^{43}$ P. Rudnicki, Oblicza buntu…, op. cit., s. 157. $^{44}$ Ibidem. Zaprezentowane wyżej warianty wyjaśnienia, co stanowi bunt w reżimie demokratycznym wskazują na to, że trudno być kontestatorem. To truizm, ale jednocześnie paradoks tego rodzaju reżimu. Z jednej strony jednostka dąży do tego, aby być wolna lub aby mieć poczucie wolności. Z drugiej zaś jest poddawana wpływowi wielu czynników, zarówno tkwiących w niej, jak i poza nią. Trudno jednak mówić, że zarówno przyczyny zewnętrzne i wewnętrzne są bytami samoistnymi. Przenikają się wzajemnie i trudno nieraz oddzielić, czy kontestatora zmusił „obowiązek” czy „poczucie wolności”. Na pewno sprzyja buntownikom funkcjonowanie w ramach grupy społecznej, składającej się z kontestatorów. Hannah Arendt pisała o nieposłuszeństwie obywatelskim, które wręcz musi być działaniem grupowym, co stanowi warunek skuteczności$^{45}$. J. Kozielecki podobnie konstatuje, nie umniejszając roli jednostki, że „bardzo często zdarza się, iż ludzie podejmują działania (...) transgresyjne osobno, ale w skali masowej”, chociaż tutaj ma na myśli raczej istotę liczby, mówiąc o przykładach masowych zachowań, mających skutki makrospołeczne$^{46}$. Przykład transgresji masowych jest adekwatny do określenia zachowań, np. internautów, którzy nie tworzą grupy społecznej, a jednocześnie potrafią zebrać się w umówionym miejscu w jakimś celu, np. aby wyrazić protest. Tym, co popiera bardziej tezę o efektywności grupowej kontestacji jest transgresja zbiorowa, która przyjmuje postać ruchów społecznych$^{47}$. Musi posiadać cechy zideologizowanej grupy społecznej. W przeciwnym razie kontestator jest skazany na los dewianta, który zachowując wewnętrzne poczucie wolności, będzie izolowany. Obrzuca to przykład rockmana. Okazuje się, że łatwo podzielić jego los, prezentując poglądy, które nie są zgodne z tymi eksponowanymi, które mogą stanowić przeszkodę w „dbaniu o efektywność systemu”. Czy nie jest to problem demokracji jako wartości sam w sobie? I czy przypadkiem nie jest to jej zaprzeczenie, skoro pewne treści są „niewygodne” dla systemu, gdyż na pewnych obszarach mają moc dezintegrującą? Warto w tym kontekście przywołać w przekonaniu autora dzieło Elisabeth Noelle-Neumann. „Spirala milczenia” jako zjawisko eliminowania ze społecznego obiegu poglądów politycznych, które są niezgodne z opinią publiczną pokazuje, że demokracja ma swoje nega- --- $^{45}$ H. Arendt, O przemocy. Nieposłuszeństwo obywatelskie, Warszawa 1998, s. 145. $^{46}$ J. Kozielecki, Społeczeństwo transgresyjne. Szansa i ryzyko, Warszawa 2004, s. 65. $^{47}$ Ibidem, s. 67. tywne oblicze. Kto „nie wczuwa się” w klimat opinii publicznej może zostać potraktowany jak trędowaty, może zostać zlekceważony, odrzucony. E. Noelle-Neumann cytuje Matkę Teresę, co warto w tym miejscu przytoczyć: „Najgorszą chorobą nie jest trąd ani gruźlica, lecz uczucie, że nie jest się przez nikogo szanowanym, że jest się niekochanym, odrzuconym przez wszystkich”$^{48}$. E. Fromm zaś twierdzi, że demokracja to obietnica wolności, której nie dostarczy żadna dyktatura. Podkreśla jednak, że jest to obietnica, a nie jej realizacja$^{49}$. „W rzeczywistości ukrywamy nasz własny moralny problem (...), ignorujemy fakt, że my zależymy (...) od anonimowej władzy rynku, sukcesu, opinii publicznej, powszechnego «zdrowego rozsądku» – albo raczej od powszechnego «nierozsądku» – oraz od maszyny, której staliśmy się slugami. Naszym moralnym problemem jest obojętność człowieka wobec siebie samego. (...) Jestemy jak stado, które idzie drogą wierząc, iż dojdzie do celu, ponieważ inni również idą. Kroczymy w ciemności i podtrzymujemy się na duchu pogwizdując, ponieważ słyszymy, że inni też to czynią”$^{50}$. Niech powyższy fragment będzie podsumowaniem tego artykułu. Artykułu, który stanowi jedynie głos w dyskusji nad mankamentami reżimu demokratycznego, zwłaszcza wtedy, gdy jednostka próbuje zmienić elementy otoczenia społecznego. Co więcej, w toku dotychczasowych ustaleń okazuje się, iż pytanie, które nieustannie było powtarzanew trakcie niniejszego wywodu pozostaje nadal bez odpowiedzi. Przypomnijmy: nie jest kwestią rozstrzygniętą, czy zgodne jest z pojęciem demokracji traktowanie różnic indywidualnych jako przejawów „dewianctwa”. Niemniej dewiantem jednostka staje się tuż po podjęciu decyzji o kontestowaniu, co stanowi przejaw odwagi. A przecież tej nie brakowało przed 1989 rokiem, co dzisiaj zdaje się wydawać sprzecznością, skoro jest ona w pewien wyrafinowany sposób piętnowana. --- SUMMARY After twenty years of a democratic regime in Poland, one can see its condition. There are three categories of a riot - “the narrowest”, “narrow” and “wide”. The article presents the examples of each type and $^{48}$ E. Noelle-Neumann, Spirala milczenia. Opinia publiczna – nasza skóra społeczna, Poznań 2004, s. 201. $^{49}$ E. Fromm, Niech stanie się…, op. cit., s. 201. $^{50}$ Ibidem. the cause of their existence. Sometimes it results from the fashion or the reality is somehow changed. These changes may be fragmentary or they may affect the whole society. The article discusses this differentiation. To become a rebel, many obstacles must be overcome. Nota o autorze Michał Baluch [email@example.com] – student I roku politologii studiów II stopnia na WNPiD UAM, przedstawiciel Koła Naukowego Psychologii Polityki, autor kilku artykułów naukowych, w których omówione zostały zagadnienia związane z m. in. obecnością stereotypów w języku, kampaniami negatywnymi, a także z pamięcią zbiorową.	e65d2637-2b59-4dbf-acda-30baf70bc536	finepdfs	3.638672	CC-MAIN-2022-27	https://pressto.amu.edu.pl/index.php/r/article/download/8766/15716/	2022-06-25T05:46:39+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103034170.1/warc/CC-MAIN-20220625034751-20220625064751-00735.warc.gz	518,853,701	0.999443	0.999837	0.999837	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 2216, 5089, 7520, 10304, 12968, 15635, 18374, 21610, 24108, 26741, 29734, 32297, 34848, 37180, 37792 ]	2	0
I 1 2 3 4 5 6 7 8 Blok [10/1/2 ECTS] Razem Blok [10/1/2 ECTS] Blok [14/1/3 ECTS] Razem Blok [14/1/3 ECTS] Blok [26/1/5 ECTS] Wydział Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia Wydział/Instytut/Katedra PLAN STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA STUDIA NIESTACJONARNE Profil kształcenia : praktyczny WKFiPZ-WF-P-I-N-16/17Z WKFiPZ-WF-P-I-N-16/17Z-N+S WKFiPZ-WF-P-I-N-16/17Z-N WKFiPZ-WF-P-I-N-16/17Z-N+K specjalność: nauczycielska kierunek: wychowanie fizyczne specjalizacja: specjalizacja: kinezyprofilaktyka specjalizacja: sport Obowiązuje od roku akademickiego 2016/2017 zatwierdzony Uchwałą Rady Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US nr 29/2012 i 30/2012 z dnia 11 września, po zmianach zatwierdzonych Uchwałą Rady Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US nr 37/2013 i 38/2013 z dnia 20.06.2013 r.; po zmianach zatwierdzonych Uchwałą Rady Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US nr 13/2014 i nr 14/2014 z dnia 26.06.2014 r., po zmianach zatwierdzonych Uchwałą Rady Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US nr 26/2015 i 27/2015 z dnia 09. 07. 2015 r ; po zmianach zatwierdzonych Uchwałą Rady Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US nr 14/2016 i 15/2016 z dnia 17.03.2016 r., po zmianach zatwierdzonych Uchwałą Rady Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US nr 41/2016 i 42/2016 z dnia 14.07.2016 r. Lp. VI sem. przedmiot w 0 0 i 0 0 PK 0 9 10 11 Razem Blok [26/1/5 ECTS] Razem OGÓLNOUCZELNIANE II 1 2 3 4 5 Razem PODSTAWOWE III 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 24-05-2017, 19:30:00 Godziny zajęć, w tym: I rok Liczba godzin Kod Stat. SN- u dm. II rok III rok przedmiot Przedmiot prze GR Blok obieralny SN III sem. IV sem. PR Inne formy zajęć I sem. II sem. V sem. VI sem. i 0 0 0 PK 0 0 16 17 18 19 20 21 22 Blok [15/1/2 ECTS] 23 Razem Blok [15/1/2 ECTS] Blok [15/1/7 ECTS] 24 Razem Blok [15/1/7 ECTS] III1 25 26 27 Razem KIERUNKOWE IV Blok [15/1/5 ECTS] 1 2 Razem Blok [15/1/5 ECTS] Blok [8/1/1 ECTS] SN- Liczba godzin Kod Stat. w 5 0 0 5 0 Godziny zajęć, w tym: I rok II rok III rok przedmiot Przedmiot Blok obieralny SN GR prze VI sem. i 8 10 0 15 15 33 0 PK 2 5 0 7 7 0 14 przedmiot 3 4 V 1 Razem Blok [8/1/1 ECTS] Razem INNE DO ZALICZENIA Łącznie (I+II+III+IV+V) VI III1 1 2 3 4 5 6 7 8 Razem nauczycielska 15 15 20 15 VI sem. i 0 0 0 33 30 30 63 30 PK 0 0 0 14 0 0 4 3 7 21 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 24-05-2017, 19:30:00 Godziny zajęć, w tym: I rok Liczba godzin Kod Stat. PR Inne formy zajęć I sem. II sem. II rok III rok przedmiot Przedmiot prze GR Blok obieralny SN SN- w III sem. IV sem. V sem. VI sem. i 8 8 PK 3 1 0 0 0 0 19 20 III1S2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Blok [20/1/4 ECTS] 13 14 15 16 17 24-05-2017, 19:30:00 Godziny zajęć, w tym: I rok Liczba godzin Kod Stat. SN- u dm. II rok III rok przedmiot Przedmiot prze GR Blok obieralny SN III sem. IV sem. PR Inne formy zajęć I sem. II sem. V sem. VI sem. i 20 99 36 8 8 10 18 PK 4 1 30 9 3 0 3 3 18 19 Razem Blok [20/1/4 ECTS] Blok [20/1/3 ECTS] 20 21 22 23 24 25 26 Razem Blok [20/1/3 ECTS] Blok [26/1/3 ECTS] 27 28 29 30 31 32 33 Razem Blok [26/1/3 ECTS] Blok [26/1/7 ECTS] 34 35 36 24-05-2017, 19:30:00 SN- Liczba godzin Kod Godziny zajęć, w tym: I rok II rok III rok przedmiot Przedmiot Blok obieralny SN GR prze Stat. VI sem. i 0 0 0 PK 0 0 37 38 39 40 Razem Blok [26/1/7 ECTS] Razem specjalizacja: sport VI sem. i 0 89 w 0 38 18 26 Informacje dotyczące wyboru przez studenta przedmiotów / modułów, specjalności / specjalizacji 1. Studenci wybierają ( Blok) do wyboru A i B*** ( 6 punktów ECTS) przedmioty w języku angielskim będą realizowane w przypadku utworzenia grupy . Studenci wybierają jedną ze specjalizacji (48 punkty ECTS). W ramach specjalizacji: sport przewiduje się utworzenie trzech grup specjalizacyjnych. Studenci wybierają jedną z proponowanych dyscyplin (piłka nożna, piłka siatkowa, piłka ręczna, koszykówka, lekka atletyka, gimnastyka, trener personalny), która jest realizowana do końca trwania studiów. Warunkiem utworzenia grupy specjalizacyjnej z danej dyscypliny jest zgłoszenie się co najmniej 20 osób, natomiast maksymalna liczba osób w grupie specjalizacyjnej wynosi 25 osób. Dobór studentów do grupy specjalizacyjnej przeprowadzony zostanie na podstawie posiadanych umiejętności z danej dyscypliny i udokumentowanych osiągnięć sportowych. 2. PRAKTYKI (podać rodzaj i miejsce praktyki, określić: semestr, liczbę godzin, punkty ECTS) Praktyka opiekuńczo wychowawcza dla I i II etapu edukacyjnego - 30 godz., realizowane w IV semestrze (2 punkty ECTS) PRAKTYKI ZAWODOWE: Realizowane są w wymiarze trzech miesięcy w następujących formach: Praktyka dydaktyczna z wychowania fizycznego dla I i II etapu edukacyjnego - 120 godz., realizowane na V semestrze (3 punkty ECTS) i VI semestrze (3 punkty ECTS) Praktyka ze specjalizacji: kinezyprofilaktyka - część II- 10 godz. realizowane w VI semestrze/praktyka ze specjalizacji: sport- część II- 10 godz. realizowane w V semestrze ( 1 punkt ECTS) Praktyka ze specjalizacji: kinezyprofilaktyka- część I- 20 godz. realizowane w V semestrze/praktyka ze specjalizacji: sport -część I- 20 godz. realizowane w IV semestrze ( 2 punkty ECTS) 3. WARUNKI ZALICZENIA SEMESTRU (ROKU) WARUNKI UKOŃCZENIA STUDIÓW 4. 1. Zaliczeniu podlegają kolejne semestry studiów zgodnie z programem studiów. 2. Warunkiem zaliczenia kolejnego semestru jest: 1) uzyskanie zaliczenia wszystkich przedmiotów/modułów kształcenia obowiązujących studenta w danym semestrze wynikających z planu studiów, 2) uzyskanie od początku studiów łącznej liczby punktów zgodnej z programem studiów z uwzględnieniem dopuszczalnego deficytu punktów ECTS. Deficyt punktów ECTS powinien być uzupełniony do końca ostatniego semestru studiów. 3. Zaliczenie semestru letniego wymaga dodatkowo potwierdzenia w indeksie rozliczenia się z właściwą jednostką organizacyjną Biblioteki Głównej Uczelni i odbycia obowiązkowo badań profilaktycznych na kierunkach, na których jest to wymagane. 5. Zaliczenie semestru studiów studentom odbywającym częściowe studia za granicą, za zgodą właściwego prorektora, może zostać określone według indywidualnych terminów uzgodnionych z dziekanem. Warunkiem ukończenia studiów I-go stopnia na kierunku wychowanie fizyczne i uzyskania tytułu zawodowego licencjata jest: realizacja 990 godzin zajęć dydaktycznych, zdobycie 180 pkt ECTS, obrona pracy dyplomowej oraz zdanie egzaminu dyplomowego. 5. WYKAZ EGZAMINÓW I ZALICZEŃ 24-05-2017, 19:30:00 Strona 8 z 15 przedmiot PK 0 30 Rok Sem Przedmiot Specjalność, specjalizacja E ZO Z 1 1 historia kultury fizycznej [ćwiczenia] history of phisical culture [wykład] 0 1 1 0 0 Rok Sem Przedmiot Specjalność, specjalizacja E ZO Z 1 2 przygotowanie merytoryczne z piłki ręcznej [ćwiczenia specjalistyczne] przygotowanie merytoryczne z piłki siatkowej [wykład] nauczycielska nauczycielska 0 0 1 1 0 Rok Sem Przedmiot Specjalność, specjalizacja E ZO Z 2 3 przygotowanie merytoryczne z lekkiej atletyki [wykład] przygotowanie merytoryczne z lekkiej atletyki [ćwiczenia specjalistyczne] nauczycielska nauczycielska 0 0 1 1 0 Rok Sem Przedmiot Specjalność, specjalizacja E ZO Z 2 4 praktyka opiekuńczo-wychowawcza dla I i II etapu edukacyjnego [praktyka] praktyka ze specjalizacji: sport - część I - 20 godzin [praktyka] nauczycielska nauczycielska 0 0 1 1 0 Rok Sem Przedmiot Specjalność, specjalizacja E ZO Z 3 5 język niemiecki [lektorat] język rosyjski [lektorat] 1 1 0 0 0 Objaśnienia: lk lektoraty s seminarium dyplomowe pracownia dyplomowa p SN-PR liczba godzin praktyk (wypełnić tylko dla kierunków kształcących nauczycieli wpisując "N" w rubryce) punkty ECTS pk o obóz wykłady w * inne formy zajęć podpis kierownika jednostki E egzamin laboratoria lb k konwersatoria ćwiczenia specjalistyczne ćs ć ćwiczenia zaliczenie z O/F obowiązkowy/fakultatywny podpis dziekana standardy nauczycielskie (wypełnić tylko dla kierunków kształcących nauczycieli wpisując "N" w rubryce) SN zajęcia terenowe zt zaliczenie z oceną zo GR Grupa administracyjna/ modułowa Stat.przedm. status przedmiotu A/M	<urn:uuid:6fd4b28c-7a48-4844-b832-79be861d77e5>	finepdfs	2.230469	CC-MAIN-2018-47	https://intranet.univ.szczecin.pl/sylabusy/show_file.php?file=P_48866.pdf	2018-11-14T15:26:32Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-47/segments/1542039742117.38/warc/CC-MAIN-20181114150002-20181114172002-00363.warc.gz	654,525,101	0.995758	0.999852	0.999852	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1404, 1814, 2264, 2511, 2834, 3221, 3618, 6839, 6997, 7233, 7473, 7723, 7858, 8503 ]	12	0
\| Powiadomienie nr \| Spis treści \| \|------------------\|-------------\| \| 2012/C 177/01 \| Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych w sprawie wniosków Komisji dotyczących rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych i manipulacje na rynku \| \| 2012/C 177/02 \| Zatwierdzenie pomocy państwa zgodnie z art. 87 i 88 Traktatu WE – Sprawy, w których Komisja nie wnosi zastrzeżeń (1) \| \|------------------\|---------------------------------------------------------------\| \| 2012/C 177/03 \| Zatwierdzenie pomocy państwa zgodnie z art. 107 i 108 TFUE – Sprawy, w których Komisja nie wnosi zastrzeżeń (1) \| (1) Tekst mający znaczenie dla EOG (Ciąg dalszy na następnej stronie) IV Informacje INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ Komisja Europejska 2012/C 177/04 Kursy walutowe euro ................................................................. 21 2012/C 177/05 Decyzja wykonawcza Komisji z dnia 15 czerwca 2012 r. przyjmująca decyzje Unii w sprawie przewozu niektórych chemikaliów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 689/2008 .................................................. 22 V Ogłoszenia POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNE Parlament Europejski 2012/C 177/06 Zaproszenie do składania wniosków IX-2013/01 – „Dotacje dla partii politycznych na poziomie europejskim” ................................................................. 32 2012/C 177/07 Zaproszenie do składania wniosków IX-2013/02 – „Dotacje dla fundacji politycznych na poziomie europejskim” ................................................................. 37 Rada 2012/C 177/08 Zaproszenie otwarte – Europejski program współpracy w dziedzinie badań naukowo-technicznych (COST) ................................................................. 42 Komisja Europejska 2012/C 177/09 Zaproszenie do składania wniosków o finansowanie działań zmierzających do zamiany na inne formy transportu, działań katalitycznych, działań związanych z autostradami morskimi, działań związanych z unikaniem ruchu oraz wspólnych działań dokształcających w ramach drugiego programu Marco Polo (Rozporządzenie (WE) nr 1692/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady – Dz.U. L 328 z 24.11.2006, s. 1) 44 I (Rezolucje, zalecenia i opinie) OPINIE EUROPEJSKI INSPEKTOR OCHRONY DANYCH Opinia Europejskiego Inspektora Ochrony Danych w sprawie wniosków Komisji dotyczących rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych i manipulacje na rynku (2012/C 177/01) EUROPEJSKI INSPEKTOR OCHRONY DANYCH, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 16, uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 7 i 8, uwzględniając dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (¹), uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (²), w szczególności jego art. 28 ust. 2, WYDAJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ: 1. WPROWADZENIE 1.1. Konsultacja z EIOD 1. Niniejsza opinia wchodzi w skład pakietu czterech opinii EIOD dotyczących sektora finansowego, wydanych tego samego dnia (³). 2. W dniu 20 października 2011 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku ("proponowane rozporządzenie") oraz wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych i manipulacje na rynku ("proponowana dyrektywa"). Proponowane rozporządzenie i proponowana dyrektywa (zwane łącznie "wnioskami") zostały przesłane przez Komisję do EIOD w celu konsultacji i odebrane w dniu 31 października 2011 r. Dnia 6 grudnia 2011 r. Rada Unii Europejskiej wystąpiła o przeprowadzenie przez EIOD konsultacji w sprawie wniosków. (¹) Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31. (²) Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1. (³) Opinie EIOD z dnia 10 lutego 2012 r. w sprawie pakietu ustawodawczego dotyczącego przeglądu ustawodawstwa bankowego, agencji ratingowych, rynków instrumentów finansowych (MIFID/MIFIR) oraz nadużyć na rynku. 3. Przed przyjęciem proponowanego rozporządzenia przeprowadzono nieformalną konsultację z EIOD. EIOD odnotowuje fakt, iż kilka z jego uwag zostało uwzględnionych we wniosku. 4. EIOD z uznaniem przyjmuje wystąpienie Komisji i Rady o przeprowadzenie konsultacji. 1.2. Cele i zakres wniosków 5. Dyrektywa w sprawie nadużyć na rynku („MAD”)$^{(1)}$, przyjęta na początku 2003 r., wprowadziła wspólne unijne ramy prawne dotyczące przeciwdziałania wykorzystywaniu informacji poufnych i manipulacjom na rynku, ich wykrywania oraz nakładania związanych z nimi sankcji. 6. Po kilkuletnim okresie funkcjonowania MAD Komisja dokonała oceny jej stosowania, wykrywając wiele problemów, takich jak braki uregulowań dotyczących niektórych instrumentów i rynków, niedostatecznie skuteczne wykonanie (regulatory nie posiadają pewnych informacji i uprawnień, a sankcje nie zostały przewidziane lub nie są wystarczająco odstraszające), brak przejrzystości niektórych kluczowych pojęć oraz obciążenia administracyjne emitentów. 7. W świetle powyższych problemów, a także istotnych zmian w otoczeniu finansowym wywołanych procesami ustawodawczymi, rynkowymi i technologicznymi, Komisja przyjęła wnioski ustawodawcze w celu zreformowania MAD, którymi są proponowane rozporządzenie oraz proponowana dyrektywa. Cele polityczne proponowanej zmiany to zwiększenie zaufania inwestorów i poprawa integralności rynku, a także nadanie za nowościami w sektorze finansowym. 8. Proponowane rozporządzenie w szczególności rozszerza ramy prawne dotyczące nadużyć na rynku, dokonuje kwalifikacji próby manipulacji na rynku i próby wykorzystywania informacji poufnych jako odrębnych przestępstw, wzmacnia uprawnienia dochodzeniowe przyznane właściwym organom oraz wprowadza reguły minimalne dotyczące środków administracyjnych, sankcji i kar. 9. Proponowana dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do wprowadzenia sankcji karnych za celowe wykorzystywanie informacji poufnych lub manipulacje na rynku oraz za podżeganie do popełnienia, pomocnicztwo w popełnieniu lub usiłowanie popełnienia jednego z tych przestępstw. Rozszerza ono również zakres odpowiedzialności na osoby prawne, z uwzględnieniem, o ile jest to możliwe, odpowiedzialności karnej osób prawnych. 1.3. Cel opinii EIOD 10. Wiele środków zaplanowanych we wnioskach w celu poprawy integralności rynku i ochrony inwestorów ma wpływ na prawa osób fizycznych w związku z przetwarzaniem ich danych osobowych. 11. Dane osobowe będą gromadzone, przetwarzane i wymieniane szczególnie w związku z prowadzeniem przez właściwe organy dochodzeń lub współpracy w celu wykrywania przypadków wykorzystywania informacji poufnych lub nadużyć na rynku, ich zgłaszania lub nakładania związanych z nimi sankcji. Ponadto mechanizm mający zachęcić do zgłaszania przypadków naruszenia będzie również obejmował przetwarzanie danych osobowych dotyczących zarówno osoby zgłaszającej przypadek naruszenia, jak i osoby „oskarżonej”. W końcu, system sankcji będzie miał wpływ na prawo do ochrony danych osobowych, o ile sankcje będą opublikowane ze wskazaniem tożsamości osoby odpowiedzialnej za naruszenie proponowanego rozporządzenia. 12. O ile proponowane rozporządzenie zawiera wiele przepisów, które mogą mieć wpływ na prawo osoby fizycznej do ochrony własnych danych osobowych, o tyle proponowana dyrektywa jako taka nie wiąże się z przetwarzaniem danych osobowych. W związku z tym niniejsza opinia będzie koncentrować się na proponowanym rozporządzeniu, a w szczególności na następujących kwestiach: 1) stosowanie ustawodawstwa dotyczącego ochrony danych; 2) listy osób mających dostęp do informacji poufnych; 3) uprawnienia właściwych organów; 4) dostępne systemy służące do wykrywania i zgłaszania podejrzanych transakcji; 5) wymiana informacji z państwami trzecimi; 6) publikacja sankcji i zgłaszanie przypadków naruszenia. $^{(1)}$ Dyrektywa 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku (nadużyć na rynku), Dz.U. L 96 z 12.4.2003, s. 16. 2. ANALIZA WNIOSKÓW 2.1. Stosowanie ustawodawstwa dotyczącego ochrony danych 13. W motywach (¹) i przepisach (²) proponowanego rozporządzenia wymienione są następujące dokumenty: Karta praw podstawowych, dyrektywa 95/46/WE i rozporządzenie (WE) nr 45/2001. W szczególności, w art. 22 proponowanego rozporządzenia określono wyraźnie ogólną zasadę, w myśl której „w przetwarzaniu danych osobowych przez państwa członkowskie w ramach niniejszego rozporządzenia właściwe organy stosują przepisy dyrektywy 95/46/WE. W przetwarzaniu danych osobowych przez EUNGIPW w ramach niniejszego rozporządzenia EUNGIPW stosuje przepisy rozporządzenia (WE) nr 45/2001”. Ponadto w przepisie tym określono, że maksymalny okres przechowywania danych osobowych wynosi 5 lat. 14. EIOD z dużym uznaniem przyjmuje tego rodzaju nadrzędny przepis oraz, w ujęciu ogólnym, docenia fakt, że w proponowanym rozporządzeniu ustawodawstwo dotyczące ochrony danych potraktowano z wyjątkową uwagą. EIOD sugeruje jednak przeformułowanie treści przepisu, aby podkreślić stosowanie istniejącego ustawodawstwa dotyczącego ochrony danych. Ponadto należałoby uwiednoznaczyć odniesienie do dyrektywy 95/46/WE poprzez wskazanie, iż przepisy będą stosowane zgodnie z regulacjami krajowymi wprowadzającymi w życie dyrektywę 95/46/WE. EIOD zwraca uwagę na to, że niektóre przepisy proponowanego rozporządzenia wyraźnie odnoszą się do dyrektywy 95/46/WE lub rozporządzenia (WE) nr 45/2001. W ten sposób podkreślono fakt stosowania w określonych przypadkach odnośnych zasad dotyczących ochrony danych, choć nie wynika z tego, że zasady te nie mają zastosowania, jeżeli nie zostały wyraźnie wymienione w każdym przepisie (potencjalnie) wiążącym się z przetwarzaniem danych osobowych. 15. Zgodnie z motywem 33, w pozostałych motywach należy konsekwentnie stosować sformułowanie, iż państwa członkowskie „są obowiązane”, a nie jedynie „powinny” przestrzegać odnośnego ustawodawstwa dotyczącego ochrony danych, ponieważ pozostaje ono w mocy, a jego stosowanie nie jest uznaniowe. 2.2. Listy osób mających dostęp do informacji poufnych 16. Proponowane rozporządzenie zobowiązuje emitentów instrumentów finansowych lub uczestników rynku handlu uprawnieniami do emisji do sporządzania listy osób pracujących dla nich, na podstawie umowy o pracę lub na innych warunkach, i posiadających dostęp do informacji poufnych (art. 13 ust. 1). Z takiego obowiązku zwolnieni są emitenci instrumentów finansowych, których instrumenty finansowe dopuszczono do obrotu na rynku na rzecz wzrostu MŚP, o ile nie zostaną do tego wezwani przez właściwy organ (art. 13 ust. 2). 17. EIOD uznał konieczność sporządzenia takiej listy jako istotnego narzędzia właściwych organów do badania ewentualnych przypadków wykorzystywania informacji poufnych lub nadużyć na rynku. Jeżeli jednak listy takie będą się wiązać z przetwarzaniem danych osobowych, wówczas w akcie podstawowym należy określić główne zasady i gwarancje dotyczące ochrony danych. Z tego względu EIOD zaleca uwzględnienie wyraźnego odniesienia do celu takiej listy w jednym z materialnoprawnych przepisów proponowanego rozporządzenia. Zgodnie z art. 6 dyrektywy 95/46/WE, cel jest bowiem jednym z istotnych elementów każdej operacji przetwarzania. 18. Zgodnie z art. 13 ust. 3 proponowanego rozporządzenia Komisja przyjmuje – w drodze aktów delegowanych – środki ustanawiające warunki dotyczące zawartości list (w tym informacji dotyczących tożsamości i przyczyn uwzględnienia tych osób na liście osób mających dostęp do informacji poufnych) oraz warunki sporządzania takich list (w tym warunki uaktualniania takich list, czas ich przechowywania oraz obowiązki osób na nich się znajdujących). EIOD zaleca jednak: — wskazanie w treści samego proponowanego rozporządzenia głównych elementów listy (w każdym przypadku – uzasadnienie umieszczenia danej osoby na liście), — uwzględnienie zapisu o konieczności przeprowadzenia konsultacji z EIOD w zakresie, w jakim dany akt delegowany dotyczy przetwarzania danych osobowych. 2.3. Uprawnienia właściwych organów 19. W art. 17 ust. 2 wymieniono minimalne uprawnienia nadzorcze i śledcze, które posiadają właściwe organy w celu wykonywania obowiązków wynikających z proponowanego rozporządzenia. (¹) Zob. motywy 33, 35, 39 i 40 proponowanego rozporządzenia. (²) Zob. art. 17 ust. 4, art. 22, art. 23 i art. 29 ust. 1 lit. c) proponowanego rozporządzenia. 20. W szczególności dwa spośród powyższych uprawnień wymagają szczególnej uwagi ze względu na ingerencję w prawo do prywatności i do ochrony danych: uprawnienie do wchodzenia na teren prywatny w celu zajęcia dokumentów w każdej formie oraz uprawnienie do żądania wydania rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych. 2.3.1. Uprawnienie do wchodzenia na teren prywatny 21. Uprawnienie do wchodzenia na teren prywatny w celu zajęcia dokumentów w każdej formie ma charakter daleko idącej ingerencji i wchodzi w kolizję z prawem do prywatności. Z tego względu powinno ono podlegać ścisłe określonym warunkom i odpowiednim zabezpieczeniom (1). Zgodnie z art. 17 ust. 2 lit. e) dostęp do terenu prywatnego wymaga uprzedniego uzyskania upoważnienia od organu sądowego zgodnie z prawem krajowym oraz wystąpienia uzasadnionego podejrzenia, że dokumenty związane z przedmiotem kontroli mogą mieć znaczenie dla udowodnienia przypadku wykorzystywania informacji poufnych lub manipulacji na rynku. EIOD docenia fakt, iż w tekście dokonano kwalifikacji uprawnień właściwych organów poprzez uzależnienie dostępu do terenu prywatnego od wystąpienia uzasadnionego podejrzenia naruszenia proponowanego rozporządzenia lub dyrektywy oraz uprzedniego uzyskania upoważnienia od organu sądowego. EIOD wyraża jednak pogląd, iż ogólny wymóg uprzedniego uzyskania upoważnienia od organu sądowego niezależnie od tego, czy wymaga tego prawo krajowe, jest zarówno uzasadniony, jak i niezbędny w świetle potencjalnie ingercyjnego charakteru przedmiotowego uprawnień. 22. W motywie 30 proponowanego rozporządzenia wskazano przypadki, gdy dostęp do terenu prywatnego jest niezbędny, tj. gdy osoba, od której zażądano już informacji, nie wykonała tego żądania (częściowo lub w całości), lub istnieją uzasadnione podstawy, aby sądzić, że w przypadku takiego żądania nie zostałyby ono wykonane lub że dokumenty lub informacje, których żądanie to dotyczy, zostałyby usunięte, zniszczone lub wprowadzono by do nich zmiany. EIOD z uznaniem przyjmuje powyższe zapisy. Inspektor uznał jednak, iż stanowią one dodatkowe zabezpieczenia, które są konieczne dla zapewnienia zgodności prawem do prywatności, a tym samym należy je umieścić w jednym z przepisów materialnoprawnych jako warunek dostępu do terenu prywatnego. 2.3.2. Uprawnienie do żądania wydania rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych 23. Zgodnie z art. 17 ust. 2 lit. f) właściwe organy są uprawnione do „żądania wydania rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych operatora telekomunikacyjnego lub firmy inwestycyjnej”, przy czym określono, iż warunkiem takiego żądania jest wystąpienie „uzasadnionego podejrzenia”, że takie rejesty „mogą mieć znaczenie dla udowodnienia przypadku wykorzystywania informacji poufnych lub manipulacji na rynku” w świetle proponowanego rozporządzenia lub proponowanej dyrektywy. Rejestry takie nie obejmują jednak „treści połączenia, do którego się odnoszą”. Ponadto w art. 17 ust. 3 określono, iż uprawnienia, o których mowa w ust. 2, wykonywane są zgodnie z prawem krajowym. 24. Dane związane z wykorzystaniem środków łączności elektronicznej mogą być źródłem różnorodnych informacji osobowych, takich jak tożsamość osób wykonujących i odbierających połączenie, czas i długość połączenia, wykorzystywana sieć, lokalizacja geograficzna użytkownika w przypadku urządzeń przenośnych itp. Niektóre dane o ruchu dotyczące korzystania z Internetu i poczty elektronicznej (np. wykaz odwiedzonych stron internetowych) mogą również być źródłem szczegółowych informacji na temat treści komunikacji. Ponadto przetwarzanie danych o ruchu koliduje z tajemnicą korespondencji. W świetle tego, dyrektywa 2002/58/WE (2) (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) wprowadzono zasadę, że dane o ruchu muszą zostać usunięte lub uzyskać formę anonimową, gdy nie są już potrzebne do celów transmisji komunikatu (3). Zgodnie z art. 15 ust. 1 tej dyrektywy państwa członkowskie mogą wprowadzić w prawodawstwie krajowym odstępstwa dla szczegółowych, prawnie dopuszczalnych celów, przy czym muszą one być niezbędne, właściwe i proporcjonalne do zapewnienia realizacji tych celów w ramach społeczeństwa demokratycznego (4). (1) Zob. w szczególności ETPC z dnia 23 lutego 1993 r., Funkc przeciwko Francji, 10828/84. (2) Dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (Dz.U. L 201 z 31.7.2002, s. 37). (3) Zob. art. 6 ust. 1 dyrektywy 2002/58/WE (Dz.U. L 201 z 31.7.2002, s. 37). (4) Zgodnie z art. 15 ust. 1 dyrektywy 2002/58/WE ograniczenia takie „stanowią środki niezbędne, właściwe i proporcjonalne w ramach społeczeństwa demokratycznego do zapewnienia bezpieczeństwa narodowego (tj. bezpieczeństwa państw), obronności, bezpieczeństwa publicznego oraz zapobiegania, dochodzenia, wykrywania i karania przestępstw kryminalnych lub niedozwolonego używania systemów łączności elektronicznej, jak określono w art. 13 ust. 1 dyrektywy 95/46/WE. W tym celu, państwa członkowskie mogą, między innymi, uchwalić środki ustawodawcze przewidujące przechowywanie danych przez określony czas uzasadnione na podstawie zasad ustanowionych w niniejszym ustępie […].” 25. EIOD przyznaje, że cele określone przez Komisję w proponowanym rozporządzeniu są prawnie dopuszczalne. Rozumie on potrzebę inicjatyw zmierzających do wzmożnienia nadzoru rynków finansowych w celu zachowania ich solidności oraz lepszej ochrony inwestorów i gospodarki ogółem. Uprawnienia śledcze dotyczące bezpośrednio danych o ruchu, przez wzgląd na swój potencjalnie ingerencyjny charakter, muszą jednak spełniać wymogi niezbędności i proporcjonalności, tj. muszą ograniczać się do tego, co właściwe dla osiągnięcia zamierzonego celu, i nie wykraczać poza to, co niezbędne dla jego realizacji (1). W tym kontekście jest więc istotne, by przepisy zostały przejrzyście sformułowane pod kątem zakresu podmiotowego i przedmiotowego, a także okoliczności i warunków ich stosowania. Ponadto należy zapewnić odpowiednie gwarancje pod kątem ryzyka nadużyć. 26. Rejestry rozmów telefonicznych i przepływu danych w oczywisty sposób będą wiązały się z danymi osobowymi w rozumieniu dyrektywy 95/46/WE, dyrektywy 2002/58/WE i rozporządzenia (WE) nr 45/2001. W motywie 31 proponowanego rozporządzenia wskazano, iż: „dzięki rejestrom połączeń telefonicznych i przesyłu danych można zidentyfikować osobę odpowiedzialną za rozpowszechnienie fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji, ustalić, że dane osoby kontaktowały się w określonym czasie oraz że istnieje powiązanie między co najmniej dwiema osobami” (2). Z tego względu należy zadbać o pełne poszanowanie warunków uczciwego i zgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych określonych w powyższych dyrektywach i rozporządzeniu. 2.3.3. Wymóg uzyskania upoważnienia od organu sądowego 27. EIOD zwraca uwagę na fakt, iż w myśl art. 17 ust. 3 uprawnienie to wykonywane jest zgodnie z prawem krajowym, bez wyraźnego odniesienia do uprzedniego uzyskania upoważnienia od organu sądowego, jak ma to miejsce w przypadku uprawnienia do wchodzenia na teren prywatny. EIOD uważa, że ogólny wymóg uprzedniego uzyskania upoważnienia od organu sądowego we wszystkich przypadkach – niezależnie od tego, czy jest on określony w prawie krajowym – byłby uzasadniony ze względu na potencjalnie ingerencyjny charakter przedmiotowego uprawnienia oraz sprzyjałby zharmonizowanemu stosowaniu ustawodawstwa we wszystkich państwach członkowskich UE. Należy również uwzględnić fakt, że w różnych regulacjach prawnych państw członkowskich przewidziano szczególne gwarancje ochrony miru domowego przed przypadkami nieproporcjonalnych i niedostatecznie uregulowanych kontroli, rewizji lub konfiskat, szczególnie przeprowadzanych przez instytucje o charakterze administracyjnym. 28. Ponadto EIOD zaleca wprowadzenie wymogu, zgodnie z którym występowanie przez właściwe organy z żądaniem wydania rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych musiałoby odbywać się w drodze formalnej decyzji, określającej podstawę prawną i cel takiego żądania, żądane informacje, termin udostępnienia informacji oraz prawo adresata decyzji do jej zaskarżenia do Trybunału Sprawiedliwości. 2.3.4. Definicja rejestru połączeń telefonicznych i rejestru przesyłu danych 29. W proponowanym rozporządzeniu brak jest definicji pojęć „rejestr połączeń telefonicznych i rejestr przesyłu danych”. W dyrektywie 2002/58/WE (o prywatności i łączności elektronicznej) jest mowa jedynie o „danych ruchu”, bez odniesienia do „rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych”. Nie ulega wątpliwości, że ścisłe znaczenie tych pojęć determinuje wpływ, jaki na prywatność i ochronę danych zainteresowanych osób mogą mieć uprawnienia śledcze. EIOD sugeruje wykorzystanie terminologii już dostępnej w definicji „danych o ruchu” w dyrektywie 2002/58/WE. 30. Artykuł 17 ust. 2 lit. f) odnosi się do „rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych operatora telekomunikacyjnego lub firmy inwestycyjnej”. W dyrektywie o prywatności i łączności elektronicznej wprowadzono zasadę, zgodnie z którą dane o ruchu należy usuwać, kiedy przestają one być potrzebne do celów handlowych, do których je gromadzono. Na mocy art. 15 ust. 1 dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej państwa członkowskie mogą jednak stosować odstępstwa od tego wymogu dla celów egzekwowania prawa. Uzgodnienie inicjatyw państw członkowskich wynikających z art. 15 ust. 1 dyrektywy o prywatności, w zakresie, w jakim dotyczą one zatrzymywania danych w celu dochodzenia, wykrywania i ścigania „poważnych” przestępstw, jest przedmiotem dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych. (1) Zob. np. wyrok z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawach połączonych C-92/09 i C-93/09, Volker und Markus Schecke GbR (C-92/09), Hartmut Eifert (C-92/09) przeciwko Land Hessen, dotychczas nieopublikowany w Zb.Orz., pkt 74. (2) Zob. również pkt 12 uzasadnienia proponowanego rozporządzenia. 31. Nasuwa się pytanie, czy rejestry połączeń telefonicznych i rejestry przepływu danych, o których mowa w art. 17 ust. 2 lit. f) dotyczą danych dostępnych dzięki przechowywaniu danych o ruchu i lokalizacji regulowanych przez dyrektywę o prywatności i łączności elektronicznej, czy też dodatkowych danych wymaganych przez dyrektywę w sprawie zatrzymywania danych. Wariant drugi stwarzałby poważne problemy, ponieważ stosowanie odstępstw przewidzianych w art. 15 ust. 1 dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej (tj. zapobieganie przestępstwom, ich wykrywanie, dochodzenie i karanie) rozszerzałoby zakres celów zatrzymywania danych na podstawie dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych (tj. dochodzenie, wykrywanie i ściganie „poważnych” przestępstw). Innymi słowy, dane zatrzymywane na podstawie dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych byłyby tym samym wykorzystywane do celów nieprzewidzianych w tej dyrektywie. Sugerowałoby to europejską zachętę do wykorzystywania „luki prawnej”, która należy do głównych braków obecnej dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych (¹). 32. W związku z powyższym EIOD zdecydowanie zaleca określenie kategorii rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przepływu danych, których wydania mogą żądać właściwe organy. Dane takie muszą być adekwatne, odpowiednie i nienadmiernie w stosunku do celu ich oceny lub przetwarzania. Ponadto EIOD zaleca ograniczenie art. 17 ust. 2 lit. f) do danych zwykle przetwarzanych przez (będących „w posiadaniu”) operatorów telekomunikacyjnych na podstawie dyrektywy 2002/58/WE o prywatności i łączności elektronicznej. Z zasady wyklucza to dostęp do danych zatrzymywanych dla celów dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych, o ile dostęp taki nie ma na celu dochodzenia, wykrywania i ścigania „poważnych” przestępstw (²). 33. W art. 17 ust. 2 lit. f) przewidziano dostęp do „rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych operatora telekomunikacyjnego lub firmy inwestycyjnej”. W tekście należy określić kategorie rejestrów i wyjaśnić, jakich firm dotyczy cytowany przepis. EIOD zakłada, że rejesty takie będą pokrywać się z rejestrami, o których mowa we wniosku dotyczącym dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rynków instrumentów finansowych („proponowana dyrektywa MiFID”). Inspektor podkreśla fakt, iż w związku z tym wnioskiem przedstawił wiele uwag, w których również zalecił wyjaśnienie tych kwestii (³). Ponadto, w zakresie, w jakim dane połączeń o połączeniach telefonicznych i ruchu dotyczyłyby rozmów telefonicznych i korespondencji elektronicznej, o których mowa w art. 16 ust. 7 proponowanej dyrektywy MiFID, EIOD zalecił zdefiniowanie celu ewidencjonowania takiej komunikacji, z podaniem rodzaju komunikacji oraz kategorii danych o takiej komunikacji podlegających ewidencji (⁴). 34. W końcu, EIOD z zadowoleniem odnotowuje w uwzględnienie w tekście uzależnienia dostępu do rejestrów od istnienia uzasadnionego podejrzenia naruszenia proponowanego rozporządzenia lub proponowanej dyrektywy oraz wyraźne wykluczenie w nim możliwości dostępu właściwych organów do treści połączenia. 2.4. Dostępne systemy służące do wykrywania i zgłaszania podejrzanych transakcji 35. W art. 11 ust. 1 proponowanego rozporządzenia określono, iż każda osoba prowadząca działalność gospodarczą w postaci systemu obrotu przyjmuje i utrzymuje skuteczne ustalenia i procedury mające na celu zapobieganie nadużyciom na rynku i wykrywanie ich. Ponadto ust. 2 stanowi, iż każda osoba zajmująca się zawodowo pośredniczeniem w zawieraniu transakcji i zawieraniem transakcji dotyczących instrumentów finansowych będzie posiadała odpowiednie systemy wykrywania i powiadamiania (¹) W tej kwestii zob. opinia EIOD z dnia 31 maja 2011 r. na temat sprawozdania z oceny Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych (dyrektywa 2006/24/WE), np. pkt 24. (²) EIOD pragnie przypomnieć problemy związane z brakiem europejskiej definicji „poważnego przestępstwa”. Inspektor wskazał mianowicie, że, jak pokazuje sprawozdanie Komisji z oceny dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych, w efekcie decyzji o pozostawieniu do decyzji państw członkowskich ścisłą definicję tego, co stanowi „poważne” przestępstwo, pojawiła się duża różnorodność celów, wykorzystywania danych. Komisja stwierdza, iż „większość tranzytowych rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych na podstawie której pozwalały na identyfikację i korzystanie z nich do celów wykraczających poza cele objęte dyrektywą, w tym do zapobiegania i zwalczania przestępczości, a także zapobiegania zagrożeniom dla zdrowia i życia”. Zob. opinia z dnia 31 maja 2011 r. w sprawie sprawozdania z oceny Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie dyrektywy w sprawie zatrzymywania danych (dyrektywa 2006/24/WE), pkt 23, 71 i 72. (³) Zgodnie z art. 71 ust. 2 lit. d) właściwe organy mogą na podstawie proponowanej dyrektywy MiFID żądać wydania rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych w posiadaniu firm inwestycyjnych, jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie naruszenia proponowanej dyrektywy MiFID. (⁴) Zob. opinia EIOD z dnia 10 lutego 2012 r. na temat wniosku dotyczącym dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rynków instrumentów finansowych uchylającej dyrektywę 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (wersja przeksztalcona) oraz wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rynków instrumentów finansowych oraz zmieniającego rozporządzenie [EMIR] w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, partnerów centralnych i repozytoriów transakcji. o zleceniach i transakcjach, które mogą stanowić wykorzystywanie informacji poufnych, manipulację na rynku lub próbę zaangażowania się w manipulację na rynku lub w wykorzystywanie informacji poufnych. W przypadku podejrzenia należy bezwzględnie powiadomić właściwy organ. Komisja zatwierdza regulacyjne standardy techniczne wymienione w akapicie pierwszym w celu przyjęcia odpowiednich ustaleń i procedur oraz określenia systemów i wzorów formularzy powiadomienia, o których mowa w akapicie drugim (art. 11 ust. 3 ostatnie zdanie). 36. Ze względu na to, że powyższe systemy będą najprawdopodobniej obejmować dane osobowe (np. monitoring transakcji dokonywanych przez osoby wymienione na liście osób mających dostęp do informacji poufnych), EIOD pragnie podkreślić, że standardy takie należy tworzyć zgodnie z zasadą „ochrony prywatności w fazie projektowania”, tj. integracji ochrony danych i prywatności od samego początku procesu powstawania nowych produktów, usług i procedur związanych z przetwarzaniem danych osobowych (¹). Ponadto EIOD zaleca wprowadzenie zapisu o konieczności przeprowadzenia konsultacji z EIOD w zakresie, w jakim takie regulacyjne standardy dotyczą przetwarzania danych osobowych. 2.5. Wymiana informacji z państwami trzecimi 37. EIOD odnotowuje odniesienie do dyrektywy 95/46/WE, w szczególności do art. 25 lub 26, oraz szczegółowe gwarancje, o których mowa w art. 23 proponowanego rozporządzenia w związku z ujawnianiem danych osobowych państwom trzecim. Za odpowiednie gwarancje w kontekście ryzyk dotyczących takiego przekazywania danych uznaje się w szczególności indywidualną ocenę poszczególnych przypadków, zapewnienie niezbędności przekazania danych, wymóg uprzedniego uzyskania wyrządnego upoważnienia właściwego organu na przekazanie danych dalej do państwa trzeciego i przez państwo trzecie oraz istnienie odpowiedniego poziomu ochrony danych osobowych w państwie trzecim otrzymującym dane osobowe. 2.6. Publikacja sankcji 2.6.1. Obowiązkowa publikacja sankcji 38. Artykuł 26 ust. 3 proponowanego rozporządzenia zobowiązuje państwa członkowskie do zadbania o to, by właściwe organy bez zbędnej zwłoki publikowały informacje o każdym środku administracyjnym i sankcji nałożonej za naruszenie przepisów proponowanego rozporządzenia, uwzględniając przynajmniej informacje na temat rodzaju i charakteru naruszenia oraz tożsamości osób odpowiedzialnych za naruszenie, chyba że opublikowanie tych informacji stanowiłoby poważne zagrożenie dla stabilności rynków finansowych. 39. Publikacja sankcji przyczyniłaby się do wzmacnienia działania odstraszającego, ponieważ faktycznych i potencjalnych sprawców zniechęcałaby do popełniania przestępstw perspektywa poważnego uszczerbku dla reputacji. Zwiększyłaby ona również przejrzystość, ponieważ podmioty gospodarcze dowiadywałyby się o popełnieniu naruszenia przez konkretną osobę. Wymóg ten został zlagodzony jedynie w sytuacji, gdy publikacja wyrządziłaby niewspółmierną szkodę zaangażowanym stronom; w takim przypadku właściwe organy publikują informacje o nałożonych sankcjach w sposób anonimowy. 40. EIOD z uznaniem przyjmuje zawarte w motywie 35 odniesienie do Karty praw podstawowych, w szczególności do prawa do ochrony danych osobowych, w związku z przyjmowaniem i publikacją sankcji. Inspektor nie jest jednak przekonany, czy obowiązkowa publikacja sankcji, zgodnie z obecnym sformułowaniem, spełnia wymogi przepisów dotyczących ochrony danych w wykładni Trybunału Sprawiedliwości przedstawionej w wyroku w sprawie Schecke (²). EIOD jest zdania, iż cel, niezbędność i proporcjonalność środka nie zostały w wystarczającym stopniu ustalone, oraz że, w każdym przypadku, należało określić odpowiednie gwarancje pod kątem ryzyk dla praw osób fizycznych. 2.6.2. Niezbędność i proporcjonalność publikacji 41. W wyroku w sprawie Schecka Trybunał Sprawiedliwości stwierdził nieważność przepisów rozporządzenia Rady i rozporządzenia Komisji, w których przewidziano obowiązkową publikację informacji dotyczących beneficjentów funduszy rolnych, w tym tożsamości beneficjentów i otrzymanych kwot. Trybunał uznał, iż rzeczona publikacja stanowi przetwarzanie danych osobowych podlegające art. 8 ust. 2 europejskiej Karty praw podstawowych ("Karta"), a tym samym stanowiingerencję eprawa uznane w art. 7 i 8 Karty. (¹) Zob. opinia EIOD z dnia 14 stycznia 2011 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – „Całościowe podejście do kwestii ochrony danych osobowych w Unii Europejskiej” (Dz.U. C 181 z 22.6.2011, s. 1), pkt 108–115. (²) Wyrok w sprawach połączonych C-92/09 i C-93/09, Schecke, pkt 56–64. 42. Stwierdziszy, iż „odstępstwa i ograniczenia ochrony danych powinny ograniczać się do tego, co absolutnie konieczne”, Trybunał przystąpił do zabadania celu publikacji oraz jej proporcjonalności. Uznał on, iż nie nie wskazuje na to, by przyjmując przedmiotowe ustawodawstwo Rada i Komisja rozpatrzyły szczegółowe zasady publikacji informacji, które byłyby zgodne z celem takiej publikacji, a jednocześnie mniej ingerowały w prawa tych beneficjentów. 43. Wydaje się, że art. 26 ust. 3 proponowanego rozporządzenia wykazuje te same braki, które podkreślił ETS w wyroku w sprawie Schecke. Należy wziąć pod uwagę, że w celu dokonania oceny zgodności przepisu wymagającego publicznego ujawnienia informacji osobowych z wymogami ochrony danych kluczowe znaczenie ma istnienie jasnego i dobrze zdefiniowanego celu, któremu ma służyć zamierzona publikacja. Jedynie w oparciu o jasny i dobrze zdefiniowany cel można ocenić, czy dana publikacja danych osobowych jest faktycznie niezbędna i proporcjonalna (¹). 44. Po zapoznaniu się z wnioskiem i dokumentami towarzyszącymi (tj. ze sprawozdaniem z oceny skutków) EIOD ma wrażenie, iż cel taki, a w następstwie tego – konieczność przedmiotowego środka nie została jednoznacznie ustalona. O ile w motywach brak jest jakiekolwiek wzmianki na temat tych kwestii, o tyle w ocenie skutków jest mowa tylko o ogólnych skutkach pozytywnych (tj. działaniu odstraszającym od nadużyć na rynku, przyczynianiu się do ochrony inwestorów, równym traktowaniu emitentów, poprawie egzekucji) i wspomina się jedynie, że „publikacja sankcji ma istotne znaczenie dla poprawy przejrzystości i utrzymania zaufania do rynków finansowych” oraz że „publikacja nakładanych sankcji przyczyni się do celu odstraszania oraz poprawi integralność rynku i ochronę inwestorów” (²). Wydaje się, że tego rodzaju ogólne stwierdzenie nie wystarcza do wykazania niezbędności zaproponowanego środka. Jeżeli celem ogólnym jest wzmacnienie działania odstraszającego, to, jak można sądzić, Komisja powinna była wyjaśnić, w szczególności, dlaczego nie wystarczyłyby tu wyższe kary finansowe (bądź inne sankcje niemające charakteru napiętowania). 45. Ponadto wydaje się, że w sprawozdaniu z oceny skutków nie wzięto pod uwagę mniej ingerencyjnych metod, takich jak publikacja na podstawie indywidualnej decyzji dotyczącej danego przypadku. W szczególności ten ostatni wariant może wydawać się rozwiązaniem prima facie bardziej proporcjonalnym, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że – jak uznano w art. 26 ust. 1 lit. d) – publikacja jest sankcją, która w związku z tym powinna być oceniana indywidualnie przy uwzględnieniu istotnych okoliczności, takich jak waga naruszenia, stopień odpowiedzialności osobistej, recydyla, straty osób trzecich itp (³). 46. W sprawozdaniu z oceny skutków nie wyjaśniono, dlaczego publikacja indywidualna nie jest wariantem wystarczającym. Wspomina się jedynie, że publikacja nakładanych sankcji „przyczyni się do realizacji celu eliminowania tam, gdzie to możliwe, wariantów i uznaniości, poprzez zniejszenie obecnej możliwości uznaniowej rezygnacji państw członkowskich z wymogu takiej publikacji” (⁴). W opinii EIOD możliwość oceny danego przypadku w świetle szczególnych okoliczności jest bardziej proporcjonalnym, a tym samym bardziej preferowanym wariantem niż obowiązkowa publikacja we wszystkich przypadkach. Uznaniowość ta pozwoliłaby właściwemu organowi np. unikać publikacji w przypadku mniej poważnego naruszenia, gdy naruszenie takie nie spowodowało poważnych szkód, gdzie strona wykazała gotowość do współpracy itd. Tym samym ocena przedstawiona w ocenie skutków nie rozwiewa wątpliwości co do niezbędności i proporcjonalności przedmiotowego środka. 2.6.3. Potrzeba odpowiednich gwarancji 47. W proponowanym rozporządzeniu należało określić odpowiednie gwarancje w celu sprawiedliwego zrównoważenia różnych zaangażowanych interesów. Po pierwsze, konieczne są gwarancje w związku z prawem oskarżonego do zaskarżenia decyzji w sądzie oraz w związku z domniemaniem (¹) W tej kwestii zob. również opinia EIOD z dnia 15 kwietnia 2011 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie reguł finansowych mających zastosowanie do budżetu rocznego Unii (Dz.U. C 215 z. 21.7.2011, s. 13). (²) Zob. ocena skutków, s. 166. (³) To jest zgodnie z art. 27 proponowanego rozporządzenia zawierającym kryteria określenia sankcji. (⁴) Zob. ocena skutków, s. 167. niewinności. W tym kontekście należało w tekście art. 26 ust. 3 zastosować odpowiednie sformułowania, aby zobowiązać właściwe organy do podjęcia odpowiednich środków w sytuacji, gdy decyzja zostaje zaskarżona, i gdy zostaje ostatecznie uchylona przez sąd (1). 48. Po drugie, w proponowanym rozporządzeniu należy zagwarantować czynne poszanowanie praw osób, których dane dotyczą. EIOD docenia fakt, że w wersji ostatecznej wniosku przewidziano możliwość wykluczenia publikacji w sytuacji, gdy wyrządzalby ona niewspółmierną szkodę. Podejście czynne powinno jednakże oznaczać, że osoby, których dane dotyczą, będą z wyprzedzeniem informowane o tym, że decyzja nakładająca na nie sankcje zostanie opublikowana, oraz że zgodnie z art. 14 dyrektywy 95/46/WE przysługuje im prawo sprzeciwu z ważnych i uzasadnionych przyczyn (2). 49. Po trzecie, choć proponowane rozporządzenie nie precyzuje, jakie medium powinno być wykorzystane do publikacji przedmiotowych informacji, w praktyce, jak można sobie wyobrazić, w większości państw członkowskich publikacja będzie miała miejsce w Internecie. Publikacje internetowe wiążą się ze szczególnymi problemami i ryzykami, dotyczącymi w szczególności potrzeby zadania o to, by informacje nie były udostępniane w trybie online dłużej, niż to niezbędne, oraz by nie mogły one zostać zmanipulowane lub zmodyfikowane. Również fakt wykorzystania zewnętrznych wyszukiwarek niesie ze sobą ryzyko wyrwania informacji z kontekstu oraz przekazywania ich w sieci i poza nią w sposób trudny do kontrolowania (3). 50. W związku z powyższym należy zobowiązać państwa członkowskie do zadania o to, by dane osobowe zainteresowanych osób były udostępnianie w trybie online wyłącznie przez uzasadniony okres, po którym będą systematycznie usuwane (4). Ponadto należy zobowiązać państwa członkowskie do zapewnienia odpowiednich środków bezpieczeństwa i gwarancji, szczególnie mających chronić przed ryzykiem związanym z wykorzystaniem zewnętrznych wyszukiwarek (5). 2.6.4. Wnioski 51. EIOD wyraża przekonanie, że przepis dotyczący obowiązkowej publikacji sankcji – w obecnym brzmieniu – jest niezgodny z podstawowym prawem do prywatności i prawem do ochrony danych. Ustawodawca powinien dokonać starańnej oceny niezbędności proponowanego systemu i zbadać, czy obowiązek publikacji nie wykracza poza to, co konieczne dla realizacji przyjętego celu leżącego w interesie ogółu, oraz czy nie są dostępne mniej restrykcyjne środki dla realizacji tego samego celu. Niezależnie od wyniku takiego testu proporcjonalności, obowiązkowi publikacji w każdym przypadku powinny towarzyszyć odpowiednie gwarancje w celu zapewnienia poszanowania zasady domniemania niewinności, prawa zainteresowanej osoby do sprzeciwu, bezpieczeństwa/poprawności danych oraz ich usuwania po upływie odpowiedniego okresu. 2.7. Zgłoszanie przypadków naruszenia 52. Artykuł 29 proponowanego rozporządzenia zobowiązuje państwa członkowskie do ustanowienia skutecznych mechanizmów zgłaszania przypadków naruszenia, zwanych również systemami informowania o nieprawidłowościach (ang. whistle-blowing schemes). Choć mogą one być skutecznym narzędziem do zapewniania zgodności, to z punktu widzenia ochrony danych systemy takie wiążą się z istotnymi problemami (6). (1) Organy krajowe mogłyby rozważyć wprowadzenie np. następujących środków: opóźnienie publikacji do czasu oddania odwołania lub, jak zaproponowano w sprawozdaniu z oceny skutków, wyraźne wskazanie, iż od danej decyzji złożono odwołanie i zainteresowana osoba fizyczna winna być uznawana za niewinną do czasu uprawomocnienia się decyzji, publikacja sprostowania w przypadku uchylenia decyzji przez sąd. (2) Zob. opinia EIOD z dnia 10 kwietnia 2007 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. C 134 z 16.6.2007, s. 1). (3) W tej kwestii zob. również dokument opublikowany przez włoski organ ds. ochrony danych „Dane osobowe zawarte w małych pieczątkach i dokumentach organów administracji publicznej; wytyczne dotyczące ich przetwarzania przez organy publiczne w ramach łączności i dystrybucji internetowej” dostępny na stronie internetowej włoskiego organu ds. ochrony danych: http://www.garanteprivacy.it/garante/doc.jsp?ID=1803707 (4) Omawiane problemy wiążą się również z bardziej ogólnym prawem do bycia zapomnianym, którego włączenie do nowych ram ustawodawczych dotyczących ochrony danych osobowych jest obecnie przedmiotem dyskusji. (5) Tego rodzaju środki i gwarancje mogą polegać np. na wykluczeniu indeksacji danych przy pomocy zewnętrznych wyszukiwarek (6) Grupa Robocza Art. 29 opublikowała w 2006 opinie w sprawie takich systemów, koncentrując się na aspektach tego zjawiska związanych z ochroną danych: opinia 1/2006 w sprawie zastosowania unijnych zasad ochrony danych do wewnętrznych systemów informowania o nieprawidłowościach w dziedzinie księgowości, wewnętrznych kontroli księgowych, spraw związanych z audytem, zwalczania przekupstwa oraz przestępstw bankowych i finansowych (opinia Grupy w sprawie systemów informowania o nieprawidłowościach). Opinia dostępna jest na stronie internetowej Grupy Roboczej Art. 29: http://ec.europa.eu/justice/policies/privacy/workinggroup/index_en.htm) 53. EIOD z uznaniem odnotowuje fakt, że w treści proponowanego rozporządzenia uwzględniono szczególne gwarancje – które mają być dalej rozwijane na poziomie krajowym – w związku z ochroną osób zgłaszających domniemane przypadki naruszenia, a w bardziej ogólnym ujęciu, z ochroną danych. EIOD jest świadomy faktu, że proponowane rozporządzenie określa jedynie główne elementy systemu, który ma być wdrażany przez państwa członkowskie. Inspektor pragnie jednak zwrócić uwagę na opisane poniżej kwestie dodatkowe. 54. Podobnie jak w przypadku innych opinii (1), EIOD podkreśla potrzebę wprowadzenia szczegółowego zapisu o konieczności zachowania poufności tożsamości osób zgłaszających przypadki naruszenia (ang. whistleblowers) i informatorów. EIOD podkreśla, iż położenie osób zgłaszających przypadki naruszenia jest położeniem ryzykownym. Osobom, które udzielają takich informacji, należy zagwarantować poufność tożsamości, szczególnie wobec osób, których dotyczy zgłoszenie domniemanego przypadku naruszenia (2). Poufność tożsamości osób zgłaszających przypadki naruszenia należy zagwarantować na wszystkich etapach postępowania, o ile nie koliduje to z krajowymi przepisami dotyczącymi postępowania sądowego. Konieczność ujawnienia tożsamości może występować szczególnie w kontekście dalszego śledztwa lub postępowania sądowego wszczętego w dalszym trybie w związku z dochodzeniem (w tym także w przypadku ustalenia, iż umiślnie złożono fałszywe zeznanie na temat danej osoby) (3). W związku z powyższym EIOD zaleca dodanie w art. 29 ust. 1 lit. b) następującego zapisu: „na wszystkich etapach postępowania należy zapewnić ochronę tożsamości takich osób, o ile jej ujawnienie nie jest wymagane przez przepisy krajowe w kontekście dalszego śledztwa lub wszczętego w dalszym trybie postępowania sądowego”. 55. EIOD z zadowoleniem odnotowuje fakt, iż art. 29 ust. 1 lit. c) zobowiązuje państwa członkowskie do ochrony danych osobowych zarówno osoby oskarżonej, jak i osoby oskarżającej, zgodnie z zasadami określonymi w dyrektywie 95/46/WE. Inspektor proponuje jednak wykreślenie słów „zasadami określonymi w”, aby odniesienie do dyrektywy było bardziej wszechstronne i wiążące. W kwestii konieczności przestrzegania ustawodawstwa dotyczącego ochrony danych w ramach praktycznego wdrożenia systemów EIOD pragnie w szczególności podkreślić zalecenia przedstawione przez Grupę Roboczą Art. 29 w opinii o informowaniu o nieprawidłowościach z 2006 r. W trakcie wdrażania systemów krajowych zaangażowane podmioty powinny m.in. uwzględnić potrzebę zachowania proporcjonalności poprzez ograniczenie, w miarę możliwości, kategorii osób uprawnionych do zgłaszania, kategorii osób, które mogą zostać oskarżone oraz przypadków naruszenia, o które mogą one zostać oskarżone, potrzebę propagowania zidentyfikowanych i poufnych zgłoszeń w stosunku do zgłoszeń anonimowych, potrzebę dopuszczenia ujawnienia tożsamości osób zgłaszających przypadki naruszenia w przypadku, gdy osoba zgłaszająca przypadki naruszenia umiślnie złożyła fałszywe oświadczenie, oraz potrzebę zachowania ścisłych okresów zatrzymywania danych. 3. WNIOSKI 56. EIOD z uznaniem odnotowuje szczególną uwagę, jaką w treści proponowanego rozporządzenia poświęcono kwestii ochronie danych. 57. EIOD zaleca, co następuje: — określenie w art. 13 celu sporządzenia listy osób mających dostęp do informacji poufnych, — dodanie w przepisie art. 17 ust. 2 lit. e) dotyczącym uprawnienia do wchodzenia na teren prywatny ogólnego wymogu uprzedniego uzyskania upoważnienia sądowego, — dodanie w przepisie art. 17 ust. 2 lit. f) dotyczącym uprawnienia do żądania wydania danych o połączeniach telefonicznych i ruchu ogólnego wymogu uprzedniego uzyskania upoważnienia sądowego oraz wymogu formalnej decyzji określającej: (i) podstawę prawną; (ii) cel żądania; (iii) żądane informacje; (iv) termin udostępnienia informacji oraz (v) prawo adresata do zaskarżenia decyzji do Trybunału Sprawiedliwości, (1) Zob. np. opinia w sprawie reguł finansowych mających zastosowanie do budżetu rocznego Unii z dnia 15 kwietnia 2011 r. oraz opinia w sprawie dochodzeń prowadzonych przez OLAF z dnia 1 czerwca 2011 r., obie dostępne na stronie: http://www.edps.europa.eu (2) Istotność ochrony poufności tożsamości osób zgłaszających przypadki naruszenia EIOD podkreślił już w piśmie do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 30 lipca 2010 r. w sprawie 2010-0458, które jest dostępne na stronie EIOD (http://www.edps.europa.eu). Zob. również opinię EIOD w sprawie kontroli wstępnej z dnia 3 lutego 2012 r., z dnia 23 czerwca 2006 r., w sprawie dochodzeń wewnętrznych OLAF (sprawa 2005-0418), oraz z dnia 4 października 2007 r. w sprawie dochodzeń zewnętrznych OLAF (sprawy 2007-47, 2007-48, 2007-49, 2007-50, 2007-72). (3) Zob. opinia w sprawie reguł finansowych mających zastosowanie do budżetu rocznego Unii z dnia 15 kwietnia 2011 r., dostępna na stronie: http://www.edps.europa.eu — określenie kategorii rejestrów połączeń telefonicznych i rejestrów przesyłu danych w posiadaniu operatora telekomunikacyjnego i firm inwestycyjnych, których wydania mogą żądać właściwe organy, oraz ograniczenie art. 17 ust. 2 lit. f) do danych zazwyczaj przetwarzanych przez (będących „w posiadaniu”) operatorów telekomunikacyjnych na podstawie dyrektywy 2002/58/WE, — dodanie w art. 29 ust. 1 lit. b) zapisu, iż „na wszystkich etapach postępowania należy zapewnić ochronę tożsamości takich osób, o ile jej ujawnienie nie jest wymagane przez przepisy krajowe w kontekście dalszego śledztwa lub wszczętego w dalszym trybie postępowania sądowego”, — w świetle wątpliwości wyrażonych w niniejszej opinii – dokonanie oceny niezbędności i proporcjonalności proponowanego systemu obowiązkowej publikacji sankcji. Niezależnie od wyniku takiego testu proporcjonalności, obowiązkowi publikacji w każdym przypadku powinny towarzyszyć odpowiednie gwarancje w celu zapewnienia poszanowania zasady domniemania niewinności, prawa zainteresowanej osoby do sprzeciwu, bezpieczeństwa/poprawności danych oraz ich usuwania po upływie odpowiedniego okresu. Sporządzono w Brukseli dnia 10 lutego 2012 r. Giovanni BUTTARELLI Zastępca Europejskiego Inspektora Ochrony Danych \| Data przyjęcia decyzji \| 11.2.2009 \| \|-----------------------\|-----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| N 646/08 \| \| Państwo członkowskie \| Niemcy \| \| Region \| Baden-Württemberg \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| MFG Baden-Württemberg - Filmförderung — Verlängerung der Beihilfe N 228/07 \| \| Podstawa prawna \| Beschluss des Aufsichtsrates der MFG Medien- und Filmgesellschaft Baden-Württemberg vom 28. November 2003 \| \| Rodzaj środka pomocy \| Program pomocy \| \| Cel pomocy \| Promowanie kultury \| \| Forma pomocy \| Dotacja podlegająca zwrotowi, Dotacje bezpośrednie \| \| Budżet \| Roczne wydatki planowane w ramach programu pomocy: 10,174 mln EUR Calkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 11,684 mln EUR \| \| Intensywność pomocy \| 70 % \| \| Czas trwania \| 1.1.2009–31.12.2012 \| \| Sektory gospodarki \| Działalność związana z kulturą, rekreacją i sportem \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| MFG Medien- und Filmgesellschaft Baden-Württemberg \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm \| Data przyjęcia decyzji \| 23.1.2012 \| \|------------------------\|-----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.33749 (11/N) \| \| Państwo członkowskie \| Niemcy \| \| Region \| — \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Fördermaßnahme „ATEM — Antriebstechnologien für die Elektromobilität” \| \| Podstawa prawna \| — Energie- und Klimafondsgesetz (EKFG); — Gesetz zur Änderung des Gesetzes zur Errichtung eines Sondervermögens „Energie- und Klimafonds” (EKFG-AndG), Kapitel 6092 Titel 683 04; — Förderbekanntmachung „ATEM — Antriebstechnologien für die Elektromobilität” des BMWi; — §23 und §44 der Verwaltungsvorschriften zur Bundeshaushaltsordnung; — §§48 bis 49a Verwaltungsverfahrensgesetz; — Allgemeine Nebenbestimmungen für Zuwendungen auf Kostenbasis des BMBF an Unternehmen der gewerblichen Wirtschaft für FuE-Vorhaben (NKBF 98); — Allgemeinen Nebenbestimmungen für Zuwendungen zur Projektförderung (ANBest-P) bzw. für Zuwendungen zur Projektförderung an Gebietskörperschaften (ANBest-Gk) und die Besonderen Nebenbestimmungen für Zuwendungen des BMBF zur Projektförderung auf Ausgabenbasis (BNBest-BMBF98) \| \| Rodzaj środka pomocy \| Program pomocy \| \| Cel pomocy \| Badania i rozwój \| \| Forma pomocy \| Dotacje bezpośrednie \| \| Budżet \| Roczne wydatki planowane w ramach programu pomocy: 11,116 mln EUR Całkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 66,7 mln EUR \| \| Intensywność pomocy \| 100 % \| \| Czas trwania \| 1.1.2012–31.12.2017 \| \| Sektory gospodarki \| Wszystkie sektory \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| Bundesministerium für Wirtschaft und Technologie Villenombler Straße 76 53123 Bonn DEUTSCHLAND \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm \| Data przyjęcia decyzji \| 13.3.2012 \| \|-----------------------\|-----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.33913 (11/N) \| \| Państwo członkowskie \| Hiszpania \| \| Region \| Cataluña \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Prorróga de la medida INVERTEC 2009-2011 \| \| Podstawa prawna \| Ley Orgánica 6/2006 de 19 de julio de 2006 de reforma del Estatuto de Autonomía de Cataluña; Ley 12/2005 de 17 de noviembre de 2005 de Nueva Regulación del Centre d’Innovació i Desenvolupament Empresarial \| \| Rodzaj środka pomocy \| Program pomocy \| \| Cel pomocy \| Kapitał podwyższonego ryzyka, Małe i średnie przedsiębiorstwa \| \| Forma pomocy \| Dostarczenie kapitału podwyższonego ryzyka \| \| Budżet \| Całkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 25 mln EUR \| \| Intensywność pomocy \| — \| \| Czas trwania \| 1.1.2012–31.12.2015 \| \| Sektory gospodarki \| Wszystkie sektory \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| Societat Cataluña d’Inversión en empreses de base tecnológica SA Passeig de Gràcia, 129 08008 Barcelona ESPAÑA \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm \| Data przyjęcia decyzji \| 8.2.2012 \| \|------------------------\|----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.34081 (11/N) \| \| Państwo członkowskie \| Polska \| \| Region \| — \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Czwarte przedłużenie programu wspierania finansowania banków w Polsce \| \| Podstawa prawna \| Ustawa z dnia 12 lutego 2009 r. o udzielaniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym \| \| Rodzaj środka pomocy \| Program pomocy \| \| Cel pomocy \| Pomoc na zaradzenie poważnym zaburzeniom gospodarki \| \| Forma pomocy \| Gwarancja \| \| Budżet \| Roczne wydatki planowane w ramach programu pomocy: 40 000 mln PLN Całkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 40 000 mln PLN \| \| Intensywność pomocy \| — \| \| Czas trwania \| Do 30.6.2012 \| \| Sektory gospodarki \| Pośrednictwo finansowe \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa POLSKA/POLAND \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm \| Data przyjęcia decyzji \| 20.2.2012 \| \|-----------------------\|-----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.34101 (11/N) \| \| Państwo członkowskie \| Niderlandy \| \| Region \| — \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Omnibusregeling voor provincies en gemeenten inzake de staatssteunaspecten van subsidiemaatregelen ten behoeve van onderzoek, ontwikkeling en innovatie (OO&I) \| \| Podstawa prawna \| Algemene wet bestuursrecht titel 4.2; Provinciewet; Gemeentewet \| \| Rodzaj środka pomocy \| Program pomocy \| \| Cel pomocy \| Badania i rozwój, Innowacyjność \| \| Forma pomocy \| Dotacje bezpośrednie, Transakcje na warunkach pozarynkowych \| \| Budżet \| Calkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 3 745 mln EUR \| \| Intensywność pomocy \| 100 % \| \| Czas trwania \| Do 31.12.2017 \| \| Sektory gospodarki \| Wszystkie sektory \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| Nederlandse provincies en gemeenten — contact ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Bezuinhoustseweg 67 2500 EB Den Haag NEDERLAND \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm Zatwierdzenie pomocy państwa zgodnie z art. 107 i 108 TFUE Sprawy, w których Komisja nie wnosi zastrzeżeń (Tekst mający znaczenie dla EOG) (2012/C 177/03) \| Data przyjęcia decyzji \| 8.5.2012 \| \|------------------------\|----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.33934 (11/N) \| \| Państwo członkowskie \| Niemcy \| \| Region \| Thüringen \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Großes Investitionsvorhaben — Masdar PV GmbH \| \| Podstawa prawna \| 1. 36. Rahmenplan der Gemeinschaftsaufgabe — Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur 2. Investitionszulagengesetz 2010 \| \| Rodzaj środka pomocy \| Pomoc indywidualna \| \| Cel pomocy \| Rozwój regionalny, Zatrudnienie \| \| Forma pomocy \| Dotacje bezpośrednie \| \| Budżet \| Całkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 12,9 mln EUR \| \| Intensywność pomocy \| 10,2 % \| \| Czas trwania \| 2012–2014 \| \| Sektory gospodarki \| Sektory związane z produkcją \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| 1. Thüringer Aufbaubank Gorkistraße 9 99084 Erfurt DEUTSCHLAND 2. Finanzamt Gotha Reuterstraße 2a 99867 Gotha DEUTSCHLAND \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm \| Data przyjęcia decyzji \| 27.2.2012 \| \|-----------------------\|-----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.34066 (11/N) \| \| Państwo członkowskie \| Polska \| \| Region \| — \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Czwarte przedłużenie programu rekapitalizacji niektórych instytucji finansowych \| \| Podstawa prawna \| Ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. o rekapitalizacji niektórych instytucji finansowych (Dz. U. nr 40, poz. 226) \| \| Rodzaj środka pomocy \| Program pomocy \| \| Cel pomocy \| Pomoc na zaradzenie poważnym zaburzeniom gospodarki \| \| Forma pomocy \| Inne formy pozyskiwania kapitału \| \| Budżet \| Budżet roczny: PLN Nie został określony, ale mieści się w ogólnym budżecie przewidzianym na wszystkie gwarancje Skarbu Państwa, który wynosi 40 000 mln PLN Budżet ogólny: 40 000 mln PLN \| \| Intensywność pomocy \| — \| \| Czas trwania \| Do 30.6.2012 \| \| Sektory gospodarki \| Pośrednictwo finansowe \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| Ministerstwo Finansów ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa POLSKA/POLAND \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm \| Data przyjęcia decyzji \| 4.4.2012 \| \|---------------------------\|----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.34188 (12/N) \| \| Państwo członkowskie \| Zjednoczone Królestwo \| \| Region \| North Yorkshire \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Next Generation Broadband in North Yorkshire — alterations to existing aid and aid for basic broadband deployment \| \| Podstawa prawna \| Local Government Act 2000 \| \| Rodzaj środka pomocy \| Pomoc indywidualna \| \| Cel pomocy \| Rozwój regionalny \| \| Forma pomocy \| Dotacje bezpośrednie \| \| Budżet \| Całkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 40 mln GBP \| \| Intensywność pomocy \| 21 % \| \| Czas trwania \| 1.7.2010–30.6.2015 \| \| Sektory gospodarki \| Poczta i telekomunikacja \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| NYnet, Douris House, Roelcliffe Business Park, Boroughbridge, North Yorkshire, YO51 9NE, UNITED KINGDOM \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm \| Data przyjęcia decyzji \| 30.3.2012 \| \|------------------------\|-----------\| \| Numer środka pomocy państwa \| SA.34539 (12/N) \| \| Państwo członkowskie \| Niemcy \| \| Region \| — \| \| Nazwa (i/lub nazwa beneficjenta) \| Amendment of restructuring plan of Commerzbank \| \| Podstawa prawna \| Gesetz sur Errichtung eines Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung \| \| Rodzaj środka pomocy \| Program pomocy \| \| Cel pomocy \| Pomoc na zaradzenie poważnym zaburzeniom gospodarki \| \| Forma pomocy \| Pomoc na dokapitalizowanie \| \| Budżet \| Roczne wydatki planowane w ramach programu pomocy: 18 200 mln EUR Calkowita kwota pomocy przewidziana w ramach programu: 18 200 mln EUR \| \| Intensywność pomocy \| — \| \| Czas trwania \| — \| \| Sektory gospodarki \| Pośrednictwo finansowe \| \| Nazwa i adres organu przyznającego pomoc \| Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung (SoFFin) Finanzmarktstabilisierungsanstalt Taunusanlage 6 60329 Frankfurt am Main DEUTSCHLAND \| \| Inne informacje \| — \| Oryginalny tekst decyzji, z którego usunięto wszystkie informacje poufne, znajduje się na stronie: http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/state_aids_texts_pl.htm ### Kursy walutowe euro 19 czerwca 2012 r. (2012/C 177/04) \| Waluta \| Kurs wymiany \| Waluta \| Kurs wymiany \| \|-------------------------\|--------------\|-------------------------\|--------------\| \| USD \| Dolar amerykański \| AUD \| Dolar australijski \| 1,2416 \| \| JPY \| Jen \| CAD \| Dolar kanadyjski \| 1,2889 \| \| DKK \| Korona duńska \| HKD \| Dolar Hongkongu \| 9,7913 \| \| GBP \| Funt szterling \| NZD \| Dolar nowozelandzki \| 1,5854 \| \| SEK \| Korona szwedzka \| SGD \| Dolar singapurski \| 1,5981 \| \| CHF \| Frank szwajcarski \| KRW \| Won \| 1 456,89 \| \| ISK \| Korona islandzka \| ZAR \| Rand \| 10,4145 \| \| NOK \| Korona norweska \| CNY \| Yuan renminbi \| 8,0203 \| \| BGN \| Lew \| HRK \| Kuna chorwacka \| 7,5425 \| \| CZK \| Korona czeska \| IDR \| Rupia indonezyjska \| 11 895,61 \| \| HUF \| Forint węgierski \| MYR \| Ringgit malezyjski \| 3,9844 \| \| LTL \| Lit litewski \| PHP \| Peso filipińskie \| 53,437 \| \| LVL \| Łat łotewski \| RUB \| Rubel rosyjski \| 41,1080 \| \| PLN \| Złoty polski \| THB \| Bat tajlandzki \| 39,586 \| \| RON \| Lej rumuński \| BRL \| Real \| 2,5848 \| \| TRY \| Lir turecki \| MXN \| Peso meksykańskie \| 17,3461 \| \| \| \| INR \| Rupia indyjska \| 70,6070 \| --- (1) Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez ECB. DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 15 czerwca 2012 r. przyjmująca decyzje Unii w sprawie przywozu niektórych chemikaliów na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 689/2008 (2012/C 177/05) KOMISJA EUROPEJSKA, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 689/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów (¹), w szczególności jego art. 12 ust. 1 akapit drugi, po zasięgnięciu opinii Komitetu ustanowionego art. 133 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemicznej, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywy Rady 76/769/EEG i dyrektywy Komisji 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/WE i 2000/21/WE (²), a także mając na uwadze, co następuje: (1) Na mocy rozporządzenia (WE) nr 689/2008, Komisja, w imieniu Unii, decyduje o zezwoleniu na przywoź do Unii każdego z chemikaliów podlegających procedurze zgody po uprzednim poinformowaniu (PIC). (2) Program Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych (UNEP) i Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) zostały wyznaczone do zapewnienia obsługi sekretarskiej dla funkcjonowania procedury PIC, ustanowionej przez Konwencję rotterdamską w sprawie procedury zgody po uprzednim poinformowaniu (PIC) w międzynarodowym handlu niektórymi niebezpiecznymi substancjami chemicznymi i pestycydami, zwanej dalej Konwencją rotterdamską, zatwierdzoną przez Wspólnotę decyzją Rady 2006/730/WE (³). (3) Komisja, działając jako wspólnie wyznaczony organ, zobowiązana jest do przekazywania, w imieniu Unii i jej państw członkowskich, decyzji w sprawie przywozu chemikaliów podlegających procedurze PIC do Sekretariatu Konwencji rotterdamskiej. (4) Substancje chemiczne alachlor i aldikarb zostały objęte procedurą PIC jako pestycydy decyzjami RC.5/3 i RC.5/4 piątego posiedzenia Konferencji Stron, a Sekretariat Konwencji przesłał Komisji informacje na ich temat w formie wytycznych dla decyzji. Alachlor i aldikarb wchodzą w zakres rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EEG i 91/414/EEG (⁴) i nie można wprowadzać ich do obrotu jako składników środków ochrony roślin. (5) Związek chemiczny endosulfan został objęty procedurą PIC jako pestycyd decyzją RC.5/5 piątego posiedzenia Konferencji Stron, a Sekretariat Konwencji przesłał Komisji informacje na jego temat w formie wytycznych dla decyzji. Endosulfan wchodzi w zakres rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 i dyrektywy 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu produktów biobójczych (⁵) i nie można wprowadzać go do obrotu jako składnika odpowiednio środków ochrony roślin lub produktów biobójczych. (6) Należy zatem podjąć ostateczną decyzję dotyczącą przywozu alachloru, aldikaru i endosulfanu, PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ: Artykuł Niniejszym przyjmuje się ostateczną decyzję w sprawie przywozu alachloru, aldikaru i endosulfanu zgodnie z formularzem odpowiedzi w sprawie przywozu znajdującym się w załączniku. Sporządzono w Brukseli dnia 15 czerwca 2012 r. W imieniu Komisji Janez POTOČNIK Członek Komisji (¹) Dz.U. L 204 z 31.7.2008, s. 1. (²) Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1. (³) Dz.U. L 299 z 28.10.2006, s. 23. (⁴) Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1. (⁵) Dz.U. L 123 z 24.4.1998, s. 1. ZAŁĄCZNIK „FORMULARZ ODPOWIEDZI W SPRAWIE PRZYWOZU Kraj: Unia Europejska (Państwa członkowskie: Austria, Belgia, Bułgaria, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niderlandy, Niemcy, Polska, Portugalia, Republika Czeska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Włochy, Zjednoczone Królestwo) SEKCJA 1 TOŻSAMOŚĆ CHEMIKALIÓW 1.1 Nazwa zwyczajowa Alachlor 1.2 Numer CAS 15972-60-8 1.3 Kategoria ☒ Pestycyd ☐ Przemysłowy ☐ Szczególnie niebezpieczna forma użytkowa pestycydu SEKCJA 2 WSKAZANIE DOTYCZĄCE POPRZEDNIEJ ODPOWIEDZI, JEŻELI ISTNIEJE 2.1 ☒ Jest to pierwsza odpowiedź dotycząca przywozu do kraju takich chemikaliów. 2.2 ☐ Jest to zmiana poprzedniej odpowiedzi. Data wydania poprzedniej odpowiedzi: SEKCJA 3 ODPOWIEDŹ DOTYCZĄCA PRZYSZŁEGO PRZYWOZU ☒ Decyzja ostateczna (wypełnić sekcję 4 poniżej) LUB ☐ Odpowiedź tymczasowa (wypełnić sekcję 5 poniżej) SEKCJA 4 DECYZJA OSTATECZNA, NA PODSTAWIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW USTAWOWYCH LUB ADMINISTRACYJNYCH 4.1 ☒ Brak zgody na przywój Czy przywój chemikaliów jest zakazany równocześnie ze wszystkich źródeł? ☒ Tak ☐ Nie Czy produkcja krajowa chemikaliów do zastosowania krajowego jest równocześnie zakazana? ☒ Tak ☐ Nie 4.2 ☐ Zgoda na przywój 4.3 ☐ Zgoda na przywój z zastrzeżeniem określonych warunków Określone warunki dla przywozu to: Czy warunki przywozu chemikaliów są takie same dla wszystkich źródeł przywozu? ☐ Tak ☐ Nie Czy warunki dla produkcji krajowej chemikaliów do zastosowania krajowego są takie same jak dla całego przywozu? 4.4 Krajowe środki ustawowe lub administracyjne będące podstawą dla decyzji ostatecznej Opis krajowego środka ustawowego lub administracyjnego: Zabrania się wprowadzania do obrotu lub używania środków ochrony roślin zawierających alachlor, ponieważ ta substancja czynna nie jest zatwierdzona rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającym dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1), zgodnie z decyzją Komisji 2006/986/WE z dnia 18 grudnia 2006 r. dotyczącą niewłączenia alachloru do załącznika I do dyrektywy Rady 91/414/EWG oraz cofnięcia zezwoleń na środki ochrony roślin zawierające tę substancję czynną (Dz.U. L 397 z 30.12.2006, s. 28). SEKCJA 5 ODPOWIEDŹ TYMCZASOWA 5.1 Brak zgody na przywój Czy przywój chemikaliów jest zakazany równocześnie ze wszystkich źródeł? Czy produkcja krajowa chemikaliów do zastosowania krajowego jest równocześnie zakazana? 5.2 Zgoda na przywój 5.3 Zgoda na przywój z zastrzeżeniem określonych warunków Określane warunki dla przywozu to: Czy warunki przywozu chemikaliów są takie same dla wszystkich źródeł przywozu? Czy warunki dla produkcji krajowej chemikaliów do zastosowania krajobwego są takie same jak dla całego przywozu? 5.4 Wskazanie na czynne rozważenie w celu wypracowania decyzji ostatecznej Czy ma miejsce czynne rozważenie w celu wypracowania ostatecznej decyzji? 5.5 Informacje lub pomoc wnioskowana w celu wypracowania decyzji ostatecznej Sekretariat proszony jest o następujące informacje dodatkowe: Kraj, który powiadomił o obowiązujących środkach normatywnych, proszony jest o następujące dodatkowe informacje: Sekretariat proszony jest o następującą pomoc w zakresie oceny chemikaliów: SEKCJA 6 ISTOTNE DODATKOWE INFORMACJE, KTÓRE MOGĄ DOTYCZYĆ M.I.N. NASTĘPUJĄCYCH KWESTII: Czy w kraju są obecnie zarejestrowane takie chemikalia? □ Tak □ Nie Czy w kraju są produkowane takie chemikalia? □ Tak □ Nie Jeżeli na jedno z zadanych powyżej pytań odpowiedź brzmi »tak«: Czy są one przeznaczone do zastosowania krajowego? □ Tak □ Nie Czy są one przeznaczone do wywozu? □ Tak □ Nie Inne uwagi Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008, które wprowadza w UE Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Etykietowania Chemikaliów opracowany przez ONZ, alachlor jest sklasyfikowany jako: Rakotw. 2 – H 351 – Podejrzewa się, że powoduje raka. Toks. wodna 4 – H 302 – Działa szkodliwie po połknieniu. Skin Sens. 1 – H 317 – Może powodować reakcję alergiczną skóry. Ostra toks. wodna 1 – H 400 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne. Przewlekła toks. wodna 1 – H 410 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki. (∗ = Niniejszą klasyfikację uznaje się za klasyfikację minimalną) Zgodnie z dyrektywą Rady 67/548/EWG alachlor jest sklasyfikowany jako: Rakotw. Kat. 3; R40 – Ograniczone dowody działania rakotwórczego Xn; R22 – Działa szkodliwie po połknieniu R43 – Może powodować uczulenie w kontakcie ze skórą. N (niebezpieczne dla środowiska); R50/53 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, może powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym. SEKCJA 7 WYZNACZONY ORGAN KRAJOWY Instytucja Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Środowiska Adres Rue de la Loi 200, 1049 Brussels, Belgia Imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej Dr Juergen Helbig Stanowisko osoby odpowiedzialnej Urzędnik ds. polityki Telefon +32 22988521 Faks +32 22967616 Adres e-mail: firstname.lastname@example.org Data, podpis przedstawiciela wyznaczonego organu krajowego i urzędowa pieczęć: .................................................. WYPEŁNIONY FORMULARZ PROSZE PRZESŁAĆ DO: Secretariat for the Rotterdam Convention Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) Viale delle Terme di Caracalla 00100 Roma RM ITALIA Tel. +39 657053441 Faks +39 657056347 E-mail: email@example.com Secretariat for the Rotterdam Convention United Nations Environment Programme (UNEP) 11-13, Chemin des Anémones CH – 1219 Châtelaine, Geneva SWITZERLAND Tel. +41 229178177 Faks +41 229178082 E-mail: firstname.lastname@example.org” FORMULARZ ODPOWIEDZI W SPRAWIE PRZYWOZU Kraj: Unia Europejska (Państwa członkowskie: Austria, Belgia, Bułgaria, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niderlandy, Niemcy, Polska, Portugalia, Republika Czeska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Włochy, Zjednoczone Królestwo) SEKCJA 1 TOŻSAMOŚĆ CHEMIKALIÓW 1.1 Nazwa zwyczajowa Aldikarb 1.2 Numer CAS 116-06-3 1.3 Kategoria ☒ Pestycyd ☐ Przemysłowy ☐ Szczególnie niebezpieczna forma użytkowa pestycydu SEKCJA 2 WSKAZANIE DOTYCZĄCE POPRZEDNIEJ ODPOWIEDZI, JEŻELI ISTNIEJE 2.1 ☒ Jest to pierwsza odpowiedź dotycząca przywozu do kraju takich chemikaliów. 2.2 ☐ Jest to zmiana poprzedniej odpowiedzi. Data wydania poprzedniej odpowiedzi: SEKCJA 3 ODPOWIEDŹ DOTYCZĄCA PRZYSZŁEGO PRZYWOZU ☒ Decyzja ostateczna (wypełnić sekcję 4 poniżej) LUB ☐ Odpowiedź tymczasowa (wypełnić sekcję 5 poniżej) SEKCJA 4 DECYZJA OSTATECZNA, NA PODSTAWIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW USTAWOWYCH LUB ADMINISTRACYJNYCH 4.1 ☒ Brak zgody na przywój Czy przywój chemikaliów jest zakazany równocześnie ze wszystkich źródeł? ☒ Tak ☐ Nie Czy produkcja krajowa chemikaliów do zastosowania krajowego jest równocześnie zakazana? ☒ Tak ☐ Nie 4.2 ☐ Zgoda na przywój 4.3 ☐ Zgoda na przywój z zastrzeżeniem określonych warunków Określone warunki dla przywozu to: Czy warunki przywozu chemikaliów są takie same dla wszystkich źródeł przywozu? ☐ Tak ☐ Nie Czy warunki dla produkcji krajowej chemikaliów do zastosowania krajowego są takie same jak dla całego przywozu? 4.4 Krajowe środki ustawowe lub administracyjne będące podstawą dla decyzji ostatecznej Opis krajowego środka ustawowego lub administracyjnego: Zabrania się wprowadzania do obrotu lub używania środków ochrony roślin zawierających alidkarb, ponieważ ta substancja czynna nie jest zatwierdzona rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającym dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1), zgodnie z decyzją Rady 2003/199/WE z dnia 18 marca 2003 r. dotyczącą niewłaściwości alidkarbu do załącznika I do dyrektywy Rady 91/414/EWG oraz cofnięcia zezwoleń na środki ochrony roślin zawierające tę substancję czynną (Dz.U. L 76 z 22.3.2003, s. 21). SEKCJA 5 ODPOWIEDŹ TYMCZASOWA 5.1 □ Brak zgody na przywód Czy przywód chemikaliów jest zakazany równocześnie ze wszystkich źródeł? □ Tak □ Nie Czy produkcja krajowa chemikaliów do zastosowania krajowego jest równocześnie zakazana? □ Tak □ Nie 5.2 □ Zgoda na przywód 5.3 □ Zgoda na przywód z zastrzeżeniem określonych warunków Określone warunki dla przywozu to: Czy warunki przywozu chemikaliów są takie same dla wszystkich źródeł przywozu? □ Tak □ Nie Czy warunki dla produkcji krajowej chemikaliów do zastosowania krajobwego są takie same jak dla całego przywozu? □ Tak □ Nie 5.4 Wskazanie na czynne rozważenie w celu wypracowania decyzji ostatecznej Czy ma miejsce czynne rozważenie w celu wypracowania ostatecznej decyzji? □ Tak □ Nie 5.5 Informacje lub pomoc wnioskowana w celu wypracowania decyzji ostatecznej Sekretariat proszony jest o następujące informacje dodatkowe: Kraj, który powiadomił o obowiązujących środkach normatywnych, proszony jest o następujące dodatkowe informacje: Sekretariat proszony jest o następującą pomoc w zakresie oceny chemikaliów: SEKCJA 6 ISTOTNE DODATKOWE INFORMACJE, KTÓRE MOGĄ DOTYCZYĆ M.I.N. NASTĘPUJĄCYCH KWESTII: Czy w kraju są obecnie zarejestrowane takie chemikalia? □ Tak □ Nie Czy w kraju są produkowane takie chemikalia? □ Tak □ Nie Jeżeli na jedno z zadanych powyżej pytań odpowiedź brzmiał «tak»: Czy są one przeznaczone do zastosowania krajowego? □ Tak □ Nie Czy są one przeznaczone do wywozu? □ Tak □ Nie Inne uwagi Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008, które wprowadza w UE Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Etykietowania Chemikaliów opracowany przez ONZ, alidkarb jest sklasyfikowany jako: Toks. ostra 2* – H 330 – Wdychanie grozi śmiercią. Toks. ostra 2* – H 300 – Polknięcie grozi śmiercią. Toks. ostra 3* – H 311 – Działa toksycznie w kontakcie ze skórą. Ostra toks. wodna 1 – H 400 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne. Przewlekła toks. wodna 1 – H 410 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki. (* = Niniejszą klasyfikację uznaje się za klasyfikację minimalną) Zgodnie z dyrektywą Rady 67/548/EWG alidkarb jest sklasyfikowany jako: T+: R26/28 – Działa bardzo toksycznie przez drogi oddechowe i po polknięciu. T: R24 – Działa toksycznie w kontakcie ze skórą. N (niebezpieczne dla środowiska): R50/53 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, może powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym. SEKCJA 7 WYZNACZONY ORGAN KRAJOWY Instytucja Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Środowiska Adres Rue de la Loi 200, 1049 Brussels, Belgia Imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej Dr. Juergen Helbig Stanowisko osoby odpowiedzialnej Urzędnik ds. polityki Telefon +32 22988521 Faks +32 22967616 Adres e-mail: email@example.com Data, podpis przedstawiciela wyznaczonego organu krajowego i urzędowa pieczęć: ........................................... WYPEŁNIONY FORMULARZ PROSZĘ PRZESŁAĆ DO: Secretariat for the Rotterdam Convention Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) Viale delle Terme di Caracalla 00100 Roma RM ITALIA Tel. +39 657053441 Faks +39 657056347 E-mail: firstname.lastname@example.org Secretariat for the Rotterdam Convention United Nations Environment Programme (UNEP) 11-13, Chemin des Anémones CH — 1219 Châtelaine, Geneva SWITZERLAND Tel. +41 229178177 Faks +41 229178082 E-mail: email@example.com” „FORMULARZ ODPOWIEDZI W SPRAWIE PRZYWOZU” Kraj: European Union (Parlęstwa członkowskie: Austria, Belgia, Bułgaria, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niderlandy, Niemcy, Polska, Portugalia, Republika Czeska, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Włochy, Zjednoczone Królestwo) SEKCJA 1 TOŻSAMOŚĆ CHEMIKALIÓW \| 1.1 Nazwa zwyczajowa \| Endosulfan \| \|----------------------\|------------\| \| 1.2 Numer CAS \| 115-29-7 \| \| 1.3 Kategoria \| ☒ Pestycyd \| \| \| \| \| \| \| \| \| \| SEKCJA 2 WSKAZANIE DOTYCZĄCE POPRZEDNIEJ ODPOWIEDZI, JEŻELI ISTNIEJE \| 2.1 \| ☒ Jest to pierwsza odpowiedź dotycząca przywozu do kraju takich chemikaliów. \| \|-----\|--------------------------------------------------------------------------------\| \| 2.2 \| ☐ Jest to zmiana poprzedniej odpowiedzi. \| \| \| Data wydania poprzedniej odpowiedzi: \| SEKCJA 3 ODPOWIEDŹ DOTYCZĄCA PRZYSZŁEGO PRZYWOZU ☒ Decyzja ostateczna (wypełnić sekcję 4 poniżej) LUB ☐ Odpowiedź tymczasowa (wypełnić sekcję 5 poniżej) SEKCJA 4 DECYZJA OSTATECZNA, NA PODSTAWIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW USTAWOWYCH LUB ADMINISTRACYJNYCH \| 4.1 \| ☒ Brak zgody na przywód \| \|-----\|--------------------------\| \| \| Czy przywód chemikaliów jest zakazany równocześnie ze wszystkich źródeł? \| \| \| ☒ Tak ☐ Nie \| \| \| Czy produkcja krajowa chemikaliów do zastosowania krajowego jest równocześnie zakazana? \| \| \| ☒ Tak ☐ Nie \| \| 4.2 \| ☐ Zgoda na przywód \| \|-----\|--------------------\| \| 4.3 \| ☐ Zgoda na przywód z zastrzeżeniem określonych warunków \| Okręślone warunki dla przywozu to: Czy warunki przywozu chemikaliów są takie same dla wszystkich źródeł przywozu? ☐ Tak ☐ Nie Czy warunki dla produkcji krajowej chemikaliów do zastosowania krajowego są takie same jak dla całego przywozu? 4.4 Krajowe środki ustawowe lub administracyjne będące podstawą dla decyzji ostatecznej Opis krajowego środka ustawowego lub administracyjnego: Zabrania się wprowadzania do obrotu lub używania środków ochrony roślin zawierających endosulfan, ponieważ ta substancja czynna nie jest zatwierdzona rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającym dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1), zgodnie z decyzją Komisji 2005/864/WE z dnia 2 grudnia 2005 r. dotyczącą niewłaściwego endosulfanu do załącznika I do dyrektywy Rady 91/414/EWG oraz cofnięcia zezwoleń na środki ochrony roślin zawierające tę substancję czynną (Dz.U. L 317 z 3.12.2005, s. 25). Ponadto zabrania się wprowadzania do obrotu i stosowania wszelkich produktów biobójczych zawierających endosulfan, ponieważ ta substancja czynna nie jest zatwierdzona dyrektywą 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącą wprowadzania do obrotu produktów biobójczych (Dz.U. L 123 z 24.4.1998, s. 1), zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1451/2007 z dnia 4 grudnia 2007 r. w sprawie drugiej fazy 10-letniego programu pracy określonego w art. 16 ust. 2 dyrektywy 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej wprowadzania do obrotu produktów biobójczych (Dz.U. L 325 z 11.12.2007, s. 3). SEKCJA 5 ODPOWIEDŹ TYMCZASOWA 5.1 Brak zgody na przywój Czy przywój chemikaliów jest zakazany równocześnie ze wszystkich źródeł? □ Tak □ Nie Czy produkcja krajowa chemikaliów do zastosowania krajowego jest równocześnie zakazana? 5.2 Zgoda na przywój 5.3 Zgoda na przywój z zastrzeżeniem określonych warunków Określone warunki dla przywozu to: Czy warunki przywozu chemikaliów są takie same dla wszystkich źródeł przywozu? □ Tak □ Nie Czy warunki dla produkcji krajowej chemikaliów do zastosowania krajowego są takie same jak dla całego przywozu? 5.4 Wskazanie na czynne rozważenie w celu wypracowania decyzji ostatecznej Czy ma miejsce czynne rozważenie w celu wypracowania ostatecznej decyzji? □ Tak □ Nie 5.5 Informacje lub pomoc wnioskowana w celu wypracowania decyzji ostatecznej Sekretariat proszony jest o następujące informacje dodatkowe: Kraj, który powiadomił o obowiązujących środkach normatywnych, proszony jest o następujące dodatkowe informacje: Sekretariat proszony jest o następującą pomoc w zakresie oceny chemikaliów: SEKCJA 6 ISTOTNE DODATKOWE INFORMACJE, KTÓRE MOGĄ DOTYCZYĆ M.IN. NASTĘPUJĄCYCH KWESTII: Czy w kraju są obecnie zarejestrowane takie chemikalia? □ Tak □ Nie Czy w kraju są produkowane takie chemikalia? □ Tak □ Nie Jeżeli na jedno z zadanych powyżej pytań odpowiedź brzmi »tak«: Czy są one przeznaczone do zastosowania krajowego? □ Tak □ Nie Czy są one przeznaczone do wywozu? □ Tak □ Nie Inne uwagi Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008, które wprowadza w UE Globalnie Zharmonizowany System Klasyfikacji i Etykietowania Chemikaliów opracowany przez ONZ, endosulfan jest sklasyfikowany jako: Toks. ostra 2* – H 330 – Wdychanie grozi śmiercią. Toks. ostra 2* – H 300 – Połknięcie grozi śmiercią. Toks. ostra 4* – H 312 – Działa szkodliwie w kontaktce ze skórą. Ostra toks. wodna 1 – H 400 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne. Przewlekła toks. wodna 1 – H 410 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki. (* = Niniejszą klasyfikację uznaje się za klasyfikację minimalną) Zgodnie z dyrektywą Rady 67/548/EWG endosulfan jest sklasyfikowany jako: T+; R26/28 – Działa bardzo toksycznie przez drogi oddechowe i po połknieniu. Xn; R21 - Szkodliwy w kontaktce ze skórą. N (niebezpieczne dla środowiska): R50/53 – Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, może powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym. SEKCJA 7 WYZNACZONY ORGAN KRAJOWY Instytucja Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Środowiska Adres Rue de la Loi 200, 1049 Brussels, Belgia Imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej Dr. Juergen Helbig Stanowisko osoby odpowiedzialnej Urzędnik ds. polityki Telefon +32 22988521 Faks +32 22967616 Adres e-mail: firstname.lastname@example.org Data, podpis przedstawiciela wyznaczonego organu krajowego i urzędowa pieczęć: .................................................. WYPEŁNIONY FORMULARZ PROSZĘ PRZEŚŁAĆ DO: Secretariat for the Rotterdam Convention Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO) Viale delle Terme di Caracalla 00100 Rome RM ITALIA Tel. +39 657053441 Faks +39 657056347 E-mail: email@example.com Secretariat for the Rotterdam Convention United Nations Environment Programme (UNEP) 11-13, Chemin des Anémones CH — 1219 Châtelaine, Geneva SWITZERLAND Tel. +41 229178177 Faks +41 229178082 E-mail: firstname.lastname@example.org" V (Ogłoszenia) POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNE PARLAMENT EUROPEJSKI Zaproszenie do składania wniosków IX-2013/01 – „Dotacje dla partii politycznych na poziomie europejskim” (2012/C 177/06) Zgodnie z art. 10 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej partie polityczne na poziomie europejskim przyczyniają się do kształtowania świadomości europejskiej i wyrażania woli politycznej obywateli Unii. Ponadto w art. 224 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stwierdza się, że Parlament Europejski i Rada, stanowiąc w drodze rozporządzeń zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, określają status partii politycznych na poziomie europejskim, o których mowa w artykule 10 ustęp 4 Traktatu o Unii Europejskiej, w szczególności zasady dotyczące ich finansowania. W tym kontekście Parlament ogłasza zaproszenie do składania wniosków o dotacje dla partii politycznych na poziomie europejskim. 1. AKT PODSTAWOWY Rozporządzenie (WE) nr 2004/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. (zwane dalej „rozporządzeniem (WE) nr 2004/2003”) w sprawie przepisów regulujących partie polityczne na poziomie europejskim oraz zasad dotyczących ich finansowania (¹). Decyzja Prezydium Parlamentu Europejskiego z dnia 29 marca 2004 r. ustanawiająca przepisy wykonawcze do rozporządzenia (WE) nr 2004/2003 (zwana dalej „decyzją Prezydium”) (²). Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (zwane dalej „rozporządzeniem finansowym”) (³). Rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (zwane dalej „przepisami wykonawczymi do rozporządzenia finansowego”) (⁴). 2. CEL Na mocy art. 2 decyzji Prezydium „Parlament Europejski ogłasza co roku, przed końcem pierwszego semestru, zaproszenie do składania wniosków o przyznanie dotacji na finansowanie działalności partii i fundacji. W ogłoszeniu określone są kryteria uprawniające do otrzymania dofinansowania, wspólnotowe zasady finansowania oraz daty przewidywane na przeprowadzenie procedury przyznania dotacji”. (¹) Dz.U. L 297 z 15.11.2003, s. 1. (²) Dz.U. C 155 z 12.6.2004, s. 1. (³) Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1. (⁴) Dz.U. L 357 z 31.12.2002, s. 1. Niniejsze zaproszenie do składania wniosków jest związane z wnioskami o dotacje w roku budżetowym 2013, obejmującymi okres działalności od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Celem tych dotacji jest wsparcie rocznego programu prac beneficjenta. 3. DOPUSZCZALNOŚĆ Dopuszczalne są wyłącznie wnioski złożone w formie pisemnej na formularzu wniosku o przyznanie dotacji zawartym w załączniku 1 do wyżej wspomnianej decyzji Prezydium, które zostaną skierowane do Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego przed upływem terminu. 4. KRYTERIA I WYMAGANE DOKUMENTY 4.1. Kryteria kwalifikowalności Aby ubiegać się o dotację, partia polityczna na poziomie europejskim musi spełniać warunki określone w art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 2004/2003, czyli: a) musi posiadać osobowość prawną w państwie członkowskim, w którym ma swoją siedzibę; b) musi być reprezentowana w co najmniej jednej czwartej państw członkowskich, przez członków Parlamentu Europejskiego lub w parlamentach narodowych lub regionalnych lub zgromadzeniach regionalnych, lub musi zebrac w co najmniej jednej czwartej państw członkowskich, co najmniej trzy procent oddanych głosów w każdym z tych państw członkowskich podczas ostatnich wyborów do Parlamentu Europejskiego; c) musi przestrzegać, w szczególności w swoim programie i swoich działaniach, zasad, na których opiera się Unia Europejska, a mianowicie zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz praworządności; d) musi uczestniczyć w wyborach do Parlamentu Europejskiego lub wyrazić taki zamiar. W celu zastosowania przepisów rozporządzenia (WE) nr 2004/2003 posel do Parlamentu Europejskiego może być tylko członkiem jednej partii politycznej na poziomie europejskim (art. 10 ust. 1 akapit ostatni rozporządzenia (WE) nr 2004/2003). W związku z powyższym partie polityczne informuje się, że począwszy od roku budżetowego 2013 Parlament Europejski stosuje przepis art. 3 ust. 1 lit. b) z takim skutkiem, że posel do Parlamentu Europejskiego może być członkiem jedynie tej partii politycznej na poziomie europejskim, której członkiem jest krajowa partia polityczna danego posła. 4.2. Kryteria wykluczające Wnioskodawcy zobowiązani są także do zaświadczenia, że nie zachodzą w stosunku do nich jakiekolwiek okoliczności określone w art. 93 ust. 1 i art. 94 rozporządzenia finansowego. 4.3. Kryteria wyboru Wnioskodawcy muszą dowieść, że mają możliwości, zarówno prawne jak i finansowe, realizacji programu prac będących przedmiotem wniosku o dofinansowanie, oraz dysponować możliwościami technicznymi i systemem zarządzania wystarczającym do zrealizowania programu dotowanych prac. 4.4. Kryteria przyznawania dotacji Zgodnie z art. 10 rozporządzenia (WE) nr 2004/2003 środki dostępne w roku budżetowym 2013 zostaną rozdzielone pomiędzy partie polityczne na poziomie europejskim, których wnioski o dofinansowanie uzyskały pozytywną opinię pod względem kryteriów dopuszczalności wniosków oraz kryteriów wyboru i kryteriów wykluczających, w sposób następujący: a) 15 % jest dzielone w równych częściach; b) 85 % jest dzielone między te partie polityczne, które mają wybranych członków w Parlamencie Europejskim, proporcjonalnie do liczby wybranych. 4.5. Wymagane dokumenty W celu dokonania oceny według wyżej wymienionych kryteriów, wnioskodawcy zobowiązani są dostarczyć następujące dokumenty: a) oryginał pisma przewodniego określający wnioskowaną kwotę dotacji; b) należycie wypełniony i podpisany formularz wniosku zawarty w załączniku 1 do decyzji Prezydium (wraz z pisemnym oświadczeniem); c) statut partii politycznej; d) urzędowe poświadczenie rejestracji; e) aktualny dokument poświadczający istnienie partii politycznej; f) lista dyrektorów/członków zarządu (nazwiska i imiona, tytuły lub stanowiska we wnioskującej partii); g) dokumenty potwierdzające spełnianie przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 2004/2003 (¹); h) dokumenty potwierdzające spełnianie przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (WE) nr 2004/2003; i) program partii politycznej; j) pełne sprawozdanie finansowe za rok 2011 potwierdzone przez zewnętrznego organ kontroli księgowej (²); k) preliminarz budżetu operacyjnego na okres objęty dotacją (1 stycznia 2013 r.–31 grudnia 2013 r.), ze wskazaniem kosztów kwalifikujących się do dofinansowania z budżetu Unii. W odniesieniu do lit. c), d), f), h) i i) wnioskodawca może złożyć oświadczenie, zgodnie z którym informacje przedstawione na wcześniejszym etapie nie uległy zmianie. 5. FINANSOWANIE Z BUDŻETU UE Wysokość środków dostępnych w roku budżetowym 2013 w ramach linii budżetowej 402 „Finansowanie europejskich partii politycznych” budżetu UE szacuje się w sumie na 21 794 200 EUR. Podlegają one zatwierdzeniu przez władzę budżetową. Maksymalna kwota dofinansowania przyznawanego przez Parlament Europejski nie przekracza 85 % podlegających dofinansowaniu wydatków z budżetu operacyjnego partii politycznych na poziomie europejskim. Udokumentowanie powyższego należy do danej partii politycznej. Dofinansowanie ma formę dotacji na działalność zgodnie z postanowieniami rozporządzenia finansowego i przepisów wykonawczych do rozporządzenia finansowego. Tryb wyplaty dotacji oraz zobowiązania dotyczące jej wykorzystania zostaną określone w decyzji o przyznaniu dotacji, której wzór stanowi załącznik 2a do decyzji Prezydium. 6. PROCEDURA I OSTATECZNY TERMIN SKŁADANIA WNIOSKÓW 6.1. Termin i tryb składania wniosków Wnioski można składać do dnia 30 września 2012 r. Wnioski złożone po tym terminie nie zostaną rozpatrzone. (¹) W tym lista posłów, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. b) akapit pierwszy oraz w art. 10 ust. 1 lit. b). (²) O ile partia polityczna na poziomie europejskim nie rozpoczęła działalności w roku składania wniosku. Wnioski powinny: a) zostać sporządzone przy użyciu formularza wniosku o przyznanie dotacji (załącznik 1 do decyzji Prezydium); b) być obowiązkowo podpisane przez wnioskodawcę lub właściwie upoważnionego pełnomocnika; c) zostać przesłane w dwóch kopertach: obie koperty muszą być zaklejone. Na wewnętrznej kopercie należy zamieścić – poza wskazaną w zaproszeniu do składania wniosków nazwą jednostki, do której adresowany jest wniosek – następujący dopisek: „APPEL À PROPOSITIONS — SUBVENTIONS 2013 AUX PARTIS POLITIQUES AU NIVEAU EUROPÉEN À NE PAS OUVRIR PAR LE SERVICE DU COURRIER NI PAR AUCUNE PERSONNE NON HABILITÉE” W przypadku zastosowania kopert samoprzylepnych muszą one być zaklejone taśmą klejącą, a nadawca musi złożyć swój podpis na taśmie. Za podpis nadawcy uważa się nie tylko podpis odręczny, ale także pieczątkę organizacji. Na wewnętrznej kopercie należy zamieścić adres nadawcy oraz następujący adres: European Parliament Mail Service KAD 00D008 2929 Luxembourg LUXEMBOURG Na wewnętrznej kopercie należy zamieścić następujący adres: President of the European Parliament Attn. Mr Roger VANHAEREN, Director-General of Finance SCH 05B031 2929 Luxembourg LUXEMBOURG d) zostać wysłane najpóźniej w dniu, w którym upływa termin określony w zaproszeniu do składania wniosków albo listem poleconym (decyduje data stempla pocztowego) albo przesyłką kurierską (decyduje data doręczenia wskazana na pokwitowaniu). 6.2. Orientacyjna procedura i harmonogram Przyznawanie dotacji partiom politycznym na poziomie europejskim odbywa się według następującej procedury i harmonogramu: a) składanie wniosków do Parlamentu Europejskiego (do dnia 30 września 2012 r.); b) rozpatrywanie i selekcja wniosków przez służby Parlamentu Europejskiego. Rozpatrzone zostaną wyłącznie wnioski uznane za dopuszczalne; podstawę rozpatrzenia stanowią kryteria dopuszczalności, wyboru oraz kryteria wyłączające określone w zaproszeniu do składania wniosków; c) podjęcie przez Prezydium Parlamentu Europejskiego decyzji o przyznaniu dotacji (zasadniczo przed dniem 1 stycznia 2013 r., jak określono w art. 4 decyzji Prezydium) i powiadomienie wnioskodawców; d) wypłata zaliczki w wysokości 80 % kwoty dotacji (w terminie 15 dni od wydania decyzji o przyznaniu dotacji). 6.3. Dodatkowe informacje Na stronie internetowej Parlamentu Europejskiego dostępne są następujące dokumenty: http://www.europarl.europa.eu/tenders/invitations.htm: a) rozporządzenie (WE) nr 2004/2003; b) decyzja Prezydium; c) formularz wniosku o przyznanie dotacji (załącznik 1 do decyzji Prezydium). Wszelkie pytania dotyczące niniejszego zaproszenia do składania wniosków o przyznanie dotacji należy kierować pocztą elektroniczną, z podaniem numeru referencyjnego zaproszenia, na adres: email@example.com 6.4. Przetwarzanie danych osobowych Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (¹) dane osobowe zawarte we wniosku o dofinansowanie i w załącznikach do wniosku przetwarzane są w poszanowaniu zasad rzetelności, legalności i proporcjonalności w bezpośrednim i zgodnym z prawem celu związanym z niniejszym zaproszeniem. Na potrzeby rozpatrzenia wniosku i dla celów ochrony interesów finansowych Wspólnot dane osobowe mogą być przetwarzane przez właściwe służby i organy Parlamentu Europejskiego oraz zostać przekazane wewnętrznym służbom kontrolnym, Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu, zespołowi ds. nieprawidłowości finansowych lub Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). Nazwiska członków i przedstawicieli europejskiej partii politycznej podane we wniosku o dofinansowanie w celu spełnienia kryterium reprezentatywności, o którym mowa w art. 3 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 2004/2003, mogą zostać ogłoszone przez Parlament Europejski oraz podane do publicznej wiadomości zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego (²). Partie polityczne mogą dołączyć do swojego wniosku oświadczenie podpisane przez danych członków lub przedstawicieli partii, zgodnie z którym zostali oni poinformowani i wyrażają zgodę na podanie do publicznej wiadomości swojego nazwiska. Wszelkie zainteresowane osoby mogą zwrócić się do Europejskiego Inspektora Ochrony Danych (firstname.lastname@example.org) celem złożenia skargi. --- (¹) Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1. (²) Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, s. 43). Zaproszenie do składania wniosków IX-2013/02 – „Dotacje dla fundacji politycznych na poziomie europejskim” (2012/C 177/07) Zgodnie z art. 10 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej partie polityczne na poziomie europejskim przyczyniają się do kształtowania świadomości europejskiej i wyrażania woli politycznej obywateli Unii. Ponadto w art. 224 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stwierdza się, że Parlament Europejski i Rada, stanowiąc w drodze rozporządzeń zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, określają status partii politycznych na poziomie europejskim, o których mowa w artykule 10 ustęp 4 Traktatu o Unii Europejskiej, w szczególności zasady dotyczące ich finansowania. W przeglądzie rozporządzenia uznano rolę fundacji politycznych na poziomie europejskim, które jako organizacje powiązane z partiami politycznymi na poziomie europejskim „mogą przez swoją działalność wspomagać i dopomieć cele partii politycznych na poziomie europejskim, zwłaszcza biorąc aktywny udział w debacie poświęconej kwestiom polityki i integracji europejskiej, między innymi poprzez spełnianie roli katalizatora w odniesieniu do nowych idei, analiz i kierunków polityki”. W szczególności rozporządzenie to przewiduje coroczne dofinansowanie przez Parlament Europejski fundacji politycznych, które wystąpią z takim wnioskiem i które spełniają warunki określone w tym rozporządzeniu. W tym kontekście Parlament ogłasza zaproszenie do składania wniosków o dotacje dla fundacji politycznych na poziomie europejskim. 1. AKT PODSTAWOWY Rozporządzenie (WE) nr 2004/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. (zwane dalej „rozporządzeniem (WE) nr 2004/2003”) w sprawie przepisów regulujących partie polityczne na poziomie europejskim oraz zasad dotyczących ich finansowania (¹). Decyzja Prezydium Parlamentu Europejskiego z dnia 29 marca 2004 r. ustanawiająca przepisy wykonawcze do rozporządzenia (WE) nr 2004/2003 (zwana dalej „decyzją Prezydium”) (²). Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (zwane dalej „rozporządzeniem finansowym”) (³). Rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (zwane dalej „przepisami wykonawczymi do rozporządzenia finansowego”) (⁴). 2. CEL Na mocy art. 2 decyzji Prezydium „Parlament Europejski ogłasza co roku, przed końcem pierwszego semestru, zaproszenie do składania wniosków o przyznanie dotacji na finansowanie działalności partii i fundacji. W ogłoszeniu określone są kryteria uprawniające do otrzymania dofinansowania, wspólnotowe zasady finansowania oraz daty przewidywane na przeprowadzenie procedury przyznania dotacji”. Niniejsze zaproszenie do składania wniosków jest związane z wnioskami o dotacje w roku budżetowym 2013, obejmującymi okres działalności od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Celem tych dotacji jest wsparcie rocznego programu prac beneficjenta. 3. DOPUSZCZALNOŚĆ Dopuszczalne są wyłącznie wnioski złożone w formie pisemnej na formularzu wniosku o przyznanie dotacji zawartym w załączniku 1 do wyżej wspomnianej decyzji Prezydium, które zostaną skierowane do Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego przed upływem terminu. (¹) Dz.U. L 297 z 15.11.2003, s. 1. (²) Dz.U. C 155 z 12.6.2004, s. 1. (³) Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1. (⁴) Dz.U. L 357 z 31.12.2002, s. 1. 4. KRYTERIA I DOKUMENTY UZUPEŁNIJĄCE 4.1. Kryteria kwalifikowalności Aby ubiegać się o dotację, fundacja polityczna na poziomie europejskim musi spełniać warunki określone w art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 2004/2003, czyli: a) musi być powiązana z jedną z europejskich partii politycznych uznanych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, co musi być przez tę partię potwierdzone; b) musi posiadać osobowość prawną w państwie członkowskim, w którym ma swoją siedzibę. Osobowość prawna fundacji jest odrębna od osobowości prawnej partii politycznej na poziomie europejskim, z którą dana fundacja jest powiązana; c) musi przestrzegać, w szczególności w swoim programie i swoich działaniach, zasad, na których opiera się Unia Europejska, a mianowicie zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz praworządności; d) nie może prowadzić działań nastawionych na zysk; e) skład zarządu fundacji jest zrównoważony pod względem geograficznym. Ponadto musi spełniać warunki, o których mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2004/2003: „Do poszczególnych europejskich partii politycznych i fundacji na poziomie europejskim należy określenie, w ramach wyznaczonych przez niniejsze rozporządzenie, szczególnych aspektów wzajemnych stosunków zgodnie z prawem krajowym, w tym rozdziału między codziennym zarządzaniem i strukturami decyzyjnymi fundacji politycznej na poziomie europejskim z jednej strony, a europejskiej partii politycznej, z którą fundacja ta jest powiązana, z drugiej strony”. 4.2. Kryteria wykluczające Wnioskodawcy zobowiązani są także do zaświadczenia, że nie zachodzą w stosunku do nich jakiekolwiek okoliczności określone w art. 93 ust. 1 i art. 94 rozporządzenia finansowego. 4.3. Kryteria wyboru Wnioskodawcy muszą dowieść, że mają możliwości, zarówno prawne jak i finansowe, realizacji programu prac będących przedmiotem wniosku o dofinansowanie, oraz dysponować możliwościami technicznymi i systemem zarządzania wystarczającym do zrealizowania programu dotowanych prac. 4.4. Kryteria przyznawania dotacji Zgodnie z art. 4 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 2004/2003 środki dostępne w roku budżetowym 2013 zostaną rozdzielone pomiędzy fundacje polityczne na poziomie europejskim, których wnioski o dofinansowanie uzyskały pozytywną opinię pod względem kryteriów dopuszczalności wniosków oraz kryteriów wyboru i kryteriów wykluczających, w sposób następujący: a) 15 % jest dzielone w równych częściach; b) 85 % jest rozdzielone pomiędzy fundacje polityczne powiązane z takimi partiami politycznymi na poziomie europejskim, które mają wybranych członków w Parlamencie Europejskim, proporcjonalnie do ich liczby. 4.5. Wymagane dokumenty W celu dokonania oceny według wyżej wymienionych kryteriów, wnioskodawcy zobowiązani są dostarczyć następujące dokumenty: a) oryginał pisma przewodniego z podaniem wnioskowanej kwoty dotacji; b) należycie wypełniony i podpisany formularz wniosku zawarty w załączniku 1 do decyzji Prezydium Parlamentu Europejskiego z dnia 29 marca 2004 r. (wraz z pisemnym oświadczeniem); c) statut wnioskodawcy; d) urzędowe poświadczenie rejestracji; e) aktualny dokument poświadczający działalność wnioskodawcy; f) lista dyrektorów/członków zarządu (nazwiska i imiona, obywatelstwo, tytuły lub stanowiska w ramach wnioskodawcy); g) program wnioskodawcy; h) pełne sprawozdanie finansowe za rok 2011 potwierdzone przez zewnętrznego organ kontroli księgowej (¹); i) preliminarz budżetu operacyjnego na okres objęty dotacją (1 stycznia 2013 r.–31 grudnia 2013 r.), ze wskazaniem kosztów kwalifikujących się do dofinansowania z budżetu Wspólnoty; j) dokumenty potwierdzające spełnianie przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2004/2003. W odniesieniu do lit. c), d), f), g) wnioskodawca może złożyć oświadczenie, zgodnie z którym informacje przedstawione na wcześniejszym etapie nie uległy zmianie. 5. FINANSOWANIE Z BUDŻETU UE Wysokość środków dostępnych w roku budżetowym 2013 w ramach linii budżetowej 403 „Finansowanie europejskich fundacji politycznych” budżetu UE szacuje się w sumie na 12 400 000 EUR. Podlegają one zatwierdzeniu przez władzę budżetową. Maksymalna kwota dofinansowania przyznawanego przez Parlament Europejski nie przekracza 85 % podlegających dofinansowaniu wydatków z budżetu operacyjnego fundacji politycznych na poziomie europejskim. Udokumentowanie powyższego należy do danej fundacji politycznej. Dofinansowanie ma formę dotacji na działalność zgodnie z postanowieniami rozporządzenia finansowego i przepisów wykonawczych do rozporządzenia finansowego. Tryb wypłaty dotacji oraz zobowiązania dotyczące jej wykorzystania zostaną określone w decyzji o przyznaniu dotacji, której wzór stanowi załącznik 2b do decyzji Prezydium. 6. PROCEDURA I TERMIN SKŁADANIA WNIOSKÓW 6.1. Termin i tryb składania wniosków Wnioski można składać do dnia 30 września 2012 r. Wnioski złożone po tym terminie nie zostaną rozpatrzone. Wnioski powinny: a) zostać sporządzone przy użyciu formularza wniosku o przyznanie dotacji (załącznik 1 do decyzji Prezydium); (¹) O ile wnioskodawca nie rozpoczął działalności w roku składania wniosku. b) być obowiązkowo podpisane przez wnioskodawcę lub właściwie upoważnionego pełnomocnika; c) zostać przesłane w dwóch kopertach; obie koperty muszą być zaklejone. Na wewnętrznej kopercie należy zamieścić – poza wskazaną w zaproszeniu do składania wniosków nazwą jednostki, do której adresowany jest wniosek – następujący dopisek: „APPEL À PROPOSITIONS — SUBVENTIONS 2013 AUX FONDATIONS POLITIQUES AU NIVEAU EUROPÉEN À NE PAS OUVRIR PAR LE SERVICE DU COURRIER NI PAR AUCUNE PERSONNE NON HABILITÉE” W przypadku zastosowania kopert samoprzylepnych muszą one być zaklejone taśmą klejącą, a nadawca musi złożyć swój podpis na taśmie. Za podpis nadawcy uważa się nie tylko podpis odręczny, ale także pieczątkę organizacji. Na wewnętrznej kopercie należy zamieścić adres nadawcy oraz następujący adres: European Parliament Mail Service KAD 00D008 2929 Luxembourg LUXEMBOURG Na wewnętrznej kopercie należy zamieścić następujący adres: President of the European Parliament Attn. Mr Roger VANHAEREN, Director-General of Finance SCH 05B031 2929 Luxembourg LUXEMBOURG d) zostać wysłane najpóźniej w dniu, w którym upływa termin określony w zaproszeniu do składania wniosków albo listem poleconym (decyduje data stempla pocztowego) albo przesyłką kurierską (decyduje data doręczenia wskazana na pokwitowaniu). 6.2. Orientacyjna procedura i harmonogram Przyznawanie dotacji fundacjom politycznym na poziomie europejskim odbywa się według następującej procedury i harmonogramu: a) składanie wniosków do Parlamentu Europejskiego (do dnia 30 września 2012 r.); b) rozpatrywanie i selekcja wniosków przez służby Parlamentu Europejskiego. Rozpatrzone zostaną wyłącznie wnioski uznane za dopuszczalne; podstawę rozpatrzenia stanowią kryteria dopuszczalności, wyboru oraz kryteria wyłączające określone w zaproszeniu do składania wniosków; c) podjęcie przez Prezydium Parlamentu Europejskiego decyzji o przyznaniu dotacji (zasadniczo przed dniem 1 stycznia 2013 r., jak określono w art. 4 decyzji Prezydium) i powiadomienie wnioskodawców; d) wypłata zaliczki w wysokości 80 % kwoty dotacji (w terminie 15 dni od wydania decyzji o przyznaniu dotacji). 6.3. Dodatkowe informacje Na stronie internetowej Parlamentu Europejskiego dostępne są następujące dokumenty: http://www.europarl.europa.eu/tenders/invitations.htm: a) rozporządzenie (WE) nr 2004/2003; b) decyzja Prezydium; c) formularz wniosku o przyznanie dotacji (załącznik 1 do decyzji Prezydium). Wszelkie pytania dotyczące niniejszego zaproszenia do składania wniosków o przyznanie dotacji należy kierować pocztą elektroniczną, z podaniem numeru referencyjnego zaproszenia, na adres: email@example.com 6.4. Przetwarzanie danych osobowych Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (1) dane osobowe zawarte we wniosku o dofinansowanie i w załącznikach do wniosku przetwarzane są w poszanowaniu zasad rzetelności, legalności i proporcjonalności w bezpośrednim i zgodnym z prawem celu związanym z niniejszym zaproszeniem. Na potrzeby rozpatrzenia wniosku i dla celów ochrony interesów finansowych Wspólnot dane osobowe mogą być przetwarzane przez właściwe służby i organy Parlamentu Europejskiego oraz zostać przekazane wewnętrznym służbom kontrolnym, Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu, zespołowi ds. nieprawidłowości finansowych lub Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF). (1) Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1. RADA ZAPROSZENIE OTWARTE Europejski program współpracy w dziedzinie badań naukowo-technicznych (COST) (2012/C 177/08) COST łączy badaczy i ekspertów z różnych krajów, którzy pracują nad konkretnymi zagadnieniami. COST NIE finansuje samych badań, ale wspiera działania sieciowe, takie jak organizacja spotkań, konferencji i krótkoterminowych wymian naukowych oraz kontakty zewnętrzne. Obecnie COST wspiera około 250 sieci naukowych (działan). W ramach programu COST ogłoszone zostaje zaproszenie do składania wniosków w sprawie działań, które przyczyniają się do naukowego, technologicznego, gospodarczego, kulturalnego lub społecznego rozwoju Europy. Szczególnie mile widziane są wnioski, które w stosunku do innych programów europejskich będą miały nowatorski charakter, lub wnioski wychodzące od badaczy o krótkim stażu. Nawiązywanie bliższych kontaktów pomiędzy badaczami europejskimi ma ogromne znaczenie dla stworzenia europejskiej przestrzeni badań i innowacji (EPB). COST zachęca do tworzenia nowych, innowacyjnych, interdyscyplinarnych i mających szeroki zasięg sieci badawczych w Europie. Zespoły badaczy prowadzą w ramach programu COST działania, które przyczyniają się do zapewniania najwyższej jakości prac naukowych w Europie. Struktura COST obejmuje dziewięć szeroko pojętych dziedzin (biomedycyna i biologia molekularna; chemia oraz nauki i technologie molekularne; nauka o Ziemi i zarządzanie środowiskiem; żywienie i rolnictwo; leśnictwo, produkty leśne i funkcje lasów; człowiek, społeczeństwo, kultura i zdrowie; technologie informacyjno-komunikacyjne; nauka o materiałach, nauki fizyczne i nanonauki: transport i urbanistyka). Zagadnienia wchodzące w zakres każdej z tych dziedzin opisano na stronie internetowej http://www.cost.eu. Wnioskodawcy proszeni są o przyprzyprowadzenie swojego zagadnienia do jednej z tych dziedzin. Szczególnie mile widziane są jednak również wnioski interdyscyplinarne, niemieszczące się w jednej dziedzinie, które zostaną poddane odrębnej ocenie. Wnioski powinny być składane przez badaczy pochodzących z co najmniej pięciu krajów uczestniczących w COST. Wysokość pomocy finansowej na rzecz działania realizowanego przez 19 krajów uczestniczących – zazwyczaj przyznawanej na okres czterech lat – wynosi około 130 000 EUR rocznie, z zastrzeżeniem dostępnych środków budżetowych. Ocena wniosków zostanie przeprowadzona w dwóch etapach. Wnioski wstępne (do 1 500 słów/3 strony), składane przy użyciu odpowiedniego szablono na stronie internetowej http://www.cost.eu/opencall, powinny zawierać krótkie streszczenie i opisywać spodziewany efekt działań. Wnioski, które nie będą spełniać kryteriów kwalifikacyjnych COST (np. wniosek o finansowanie badań), zostaną odrzucone. Kwalifikujące się wnioski zostaną ocenione – zgodnie z kryteriami opublikowanymi na stronie internetowej http://www.cost.eu – przez komitety zajmujące się poszczególnymi dziedzinami. Autorzy wyselekcjonowanych wniosków wstępnych zostaną zaproszeni do złożenia pełnych wniosków. Pełne wnioski będą podlegać ocenie ekspertów zgodnie z kryteriami oceny przedstawionymi na stronie internetowej http://www.cost.eu/opencall. Decyzja jest zwykle podejmowana w ciągu 6 miesięcy od terminu zgłoszenia wniosków, a działania powinny rozpoczynać się w ciągu kolejnych 3 miesięcy. Termin zgłaszania wniosków wstępnych upływa dnia 28 września 2012 r. o godzinie 17:00 czasu brukselskiego. Około 20% z nich zostanie zaproszonych do złożenia pełnego wniosku i przekazanych do ostatecznej selekcji, w wyniku której wybranych zostanie około 40 nowych działań, z zastrzeżeniem dostępnych środków budżetowych. Zaproszenie do składania pełnych wniosków zostanie wystosowane do dnia 23 listopada 2012 r., a termin ich przedkładania upłynie dnia 25 stycznia 2013 r.; decyzje zapadną najprawdopodobniej w maju 2013 roku. Na dzień 29 marca 2013 r. przewidziany jest kolejny termin zgłaszania wniosków, w tym szczególnego zbioru wniosków interdyscyplinarnych (TDP – trans-domain proposals) według specyficznej procedury pilotażowej (szczegółowe informacje na temat procedury można znaleźć na stronie http://www.cost.eu/domains_actions/TDP od września 2012 r.). Wnioskodawcy mogą skontaktować się z krajowymi koordynatorami COST (CNC) w celu uzyskania informacji i wskazówek – zob. http://www.cost.eu/cnc Wnioski należy składać przez Internet na stronie internetowej biura COST. Wsparcie finansowe przeznaczone dla COST na działalność koordynacyjną pochodzi z programu ramowego UE w zakresie badań i rozwoju technologicznego. Biuro COST, zarządzane przez Europejską Fundację Naukową, działa jako jednostka odpowiedzialna za realizację programu COST i zapewnia prowadzenie sekretariatu administracyjnego, naukowego i technicznego obsługującego program COST, komitety zajmujące się poszczególnymi dziedzinami programu oraz działania COST. KOMISJA EUROPEJSKA Zaproszenie do składania wniosków o finansowanie działań zmierzających do zamiany na inne formy transportu, działań katalitycznych, działań związanych z autostradami morskimi, działań związanych z unikaniem ruchu oraz wspólnych działań dokształcających w ramach drugiego programu Marco Polo (Rozporządzenie (WE) nr 1692/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady – Dz.U. L 328 z 24.11.2006, s. 1) (2012/C 177/09) Komisja Europejska niniejszym wystosowuje zaproszenie do składania wniosków na rok 2012 w ramach drugiego programu Marco Polo. Termin składania wniosków upływa dnia 21 września 2012 r. Informacje na temat procedur składania wniosków oraz instrukcje dla wnioskodawców dostępne są na następującej stronie internetowej: http://ec.europa.eu/transport/marcopolo/getting-funds/call-for-proposals/2012/index_en.htm Informacje dotyczące programu Marco Polo uzyskać można także pocztą elektroniczną: firstname.lastname@example.org oraz faksem: +32 22979506. \| Dziennik Urzędowy UE, serie L i C, wyłącznie wersja papierowa \| w 22 językach urzędowych UE \| 1 200 EUR/rok \| \|-------------------------------------------------------------\|-----------------------------\|---------------\| \| Dziennik Urzędowy UE, serie L i C, wersja papierowa + roczne wydanie na płycie DVD \| w 22 językach urzędowych UE \| 1 310 EUR/rok \| \| Dziennik Urzędowy UE, seria L, wyłącznie wersja papierowa \| w 22 językach urzędowych UE \| 840 EUR/rok \| \| Dziennik Urzędowy UE, serie L i C, miesięczne wydanie na płycie DVD (komplet) \| w 22 językach urzędowych UE \| 100 EUR/rok \| \| Suplement do Dziennika Urzędowego (seria S) – Ogłoszenia o przetargach, płyta DVD raz w tygodniu \| wielojęzyczny: w 23 językach urzędowych UE \| 200 EUR/rok \| \| Dziennik Urzędowy UE, seria C – Konkursy \| w językach, których dotyczy konkurs \| 50 EUR/rok \| Prenumerata Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, który jest wydawany w językach urzędowych Unii, dostępna jest w 22 wersjach językowych. Dziennik Urzędowy składa się z dwóch serii – L (Legislacja) oraz C (Informacje i zawiadomienia). Dla każdej wersji językowej jest otwierana osobna prenumerata. Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 920/2005, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym L 156 z dnia 18 czerwca 2005 r., instytucje Unii Europejskiej nie mają obowiązku sporządzania wszystkich aktów prawnych w języku irlandzkim ani publikowania ich w tym języku. W związku z tym irlandzkie wydania Dziennika Urzędowego sprzedawane są osobno. Prenumerata Suplementu do Dziennika Urzędowego (seria S – Ogłoszenia o przetargach) obejmuje wszystkie 23 wersje językowe na pojedynczej płycie DVD. Na żądanie prenumeratorzy Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej mogą otrzymać różne załączniki do Dziennika Urzędowego. Prenumeratorzy informowani są o publikacji załączników poprzez zawiadomienia dołączane do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Sprzedaż i prenumerata Prenumeratę różnych odpłatnych publikacji wydawanych okresowo, na przykład prenumeratę Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, można zamówić u naszych dystrybutorów handlowych. Wykaz dystrybutorów handlowych znajduje się na stronie internetowej: http://publications.europa.eu/others/agents/index_pl.htm Portal EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu) zapewnia bezpośredni i bezpłatny dostęp do prawodawstwa Unii Europejskiej. EUR-Lex umożliwia dostęp do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej oraz traktatów, aktów prawnych, orzecznictwa i aktów przygotowawczych. Dodatkowe informacje o Unii Europejskiej znajdują się na stronie: http://europa.eu	5ed82618-3006-4be2-9c83-699f0e370469	finepdfs	1.441406	CC-MAIN-2019-47	https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:C:2012:177:FULL&from=EN	2019-11-12T15:49:25	crawl-data/CC-MAIN-2019-47/segments/1573496665575.34/warc/CC-MAIN-20191112151954-20191112175954-00519.warc.gz	425,094,136	0.999769	0.999993	0.999993	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 862, 2409, 4745, 8805, 13200, 18485, 23263, 28931, 33598, 38028, 43203, 48134, 49393, 50556, 52384, 53601, 54723, 55938, 57225, 58435, 59567, 60694, 62660, 66398, 67967, 69777, 72154, 73725, 75596, 77926, 79838, 82288, 84621, 87091, 90330, 92985,...	1	0
SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa · 1.1 Identyfikator produktu · Nazwa handlowa: KEIM CONCRETAL-CLEANER · 1.2 Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania odradzane · Zastosowanie substancji / mieszaniny Środek do czyszczenia powierzchni betonu i tynku · Zastosowania odradzane Wszystkie inne zastosowania są odradzane. · 1.3 Dane dotyczące dostawcy karty charakterystyki · Producent/Dostawca: KEIMFARBEN GMBH Keimstraße 16 / 86420 Diedorf Tel. +49 (0)821 4802-0 Fax +49 (0)821 4802-210 www.keim.com / firstname.lastname@example.org KEIM FARBY MINERALNE SP. ZO.O. ul. Fabryczna 20 c / PL-53609 Wrocław Tel. +48 71 750 00 51/+48 71 750 00 52 Fax +48 71 750 00 53 www.keim.com/ email@example.com · Komórka udzielająca informacji: Tel: (+48) 71-7500051 Email: firstname.lastname@example.org · 1.4 Numer telefonu alarmowego: GBK GmbH Global Regulatory Compliance Emergency number: +49(0)6132/84463 SEKCJA 2: Identyfikacja zagrożeń · 2.1 Klasyfikacja substancji lub mieszaniny · Klasyfikacja zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 Acute Tox. 4 H302 Działa szkodliwie po połknięciu. Acute Tox. 4 H312 Działa szkodliwie w kontakcie ze skórą. Skin Corr. 1B H314 Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu. Eye Dam. 1 H318 Powoduje poważne uszkodzenie oczu. · 2.2 Elementy oznakowania · Oznakowanie zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 Produkt jest klasyfikowany i oznakowany zgodnie z przepisami CLP. · Piktogramy określające rodzaj zagrożenia GHS05 GHS07 · Hasło ostrzegawcze Niebezpieczeństwo · Nazwy niebezpiecznych składników umieszczone na etykiecie: kwas heksafluorokrzemowy Izotridekanol etoksylowany ( ≥ 2,5 EO ) kwas fluorowodorowy (ciąg dalszy na stronie 2) · Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia H302+H312 Działa szkodliwie po pokłnieniu lub w kontakcie ze skórą. H314 Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu. · Zwroty wskazujące środki ostrożności P280 Stosować rękawice ochronne/odzież ochronną/ochronę oczu. P301+P330+P331 W PRZYPADKU POŁKNIECIA: wypłukać usta. NIE wywoływać wymiotów. P305+P351+P338 W PRZYPADKU DOSTANIA SIE DO OCZU: Ostrożnie płukać wodą przez kilka minut. Wyjąć soczewki kontaktowe, jeżeli są i można je łatwo usunąć. Nadal płukać. P303+P361+P353 W PRZYPADKU KONTAKTU ZE SKÓRĄ (lub z włosami): Natychmiast zdjąć całą zanieczyszczoną odzież. Splukać skórę pod strumieniem wody [lub prysznicem]. P304+P340 W PRZYPADKU DOSTANIA SIĘ DO DRÓG ODDECHOWYCH: wyprowadzić lub wynieść poszkodowanego na świeże powietrze i zapewnić mu warunki do swobodnego oddychania. P308+P313 W przypadku narażenia lub styczności: Zasięgnąć porady/zgłosić się pod opiekę lekarza. P501 Zawartość / pojemnik usuwać zgodnie z przepisami regionalnymi / narodowymi. · Dane dodatkowe: Produkt przeznaczony wyłącznie do użytku zawodowego. · 2.3 Inne zagrożenia · Wyniki oceny właściwości PBT(trwałość, zdolność do biokumulacji i toksyczności) i vPvB (bardzo duża trwałość i bardzo duża zdolność do biokumulacji): · PBT: Nie dotyczy. · vPvB: Nie dotyczy. SEKCJA 3: Skład/informacja o składnikach · 3.2 Mieszanki · Opis: Środek czyszczący na bazie kwasu fluorokrzemowego · Składniki niebezpieczne: \| CAS: 16961-83-4 EINECS: 241-034-8 Numer indeksu: 009-011-00-5 Reg.nr.: 01-2119488906-19-xxxx \| kwas heksafluorokrzemowy Skin Corr. 1B, H314 \| 17,34% \| \|-----------------------------\|----------------------------------\|--------\| \| CAS: 64-17-5 EINECS: 200-578-6 Numer indeksu: 603-002-00-5 Reg.nr.: 01-2119457610-43-XXXX \| Etanol Flam. Liq. 2, H225; Eye Irrit. 2, H319 \| ≤2,5% \| \| CAS: 69011-36-5 Numer WE: 931-138-8 \| Izotridekanol etoksylowany ( ≥ 2,5 EO ) Eye Dam. 1, H318; Acute Tox. 4, H302 \| ≤2,5% \| \| CAS: 7664-39-3 EINECS: 231-634-8 Numer indeksu: 009-003-00-1 \| kwas fluorowodorowy Acute Tox. 2, H300; Acute Tox. 1, H310; Acute Tox. 2, H330; Skin Corr. 1A, H314 \| 0,25% \| SEKCJA 4: Środki pierwszej pomocy · 4.1 Opis środków pierwszej pomocy · Wskazówki ogólne: Odzleź zanieczyszczoną produktem należy niezwłocznie zdjąć. Zaleca się, w razie wizyty u lekarza, pokazać kartę charakterystyki. · Po wdychaniu: Zapewnić dostęp świeżego powietrza lub tlenu; wezwać lekarza. Poszkodowanego przenieść w ciepłe i bezpieczne miejsce. · W przypadku kontaktu ze skórą: Natychmiast zmyć wodą i mydłem i dobrze splukać. Nie stosować rozpuszczalników ani rozcieńczalników. Natychmiast natrzeć roztworem glukonianu Ca lub żelem glukonianu Ca. Odwieź do lekarza. · W przypadku kontaktu z oczami: Powiek nie zamknięć, płukać przez kilka minut pod bieżącą wodą i zasięgnąć porady lekarza Roztwór glukonianu wapnia · W przypadku polnienia: Usta i gardło wypłukać wodą. Nie powodować wymiotów i sprowadzić lekarza. Podać do picia roztwór glukonianu wapnia · 4.2 Najważniejsze ostre i opóźnione objawy oraz skutki narażenia: Brak dostępnych danych · 4.3 Wskazania dotyczące wszelkiej natychmiastowej pomocy lekarskiej i szczegółowego postępowania z poszkodowanym: Brak dostępnych danych SEKCJA 5: Postępowanie w przypadku pożaru · 5.1 Środki gaśnicze: · Przydatne środki gaśnicze: Sam produkt nie jest palny. Zabiegi gaszenia ognia dostosować do otoczenia. · 5.2 Szczególne zagrożenia związane z substancją lub mieszaniną: Podczas pożaru mogą uwolnić się: Fluorowodór (HF) Tetrafluorek krzemu Przy ogrzewaniu lub w wypadku pożaru możliwe jest tworzenie się trujących gazów. · 5.3 Informacje dla straży pożarnej: · Specjalne wyposażenie ochronne: Stosować maskę przeciwgazową izolacyjną. Nosić pełne ubranie ochronne. · Informacje dodatkowe: Zagrożone zbiorniki ochłodzić strumieniem wody. Pozostałości po pożarze i skażona woda muszą być usunięte zgodnie z przepisami. W przypadku pożaru nie należy wdychać dymu, gazów pożarowych i pary. SEKCJA 6: Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwalnienia do środowiska · 6.1 Indywidualne środki ostrożności, wyposażenie ochronne i procedury w sytuacjach awaryjnych Nosić osobistą odzież ochronną. Ludzie powinni opuścić miejsce zagrożenia i przebywać w miejscu przewiewnym. Unikać kontaktu ze skórą i oczami. · 6.2 Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska: Unikać przedostania się do gleby, wód gruntowych, kanalizacji. Przestrzegać lokalnych przepisów. W przypadku przedostania się do zbiorników wodnych lub kanalizacji zawiadomić właściwe władze. Rozcieńczyć dużą ilością wody. · 6.3 Metody i materiały zapobiegające rozprzestrzenianiu się skażenia i służące do usuwania skażenia: Zebrać za pomocą materiału wiążącego ciecz (piasek, ziemia okrzemkowa, materiał wiążący kwasy, materiał wiążący uniwersalny, trociny). Umieścić w oznakowanych, zamkniętych pojemnikach. Zastosować środek neutralizujący. Materiał skażony usunąć jako odpad wg sekcji 13. Zadbać o odpowiednią wentylację. Powierzchnie nieoczyszczone należy dokładnie oczyścić. · 6.4 Odniesienia do innych sekcji Informacje na temat bezpiecznej obsługi patrz sekcja 7. Informacje na temat osobistego wyposażenia ochronnego patrz sekcja 8. Informacje na temat utylizacji patrz sekcja 13. SEKCJA 7: Postępowanie z substancjami i mieszaninami oraz ich magazynowanie · 7.1 Środki ostrożności dotyczące bezpiecznego postępowania: Unikać kontaktu z oczami i skórą. Nie wdychać oparów aerosoli. Zbiorniki zamknąć szczelnie. Zapewnić odpowiednią wentylację w miejscu pracy. Stosować się do osobistych środków bezpieczeństwa zawartych w sekcji 8 (8.2). Przestrzegać przepisów BHP. · Wskazówki dla ochrony przeciwpożarowej i przeciwwybuchowej: Produkt jest niepalny. Nie są potrzebne szczególne zabiegi. 7.2 Warunki bezpiecznego magazynowania, łącznie z informacjami dotyczącymi wszelkich wzajemnych niezgodności: · Składanie: · Wymagania w stosunku do pomieszczeń składowych i opakowań: Przechowywać w chłodnym i suchym miejscu, w oryginalnych opakowaniach. Przechowywać tylko w oryginalnych, szczelnie zamkniętych opakowaniach. Zapewnić wiarę ociepkową/wychwytową. · Wskazówki odnośnie wspólnego składowania: Nie składować wspólnie z alkaliami (ługami). Nie składować w styczności z metalami. · Dalsze wskazówki odnośnie warunków składowania: Chronić przed mrozem. Zbiornik trzymać szczelnie zamknięty. Chronić przed nagrzewaniem i bezpośrednim nasłonecznieniem. · Klasa składowania: 8B · Klasyfikacja według rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa w procesie produkcji (BetrSichV): - · 7.3 Szczególne zastosowanie(-a) końcowe: Brak dostępnych danych. SEKCJA 8: Kontrola narażenia/środki ochrony indywidualnej 8.1 Parametry dotyczące kontroli · Składniki wraz z kontrolowanymi wartościami granicznymi zależnymi od miejsca pracy: \| 64-17-5 Etanol \| NDS \| NDS: 1900 mg/m³ \| \|---------------\|-----\|-----------------\| \| 7664-39-3 kwas fluorowodorowy \| NDS \| NDSCh: 2 mg/m³ NDS: 0,5 mg/m³ \| · Wartości DNEL \| 16961-83-4 kwas heksafluorokrzmowy \| Ustne \| Long-term - systemic effects 0,01 mg/kg bw/day (konsumentów) \| \|------------------------------------\|-------\|-------------------------------------------------------------\| \| \| Wdechowe \| Acute - systemic effects 0,01 mg/kg/day (konsumentów) \| \| \| \| Acute - systemic effects 0,04 mg/m³ (konsumentów) \| \| \| \| Acute - local effects 3,125 mg/m³ (worker) \| \| \| \| Long-term - systemic effects 1,875 mg/m³ (worker) \| \| \| \| Long-term - systemic effects 0,04 mg/m³ (konsumentów) \| \| \| \| Long-term - local effects 1,56 mg/m³ (konsumentów) \| \| 64-17-5 Etanol \| Ustne \| Long-term - systemic effects 87 mg/kg bw/day (konsumentów) \| \|---------------\|-------\|----------------------------------------------------------\| \| \| Skórne \| Long-term - systemic effects 343 mg/kg bw/day (pracownica) \| \| Wdechowe \| Long-term - systemic effects \| 206 mg/kg bw/day (konsumentów) \| \|----------\|------------------------------\|-------------------------------\| \| \| Acute - local effects \| 1.900 mg/m³ (pracownica) \| \| \| Acute - local effects \| 950 mg/m³ (konsumentów) \| \| \| Long-term - systemic effects\| 950 mg/m³ (pracownica) \| \| \| Long-term - systemic effects\| 114 mg/m³ (konsumentów) \| · Wartości PNEC 16961-83-4 kwas heksafluorokrzemowy \| Aquatic compartment - freshwater \| 0,9 mg/l (Słodkowodna) \| \| Aquatic compartment - marine water \| 0,9 mg/l (Woda morska) \| \| Terrestrial compartment - soil \| 11 mg/kg dw (soil) \| \| Sewage treatment plant \| 51 mg/l (Oczyszczalnia ścieków) \| 64-17-5 Etanol \| Aquatic compartment - freshwater \| 0,96 mg/l (Słodkowodna) \| \| Aquatic compartment - marine water \| 0,79 mg/l (Woda morska) \| \| Aquatic compartment - water, intermittent releases \| 2,75 mg/l (brak danych) \| \| Aquatic compartment - sediment in freshwater \| 3,6 mg/kg sed dw (Osad słodkowodny) \| \| Aquatic compartment - sediment in marine water \| 2,9 mg/kg sed dw (Osad morski) \| \| Terrestrial compartment - soil \| 0,63 mg/kg dw (soil) \| \| Sewage treatment plant \| 580 mg/l (Oczyszczalnia ścieków) \| · Wskazówki dodatkowe: Podstawą były aktualnie obowiązujące wykazy. · 8.2 Ograniczenie i kontrola narażenia: · Indywidualne środki ochrony takie jak indywidualne wyposażenie ochronne · Ogólne środki ochrony i higieny: Unikać zanieczyszczenia oczu i skóry. Nie wdychać oparów aerosoli. Myć ręce przed przerwą i po zakończeniu pracy. Zabrudzoną, nasączoną odzież natychmiast zdjąć. · Ochronę dróg oddechowych Ochrona dróg oddechowych tylko w przypadku powstania aerosolu lub mgły. Filtr kombinowany B-P2 · Ochrona rąk: Rękawice - kwasoodporne · Materiał, z którego wykonane są rękawice: Odpowiedni, np.: Kauczuk chloroprenowy Zalecana grubość materiału: ≥ 0,5 mm Kauczuk naturalny (lateks) Zalecana grubość materiału: ≥ 0,5 mm Kauczuk fluorowy (Viton) Zalecana grubość materiału: ≥ 0,7 mm Wybór odpowiednich rękawic nie zależy tylko od materiału, lecz także od innych cech jakościowych i zmienia się w zależności od producenta. Ponieważ produkt jest preparatem składającym się z kilku substancji, to odporności materiałów, z których wykonano rękawice nie można wcześniej wyliczyć i dlatego też musi być ona sprawdzona przed zastosowaniem. Czas penetracji dla materiału, z którego wykonane są rękawice: Wartość przenikania: poziom ≥ 6 (480 min) Czasów przebicia zgodnie z EN 16523-1:2015 nie określa się w warunkach praktycznych. Dlatego też zaleca się maksymalny czas stosowania, który odpowiada 50 % czasu przebicia. Od producenta rękawic należy uzyskać informację na temat dokładnego czasu przebicia i go przestrzegać. Ochronę oczu lub twarzy Okulary ochronne szczelnie zamknięte. w razie potrzeby ochrona twarzy Ochrona ciała: Odzież ochronna kwasoodporna Kontrola narażenia środowiska Patrz sekcja 12 i 6.2 Brak dostępnych dalszych istotnych danych SEKCJA 9: Właściwości fizyczne i chemiczne 9.1 Informacje na temat podstawowych właściwości fizycznych i chemicznych Ogólne dane Stan skupienia: Płynny Kolor: transparentny, bezbarwny Zapach: Gryzący Próg zapachu: Nieokreślone. Temperatura topnienia/krzepnięcia: Nieokreślone. Temperatura wrzenia lub początkowa temperatura wrzenia i zakres temperatur wrzenia: ~100 °C Palność materiałów: Nie dotyczy. Dolna i górna granica wybuchowości Dolna: Nie dotyczy. Górna: Nie dotyczy. Temperatura zapłonu: Nie dotyczy. Temperatura palenia się: Nieokreślone. Temperatura rozkładu: Nieokreślone. pH w 20 °C: ~1 Lepkość: Lepkość kinematyczna: Nieokreślone. Dynamiczna: Nieokreślone. Rozpuszczalność Woda: W pełni mieszałny. Współczynnik podziału n-oktanol/woda (wartość współczynnika log) Nie dotyczy. Prężność pary w 20 °C: ~23 hPa Gęstość lub gęstość względna Gęstość w 20 °C: 1,1-1,2* g/cm³ Gęstość względna: Nieokreślone. Gęstość par Nie dotyczy. 9.2 Inne informacje * Wartości podano dla materiału świeżo wyprodukowanego. Wartości te mogą zmieniać się z biegiem czasu. Wygląd: Forma: Płynny Ważne dane na temat ochrony zdrowia i środowiska oraz bezpieczeństwa Temperatura samozapłonu: Produkt nie jest samozapalny. Właściwości wybuchowe: Produkt nie stwarza zagrożenia wybuchem. Zmiana stanu Temperatura/zakres mięknięcia Właściwości utleniające: Nie dotyczy. Szybkość parowania Nie dotyczy. Informacje dotyczące klas zagrożenia fizycznego Materiały wybuchowe brak Gazy łatwopalne brak Aerozole brak Gazy utleniające brak Gazy pod ciśnieniem brak Płyny łatwopalne brak Łatwopalne ciała stałe brak Substancje i mieszaniny samoreaktywne brak Substancje ciekłe piroforyczne brak Substancje stałe piroforyczne brak Substancje i mieszaniny samonagrzewające się brak Substancje i mieszaniny, które w kontakcie z wodą emitują gazy łatwopalne brak Substancje ciekłe utleniające brak Substancje stałe utleniające brak Nadtlenki organiczne brak Substancje powodujące korozję metali brak Odczułone materiały wybuchowe brak SEKCJA 10: Stabilność i reaktywność 10.1 Reaktywność Brak dostępnych dalszych istotnych danych 10.2 Stabilność chemiczna Stabilny w normalnych warunkach przechowywania i stosowania. Rozkład termiczny/ warunki których należy unikać: Dla uniknięcia rozkładu termicznego - nie przegrzewać. 10.3 Możliwość występowania niebezpiecznych reakcji Gwałtowne reakcje z silnymi alkaliami i czynnikami utleniającymi (ciąg dalszy na stronie 9) Reakcje z metalami lekkimi, z wytwarzaniem się wodoru. Korodujące wobec metali. 10.4 Warunki, których należy unikać Brak dostępnych danych. 10.5 Materiały niezgodne: Zasady Metale 10.6 Niebezpieczne produkty rozkładu: W wyniku pożaru mogą uwalnić się: Fluorowodór Tetrafluorek krzemu Brak niebezpiecznych produktów rozkładu jeśli przechowywany i stosowany zgodnie z zaleceniami. SEKCJA 11: Informacje toksykologiczne 11.1 Informacje na temat klas zagrożenia zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1272/2008 Toksykość ostra Działa szkodliwie po polknięciu lub w kontakcie ze skórą. Istotne sklasyfikowane wartości LD/LC50: \| 64-17-5 Etanol \| Ustne \| LD50 \| 10.470 mg/kg (szczur) (OECD 401) \| \| \| Skórne \| LD50 \| >2.000 mg/kg (króliki) (OECD 402) \| \| \| Wdechowe \| LC50/4 h \| >50 mg/l (szczur) (OECD 403) \| \| 69011-36-5 Izotridekanol etoksylowany (≥ 2,5 EO) \| Ustne \| LD50 \| >300-2.000 mg/kg (szczur) \| \| \| Skórne \| LD50 \| >2.000 mg/kg (króliki) \| \| \| \| NOAEL \| 50 mg/kg / 2 Jahre (szczur) \| \| \| \| \| Herz Leber Niere \| W przypadku kontaktu ze skórą: Szkodliwy dla zdrowia w kontakcie ze skórą Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu. W przypadku dostania się do oczu: Powoduje poważne uszkodzenie oczu. W przypadku dostania się do dróg oddechowych: Może wywoływać podrażnienie. W przypadku polknienia: szkodliwy dla zdrowia W przypadku polknienia może powodować oparzenia okolic ust i przężyku, a także ryzyko perforacji przężyku i żołądka. Działanie uczulające na drogi oddechowe lub skórę W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. Działanie mutagenne na komórki rozrodcze W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. Działanie rakotwórcze W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. Szkodliwe działanie na rozrodczość W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. - Działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie jednorazowe W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. - Działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie powtarzane W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. - Zagrożenie spowodowane aspiracją W oparciu o dostępne dane, kryteria klasyfikacji nie są spełnione. - Dalsze dane (do toksykologii eksperymentalnej): Badania eksperymentalne nie zostały przeprowadzone. Produkt nie był testowany. Informacja o toksykologii została podana na podstawie właściwości poszczególnych składników. - Toksyczność nieostra do chronicznej: \| 64-17-5 Etanol \| Ustne NOAEL 1.760 mg/kg /90D (szczur) (OECD 408) \| \|----------------\|--------------------------------------------------\| \| \| Zielorgan: Leber \| - Działanie rakotwórcze, działanie mutagenne i szkodliwe działanie na rozrodczość (CMR) brak - 11.2 Informacje o innych zagrożeniach - Właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego żaden ze składników nie znajduje się na liście SEKCJA 12: Informacje ekologiczne - 12.1 Toksyczność - Toksyczność wodna: \| 64-17-5 Etanol \| EC 50/48h >10.000 mg/l (Daphnia) \| \|----------------\|----------------------------------\| \| \| EC 50/72 h 275 mg/l (alga słodkowodna) (OECD 201) \| \| \| EC 50 >100 mg/l /statisch (algi) (OECD 201) \| \| \| LC 50/48h 8.140 mg/l (ryba) \| \| 69011-36-5 Izotridekanol etoksylowany (≥ 2,5 EO) \| NOEC 1,73 mg/l (ryba) (QSAR) \| \|-------------------------------------------------\|-------------------------------\| \| \| 2,5 mg/l /21D (Daphnia) (OECD 211) \| \| \| 220 mg/kg (Invertebrates) \| \| \| 10 mg/kg (Rośliny) (OECD 208) \| \| EC 50/48h (statyczny) >1-10 mg/l (Daphnia) (OECD 202) \| \| EC 50/72 h (statyczny) >1 mg/l (algi) (OECD 201) \| \| EC 50 140 mg/l (osad czynny) \| \| LC 50/96 h >1-10 mg/l (ryba) (OECD 203) \| \| EC 10 (statyczny) >1-10 mg/l /72H (algi) (OECD 201) \| - 12.2 Trwałość i zdolność do rozkładu: Brak dostępnych danych. - 12.3 Zdolność do bioakumulacji: Brak dostępnych danych. 12.4 Mobilność w glebie: Brak dostępnych danych. 12.5 Wyniki oceny właściwości PBT i vPvB PBT: Nie dotyczy. vPvB: Nie dotyczy. 12.6 Właściwości zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego Produkt nie zawiera substancji o właściwościach zaburzających gospodarkę hormonalną. 12.7 Inne szkodliwe skutki działania: Dalsze wskazówki ekologiczne: Wskaźnik AOX (adsorbowalne związki halogenoorganiczne): Ze względu na zawartość materiałów, które nie zawierają chlorowców organicznych, produkt nie przyczynia się do zanieczyszczenia AOX ścieków. Zawiera zgodnie z recepturą następujące metale ciężkie i związki na podstawie Wytycznych Wspólnoty Europejskiej nr 2006/11/WE: Zgodnie z aktualnym stanem naszej wiedzy, produkt nie zawiera metali ciężkich ani substancji wykazanych w dyrektywie EU 76/464/EWG. Wskaźniki ogólne: Dotychczas nie przedłożono żadnych ocen ekotoksykologicznych. Informacja o ekotoksykologii została podana na podstawie właściwości poszczególnych składników. Nie może przedostać się w stanie nieroczyszczonym lub niezneutralizowanym do ścieków lub do kolektora kanalizacyjnego. Nie dopuścić do przedostania się do wód gruntowych, wód Powierzchniowych, bądź do kanalizacji. Klasa szkodliwości dla wody 2 (samookreślenie): szkodliwy dla wody SEKCJA 13: Postępowanie z odpadami 13.1 Metody unieszkodliwiania odpadów: Zalecenie: Zutylizować zgodnie z przepisami urzędowymi. Nie może podlegać obróbce wspólnie z odpadkami domowymi. Nie dopuścić do przedostania się do kanalizacji. Europejski Katalog Odpadów 06 01 06* inne kwasy Opakowania nieoczyszczone: Zalecenie: Usuwanie zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zalecany środek czyszczący: Woda, w razie konieczności z dodatkiem detergentów. SEKCJA 14: Informacje dotyczące transportu 14.1 Numer UN lub numer identyfikacyjny ID ADR, IMDG, IATA UN1778 14.2 Prawidłowa nazwa przewozowa UN ADR 1778 KWAS FLUOROKRZEMOWY, roztwór IMDG FLUOROSILICIC ACID IATA FLUOROSILICIC ACID, solution 14.3 Klasa(-y) zagrożenia w transporcie - ADR, IMDG, IATA - Klasa 8 Materiały żrące - Nalepka 8 14.4 Grupa pakowania - ADR, IMDG, IATA II 14.5 Zagrożenia dla środowiska: - Zanieczyszczenia morskie: Nie 14.6 Szczególne środki ostrożności dla użytkowników - Uwaga: Materiały żrące - Numer rozpoznawczy zagrożenia (Liczba Kemlera): 80 - Numer EMS: F-A,S-B - Segregation groups (SGG1) Acids - Stowage Category A - Segregation Code SG36 Stow "separated from" SGG18-alkalis. SG49 Stow "separated from" SGG6-cyanides 14.7 Transport morski luzem zgodnie z instrumentami IMO - Nie dotyczy. Transport/ dalsze informacje: Korozyjny ADR - Ilości ograniczone (LQ) 1L - Ilości wyłączone (EQ) Kod: E2 Maksymalna ilość netto na opakowanie wewnętrzne: 30 ml Maksymalna ilość netto na opakowanie zewnętrzne: 500 ml Kategoria transportowa 2 Kodów zakazu przewozu przez tunele E IMDG - Limited quantities (LQ) 1L - Excepted quantities (EQ) Code: E2 Maximum net quantity per inner packaging: 30 ml Maximum net quantity per outer packaging: 500 ml SEKCJA 15: Informacje dotyczące przepisów prawnych 15.1 Przepisy prawne dotyczące bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska specyficzne dla substancji lub mie szaniny Ustawa z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych. Dz. U. nr 11 z 2001 r., poz. 84, z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2007 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz.U. nr 174 z 2007 r., poz. 1222), z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych (Dz. U. nr 260, poz. 2595), z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych, których opakowanie należy zaopatrzyć w zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci i w wyczuwalne dotykkiem ostrzeżenie o niebezpieczenstwie (Dz. U. Nr 140 z 3 września 2002 r., poz. 1174) z późniejszymi zmianami. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jednolity; Dz. U. nr 21 z 1998 r., poz. 94; z późniejszymi zmianami). Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11 czerwca 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Dz. U. nr 91., poz. 811, z późniejszymi zmianami. Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1184), z późniejszymi zmianami. Oświadczenie Rządowe z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. Dz. U. nr 178 z 2005 r., poz. 14817., z późniejszymi zmianami. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. nr 62 z 2001 r., poz. 628 z późniejszymi zmianami) wraz z Rozporządzeniami Ministra Środowiska (Dz. U. nr 152 z 2001 r., poz. 1735-1737) (patrz pkt. 13), z późniejszymi zmianami. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Dz. U. nr 11., poz. 97 (patrz pkt.13), z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. Dz. U. nr 112 z 2001 r., poz. 1206 (patrz pkt.13), z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie wymagań zasadniczych dla środków ochrony indywidualnej. Dz. U. nr 259/2005., poz. 2173 (patrz pkt. 8), z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych. Dz. U. nr 136/2006 poz. 964., z późniejszymi zmianami. Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchyłające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak Również dyrektywy Rady 76/769/EEG i dyrektywy Komisji 91/155/EEG, 93/67/EEG, 93/105/WE i 2000/21/WE (sprostowanie Dz.U. L 136 z 29.5.2007). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2009 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych oraz niektórych preparatów chemicznych. (Dz.U Nr 53, poz 439), z późniejszymi zmianami Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lutego 2010 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (Dz.U Nr 27, poz. 140), z późniejszymi zmianami Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 września 2003 r. w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz.U Nr 171, poz. 1666), z późniejszymi zmianami Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i nateżen czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U Nr 217, poz. 1833), z późniejszymi zmianami Oznakowanie zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 Elementy oznakowania znajdują się w sekcji 2 niniejszego dokumentu. Rady 2012/18/UE Wskazane substancje niebezpieczne - Załącznik I Żaden ze składników nie znajduje się na liście Wykaz substancji podlegających procedurze udzielania zezwoleń (Załącznik XIV) Żaden ze składników nie znajduje się na liście Dyrektywa 2011/65/UE w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym - Załącznik II Żaden ze składników nie znajduje się na liście ROZPORZĄDZENIE (UE) 2019/1148 Załącznik I - PREKURSORY MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH PODLEGAJĄCE OGRANICZENIOM (Górna wartość graniczna do celów wydawania pozwoleń na podstawie art. 5 ust. 3) Żaden ze składników nie znajduje się na liście Załącznik II - PREKURSORY MATERIAŁÓW WYBUCHOWYCH PODLEGAJĄCE OBOWIĄZKOWI ZGŁOSZENIA Żaden ze składników nie znajduje się na liście Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 w sprawie prekursorów narkotykowych Żaden ze składników nie znajduje się na liście Rozporządzenie (WE) NR 111/2005 określające zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi Żaden ze składników nie znajduje się na liście Przepisy poszczególnych krajów: Klasa zagrożenia wód: Klasa szkodliwości dla wody 2 (samookreślenie): szkodliwy dla wody. Pozostałe przepisy, ograniczenia i rozporządzenia o zakazach Substancje wzbudzające szczególnie duże obawy (SVHC) zgodnie z REACH, art. 57 brak. SEKCJA 16: Inne informacje Dane opierają się na dzisiejszym stanie naszej wiedzy, nie określają jednak w sposób ostateczny właściwości produkcyjnych i nie mogą być uzasadnieniem prawomocnych umów. · Wskazówki dodatkowe: H225 Wysoko łatwopalna ciecz i pary. H300 Połknięcie grozi śmiercią. H302 Działa szkodliwie po połknięciu. H310 Grozi śmiercią w kontakcie ze skórą. H314 Powoduje poważne oparzenia skóry oraz uszkodzenia oczu. H318 Powoduje poważne uszkodzenie oczu. H319 Działa drażniąco na oczy. H330 Wydychanie grozi śmiercią. · Wydział sporządzający wykaz danych: Keimfarben Niemcy, Dział bezpieczeństwa produktów · Numer poprzedniej wersji: 2.0 · Skróty i akronimy: ADR: Accord relatif au transport international des marchandises dangereuses par route (European Agreement Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road) IMDG: International Maritime Code for Dangerous Goods IATA: International Air Transport Association GHS: Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals EINECS: European Inventory of Existing Commercial Chemical Substances ELINCS: European List of Notified Chemical Substances CAS: Chemical Abstracts Service (division of the American Chemical Society) TRGS: Technische Regeln für Gefahrstoffe (Technical Rules for Dangerous Substances, BAuA, Germany) DNEL: Derived No-Effect Level (REACH) PNEC: Predicted No-Effect Concentration (REACH) LC50: Lethal concentration, 50 percent LD50: Lethal dose, 50 percent PBT: Persistent, Bioaccumulative and Toxic SVHC: Substances of Very High Concern vPvB: very Persistent and very Bioaccumulative EC10: Effective concentration at 10% mortality rate. EC50: Half maximal effective concentration. LC10: Lethal concentration at 10% mortality rate. NOEC: No observed effect concentration. REACH: Registration, Evaluation and Authorisation of Chemicals (Regulation (EC) No.1907/2006) Flam. Liq. 2: Substancje ciekłe łatwopalne – Kategoria 2 Acute Tox. 2: Toksyczność ostra – Kategoria 2 Acute Tox. 4: Toksyczność ostra – Kategoria 4 Acute Tox. 1: Toksyczność ostra – Kategoria 1 Skin Corr. 1A: Działanie żrące/drażniące na skórę – Kategoria 1A Skin Corr. 1B: Działanie żrące/drażniące na skórę – Kategoria 1B Eye Dam. 1: Poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy – Kategoria 1 Eye Irrit. 2: Poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy – Kategoria 2 * Dane zmienione w stosunku do wersji poprzedniej	<urn:uuid:5187c0c6-f751-4fdd-9013-4c2e2df2c151>	finepdfs	1.076172	CC-MAIN-2024-33	https://www.keim.com/documents/pl-PL/721/SDB_CONCRETAL-CLEANER_PL-PL.pdf	2024-08-14T13:16:51+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722641113960.89/warc/CC-MAIN-20240814123926-20240814153926-00559.warc.gz	657,874,994	0.999505	0.999941	0.999941	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1795, 3978, 5813, 7661, 10007, 12420, 13955, 15486, 17571, 19872, 21803, 22877, 26166, 28638, 31064 ]	1	0
RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Marcin Wiącek V.6060.4.2023.TS/ŁK Warszawa, 27-03-2023 r. Pan Krzysztof Kwiatkowski Przewodniczący Komisji Ustawodawczej Senatu RP via ePUAP Szanowny Panie Przewodniczący, w związku z pismem z 15 marca 2023 r., Nr BPS.DKS.KU.0401.6.2023, zawierającym wniosek o sporządzenie opinii dotyczącej projektu ustawy o sołtysach i radach sołeckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk senacki Nr 944), zapoznałem się z jego treścią. Jakkolwiek jego intencja, zmierzająca do wzmocnienia podmiotowości lokalnych społeczności jest słuszna, sam projekt wymaga w mojej opinii pogłębionych prac i analiz. Powinny one przy tym obejmować zasadność wprowadzenia „specjalnego" statusu wyłącznie jednego rodzaju jednostek pomocniczych gmin, jakimi są sołectwa, a pominięcie innych. Proponowane w projekcie rozwiązanie ograniczające się do sołectw, zwłaszcza w odniesieniu do konkretnych uregulowań (m.in. wynagrodzenia osób piastujących funkcje w organach jednostki pomocniczej) może budzić wątpliwości. Poniżej przedstawiam uwagi szczególne na temat niektórych rozwiązań legislacyjnych zaproponowanych w przedmiotowym projekcie. Z treści art. 1 projektowanej ustawy określającego zakres przedmiotowy aktu normatywnego wynika, że ustawa ma regulować zasady wyboru i funkcjonowania sołtysów i rad sołeckich w jednostkach pomocniczych gminy. Nie ulega jednak wątpliwości, że zakres regulacji zamieszczonych w projekcie ustawy jest szerszy. Obejmuje bowiem także zagadnienia dotyczące zarządzania i korzystania przez sołectwo z mienia komunalnego, prawa do zryczałtowanego wynagrodzenia za pracę oraz do dodatkowego świadczenia emerytalnego, które ma być przyznawane sołtysom oraz udziału sołtysa w pracach rady gminy. Opiniowany projekt wprowadza ponadto istotne zmiany o charakterze ustrojowym dotyczące sołectwa, jako jednostki pomocniczej gminy. Polegają one na wyposażeniu sołectwa w osobowość prawną (art. 2 ust. 3 oraz 11 projektu ustawy), a także na ustanowieniu zasady, że sołectwo wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 2 projektu ustawy). 1. Podmiotowość prawna sołectw Jakkolwiek niektórzy przedstawiciele doktryny prawa zwracają uwagę, że jednostki pomocnicze gminy powinny posiadać osobowość prawną, gdyż jest to atrybut niezbędny do tego, aby wykonywać własne kompetencje i zarządzać majątkiem (por. B. Zawadzka, „Status prawny jednostek pomocniczych", Wspólnota 1995, nr 16, s. 10), a ponadto upodmiotowienie tych jednostek byłoby zgodne z istotą idei samorządności terytorialnej, to jednak wskazuje się również, że jednostki te nie wydają się być „przygotowane ani strukturalnie, ani majątkowo do udźwignięcia ciężaru samodzielności, która przysługuje osobom prawnym" (por. M. Augustyniak, „Status prawny jednostki pomocniczej gminy w sferze prawa prywatnego", Administracja: teoria, dydaktyka, praktyka, 2008, nr 3, s. 78). Przyznanie sołectwom osobowości prawnej spowoduje, że zostaną one wyposażone w zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych, a tym samym w możliwość zaciągania zobowiązań. W odróżnieniu jednak od obecnego stanu prawnego, zgodnie z którym za zobowiązania jednostek pomocniczych odpowiedzialność ponosi gmina, sołectwa – jako osoby prawne - będą odpowiadać swoim majątkiem za zaciągnięte zobowiązania. Zgodnie bowiem z zasadą wzajemnego braku odpowiedzialności, gmina nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania innych gminnych osób prawnych, a te nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania gminy (art. 49 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Sołectwo może zatem zostać narażone na uszczuplenie praw majątkowych w przypadku, gdy wystąpią przesłanki odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 Kodeksu cywilnego) lub gdy w wyniku niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej wyrządzona zostanie szkoda (art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego). Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 2 ust. 2 projektowanej ustawy przyznaje sołectwu samodzielność w zakresie wykonywania zadań publicznych. Wykonywanie zadań publicznych w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność oznacza bowiem, że sołectwo stanie się autonomicznym podmiotem praw i obowiązków związanych z realizacją tych zadań i zacznie ponosić odpowiedzialność za skutki działań lub bezczynności swoich organów. 2. Zadania publiczne sołectw i finanse sołectw Projektowana ustawa przewiduje, że sołectwa mają wykonywać zadania publiczne we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Projekt nie przewiduje jednakże przynajmniej przykładowego wyliczenia rodzajów zadań, jakie mogą wykonywać sołectwa, pozostawiając w tym przedmiocie, jak dotychczas, dowolność radom gmin (art. 9 ust. 2 pkt 4 projektu). Jednakże w związku z tym, że w przeciwieństwie do aktualnego stanu prawnego, w którym odpowiedzialność za wykonywania zadań przez sołectwa (tak jak przez inne jednostki pomocnicze) spoczywa na gminie, zasadne wydaje się uzupełnienie projektowanych regulacji o prawną gwarancję wyposażenia sołectw w środki adekwatne do przekazanych mu zadań, analogicznej do gwarancji, z jakiej korzystają jednostki samorządu terytorialnego na mocy art. 167 ust. 1 Konstytucji RP. Zapobiegałoby to potencjalnemu przekazywaniu przez gminy zadań sołectwom, na których wykonanie te ostatnie nie będą posiadały środków i narażone byłyby na odpowiedzialność z tego tytułu. Ponadto, projekt ustawy w jej aktualnym brzmieniu pomija całkowicie konieczność skorelowania dokonywanych zmian z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634 ze zm.). Ta ostatnia może wymagać zmian dostosowawczych związanych z wprowadzeniem modyfikacji statusu sołectw, których gospodarka finansowa nie będzie się już odbywała w ramach budżetu gminy. W szczególności, rozważenia wymaga konieczność uzupełnienia katalogu jednostek sektora finansów publicznych, do których obecnie nie należą jednostki pomocnicze gmin, w tym sołectwa. Na podobnej zasadzie wymaga rozważenia konieczność dokonania modyfikacji regulacji ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim (Dz.U. poz. 301 ze zm.), do której projektowana ustawa odwołuje się tylko w kontekście środków, z których (nie) mają pochodzić środki na wynagrodzenia, diety i koszty podróży osób piastujących funkcje w organach sołectwa. 3. Skutki likwidacji lub połączenia sołectw W świetle projektowanych regulacji, rady gmin zachowują pełną swobodę zarówno w tworzeniu, jak i łączeniu i likwidacji jednostek pomocniczych, jakimi są sołectwa. W kontekście przyznanej sołectwom osobowości prawnej, projektowana regulacja powinna zatem zostać uzupełniona o przepisy rozstrzygające o losach mienia stanowiącego własność sołectwa, jak również potencjalnych zobowiązań sołectwa w sytuacji podjęcia przez radę gminy decyzji o połączeniu lub likwidacji sołectw. Brak tego rodzaju rozwiązań rodzi ryzyko powstania swoistej „próżni prawnej", szczególnie groźnej w odniesieniu do podmiotów, którym mogą przysługiwać względem likwidowanego sołectwa roszczenia. 4. Status sołtysa Opiniowany projekt przewiduje również, że sołtys w związku z pełnioną funkcją nawiązuje stosunek pracy na podstawie wyboru (art. 5 ust. 3 projektu), a ponadto przysługuje mu zryczałtowane wynagrodzenie, wynoszące w skali miesięcznej połowę minimalnego wynagrodzenia określonego na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (art. 5 ust. 2 projektu), przy czym środki na wynagrodzenie mają pochodzić z budżetu państwa (art. 5 ust. 5 projektu). W kontekście tych regulacji należy zauważyć, że projekt nie precyzuje, z kim nawiązywany jest przez sołtysa stosunek pracy. Projektowana ustawa powinna w sposób jednoznaczny rozstrzygać tę kwestię, jak również w sposób jasny wskazać, jaki organ/podmiot wykonuje wobec sołtysa czynności z zakresu prawa pracy. Za swoisty wzór rozwiązań w tym zakresie mogą posłużyć przepisy art. 8-10 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, Dz.U. z 2022 poz. 530, regulujące omawianą materię w odniesieniu do wójtów, starostów, marszałków województw. Rozstrzygnięcie powyższej kwestii powinno przy tym nastąpić również z uwzględnieniem pochodzenia środków na przewidziane projektem wynagrodzenie sołtysa (budżet państwa), zasady przekazywania którego także mogą wymagać dookreślenia (terminy, forma, zasady wypłaty). Bez tego, w sposób oczywisty muszą pojawić się wątpliwości, kto jest odpowiedzialny za realizację wobec sołtysa obowiązków wynikających z prawa pracy. 5. Wejście w życie projektowanej ustawy i brak przepisów przejściowych Projektodawca przewiduje, że ustawa wejdzie w życie po 14 dniach od jej ogłoszenia, a zatem zakłada, że odpowiednim okresem vacatio legis będzie w odniesieniu do projektowanych rozwiązań minimalny okres wynikający z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1461). Powyższe rozwiązanie budzi wątpliwości, biorąc pod uwagę zakres projektowanej ustawy, zwłaszcza, że nie przewiduje ona żadnych przepisów przejściowych. Tymczasem nie powinno budzić wątpliwości, że niezbędny będzie dłuższy okres dostosowawczy do wprowadzanych nią zmian. W pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że niejednoznaczny jest skutek wejścia w życie ustawy dla aktualnie obowiązujących uchwał rad gmin nadających statuty sołectwom. Wprawdzie projektodawca nie przewiduje modyfikacji art. 35 ustawy o samorządzie gminnym, który aktualnie stanowi podstawę do nadawania statutów jednostkom pomocniczym gminy (w tym sołectwom), jednak w art. 9 projektowanej ustawy zmierza de facto do wprowadzenia przepisu szczególnego względem niego. Postawi to pod znakiem zapytania obowiązywanie dotychczasowych statutów sołectw po wejściu w życie projektowanej ustawy. Gdyby nawet przyjąć ich dalsze obowiązywanie, wymagały one będą zmian dostosowujących je do regulacji zawartych w projektowanej ustawie (co najmniej w przedmiocie zasad gospodarki finansowej prowadzonej przez sołectwa), na co 14-dniowy okres vacatio legis okaże się zbyt krótki. Brak przepisów przejściowych w projektowanej ustawie jest też szczególnie wyraźny w odniesieniu do ciągłości aktualnych w dacie wejścia w życie ustawy władz sołectw. O ile projekt ustawy zdaje się zakładać ciągłość samych sołectw (zgodnie z jego art. 11, „sołectwa istniejące w chwili uchwalenia ustawy otrzymują osobowość prawną z mocy ustawy"), nota bene wątpliwą w kontekście wspomnianej wyżej zastrzeżeń odnoszących się do obowiązywania dotychczasowych statutów sołectw, o tyle nie podejmuje w ogóle rozstrzygnięcia ciągłości ich władz. Z problemem tym związana jest z oczywistych względów również kwestia nawiązania stosunku pracy sołtysa, którego wybrano przed wejściem w życie ustawy oraz – będąca jego konsekwencją – kwestia wypłaty wynagrodzenia. Projekt powinien być także uzupełniony o regulację doprecyzowującą kwestię prawa do dodatkowego świadczenia emerytalnego sołtysów. W aktualnym brzmieniu art. 6 projektu, przy braku przepisów przejściowych i dostosowawczych odnoszących się do niego, może być rozumiany w dwojaki sposób, a dodatkowe świadczenie emerytalne za przysługujące albo tylko tym sołtysom, którzy będą piastowali ten urząd pełną kadencję po wejściu w życie ustawy, albo także tym, którzy w przeszłości odbyli pełną kadencję. Na marginesie należy przy tym wskazać, że samo określenie długości kadencji władz sołectwa pozostaje materią statutową, a nie ustawową, co sprawia, że różnią się one w poszczególnych sołectwach (zwykle określane są na 4 lub 5 lat bądź ich długość uzależnia się od długości kadencji rady gminy), przez co prawo do dodatkowego świadczenia emerytalnego będzie de facto zróżnicowane. 6. Terminologia używana w projekcie ustawy W mojej ocenie, opiniowany projekt wymaga także skontrolowania pod kątem terminologii i pojęć, jakimi się on posługuje. Przykładowo można w tym zakresie wskazać dość – jak się wydaje – przypadkowe posługiwanie się w art. 8 projektu pojęciami: „mienia komunalnego", „mienia sołeckiego" i „mienia gminnego". Innym przykładem jest posługiwanie się w projekcie niezdefiniowanym w nim pojęciem „prawomocności" zebrania wiejskiego. Faktem jest, że w praktyce funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego termin ten jest używany w odniesieniu do posiedzeń kolegialnych organów, które mogą (ze względu na prawidłowość zwołania oraz kworum) podejmować uchwały, jednak w języku prawnym, zwrot ten pozostaje w zasadzie zarezerwowany dla określenia orzeczeń sądowych, które nie podlegają zaskarżeniu. Jeżeli intencją projektodawców było, aby statut sołectwa określał warunki, jakie muszą być spełnione, aby działalność organu uchwałodawczego sołectwa była zgodna z prawem (np. ustalał zasady zwoływania zebrania wiejskiego, wskazywał podmiot prowadzący obrady zebrania wiejskiego, czy też precyzował zasady podejmowania uchwał przez tego organ) i spełnienie tych warunków postanowił określić mianem „prawomocności", to powinien stworzyć definicję legalną pojęcia „prawomocność zebrania wiejskiego" na użytek przedmiotowej ustawy. Brak ustawowej definicji wspomnianego pojęcia może rodzić problemy interpretacyjne zarówno po stronie organów stanowiących gmin obowiązanych do uchwalenia statutów sołectw, jak również po stronie organów nadzoru nad działalnością organów jednostek pomocniczych oraz sądów administracyjnych. Pragnę wyrazić nadzieję, że przedstawione uwagi będą przydatne na dalszych etapach prac legislacyjnych nad projektem ustawy. Z wyrazami szacunku Marcin Wiącek Rzecznik Praw Obywatelskich /-podpisano elektronicznie/	<urn:uuid:35333442-753c-4c18-b411-1b1b39fe3a97>	finepdfs	2.158203	CC-MAIN-2024-18	https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2023-04/Do_Senatu_soltysi_ustawa_opinia_27.03.2023.pdf	2024-04-23T20:18:36+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296818740.13/warc/CC-MAIN-20240423192952-20240423222952-00192.warc.gz	119,544,842	0.999988	0.99999	0.99999	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1306, 3865, 6304, 8704, 11581, 13554 ]	1	0
Program „Uczenie się przez całe życie" Comenius Projekt "One but not the same- the unitying diversity of culture in Europe" INFORMACJE OGÓLNE 1. Projekt realizowany jest w Szkole Podstawowej nr 3 w Żorach w okresie od 01. 08. 2013 r. do 31. 07. 2015 r. 2. Projekt realizowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach programu „Uczenie się przez całe życie" przyznanych szkole w kwocie 20 000 euro. 3. W ramach realizacji projektu "One but not the same-the unitying diversity of culture in Europe" przewiduje się trzy wyjazdy zagraniczne dla uczniów Szkoły Podstawowej nr 3 w Żorach do szkół partnerskich w Hiszpanii, Turcji i Rumunii oraz wizytę partnerów zagranicznych w Szkole Podstawowej nr 3 w Żorach, w dniach 21-29 maja 2014 roku. 4. Jednąą z form realizacji projektów sąą wyjazdy zagraniczne, podczas których uczniowie mieszkająą u domach rodzinnych partnerów lub w hotelach. 5. Opiekę nad uczestnikami wyjazdu sprawują: a) opiekunowie- w czasie podróży, podczas zajęć organizowanych przez szkołę goszczącąą i ewentualnie podczas pobytu w hotelu. b) rodzina goszcząca- podczas przybywania z rodzinąą goszczącą. 6. Ze względu na niewielkąą ilość uczniów, którzy mogąą uczestniczyć w tych wyjazdach traktowane sąą one jako wyraz uznania dla uczniów wyróżniających się zaangażowaniem w realizację projektu. 7. Wyjazdy sąą opłacone z grantu otrzymanego przez szkołę (zakup biletów lotniczych, ewentualnie koszty zakwaterowania w hotelu - w przypadku braku możliwości goszczenia przez partnerów zagranicznych i wydatki związane z realizacjąą projektu.) 8. Pozostałe wydatki uczniowie pokrywająą we własnym zakresie w ramach własnego kieszonkowego. 9. Kierownikiem wyjazdu jest dyrektor /wicedyrektor szkoły/ nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły. Opiekę nad młodzieżąą sprawująą wyznaczeni przez dyrektora szkoły nauczyciele uczestniczący w realizacji projektu. Projekt jest finansowany przez Program Comenius "Uczenie się przez całe życie" Szkoła Podstawowa nr 3 w Żorach ponosi wyłącznąą odpowiedzialność za wszystkie materiały informacyjne. Agencja Narodowa i Komisja Europejska nie odpowiada za wykorzystanie tych informacji w jakikolwiek sposób. REGULAMIN WYJAZDU ZAGRANICZNEGO 1. Uczeń może wziąć udział w wyjeździe wyłącznie za pisemną zgodąą rodziców/opiekunów prawnych. 2. Uczeń w terminie określonym każdorazowo przez koordynatora zobowiązany jest dostarczyć komplet dokumentów (zgoda rodziców, zgoda na udzielenie pomocy medycznej, karta informacyjna, karta EKUZ, ksero dowodów osobistych obojga rodziców, ksero paszportu, itp.) oraz pisemnego potwierdzenia zapoznania się z regulaminem wymiany. 3. Uczestnicy wyjazdu musząą być do niego odpowiednio przygotowani ( walizka na kółkach, odpowiedni ubiór, obuwie, paszport, legitymacja szkolna, słownik polskoangielski i angielsko-polski). 4. Uczestnicy przelotu samolotem i ich rodzice/prawni opiekunowie maja obowiązek zapoznania się z informacjami znajdującymi się na stronie lotniska, np. http://www.lotnisko-chopina.pl oraz http://www.katowice-airport.com/ 5. Uczestnicy wyjazdu stawiająą się punktualnie o wyznaczonej godzinie na wyznaczone miejsce zbiórki. 6. Rodzice/opiekunowie prawni odpowiadająą za dowóz uczestnika na wyznaczonąą przez organizatora miejsce zbiórki w dniu wyjazdu, bezzwłoczny odbiór w dniu powrotu. 7. Kierownikiem wyjazdu jest dyrektor /wicedyrektor /nauczyciel wyznaczony przez dyrektora szkoły. Opiekę nad młodzieżąą sprawująą nauczyciele wskazani przez dyrektora szkoły, uczestniczący w realizacji projektu, a w trakcie pobytu u partnerów zagranicznych rodzice wyznaczeni do opieki przez szkołę goszczącą. 8. Uczestnik wyjazdu podlega opiekunom i jest zobowiązany do bezwzględnego wykonywania poleceń. 9. W przypadku przebywania w domu rodziny goszczącej uczestnik wyjazdu jest zobowiązany przestrzegać zasad ustalonych przez gospodarzy. 10. Podczas podróży uczestnik zobowiązany jest do przestrzegania przepisów podróżnych oraz stosować się do poleceń opiekunów, pilota, i kierowców. 11. Uczestnik zobowiązany jest stosować się do postanowień, przepisów i regulaminów obowiązujących w obiekcie zakwaterowania oraz w miejscach realizacji programu wycieczki (min. Przepisów przeciwpożarowych, komunikacyjnych, poruszania się po drogach publicznych , ciszy nocnej, BHP) 12. Każdy uczestnik wyjazdu zobowiązany jest zachowywać się kulturalnie, dbać o dobre imię szkoły i kraju, nie naruszać godności partnerów reprezentujących innąą kulturę, religię, czy przekonania, obiekty zabytkowe musi i eksponaty muzealne musi traktować z należytym szacunkiem. 13. Wszystkich uczestników wyjazdu obowiązuje zachowanie nie narażające bezpieczeństwa własnego i innych. Szkoła Podstawowa nr 3 w Żorach ponosi wyłącznąą odpowiedzialność za wszystkie materiały informacyjne. Agencja Narodowa i Komisja Europejska nie odpowiada za wykorzystanie tych informacji w jakikolwiek sposób. 14. Każdego uczestnika wyjazdu obowiązuje bezwzględny zakaz: a) Samodzielnego – bez zgody kierownika wymiany - oddalania się od grupy. b) Kąpieli i używania sprzętu pływającego bez zgody kierownika wyjazdu. c) Spożywania alkoholu i substancji psychoaktywnych w jakiejkolwiek postaci. d) Palenia papierosów. 15. Uczestnicy wyjazdów mająą bezwzględny nakaz przestrzegania ciszy nocnej obowiązującej w danym obiekcie i przebywania w tym czasie w miejscu wyznaczonym na nocleg. 16. Wszystkich uczestników wyjazdu obowiązuje ustalony program i rozkład czasowy dnia. 17. Oddalanie się uczestnika z terenu zakwaterowania oraz miejsca prowadzenia zajęć może nastąpić wyłącznie za wiedząą i zgodąą opiekunów (nauczycieli lub rodziców/opiekunów prawnych), pod opiekąą których się znajduje. 18. Każdorazowe wyjście na basen (jeżeli taka możliwość zaistnieje) może nastąpić wyłącznie pod nadzorem, a także za wiedząą i zgodąą opiekunów. 19. Każdy uczestnik zobowiązany jest dbać o swój bagaż i pieniądze, przedmioty wartościowe oraz o mienie i wyposażenie miejsca, w którym przebywa. 20. Nauczyciele nie ponosząą odpowiedzialności za zagubienie pieniędzy oraz zagubienie lub zniszczenie przedmiotów wartościowych zabranych na wyjazd. 21. Podczas wyjazdów zagranicznych uczniowie mogąą realizować program różniący się od programu polskich opiekunów. W takim przypadku uczniowie pozostająą pod opiekąą rodziców uczniów goszczących lub pracowników szkoły goszczącej. 22. Za szkody wyrządzone przez ucznia odpowiedzialność ponosząą jego rodzice/ opiekunowie prawni. 23. Uczestnik naruszający regulamin wyjazdu może być z niego wydalony na koszt rodziców/opiekunów prawnych. Rodzice zostanąą obciążeni kosztami podróży dziecka i opiekuna, który będzie eskortował ucznia. 24. Uczestnik może sam dawkować sobie leki na podstawie pisemnego oświadczenia rodziców/opiekunów prawnych. W przeciwnym razie kierownik wyjazdu odpowiedzialny jest za dawkowanie leków według zaleceń lekarza/rodziców/opiekunów prawnych. 25. Regulamin obowiązuje od momentu zbiórki przed wyjazdem do momentu zakończenia wyjazdu przez koordynatora. 26. W przypadku rezygnacji z wyjazdu ucznia zakwalifikowanego do tego wyjazdu, koszty wynikające z tej rezygnacji (zmiana nazwiska na bilecie lotniczym, odwołanie rezerwacji itp.) ponosi rodzić/opiekun prawny ucznia. 27. Przyjęcie ucznia ze szkoły partnerskiej nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem się do wyjazdu. 28. Kryteria zakwalifikowania się na wyjazd zagraniczny są przedstawione w Załączniku nr 2, zostały ustalone przez Dyrektora szkoły i zespół nauczycieli Comenius i podany do wiadomości uczniom i rodzicom. 29. Wszelkie kwestie nie ujęte w regulaminie będą rozstrzygane przez Dyrektora szkoły i koordynatora projektu. POSTANOWIENIA KOŃCOWE 1. Koordynator zastrzega sobie prawo zmiany postanowień regulaminu w przypadku zaistnienia nieprzewidzianych okoliczności. 2. W przypadkach spornych decyzję podejmuje komisja złożona z przedstawiciela Dyrekcji szkoły, koordynatora, co najmniej jednego nauczyciela realizującego projekt. 3. Aktualna treść regulaminu jest dostępna u koordynatora projektu oraz na szkolnej stronie internetowej. Koordynator Monika Michalska	<urn:uuid:6c5d435f-4f8b-478d-a92d-55b584296d65>	finepdfs	2.003906	CC-MAIN-2022-49	http://sp3.zory.pl/wp/wp-content/uploads/2015/01/Regulamin_wyjazdu_zagranicznego.pdf	2022-11-29T00:47:55+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710684.84/warc/CC-MAIN-20221128235805-20221129025805-00216.warc.gz	50,738,552	0.999973	0.999982	0.999982	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2168, 4878, 7615, 8062 ]	2	0
Regulamin świadczenia i korzystania z usług Asystenta Osobistego Osoby Niepełnosprawnej w ramach projektu pn. „Asystencja osobista II”. § 1 Zasady ogólne 1. Projekt „Asystencja osobista II” realizowany jest przez Fundację „LABORO”. Projekt finansowany jest ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. 2. Usługi asystencji osobistej realizowane są na terenie Miasta Białystok oraz powiatu białostockiego. 3. Usługi są realizowane na podstawie niniejszego regulaminu. 4. Odbiorcami usług są osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym lub znacznym. 5. Usługi realizowane są przez Asystentów zatrudnionych przez Realizatora Projektu. 6. Realizując usługi Asystent kieruje się poniższymi zasadami: 1) zasada akceptacji – oparta na zasadach tolerancji, poszanowania godności swobody wyboru wartości i celów życiowych Klienta, 2) zasada indywidualizacji – podmiotowego podejścia do Klienta, jego niepowtarzalnej osobowości, z jej prawami i potrzebami, 3) zasada poufności i respektowania prywatności i nieujawniania informacji uzyskanych od klienta bez jego wiedzy i zgody osobom trzecim (z wyłączeniem wyjątków wynikających z przepisów obowiązującego prawa), 4) zasada prawa do samostanowienia – prawo klienta do wolności i odpowiedzialności za swoje życie (z wyłączeniem sytuacji zagrożenia zdrowia i życia), 5) zasada obiektywizmu (nieoceniania) – wszechstronne, oparte na profesjonalnej wiedzy rozpatrywanie każdej sytuacji, nie dokonywanie osądów podczas analizy sytuacji, 6) zasada dobra rodziny i poszczególnych jej członków – uwzględnienie podczas realizacji usług korzyści poszczególnych członków środowiska rodzinnego Klienta. 7. W ramach Projektu nie są prowadzone usługi opiekuńcze ani specjalistyczne usługi opiekuńcze, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. 8. Realizator projektu nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne szkody powstałe w czasie świadczenia usługi, wynikające z działania osób niezatrudnionych do realizacji usługi. 9. Asystent ma prawo odmówić zrealizowania usług: 1) w sytuacjach zagrażających życiu lub zdrowiu Klientów, Asystentów lub osób trzecich, 2) w przypadkach, w których okoliczności wskazują na możliwość wywołania szkody osobom trzecim lub łamania przepisów prawa. 10. Asystent nie ma prawa świadczyć usług asystenckich bez wcześniejszego uzgodnienia z Realizatorem projektu tj. Fundacją Laboro. § 2 Zakres usług asystenckich 1. Usługi asystenckie obejmują pomoc Asystenta w co najmniej jednej z dziedzin: w przemieszczaniu się, komunikowaniu, w czynnościach codziennych, w pełnieniu ról społecznych. 2. Zakres usług podstawowych: 1) Pomoc w przygotowaniu do wyjścia, dojazdach w wybrane przez Klienta miejsce oraz powrocie (np. dom, praca, szkoła, kościół, lekarz, urzędy, znajomi, rodzina, itp.), w tym na rehabilitację i zajęcia terapeutyczne, na kursy i szkolenia zawodowe oraz miejsce pracy, 2) Pomoc osobie niepełnosprawnej w zakupach - warunkiem wykonania tej usługi jest czynne uczestnictwo klienta (asystent może pomóc przynieść zakupy o wadze jednorazowo do 5 kg), 3) Pomoc w załatwieniu spraw urzędowych, 4) Pomoc i towarzyszenie w korzystaniu z dóbr kultury: muzeum, teatr, kino, koncert, itp., 5) Czytanie prasy, książek lub korespondencji, osobom niezdolnym do samodzielnego czytania. 6) Pomoc osobie niepełnosprawnej w korzystaniu z zajęć sportowych i obiektów sportowych: basen, siłownia i inne sporty. 3. Katalog usług asystencji osobistej ma charakter otwarty i uzależniony jest od indywidualnych potrzeb osoby z niepełnosprawnością. 4. Asystenci nie świadczą usług medycznych (np. podawanie leków, zmiana opatrunków itp.). § 3 Ramy czasowe realizacji usług asystenckich 1. Usługi realizowane są od poniedziałku do niedzieli w godz. od 8.00 do 22.00. 2. Osoby wymagające wsparcia asystenta mogą złożyć zapotrzebowanie na usługę osobiście lub za pośrednictwem opiekuna. 3. Zapotrzebowanie na usługę można zgłaszać telefonicznie na numer 579 634 849 (w godzinach 8.00 – 15.00) lub mailowo na adres: email@example.com . 4. Zapotrzebowanie na usługę zgłaszane jest w systemie tygodniowym tj. do końca danego tygodnia na następny tydzień. W przypadku sytuacji nagłych i kryzysowych możliwe jest zamówienie usługi na 24 godziny przed rozpoczęciem jej realizacji. 5. Osoba z niepełnosprawnością zamawiając usługę podaje miejsce spotkania z Asystentem, planowany czas usługi oraz zakres czynności. 6. W przypadku rezygnacji z zamówionej usługi osoba z niepełnosprawnością (lub osoba przez nią upoważniona) powiadamia co najmniej 12 godzin przed planowaną usługą Biuro Projektu. 7. Usługa przyjęta do realizacji to usługa potwierdzona przez Realizatora projektu (telefonicznie, mailowo lub przez platformę – w zależności od sposobu zgłoszenia zapotrzebowania). § 4 Sposób realizacji usług asystenckich 1. Usługi asystencji osobistej świadczone są bezpłatnie. 2. Wszelkie dodatkowe koszty związane z wykonywaniem usługi przez asystenta (np. bilety wstępu do muzeów, kin, teatrów, na basen itp.) ponosi Klient. 3. Usługi asystenckie realizowane są w czasie i zakresie ustalonym pomiędzy Realizatorem projektu a Klientem. 4. Usługi asystenckie realizowane są na zasadzie współdziałania Klienta i Asystenta. 5. Podmiotem pracy Asystenta jest Klient. 6. Zmiana czasu i zakresu usług wymaga każdorazowo ustalenia i potwierdzenia takiej możliwości z Realizatorem projektu. 7. Potwierdzeniem wykonania usługi przez Asystenta jest podpis Klienta na Karcie realizacji usługi asystenckiej. 8. W/w Karta jest podstawą do rozliczenia świadczenia usługi przez Asystenta. § 5 Dodatkowe obowiązki 1. Asystent nie może angażować się w rozwiązywanie problemów rodzinnych i osobistych Klientów w zakresie szerszym niż jest to związane ze świadczeniem usługi asystenckiej. 2. Od Asystenta wymaga się stworzenia odpowiednich relacji (zaufania, szacunku, zrozumienia, itp.) z Klientem. 3. Klient ma obowiązek traktowania Asystenta z szacunkiem. 4. Klient nie może wymagać od Asystenta świadczenia usług innych niż wymienione w § 2 niniejszego Regulaminu. 5. Klient może korzystać z usług asystenckich jedynie w sytuacji, kiedy jest to niezbędne. Nie dopuszcza się korzystania z usług Asystenta w charakterze „osoby towarzyszącej”. 6. Po zakończeniu świadczenia usługi przez Asystenta w danym dniu, Klient zobowiązany jest do podpisania Karty pracy dostarczonej przez Asystenta. Do czasu pracy Asystenta dolicza się czas przeznaczony na dojazd do Klienta. 7. Wszelkie nieporozumienia, wynikające ze świadczenia usług asystenckich, Klient i Asystent zobowiązani są wyjaśniać: w pierwszej kolejności pomiędzy sobą, w przypadku braku możliwości porozumienia – przy pomocy Koordynatora Projektu. 8. Przypadki złamania zasad niniejszego Regulaminu powinny być niezwłocznie zgłaszane. § 6 Postanowienia końcowe 1. Regulamin wchodzi w życie z dniem podpisania przez ostatnią ze stron umowy uczestnictwa w projekcie i obowiązuje na czas trwania projektu. 2. Realizator projektu zastrzega sobie prawo do wprowadzenia zmian do regulaminu lub ujęcia w nim dodatkowych postanowień. 3. O sprawach nieuregulowanych w niniejszym regulaminie ostatecznie decyduje Realizator projektu tj. Fundacja Laboro. PREZES FUNDACJI "LABORO" Barbara Słyszczynska	<urn:uuid:34ad92c7-bab2-4429-8eb1-4577420dcec5>	finepdfs	1.766602	CC-MAIN-2022-40	https://fundacjalaboro.fanimani.org.pl/wp-content/uploads/sites/102/2022/07/regulamin-uslug-asystencja-osobista-ii_0001.pdf	2022-10-02T23:22:33+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-40/segments/1664030337360.41/warc/CC-MAIN-20221002212623-20221003002623-00495.warc.gz	306,964,675	0.999976	0.999989	0.999989	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2457, 4678, 6860, 7320 ]	1	0
Propozycje Zawody Regionalne i Towarzyskie w Skokach przez Przeszkody o Puchar Prezesa Małopolskiej Hodowli Roślin Sp. z o. o. Białka, dnia 02 lipca 2017 r. 1. Organizator : Ludowy Klub Sportowy w Białce Lubelski Związek Jeździecki w Lublinie Małopolska Hodowla Roślin Sp. z o. o. ZHP Stado Ogierów w Białce 2. Miejsce : Stado Ogierów w Białce, Białka 22 – 300 Krasnystaw 3. Termin : w dniu 02 lipca 2017 r. 4. Uczestnicy : Zaproszone Kluby i Sekcje Jeździeckie 5. Zgłoszenia : Termin ostateczny do dnia 28czerwca br. (środa). Za zgłoszenia po terminie lub zgłoszenia po terminie i zmiany na listach startowych – opłata 20,00 zł Zgłoszenia wyłącznie za pośrednictwem elektronicznego formularza zgłoszeniowego dostępnego na stronie internetowej www.zawodykonne.com W razie potrzeby podajemy kontakt do Agnieszki Kaproń, która sporządzi list startowe e-mail: email@example.com Organizator informuje, że w przypadku małej ilości zgłoszonych koni (min. 25 koni) ma prawo odwołać zawody. 7. Boksy stajnia letnia: cena 50,00 zł. za całe zawody, opłaty można dokonać w biurze zawodów w lub na konto LKS Białka: Bank Gospodarki Żywnościowej 61 2030 0045 1110 0000 0269 0660 8. Opłaty : Organizacyjna: 60,00 zł. (za całe zawody od konia) Startowa: LL (70cm) 15,00 zł (+ konkursy towarzyskie) LL (80cm) 15,00 zł (+ konkursy towarzyskie) LL (90cm) 15,00 zł (+ konkursy towarzyskie) L20,00 zł P 25,00 zł N 35,00 zł Startowe w całości przeznaczone jest na nagrody pieniężne lub rzeczowe. 9. Komisja sędziowska oraz osoby oficjalne : Przewodniczący komisji: Katarzyna Ziemińska – Milanowska Sędzia WZJ: Agnieszka Kaproń Sędzia: Andrzej Maciaszczyk Gospodarz toru : Tomasz Próchniak Lekarz Weterynarii : Cezary Hubert Krawczyk Komisarz zawodów : Karolina Sarnecka - Sadlak Kierownik zawodów : Karolina Sarnecka – Sadlak 10. Program zawodów : Niedziela godz. 9:30 Konkurs nr 1 - 70 cm – z trafieniem w normę czasu – reg. skoki 2017, dodatek S1 Konkurs nr 2 - 80 cm – z trafieniem w normę czasu – reg. skoki 2017, dodatek S1 Konkurs nr 3 - 90 cm – zwykły (art. 238.2.1) Konkurs nr 4 - kl. L – zwykły (art. 238.2.1) Konkurs nr 5 - kl. P – o wzrastającym stopniu trudności z Joker (art. Konkurs nr 6 - kl. N – dwufazowy (art. 274.5.3) Nagrody : Nagrody finansowe, nagrody rzeczowe, flots, puchary. Konkursy nr 1,2,3 – nagrody rzeczowe o wartości 1500 zł, Konkursy 4,5,6 – nagrody finansowe w wysokości: I miejsce 700 zł, II miejsce 500 zł, III miejsce 300 zł. Organizator dopuszcza możliwość innych nagród dodatkowych ufundowanych przez sponsorów pod warunkiem zgłoszenia i uzgodnienia ich oraz dostarczenia regulaminu i zasad przyznawania nagrody. 12. Sprawy organizacyjne : Organizator zapewnia ściółkę w boksach na pierwsze ścielenie. Pasza we własnym zakresie. Organizator zastrzega sobie prawo do zmian w programie zawodów. Podczas zawodów obowiązują przepisy PZJ i LZJ. Organizator nie ponosi odpowiedzialności za kradzieże, wypadki i inne szkody mogące powstać w trakcie transportu na i po zawodach oraz w trakcie uczestnictwa w nich. Zaleca się ubezpieczenie się od następstw nieszczęśliwych wypadków. Kodeks postępowania z koniem : I. Na wszystkich etapach treningu i przygotowań konia do startu w zawodach, dobro konia musi stać ponad wszelkimi innymi wymaganiami. Dotyczy to stałej opieki, metod treningu, starannego obrządku, kucia i transportu. II. Konie i jeźdźcy muszą być wytrenowani, kompetentni i zdrowi zanim wezmą udział w zawodach. Odnosi się to także do podawania leków i środków medycznych, zabiegów chirurgicznych zagrażających dobru konia lub ciąży klaczy, oraz do przypadków nadużywania pomocy. III. Zawody nie mogą zagrażać dobru konia. Wymaga to zwrócenia szczególnej uwagi na teren zawodów, powierzchnię podłoża, pogodę, warunki stajenne, kondycję koni i ich bezpieczeństwo także podczas podróży powrotnej z zawodów. IV. Należy dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić koniom staranną opiekę po zakończeniu zawodów, a także humanitarne traktowanie po zakończeniu kariery sportowej. Dotyczy to właściwej opieki weterynaryjnej obrażeń odniesionych na zawodach, spokojnej starości, ewentualnie eutanazji. V. PZJ zachęca wszystkie osoby działające w sporcie jeździeckim do stałego podnoszenia swojej wiedzy oraz umiejętności dotyczących wszelkich aspektów współpracy z koniem. Propozycje zatwierdzone przez LZJ Lublin w dniu 07.06.2017 r. Prezes LZJ Wojciech Jachymek	<urn:uuid:cff8b561-5d58-4e01-8d62-2486bd741dc5>	finepdfs	1.076172	CC-MAIN-2017-30	https://zawodykonne.com/files/upload/event/Propozycje_1382_zr-b-i-zt-b-o-puchar-prezesa-maopolskiej-hodowli-roslin-sp-z-oo.pdf?d=20170718024012	2017-07-25T06:48:03Z	crawl-data/CC-MAIN-2017-30/segments/1500549425082.56/warc/CC-MAIN-20170725062346-20170725082346-00312.warc.gz	869,876,648	0.999902	0.999937	0.999937	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1504, 3211, 4496 ]	11	3
BIBLIOTEKA GŁÓWNA Politechniki Krakowskiej ODDZIAŁ INFORMACJI NAUKOWEJ BIBLIOGRAFIA PUBLIKACJI PRACOWNIKÓW POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ 1982–1986 Tom 1: A – HUDY S. Opracowano w Oddziale Informacji Naukowej Biblioteki Głównej PK Kraków 1990 BIBLIOTEKA GŁÓWNA Politechniki Krakowskiej ODDZIAŁ INFORMACJI NAUKOWEJ BIBLIOGRAFIA PUBLIKACJI PRACOWNIKÓW POLITECHNIKI KRAKOWSKIEJ 1982–1986 Tom 1: A – HUDY S. Opracowano w Oddziale Informacji Naukowej Biblioteki Głównej PK Kraków 1990 Z dostarczonego maszynopisu druk i oprawę wykonano w Zakładzie Graficznym Politechniki Krakowskiej w Krakowie. Nakład 150+18 egz. Ark.druk. 18,375.Tom I Zam. 400/90 1-287/91 SPIS TREŚCI Przedmowa .......................................................... III Statystyka publikacji w rozbiciu na wydziały PK ........... V Wykaz skrótów tytułów czasopism i wydawnictw zbiorowych VI Wykaz skrótów bibliograficznych ............................... XXXII Skróty nazw instytucji, organizacji, towarzystw, stowarzyszeń, komisji, komitetów itp....................... XXXIV Bibliografia publikacji w układzie alfabetycznym ........... 1 Skorowidz nazwisk autorów ........................................ 775 Architektura ...................................................... 775 Historia architektury i sztuki. Konserwacja. Ochrona zabytków .................................................. 778 Planowanie przestrzenne. Urbanistyka ......................... 781 Inżynieria i technologia chemiczna ............................ 784 Chemia i technologia nieorganiczna ............................ 784 Chemia i technologia organiczna ............................... 785 Inżynieria chemiczna i chemia fizyczna ....................... 787 Inżynieria lądowa .................................................. 789 Geodezja. Geotechnika. Geologia ............................... 789 Inżynieria drogowa i kolejowa ................................... 791 Materiały i konstrukcje budowlane ............................. 792 Mechanika budowli .................................................. 796 Technologia i organizacja budownictwa ......................... 799 Inżynieria sanitarna i wodna .................................... 800 Inżynieria i gospodarka wodna .................................. 800 Inżynieria sanitarna ............................................... 802 Ochrona środowiska. Ekologia ................................... 805 Mechanika ............................................................ 807 Maszyny i aparatura przemysłowa. Technologia maszyn. Optymalizacja produkcji. Energetyka ....... 807 Materiałoznawstwo i technologia metali ....................... 814 Mechanika. Podstawy konstrukcji maszyn ....................... 816 Transport ............................................................ 819 Cybernetyka. Informatyka. Technika i systemy sterowania. Automatyzacja ................................. 822 Elektrotechnika. Elektronika .................................... 823 \| Kategoria \| Strona \| \|------------------------------------------------\|--------\| \| Fizyka \| 825 \| \| Matematyka \| 826 \| \| Nauki społeczne i polityczne \| 828 \| \| Bibliotekoznawstwo i informacja naukowa. Bibliografia \| 829 \| \| Konferencje. Sympozja \| 830 \| \| Normy. Patenty \| 830 \| \| Szkolnictwo. Pedagogika. Nauka \| 831 \| \| Życiorysy. Nekrologi. Wspomnienia. Jubileusze \| 832 \| \| Inne \| 834 \| PRZEDMOWA Oddajemy do rąk użytkowników kolejne tomy "Bibliografii Publikacji Pracowników Politechniki Krakowskiej", obejmujące 3196 pozycji wydanych w latach 1982-1986 oraz nieco uzupełnień z lat poprzednich. Podczas korekty okazało się koniecznym usunięcie 26 pozycji (dublety, pomyłki wynikające z identyczności nazwisk autorów itp.) oraz wprowadzenie 6 pozycji dodatkowych, opatrzonych literą "a". Mamy nadzieję, że te drobne zmiany w numeracji pozycji nie utrudnią Państwu korzystania z "Bibliografii". Bibliografia, nie pretendując do miana kompletnej, zawiera wszystkie prace dostarczone nam przez ich autorów oraz prace rejestrowane przez Przewodnik Bibliograficzny i Bibliografię Zawartości Czasopism za opracowywane lata. Układ alfabetyczny bibliografii - według nazwisk pracowników Politechniki Krakowskiej wyróżnionych w opisach wersalikami - stosowany jest w naszym wydawnictwie od lat. Opisy publikacji dwu lub większej ilości autorów zarejestrowano pod nazwiskiem pierwszego z autorów, pracownika PK. Nazwiska współautorów opatrzone odsyłaczami. Bibliografia zawiera ponadto wykaz skrótów bibliograficznych, skrótów tytułów czasopism oraz nazw instytucji, a także skorowidz nazwisk autorów, redaktorów itp. w układzie działowym z podaniem numerów odpowiednich pozycji bibliograficznych. Prosimy, jak zawsze, o nadsyłanie wszelkich uwag na temat "Bibliografii" do Oddziału Informacji Naukowej Biblioteki Głównej PK (tel. 967). Zostaną one uwzględnione przy redagowaniu następnych tomów i pomogą w sprawnym ich wydawaniu - zależy ono bowiem od ścisłej współpracy PI Autorów z Biblioteką Główną. STATYSTYKA PUBLIKACJI w rozbiciu na wydziały Politechniki Krakowskiej 1. Wydział Architektury 571 poz. 2. Wydział Inżynierii Lądowej 764 poz. 3. Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej 320 poz. 4. Wydział Inżynierii Sanitarnej i Wodnej 354 poz. 5. Wydział Inżynierii Transportowej i Elektrycznej 367 poz. 6. Wydział Mechaniczny 509 poz. 7. Instytuty Międzywydziałowe i inne jednostki organizacyjne 291 poz. WYKAZ SKRÓTÓW TYTUŁÓW CZASOPISM I WYDAWNICTW ZBIOROWYCH Acta Acad. Sc. Pol. - Acta Academiae Scientiarum Polonae. Acta Phys. Pol. - Acta Physica Polonica. Acta UL Ser.1 - Acta Universitatis Lodzienis. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Ser.1. Acta UNC Archeol. - Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauk Humanistyczno-Społeczne. Archeologia. Acta Univ. Wratisl. Mt. Fiz. Astr. - Acta Universitatis Wratislavienis. Matematyka. Fizyka Astronomia. Acta Univ. Wratisl. Pr. Pedag.- Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Pedagogiczne. Adv. Heterocycl. Chem. - Advances in Heterocyclic Chemistry. Aktual. Probl. Inf. Dok. - Aktualne Problemy Informacji i Dokumentacji. Analecta Crac. - Analecta Cracoviensia. Ann. of the CIRP - Annals of the International Institution for Production Engineering Research. Ann. Pol. Math. - Annales Polonici Mathematici. Ann. Soc. Math. Pol. - Annales Societatis Mathematicae Polonae. Ann. UMCS. Sect.H. - Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H. Oeconomia. Lublin. Arch. Autom. Telemech. - Archiwum Automatyki i Telemechaniki. Arch. Bud. Masz. - Archiwum Budowy Maszyn. Arch. Comb. - Archivum Combustionis. Arch. Elektrot. - Archiwum Elektrotechniki. Arch. Hist. Filoz. i Myśli Społ. - Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej. Arch. Hut. - Archiwum Hutnicza. Arch. Hydrot. - Archiwum Hydrotechniki. Arch. Inż. Łąd. - Archiwum Inżynierii Łądowej. Arch. Med. Sąd. - Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminalogii. Arch. Ochr. Środ. - Archiwum Ochrony Środowiska. Arch. Procesów Spal. - Archiwum Procesów Spalania. Arch. Technol. Bud. Masz. - Archiwum Technologii Budowy Maszyn. Arch. Termodyn. - Archiwum Termodynamiki. Arch. Termodyn. Spal. - Archiwum Termodynamiki i Spalania. Archit. Psych. Newslett. - Architectural Psychology Newsletter. Auto - Auto. Technika Motoryzacyjna. Autom. Kolej. - Automatyka Kolejowa. \| Biul. Nauk. Zakł. Stosun. Międzyn. - Biuletyn Naukowy Zakładu Stosunków Międzynarodowych. \| \| --- \| --- \| \| Bezp. Pr. - Bezpieczeństwo Pracy. \| Biul. Numiz. - Biuletyn Numizmatyczny. \| \| Biul. Hist. Szt. - Biuletyn Historii Sztuki. \| Biul. Rady Gł. Nauki i Szk. Wyższ. - Biuletyn Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego. \| \| Biul. Inf. o Bud. - Biuletyn Informacyjny o Budownictwie. \| Biul. Tech. CTK - Biuletyn Techniczny Centrum Techniki Komunalnej. \| \| Biul. Inf. Ośr. Bad.-Rozw. Pojazdów Szyn. - Biuletyn Informacyjny. Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Pojazdów Szynowych "Tabor", Poznań. \| Biul. Tech. OBRDiUT "DETRANS" - Biuletyn Techniczny Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Dźwignic i Urządzeń Transportowych "DETRANS", Bytom. \| \| Biul. Inf. Tech. - Biuletyn Informacji Technicznej. Komenda Główna Straży Pożarnych. \| Biul. Tech. Zjedn. Przem. Wyrobów Metal. - Biuletyn Techniczny. Zjednoczenie Przemysłu Wyrobów Metalowych, Kraków. \| \| Biul. Inst. Urb. - Biuletyn Instytutu Urbanistyki i Architektury. \| Bud. Og. - Budownictwo Ogólne. \| \| Polish Title \| English Translation \| \|------------------------------------\|---------------------------------------------------------\| \| Bud. Przem. - Budownictwo Przemysłowe. \| Chem. Eng. Sc. - Chemical Engineering Science. \| \| Bud. Rol. - Budownictwo Rolnicze. \| Chem. Stos. - Chemia Stosowana. \| \| Bull. Acad. Pol. Sc. Sér. Sc. Tech. - Bulletin de l'Académie Polonaise des Sciences. Série des Sciences Techniques. \| Chem.Tech. - Chemische Technik. \| \| \| Chemoautomatyka - Pomiary, Automatyka, Kontrola. \| \| \| Dod. Chemoautomatyka. \| \| Bull. Pol. Acad. Sc. Earth Sc. - Bulletin of the Polish Academy of Sciences. Earth Sciences. \| Chim. i Technol. Topl. i Masel - Chimija i Technologija Topliv i Masel. \| \| Bull. Pol. Acad. Sc. Tech. Sc. - Bulletin of the Polish Academy of Sciences. Technical Sciences. \| Comercio Exter. - El Comercio Exterior de Polonia. \| \| \| Commerce Exter. - Commerce Extérieur Polonais. \| \| Bull. Soc. Chim. de France - Bulletin de la Société Chimique de France. \| Comp. a. Struct. - Computers and Structures. \| \| Cement - Cement Wapno Gips. \| Comp. Meth. Appl. Mech. Eng. - Computer Methods in Applied Mechanics and Engineering. \| \| Chem. Anal. - Chemia Analityczna. \| \| \| Czas. Tech....Bud. - Czasopismo Techniczne. [Ser.] B. Budownictwo. \| Ekspl. Masz. - Eksploatacja Maszyn. \| \| Czas. Tech....Mech. - Czasopismo Techniczne. [Ser.] M. Mechanika. \| Elektron. Podzesp. Zast. - Elektronizacja. Podzespoły Elektroniczne. Zastosowania Elektroniki. \| \| Człow. i Środ. - Człowiek i Środowisko. \| Elektrot. AGH - Elektrotechnika. Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. S. Staszica. \| \| Człow. i Światop. - Człowiek i Światopogląd. \| Eng. Pol. - Engineering Polonais. \| \| Demonstr. Math. - Demonstratio Mathematica. \| Eng. Struct. - Engineering Structures. \| \| Domy Spółdz. - Domy Spółdzielcze. \| Envir. Protect. Eng. - Environment Protection Engineering. \| \| Dozór Tech. - Dozór Techniczny. \| Estud. Latinoameric. - Estudios Latinoamericanos. \| \| Drogi Kolej. - Drogi Kolejowe. \| Fasc. Math. - Fasciculi Matematici. \| \| Dydak. Szk. Wyż. - Dydaktyka Szkoły Wyższej. \| Fire Mater.- Fire and Materials. An International Journal. \| \| Ekon. Org. Pr. - Ekonomika i Organizacja Pracy. \| \| \| Ekspl. Kolei - Eksploatacja Kolei \| \| \| Abbreviation \| Full Title \| \|--------------\|------------\| \| Fol. Hist. Art. \| Folia Historiae Artium. \| \| Fol. Oecon. Crac. \| Folia Oeconomica Cracoviensia. \| \| Funct. et Approx. \| Functiones et Approximatio. Commentarii Mathematici. \| \| Gaz. Obs. IMGW \| Gazeta Obserwatora IMGW. \| \| Gaz Woda \| Gaz, Woda i Technika Sanitarna. \| \| Glasers Ann. \| Glasers Anna- len. \| \| Głos Naucz. \| Głos Nauczycielski. \| \| Gosp. Mater. \| Gospodarka Materiałowa. \| \| Gosp. Paliw. \| Gospodarka Paliwami i Energią. \| \| Gosp. Wod. \| Gospodarka Wodna. \| \| Historyka \| Historyka, Wrocław. \| \| Hung. J. Ind. Chem. \| Hungarian Journal of Industrial Chemistry. \| \| Ideol. i Polit. \| Ideologia i Polityka. \| \| Indian J. Int. Law \| The Indian Journal of International Law. \| \| Inf. Branż. Przem. Izolacji Bud. \| Informator Branżowy Przemysłu Izolacji Budowlanej. \| \| Inf. Mus. \| Informatica Museologica. \| \| Ing. Quimica \| Ingenieria Química. \| \| Int. Chem. Eng. \| International Chemical Engineering. \| \| Int. J. Non-Linear Mech. \| International Journal of Non-Linear Mechanics. \| \| Int. J. Theor. Phys. \| International Journal of Theoretical Physics. \| \| Polish Title \| English Title \| \|--------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| Inw. i Bud. - Inwestycje i Budownictwo. \| J. Organomet. Chem. - Journal of Organometallic Chemistry. \| \| Inż. Apar. Chem. - Inżynieria i Aparatura Chemiczna. \| J. Phys. E. - Journal of Physics. E. Scientific Instruments. \| \| Inż. Chem. - Inżynieria Chemiczna i Procesowa. \| J. Polymer Sc. Polymer Chem. - Journal of Polymer Science. Polymer Chemistry Edition. \| \| Inż. i Bud. - Inżynieria i Budownictwo. \| J. Polymer Sc. Polymer Lett. - Journal of Polymer Science. Polymer Letters Edition. \| \| J. Chem. Soc. Dalton Trans. - Journal of the Chemical Society. Dalton Transactions. \| J. Polymer Sc. Polymer Phys. - Journal of Polymer Science. Polymer Physics Edition. \| \| J. Heterocycl. Chem. - Journal of Heterocyclic Chemistry. \| J. Polymer Sc. Polymer Symp. - Journal of Polymer Science. Polymer Symposia. \| \| J. Inst. Energy - Journal of the Institute of Energy. \| J. Tech. Phys. - Journal of Technical Physics. \| \| J. Magnet. Magnet. Mater. - Journal of Magnetism and Magnetic Materials. \| J. Thermal Anal. - Journal of Thermal Analysis. \| Jęz. Obce w Szk. - Języki Obce w Szkole. Koks - Koks, Smoła, Gaz. Krzep. Metali - Krzepnięcie Metali i Stopów. Kult. i Ty - Kultura i Ty. Kult. Ośw. Nauka - Kultura, Oświata, Nauka. Kwart. Archit. Urb. - Kwartalnik Architektury i Urbanistyki. Kwart. Hist. Kult. - Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. Kwart. Pedag. - Kwartalnik Pedagogiczny. Lit. na Świecie - Literatura na Świecie. Mag. Kult. - Magazyn Kulturalny. Makromol. Chem. - Die Makromolekulare Chemie. Masz. Ciąg. Rol. - Maszyny i Ciągniki Rolnicze. Mater. Bad. IGW. Ser. Bud. Wod. - Materiały Badawcze Instytutu Gospodarki Wodnej. Ser.: Budownictwo Wodne. Mater. Bud. - Materiały Budowlane. Mater. Constr. - Matériaux et Constructions. Mater. Stow. Archit. Pol. - Materiały do dyskusji. Stowarzyszenie Architektów Polskich. Mater. Stud. Muz. - Materiały i Studia Muzealne. Muzeum Okręgowe w Przemyślu. Mech. AGH - Mechanika. Zeszyty Naukowe AGH im. S. Staszica. Mech. Bygd. TN - Mechanika. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Technicznych. Ser.B. Mech. Teor. - Mechanika Teoretyczna i Stosowana. Mechaniz. Bud. - Mechanizacja Budownictwa. Med. Pr. - Medycyny Pracy. Međ. Komunik. - Medycyna Komunikacyjna. Metalozn. Obr. Ciep. - Metaloznawstwo i Obróbka Cieplna. Międzyucz. Zesz. Nauk. - Międzyuczelniane Zeszyty Naukowe. Mol. Cryst. Liq. Cryst. - Molecular Crystals and Liquid Crystals. MVM - Motorna Vozila Motori. Nauč. Apparat. - Naučnaja Apparatura. Scientific Instrumentation. Wrocław. Nauka i Prakt. - Nauka i Praktyka. Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku. Nauka Pol. - Nauka Polska. Nonlin. Vibr. Probl. - Nonlinear Vibration Problems. Nucl. Acids Res. Symp. Ser. - Nucleic Acids Research. Symposium Series. Nucl. Eng. Design - Nuclear Engineering and Design. Obr. Plast. - Obróbka Plastyczna. Obz. Pol. Tech. - Obzor Polskoj Techniki. Ochr. Powietrza - Ochrona Powietrza. Ochr. Pr. - Ochrona Pracy. Ochr. przed Koroz. - Ochrona przed Korozją. Ochr. Środ. - Ochrona Środowiska. Ochr. Teren. Gór. - Ochrona Terenów Górniczych. \| Abbreviation \| Description \| \|--------------\|-------------\| \| Ochr. Zdr. Hut. - Ochrona Zdrowia Hutnictwa. \| Phys. Stat. Sol. (A) - Physica Status Solidi. (A). Applied Research. \| \| Oest. Wasserwirtsch. - Oesterreichische Wasserwirtschaft. \| Phys. Stat. Sol. (B) - Physica Status Solidi. (B). Basic Research. \| \| Org. Mass. Spectrom. - Organic Mass Spectrometry. \| Podst. Ster. - Podstawy Sterowania. \| \| Org. Met. - Organizacja, Metody, Technika. \| Pojazdy Szyn. - Pojazdy Szynowe. \| \| Ośw. Doros. - Oświata Dorosłych. \| Pol. Aussenhand. - Polnischer Aussenhandel. \| \| Ośw. i Wych. - Oświata i Wychowanie. \| Pol. Eng. - Polish Engineering. \| \| PAK - Pomiary, Automatyka, Kontrola. \| Pol. Eng. - Polnisches Engineering. \| \| Państwo i Prawo - Państwo i Prawo. \| Pol. Foreign Trade - Polish Foreign Trade. \| \| Period. Polytech. Arch. - Periodica Polytechnica. Architecture. \| Pol. J. Chem. - Polish Journal of Chemistry. \| \| Phosph. Potass. - Phosphorus and Potassium. \| Pol. Tech. Rev. - Polish Technical Review. \| Polym. Bull. - Polymer Bulletin. Pomiary - Pomiary, Automatyka, Kontrola. Post. Technol. Masz. - Postępy Technologii Maszyn i Urządzeń. Pr. Centr. Inst. Ochr. Pr. - Prace Centralnego Instytutu Ochrony Pracy. Pr. Inst. Bad. Dróg - Prace Instytutu Badawczego Dróg i Mostów. Pr. Inst. Chem. Nieorg. PWroc. ...Konf. - Prace Instytutu Chemii Nieorganicznej i Metalurgii Pierwiastków Rzadkich Politechniki Wrocławskiej... Ser. Konferencje. Pr. Inst. Efekt. Wykorz. Mater. - Prace Instytutu Efektywności Wykorzystania Materiałów, Dąbrowa Górnicza. Pr. Inst. Elektrot. - Prace Instytutu Elektrotechniki. Pr. Inst. Gosp. Wod. - Prace Instytutu Gospodarki Wodnej. Pr. Inst. Kraj. Włók. Natur. - Prace Instytutu Krajowych Włókien Naturalnych. Pr. Inst. Lot. - Prace Instytutu Lotnictwa. Pr. Inst. Obr. Skraw. - Prace Instytutu Obróbki Skrawaniem. Pr. Inst. Odlew. - Prace Instytutu Odlewnictwa. Pr. Inst. Tele-Radiot. - Prace Instytutu Telei Radiotechnicznego. Pr. Inst. Transp. PWarsz. - Prace Instytutu Transportu. Politechnika Warszawska. Pr. Komis. Hist. Szt. PTPN - Prace Komisji Historii Sztuki. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk Wydział Nauki o Sztuce. Pr. Nauk. Inst. Bud. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Budownictwa Politechniki Wrocławskiej. [Ser.] Konferencje. Pr. Komis. Mech. Stos. PAN Krak... Mech. - Prace Komisji Mechaniki Stosowanej PAN Oddz. w Krakowie. Ser. Mechanika. Pr. Nauk. Inst. Chem. Nieorg. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Chemii Nieorganicznej i Metallurgii Pierwiastków Rzadkich Politechniki Wrocławskiej. [Ser.] Konferencje. Pr. Nauk. Inst. Inż. Ląd. PPozn. - Prace Naukowe Instytutu Inżynierii Lądowej Politechniki Poznańskiej. Pr. Nauk. Inst. Cyber. Tech. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Cybernetyki Technicznej Politechniki Wrocławskiej [Ser.] Konferencje. Pr. Nauk. Inst. Archit. PWroc. Monografie. - Prace Naukowe Instytutu Architektury. Politechnika Wrocławska. [Ser.] Monografie. Pr. Nauk. Inst. Geotech. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Geotechniki Politechniki Wrocławskiej. [Ser.] Konferencje. Pr. Nauk. Inst. Inż. Ląd. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Inżynierii Lądowej Politechniki Wrocławskiej. [Ser.] Konferencje. Pr. Nauk. Inst. Konstr. i Ekspl. Masz. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Politechniki Wrocławskiej. [Ser.] Konferencje. Pr. Nauk. Inst. Technol. Bud. Masz. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Technologii Budowy Maszyn Politechniki Wrocławskiej [Ser.] Konferencje. Pr. Nauk. Inst. Technol. Org. PWroc. Konf. - Prace Naukowe Instytutu Technologii Organicznej i Twarzyw Sztucznych Politechniki Wrocławskiej. [Ser.] Konferencje. Pr. Nauk. PSzczec. Inst. Inż. Chem. i Chem. Fiz. - Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. Pr. Nauk. PSzczec. Inst. Okręt. - Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej. Instytut Okrętowy. Pr. Nauk. PSzczec. Inst. Technol. Chem. - Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej. Instytut Technologii Chemicznej. Pr. Nauk. PSzczec. Uczeln. Ośr. Nowych Tech. Kształć. - Prace Naukowe Politechniki Szczecińskiej. Uczelniany Ośrodek Nowych Technik Kształć. \| Pr. Naukozn. PWroc. - Prace Naukoznawcze i Progno- styczne. Politechnika Wrocławska. \| Probl. Proj. Hut. - Problemy Projektowe Hutnic- twa i Przemysłu Maszy- nowego. \| \| --- \| --- \| \| Pr. Rady Nauk. Huty Len. - Prace Rady Naukowo- Technicznej Huty im. Lenina. \| Probl. Rozw. Bud. - Problemy Rozwoju Budownictwa. \| \| Pt. Tech. TN Rzesz. - Prace Techniczne. Towarzystwo Naukowe w Rzeszowie. \| Probl. Zagosp. Ziem Górs. - Problemy Zagospodarowy- wania Ziem Górskich. \| \| Prasa Tech. - Prasa Tech- niczna. \| Proj. Probl. - Projekty - Problemy. Główne Biuro Studiów i Projektów Górniczych. Katowice. \| \| Probl. Ekon. - Problemy Ekonomiczne. \| Prz. Archeol. - Przegląd Archeologiczny. \| \| Probl. Jakości - Problemy Jakości. \| Prz. Bud. - Przegląd Budow- lany. \| \| Probl. Proj. Biur Projekt. Zakł. Prod. - Problemy Projektowe Biur Pro- jektujących Zakłady Produkcyjne. Gliwice. \| Prz. Elektrot. - Przegląd Elektrotechniczny. \| \| \| Prz. Geod. - Przegląd Geode- zyjny. \| Prz. Geol. - Przegląd Geologiczny. Prz. Górn. - Przegląd Górniczy. Prz. Hist.-Ośw. - Przegląd Historyczno-Oświatowy. Prz. Inf. Komunik. Miejs. - Przegląd Informacyjny. Instytut Gospodarki Komunalnej, Komunikacja Miejska. Prz. Katol. - Przegląd Katolicki. Prz. Kolej. Drog. - Przegląd Kolejowy Drogowy. Prz. Kolej. Mech. - Przegląd Kolejowy Mechaniczny. Prz. Komunik. - Przegląd Komunikacyjny. Prz. Kwater. - Przegląd Kwatemistrzowski. Prz. Mech. - Przegląd Mechaniczny. Prz. Odlew. - Przegląd Odlewnictwa. Prz. Org.-Przegląd Organizacji. Prz. Poż. - Przegląd Pożarniczy. Prz. Spaw. - Przegląd Spawalnictwa. Prz. Statyst. - Przegląd Statystyczny. Prz. Stosun. Międzyn. - Przegląd Stosunków Międzynarodowych. Prz. Tech. - Przegląd Techniczny. Innowacje. Prz. Tyg. - Przegląd Tygodniowy. Prz. Wojsk Lot. - Przegląd Wojsk Lotniczych i Wojsk Obrony Powietrznej Kraju. Przem. Chem. - Przemysł Chemiczny. \| Przemys. Zap. Hist. - Przemyskie Zapiski Historyczne. \| Rocznik Krak. - Rocznik Krakowski. \| \| Rada Nar. Gosp. - Rada Narodowa - Gospodarka - Administracja. \| Rocznik Lub. - Rocznik Lubelski. \| \| React. Kinet. Catal. Lett. - Reaction Kinetics and Catalysis Letters. \| Rocznik Muz. Etnogr. Krak. - Rocznik Muzeum Etnograficznego w Krakowie. \| \| Recl. Trav. Chim. Pays-Bas - Recueil des Travaux Chimiques des Pays-Bas. \| Rocznik Nauk.-Dydak. WSP Krak. Pr. Bibliotekozn. - Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. WSP w Krakowie. Prace Bibliotekoznawcze. \| \| Rep. Math. Log. - Reports on Mathematical Logic. \| Rocznik Nauk.-Dydak. WSP Krak. Pr. Mat. - Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. WSP w Krakowie. Prace Matematyczne. \| \| Rev. Chim. - Revista de Chimie. \| Rocznik Nauk.-Dydak. WSP Krak. Pr. Tech. - Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. WSP w Krakowie. Prace Techniczne. \| \| Rev. E. - Revue E. Electricité. Electriciteit. Suppl. au Bulletin de la Société Royale Belge des Electriciens. \| Roczniki Biblioteczne. \| \| Title \| Translation \| \|----------------------------------------------------------------------\|--------------------------------------------------\| \| Rocznik Nauk.-Dydak. WSP Rzesz. Nauki Pedag. - Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. WSP w Rzeszowie. Nauki Pedagogiczne. \| Ruch Biblij. - Ruch Biblijny i Liturgiczny. \| \| Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego. \| Ruch Muzycz. - Ruch Muzyczny. \| \| Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Ser.1. Prace Matematyczne. \| Ruch Pedag. - Ruch Pedagogiczny. \| \| Roczniki Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Ser.2. Wiadomości Matematyczne. \| Rudy Metale - Rudy i Metale Nieżelazne. \| \| Rocznik Polityczny i Gospodarczy. \| Rzesz. Zesz. Nauk. - Rzeszowskie Zeszyty Naukowe. \| \| Rozprawy Inż. - Rozprawy Inżynierskie. \| Sc. of Sc. - Science of Science. \| \| Rozprawy Politechniki Rzeszowskiej. Prace Instytutu Budownictwa. \| Sil. Spal. - Silniki Spalnowe. \| \| \| Sł. Powsz. - Słowo Powszechne. \| \| \| Solid St. Commun. - Solid State Communication. \| \| \| Spectrochim. Acta - Spectrochimica Acta. \| \| \| Spotk. z Zabytk. - Spotkania z Zabytkami. \| \| \| Spr. Mieszk. - Sprawy Mieszkaniowe. \| \| Polish Title \| English Translation \| \|--------------------------------------------------\|---------------------------------------------------------\| \| Spraw. Archeol. - Sprawozdania Archeologiczne. \| Survey Rev. - Survey Review. \| \| Synthesis - Synthesis. International Journal of Methods in Synthesis Organic Chemistry. \| Synthesis - Synthesis. International Journal of Methods in Synthesis Organic Chemistry. \| \| Systems Sc. - Systems Science, Wrocław. \| Systems Sc. - Systems Science, Wrocław. \| \| Szkło i Ceram - Szkło i Ceramika. \| Szkło i Ceram - Szkło i Ceramika. \| \| Szpit. Pol. - Szpitalnictwo Polskie. \| Szpit. Pol. - Szpitalnictwo Polskie. \| \| Tech. Motoryz. - Technika Motoryzacyjna. \| Tech. Motoryz. - Technika Motoryzacyjna. \| \| Tech. Pol. - Technik in Polen \| Tech. Pol. - Technik in Polen \| \| Tech. Pol. - Technique Polonaise. \| Tech. Pol. - Technique Polonaise. \| \| Tech. Poszuk. Geol. - Technika Poszukiwań Geologicznych. \| Tech. Poszuk. Geol. - Technika Poszukiwań Geologicznych. \| \| Tech. Smar. - Technika Smarownicza. \| Tech. Smar. - Technika Smarownicza. \| \| Tech. Zagr. - Technika Zagraniczna. \| Tech. Zagr. - Technika Zagraniczna. \| \| Sur. Sc. - Surface Science. \| Sur. Sc. - Surface Science. \| \| Polish Title \| English Translation \| \|--------------------------------------------------\|--------------------------------------------\| \| Tech. Zapl. Motoryz. - Techniczne Zaplecze \| Tyg. Kult. - Tygodnik Kulturalny \| \| Motoryzacji. \| \| \| Technol. Kształc. - Technologia Kształcenia. \| Tyg. Poł. - Tygodnik Polski. \| \| Teka Komis. Urb. - Teka Komisji Urbanistyki i \| Tyg. Powsz. - Tygodnik Pow- \| \| Architektury. \| szechny. \| \| Temat Wynalaz. Racjon. - Temat - Wynalazczosć \| Uniw. Jag. Acta Math. - \| \| i Racjonalizacja. \| Uniwersytet Jagielloński. Acta Mathematica.\| \| Teor. Pril. Mech. - Teoretična i Priložna \| VÚST - Výzkumný Ústav pro Sdělovací \| \| Mechanika. \| Techniku. \| \| Tetrahedron Lett. - Tetrahedron Letters. \| Wärme Stoff. - Wärme- und Stoffübertragung.\| \| Thermochim. Acta - Thermo- \| Water Res. - Water Research. \| \| chimica Acta. \| Wiad. Chem. - Wiadomości Chemiczne. \| \| Transp. Miej. - Transport Miejski. \| Wiad. Ekol. - Wiadomości Ekologiczne. \| \| Tryb. Ludu - Trybuna Ludu. \| Wiad. Elektrot. - Wiadomości Elektrotechniczne. \| \| Tyg. Demokr. - Tygodnik Demokratyczny \| Wiad. Gór. - Wiadomości Górnicze. \| \| Polish Title \| German Title \| \|--------------------------------------------------\|-------------------------------------------------------------------------------\| \| Wiad. Inst. Wzor. Przem. - Wiadomości Instytutu \| Wiss. Z. Tech. Hochsch. Karl-Marx-Stadt - Wissenschaftliche Zeitschrift der \| \| Wzornictwa Przemysłowego. \| Technischen Hochschule Karl-Marx-Stadt. \| \| Wiad. Meteor. Gosp. Wod. - Wiadomości Meteorologii\| Wojsk. Prz. Praw. - Wojskowy Przegląd Prawniczy. \| \| i Gospodarki Wodnej. \| \| \| Wiad. Naft. - Wiadomości Naftowe. \| WTK - WTK. Tygodnik Katalików. \| \| Wiad. Telekom. - Wiadomości Telekomunikacyjne. \| Wynalaz. i Racjon.- Wynalazcześć i Racjonalizacja. \| \| Wieś Współcz. - Wieś Współczesna. \| Z. Anorg. Allg. Chem. - Zeitschrift für Anorganische /und Allgemeine/ Chemie. \| \| Wiss. Ber. Tech. Hochsch. Leipzig - Wissenschaft- \| Z. Naturforsch. - Zeitschrift für Naturforschung. \| \| liche Berichte der Technischen Hochschule Leipzig.\| \| \| Wiss. Z. Hochsch. Archit. Bauwes. Weimar - \| Zag. Orgań Nielin. - Zagadnienia Orgań Nieliniowych. \| \| Wissenschaftliche Zeitschrift der Hochschule für \| Zag. Ekspl. Masz. - Zagadnienia Eksplotacji Maszyn. \| \| Architektur und Bauwesen. Weimar. \| Zag. Naukozn. - Zagadnienia Naukoznawstwa. \| \| Zag. Naukozn. - Zagadnienia Naukoznawstwa. \| Zesz. Nauk AGH Autom. - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica. [Ser.] Automatyka. \| \| Zag. Tarcia - Zagadnienia Tarcia, Zużycia i Smarowania. \| Zesz. Nauk. AGH Elektryf. Mechaniz. - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica. [Ser.] Elektryfikacja i Mechanizacja Górnictwa i Hutnictwa. \| \| Zag. Transp. - Zagadnienia Transportu. \| Zesz. Nauk. AGH Geod. - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica [Ser.] Geodezja. \| \| Z A M M - Zeitschrift für Angewandte Mathematik und Mechanik. \| Zesz. Nauk. AGH Mat. - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica [Ser.] Matematyka - Fizyka - Chemia. \| \| Zast. Mat. - Zastosowania Matematyki. \| \| \| Zesz. Archit. Pol. - Zeszyty Architektury Polskiej. \| \| \| Zesz. Hist.-Polit. SD - Zeszyty Historyczno-Polityczne Stronnictwa Demokratycznego. \| \| \| Zesz. Majd. - Zeszyty Majdanka. Lublin. \| \| \| Zesz. Nauk. AE Krak. - Zeszyty Naukowe Akademia Ekonomiczna w Krakowie. \| \| Zesz. Nauk. AGH. Opusc. Math. - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica. [Ser.] Opuscula Mathematica. Zesz. Nauk. AÜH. Sozol - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica. [Ser.] Sozologia i Szołotecnika. Zesz. Nauk. AGH. Zag. Społ.-Filoz. - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica. [Ser.] Zagadnienia Społeczno-Filozoficzne. Zesz. Nauk. AGH. Zesz. Spec. - Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica. Zeszyt Specjalny. Zesz. Nauk. AIR Bydg. Mech. - Zeszyty Naukowe. Akademia Techniczno-Rolnicze im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy. Zesz. Nauk. AWF Krak. - Zeszyty Naukowe Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie. Zesz. Nauk. Geom. Wykr. - Zeszyty Naukowe. Geometria Wykreślna. Zesz. Nauk. PCzęstoch. - Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zesz. Nauk. PGdań. Bud. Łąd. - Zeszyty Naukowe Politechniki Gdańskiej. Budownictwo Łądowe. Zesz. Nauk. PKrak..Archit. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Architektura. \| Zeszyty Naukowe \| Zeszyty Naukowe \| \|-----------------\|-----------------\| \| Zes. Nauk. PKrak. Bud. Ląd. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Budownictwo Lądowe. \| Zes. Nauk. PKrak. Transp. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Transport. \| \| Zes. Nauk. PKrak. Bud. Wod. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Budownictwo Wodne i Inżynieria Sanitarna. \| Zes. Nauk Płódz. Inż. Chem. - Zeszyty Naukowe. Politechnika Łódzka. Inżynieria Chemiczna. \| \| Zes. Nauk. PKrak. Chem. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Chemia. \| Zes. Nauk. Płódz. Mech. - Zeszyty Naukowe. Politechnika Łódzka. Mechanika. \| \| Zes. Nauk. PKrak. Mech. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Mechanika. \| Zes. Nauk. PPozn. Chem. - Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Chemia i Inżynieria Chemiczna. \| \| Zes. Nauk. PKrak. Nauki Ekon. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Nauki Ekonomiczne. \| Zes. Nauk. PPozn. Geom. - Zeszyty Naukowe Politechniki Poznańskiej. Geometria. \| \| Zes. Nauk. PKrak. Podst. Nauki Tech. - Zeszyt Naukowy. Politechnika Krakowska. Podstawowe Nauki Techniczne. \| \| Title \| Description \| \|----------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| Zesz. Nauk. PRzesz. Bud.. - Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. \| Budownictwo i Inżynieria Ochrony Środowiska. \| \| Zesz. Nauk. PRzesz. Mech. - Zeszyty Naukowe Politechniki Rzeszowskiej. \| Mechanika. \| \| Zesz. Nauk. PŚl. Autom. - Zeszyty Naukowe. Politechnika Śląska. Automa- \| tyka. \| \| Zesz. Nauk. PŚl. Transport. - Zeszyty Naukowe. Politechnika Śląska. Trans- \| port. \| \| Zesz. Nauk. PŚwiętokrz. Mech. - Zeszyty Naukowe Politechniki Świętokrzys- \| kiej. Mechanika. \| \| Zesz. Nauk. PŚwiętokrz. Profl. Nauk Podst. - Zeszyty Naukowe Politechniki Świętokrzyskiej. Problemy Nauk Podstawowych. \| Zesz. Nauk. Stow. PAX - Zeszyty Naukowe Stowarzyszenia "PAX", Zesz. Nauk.-Tech. Oddz. Krak. SIiK - Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Krakowskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji. Zesz. Nauk. UJ. Pr. Chem. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Chemiczne. Zesz. Nauk. UJ. Pr. Etnogr. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograficzne. Zesz. Nauk. UJ. Pr. Geogr. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Geograficzne. Zesz. Nauk. UJ. Pr. Hist. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne. \| \| Title \| Description \| \|----------------------------------------------------------------------\|----------------------------------------------------------------------------\| \| Zesz. Nauk. UJ. Pr. Mat. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Matematyczne. \| Stud. Wychow. Fiz. - Zeszyty Naukowe. Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie. Prace Studiów Wychowania Fizycznego i Sportu. \| \| Zesz. Nauk. UJ. Pr. Nauk Polit. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Nauk Politycznych. \| Zesz. Nauk. WSI Opole. Bud. Zeszyty Naukowe. Wyższa Szkoła Inżynierska w Opolu. Budownictwo. \| \| Zesz. Nauk. UJ. Pr. Wynalaz. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej. \| Zesz. Nauk. WSI Opole. Elekt. - Zeszyty Naukowe. Wyższa Szkoła Inżynierska w Opolu. Elektryka. \| \| Zesz. Nauk. UJ. Univ. Iag. Acta Math. - Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Universitatis Jagiellonicae. Acta Mathematica. \| Zesz. Nauk. WSI Opole. Mat. - Zeszyty Naukowe. Wyższa Szkoła Inżynierska w Opolu. Matematyka. \| \| Zesz. Nauk. UMCS. Prawo i Adm. - Zeszyty Naukowe. Filia Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Rzeszowie. Prawo i Administracja. \| Zesz. Nauk. WSI Rzesz. - Zeszyt Naukowy Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Rzeszowie oraz Lwowskiego Instytutu Politechnicznego. \| Zesz. Nauk. WSP Opole Chem.- Zeszyty Naukowe. Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich w Opolu. Chemia. Zesz. TUP - Zeszyt Towarzystwa Urbanistów Polskich. ZEV - Glasers Ann. - Zeitschrift für Eisenbahntechnik und Verkehrstechnik. Glasers Annalen. ZPPNR - Zeszyty Problematowe Postępów Nauk Rolniczych. Życie Gosp. - Życie Gospodarcze, Życie Lit. - Życie Literackie. Życie Part. - Życie Partii. Życie Szk. Wyz. - Życie Szkoły Wyższej. Życie Warsz. - Życie Warszawy. \| Skrót \| Polski \| Angielski \| \|-------\|--------\|-----------\| \| abstr. \| abstract \| graf. \| graficzny \| \| ang. \| angielski \| H. \| Heft \| \| art. \| artykuł \| Hrsg. \| Herausgeber \| \| Aufl. \| Auflage \| il. \| ilustracja \| \| aut. \| autor \| im. \| imię \| \| autoref. \| autoreferat \| in. \| inne \| \| b.m.w. \| bez miejsca wydania \| izd. \| izdanie \| \| b.m.r.w. \| bez miejsca i roku wydania \| izdat. \| izdatel'stvo \| \| b.r.w. \| bez roku wydania \| jap. \| japoński \| \| Bd \| Band \| j., jęz. \| język \| \| bibliogr. \| bibliografia \| Jg \| Jahrgang \| \| bułg. \| bułgarski \| knj. \| knjiga (serboch.) \| \| chiń. \| chiński \| kom. \| komisja \| \| chorw. \| chorwacki \| komit. \| komitet \| \| cz. \| część \| maszyn. \| maszynopis \| \| czas. \| czasopismo \| maszyn. powiel. \| maszynopis powielony \| \| czes. \| czeski \| nadb. \| nadbitka \| \| dn. \| dnia \| nekr. \| nekrolog \| \| dod. \| dodatek \| niem. \| niemiecki \| \| ed. \| edition \| nlb. \| nieliczbowany \| \| évf. \| evfolyam (węg. Rocznik) \| nr \| numer \| \| facs. \| facsimile \| odb. \| odbitka \| \| fot. \| fotografia \| okł. \| okładka \| \| fr. \| francuski \| oprac. \| opracowanie \| \| fragm. \| fragment \| p. \| part \| \| g. \| god \| pl. \| plan \| pol. - polski polem. - polemika popr. - poprawiony poszerz. - poszerzony powiel. - powielony pr. zbior. - praca zbiorowa r. - rok R. - rocznik rec. - recenzja red. - redakcja, redaktor ref. - referat res. - resumo, resumen rés. - résumé rez. - rezjume ros. - rosyjski rozm. przepr. - rozmowę przeprowadził rum. - rumuński rys. - rysunek s. - strona ser. - seria serboch. - serbochorwacki Słow. - słowacki sod. - soderżanie som. - sommario spec. - special, specjalny streszcz. - streszczenie sum. - summary supl. - suplement t. - tom tab. - tabela tabl. - tablica Tl - Teil tl. - tłumaczył vt. - tytuł uzup. - uzupełnienie vol. - volumen węg. - węgierski wg - według wł. - włoski współaut. - współautor wyd. - wydanie, wydał wykr. - wykres wypow. - wypowiedź wyw. przepr. - wywiad przeprowadził z., zesz. - zeszyt zał. - załącznik zebr. - zebrał zmien. - zmieniony zob. - zobacz Zsfg - Zusammenfassung. SKRÓTY NAZW INSTYTUCJI, ORGANIZACJI, TOWARZYSTW, STOWARZYSZEŃ, KOMISJI, KOMITETÓW itp. A C I - American Concrete Institute A E - Akademia Ekonomiczna A G H - Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie A S C E - American Society of Civil Engineers A S H R A E - The American Society for Heating, Refrigerating and Air Conditioning Engineers A S M E - American Society of Mechanical Engineers V A R - Akademia Rolnicza V ART - Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie ↓ ATR - Akademia Techniczno-Rolnicza im. J. J. Śniadeckich w Bydgoszczy B A N - B'lgarska Akademija na Naukite W BG - Biblioteka Główna Biuro Proj. Bud. Komunal. - Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego B M E - Budapesti Műszaki Egyetem B O I N T E - Branżowy Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej C A G I - The Compressed Air and Gas Institute C E P - Centre d'Etudes des Matières C I C I N D - Comité International des Cheminées Industrielles C I R P - Collège International pour l'Étude Scientifique des Techniques de Production Mécanique COBPO - Centralny Ośrodek Badawczo-Projektowy Budownictwa Ogólnego COBR - Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy COIK - Centralny Ośrodek Informatyki Komunikacji COIT - Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej COMSNP - Centralny Ośrodek Metodyczny Studiów Nauk Politycznych COSB - Centralny Ośrodek Spółdzielczego Budownictwa CPCI - The Canadian Prestressed Concrete Institute CPT - Centrum Postępu Technicznego CTK - Centrum Techniki Komunalnej CTO - Centrum Techniki Okrętowej CUP - Centrum Uczelniano-Przemysłowe CUTOB - Centrum Usług Techniczno-Organizacyjnych Budownictwa CZSBM - Centralny Związek Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego DOINE - Działowy Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej DOKP - Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych DUJ - Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego FECS - Federation of European Chemical Societies FIG - Federation Internationale des Geometres FIP - Federation Internationale de la Precontrainte (International Federation of Prestressing) GAMNI - Groupe pour l'Avancement des Méthodes Numériques de l'Ingénieur GTE - Gépipari Tudományos Egyesület \| Acronym \| Description \| \|---------\|-------------\| \| HFV \| Hochschule für Verkehrswesen Friedrich List, Dresden \| \| IABSE \| International Association of Bridge and Structural Engineering \| \| IAPS \| The International Association for the Study of People and Their Physical Surroundings \| \| IASS \| International Association for Shell and Spatial Structures \| \| ICPIIC \| International Congress. Polymers in Concrete \| \| ICTA \| International Confederation on Thermal Analysis \| \| IEEE \| Institute of Electrical and Electronics Engineers \| \| IFAC \| International Federation of Automatic Control \| \| IFHT \| International Federation for the Heat Treatment of Materials \| \| IFJ \| Instytut Fizyki Jądrowej \| \| IFTOMM \| International Federation for the Theory of Machines and Mechanisms \| \| IK \| Instytut Kultury \| \| IMGW \| Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej \| \| IMP \| Instytut Mechaniki Precyzyjnej \| \| IMPAN \| Instytut Matematyki Polskiej Akademii Nauk \| \| IMŻ \| Instytut Metalurgii Żelaza \| \| Inst. Geotech. \| Instytut Geotechniki \| \| IOS \| Instytut Obróbki Skrawaniem \| \| IPPTPAN \| Instytut Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk \| \| IPSiSSPK \| Instytut Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych Politechniki Krakowskiej \| \| Acronym \| Description \| \|---------\|-------------\| \| IPSPK \| Instytut Pojazdów Szynowych Politechniki Krakowskiej \| \| IITB \| Instytut Techniki Budowlanej \| \| ITR \| Instytut Tele- i Radiotechniczny \| \| IUPAC \| International Union of Pure and Applied Chemistry \| \| IUPAP \| International Union of Pure and Applied Physics \| \| IWSA \| International Water-Supply Association (Międzynarodowe Stowarzyszenie Zaopatrzenia w Wodę) \| \| KILiWPA \| Komitet Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk \| \| KNPTIB \| Komitet Nauki Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa \| \| Kom. Bud. PAN \| Komisja Budownictwa Polskiej Akademii Nauk \| \| KUAPAN \| Komisja Urbanistyki i Architektury Polskiej Akademii Nauk \| \| MMF \| Ministerstwo Morskiego Flota \| \| MTESZ \| Műszaki és Természettudományi Egyesületek Szövetsége (Federacja Towarzystw Naukowych i Technicznych - Węgry) \| \| NOT \| Naczelna Organizacja Techniczna \| \| OIN \| Oddział Informacji Naukowej \| \| OPTB \| Ośrodek Postępu Technicznego Budownictwa \| \| Ossol. \| Ossolineum: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk \| \| PAMM \| Pannonian Applied Mathematical Meetings \| \| PAN \| Polska Akademia Nauk \| \| PCzęst. \| Politechnika Częstochowska \| \| Acronym \| Description \| \|---------\|-------------\| \| P D O K P \| Południowa Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych \| \| P K, PKrak. \| Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki \| \| P K Z \| Pracownie Konserwacji Zabytków \| \| PLub. \| Politechnika Lubelska \| \| Pol. Kom. Geotech. \| Polski Komitet Geotechniki \| \| PPozn. \| Politechnika Poznańska \| \| P P T P Lis \| Przedsiębiorstwo Projektowo-Technologiczne Przemysłu Lotniczego i Silnikowego \| \| PSzczec. \| Politechnika Szczecińska \| \| PŚl. \| Politechnika Śląska \| \| PŚwiętokrz. \| Politechnika Świętokrzyska \| \| P T C \| Polskie Towarzystwo Cybernetyczne \| \| P T Ch \| Polskie Towarzystwo Chemiczne \| \| P T E T i S \| Polskie Towarzystwo Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej \| \| P T H P \| Polskie Towarzystwo Higieny Psychicznej \| \| P T M \| Polskie Towarzystwo Matematyczne \| \| P T M T S \| Polskie Towarzystwo Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej \| \| P T P N o Z \| Polskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk o Ziemi \| \| P W, PWarsz. \| Politechnika Warszawska \| \| PWroc. \| Politechnika Wrocławsko \| \| P Z I T B \| Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa \| \| P Z I T S \| Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych \| \| P S I T S \| Polskie Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych \| RAFAKO - Raciborska Fabryka Kotłów RILEM - Réunion Internationale des Laboratoires d'Essais et de Recherches sur les Matériaux et les Constructions SARP - Stowarzyszenie Architektów Polskich SAV - Slovenska Akadémia Vied SEP - Stowarzyszenie Elektryków Polskich SESA - Society for Experimental Stress Analysis SFEN - Société Française d'Energie Nucléaire SFRC - Steel Fibre Reinforced Concrete SIGMA - Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych "SIGMA". Przedsiębiorstwo NOT SIMP - Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich SIMS - Secondary - Ion Mass Spectrometry SIIT Górn. - Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Górnictwa SIITK, SIIT Kom. - Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji SIITP Ch, SIITP Chem. - Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego SIITPH - Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego SIITP Naft. - Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego SSMS - Spark Source Mass Spectrometry SVTS - Slovenská Vysoká Technická Škola TKKF - Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej TUB - Technische Universität Berlin \| Acronym \| Description \| \|---------\|-------------\| \| TUP \| Towarzystwo Urbanistów Polskich \| \| UJ \| Uniwersytet Jagielloński \| \| UMK \| Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu \| \| USŁ \| Uniwersytet Śląski \| \| VEB \| Volkseigener Betrieb \| \| VŠOS \| Vysoka Škola Dopravy a Spojov \| \| WKŁ \| Wydawnictwa Komunikacji i Łączności \| \| WOINTE \| Wojewódzki Ośrodek Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej \| \| WOPR \| Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego \| \| WSI \| Wyższa Szkoła Inżynierska \| \| Wydawn. Geol. \| Wydawnictwa Geologiczne \| \| WZSM \| Wojewódzki Związek Spółdzielni Mieszkaniowych \| \| WZSR \| Wojewódzki Związek Spółdzielni Rolniczych \| \| Zakł. Geod. Inż. \| Zakład Geodezji Inżynierskiej \| \| Zakł. Geol. Inż. i Hydrogeol. \| Zakład Geologii Inżynierskiej i Hydrogeologii \| \| Zakł. Geotech. Bud. Wod. \| Zakład Geotechniki Budownictwa Wodnego \| \| ZG \| Zakład Graficzny, Zakłady Graficzne \| \| ZGł. \| Zarząd Główny \| \| ZNTK \| Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego \| \| ZO \| Zarząd Okręgowy \| \| ZP \| Zakłady Poligraficzne \| BIBLIOGRAFIA PUBLIKACJI W UKŁADZIE ALFABETYCZNYM WĘDŁUG NAZWISK AUTORÓW A B R A T A Ń S K I Antoni 1. ABRATAŃSKI Antoni, PIERONEK Mieczysław: Stacja pomiaru wpływu odstrzałów na budowlę zabytkową, W: Wpływy sejsmiczne na budowle. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN i Instytutu Mechaniki Budowlnej Politechniki Krakowskiej. Kraków 1983 s. 105 – 116, rys., bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. A D A M S K A Bożena 2. ADAMSKA Bożena, JASKÓLSKI Jerzy: Problemy związane z ujednoro- nianiem struktury tłoków wykonanych z siluminów. Czas. Tech. 1984 zesz. 6 i 8, Mech. nr 3 i 4 s. 1 – 4, wykr., fot., bibliogr. A L B I Ń S K I Kazimierz 3. ALBIŃSKI Kazimierz: Rozwój erozyjnych metod obróbki materiałów. Mechanik R. 59: 1986 nr 8/9 s. 359 – 361, wykr., Rez., Sum., Zsfg. A N D R E A S I K Mieczysław 4. ANDREASIK Mieczysław, DŁUŻEWSKA Barbara, JAMROZY Zygmunt: O celowości jednoczesnego dodawania do betonu popiołu lotnego i upłynniania. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. XXVIII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Warszawa – Krynica 1982. Referaty, 4. Technologia i zastosowanie materiałów budowlanych. Fizyka budowli. W-wa: ITB Dointe 1982 s.11 - 14, tabl. Streszcz. Sum. 5. ANDREASIK M[ieczysław], JAMROŻY Z[ygmunt]: Properties of SFRC in the state of biaxial compression. In: Mechanika i technologia na kompozicjonnite materiali. Dokladi na tretata nacionalna konferencia po mechanika i technologia na kompozicjonnite materiali. Varna 4 - 6 oktomvri 1982 g. Sofia: Izdat. na Bulgarskata Akad. na Naukite 1982 s.572 - 575, rys. tabl. Bulgarska Akademia na Naukite. Centralna Laboratoria po fiziko-chemièeska mechanika. Tytuł konferencji również w jęz. rosyjskim i angielskim. 6. ANDREASIK Mieczysław, JAMROŻY Zygmunt: Wytrzymałość drutobetonu w stanie dwukierunkowego ściskania. Arch. Inż. Ład. T.29:1983 z. 1/2 s.153 - 160, il. rys. tab. wykr. Rez. Sum. ANDREASIK Mieczysław, współaut. zob. też poz. 1237 ANDRUSZEWICZ Stanisław 7. ANDRUSZEWICZ S[tanisław]: Dynamical exploration of a steel railway bridge. In: Second Regional Colloquium on Stability of Steel Structures. Hungary, September 25 - 26, 1986. Proceedings, Vol. II/2. Ed. by O. Hálasz, M. Ivanyi, s.337 - 343. Technical University Budapest, Hungarian Academy of Sciences, Hungarian Group of International Association for Bridge and Structural Engineering. ANDRUSZEWICZ Stanisław, współaut. zob.też poz. 2777 ARCT Joanna 8. ARCT Joanna: Wyniki badań archeologicznych prowadzonych w rejonnie Pałacu Zamojskiego w latach 1982 - 1985. W: Materiały z posiedzenia sekcji konserwacji zabytków pt. Wyniki badań Pałacu Zamojskich w Zamościu w latach 1984 - 85. Kraków 1986. Kraków: PK 1986 s.23 - 38, rys. tsb, PAN Oddz. w Krakowie, PK Instytut Historii Architektury i Konserwacji Zabytków. ARCT Zdzisław 9. ARCT Zdzisław, PONIKIEWSKA Maria: Metodologia projektowania na przykładzie architektury przemysłowej. W: Problemy teorii architektury w świetle współczesnej praktyki. Seminarium problemowe ZG SARP. Tuczno, 14 - 16 XI 1980. Referaty. Katowice 1983 s.246 - 254. Oddział SARP w Katowicach. 10. ARCT Zdzisław, PONIKIEWSKA Maria, GILEWICZ Witold: Kształtowanie przestrzeni w osiedlu dla rzemiosła i usług. W: Osiedlowa przestrzeń społeczna. Materiały pokonferencyjne z II Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej zorganizowanego przez Komisję Urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie. Ośrodek Konferencyjny PAN w Mogilansch pod Krakowem 18 - 19 listopada 1981. Kraków: PK 1982 s.66 - 67. BACZYŃSKA Maria 11. BACZYŃSKA Maria: Weryfikacja metod obliczania napięć w zębie koła zębatego w oparciu o badania elastooptyczne i tensometryczne. W: XII Sympozjon podstaw konstrukcji maszyn. Lublin - Kazimierz Dolny 1985, 10, 9 - 12. Streszczenie. Lublin: Wydawn. PLub. 1985 s.24 - 25, Res. Sum. Wydział Mechaniki i Organizacji Politechniki Lubelskiej. 12. BAJER Jarosław, WIERZYSTY Artur: Niezawodności lewarowych ujęć wody. W: VI Konferencja naukowa "Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej". Janowice [8 - 10.09.1986]. Streszczenia referatów. Kraków: PK 1986 s.13. KILiW PAN Sekcja Inżynierii Sanitarnej i Instytut Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska PK. Do użytku wewnętrznego, na prawach rękopisu. BAJER Jarosław, współaut. zob. też poz. 2992, 2993 BAJOREK Grzegorz, współaut. zob. też poz. 1563 BAJOREK Tomasz 13. Ćwiczenie: Silnik indukcyjny pierścieniowy. Oprac. Tomasz BAJOREK. W: Laboratorium maszyn elektrycznych. Pr. zbior. pod red. Jana Kantego MARKIEŁOWSKIEGO. Cz. 1. Instrukcje do ćwiczeń. Kraków: PK 1982 s.48 – 61, rys. wykr. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: Teoria maszyn elektrycznych, ser."T". 14. BAJOREK Tomasz, DROZDOWSKI Piotr, MAZGAJ Witold: Zastosowanie programu symulacyjnego NAP 2 do analizy układów przekształtnikowych. Prz. Elektrot. R.59:1983 nr 1 s. 21 – 24, rys. wykr., Rez., Sum. 15. BAJOREK Tomasz, REJMER Marek: Określenie skuteczności filtra wejściowego lokomotywy z rozruchem impulsowym w aspekcie zjawisk zakłócających. W: Elektrotechnika i elektronika w transporcie szybowym. /Materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1983 s.147-155, rys. wykr., bibliogr. Streszcz. Rez. Zsfg. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 16. Elektrochimiceskaja ocistka fenolowych stoonych vod. W: 3 Simpozium "Effektivnye metody i sooruzenija dlja ocistki bytovych i promyšlennych stoonych vod. Varna, 18 - 19.10.1982. Sbornik dokladov. T.1. Sofija 1982 s.54 - 70, wykr. bibliogr. Rez. Zsfg. Min. Stroit. i Arch., Kompleksnyj Nauč.-Issled. i Proektnyj Inst. po Blagoustrojstvu i Kommunal'nomu Chozjsajstvu, Komit. po Ochrane Okružajuscoej Sredy [i in.]. Informacje o konferencji także w jęz. bułg. i niem. 17. Kinetyka rozkładu fenolu w procesie elektrochemicznego utleniania. Zesz. Nauk. PKrak. 1983 nr 5 Bud. Wod. z. 34,92 s., rys. tab. wykr. bibliogr. Streszcz. Sum. Rez. 18. Matematyczny model procesu elektrochemicznego utleniania fenolu. Przem. Chem. T.62:1983 nr 3 s.168 - 170, il. tab. bibliogr. Rez. Sum. 19. Wyznaczanie równań kinetycznych reakcji elektrochemicznego rozkładu fenolu. Arch. Ochr. Środ. 1984 nr 1 s.125 - 141, tab. wykr. Sum. Rez. 20. Zastosowanie metody elektrochemicznego utlenianis do oczyszczania ścieków. Gaz Woda T.57:1983 nr 5 s.148 - 150, rys. Rez. Réz. Sum. 21. BALCERZAK Wojciech, JASIENIAK Marek: Określenie mechanizmu procesu rozkładu fenolu w wodnym roztworze chlorku sodowego w warunkach elektrochemicznych. Chem. Stos. R.30:1986 z.3 s.455-463, wykr. bibliogr. 22. BALCERZAK Wojciech, TRĘBACZ Wacław, KURBIEL Jerzy: Badania efektywności oczyszczania ścieków garbarskich metodą osadu czynnego. W: Postęp techniczny w dziedzinie oczyszczania ścieków. Materiały na XXVI konferencję naukowo-techniczną, Katowice 1986. T.1. Katowice 1986 s.153 - 167, schem. tab. bibliogr. NOT, Pol. Zrzesz. Inż. i Tech. Sanit. Oddz. w Katowicach. Nr 507. Do użytku wewnętrznego. 23. BALCERZAK Wojciech, WISZ Aleksandra; Główne źródła zanieczyszczeń rejonu rzeki Wisłok. Gaz Woda T.59:1985 nr 1 s.12 - 13, rys. tab. bibliogr. Streszcz. Résumé. Sum. 24. BALCERZAK Wojciech, ZYMON Wiesław; Badania technologiczne nad uzdatnianiem wód podziemnych pod kątem zaopatrzenia w wodę baz sprzętu rolniczego. W: X Krajowa konferencja naukowo-techniczna. Zagadnienia zaopatrzenia w wodę miast i wsi. Poznań 1986. /Materiały konferencyjne/. T.3. Poznań; PZITS 1986 s.201 - 214, tab. bibliogr. Wydawnictwo PZITS nr 504/86. Do użytku wewnętrznego. NOT Oddz. Wojewódzki w Poznaniu, PZITS Oddz. w Poznaniu. BALCERZAK Wojciech współaut. zob. też poz. 1837 BANACH – PASZKIEWICZ Halina współaut. zob. poz. 613, 614 25. BANAK-TABKOWSKA Janina, WOŹNIAK Marian: Zbiór zadań i ćwiczeń z chemii organicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1986 151 s., rys., schem., Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 26. BANAŚ Jerzy, KURBIEL Jerzy: O wdrażaniu rozwiązań PROMLECZ do oczyszczania ścieków miejskich. W: Postęp techniczny w dziedzinie oczyszczania ścieków. Materiały na XXVI Konferencję naukowo-techniczną. Katowice 1986, T.2. [b,m,r,wyd.] NOT, PZITS Oddz. w Katowicach. Wydawn. PZITS nr 507. Do użytku wewnętrznego. [nadb.] 27. MÓJ UDZIAŁ w krzewieniu oświaty polskiej na terenie Związku Radzieckiego w czasie II wojny światowej. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.167 – 174. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 28. BAR Adam, MARCZYK Stanisław, SNAMINA Jacek: Elementy dynamiki wału wibracyjnego typu tandem. Zesz. Nauk.PRzesz. 1983 nr 13 Mech. z.5 s.157 – 161, rys., wykr., bibliogr. 29. ANALIZA dynamiczna pilarek spalinowych - ogólny model układu. [Aut.:] Adam BAR, Jan ŁUCZKO, Marian MARKIEWICZ, Jacek SNAMINA. W: IV Sympozjum "Wpływ wibracji na otoczenie". Kraków - Janowice, wrzesień 1986. Referaty. Kraków: PK 1986 s.3 – 10, rys. schem. wykr. PK - Inst. Mech. i Podst. Konstr. Masz. 30. ANALIZA dynamiczna pilarek spalinowych - model procesu cięcia. Tamże, s.11 – 15, wykr. BARANOWSKI Jerzy 31. NASTRÓJ w krajobrazie. Foto 1984 nr 6 s.164 – 168, il. BARAŃSKI Andrzej 32. SYNTHESIS and properties of azols and their derivates. P.5. Regiochemistry in /2+3/ cycloaddition reactions of benzonitrile N-oxide with β-substituted nitroethylenes. [Pocz. w r. 1980.] Pol.J.Chem. vol.56:1982 nr 2 s.257-266, tab.Streszcz. 33. SYNTHESIS and properties of azols and their derivates. P.7. Synthesis of acrylonitrile and methacrylonitrile N-oxides and their reactions with alkenes. Pol.J.Chem. vol.55:1981 nr 5 s.1189-1191, tab. 34. SYNTHESIS and properties of azols and their derivates. P.8. Regiochemistry in cycloaddition reaction of benzonitrile N-oxide with germ-substituted nitroethylenes. Pol.J.Chem. vol.56:1982 nr 10/12 s.1585-1589, tab. 35. SYNTHESIS and properties of azols and their derivatives. P.9. Synthesis and reaction with alkenes of acrylonitrile and methacrylonitrile N-oxides. Pol.J.Chem. vol.58:1984 nr 4/5/6 s.425-437, schem.tabl.wykr.bibliogr. 36. SYNTHESIS and properties of azols and their derivatives. P.14. Regiochemistry in [2+3] cycloaddition reaction of aromatic nitrile N-oxides with α - nitrostyrene. P.15. Studies on condensation of arylhydroxamic acid chlorides with alkenes by the thermogravimetric method. Pol.J.Chem. vol.60:1986 nr 4/6 s.419-427, 465-475, rys.tab.wykr.Streszcz. 38. BARAŃSKI Andrzej, HAJDUK Józef: Redukoja katalizators do syntezy amonisku. Chemik R.38:1985 nr 11/12 s.288-290, rys.wykr.Sum.Rez. 39. BARAŃSKI Andrzej, Szwechheimer Gienrich: Synthesis and properties of azols and their derivatives. P.8. /2+3/ cycloaddition reactions of nitroethylene with aromatic nitrile N-oxides and some conversions of 3-aryl-5-nitro-4,5-dihydro-1,2 oxazoles. Pol.J.Chem. vol.56:1982 nr 3 s.459-467, tab.wykr.Streszcz. BARAŃSKI Andrzej współaut. zob. też poz. 903. BARAŃSKI Feliks 40. The BOUNDARY problem for the equation Δu(x)−c² u(x)=f(x,u) in half plane with nonlinear boundary condition. Zesz.Nauk. AHG. Mat. 1984 z.57 s.49-53, Streszcz. 41. The BOUNDARY value problems for the equations $D^2y - (1+x^2)y = f(x,y)$ in half-line. Zesz.Nauk.AGH Mat. 1984 z.57 s.61-69, Streszcz. 42. 1. The GREEN function for the Poisson equation and for the third boundary value problem in the spatial octant. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.5-12, bibliogr. Streszcz.Rez. 2. The POLYCALORIC problem for the halftime-plane. Tamże, s.13-24, bibliogr. Streszcz.Rez. 43. The LIMIT problem for certain nonlinear hat equation in quart time plane with nonlinear boundary value condition. Zesz.Nauk.AGH Mat. 1984 z.57 s.55-60, Streszcz. 44. The NONLINEAR problem for the Poisson's equation in the spatial octant $E_3^+$ with nonlinear boundary conditions. Zesz.Nauk.AGH Mat. 1984 z.57 s.43-47, Streszcz. 45. BARAŃSKI Feliks, BAJSON Tadeusz: On the nonlinear diffusion problem. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.25-31, bibliogr.Streszcz.Rez. 46. BARAŃSKI Feliks, Górowski Jan: The boundary-value problem for the homogeneous Helmholtz equation and for the quart-plane. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.33-39, bibliogr.Streszcz.Rez. 47. BARAŃSKI Feliks, HACHAJ Jadwiga: On the nonlinear problem for the Helmholtz equation and for the half plane. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.41-46, bibliogr. Sum.Rez. 48. BARAŃSKI Feliks, KONDRACIUK Narcyz: The boundary-value problem for the nonhomogeneous Helmholtz equation and for quarter-plane. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.47-59, bibliogr.Streszcz.Rez. 49. BARAŃSKI Feliks, Kubaszewski Władysław: The nonlinear bicaloric problem for the quart time-plane. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.61-68, bibliogr.Streszcz.Rez. 50. BARAŃSKI Feliks, LINTTNER Małgorzata: The Green function and the solution of the Poisson equation for the octant of the space and the mix boundary conditions. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.69-73, Streszcz.Rez. 51. BARAŃSKI Feliks, Musiałek Jan: Green's functions and boundary value problems for hermite iterated equation in the finite interval and in the half-line. Zesz.Nauk.AGH 1985 Opusc.Math. z.1 s.51-63, bibliogr.Streszcz. 2. Green's functions and boundary value problems for linear and quasi-linear ordinary differential equations of the fourth order in the half-line. Tamże, s.21-32, bibliogr. Streszcz. 3. Green's functions and the boundary value problems for linear and quasilinear ordinary differential equations of the second, fourth and 2n order in the finite interval. Tamże, s.33-50, bibliogr., Streszcz. 4. Green's functions and boundary value problems for linear and quasi-linear ordinary differential equations of the second order in the half-line. Tamże, s.11-20, Streszcz. 52. BARAŃSKI Feliks, Musiałek Jan: Green's functions and boundary value problems for some class of ordinary differential equations. Demonstr.Math. vol.18:1985 no 3 s.743-761, bibliogr. [ndb.] 53. BARAŃSKI Feliks, Musiałek Jan: Nonlinear boundary value problems for certain elliptic equations of second and fourth order in the ball. Demonstr.Math. vol.17:1984 no 2 s.389-401. 54. BARAŃSKI Feliks, Musiałek Jan: On the Lauricella problem for the equation $\Delta^2 u(x) = f(x, u(x))$ in the circle. Demonstr.Math. vol.16:1983 no 3 s.677-686. 55. BARAŃSKI Feliks, Musiałek Jan: The boundary value problems for almost linear ordinary differential equation of order 2n. Zesz. Nauk.AGH Mat. 1984 z.57 s.71-84, Streszcz. 56. BARAŃSKI Feliks, Musiałek Jan: The limit problems for the heat equation and for the m-dimensional cuboid. Demonstr.Math. vol.15:1982 no 4 s.861-881. 57. BARAŃSKI Feliks, SŁAWIK Lech: A note on the third boundary value problem for the Helmholtz equation. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.75-81, bibliogr.Streszcz.Rez. 58. BARAŃSKI Feliks, SZCZEPANKIEWICZ Anna: 1. On the Green function for the Poisson equation, angular domain and for the boundary conditions of the third kind. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.83-89, Streszcz.Rez. 2. On the boundary problem for the Poisson equation in the angular domain with mixed boundary conditions. Tamże, s.91-97, bibliogr.Streszcz.Rez. 59. BARAŃSKI Feliks, ZDANKIEWICZ Zbigniew: The limit problem for diffusion equation for the rectangular with boundary conditions of third kind. Zesz.Nauk.PKrak. 1982 nr 4 Podst.Nauk.Tech. z.18 s.99-103, bibliogr.Streszcz.Rez. BARAŃSKI Waldemar T. współaut. zob.poz.: 1123-1120, 1153, 1170 BARBASZEWSKI Tomasz 60. BARBASZEWSKI Tomasz, LEPSZY Zbigniew, Markiewicz Małgorzata: Spektroskopia elektronów Augera i jej zastosowanie do badania warstw implantowanych. Post.Technol.Masz. 1982 z.3 s.39-50, rys.tab.wykr.Sum.Rez. 61. BARBASZEWSKI Tomasz, STARZYK Franciszek: Some aspects of secondary ion emission from the poly-n-vinylcarbazole. In: Proceedings of the 3rd Conference on SSMS and SIMS. Souš, Jizerske Hory, April 24-28, 1984. Praha: TESLA - VÚST [b.r.w.], s.174-184, rys.wykr.bibliogr. TESLA Research Institute of Radiocommunications /VÚST/, Czechoslovak Spectroscopic Society, TESLA Vacuum Technology, Czechoslovak Scientific - Technical Society in TESLA - VÚST. 62. Wilk W., BARBASZEWSKI T[omasz]: A new type of the energy - mass filter for precision SIMS analysis. In: Proceedings of the 3rd Conference on SSMS and SIMS. Souš, Jizerske Hory, April 24-28, 1984. Praha: TESLA - VÚST [b.r.w.] s.141-149, rys.wykr.bibliogr. TESLA Research Institute of Radiocommunications /VÚST/, Czechoslovak Spectroscopic Society, TESLA Vacuum Technology, Czechoslovak Scientific - Technical Society in TESLA - VÚST. 63. IODINE implantation in poly-n-vinyl-carbazole - an organic semiconductor. Aut.: T[omasz] BARBASZEWSKI, M. Drwięgs, E. Lipińska, F[ranciszek] STARZYK. Phys.Stat.Sol./A/ vol.94;1986 s.419-422, wykr.bibliogr.Sum.Rez. [nadb.] Toż: W: Working meeting on Ion Implantation in Semiconductors and other materials and Ion Beam Devices. Balatonsliga, Hungary 13-18 October 1985. Extended abstracts. [b.m.i r.w.] s.6-7, bibliogr. [nadb.] BARBASZEWSKI Tomasz, współaut. zob.też poz. 2709 64. HYDROLOGICAL models of flood wave transformation in river channels used for outflow prediction. In: Hydrological Processes in the Catchment, International Conference organized by Institute of Water Engineering and Water Management Cracow Technical University. Poland, Cracow 8–11.05.1986. Proceedings [3]. Kraków: PK 1986 s.9–13, wykr.bibliogr.Rez.Streszcz. BARDZIK Agnieszka, współaut. zob. też poz. 2043 65. REKREACJA a degradacja. [Zakopane.] Oprac. Janusz BARNAS [i in.] Miasto 1984 nr 11 s.25–27, 11. 66. REKREACJA a degradacja środowiska naturalnego i kulturowego. [Aut.:] Janusz BARNAS, Wacław CELADYN, Witold GILEWICZ, Robert Techmański, Marian Żabiński. W: Rekreacja a przekształcenie terenów o wybitnych wartościach przestrzennych i kulturowych. Materiały z III [?] Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej. Kraków – Zakopane 10–12.11.1983 r. Kraków: PK 1984 s.67–75, fot. bibliogr. Wydział Architektury PK, Komisja Urbanistyki i Architektury PAN Oddz. Kraków, Pracownia Regionalna PK – Kraków. Tyt.okł.: IV Ogólnopolskie Sympozjum Architektury Regionalnej. 67. ZASTOSOWANIE systemów monolitycznych dla potrzeb budownictwa jednorodzinnego. [Aut.:] Janusz BARNAS, Wacław CELADYN, Witold GILEWICZ, Robert Techmański, Marian Żabiński. W: V Ogólnokrajowa konferencja naukowo-techniczna "Jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe", Kraków – grudzień 1983. Materiały pokonferencyjne. Kraków: PK 1983 s.17–26, rys.bibliogr. Krakowski Oddz. PZITB, Inwestprojekt Wwa, WZSM Kraków, Politechnika Krakowska. BARSZCZ Ewa 68. BARSZCZ Ewa, CHYBA Andrzej: Analiza obiegu informacji związanych z przewozami na bocznicach kolejowej. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.131–141, schem.bibliogr. Streszcz.Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Monografia 47. 69. BARSZCZ Ewa, STAROWICZ Wiesław: Symulator procesu technologicznego pracy obiektu transportowego traktowanego jako system masowej obsługi. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... T.1. Kraków-Muszyna, 3–5.12.1985. Kraków: Wydz.Transportu PK 1985 s. 7–12, rys. Wydział Transportu Politechniki Krakowskiej. 70. BARSZCZ Ewa, Stevo Eror: Wybór wariantu przewozu w komunikacji podmiejskiej przez zastosowanie metody optymalizacji wielokryterialnej. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.271–283, schem.bibliogr.Streszcz.Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Monografia 47. BARTKOWICZ Barbara 71. REKREACJA w Krakowie – próba realnej oceny. Architektura R.40: 1986 nr 2 s.30-33, rys.il.tab. 72. WALORY i zagrożenia układów zabytkowych miast południowej Polski – problematyka badań. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.29: 1985 [druk:] 1987 z.1/2 s.248-249. 73. Wpływ funkcji wypożyczku na kształtowanie struktury przestrzennej miast. Kraków: PK 1985, 224s.+nlb.10, fot.rys.tab.wykr.bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. Monografia 33. 74. BARTKOWICZ Barbara, BARTKOWICZ Tadeusz: Przemiany struktury przestrzennej wybranych miast województwa nowosądeckiego. Teka Komis.Urb. t.16:1982 s.67-78, fot.rys.tab.Rez.Sum. BARTKOWICZ Janusz, współaut. zob.poz.: 2751, 2752 BARTKOWICZ Tadeusz 75. CZY PRZEMYSŁ zawsze antagonistyczny? Architektura R.40:1986 nr 2 s.34-37, il.rys. 76. PROBLEMY zagospodarowania wnętrza urbanistycznego Wisły na przykładzie śródmieścia Krakowa. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.23:1981 [druk:] 1982 z.2 lipiec-grudzień 1979 s.372-373. 77. Z BADAŃ nad układem przestrzennym terenów przemysłowych Krakowa i zagospodarowaniem ich bezpośredniego otoczenia. Teka Komis.Urb. 78. ZARYS i metoda pięcioletnich prac badawczych nad problemem rewaloryzacji układów zabytkowych miast małych i średnich południowej Polski. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.29:1985 [druk] 1987 z.1/2 s.247-248. BARTKOWICZ Tadeusz współaut. zob. też poz. 74 BARYLUK Mieczysław 79. METODA analizy wpływu zakłóceń na pracę obwodu torowego. Autom. Kolej. R.6:1983 nr 6 s.105-107, rys.wykr. 80. BARYLUK Mieczysław, JAKUBAS Wiesław; Elektroniczny przyrząd do pomiaru przesunięcia fazowego. W: II Seminarium naukowe "Elektrotechnika, automatyka i elektronika w transporcie szynowym SEMTRAK-84" pod protektoratem J.M. Rektora Politechniki Krakowskiej prof. dr hab.inż. Tadeusza ŚRODULSKIEGO. Kraków – Janowice 27-29.IX.1984 /Materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1984 s.62-67, schem. Rez. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki. 81. BARYLUK Mieczysław, JAKUBAS Wiesław; Wzmocniacz operacyjny jako przesuwnik fazy w urządzeniach SRK. W: Konferencja naukowa "Modelowanie sieci transportu kolejowego". Zakopane 15-17.XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia]. Zesz.Nauk.,Tech.Oddz.Krak.SITK [b.r.w.] s.215-217. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Oddz. Krakowski; Inst. Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK; Komitet Transportu PAN. 82. BARYLUK Mieczysław, JAKUBAS Wiesław, POLETEK Leszek: Kierunki rozwoju urządzeń zabezpieczenia na przejazdach kolejowych w oparciu o rozwiązania zagraniczne. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.343-351, rys., bibliogr., Streszcz. Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 47. 83. BARYLUK Mieczysław, JAKUBAS Wiesław, ROKITA Bogdan: Badania terenowe przewodowego obwodu torowego. W: III Ogólnopolska konferencja naukowo-techniczna "Elektrotechnika, elektronika i automatyka w transporcie szynowym SEMTRAK'86". Kraków - Janowice, 24-26 września 1986. [Dodatek]. Kraków: PK 1986 s.15-21, schem., wykr., Rez. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK; DOKP Kraków; Dyrekcja MPK w Krakowie; Oddz. Krakowski SEP; Oddz. SITK. 84. BARYLUK Mieczysław, JAKUBAS Wiesław, ROKITA Bogdan: Wpływ automatyzacji urządzeń przejazdowych na bezpieczeństwo ruchu drogowego. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.353-358, tab., wykr., Streszcz. Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 47. 85. BARYLUK Mieczysław, ROKITA Bogdan: Laboratorium elementów i układów sterowania ruchem kolejowym. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1984 163 s., rys., wykr., tab., tabl. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 86. BARYLUK Mieczysław, ROKITA Bogdan: Metoda badania wpływu zakłóceń trakcyjnych na pracę obwodu torowego. W: II Seminarium naukowe "Elektrotechnika, automatyka i elektronika w transporcie szynowym SEMTRAK'84" pod protektoratem J.M.Rektora Piitechniki Krakowskiej prof.dr hab.inż. Tadeusza ŚRODULSKIEGO. Kraków - Janowice, 27-29.IX.1984 /materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1984 s.68-74, schem.,Rez. Politechnika Krakowska im. T.Kościuszki, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki. 87. BARYLUK Mieczysław, ROKITA Bogdan: Możliwość wykorzystanie pętlowego obwodu torowego w świetle dotychczasowych badań. W: Konferencja naukowa "Modelowanie sieci transportu kolejowego. Zakopane, 15-17.XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia] [b.m.r.w.] s.213-214, rys.,schem.,bibliogr. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Oddz. Krakowski; Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK; Komitet Transportu PAN. Zeszyty Naukowo-Techniczne Oddziału Krakowskiego SITK. 88. BARYLUK Mieczysław, ROKITA Bogdan: Przewodowy obwód torowy - POT. Autom.,Kolej. R.8;1985 nr 6 s.140-142, rys. 89. PARAMETRY jednostkowe obwodu torowego w wybranym pasmie częstotliwości. [Aut.]: Mieczysław BARYLUK, Wiesław JAKUBAS, Leszek POŁTEK, Bogdan ROKITA. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków - Muszyna, 3-5.XII.1985. T.1. Kraków: PK 1985 s.127-130, rys.,wykr.,bibliogr. Wydział Transportu Politechniki Krakowskiej. 90. MODEL matematyczny rejonu torów na granicznej stacji przeładunkowej. Zesz.Nauk.PŚl. Transp. 1984 z.2 s.43-51, rys., Rez., Sum. 91. MODEL symulacyjny rejonu torów na granicznej stacji przeładunkowej. Zesz.Nauk.PŚl. Transp. 1985 z.3 s.129-136, rys., Rez., Sum. 92. PROCESSING of measured data in remote control communication network. In: 7 Symposium measurements in communication system, Dubrovnik - Jugoslavija, 16-18.X.1985. Proceedings. Zagreb Stampa rija [b.r.w.] s.21-23, bibliogr. Zajezdnica Jugoslawskih PTT Produzeća. 93. ZAGREGOWANY model analityczny granicznej stacji przeładunkowej. W: Konferencja naukowa "Modelowanie sieci transportu kolejowego. Zakopane, 15-17.XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia] Zesz. Nauk.-Tech.Odz.Krak.SITK [b.r.] s.151-152. SITK Oddz.Krakowski; Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK; Komitet Transportu PAN. 94. ZASTOSOWANIE teorii masowej obsługi w modelowaniu kolejowych stacji przeładunkowych. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków - Muszyna, 3-5.XII.1985. T.1. Kraków: PK 1985 s.13-17, rys., bibliogr. Wydział Transportu Politechniki Krakowskiej. 95. BASIAGA Jolanta, KUŹNIA Stanisława B.: Niektóre problemy prognozowania kolejowych przewozów towarowych w przypadku wahań sezonowych oraz częstych i nieregularnych zmian trendu. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.1. Kraków: PK 1986 s.213-224, tabl., wykr., Streszcz., Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 47. 96. BASIAGA Jolanta, KUŹNIA Stanisława B.: Zastosowanie taksonomicznej miary rozwoju do oceny pracy rejonów przewozów kolejowych. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków - Muszyna, 3-5.XII.1985. T.1. Kraków: PK 1985 s.19-22, tab., bibliogr. Wydział Transportu Politechniki Krakowskiej. 97. BASIAGA Jolanta, STAROWICZ Wiesław: Próba określenia modelu systemu kompleksowego zarządzania miejską komunikacją zbiorową. W: Transport pasażerski. Racjonalizacja zużycia energii w elektrycznym transporcie pasażerskim. VI Sympozjum. Katowice - Jastrzębiec, 1984. Referaty. Gliwice: PŚl. 1984 s.169-177, schem., tab., Politechnika Śląska: Instytut Transportu Kolejowego, Instytut Podstawowych Problemów Elektrotechniki i Energoselektroniki. 40 - lat Politechniki Śląskiej. 98. BASIAGA Jolanta, STAROWICZ Wiesław: Wrażliwość zagadnienia transportowego na zmiany warunków brzegowych oraz współczynników funkcji celu. Czas.Tech. R.84;1984 z.7 Bud. nr 4 s.14-20, schem., bibliogr. BASIAGA Jolanta współaut. zob. też poz.: 2698, 2699, 2700 99. PROJEKTOWANIE linii kolejowych. Kraków: PK 1982 130 s., rys., tabl., wykr., bibliogr. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Ser."L". 100. OPTYMALNE kształtowanie belki trójwarstwowej w procesie ustęlowych harmonicznych drgań wymuszonych. Mech.Teor. R.20:1982 z. 1/2 s.127-139, rys., wykr., bibliogr., Rez., Sum. 101. BASISTA Zygmunt, ŁUCZKO Jan, MARKIEWICZ Marian; Model matematyczny frezowania ręcznymi szlifierkami pneumatycznymi. W: IV Sympozjum "Wpływ wibracji na otoczenie". Kraków – Janowice, wrzesień 1986. Referaty. Kraków: PK 1986 s.17-23, rys., bibliogr. Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn PK. 102. BASISTA Zygmunt, ŁUCZKO Jan, MARKIEWICZ Marian; Modelowanie procesu frezowania wałowego w przypadku obróbki ręcznymi szlifierkami pneumatycznymi. Pr.Centr.Inst.Ochr.Pr. 1985 z. 127 s.237-254, rys., wykr., Rez., Res., Sum. 103. BASISTA Zygmunt, PIOTROWSKI Stefan; Możliwości zmniejszenia drgań ręcznych szliferek pneumatycznych. Ochr.Zdr.Hut. R.28: 1986 nr 2 s.6-10, rys., wykr. 104. BASISTA Zygmunt, PIOTROWSKI Stefan; Wibroizolacja ręcznych szliferek pneumatycznych. W: IV Sympozjum "Wpływ wibracji na otoczenie". Kraków – Janowice, wrzesień 1986. Referaty. Kraków: PK 1986 s.25-32, rys., wykr., bibliogr. Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn PK. 105. BASISTA Zygmunt, ŚWIDER Piotr, WIERCIŃSKI Jacek: Szczególny przypadek rekonstrukcji zderzenia pojazdów przy ich wzajemnej głębokiej deformacji. W: Sympozjum "Problemy rekonstrukcji wypadków drogowych". Kraków, 6-7.12.1985 /zbiór referatów/. [b.m.r.w.] s.13-28, rys., wykr. Instytut Ekspertyz Ładowych im. prof. dr Jana Sehna. BASISTA Zygmunt współaut. zob. też poz.: 1654, 3011. BATEROWICZ Anna 106. EVALUATION of results of 3 collaborative interlaboratory experiments in fresh water analysis and waste analysis in Poland. [Aut.]: Anna BATEROWICZ, Marek BOBROWSKI, Ludwik GÓRSKI, Adam GROCHOWALSKI, Teresa KALITA, Tadeusz MORAWSKI, Andrzej WÓJTOWICZ, Jerzy ZUBEK. Streszczenie. In: Chemistry for Protection of the Environment. 5th International Conference 10-13 September 1985 Leuven, Belgium. Abstracts. [b.m.w.] 1985 s.295-297. Koninklijke Vlaamse Ingenieursvereniging Technologisch; Inst. Dept. Environmental Technology; Inst. of Ind. Chem. Katholieke Universiteit Leuven. 107. WYNIKI porównania międzylaboratoryjnego w zakresie analizy ścieków. [Aut.]: Anna BATEROWICZ, Marek BOBROWSKI, Ludwik GÓRSKI, Adam GROCHOWALSKI, Teresa KALITA, Tadeusz MORAWSKI, Andrzej WÓJTOWICZ, Jerzy ZUBEK. Kraków: PK 1983 80 s. wykr.tabl.tab.bibliogr. Zakład Chemii Analitycznej Instytutu Chemii i Technologii Nieorganicznej PK. BATEROWICZ Anna współaut. zob.też poz. 1010 BAŻELA Wiesława 109. BAŻELA Wiesława, Leciejewicz J., Szytuła Andrzej: Magnetic structures of HoRhSi, ErRhSi and TbRhSi compounds. By ... Acta Phys.Pol. vol.A 68: 1985 no 3 s.575-581, rys.tab.wykr. bibliogr. [nadb.] [Proc. 2nd International Conference on Physics of Magnetic Materials, Jadwisin 1984.] 110. BAŻELA Wiesława, Leciejewicz J., Szytuła Andrzej: Magnetic structures of RERhSi /RE = Tb, Ho, Er/ compounds. J.Magnet.Magnet.Mater. vol.50:1985 s.19-26, rys.tab.wykr. bibliogr. [nadb.] 111. BAŻELA Wiesława, Szytuła Andrzej, Leciejewicz J.: Magnetic properties of ZrMnSi, ZrMnGe and HfMnSi intermetallics. Phys. Stat.Sol. /A/ vol.94:1986 s.207-211, rys.tab.wykr.bibliogr. [odb.] 112. BAŻELA Wiesława, Szytuła Andrzej, Leciejewicz J.: Neutron - diffraction study of RECuSi /RE=Tb,Dy,Ho/ intermetallic compounds. Solid St.Commun. vol.56:1985 no 12 s.1043-1045, rys. tab.wykr.bibliogr. nadb. 113. CHARAKTERYSTYKI niezawodnościowe pracy linii kolejowej. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków – Muszyna, 3-5.XII.1985. T.1. Kraków: PK 1985 s.131-135, rys., tab., bibliogr. Wydział Transportu PK. 114. MODELOWANIE kolejowych punktów ładunkowych. Założenia do budowy modeli. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.143-152, rys., schem., bibliogr. Streszcz., Sum. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. Monografia 47. 115. NIEZAWODNOŚĆ linii kolejowej. W: Nauka i praktyka w transporcie. Materiały na IV Konferencję Naukową. T.1: sekcja I. Technologia i organizacja transportu. Wwa: PWarsz. 1985 s.30-36, rys., bibliogr. Streszcz., Zsfg Rez. Instytut Transportu Politechniki Warszawskiej. 116. SYSTEMY transportowe. Wprowadzenie do transportu. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1986 166s. rys., schem., tabl., wykr., bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 117. BĄK Czesław, GERTZ Jan; Wyznaczanie dróg przewozu przesyłek wagonowych na sieci PKP. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.1. Kraków: PK 1986 s.111-118, bibliogr. Streszcz., Sum. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Monografia 47. Toż: Ekspl.Kolei R.9:1986 nr 12 s.253-254. 118. BĄK Czesław, KUŹNIA Stanisława Barbara, MAJCHROWSKA Ewa: Zastosowanie metody analizy czynnikowej do syntetycznej oceny pracy rejonów przewozów kolejowych. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków – Muszyna, 3-5.XII,1985. T.1. Kraków: PK 1985 s.137-142, tab.bibliogr. Wydział Transportu PK. 119. BĄK Czesław, PERYKASZA Edward, STAROWICZ Wiesław: Koncepcja organizacji obsługi i naprawy wagonów towarowych na PKP – zagadnienie lokalizacji punktów naprawczych. Czas.Tech. 1984 z.1 /224/, Bud. nr 2 s.42-49, rys.wykr.bibliogr. 120. BĄK Czesław, TRUSKOLASKI Andrzej: Planowanie i organizacja ruchu towarowego na sieci PKP w warunkach modernizacji stacji rozrządowych. Koncepcja rozwiązania zadania. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.1. Kraków: PK 1986 s.119-127,schem.bibliogr.Streszcz.Sum. Politechnika Krakowska im.T.Kościuszki, Monografia 47. BEDNARSKI Stanisław 121. WSKAŹNIKI niedokładności rozdziału charakteryzujące sprawność klasyfikacyjną hydrocyklonu. Rudy Metale R.29:1984 nr 2 s.56-61, rys.tab.wykr.Res.Sum.Res.Zsfg. 122. BEDNARSKI Stanisław, BIGAJSKI Marian, KOMOROWICZ Tadeusz: Badnia napowietrzania ścieków w kolumnie z wypełnieniem pierścieniowo strukturalnym listkowym /PSL/. W: II Ogólnopolska konferencja naukowa na temat: Kompleksowe i szczegółowe problemy inżynierii środowiska. Częstochowa – Ustronie Morskie 1987. 3a. Zeszyt ogólny. Problematyka technologii wody i ścieków. Katowice: USi. 1987 s.40-46,rys,schem,tab,wykr,Streszcz. Instytut Inżynierii Sanitarnej Politechniki Częstochowskiej. Tyt.konferencji także w j.niem. BERESKI Krzysztof współaut. zob.poz.3087 BERZIŃSKI Mirosław 123."MIKROSKOP czy statystyka" a prawo do naukowej krytyki. Ocenę norm czasu operacji ruchowych. Polem. Ekspl.Kolei R.8:1985 nr 7 s.151-154. 124. PODSTAWY tworzenia matematycznych modeli ruchu kolejowego. Ekspl.Kolei R.7:1984 nr 8 s.216-222. BETLEJA Tomasz 125. BETLEJA Tomasz, KRZYŚ Wiesław, MIARKA Stanisław: Wytrzymałościowe obliczenia zamknięcia bagietowego dwupłaszczowego aparatu ciśnieniowego. W: XII Sympozjon Podstaw Konstrukcji Maszyn. Lublin – Kazimierz Dolny 1985.10.9-12. Streszczenia. Lublin; Wydawn.Plub. 1985 s.34-35,rys,bibliogr,Sum,Rez. Wydział Mech. i Org. Polit. Lub. 126. METODY zmniejszania strat ciśnienia w przepływie turbulentnym cieczy. Kraków: PK 1985 31 s.,rys.wykr. Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Mechaniki Płynów PK. 127. PRZEPŁYWY ze spalaniem. Kraków: PK 1981 druk: 1983 34 s., rys.tab.wykr.bibliogr. Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Mechaniki Płynów PK. 128. RUCH jednowymiarowy gazu ściśliwego. Wyd. 3 Kraków: PK 1984 41 s.rys.tab.wykr. Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Mechaniki Płynów PK. 129. SYMULACJA pracy teleskopowego amortyzatora hydraulicznego typu RIV. Czas.Tech. R.85;1985 Mech. z.2 /233/ s.8-14,wykr. bibliogr. 130. ZADANIA z dynamiki cieczy nieneutronowych. Kraków: PK 1980 49 s.rys.wykr. Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki PK. 131. ZBIÓR ćwiczeń i zadań z dynamiki cieczy. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: dynamika przepływów. Kraków: PK 1982 364 s. rys.tab.wykr.bibliogr. Ser."M". 132. BĘBENEK Bartłomiej, SOKOLOWSKI Andrzej: Współpraca pomp z układem przewodów. Kraków: PK 1984 34 s.rys.wykr.bibliogr. PK Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Mechaniki Płynów. BĘBENEK Bartłomiej, współaut. zob. też poz.: 133, 134 BĘBENEK Helens 133. BĘBENEK Helens, BĘBENEK Bartłomiej: Straty energii przy przepływie dwufazowym. Kraków: PK 1981 20 s. rys.tab.wykr.bibliogr. PK Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Mechaniki Płynów. 134. BĘBENEK Helens, BĘBENEK Bartłomiej: Zjawisko kawitacji. Kraków: PK 1984 60 s. fot.rys.wykr. PK Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Mechaniki Płynów. 135. BĘBENEK Helens, DURYCH Antoni: Ćwiczenie 25. Krystalizacja i odparowywanie. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.310-326, rys.wykr. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej PK. 136. BĘBENEK Helens, LASZUK Andrzej: Ćwiczenie 9. Opory przepływu na wypełnieniu. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.104-117, rys.wykr.tab.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej PK. 137. BĘBENEK Helens, LASZUK Andrzej: Ćwiczenie 20. Wymiana masy w fazie ciekłej. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.237-246, rys.tab.tabl. PK Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. BIAŁKIEWICZ Andrzej 138. DAWNY Pałacyk Lasockich na Dębnikach w Krakowie. Teka Komis. Urb. t.16:1982 s.31-36, fot.rys.Rez.Sum. 139. PRZYCZYNĘK do biografii Bogdana Tretera. Ochr.Zabyt. R.38: 1985 nr 1 s.17-28,Sum. 140. BIAŁKIEWICZ Andrzej, BIAŁKIEWICZ Zbigniew: Krakowska architektura XIX wieku i jej miejsce w systemie ochrony. W: Materiały z międzynarodowego sympozjum konserwacji zabytków architektury i urbanistyki Kraków "79". Kraków: PK 1984 s.191-198. PK Instytut Historii Architektury i Konserwacji Zabytków. BIAŁKIEWICZ Jerzy 141. PARAMETRIZATION of bending moments in creep analysis of circularly symmetric simply supported plates. Rozpr.Inż. t.32:1984 z.1 s.75-85, rys.wykr.Streszcz.Rez. 142. REOLOGIA taroz i płyt kołowo-symetrycznych w konstrukcjach inżynierskich. Kraków: PK 1985 [druk:] 1986 188s. tab.,wykr. Réz.Streszcz.Sum. Politechnika Krakowska im.T.Kościuszki. Monografia 40. 143. RHEOLOGY of prestressed circularly symmetric discs. Rozpr, Inż. t.31:1983 z.4 s.525-543, rys.wykr.Streszcz.Rez. 144. STATE of stress in annular prestressed plate under creep conditions. Rozpr.Inż. t.33:1985 z.3 s.333-351, rys.wykr.Rez. Streszcz. BIAŁKIEWICZ Zbigniew Jan 145. ARCHITEKTURA wczesnego historyzmu w twórczości sakralnej Filipa Pokutyńskiego /1869 - 1877/. Teka Komis.Urb. t.16:1982 s.37-46, fot.rys.Rez.Sum. BIAŁKIEWICZ Zbigniew Jan współaut. zob.też poz.: 140 BICZ Zbigniew współaut. zob.poz.: 597, 598 BIEDA Krzysztof 146. PLANOWANIE stref ruchu uspokojonego w obszarach rewaloryzowanych. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt.: Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty, t.1. Kraków: PK 1986 s.203-209, rys.wykr.bibliogr.Sum. PAN Oddz.w Krakowie, Komisja Budownictwa; PZiTB Oddz.w Krakowie. 147. UŻYTKOWANIE przestrzeni ulicznej śródmieścia Krakowa jako problem rewaloryzacji. Teka Komis.Urb. t.17:1983 s.83-87, 11. rys.Sum.Rez. 148. BIEDA Krzysztof, Bielsk Zbigniew, KOSIŃSKI Wojciech: Program Łąncucki – studium rehabilitacji małego miasta. Teka Komis. Urb. t.16:1982 s.97-106, rys.Res.Sum. 149. METODA projektowania arterii śródmiejskiej /na przykładzie Trasy Piastowskiej w Poznaniu/. [Aut.] Krzysztof BIEDA, Marrison KUROWSKI, Andrzej RUDNICKI, Marek TRZĄSKI. Transp.Miej. R.2:1983 nr 7 s.167-172, rys.schem. 150. KASUGAI Michihiko: Zeit aus Planungsfaktor am Beispiel Japan [B.m.] 1983.[Rec] BIEDA Krzysztof. Teka Komis.Urb. t.19:1985 s.255-257, 11.rys. BIEDA Krzysztof współaut. zob. też poz.: 868 BIELECKA Brygida 151. BIELECKA Brygida, MACZEK Kazimierz, SCHNOTALE Jacek: Pomp ciepła w klimatyzacji obiektów komunalnych. Ciepłownictwo R.18:1984 nr 11/12 s.344-345, rys.Res.Sum.Zsfg. BIELECKA Brygida współaut. zob. też poz.: 1691 BIELECKI Jerzy 152. BIELECKI Jerzy, FRADERA Adam, PALKA Julian: Wzmocnianie fundamentów budowli zabytkowych w Krakowie palami "Mega". Inż. i Bud. R.40:1983 nr 11/12 s.504-508, il.rys.tab.bibliogr. 153. BIELECKI Jerzy, PAŁKA Julian: Wzmocnianie fundamentów budowli zabytkowych palami MEGA z poszerzoną stopą. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków 19-21.06.1986. Referaty t.1. Kraków: PK 1986 s.365-374, rys.wykr. Sum. PAN Oddz. w Krakowie, Komisja Budownictwa; PZiTB Oddz. w Krakowie. BIELECKI Tadeusz współaut. zob.też poz.: 341,342 BIELSKI Andrzej 154. WYBÓR optymalnego układu odnowy wody w oparciu o matematyczną analizę kinetyki procesów [Komunikat.] W: Postęp techniczny w dziedzinie oczyszczania ścieków. Materiały na XXIV konferencję naukowo-techniczną. Katowice 1983. Katowice: Wyd."SITPH" 1983 s.165-168. NOT; Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych, Oddz.w Katowicach. Nr 403. BIELSKI Andrzej współaut. zob.też poz.: 2736 BIELSKI Jan 155. BIELSKI Jan, SKRZYPEK Jacek: Analiza stateczności procesu dużych odkształceń sprężystych powłoki cylindrycznej przy dwukierunkowym rozciąganiu. Mech.Teor. R.22;1984 z.3/4 s.525-536, rys.wykr,bibliogr.Res.Sum. 156. BEWERTUNG von verschiedenen Strategien der Festlegung der Reihenfolge des Werkzeugscharfleifens. W: Seminarium – metody analizy systemów technicznych "MAST-83". Kraków, wrzesień 1983. Kraków: PK 1983 s.9–21, tabl., bibliogr. Streszcz. Sum. Zsf PK im. T. Kościuszki Instytut Technologii Maszyn, Zakład Systemów Technicznych. 157. ORGANIZACJA gospodarek pomocniczych w przedsiębiorstwie. W: Optymalne decyzje w procesach produkcyjnych. Pr. zbior. pod red. Andrzeja OSYCZKI. Cz.1.: Zagadnienia podstawowe. Kraków: PK 1983 [druk] 1984 s.162–169, rys., tab., tabl., wykr., bibliogr. 158. PROGRAMOWANIE liniowe. W: Optymalne decyzje w procesach produkcyjnych. Pr. zbior. pod red. Jerzego CYKLISA. Cz.2.: Metody matematyczne. Kraków: PK 1984 s.23–79, tab., tabl., bibliogr. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. BIGAJSKI Marian współaut. zob. poz.: 122 BILATCZAK Krystyna 159. BILATCZAK Krystyna, PYĆ Michał: Wymiana ciepła w mieszalniku statycznym własnej konstrukcji. W: 3 Ogólnopolskie seminarium na temat: "Mieszanie". Szczecin 1984. Pr., Nauk., PSzczec. 1984 nr 273 Inst. Inż. Chem. i Chemii Fiz. nr 16 s.5–7, rys., bibliogr. 160. BILATCZAK Krystyna, SOCZEK Andrzej: Krozyjne zużycie elementów aparatury przy przepływie strumionia gaz – ciało stałe. Czas.Tech. R.85:1985 Mech. nr 1 z.2 /233/ s.33-38, wykr. bibliogr. BILIŃSKI Wojciech 161. ANALIZA wpływu skurczu i pełzania w betonowym spuście dennym zapory ziemnej. [Aut.] Wojciech BILIŃSKI, Zbigniew KORDECKI, Józef KROK, Jan SZARLIŃSKI. W: XXX Jubileuszowa konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZiTB, Poznań – Krynica 1984. Referaty.T.2 cz.2 Konstrukcje betonowe, Poznań: PPozn., 1984 s.29-34, rys.wykr. bibliogr.Sum. BILIŃSKI Wojciech współaut. zob. też poz.: 1351, 1354 BLAROWSKI Antoni 162. DYNAMIC identification of heavy concrete dams. Bull.Pol.Acad. Sc.Tech.Sc. vol.32:1984 nr 3/4 s.145-156, rys.tab.wykr.Rez. 163. PROBLEMY dynamiczne związane z realizacją i eksploatacją warszawskiego metra. W: [IV Sympozjum] "Wpływy sejsmiczne i parasiejsmiczne na budowle." Kraków maj 1985. Kraków: PK 1985 s.235-252, rys.tabl.wykr.bibliogr.Sum. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN i Instytutu Mechaniki Budowli PK. Referaty na prawach rękopisu. 164. BLAROWSKI Antoni, KAWIECKI Janusz, RAWICKI Zygmunt: Uszkodzenia konstrukcji silosów na mąkę i stropu silosowni wywołane pracą wibratorów. Prz.Bud. R.56:1986 nr 11 s.517-520, rys. tab.,Rez.,Sum.,Zsfg. BLAROWSKI Antoni współaut. zob. też poz.: 529, 531, 532, 1816. BŁACHUT Jan 165. ANALIZA stateczności pryzmatycznych łuków o osi odkształcalnej. Mech.Teor. R.20:1982 z.1/2 s.141-157, rys.,wykr.,bibliogr., Rez.,Sum. 166. UNIMODALNA optymalizacja dgrających i narażonych na utratę stateczności łuków o osi wydłużalnej. Rozpr.Inż. t.30:1982 z.1 s.37-55, rys.,wykr.,Rez.,Sum. BŁAWAT Krystyna 167. Chochorowski Jan, Parczewski Michał: Polish archeological investigations on Spitsbergen. Tł. z j.pol. Krystyna BŁAWAT. Zesz.Nauk.UJ Pr.Geogr. 1985 z.63 s.121-132, 11.mapa,Streszcz. 168. Godłowska Marta, Rook Ewa, Drobniewicz Barbara: A settlement of the linear pottery culture at Pleszów. Tł. z pol. Krystyna BŁAWAT. Prz.Archeol. t.33:1985 s.57-103, rys.,tab.,mapy. 169. Krawczyk Adam: Remains of seasonal settlements in Sørkappland /Spitsbergen/. Tł. z pol. Krystyna BŁAWAT. Zesz.Nauk.UJ Pr. Geogr. 1985 z.63 s.115-120, tab., Str szcz. 170. Krawczyk Adam: The organization and progress of the Jagiellonian University expeditions in Spitsbergen in the year 1980-1982. Tł. z pol. Krystyna BŁAWAT. Zesz.Nauk.UJ Pr.Geogr. 1985 z.63 s.9-18, mapa, Streszcz. BŁOCHOWIAK Zbigniew 171. UWARUNKOWANIA wykonawstwa budowlanego dla zapewnienia właściwej jakości. W: III Konferencja naukowa nt. Biozanieczyszczenia w budynkach a zdrowie, Kraków, maj 1983. Kraków: PK 1983 s.67-77, bibliogr., Streszcz., Sum. AWF w Krakowie, AM w Krakowie, Komisja Bud. Oddz.PAN w Krakowie, Politechnika Krakowska. 172. BŁOCHOWIAK Zbigniew, KALISKI Jerzy: Metoda badania efektywności produkcji budowlanej w przedsiębiorstwie. W: XXXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZiTB. Referaty.T.5: Technologia i organizacja. Zesądzenie technologiczno – budowlane. Kraków: PK 1985 s.13-18, wykr., Sum. Do użytku służbowego. 173. BŁOCHOWIAK Zbigniew, KOSECKI Andrzej: Modelowanie procesów odnowy budynków zabytkowych z zastosowaniem stochastycznych sieci czynności. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt.: Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich sespołów zabytkowych. Kraków 19-21.06.1986. Referaty t.2. Kraków: PK 1986 s.165-174, rys.,tab.,wykr.,Sum.,bibliogr. PAN Oddz. w Krakowie, Komisja Budownictwa PZiTB Oddz.w Krakowie. 174. "NA TLE referatów dotyczących osuszania budynków ..." W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt.: Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21 czerwca 1986. Materiały pokonferencyjne, t.3. [Głos w dyskusji.] Kraków: PK 1986 s.114-115. Komisja Budownictwa PAN Oddz.Kraków, PZiTB Oddz.w Krakowie. BŁOCHOWIAK Zofia 175. PRZERÓBKA osadów poneutralizacyjnych powstałych w procesie oczyszczania ścieków galwanizerskich, celem zabezpieczenia przed wymywalnością zanieczyszczeń metalicznych do środowiska naturalnego. W: Ochrona środowiska i utylizacja odpadów w przemyśle nieorganicznym. Materiały Ogólnokrajowego sympozjum. [Szczecin] 26-27 czerwca 1984. Szczecin: Wyd. Uczelniane PSzczec. 1985 s.283-284. Oddz.PAN w Poznaniu, Podkomisja Nauk Chemicznych w Szczecinie, Sekcja Fizykochemii i Technologii Nieorganicznej; Zakłady Chemiczne Police. Pr.Nauk.PSzczec. nr 291 Inst.Technol.Chem. nr 7. 176. BŁOCHOWIAK Zofia, NIZIŃSKA-PSTRUSIŃSKA Maria, KALITA Teresa: Wpływ wybranych anionów na efekt strącania i sedymentacji wodorotlenku chromowego w procesie neutralizacji ścieków galwanizerskich. Gaz Wods t.57:1983 nr 10 s.312-315, rys.wykr. Rez.Sum.Res. BOBROWSKI Marek współaut. zob. poz.: 106, 107, 1009, 1010 BOBULSKA Irena zob.: BOBULSKA - PACEK Irena BOBULSKA - PACEK Irena 177. BOBULSKA-PACEK Irena, PARZNIEWSKI Zbigniew; Odkształcalność rozciąganych elementów kablobetonowych w temperaturach kriogenicznych. W: XXXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty, t.2: Konstrukcje betonowe. Kraków: PK 1985 s.15-20, rys.tab., bibliogr. Sum. Do użytku służbowego. 178. BOBULSKA-PACEK I[rena], PARZNIEWSKI Z[bigniew]: Ultimate and cracking bending moments of prestressed concrete beams with unbonded tendons in cryogenic conditions. In: Research on prestressed concrete in Poland. Technical contribution to the Ninth International Congress of the FIP. Stockholm, 6-10.06. 1982. Kraków: PK 1982 s.69-75, fot.,rys.,tab.,bibliogr. Committee for Civil Engineering Polish Member Group of the FIP, Technical University of Cracow. 179. BOBULSKA-PACHEK Irena, PARZNIEWSKI Zbigniew; Wyniki badania materiałów i elementów konstrukcyjnych do budowy zbiorników LNG. W: Konferencja naukowo-techniczna "Projektowanie i technologia realizacji zbiorników", Kraków, 14–15.XI.1985, Materiały konferencyjne. Kraków: PK 1985 s.107-114, rys.tab. wykr.bibliogr.Sum. Komisja Budownictwa Oddz. Krakowskiego PAN, Instytut Materiałów i Konstrukcji Budowlanych PK. BOBULSKA–PACEK Irena współaut. zob. też poz.: 2102 BOCHENEK Bohdan 180. OPTYMALNE kształtowanie modelu łuku o osi ścisliwej. Mech. Teor. t.22:1984 z.1/2 s.197-208, rys.wykr.bibliogr.Rez.Sum. 181. BOCHENEK Bohdan, GAJEWSKI Antoni: Jednomodalna i dwumodalna optymalizacja ścisłanych prętów drgających. Mech.Teor. t.22: 1984 z.1/2 s.185-195, rys.wykr.bibliogr.Rez.Sum. BOCHENEK Jan 182. An INVERSE problem for ordinary differential equations of a higher order. Zesz.Nauk.UJ 1982 [nr]623 Pr.Mat. z.23 s.195-208, bibliogr. [nadb.] 183. EXISTENCE of a minimal solution and a maximal solution of a nonlinear elliptic boundary value problem of the fourth order. Ann.Pol.Math. vol.46:1985 fasc.3 s.27-34, bibliogr. [nadb.] 184. GLOBAL inverse problem of the Sturm-Liouville type for a linear elliptic partial differential equation of second order. 185. On a REASONABLE choice of the coordinate functions in the Faedo-Galerkin method. Zesz.Nauk.UJ Univ.Iag.Acta Math. 1987 fasc. 26 s.155-163 186. POSITIVE solution of asymptotically linear elliptic eigenvalue problems for certain differential equations of the fourth order. Ann.Pol.Math. vol.45;1985 fasc.3 s.231-236, bibliogr. [nadb.] 187. BOCHENIEK Jan, WINIARSKA Teresa: Matematyka. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Cz.1. Kraków: PK 1986 420 s.,rys.,wykr.,bibliogr. Politechnika Krakowska im. T.Kościuszki. 188. BOCHENIEK Jan, WINIARSKA Teresa: Matematyka. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Cz.2. Kraków: PK 1985 329 s. BOCHEŃSKI August 189. HALOWE owozarnie z pomieszczeniami składowymi z zastosowaniem lekkiej konstrukcji stalowej. Owozarstwo R.8;1984 nr 9 s.7-11, rys. 190. KSZTALTOWANIE architektury zagrodowych budynków inwentarskich w krajobrazie otwartym i strefach krajobrazu ochronnego. W: Konferencja na temat: Kierunki planowania przestrzennego i architektury współczesnej wsi. Białystok, maj 1984. Białystok: Wyd. PBiałost. 1984 s.204-216. Instytut Architektury Politechniki Białostockiej. 191. KSZTAŁTOWANIE regionalnego wyrazu architektury w budownictwie inwentarskim /na przykładzie owczarni/. W: Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespołach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej. Kraków - Zakopane, 14-16 października 1982 r. Kraków: PK 1983 s.56-69, rys. Wydział Architektury PK; Komisja Urbanistyki i Architektury PAN O/Kraków; Pracownia Regionalna PK - Zakopane. 192. KSZTAŁTOWANIE tradycyjnej i współczesnej architektury wiejskiej w krajobrazie rolniczym. Spraw.z Pos.Kom.Nauk.PAN Krak. t.23: 1981 [druk:] 1982 [z.]2 lipiec-grudzień 1979 s.383-384. 193. LEKKA konstrukcja stalowa w owczarni stropodachowej. Bud.Rol. R.35:1983 nr 9 s.20-23, il.,rys.,Rez.,Zsfg. 194. OWCZARNIA dla Podhala. [Projekt budynku inwentarsko-składowego.] Owczarstwo R.8:1984 nr 3 s.16-19, rys. 195. OWCZARNIA w Lezionej. [woj. kaliskie], Bud.Rol. R.38:1986 nr 10 s.16-17, il.,rys.,Rez. 196. OWCZARNIE w Zofiówce koło Strzelna w woj. bydgoskim. Owczar197. OWCZARNIE z poddaszem użytkowym o drewnianej konstrukcji stropu. Owczarstwo R. 3:1983 nr 11 s.16-18, il.tab.wykr. 198. POTRZERA i możliwości modernizacji projektów typowych owczarni. Owczarstwo R.7:1983 nr 10 s.12-14, il.rys. 199. PROBLEMY zachowania i rewaloryzacji wiejskich i małomiesięczkowych zespołów architektury regionalnej. W: Wybrane zagadnienia ochrony konsrewatorskiej historycznych struktur regionalnych oraz ich współczesne architektoniczno-urbanistyczne kształtowanie. Materiały z II Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej zorganizowanego przez Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej oraz Komisję Urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie. Kraków: PK 1982 s.129-132, bibliogr. BODNAR Maria 200. KAMIEN budowlany impregnowany metakrylanem metylu. Biul.Inf.o Bud. 1983 nr 12 Mater.Bud. s.6-9, tab. 201. BODNAR M[aris], BRONEVSKI T[adeusz]: Mechanizm formirovaniija pročnosti kamnja putem impregnirovaniija polimerami. W: Mehanika i technologija na kompozicionnite materiali. Doklady na četv'rtata nacionalna konferencija po mehanika i technologija na kompozicionnite materiali. Varna, 2-4 oktomvri 1985 g. Sofija: Izdat.na B'lgarskata Akademija na Naukite 1985 s.657- 202. BODNAR Maria, BRONIEWSKI Tadeusz: Mechanizm kształtowania trwałości kamienia przez impregnację polimerami. W: XXXI Konferencja Nauk Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZiTB. Referaty, t.4: Materiały budowlane. Fizyka budowli. Kraków: PK 1985 s.83-88, il.,Sum. Do użytku służbowego. BODNAR Maria współaut. zob. też poz.: 300 BOGDAL Stanisław 203. MOŻLIWOŚCI syntezy związków tioorganicznych i organicznych z wykorzystaniem siarki, siarkowodoru i dwusiarozku węgla. Przem.Chem. t.64:1985 nr 4 s.182-185, il. 204. BOGDAL Stanisław, Luczyn Stanisław, Milewska Małgorzata: Badania nad wytwarzaniem tertdodecylmerkaptanu. Przem.Chem. t.62:1983 nr 4 s.225-228, rys.,tab.,bibliogr.,Rez.,Sum. 205. ODSIARCZANIE gazów naturalnych i przemysłowych przy użyciu wodnych roztworów alkanolamin – przegląd literatury. Oprac. Stanisław BOGDAL, Teresa KOWALSKA, Piotr KOWALSKI, Kazimierz RUTKOWSKI, Halina Gwiner. Koks R.29:1984 nr 10 s.228-226, Rez.,Rez.,Sum.,Zsfg. 206. BADANIA współdziałania taboru i nawierzchni kolejowej. W: II Krajowa konferencja naukowa "Drogi kolejowe DK'83". Poznań - Rydzyna, 18-19 października 1983. Poznań; PPozn. 1983 s.31-39, rys.wykr.tab.bibliogr.Sum. Prace Naukowe Instytutu Inżynierii Łądowej Politechniki Poznańskiej. 207. DOŚWIADCZENIA teoretyczne i praktyczne przy modernizacji linii kolejowych. W: III Krajowa konferencja naukowa "Drogi kolejowe". Kraków - Muszyna, 3-5.X.1985. Cz.1. [b.m.r.w.] s.43-53, rys.schem.tab.wykr. Instytut Dróg, Kolei i Mostów PK; Oddz.Krakowski SITK; Południowa DOKP w Krakowie; Zakłady Budownictwa Kolejowego w Krakowie. 208. MODELOWANIE niezawodności drogi kolejowej. W: Konferencja naukowa "Modelowanie sieci transportu kolejowego". Zakopane, 15-17.XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia.] Zesz.Nauk.-Tech.Oddz.Krak.SITK [b.r.] s.181-183. SITK Oddz.Krakowski; Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK; Komitet Transportu PAN. BOGDANOWSKI Janusz 209. BETWEEN form and content that is four variants of revitalization of castles. Bull.Inst.Int.Châteaux Hist. 1982 No 38 s.14-22, rys.fot.tab. 210. BLOKOWISKO czy jurydyka czyli rozważania nad współczesną dzielnicą miasta. Architektura R, 38:1984 nr 4 s.45-48, rys. Res.Rez.Sum. 211. CMENTARZE i krajobrazy. Aura 1982 nr 11 s.6-8, il.Rez.Sum. 212. DE SCHOOL der Oudnederlandse versterkingskunst in Klein – Polen /Die Altniederländische Befestigungsschule in Małopolska – Klein – Polen/ door Prof.Dr. Janusz BOGDANOWSKI /Vertaling: H.A.Treu/ A.H.Mohr/. In: Jaarboek 1984/85 Stichting Menno van Coehoorn Oistervijk. 213. GŁÓWNE kierunki rozwoju sztuki ogrodowej okresu międzywojennego na południu Polski. W: Sztuka dwudziestolecia międzywojennego. Wwa: 1982 s.277-297, rys.fot. 214. [1] IDEA architektury krajobrazu w dydaktyce Zakładu. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.29:1985 [druki] 1987 z.1/2 s.195-197. [2] WAWEL jako dominanta krajobrazu Krakowa. Tamże, s.176-178. 215. "JURYDYKA". W: Sfera pamięci. Materiały pokonferencyjne z V Ogólnopolskiego konwersatorium polskiej architektury współczesnej. Mogilany k/Krakowa, 15-16 listopada 1984, Kraków: PK 1984 s.81-87, rys. PAN Oddz.w Krakowie, Komisja Urbanistyki i Architektury; Politechnika Krakowska. 216. "JURYDYKA" – czyli rozważania nad współczesną dzielnicą mieszkaniową. Teka Komis.Urb. t.16:1982 s.79-90, rys.Res.Sum. 217. KARTA rewaloryzacji Krakowa. Aura 1986 nr 1 s.3-5, il. Rez.Sum. 218. KRAJODRZAZ na tle planowania przestrzennego – niedostatki i i potrzeba metody. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.28; 1984 [druk:] 1987 z.1/2 s.208-210. 219. KRAJODRZAZ szczególnym zasobem środowiska. Aura 1986 nr 5 s.6-7, il.tab. 220. LAB-18-17. Ostatnia nienaruszona aleja Cmentarza Rakowickiego. Aura 1985 nr 11 s.8-10, il.Rez.Sum. 221. MIESZKANIOWA zabudowa z przełomu stuleci XIX i XX w Krakowie i problemy jej rewaloryzacji. W: Metodologia rewaloryzacji i modernizacji zasobów starej zabudowy mieszkaniowej. Mater- iały z konferencji. Zamość, 27-29 listopada 1978 r. Wwa; 1982 s.68-76. TUP Sekcja Ochrony Środowiska Kulturowego. Zesz. TUP nr 111. 222. MOŻLIWOŚCI ochrony i kształtowania krajobrazu Wisły. Spraw. z Pos.Kom.Nauk.PAN Krak. t.23;1981 [druk:] 1982 [z.] 2 li- pieo-grudzień 1979 s.362-363. 223. MYŚLI różne o krajobrazie drogi. Aura 1980 nr 5 224. O KONIECZNOŚCI ratowania podkrakowskich krajobrazów. Aura nr 8 s.7-8, il.Rez.Sum. 225. O RATOWANIU zabytkowych krajobrazów. Spotk. z Zabyt. R.10: 1986 nr 1 s.3-7, rys. 226. O URBANISTYCZNO – krajobrazową kompozycję Krakowa. Teka Komis.Urb. t.18:1984 s.7-18, fot.rys.Rez.Sum. 227. ODCINEK bojowy 2 Kompanii. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.115-118, fot. 228. OGRODY śródblokwowe krakowskiego starego miasta. Problemy zasobów i rewaloryzacji. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.24:1980 [druk?] 1982 [z.] 1 s.128-129, tab. 229. OSIEDLE – blok czy dzielnica – ulica podstawą kształtowania przestrzeni społecznej? W: Osiedlowa przestrzeń społeczna. Materiały pokonferencyjne z II Ogólnopolskiego konwersatorium polskiej architektury współczesnej zorganizowanego przez Komisję Urbanistyki i Architektury Oddz.PAN w Krakowie. Ośrodek Konferencyjny PAN w Mogilansach pod Krakowem, 18-19 listopada 1981. Kraków: PK 1982 s.23-33, bibliogr. 230. POSTAĆ i znaczenie motywów kompozycji dalekowschodnich w parkach polskich. W: Orient i orientalizm w sztuce. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Kraków, grudzień 1983. Wwa: PWN 1986 s.117-140, fot.rys. 231. PROBLEMY krajobrazowych stref ochronnych. Spraw.z Pos.Komis. Nauk. PAN Krak. t.26:1982 [druk?] 1984 z.1/2 s.181-182. 232. PROBLEMY metodologiczne rewaloryzacji urbanistyczno-krajobrazowej miasta zabytkowego na przykładzie Kazimierza Krakowskiego. Ww.: Wydawn. PKZ 1985 s.134, tabl. 233. REGIONALIZM nasz czy obcy? /czyli manowce współczesnego regionalizmu/. W: Wybrane zagadnienia ochrony konserwatorskiej historycznych struktur regionalnych oraz ich współczesne architektoniczno-urbanistyczne kształtowanie. Materiały z II Ogólnopolskiego sympozjum architektury regionalnej zorganizowanego przez Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej oraz Komisję Urbanistyki i Architektury Oddz.PAN w Krakowie. Kraków – Zakopane, 4–6 listopada 1981. Kraków: PK 1982 s.69-79, rys. 234. REWALORYZACJA jako przedmiot badań problemu międzyresortowego MR I.6 /pt."Rewaloryzacja zespołów zabytkowych na tle rozwoju miast"/. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. "Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty, t.1. Kraków: PK 1986 s.29-36, Sum. PAN O/Kraków Komisja Budownictwa, PZ1TB O/Kraków. 235. TRADYCJA i nasze czasy w rozwoju Krakowa. Architektura R.40;1986 nr 2 s.16-18, rys. 236. WAWEL jako dominants krajobrazowa Krakowa. W: Architektoniczna odnowa Zamku Królewskiego na Wawelu 1905-1985. Materiały posesyjne z Sesji zorganizowanej przez Komisję Urbanistyki i Architektury przy współpracy Kierownictwa Odnosienia Zamku Królewskiego na Wawelu. Kraków 14–15 maja 1985. Kraków: PK 1986 s.129-133, rys. 237. WPROWADZENIE do regionalizmu architektoniczno-krajobrazowego. Il. autor. Wiad.Ekol. 1983 z.3 s.183-197, rys.Sum, 238. WSPÓŁCZESNE problemy regionalizmu architektoniczno-krajobrazowego Podhala. W: Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespołach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego sympozjum architektury regionalnej. Kraków – Zakopane, 14–16 października 1982 r. Kraków: PK 1983 s.2-12. Wydział Architektury PK, Komisja Urbanistyki i Architektury PAN Oddz.Kraków, Pracownia Regionalna PK Zakopane. 239. WYKAZ znaczniejszych kompozycji ogrodowych, parkowych i krajobrazowych w Polsce /wg stanu 1970-80/. Ww.: Inst.Kultury 1985 48 s.,i mapa. Zeszyty Naukowe Instytutu Kultury. 240. [1.] Założenia do toku prowadzenia prac. W: Informacja [nr] 2 MR I.6.: Rewaloryzacja zespołów zabytkowych na tle rozwoju miast. Kraków: PK 1982 s.1-5. Oprac. w Zespole Rewaloryzacji Zakładu Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej. [2.] Karta rewaloryzacji Krakowa. Tamże, s.25-29. 241. ZIELN i fortyfikacje. Aura 1982 nr 9 s.8-10,fot,rys.Res. Sum. 242. BOGDANOWSKI Janusz, BOHM Aleksander, DĄBROWSKA-BUDZIŁO Kryśtyna: Z badań i studiów nad projektami krajobrazu miejskiego. Teka Komis.Urb. t.19:1985 s.25-34, il.Rez.Sum. 243. BOGDANOWSKI Janusz, BUDZIŁO Józef: Perspektywy i koncepcja kształtowania krajobrazu stopnia "Kościuszko". Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.23:1981 [druk:] 1982 z.2 lipiec-grudzień 1979 s.373-374. 244. BOGDANOWSKI Janusz, MYCZKOWSKI Zbigniew, OREMUS Franciszek: Rewaloryzacja ogrodów śródblokovych na przykładzie ogrodu przy kościele św.Marka w Krakowie. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.29:1985 [druk:] 1987 z.1/2 s.188-189. 245. INFORMACJA MR I.6. z.2. - Rewaloryzacja zespołów zabytkowych na tle rozwoju miast. [Kier.] Janusz BOGDANOWSKI. Kraków: PK 1982 29 s. Zespół Rewaloryzacji Zakładu Architektury Krajobrazu PK. 246. RAPORT końcowy z realizacji prac naukowo-badawczych i rozwojowych objętych planem koordynacyjnym problemu międzyresortowego MR.I.6. - w latach 1981-1985. Kraków: PK 1986 41 s, tab. Zakład Architektury Krajobrazu PK. 247. MAŁY słownik terminologiczny dawnej architektury obronnej w Polsce. Oprac. Janusz BOGDANOWSKI, Zygmunt Holoer, Marian Karnecki, Andrzej Swaryczewski. /przedruk/. Kraków: PK 1986 126 s.,rys. Rewaloryzacja 3. Materiały opracowane w ramach problemu międzyresortowego MR I.8. – PAN – Min.Nauki i Szk.Wyższ. – koordynowanego przez PK. 248. TEKA Komisji Urbanistyki i Architektury. T.18, Red. Janusz BOGDANOWSKI. Wrocław: Ossolineum 1984 296 s.il.bibliogr. Rez.Sum. 249. CZY KRAKÓW pozostanie Krakowem? Rozm. przepr. Jerzy Małeyski. Życie Lit. 1982 nr 5 s.1, 10-11, il. 250. NASZ krajobraz kulturowy. Rozm. przepr. Jerzy Wójcik. Rzeczpospolita 1985 nr 183 s.3, il. 251. PIENINY "ulepszone". [Budowa zapory na Dunajcu]. Wypow. Janusz BOGDANOWSKI, Jerzy Łaniewski, Józef Staszek. Prz.Tyg. 1983 nr 19 s.4. 252. PRZYSZŁOŚĆ ochrony zabytków. [Wypowiedź w ankiecie]. Spotk. z Zabytk. 1982 nr 8 s.10-11. 253. "W swoim podsumowaniu obrad..."[Wystąpienie]. W: Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21 czerwca 1986. Materiały pokonferencyjne t.3. Kraków: PK 1986 s.60-63. Komisja Budownictwa PAN Oddz.w Krakowie, PZiTB Oddz.w Krakowie. 254. PROBLEMY usprawnienia inwestycji mieszkaniowych i towarzyszących. Inw.i Bud. 1986 nr 3 s.19-24. 255. PROPOZYCJE modyfikacji metod oceny efektywności inwestycji niesprodukcyjnych. Inw.i Bud. 1984 nr 5 s.15-21. 256. RAZ pod wozem, raz na wozie. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.71-79, fot. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 257. SŁABI i silni. Cz.1. [Proces inwestycyjny w budownictwie mieszkaniowym.] Życie Gosp. 1985 nr 21 s.8; Cz. 2: INWESTYCYJNE progi i bariery. Życie Gosp. 1988 nr 22 s.10. 258. BOGUSZ Jerzy, Krupiński Mariusz: Z badań nad organizacją procesu inwestycyjnego i rola jego uczestników. Spr.Mieszk. 1983 z.3/4 s.67-78, Rez.Sum. BOGUSZ Jerzy współaut, zob. też poz.: 530, 531, 532, 1816 259. ARCHITEKTURA krajobrazu miejskiego – zarys stanu współczesnych badań. Teka Komis.Urb. t.16:1982 s.181-185, Rez.Sum. 260. "DZIAŁKA" jako sfera osobista w przestrzeni społecznej. W: Sfera osobista w przestrzeni społecznej. Materiały po- konferencyjne z IV Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury O/PAN w Krakowie. Ośrodek konferencyjny w Mo- gilsnach pod Krakowem, 3-4.XI.1983. Kraków: PK 1984 s.108- 110, rys. Komitet Urbanistyki i Architektury O/PAN w Krako- wie, Politechnika Krakowska. 261. JAK ZNISZCZYĆ krajobraz miejski. Rewaloryzacja Krakowa. Aura 1986 nr 1 s.6-7, il.,Rez.,Sum. 262. KRAJOBRAZ śródmieścia Krakowa a jego użytkowa treść. Teka Komis.Urb. t.17:1983 s.41-49, il.,rys.,Sum.,Rez. 263. NAJSTARSZA dzielnica willowa. [Prądnik.] Kraków nr 1 s.25- 27, fot. 264. OCHRONA i kształtowanie krajobrazu w zabytkowych układach przestrzennych. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN w Krak. t.26: 1982 [druk:] 1984 z.1/2 s.81. 265. OCHRONA i kształtowanie krajobrazu w zabytkowych układach przestrzennych – synteza badań prowadzonych w V grupie te- matycznej Problemu MR I/6. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.27:1983 [druk:] 1986 z.1 styczeń-czerwiec s.326-327. 266. OCHRONA i kształtowanie krajobrazu zabytkowych układów prze- strzennych jako przedmiot badań międzyresortowych. Problem MR I.6/V. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.28:1984 [druk:] 1987 z. 1/2 s. 206-207. 267. [1.] BADANIE percepcji jako element studiów krajobrazowych. Spraw. z Pos. Komis. Nauk PAN Krak. t. 29: 1985 [druk:] 1987 z. 1/2 s. 189-190; [2.] OCHRONA i kształtowanie krajobrazu w badaniach między- resortowych MR I./6. Tamże, s. 191; [3.] KLASYFIKACJA wnętrz a percepcja krajobrazu miejskiego. Tamże, s. 228-229. 268. PERCEPCJA formy urbanistycznej w pracy Amosa Rapoporta. Teka Komis. Urb. t. 20: 1986 s. 123-130, rys. Sum. Rez. 269. PROBLEM regionalizmu w badaniach nad percepcją krajobrazu. W: Kierunki i metody współczesnego regionalizmu w archite- kturze. [V Ogólnopolskie Sympozjum Architektury Regional- nej] Kraków – Zakopane 25-27.X.1984. Kraków: PK 1985 s. 44-47, rys. Wydział Architektury PK; KUIA PAN O/Kraków; Pracownia Regionalna PK. 270. RZYMSKA insula, czynszówka dziewiętnastowieczna i współcze- sny blok mieszkalny jako formy krajobrazu miejskiego. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t. 23: 1981 [druk:] 1982 [x.] 2 lipiec-grudzień 1979 s. 381-382. 271. W POSZUKIWANIU utraconej przestrzeni. Tyg. Powsz. 1982 nr 27 s. 6 272. WALORY rekreacyjne Wisły i jej rola w koncepcji ochrony i kształtowania krajobrazu Polski. [Aut.:] Aleksander BOHM, Józef BUDZILLO, Krystyna DĄBROWSKA-BUDZILLO, Krystyna PAWŁOWSKA. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.23:1981 [druk:] 1982 [z:] 2 lipiec-grudzień 1979 s.374-375. BOHM Aleksander współaut. zob. też poz.: 242, 1663. BOJANOWSKI Krzysztof współaut. zob. poz.: 710. BOJARSKI Antoni współaut. zob. poz.: 2789 BOJEŚ Andrzej 273. MOŻLIWOŚCI rozszerzenia zakresu elastycznego kształtowania architektoniczno-budowlanego aluminiowych ścian osłonowych typu zawieszanego CW-60 na tle koordynacji z krajowymi systemami budownictwa ogólnego. Zesz.Nauk.PKrak. 1983 nr 1 Archit. z.41 106 s.,rys.tab.wykr,bibliogr.Sum.Zsfg. BOLEK Krzysztof 274. BOLEK K[rzysztof], KURBEL’ J[erzy], POŁOMSKI B[ogdan]: Technologija regeneracii vody iz biologičeski očišćennych stočnych vod dlja snabženija masinostroitel’nych promyšlennosti. W: 3 Simpozium "Effektivnye metody i sooruzenijsa dlja ocistki bytovyh i promyšlennych stočnych vod" Verna, 18-19.10.1982. Sbornik dokladov. T.2. Sofija: 1982 s.71-89, wykr.tab.Rez.Zsfg. Min.Stroit.i Archit.; Kompleksnyj Nauč.-Issled. i Proekt. Inst. po Blagoustrojstvu i Kommunal. Choz.; Komitet po Ochronie Okruzajuscej Sredy[ i in.] Inf. o konferencji także w j. bułg. i niem. BOLEK Krzysztof współaut. zob. też poz.: 1511 BONIECKI Wiktor 275. DLUŻNICY i wierzyciele. [Zadłużenie państw świata]. Rozm. przepr. Andrzej Germann. Prz.Tyg. 1983 nr 47 s.3, il. 276. FALSTART z połową świń. Rozm. przepr. Andrzej Germann. Prz.Tyg. 1983 nr 12 s.3, il. 277. NA CZARNĄ godzinę. Rozm. przepr. Andrzej Germann. Prz.Tyg. 1983 nr 15 s.3, il. 278. NIE DALIŚMY zbudować ozorszytyskiej zapory ... Oprac. Andrzej Germann. Prz.Tyg. 1983 nr 17 s.1, il. 279. NIE PŁACIĆ za nic! Rozm. przepr. Kazimierz Kania, Andrzej Artur Mroczek. Kierunki 1986 nr 9 s.6-7, il. 280. ROZWÓJ myśli ekonomicznej. Wyd. 2. Kraków: AE 1983 Cz.2: 1984 141 s.wykr.bibliogr. Cz.3: /Aut.: W. Boniecki, S. Żurawicki/ 1984 289 s.rys. 281. STRACHY na Lachy czyli kariera bubla. [Mechanizm kryzysu gospodarczego]. Rozm. przepr. Andrzej German. Prz.Tyg. 1983 nr 32 s.3, 11. 282. ŚWIŃSKIEGO falstartu ciąg dalszy. [Jakość produkcji]. Rozm. przepr. Andrzej German. [Pocz.= poz. 276]. Prz.Tyg. 1983 nr 22 s.3, 11. 283. TEN TRZECI. [Gospodarka światowa]. Rozm. przepr. Andrzej German. Prz. Tyg. 1984 nr 1 s.3. 284. TWARDY czy miękki ? [Pieniądz]. Rozm. przepr. Andrzej German. Prz. Tyg. 1983 nr 39 s.3. 285. ZLOTY interes. [Wartości kulturalne]. Rozm. przepr. Zofia Szlachta. Il. Piotr Skucha. Radar 1984 nr 6 s.3, 8. BORATYŃSKI Andrzej 286. KONTYNUACJA zabytkowych tradycji w budownictwie wiejskim Karpat Polskich. W: Wybrane zagadnienia ochrony konserwatorskiej historycznych struktur regionalnych oraz ich współczesne architektoniczno-urbanistyczne kształtowanie. Materiały z II Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej zorganizowanego przez Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej oraz Komisję Urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie. Kraków: PK 1982 s.14-16. 287. PROBLEMY kontynuacji zabytkowych tradycji budowlanych w architekturze Dolnego Śląska. W: "Ziemia Odzyskane – tradycja kontynuacja, regionalizm?". Materiały z VI Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej. Szklarska Poręba, 6-9 listopada 1985. Kraków: PK 1986 s.42-44. Zakład Architektury Regionalnej Inst. Projektowania Archit. PK, KUiA PAN O/Kraków, Inst. Architektury i Urbanistyki PWroc., Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w Jeleniej Górze. BORATYŃSKI Andrzej współaut. zob. też poz.: 2606, 2607, 2968, 3068 BORUSIEWICZ Władysław 288. BUDOWNICTWO murowane w Polsce. Zarys sztuki strukturalnego kształtowania do końca XIX wieku. Wwa: PWN 1985 231 s., 1 tabl. fot.plrys.bibliogr. 289. KOEgzystencja techniki i sztuki w konserwacji zabytków architektury. W: Materiały z międzynarodowego sympozjum konserwacji zabytków architektury i urbanistyki. Kraków "70". Kraków: PK 1984 s.35-42, Sum. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Instytut Historii Architektury i Konserwacji Zabytków. 290. KONSERWACJA zabytków budownictwa murowanego. Wyd. 2 zm. i uzupełn. Wwa: Arkady 1985 223 s.il.bibliogr. 291. 52 GRUPA Wojsk Kolejowych Armii "Łódź". W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.15-16. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 292. POSŁANIE spod Wawelu. Przed wyborami. Rozm. przepr. Zbigniew Chomicz. Radar 1984 nr 19 s.2-3, 11. BORUSIEWICZ-LISOWSKA Małgorzata 293. W SETNĄ rocznicę urodzin Adolfa Szyszko-Bohusza – tendencje modernistyczne w twórczości. Teka Komis.Urb. T.19;1985 s. 199–206, fot.,rys.,Sum.,Rez. BRONEVSKI T. zob.: BRONIEWSKI TADEUSZ BRONIATOWSKA Maria 294. METODY badania wytrzymałości skał na ścianie i ich przydatność techniczna. Tech.Pozsuk.Geol. 1983 z.6 s.41–44, tab.,wykr.,Rez.,Sum. 295. BRONIATOWSKA Maria, GASZYŃSKI Jan: Piaskie zadanie stępu na prężenia w półprzestrzeni konsolidującej. W: VII Krajowa Konferencja Mechaniki Gruntów i Fundamentowania, Poznań, 11–13 październik 1984 r. T.1: Metody badań gruntów słabych. Teoria i badania w mechanice gruntów. Poznań: Wyd. PPOzn. 1984 s. 157–161, Sum. NOT, Polski Komitet Geotechniki, Inst. Inżynierii Lądowej PPOzn. BRONIEWICZ Ryszard 296. BRONIEWICZ Ryszard, GOLEC Kazimierz, Veinović Stevan: Modernizacja gaśników do silników ZI. Tech.Motoryz. 1983 nr 9 s. 16–17, rys.,wykr.,Rez.,Sum. 297. BRONIEWICZ Ryszard, GOLEC Kazimierz, Veinović Stevan: Usavršavanje karburatora za benzinske motore 125 p. Motorna Vozila 1983 br. 10 s. 10–11, rys.,Rez.,Sum. 298. KOREFERAT do zespołu referatów z Instytutu Przemysłu Tworzyw i Farb, dotyczących organicznych materiałów syntetycznych dla budownictwa mieszkaniowego. W: XXIX Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Poznań – Krynica 1983, Referaty. T.4. Podstawowe uwarunkowania materiałowe budownictwa mieszkaniowego. Poznań: PPozn. 1983 s.175-185. 299. SPRECHKUNST in der Ingenieurausbildung. In: Medien und Technik. "Klassische" und "Neue" Medien im Technik - Unterricht. Referate des 15. internationalen Symposiums "Ingenieurpädagogik' 86". Klagenfurt 1986. Alsbach: Leuchtturm-Verlag 1986 s.286-293. Leuchtturm - Schriftenreihe Ingenieurpädagogik, Bd 22. 300. BRONIEWSKI Tadeusz, BODNAR Maria: Les essais sur la méthode de la polymerisation de monomères dans le pierres impregnées. In: Futur de matières plastiques dans les constructions neuves et dans la maintenance la rehabilitation, la reparation et le renforcement des structures existantes. International Symposium. Liège 4–5 june 1984. Liège: CEP 1984 s.4.51.1-4.51.3, fot.,tabl.,Res.,Sum. Belgian Research Centre for Plastic and Rubber Materials. Tytuł artykułu i sympozjum również w j. ang. 301. BRONIEWSKI T[adeusz], Czarnecki L.: Concrete – Polymer Composites /C-PC/ Research Prospects. In.: Mechanika i technologija na kompozicinnite materiali. Doklady na četvrtata nacionalna konferencija po mechanika i technologija na kompozicinnite materiali. Varna, 2–4 oktomvri 1985 g. Sofija: Izdat. na B’lgarskata Akad. na Naukite 1985 s.665-668, rys.bibliogr. B’lgarska Akad. na Naukite, Centr. Laboratorijs po Fiziko-Chimiecka Mechanika. Nazwa konferencji także w j.ros.i ang. 302. BRONIEWSKI Tadeusz, FIERTAK Maria: Opinia w sprawie zunifikowania rodzajów wskaźników i jednostek stężenia czynników agresywnych w stosunku do betonu /projekt/. Kraków: PK grudzień 1983 – luty 1984 s.19, tab.tabl. 303. BRONIEWSKI Tadeusz, FIERTAK Maria: Propozycje modyfikacji wskaźników agresji kwasowej w stosunku do betonu. W: Trwałość budowli i ochrona przed korozją KONTRA’84. VI Konferencja Komitetu Trwałości Budowli PZITB. Wrocław – Kielce 1984. Wrocław: 1984 s.15-27, tab. Komitet Trwałości Budowli Zarządu Głównego PZITB; Centrum Usług Techniczno-Organizacyjnych Budownictwa Wrocławskiego Oddz. PZITB. 304. BRONIEWSKI Tadeusz, FIERTAK Maria: Propozycje zunifikowania jednostek stężeń czynników agresywnych w stosunku do betonu. W: Trwałość budowli i ochrona przed korozją KONTRA’84. VI Konferencja Komitetu Trwałości Budowli PZITB. Wrocław – Kielce 1984. Wrocław: 1984 s.3-14, tabl. Komitet Trwałości Budowli Zarządu Głównego PZITB; Centrum Usług Techniczno-Organizacyjnych Budownictwa Wrocławskiego Oddz. PZITB. 305. BRONIEWSKI Tadeusz, Głomb Józef: W sprawie dr inż. S. Sygulły i mgr inż. K. Ryżs pt.: "Modelowanie, generowanie i badanie korozjnych uszkodzeń mostów betonowych". Inż. i Bud. R.39:1983 nr 5/452/ s.217. 306. BRONIEWSKI Tadeusz, SZARANIEC Hubert: Możliwości zabezpieczania przed korozją cięgien linowych konstrukcji wiszących. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. XXVIII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Warszawa - Krynica 1982. Referaty. T.4. Technologia i zastosowanie materiałów budowlanych. Fizyka budowli. Wwa: Dointe 1982 s.33-39,rys.tab.Sum.bibliogr. 307. BRONIEWSKI Tadeusz, SZARANIEC Hubert: Ochrona przed korozją cięgien linowych konstrukcji wiszących. Inż. i Bud. R.40:1983 nr 11/12 s.513-515,rys.bibliogr. 308. BRONIEWSKI Tadeusz, ŚLIWIŃSKI Jacek: Studium nad wzmacniającą rolą fazy polimerowej w betonach impregnowanych. W: XXX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań - Krynica 1984. Referaty. T.3. Cz.4. Technologia i zastosowanie materiałów budowlanych. Poznań: PPozn. 1984 s.25-30,schem.Sum.bibliogr. 309. BRONIEWSKI Tadeusz, ŚLIWIŃSKI Jacek: Studium über die Rolle der Polymer phase im imprägnierten Beton. In: Vierter internationaler Kongress Polymere und Beton. 19-21 September 1984. ICPIC'84. Darmstadt: 1984 s.247-249, schem.Sum.Zsfg bibliogr. Inst.für Spanende Technologie und Werkzeugmaschinen Technische Hochschule Darmstadt. Tyt.artykułu i konferencji także w j.ang. 310. BRONIEWSKI T[adeusz], ŚLIWIŃSKI J[acek]: The research works on Polymer - impregnated concrete carrying on in Poland. In: Mechanika i technologia na kompozicinnite materiali. Dokladi na tretata nacionalna konferencia po mechanika i technologia na kompozicinnite materiali. Varna, 4-6 oktomvri 1982 g. Sofia: Izdat.na Balgarskata Akademie na Naukite 1982 s.624-627,bibliogr. Balgarska Akademia na Naukite, Centralna Laboratoria po fiziko-chemiceska mechanika. Tyt. konferencji również w j.ros.i ang. 311. BRONIEWSKI T[adeusz], ŚLIWIŃSKI J[acek]: Wzmacniająca rola fazy polimerowej w betonach impregnowanych. Arch.Inż.Lad. t.32:1986 z.3 s.453-464,rys.tab.wykr,bibliogr.Rez.Sum. 312. NAPRAWA sklepienia gotyckiego w Kamienicy Hetmańskiej w Krakowie.[Aut.] Tadeusz BRONIEWSKI, Zbigniew KORDECKI, Jerzy RUPPERT, Jan Skwara. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty. T.2. Kraków: PK 1986 s.33-44, rys.bibliogr.Sum. PAN O/Kraków Komisja Budownictwa,PZITB O/Kraków 313. "W ŚWIETLE doświadczeń uzyskanych ..." [głos w dyskusji] W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych, Kraków, 19-21 czerwca 1986. Materiały pokonferencyjne.T.3. Kraków: PK 1986 s.106-107. Komisja Budownictwa PAN O/Kraków, PZITB O/Kraków. BRONIEWSKI Tadeusz współaut. zob. też poz.: 201, 202, 804 BROŚ Jan 314. NEUE Materialen fuer Bremsklotzschalen in Schienenfahrzeugen. In: 13 Verkerswissenschaftliche Tage, 7-10 Sept.1982. Verträge - Tagungssektion III. Dresden; 1982 s.III/56-59, rys.wykr.tab.bibliogr. Hochschule für Verkerswessen Friedrich List - Dresden, DDR. 315. REGENERACJA zestawów kołowych. Ekspl.Mesz. 1982 nr 5/6 s.26-27,rys.fot. 316. WYBRANE problemy z zakresu pojazdów szynowych w nowoczesnym transporcie. W: IV Konferencje "Pojazdy szynowe. Problemy budowy i użytkowania pojazdów szynowych w nowoczesnym transporcie" Kraków - Janowice, 14-17.XI.1983. Referaty. Kraków: PK 1983 s.548-555,bibliogr.Zsfg. Komitet Budowy Maszyn PAN, Komitet Transportu PAN, Sekcja Pojazdów Szynowych przy ZOSIMP w Krakowie, Inst. Pojazdów Szynowych PK. 317. WYKORZYSTANIE metod regeneracji w naprawie i utrzymaniu zestawów kołowych pojazdów szynowych. W: Metody regeneracji części pojazdów w aspekcie ich jakości. Nowy Sącz 1986. [Materiały konferencyjne]. Kraków: PK 1986 s.151-168, fot.,rys.,schem.,bibliogr. 110 lat ZNTK Nowy Sącz. Inst. Pojazdów Szynowych PK, CUP – Inst. Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych PK, ZNTK w Nowym Sączu, MPK w Krakowie. 318. WYNIKI badań skojarzenia ciernego układu klockowego hamulca pojazdów szynowych. W: I Sympozjum – Stopy żelaza odporne na ścieranie. Kraków – Mogilany, wrzesień 1984. Kraków: PK 1984 s.136-142, rys.,wykr.,tab.,bibliogr.,Sum. Inst. Materiałoznawstwa i Technologii Metali PK, Koło Zakładowe STOP. 319. ZAKRES i koncepcja badań doświadczalnych wpływu wybranych metod technologicznych na jakość elementów pojazdów szynowych. W: Zagadnienia teorii niezawodności i eksploatacji urządzeń technicznych i systemów w transporcie. Grupa tematyczna 04. Seminarium naukowe – Kraków, 23-24.06.1987. Kraków: PK [1987] s.45-55, rys.,tab.,wykr.,bibliogr. Inst. Pojazdów Szynowych PK. 320. "ZAWARTE w niniejszym ..." [wstęp]. W: Zagadnienia teorii niezawodności i eksploatacji urządzeń technicznych i systemów w transporcie. Grupa tematyczna 04. Seminarium naukowe – Kraków, 23-24.06.1987. Kraków: PK [1987] s.1. Inst. Pojazdów Szynowych PK. 321. BROŚ Jan, PARTYLA Marek: Charakterystyka nowoczesnych metod regeneracji elementów silnika spalinowego. W: Metody regeneracji części pojazdów w aspekcie ich jakości. Nowy Sącz 1986 [Materiały konferencyjne.] Kraków: PK 1986 s.19-32, bibliogr. 110 lat ZNTK Nowy Sącz. Inst. Pojazdów Szynowych PK, CUP-Inst. Pojazdów Samochodowych i Silników Spalino-wych PK, ZNTK w Nowym Sączu, MPK w Krakowie. 322. BROŚ Jan, PARTYLA Marek: The method of the fatigue strength estimation of the non metallic construction materials. In: The proceedings of the 9th Congress on Material Testing. Budapest, 29 September – 3 October 1986. Vol.1. Session I. Poster session B,D,E. Ed. R. Czeboly. Budapest: GTE 1986 s. 186-187. Scientific Society of Mechanical Engineers. 323. BROŚ Jan, PARTYLA Marek: Wyniki badań izotermicznych wybranych odmian żeliwa w zastosowaniu na wstawki hamulcowe pojazdów szynowych. W: I Sympozjum – Stopy żelaza odporne na ścieranie. Kraków – Mogilany, wrzesień 1984. Kraków: PK 1984 s.143-148, wykr.,bibliogr.,Sum. Inst. Materiałoznawstwa i Technologii Metali PK, Koło Zakładowe STOP. 324. BROŚ Jan, Rzev Eugeniusz, Kanis Z.: Badanie stali na obręcze kół jezdnych zestawów kołowych pojazdów szynowych. W: IV Konferencja "Pojazdy szynowe. Problemy budowy i użytkowania pojazdów szynowych w nowoczesnym transporcie." Referaty. Kraków – Janowice 14-17.XI.1983. Kraków: PK 1983 s.95-109, rys.,tab.,bibliogr.Zsfg Komitet Budowy Maszyn PAN, Komitet Transportu PAN, Sekcja Pojazdów Szynowych przy ZOSIMP w Krakowie, Inst. Pojazdów Szynowych PK. 325. BROŚ Jan, SMIRKA Jan, TULECKI Adam: Systemowa identyfikacja zaplecza technicznego wagonów towarowych. W: IV Konferencja "Pojazdy szynowe. Problemy budowy i użytkowania pojazdów szynowych w nowoczesnym transporcie". Referaty. Kraków – Janowice 14–17.XI.1983. Kraków: PK 1983 s.400-406, rys.,bibliogr. Zsfg Komitet Budowy Maszyn PAN, Komitet Transportu PAN, Sekcja Pojazdów Szynowych przy ZOSIMP w Krakowie, Inst. Pojazdów Szynowych PK. 326. BROŚ Jan, SMIRKA Jan, TULECKI Adam: Zaplecze techniczne w systemie eksploatacji wagonów towarowych. Ekspl.Masz. 1984 nr 10/11 s.28-29, rys.,bibliogr. BRUZDA Jan 327. NAUCZANIE rysunku architektonicznego. Tekst Komis.Urb. t.17:1983 s.257-261, il.,Sum.,Rez. BRYDAK Janusz 328. BRYDAK Janusz, MIESZKOWSKI Andrzej: Ochrona środowiska. /Wybrane zagadnienia dla studentów Wydziału Mechanicznego/. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1982 118 s.,rys.,tab.,wykr.,bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. BRYNIARSKA Zofia 329. ALGEBRAICZNA analiza przestrzeni stanów ruchowych sieci kolejowej. W: Konferencja naukowa: "Modelowanie sieci transportu kolejowego". Zakopane, 15-17.XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia] Zesz.Nauk.Tech.Oddz.Krak. SITK [b.r.] s.107-108, SITK O/Kraków, Inst. Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK, Komitet Transportu PAN. 330. ŁAŃCUCH klarkowa jako model trajektorii stanów systemu transportowego. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencje naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków - Muszyna, 3-5.XII.1985. T.1. Kraków; Wydz.Transportu PK 1985 s.23-28, rys., bibliogr. Wydział Transportu PK. 331. PROBLEM of measurement planning for communication object modelling. In: 7 Symposium measurements in communication system. Dubrovnik - Jugoslavija 16-18.X.1984. Proceedings. Zagreb; Štamparija [b.r.w.] s.28-30, rys. Zsjezdnicia jugoslawskich PTT poduzeća. 332. BRYNIARSKA Zofia, KOT Stanisław M.: Stochastyczne modele zgłoszeń wagonów na stację rozrządową. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.19-35, tab., wykr., bibliogr., Streszcz.Sum. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. Monografia 47. 333. BRYNIARSKA Zofia, PERKASZA Edward, STAROWICZ Wiesław: Metodyka opracowywania rezultatów ocen ekspertów w prognozowaniu rozwoju transportu z wykorzystaniem grupowych metod porządkowania. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.1. Kraków: PK 1986 s.237-249, tab., bibliogr., streszcz., sum. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. Monografia 47. 334. BRYNIARSKA Zofia, WASIAK Marek W.: Pomiar y potoków pasażerskich komunikacji zbiorowej w Krakowie. Transp. Miej. R.2: 1983 nr 7 s.175-178, schem., tabl. BRYŚ Henryk 335. Matematyczno-fizyczny model przemieszczeń i odkształceń wywołanych wpływami termicznymi. Prz. Geod. R.56:1984 nr 4 s.16-19, rys., bibliogr. 336. Model refrakcji elektrooptycznej oraz jej wpływu na wyniki pomiarów geodezyjnych. Zesz. Nauk. PKrak. 1983 nr 3 Bud., Wod. z. 32 50 s., 4 tabl., rys., wykr., tab., bibliogr., streszcz., sum., rez. 337. Niektóre problemy geodezyjnych pomiarów deformacji torów podsuniwicowych. Prz. Geod. R.54:1982 nr 10 s.177-179, rys., tab., bibliogr. 338. Niwelacja geometryczna techniczna. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1986 47 s., fot., tabl., rys., wykr., bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 339. Problemy pomiarów kontrolnych torów podsuniwicowych na terenach wpływu eksploatacji górniczej. W: II Konferencja nau340. ZUR BESTIMMUNG des Einflusses der Horizontalrefraktion bei optischen Alignements. Vermessungstechnik Jahr 33:1985/5 s.170-172, tab., wykr., bibliogr. 341. BRYŚ Henryk, BIELECKI Tadeusz: Geodezyjne pomiary ugięć przęseł mostowych w trakcie próbnych obciążeń statycznych. Prz. Geod. R.54: 1982 nr 1/5 s.21-23, rys., tabl., Rez., Sum., Zsfg., Réss., bibliogr. 342. BRYŚ Henryk, BIELECKI Tadeusz, KUBAS Leon: Pomiary geodezyjne pionowych deformacji ustroju nośnego mostu. Zesz. Nauk. AGH 1984 nr 932 Geod. z.78 s.177-187, rys., wykr., bibliogr., Rez., Sum. 343. BRYŚ Henryk, PODCZERWINSKI Jan: Zagadnienia wybrane z zakresu pomiarów geodezyjnych deformacji budowli mostowych. W: Metody oceny stanu technicznego mostów. Konferencja naukowo-techniczna. Kraków 27-28.V.1983. Zbiór referatów. Kraków: PK 1983 s.5-18, rys., bibliogr. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji; Instytut Badawczy Dróg i Mostów; Komitet Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN. 344. BRYŚ Henryk, ZIELINA Leszek: Projektacja laserowa w geodezji inżynieryjnej. Czas. Tech. R.84:1984 z.1/224/ Bud. nr 2 s. 38-42, rys., bibliogr. BRYŚ Henryk współaut. zob. też poz.: 1807, 1808 BRZEŻAŃSKI Marek współaut. zob. poz.: 1359 BRZOZA-WÓJCIK Maria współaut. zob. poz. 862 BUĆKO Stefan 345. PROPOZYCJA metody obliczeń wytrzymałościowych zamkniętych korpusów pras hydraulicznych. W: XII Sympozjum podstaw Konstrukcji maszyn. Lublin - Kszimierz Dolny 1985, 10.9-12. Streszczenia. Lublin: Wyd. PLub. 1985 s. 50-51, rys., Sum., Res. Wydział Mechaniki i Organizacji Politechniki Lubelskiej. BUDZIŁO Barbara 346. BADANIA ujęcia poddennego, rusztowego z drenami zupełnymi. Gaz Woda 1984 nr 11/12 s. 214-218, rys., wykr. 347. MODEL matematyczny ujęcia poddennego typu korytowego. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej / materiały z IV konferencji naukowej w Janowicach w dniach od 20-22 września 1982 r./. Kraków: PK 1986 s. 153-174, rys., schem., wykr., bibliogr., Streszcz., Sum., Zsfg. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Monografia 43. 348. OKREŚLENIE wydajności poddennego korytowego ujęcia wody. W: "Ujmowanie wód powierzchniowych dla zaopatrzenia w wodę miast i osiedli". I Konferencja naukowo-techniczna. Zielona Góra, 1986 r. /Materiały konferencyjne/. 12 s., bibliogr. NOT, PZITS Oddz. w Zielonej Górze, Urząd Wojewódzki w Zielonej Górze. Do użytku wewnętrznego. 349. OKREŚLENIE wydatku ujęcia poddennego korytowego z uwzględnieniem zmienności masy płynącej cieczy. Gaz Woda t.59: 1985 nr 11/12 s.244-247, rys., wykr., schem., bibliogr. BUDZIŁO Józef 350. ZJAWISKO mimikry a harmonia krajobrazu w projektowaniu obiektów inżynierskich. Teka Komis.Urb. t.17:1983 s.123-129, rys., Sum., Rez. BUDZIŁO Józef współaut. zob. też poz.: 243 BUDZIŁO Krystyna zob.: DĄBROWSKA - BUDZIŁO Krystyna BUDZIŃSKI Franciszek 351. Die ROLLE technischer Innovationen im Konkurrenzkampf des modernen Kapitalismus. In: 9 Leipziger Politökonomisches Symposium zur Imperialismusforschung: "Konkurrenz und monopolisierung unter den Bedingungen des wissenschaftlich-technischen Fortschritts im gegenwärtigen Kapitalismus". 5. und 6. Dezember 1984. Wissenschaftliche Berichte der Technischen Hochschule Leipzig 1985 H.9 s.129-131. 352. Die WISSENSCHAFT als Ökonomisches Gut. In: Kolloquium "Die Verbindung der Vorzüge des Sozialismus mit den Möglichkeiten der wissenschaftlich-technischen Revolution - Ausdruck der historischen Überlegenheit des Sozialismus über den Kapitalismus" am 11. und 12. Juli 1985 in Leipzig, DDR. Wissenschaftliche Berichte der Technischen Hochschule Leipzig 1986 H.16 s.17-20. 353. DYNAMIKA i struktura innowacji technicznych we współczesnej gospodarce kapitalistycznej. W: Innowacje techniczne we współczesnej gospodarce kapitalistycznej i socjalistycznej / materiały z konferencji naukowej/ Janowice 84. Kraków: PK 1985 [druk]; 1986 s.13-23, tabl.wykr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. Toż: Ann. UMCS Sect. H. vo.20;1986 s.1-10, tab.wykr.Rez.Sum. 354. DYSKUSJA. W: Ekonomiczno-społeczne aspekty postępu technicznego. Materiały z konferencji naukowej. Janowice 1979. Kraków: PK 1983 s.183-186. Instytut Nauk Społecznych i Ekonomicznych PK. 355. EKONOMIA polityczna kapitalizmu. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1985 165 s.,rys.tab. wykr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 356. LICENCJE jako szczególna forma międzynarodowego transferu technicznego. Rzesz. Zesz. Nauk. R. 2:1984 t. 2 s. 91-101, tab. 357. [1.] NAUKA jako dobro ekonomiczne. W: Innowacje techniczne we współczesnej gospodarce kapitalistycznej i socjalistycznej. /Materiały z konferencji naukowej/ Janowice'84. Kraków: PK 1985 [druk:] 1986 s. 5-11. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. [2.] DYNAMIKA i struktura innowacji technicznych we współczesnej gospodarce kapitalistycznej. Tamże, s. 13-23, tab. wykr. 358. NAUKA w procesie rozwoju sił wytwórczych. Zesz. Nauk. UJ Pr. Wynalaz. 1983 z. 34 s. 1-155, rys., tab., wykr., Sum. 359. POLSKIE Gimnazjum i Liceum Balatonzamároli i Balatonboglár /1939-1944/. Lublin: Druk. UMCS 1984 144 s., 16 s. il. Sum. Streszcz. w j. węg. Polonijne Centrum Kulturalno-Oświatowe Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. 360. POMOCNICZA służba wojskowa w Drużynie Harcerskiej w Żydaczowie. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s. 91-93. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. 361. PROCES innowacji technicznej. Zesz. Nauk. PKrak 1981 [druk:] 1982 nr 7 Nauki Ekon. z. 16 s. 1-51, rys., tabl., bibliogr., Streszcz. 362. PROCES upowszechniania innowacji technicznych. W: Ekonomiczno-społeczne aspekty postępu technicznego. Materiały z konferencji naukowej, Janowice 1979. Kraków: PK 1983 s.25-34, bibliogr. Politechnika Krakowska im.Tadeusza Kościuszki, Instytut Nauk Społecznych i Ekonomicznych. 363. UWARUNKOWANIA procesu upowszechniania innowacji technicznych. Zesz.Nauk.PKrak. 1984 nr 1 Nauki Ekon. z.17 81 s.tab.Sum. Streszcz.Zsfg. 364. WIEŹ między procesem tworzenia i upowszechniania innowacji technicznych. Rzesz.Zesz.Nauk. R.1:1983 t.1 s.89-116,tab. wykr. BUGAJSKI Sławomir 364 a. Pekks J. Lahti, BUGAJSKI Sławomir: Fundamental Principles of Quantum Theory. II. From a Convexity Scheme to the DHB Theory. Int.J.Theor.Phys. vol.24:1985 No 11 s.1051-1080,rys. bibliogr. BULEWICZ Elżbieta Maria 365. HALONS – an experimental approach to separating the chemical and physical factors involved in their flame extinguishing action. In: Explosions in industry at "The European Mecha366. ODSIARCZANIE spalin podczas spalania węgla w warstwie fluidalnej. W: III Ogólnopolski Sympozjum "Termodynamika warstwy fluidalnej". TERMOFLUID'85. Częstochowa 1985. Częstochowa: 1985 s.72-83, bibliogr. Politechnika Częstochowska Instytut Maszyn Cieplnych; Centralne Biuro Konstrukcji Kotłów. 367. ODSIARCZANIE spalin w paleniskach fluidyzacyjnych za pomocą sorbentu dolomitowego. Cz.1. Badania doświadczalne. Gosp. Paliw. 1986 nr 6 s.4-8, rys., wykr., bibliogr. Cz.2. Projektowanie procesu odsiarczania spalin. Gosp. Paliw. 1986 nr 7 s.1-4, rys., tab., wykr., bibliogr. 368. PODSTAWY chemiczne działania gaśniczego halonów i proszków. W: I Szkoła ochrony przeciwpożarowej. Przeźnica, maj 1984 r. Skróty referatów. [b.m.r.w] s.1. [Maszynopis powiel.] 369. BULEWICZ E [Elżbieta] M [Maria], JANICKA E [Elżbieta]: The OH radical [streszcz.]. In: IX-th International Symposium on Combustion Processes. Wisła - Jawornik, June 1985. Abstracts of papers. [b.m.r.w] s.10. Polish Academy of Sciences, Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. 370. BULEWICZ E [Elżbieta] M [Maria], JURYŚ C [Zesława], KANDEK S [Tanusław]: Criteria for optimizing the desulphurisation process in fluidised bed combustors. [streszcz.] In: Chemistry for Protection of the Environment, 5th International Conference 10-13 September 1985 Leuven, Belgium. Abstracts. [b.m.w.] 1985 s.95-98, wykr. Koninklijke Vlaamse Ingenieursvereniging, Technologisch Instituut - Dept. Environmental Technology, Institute of Industrial Chemistry, Katholieke Universiteit, Leuven. 371. BULEWICZ Elżbieta Maria, JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Desulphurisation during the fluidized combustion of coal using calcium based sorbents at pressures up to 600 kPa [streszcz.] In: VIII-th International Symposium on Combustion Processes. Jabłonna, August 1983. Abstracts. [b.m.r.w.] s.62. Polish Academy of Sciences, Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. 372. BULEWICZ Elżbieta, JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Efektywność spalania węgla w ciśnieniowym palenisku fluidalnym. W: XII Zjazd Termodynamików. Materiały zjazdowe. Kraków - Rytro, wrzesień 1984. Cz.1. Kraków: PK 1984 s.103-108, rys. wykr., bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Teorii i Pomiarów Maszyn Cieplnych. 373. BULEWICZ Elżbieta Maria, JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Flue gas desulphurisation using lime waste. In: Chemistry for Protection of the Environment. Proceedings of an International Conference, Toulouse, France, 19-25 September 1983. Amsterdam: Elsevier 1984 s.589-595, rys., tab., bibliogr. Studies in Environmental Science 23. 374. BULEWICZ Elżbieta M[aris], JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Flue gas desulphurisation using lime waste [streszcz.] In: 4ème Congres International Chimie et Protection de l'Environnement, Toulouse, 20-23 Septembre 1983. Résumés des communications. Toulouse: 1983 s.86. Universite Paul Sabatier /U.P.S./ et Ecole Nationale Superieure de Chimie /E.N.S.C.T./. Nazwa konferencji także w j.ang. 375. BULEWICZ Elżbieta, JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Fluidalne dopalanie drobnych sużli z EC "Łęg". Komunikat. W: II Konferencja naukowo-techniczna "Zagospodarowanie odpadów z rejonu Krakowa" Paszkówka, październik 1986. Kraków: Wyd. AGH 1986 s.121-124, rys.tab.bibliogr. NOT, Rada Wojewódzka w Krakowie, Instytut Przeróbki i Wykorzystania Surowców Mineralnych AGH im. S. Staszica. 376. BULEWICZ Elżbieta M[aris], JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Możliwość ograniczenia emisji SO₂ poprzez spalanie węgla w paleniskach fluidalnych. W: Materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowej "Strategia i technika ochrony powietrza atmosferycznego". Zabrze - Kraków, maj 1985. z. D. [b.m.r.w] s.13-32,rys.wykr.bibliogr. Komitet Inżynierii Środowiska PAN. Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN w Zabrzu. Urząd Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Urząd Miasta Krakowa. 377. BULEWICZ Elżbieta, JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Spalanie odpadów niskokalorycznych w złożu fluidalnym. W: III Ogólnopolski Sympozjum "Termodynamika warstwy fluidalnej TERMOFLUID'85". Częstochowa 1985. Częstochowa: 1985 s.84-89,rys.,bibliogr. Politechnika Częstochowska, Instytut Maszyn Cieplnych, Centralne Biuro Konstrukcji Kotłów. 378. BULEWICZ Elżbieta Maria, JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Volatile char as a fluid bed fuel. [streszcz.] In: IX-th International Symposium on Combustion Processes. Wiśla-Janowice, June 1985. Abstracts of papers. [b.m.r.w.] s.92 Polish Academy of Sciences, Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. 379. BULEWICZ Elżbieta Maria, JURYS Czesława, KANDEFER Stanisław: Waste materials from the power industry as potential fuel for fluidized bed boilers. In: Chemistry for protection of the environment 1985. Proceedings of the Fifth International Conference, Leuven, Belgium, 9-13 Sept. 1985. Amsterdam: Elsevier 1986 s.701-709,tab.,rys.,bibliogr. Studies in Environmental Science 29. Toż [streszcz.] In: 5th International Conference 10-13 Septembre 1985, Leuven, Belgium. Abstracts. [b.m.]: 1985 s.73-75,rys. [nadb.] 380. BULEWICZ Elżbieta, KANDEFER Stanisław: Fluidalne spalanie przyszłością odsiarczania spalin? Aura 1985 nr 2 s.10-12, fot.,rys.,wykr. 381. BULEWICZ Elżbieta, KANDEFER Stanisław: Perspectives for the limitation of SO₂ emissions in Poland through the use of fluid bed combustion of coal. In: Air Pollution and Plants. [Proceedings of the 2nd European Conference on Chemistry and the Environment, May 21-24, 1984, Lindau, Federal Republic of Germany.] Ed. by Clement Troyanowsky. Weinheim: VCH 1985 s.267-277,rys.bibliogr. Federation of European Chemical Societies. Gesellschaft Deutscher Chemiker. 382. BULEWICZ Elżbieta Maria, KANDEFER Stanisław: SO₂ w atmosferze – skąd, dlaczego i co dalej? [Emisje siarki przez elektrownie]. Aura 1984 nr 6 s.12-13,il.rys.tab.Rez.Sum. 383. BULEWICZ Elżbieta Maria, KANDEFER Stanisław: Spalanie fluidalne bez mitów. Prz.Tech. 1984 nr 28 s.39-41. 384. BULEWICZ Elżbieta Maria, KANDEFER Stanisław, JURYS Czesława: Desulphurisation during the fluidized combustion of coal using calcium - based sorbents at pressures up to 600 kPa. J.Inst.Energy vol.59:1986 no 441 s.188-195,rys.tab.wykr.bibliogr. 385. BULEWICZ Elżbieta Maria, PELC Alicja, Kozłowski R.: Prevention of fire spread through combustible materials using silicate - based intumescent barrier layers [streszcz.] In: VIII-th International Symposium on Combustion Processes. Jabłonna, August 1983. Abstracts. [b.m.r.w.] s.83 Polish Academy of Sciences. Division of Combustion Problems of the Committee for Therodynamics and Combustion. 386. BULEWICZ Elżbieta Maria, PKŁC Alicja, Kuencerowicz-Połek Be.; Thermal decomposition of powder flame extinguishants. [streszcz.] In: IX-th International Symposium on Combustion Processes. Wisła – Jawnik, June 1985. Abstracts of papers. [b.m.r.w.] s.25. Polish Academy of Sciences. Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. 387. BULEWICZ Elżbieta Maria, PIECHOCIŃSKA Irena; Flame suppression by halons and powders - chemical effects. [streszcz.] In: VIII-th International Symposium on Combustion Processes. Jabłonna, August 1983. Abstracts. [b.m.r.w.] s.79. Polish Academy of Sciences. Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. 388. BULEWICZ Elżbieta, PIECHOCIŃSKA Irena; Mechanizm działania środków gaśniczych – halonów i proszków. W: Trzecia Międzynarodowa Szkoła Wybuchowości Pyłków Przemysłowych. Turawa, 5–7 listopada 1982 r. Biul.Inf.Tech. 1982 nr 4 s.10-17, bibliogr. Instytut Techniki Cieplnej Politechniki Warszawskiej. Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Ochrony Przeciwpózarowej. Pod protektoratem Komendanta Głównego Straży Pożarnych. 389. BULEWICZ Elżbieta Maria, PIECHOCIŃSKA Irena; Mechanizmy działania środków gaśniczych – halonów i proszków. W: III Międzynarodowa Szkoła Wybuchowości Pyłków Przemysłowych. Turawa, 5–7 listopada 1982. Skróty referatów Szkoły. [b.m.r.w.] s.8, 24, 40. Instytut Techniki Cieplnej Politechniki Warszawskiej. Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Ochrony Przeciwpożarowej. Protektorat: Komendant Główny Straży Pożarnych. Tekst także w jęs., ang. 390. BULEWICZ E[łzbieta] M[aria], PIECHOCIŃSKA I[rena]: Smouldering combustion of cellulosic materials. Arch.Comb. 1984 nr 2 s.131-138, wykr., Rez. 391. Kuncerowicz - Polak B., BULEWICZ E[łzbieta] M[aria]: The effect of an inert powder and of a solid flame inhibitor on flame propagation in a vertical duct. [streszcz.] In: IX-th International Symposium on Combustion Processes. Wisła - Jawornik, June 1985. Abstracts of papers. [b.m.r.w.] s.52. Polish Academy of Sciences. Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. 392. A COMPARATIVE study of the effect of extinguishant powders on flame propagation in a vertical duct and on deflagration in an explosion chamber. [Aut.]. E. M. BULEWICZ [i in.] In: Second International Colloquium on Dust Explosions. Jadwisin, 3-6.XI.1986. Book of Abstracts. Warszawa 1986 s. 31-33. Polish Academy of Sciences. Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. Institute for Heat Engineering of Warsaw University of Technology. Military Technical Academy, Warsaw. 393. FLUIDALNE spalanie węgla kamiennego jako sposób ograniczający emisję SO₂ i NOₓ do atmosfery. [Aut.]. E. M. BULEWICZ, K. WIECZOREK-CIUROWA, R. JANICKA, S. KANDEFER, Cz. JURYS. 394. INTUMESCENT silicate based materials, mechanism of swelling in contact with fire. [Aut.] Elżbieta Maria BULEWICZ, Aljoja PELC [i in] In: INTERFLAM'85. International Conference on Flammability. 26-28 March 1985, Guildford, England. Workbook. Guildford: 1985 s.329-336, rys.wykr.bibliogr.Sum. University of Surrey, Guildford, England. Toż: Fire Mater. vol.9:1985 No 4 s.171-175, fot.rys.wykr. bibliogr. 395. KINETICS of combustion of coal particles in a fluid bed at elevated pressures. [Aut.] Elżbieta Maria BULEWICZ, Czesława JURYŚ, Stanisław KANDEFER [i in] [streszcz.] In: IX-th International Symposium on Combustion Processes. Wisła - Jawornik, June 1985. Abstracts of papers. [b.m.r.w.] s.90. Polish Academy of Sciences. Division of Combustion Problems of the Committee for Thermodynamics and Combustion. 396. The EFFECT of pressure on combustion rate of carbon in a fluidized bed. [Aut.] BULEWICZ Elżbieta Maria, JURYŚ Czesława, KANDEFER Stanisław [i in] In: Proceedings of the MATCHEM, Conference on Mathematical Methods in Chemical Engineering. Balatonfüred, Hungary, 5-8 May 1986, vol.II/1. [b.m.r.w.] 333th event of the European Federation of Chemical Engineering, Hungarian Chemical Society, Research Institute for Technical Chemistry of Hungarian Academy of Sciences. BULWICZ Elżbieta Maria współaut. zob. też poz.: 1234, 1235 BULIŃSKI Wojciech 397. TRADYCJA i współczesność w architekturze małych miast na przykładzie doświadczeń polskich. W: Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespołach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej. Kraków – Zakopane, 14-16 października 1982 r. Kraków: PK 1983 s.32-36. Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, Komisja Urbanistyki i Architektury PAN O/Kraków, Pracownia Regionalna PK – Zakopane. 398. BULIŃSKI Wojciech, Banasiak Konrad: Administracja. Warszawa: Inst. Kształtowania Środowiska 1983 107 s.,rys.,tab.,wykr., bibliogr. BURAK Stefan 399. PRZYCZYNY pękania wałów korbowych silników spalinowych. Motoryzacja 1982 nr 2 s.51-55, il., rys., wykr. BURDA Małgorzata 400. ZASTOSOWANIE wielomianów typu Horvay's do analizy statycznej powłok trójwarstwowych. W: VI Konferencja na temat: metody komputerowe w mechanice konstrukcji. Białystok, czerwiec 1983. T.1. Referaty ogólne. Białystok: Wyd. PBiałost. 1983 s.265-270, rys., bibliogr., Sum. Sekcja Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN, Instytut Budownictwa Ładowego PBiałost., PZITB Oddz. w Białymstoku. BURYTA Jerzy 401. BURYTA Jerzy, TOTA Ryszard: Ocena wpływu zakłóceń losowych na stan lieżbowy i wydajność brygad roboczych w budownictwie. W: XX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica 1984. Referaty. T.3 cz.6. Modernizacja i organizacja budownictwa. Poznań: 1984 s.201-205, bibliogr., Sum. BUTMANOWICZ-DĘBICKA Iwona 402. ARTYSTYCZNE konsekwencje wpływu industrializacji i urbanizacji na społeczności lokalne. W: Innowacje techniczne we współczesnej gospodarce kapitalistycznej i socjalistycznej /materiały z konferencji naukowej/. Janowice'84. Kraków: PK 1985 [druk] 1986 s.33-45. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 403. BUTMANOWICZ-DĘBICKA Iwona, MOŚ Urszula: Socjologia. W: Wybrane zagadnienia filozofii i socjologii. Materiały pomocnicze dla studentów Politechniki Krakowskiej. Pod red. Jacka Janiszewskiego i Janusza Warenicy. Kraków: PK 1983 [druk:] 1984 s.94-138, wykr.bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Instytut Nauk Społecznych i Ekonomicznych, Zakład Filozofii i Socjologii. Seria "S". BUTMANOWICZ - DĘBICKA Iwona współaut. zob. też poz.: 1653, 3094 BUTSCHER Roman 404. WPIŁW jakości wykonania na uzyskiwaną efektywność produkcji budowli, W: XXIX Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica 1983. Referaty. T.3 cz.5. Technologia i organizacja budownictwa. Poznań: PPozn. 1983 s.177-182,rys.wykr.Sum. 405. BUTSCHER Roman, KOSECKI Andrzej: Nieprawidłowości odwzorowania procesów realizacji zadań inwestycyjnych na modelach sieci czynności. Prz.Bud. R.56;1984 nr 4 s.171-173,rys.Rez. Sum. BYRDY Czesław 406. GRANICZNE ugięcia stalowych blach trapezowych przekrycia dachowego w świetle badań. W: XXIX Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Poznań – Krynica 1983 r. Referaty. T.1 cz.3. Konstrukcje metalowe. Poznań: PPozn., 1983 s.169-174, wykr., bibliogr. Sum. 407. MINIMALNA szerokość podpór dla blachy trapezowej przekrycia dachowego. Prz.Bud. R.56;1984 nr 12 s.555-557, rys., wykr., bibliogr. 408 [1.] NAPRĘŻENIA termiczne w elementach konstrukcji dachów i ścian z blachy trapezowej pod wpływem nasłonecznienia. Bud.Przem. 1984 nr 2 s.1-4, fot., rys., tabl., bibliogr. [2.] ŁĄCZNIKI dla stalowych dachów i blach faldowych firmy Thyssen stosowane w Europie Zachodniej. Tamże, s.4-8, fot., rys., tabl., bibliogr. 409. NOŚNOŚĆ graniczna przekryć dachowych z blach trapezowych. Prz.Bud. 1986 nr 5 s.213-218, il., tab., wykr. 410. ODDZIALYWANIE słońca na konstrukcję dachu z blachy trapezowej. Bud.Przem. 1984 nr 3 s.1-6, rys., tab., wykr., bibliogr. [nadba] 411. STANY graniczne nośności zginanej blachy trapezowej. Prz.Bud. R.58;1986 nr 3/4 s.126-129, fot., rys., wykr., tab., bibliogr. 412. BYRDY Czesław, MENDERA Zbigniew: Odkształcenia termiczne stalowych konstrukcji dachów i ścian stalowych obudowanych trapezową blachą fałdową. Prz.Bud. R.55:1983 nr 4 s.75-78, il.rys.tab.wykr. 413. BYRDY Czesław, MENDERA Zbigniew: Rozkład temperatur ed na- słonecznienia w konstrukcjach obudowanych blasami fałdowy- mi. Prz.Bud. R.54:1983 nr 1/2 s.31-34, il.rys.tab.wykr, bibliogr.Rez.Sum. 414. BYRDY Czesław, OLSZOWSKI Bogdan: Propozycja modelu matema- tycznego balki warstwowej. Zesz.Nauk.PRzesz. 1983 nr 13 Mech. z.5 s.349-353,rys.bibliogr. Na karcie tytułowej po- myłkowo imię autora: BYRDY Zbigniew. BYRDY Czesław współaut. zob. też poz.: 2103 B Y R K A Antoni 415. STREFY ochrony konserwatorskiej architektury i krajobrazu miasta Zakopanego. W: Kierunki i metody współczesnego re- gionalizmu w architekturze. [V Ogólnopolskie Sympozjum Ar- chitektury Regionalnej]. Kraków – Zakopane 25-27.X.1984. Kraków: PK 1985 s.62-68,rys. Wydział Architektury PK, Ko- misja Urbanistyki i Architektury PAN O/Kraków, Pracownia Regionalna PK – Zakopane. 416. WSPÓŁCZESNE przekształcenia zabudowy wsi Nowa Biała w nawią- zaniu do tradycyjnych form architektury regionalnej. W: Aktualne problemy planistyczne i architektoniczne w zespo- łach architektury regionalnej i ich sąsiedztwie. Materiały z III Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej, Kraków – Zakopane 14–16.X.1982. Kraków: PK 1983 s.21–26, rys. Wydział Architektury PK, Komisja Urbanistyki i Architektury PAN O/Kraków, Pracownia Regionalna PK – Zakopane. BYSZEWSKA Elżbieta 417. BYSZewska Elżbieta, STAROWICZ Wiesław: Metodyka opracowywania rezultatów ocen ekspertów w prognozowaniu rozwoju transportu z wykorzystaniem grupowych metod bezpośredniej oceny, porównywania parami i wielokrotnego porównania. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.1. Kraków: PK 1986 s.251–260, tab.bibliogr.Streszcz.Sum. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Monografia 47. BYSZEWSKI Ludwik 418. O PEWNYCH zagadnieniach granicznych dla iterowanych równań różniczkowych cząstkowych typu parabolicznego. W: Konferencja naukowo-dydaktyczna Instytutu Matematyki Politechniki Krakowskiej, Janowice 1985.05.31–06.02. Kraków: PK 1985 s.7–9,bibliogr. Politechnika Krakowska im.Tadeusza Kościuszki w Krakowie. 419. ON A CERTAIN limit problem for parabolic equation. Zesz. Nauk. AGH 1982 nr 864 Mat. z.52 s.7–27,bibliogr.Streszcz. Rez. 420. ON A CERTAIN limit problem for parabolic equation in the $ n+1 $ - dimensional time - space - cube. Roczn.Pol.Tow.Mat. Ser.1, t.25:1985 s.5-20, bibliogr. Toż: Ann.Soc.Math.Pol. Ser.1 t.25:1985 z.1 s.5-20 421. ON a DEGENERATE non-linear parabolic functional - differential inequalities in arbitrary domains. Zesz.Nauk. UJ 1984 nr 661 Univ.Iag.Acta Math. fasc.24 s.341-348, bibliogr. 422. ON a SECOND Fourier problem for parabolic equation in the $ n+1 $ - dimensional time - space - cube. Zesz.Nauk. AGH 1984 nr 935 Mat. z.57 s.113-132, bibliogr., Streszcz. 423. SOME limit properties of heat potentials of the first kind. Zesz.Nauk. AGH 1985 nr 1001 Opusc.Math. z.1 s.65-77, Streszcz. 424. STRONG maximum principle for implicit non-linear parabolic functional - differential inequalities in arbitrary domains. Zesz.Nauk. UJ 1984 nr 661 Univ.Iag.Acta Math. fasc.24 s.327-339, bibliogr. C E C O T Witold 425. ZASTOSOWANIE techniki MIAT do siatek nieregularnych. W: VI Konferencja na temat: metody komputerowe w mechanice konstrukcji. Białystok, czerwiec 1983. T.1. Referaty ogólne. Białystok: Wyd.PBiałost. 1983 s.81-85,rys.,tabl.,bibliogr.,Sum. Sekcja Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN, Instytut Budownictwa Lądowego Politechniki Białostockiej, PZITB Oddz. w Białymstoku. 426. CECOT Witold, ORKISZ Janusz: Pewne modyfikacje metody osłek brzegowych. W: VI Konferencja na temat: metody komputerowe w mechanice konstrukcji. Białystok, czerwiec 1983. T.1. Referaty ogólne. Białystok: Wyd.PBiałost. 1983 s.88-92, rys. tabl.,bibliogr.Sum. Sekcja Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN, Instytut Budownictwa Lądowego Politechniki Białostockiej, PZITB Oddz. w Białymstoku. 427. CECOT Witold, ORKISZ Janusz: Porównanie wybranych metod analityczno-numerycznych na przykładzie statycznej analizy płyt dowolnego kształtu. Rozpr.Inż. 1983 z.4 s.459-471,rys.tab.,wykr.Rez.Sum. CEGIELNY Emil 428. BADANIA nad podwyższeniem trwałości tarnamidu T-27 w aspekcie zastosowania na elementy łożysk układu hamulcowego pojazdów szynowych. W: IV Konferencja "Pojazdy szynowe". Problemy budowy i użytkowania pojazdów szynowych w nowoczesnym transporcie. Kraków - Janowice, 14-17.XI.1983. Referaty. Kraków: PK 1983 s.392-399,rys.tabl.,bibliogr.19 poz. Komitet Budowy Maszyn PAN, Komitet Transportu PAN, Sekcja Pojazdów Szynowych przy ZOSIMP w Krakowie, Instytut Pojazdów Szynowych PK. CEGIELSKI Edward 429. PROBLEMY optymalnego kształtowania wspornikowej belki lepko-plastycznej przy obciążeniu quasi – statycznym. Mech.Teor. t.23:1985 z.3/4 s.381–396,rys.wykr.bibliogr.Rez.Sum. CEGIELSKI Edward współaut. zob. też poz.: 3195 CELADYN Wacław 430. ZIELEŃ jako forma współczesnych pokryć dachowych. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.23:1981 [druk:] 1982 [z] 2 lipiec – grudzień 1979 s.389–392,rys.fot. CELADYN Wacław współaut. zob. też poz. 66, 67 CEMBALA Eugeniusz 431. KRAJOBRAZOWE uwarunkowania rozwiązań architektoniczno – konstrukcyjnych wielkoprzestrzennych obiektów sportowych. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.27:1983 [druk:] 1986 [z] 1 styczeń – czerwiec s.137–139. CĘCKIEWICZ Witold 432. KRAKÓW – Osiedle Chełmońskiego. Architektura 1983 nr 2 s. 39–57,11,rys.Sum.Res.Res.Res. 433. ROLA i funkcje zespołów zabytkowych w rozwoju przestrzennym miast, aglomeracji i regionów. Spraw.z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.26:1982 [druk:] 1984 z.1/2 s.78-79. 434. W POŁOWIE drogi ... Refleksje z pracy nad projektem. Architektura 1983 nr 2 s.58. 435. ĆECKIEWICZ Witold, FRANTA Anna, PALRJ Anna: Przemiany w strukturze programowej i przestrzennej osiedli mieszkaniowych w Polsce. Wnioski z analizy zespołów powstałych w latach 1960-1978. Kraków: PK 1986 159 s.fot.,rys.,tab.,wykr. Sum.Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Monografia 49. CHACHLOWSKI Jerzy 436. AKTUALNE kierunki związane ze zmniejszeniem zużycia przewodów jezdnych. W: III Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna. Elektrotechnika, elektronika i automatyka w transporcie szynowym. SEMTRAK'86. Kraków - Janowice, 24-26 września 1986. T.1. Kraków: PK 1986 s.30-34, bibliogr. Rez. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK, Południowa DOKP, Dyrekcja MPK w Krakowie, Oddz. Krakowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Oddz. Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji. 437. URZĄDZENIE filtro-kompensacyjne typu FKU - 10 kV dla podstacji trakcyjnych prądu stałego. W: II Seminarium Naukowe: Elektrotechnika, automatyka i elektronika w transporcie szynowym. SKMTRAK-84 pod protektoratem J.M.Rektora Politechniki Krakowskiej prof.dr.hab.inż. Tadeusza Środulskiego. Kraków - Janowice, 27-29.IX.1984 /materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1984 s.11-18,rys.tab.bibliogr.Sum. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK. CHEŁMECKI Wiesław 438. EMISJA hałasu tramwajowego. Transp.Miej. R.4:1985 nr 3 s.68-71,tabl.wykr.bibliogr. 439. EMISJA hałasu transportu szynowego w miastach. W: II Krajowa Konferencja Naukowa "Drogi kolejowe" DK'83. Poznań - Rydzyna, 18-19 października 1983. Pr.Nauk.Inst.Inż.Ląd. PPozn., 1983 s.41-48,tab.wykr.bibliogr.Sum. 440. NAWIERZCHNIE tramwajowe wbudowane w jezdnie uliczne /na przykładzie Krakowa/. Transp.Miej. R.2:1983 nr 3/4 s.28-30,rys. 441. NIEKONWENCJONALNE nawierzchnie w miejskiej komunikacji szynowej. W: III Krajowa Konferencja Naukowa "Drogi kolejowe" Kraków - Muszyna, 3-5.X.1985. Cz.1. [b.m.r.w] s.55-65,rys. tab.bibliogr. Instytut Dróg, Kolei i Mostów PK, Oddz.Krakowski SITKom., Południowa DOKP w Krakowie, Zakłady Budownictwa Kolejowe w Krakowie. 442. TORY tramwajowe w obrębie zespołów zabytkowych. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19–21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków: PK 1986 s.237–243, bibliogr.Sum. PAN O/Kraków Komisja Budownictwa, PZITB Oddz.w Krakowie. 443. ZAGADNIENIA trwałości elementów nawierzchni tramwajowych. Trans.Miej. R.3:1984 nr 6/7 s.185–189,fot. 444. "TRWAŁOŚĆ stosowanych konstrukcji ..." [głos w dyskusji]. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19–21 czerwca 1986. Materiały pokonferencyjne.T.3. Kraków: PK 1986 s.84. Komisja Budownictwa PAN Oddz.w Krakowie, PZITB Oddz.w Krakowie. CHLIPALSKI Tadeusz 445. OGRZEWNICTWO. Cz.1. Obiekt budowlany. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1984 82 s.,rys. wykr.tab.tabl.bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. CHMURA Mieczysław 446. DITIOFOSFATY Sb/III/ i Pb/II/ v kačestve prisadok k plastionym smazkam. W: IV. Nefttechimiceskij Simpozium Akademii Nauk Socialističeskich Stran. 12–17 Nojabrja 1984 g. Balatonfjured, Vengrija. Tom obzorov. Budapeszt: Inst. Izotopov Vengerskoj Akad. Nauk 1984 s.G51. 447. MECHANIZM działania przeciwzużyciowego ditiofosforanów. W: Dodatki uszlachetniające do olejów smarowych. Jasło 1986. Zbiór referatów. [b.m.r.w.] s.120-130, tabl., bibliogr. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego, Podkarpackie Zakłady Rafineryjne im. Ignacego Łukasiewicza w Jaśle /do użytku służbowego/. 448. PRIMENENIE sovremennych fiziko-chimicheskich metodov dlja ocenki poverchnostnych svojstv materialov pri soprikosnovenii so smazochnymi sredstvami. In: Messesymposium Leipzig DDR vom 9. bis 11 März 1983. 18. Internationales Symposium Schmierungstechnik. Kurzreferate. [b.m.r.w.] s.65-68. Kammer der Technik. Opis konferencji również w j.ros.i ang. 449. CHMURA M[leczysław], GUT A[dam]: Issledovanie vzaimodejstviya serosoderzascich prissadok s poverchnost'ju zelea. In: II Mezdunarodnyj Simpozium "Mechanizm dejstviya prissadok", Burgas, 12-17 sentjabrja 1983 g. [Maszynopis] 13 s. schem., tabl., bibliogr. Institut Organičeskoj Chimii s Centrom po Fotochimii - BAN, Ministerstvo Chimiceskoj Promyšlennosti, Vyssij Chimiko-Technologičeskij Institut im. d-ra A. Zlatarova - Burgas, Komitet Nauki Techničeskogo Progressa i Vyssego Obrazovanija. Opis sporządzono na podstawie maszynopisu referatu i karty tyt. konferencji. 450. CHEMIA i technologia ropy naftowej w laboratorium. [Aut. i] Mieczysław CHMURA, Adam GUT, Andrzej WYCZESANY, Barbara ŻMUDZIŃSKA-ŻUREK. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: Chemiczna technologia ropy naftowej i gazu. Kraków: PK 1987 297 s., rys., tab., wykr., bibliogr. CHMURA Mieczysław współaut. zob. też poz.: 1436, 3178 CHODACKI Andrzej 451. CHODACKI Andrzej, NIZICŁ Józef: Badanie skuteczności pewnego aktywnego układu wibroizolacji przy wymuszeniach impulsowych i stochastycznych. Pr.Centr.Inst.Ochr.Pr. 1985 z.125 s.91–107, rys., tab., wykr., Rez., Res., Sum. 452. CHODACKI Andrzej, PIOTROWSKI Stefan: Uwagi o pomiarach przyspieszeń zmiennych impulsowo. W: IV Sympozjum "Wpływ wibracji na otoczenie". Kraków – Janowice, wrzesień 1986. Referaty. Kraków: PK 1986 s.33–38, wykr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn. CHODUR Janusz 453. WYMIAROWANIE stref akumulacji na skrzyżowaniach z sygnalizacją. Drogownictwo 1986 nr 12 s.273–279, tab., wykr. 454. CHODUR Janusz, GACA Stanisław: Możliwość redukcji czasu trwania generalnych pomiarów natężeń ruchu. Drogownictwo 1982 nr 8/9 s.261-266,rys.tab.wykr. 455. CHODUR Janusz, GACA Stanisław, TRACZ Marian: Porównanie komputerowych metod PICADY i SYMSBES – oceny przepustowości i skrzyżowań z pierszeństwem przejazdu. W: Nauka i praktyka w transporcie. Materiały na IV konferencję naukową. T.4: [sekcja] V. Organizacja i sterowanie w ruchu drogowym. Warszawa: PWarsz. 1985 s.41-53,rys.tab.bibliogr. Streszcz.Sum.Rez. Politechnika Warszawska Instytut Transportu. 456. [1]CHODUR Janusz, GONDEK Stanisław, TRACZ Marian: Zastosowanie symulacji w rozwiązywaniu zagadnień organizacji i sterowania ruchem drogowym. /Temat MK 132 07-02-01/. Pr.Inst.Bad.Dróg 1982 nr 4 s.117-126,schem.wykr.bibliogr. [2]METODA obliczania przepustowości skrzyżowań bez sygnalizacji świetlnej. /Temat MK-132 07-02-02/. Tamże, s.127-135,rys.schem.wykr.tabl.bibliogr. 457. CHODUR Janusz, TRACZ Marian: Badania oddziaływania wahań natężenia ruchu na efektywność sterowania sygnalizacją świetlną. W: Nauka i praktyka w transporcie. Materiały na IV Konferencję naukową. T.4: [sekcja] V. Organizacja i sterowanie w ruchu drogowym. Warszawa: PWarsz. 1985 s.54-66,wykr.bibliogr.Streszcz.Sum.Rez. Politechmika Warszawska Instytut Transportu. CHOLEWKA Elżbieta współaut., zob.poz.: 640, 2482 CHOROŚNICKI Roman 458. DYSKUSJA. W: Ekonomiczno-społeczne aspekty postępu technicznego. Materiały z konferencji naukowej. Janowice 1979. Kraków: PK 1983 s.186-187. Instytut Nauk Społecznych i Ekonomicznych Politechniki Krakowskiej. CHOWANIEC Mięczysław 459. ARCHITEKT dla wsi. Bud.Rol. 1983 nr 10 s.3-5,Rez.Zsfg. 460. BUDOWNICTWO zagrodowe. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd. 2 popr.i uzup. Kraków: PK 1983 [druk:] 1984 425 s.,rys.tab.tabl.bibliogr.mapy. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 461. ZARYS teorii i zasad kształtowania osiedli i terenów wiejskich. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: Teoria i zasady projektowania architektoniczno-urbanistycznego. Kraków: PK 1986 523 s.,rys.schem.,11 tabl.bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. CHRABĄSZCZ Ireneusz 462. CHRABĄSZCZ Ireneusz, ZDEBSKI Józef; Analiza możliwości zmniejszenia zużycia energii podczas rozruchu w lokomotywach dwuczłonowych typu ET-41. W: II Seminarium naukowe "Elektrotechnika, automatyka i elektronika w transporcie szynowym" SEMTRAK-84 pod protektoratem J.M. Rektora Politechniki Krakowskiej prof.dr hab.inż. Tadeusza Środulskiego. Kraków - Janowice, 27-29.IX.1984./Materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1984 s.178-185, wykr., bibliogr., Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Instytut Elektrotechniki i Elektroniki. CHRUSZCZYK Andrzej współaut. zob. poz.: 1404, 2346 CHRZANOWSKA Elżbieta 463. CHRZANOWSKA Elżbieta, SROKA Krystyna, ŚMISZEK Ryszard: Próba określenia zależności oporu właściwego gruntów od ich własności fizycznych i składu mineralnego. Czas.Tech. R.85:1985 [druk] 1987 z.1 i 3 Bud. nr 1 i 2 s.31-39, fot., schem., tabl., wykr. 464. CHRZANOWSKA Elżbieta, SROKA Krystyna, ŚMISZEK Ryszard: Zastosowanie metod geofizycznych w problematyce geotechnicznej. Materiały na praktykę dla studentów Wydziału Budownictwa Lądowego. Kraków: PK 1983 29 s., rys., wykr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. CHRZANOWSKA Halina współaut. zob.poz.: 140 CHRZANOWSKI Marcin 465. PROFESOR Stanisław Chrzanowski w okresie okupacji hitlerowskiej. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.111. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 466. CHRZANOWSKI Marcin, GERMAN Janusz: Model zniszczenia rozciąganego pasma z otworem kołowym. Rozpr.Inż. 1985 z.1/2 s.193-204,rys.,wykr.,Rez.,Sum. 467. CHRZANOWSKI Marcin, Haszczak Adam: Proste modele akumulacji uszkodzeń. Czas.Tech. R.84:1984 z.5 Bud. nr 3 s.1-5, rys.,wykr.,bibliogr. CHRZĄSZCZ Ryszard 468. BARWNIKI karbazonowe. [Aut.] Ryszard CHRZĄSZCZ, Jan PIELICHOWSKI, Jerzy POLACZEK, Roman POPIELARZ. Zesz.Nauk.PKrak. 1986 nr 2 Chem. z.17 78 s.rys.,tab.,bibliogr.,Streszcz.,Sum.,Zsfg. CHRZĄSZCZ Ryszard współaut. zob. też poz.: 2208, 2216, 2228 CHYBA Andrzej 469. DYSPOZYTORSKIE kierowanie bocznicami kolejowymi. W: Mode470. PROCESY decyzyjne w kierowaniu transportem kolejowym w zakładzie przemysłowym. W: Aktualne problemy transportu szybowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków – Muszyna, 3–5.XII.1985. T.1. Kraków: Wydz. Transportu PKrak. 1985 s.153–158, bibliogr. 471. TENDENCJE rozwoju zautomatyzowanych systemów kierowania transportem kolejowym w zakładach przemysłowych. W: Nauka i praktyka w transporcie. Materiały na IV Konferencję Naukową. T.1: [sekcja] I. Technologie i organizacja transportu. Warszawa: PWarsz. 1985 s.60–68, bibliogr., streszcz., zsg rez. Instytut Transportu Politechniki Warszawskiej. 472. WYBRANE problemy budowy informatycznych systemów kierowania przewozami w transporcie wewnętrzczakładowym. W: Konferencja naukowa: "Modelowanie sieci transportu kolejowego". Zakopane 15–17.XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia.] Zesz. Nauk.-Tech.Oddz.Krak.SITK [b.r.] s.173–175. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Oddz.Krakowski, Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK, Komitet Transportu PAN. 473. CHYBA Andrzej, CHYBA Lidia: Ocena stanu rozwoju zautomatyzowanych systemów kierowania bocznicami kolejowymi /ZSKBK/. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.165-175, bibliogr. Streszcz. Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Monografie 47. CHYBA Andrzej współaut. zob. też poz.: 68 CHYBA Lidia współaut. zob. poz.: 473 CICHOCKI Wiesław 474. CICHOCKI Wiesław, Górski Wiesław, Surmiak Jan: Paliwa do turbinowych silników lotniczych. Prz.Wojsk Lot. 1984 nr 6 s.40-46, tab. 475. CICHOCKI Wiesław, PRĄCIK Michał: Problemy adaptacji przekładni typu CYCLO w wybranych mechanizmach maszyn roboczych ciężkich. W: XII Sympozjum Podstaw Konstrukcji Maszyn. Lublin – Kazimierz Dolny 1985.10.9-12. [Streszczenia] Lublin: Wyd.PLub. 1985 s.64-65, bibliogr. Sum. Rez. Wydział Mechaniki i Organizacji Politechniki Lubelskiej. 476. CICHOCKI Wiesław, PRĄCIK Michał: Usuwanie niestabilności numerycznej na przykładzie rozwiązania pewnego zagadnienia inżynierskiego. Czas.Tech. R.85:1985 z.4/235/ Mech. nr 2 s.3-8, rys. wykr., bibliogr. CICHÓŃ Czesław 477. ANALIZA numeryczna stateczności ram sprężysto-plastycznych. W: XX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań - Krynica 1984. Referaty. T.1. Cz.1. Teoria Konstrukcji. Poznań; PPozn. 1984 s.25-30, tab., wykr., bibliogr., Sum. 478. DUŻE przemieszczenie ram spęzysto-plastycznych. W: VI Konferencja na temat: metody komputerowe w mechanice konstrukcji. Białystok, czerwiec 1983. T.1. Referaty ogólne. Białystok: Wyd.PBiałost. 1983 s.125-133, rys., bibliogr., Sum. Sekcja Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN, Instytut Budownictwa Lądowego Politechniki Białostockiej, PZITB Oddz.w Białymstoku. 479. NIELINIOWA analiza stateczności konstrukcji prętowych w ujęciu MES. Kraków: PK 1985 [druk] 1986 176 s., rys., wykr., tabl., bibliogr., Streszcz., Sum., Rez. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Monografie 38. 480. NIELINIOWA analiza stateczności kratownic sprężystych o węzłach przegubowych. Arch.Inż.Ląd. 1983 z.4 s.345-358, rys., tab., wykr., Rez., Sum. 481. The STABILITY analysis of structures under multiple-parameter loads. [Streszcz.] W: Fifth National Congress on Theoretical and Applied Mechanics. Abstracts. Varna, 23-29 September 1985. Sofia: B'lgarska Akademija na Naukite 1985 s.20. Tyt.w j.bułg. 482. ANALIZA nośności kozłowych wież wyciągowych wg teorii I i II rzędu. [Aut.] Czesław CICHÓŃ, Edward KRZYWOLAK, Zbigniew MENDERA, Wacław RECZEK. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. XXVIII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Warszawa – Krynica, 1982. Referaty. T.3. Konstrukcje metalowe. Warszawa: DOINTE 1982 s.27-33,rys.tabl.bibliogr. Streszcz.Sum. CICHÓŃ Czesław współaut. zob. też poz.: 2933 CICHÓŃ Władysław 483. AKSJOLOGIA a pedagogika. Ruch Pedag. 1984 nr 2 s.12-17. 484. POZNANIE wartości moralnych w działalności wychowawczej. Ruch Pedag. 1982 nr 4 s.5-15. CIESIELCZYK Włodzimierz 485. CIESIELCZYK Włodzimierz, KĘDZIERSKI Stefan; Zastosowanie modelu złoża pęcherzykowego do opisu suszenia fluidalnego. Zesz.Nauk.Płódz. 1985 nr 448 Inż.Chem. z.12 s.15-25,rys. tab.wykr.bibliogr.Rez.Sum. [nadb] 486. CIESIELCZYK Włodzimierz, KUPIEC Krzysztof, WIECHOWSKI Andrzej; Przykłady i zadania z inżynierii chemicznej i procesowej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1985 Cz.1 rozdz. 1-14 396 s.,rys.wykr.tab.; 487. CIESIELCZYK Włodzimierz, MROWIEC Mieczysław: Analiza teoretyczno-doświadczalna pracy dystrybutorów gazu suszarek fluidyzacyjnych. Zesz.Nauk.PŁódz. 1985 nr 448 Inż.Chem. z.12 s.5-13, schem.tab.wykr.Rez.Sum.bibliogr. [nadb.] 488. CIESIELCZYK Włodzimierz, MROWIEC Mieczysław: Analiza teoretyczno-doświadczalna wnikania ciepła w pierwszym okresie suszenia fluidalnego. Inż.Chem. t.3;1982 z.3/4 s.523-538, rys.tab.wykr.Rez.Sum. [nsdb.] 489. CIESIELCZYK Włodzimierz, MROWIEC Mieczysław: Die Kinetik der Schwebetrocknung von Feststoffen. In: Beiträge zur Wirbelschichttechnik. Vortäge zum Berg- und Hüttenmännischen Tag 1983 in Freiberg. Freiberger Forschungshefte Reihe A 705 Grundstoff-Verfahrenstechnik Brennstofftechnik. Leipzig: VEB Deutsche Verlag f.Grundstoffindustrie 1985 s.75-84, schem.tab.wykr.bibliogr.Rez.Sum.Zsfg [nadb.] 490. CIESIELCZYK Włodzimierz, MROWIEC Mieczysław: Kinetyka suszenia ciał stałych w układzie fluidalnym. Inż.Chem. t.3;1982 z.2 s.251-270, rys.tab.wykr.Rez.Sum. 491. CIESIELCZYK Włodzimierz, MROWIEC Mieczysław: Suszenie wybranych substancji w aparatach fluidyzacyjnych. Czas.Tech.R.84;1984z.2 Mech. nr 1 s.22-28, rys.tab.tabl.wykr.bibliogr. 492. CIESIELCZYK Włodzimierz, MROWIEC Mieczysław: Wpływ geometrii dystrybutora gazu na strukturę złoża fluidalnego. W: III Ogólnopolski Sympozjum "Termodynamika warstwy fluidalnej". TERMOFLUID'85. Częstochowa 1985. Częstochowa: 1985 s.90-94,rys.tab.bibliogr. Instytut Maszyn Cieplnych Politechniki Częstochowskiej, Centralne Biuro Konstrukcji Kotłów. 493. CIESIELCZYK Włodzimierz, MROWIEC Mieczysław: Zastosowanie modelu złoża pęcherzykowego do opisu suszenia fluidalnego. W: V Jubileuszowe Sympozjum Suszarnictwa. Wrocław, 11-12. XII.1984 r. Materiały Sympozjum. Wysoka 1984 [b,m,r,w] s.17-25,rys.tabl.bibliogr. Sekcja Suszarnictwa przy Komitecie Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego, Instytut Technologii Przemysłu Chemicznego i Spożywczego AE im. Oskara Langego we Wrocławiu, Instytut Mechanizacji Rolnictwa AR we Wrocławiu. Do użytku wewnętrznego. 494. CIESIELCZYK W[łodzimierz], PABIŚ A [leksander]: Ćwiczenie 11. Spadek ciśnienia podczas przepływu gazu przez złoże fluidalne. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.133-145,rys.tabl.wykr. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej PK. CIESIELCZYK Włodzimierz współaut. zob. też poz.: 1284 495. ACTIVITY of the Academy of Technical Sciences during inter-war period. [Tłum.] Małgorzata Machnacz - Zarzeczna. Acta Acad.Sc.Pol. 1982 nr 1/2 s.91-97 [nadb] 496. CZEMU służą wspomnienia? W: O działaniach zgrupowania partyzanckiego A.K. "Żelbet" na terenach ziemi krakowskiej w roku 1944. Kraków: PK 1985 s.11-14. Koło ZBOWiD przy Politechnice Krakowskiej. 497. CZEMU służą wspomnienia? W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.201-203. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 498. ILE to lat ... [Wspomnienia wojenne]. W: O działaniach zgrupowania partyzanckiego A.K. "Żelbet" na terenach ziemi krakowskiej w roku 1944. Kraków: PK 1985 s.10. Koło ZBOWiD przy Politechnice Krakowskiej. 499. INŻYNIEROWIE 40-lecia.[Wywiad]. Prz.Bud.1985 nr 3 s.161, 11. 500. ISTNIEJĄCE i potencjalnie możliwe obciążenia dynamiczne budynków Śródmieścia Krakowa. Inż. i Bud. R.40;1983 nr 11/12 s.456-461,rys.wykr. 501. JESTEŚMY reprezentantami środowiska. Samorządność akademicka. Rozm. przepr. Wiesław Dębski. Tryb.Ludu 1983 nr 56 s. 502. KIERUNKI prac normalizacyjnych w inżynierii antysejsmicznej W: Wpływy sejsmiczne na budowle. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN i Instytutu Mechaniki Budowli Politechniki Krakowskiej. Kraków 1983. Kraków: PK 1983 s.87-92, bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 503. KOMINY. W: Poradnik projektanta konstrukcji metalowych. Przbiór.pod kier.prof.dra inż. Władysława Boguckiego. T.2. Warszawa: Arkady 1982 s. [543] -662, rys., tabl., wykr., bibliogr. 504. II KONFERENCJA: Ground Movements and Structures. Cardiff, 14-17 kwietnia 1980 r. Czas.Tech. R.84;1984 z.5 Bud. nr 3 s.39-41. 505. MOSTY na znaczkach pocztowych, wystawa w ramach Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej "Ocena nośności mostów – teoria i badanie". Gliwice – Kozubnik 1985. W: Ogólnopolska Konferencja Naukowa; Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Gliwice – Kozubnik 1985. Gliwice: PŚl. 1986 s. [82] -90, fot., rys., Sum. 506. NAPRAWA konstrukcji żelbetowych silosów zbożowych. Pr.Nauk. Inst.Bud.PWroc. 1986 nr 14 Konf. nr 48 s. [33] -37, rys., bibliogr., Sum., Rez. 507. O AKTUALNEJ problematyce naukowo-technicznej w inżynierii antysejsmicznej. W: Wpływy sejsmiczne na budowle. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN i Instytutu Mechaniki Budowli Politechniki Krakowskiej. Kraków 1983. Kraków; PK 1983 s.5-18,rys.wykr.bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 508. O NOWOŚCIACH w dziedzinie inżynierii antysejsmicznej /1982-84/. W: [IV Sympozjum] "Wpływy sejsmiczne i para-sejsmiczne na budowle". Kraków, maj 1985. Materiały sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli Politechniki Krakowskiej. Kraków; PK 1985 s.5-19,rys.schem.Sum. Referaty na prawach rękopisu. 509. O SIŁACH wewnętrznych i naprężeńach w wypionowanym maszcie stalowym. Arch.Inż.Ląd. t.30:1984 z.4 s.736-737,rys.bibliogr. [nadb.] 510. OBCIĄŻENIA budowli zabytkowych Krakowa, zmiany w czasie i ich skutki. W: Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21 czerwca 1986. T.3. Materiały po-konferencyjne. Kraków; PK 1986 s.13-33,rys.wykr.bibliogr.Sum. PAN Oddz.w Krakowie Komisja Budownictwa, PZiTB Oddz. w Krakowie. 511. OBLICZANIE obręczy stalowych wzmacniających kominy ceramiczne. Inż. i Bud. R. 39: 1982 nr 7 s. 125-129, rys., tab., wykr., Rez., Sum. 512. OBSZAR działania zgrupowania partyzanckiego AK "Żelbet" wraz z najważniejszymi datami wydarzeń /lipiec - grudzień 1944/. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s. 133-140, rys. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 513. OBSZAR działania zgrupowania partyzanckiego A.K. "Żelbet" wraz z najważniejszymi datami wydarzeń /lipiec - grudzień 1944/. W: O działaniach zgrupowania partyzanckiego A.K. "Żelbet" na terenach ziemi krakowskiej w roku 1944. Kraków: PK 1985 s. 3-9 mapa. Koło ZBOWiD przy Politechnice Krakowskiej. 514. OCHRONA przeciwodragniowa w budownictwie powszechnym. W: XXI Konferencja Naukowa KILiW PAN i Komitetu Nauki PZITB: Stan i zadania nauki i techniki warunkujące postęp budownictwa. Kraków - Krýnice 1985. Referaty. [b.m.w.] 1985 s. 153-164. Do użytku służbowego. 515. OKREŚLENIE szkodliwości wpływów sejsmicznych i parasejsmicznych na ludzi. Informacja o bieżącym stanie sprawy. W: [IV Sympozjum]: "Wpływy sejsmiczne i parasejsmiczne na budowle". Kraków, maj 1985. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli PK. Referaty na prawach rękopisu. Kraków: PK 1985 s. 125-134, tabl., wykr., bibliogr. 516. PODSTAWY fizyczne metod obliczeń statycznych i sposoby sprawdzania ich wyników. W: Mechanika budowli z elementami ujęć komputerowego. T.1. Warszawa: Arkady 1984 s.377-428,rys.,wykr.,tab.,bibliogr. 517. POWIĄZANIA i współpraca organizacji naukowych z PZITB. W: Działalność PZITB w regionie krakowskim. 1948-1983. Kraków: PZITB 1984 s.83-91,tab. 518. PROBLEM sztywności mostów drogowych w aspekcie odczuwalności drgań przez ludzi. W: "Ocena nośności mostów. Teoria i badania". Ogólnopolska konferencja naukowa. Gliwice - Kozubnik 1985. Referaty. Gliwice: PŚl. 1985 s.23-30,rys.,wykr.,bibliogr.,Sum. Katedra Budowy Mostów Politechniki Śląskiej, PZITB, SITK. 519. PROGRAM działalności Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kadencji 1982-1985. Życie Szk.Wyż. 1983 nr 5 s.3-13. 520. PZITB w federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych w Polsce. Prz.Bud. R.56:1984 nr 5 s.229-232,rys. 521. REFERAT przeglądowy wygłoszony na XXIII końcowym zebraniu plenarnym Rady Głównej. Warszawa: Centrum INTE-DPR 1986 30 s. [Maszyn.powiel.] Prace Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego 1986, załącznik do nr 7 [wg informacji autora.] 522. REINFORCED concrete chimneys - dimensioning of shaft; elastic or ultimate state conditions. W: 5th International Chimney Congress, Essen, West Germany, 3-5.October 1984. Proceedings. Zürich/Brighton: CICIND 1984 s.29-31, wykr. bibliogr. 523. STAN nauk inżynieryjno-budowlanych w ośrodku krakowskim i zadania Krakowskiej Komisji Budownictwa PAN. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.23;1981 [druk] 1982 [z] 2 lipiec-grudzień 1979 s.353-355. 524. USZKODZONY most stalowy, powłokowo-żebrowy po 8 letniej eksploatacji. W: II Konferencja: Bezpieczeństwo budowli mostowych. Wrocław, wrzesień 1982. Referaty dodatkowe. Cz.2. Wrocław: PWroc. 1982 s.5-17, rys., wykr., bibliogr., Sum. Instytut Inżynierii Łądowej Politechniki Wrocławskiej. Raport serii PRE nr 16/82. Na prawach rękopisu. Do użytku służbowego. 525. UWAGI o przemieszczeniach, odkształceniach, naprężeniach i siłach wewnętrznych w konstrukcjach masztowych. [Polem] Grochowski Ireneusz: O obliczaniu masztu radiowo-telewizyjnego z trzonem nieprostoliniowym. Arch. Inż. Łąd. 1982 z.3/4 s.311-318, rys., wykr. 526. WYKORZYSTANIE norm, normatywów i prac badawczych w projektowaniu konstrukcji inżynierskich. Inż. i Bud. R.43;1986 nr 10/11 s.377-380, rys., bibliogr., Streszcz., Res., Sum. 527. WYMIAROWANIE przekrojów żelbetowych kominów przemysłowych według stanu granicznego użytkowego /propozycja do nowej normy/. W: XX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Poznań-Krynica 1984. Referaty. T.2. Cz.2. Konstrukcje betonowe. Poznań; PPozn., 1984 s.53-57, wykr., bibliogr., Sum. 528. Z PRAC Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w I półroczu działalności. Życie Szkoły Wyższej. 1984 nr 1 s.3-21. 529. CIESIELSKI Roman, BLAROWSKI Antoni; O wpływach paraselsmicznych wywołanych eksploatacją metra. W: Metro a środowisko przyrodnicze. Warszawa: Generalna Dyrekcja Budowy Metra 1986 s.112-129, rys., tab., wykr., bibliogr. 530. CIESIELSKI Roman, BOGUSZ Jerzy; Zarysowanie i spękania murowanych ścian krakowskich budynków zabytkowych. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt.: Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków; PK 1986 s.57-68 rys., bibliogr., Sum. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz. w Krakowie. 531. CIESIELSKI Roman, BOGUSZ Jerzy, BLAROWSKI Antoni; Awaria i naprawa estakady stalowej dla transportu kruszywa. Prz.Bud. R.55; 1983 nr 3 s.113-116, fot., rys., bibliogr. 532. CIESIELSKI Roman, BOGUSZ Jerzy, BLAROWSKI Antoni; Uszkodzenia nie nowowznoszonego budynku mieszkalnego systemu CWT-75 wywołane przemarznięciem podłoża gruntowego. W: VIII Sympozjum na temat: Badanie przyczyn i zapobieganie awariom konstrukcji budowlanych. Szczecin, 17–18 czerwca 1986. Referaty. Szczecin; PSzczec. 1986 s. [99]–105,rys.,bibliogr. 533. CIESIELSKI Roman, FISZER Józef: Okupacyjna szkoła budowlana w Krakowie w latach 1940–1944 – konspiracja – Politechnika Krakowska. Notatki ze wspomnień własnych. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków; PK 1986 s.193–198. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 534. CIESIELSKI Roman, FLAGA Andrzej: Drgania smukłych budowli wieżowych w cieniu aerodynamicznym – próba interpretacji fizycznej zjawiska. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. XXVIII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Warszawa – Krynica 1982. Referaty. T.1. Teoria konstrukcji. Warszawa; DOINTE 1982 s.15–22,rys.,wykr.,bibliogr.,Streszcz.,Sum. 536. CIESIELSKI Roman, FUKSA Michał: Charakterystyka techniczna i stan zachowania budynków w śródmieściu Krakowa. Prz.Bud. R.57:1985 nr 8/9 s.388–394,rys.,Rez.,Sum.,Zsfg. 537. CIESIELSKI Roman, KAJPASZ Stanisław: Kształtowanie oraz utrzymanie i wykorzystanie infrastruktury technicznej kraju w zakresie budownictwa i komunikacji. [Ref.] Arch.Inż. Ład. 1986 z.3 s.345-370. 538. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Dynamic properties of reinforced concrete chimneys with conventional lining. W: 5th International Chimney Congress, Essen/West Germany, 3-5.October 1984. Proceedings. Zürich/Brighton: CICIND 1984 s.271-273, wykr., tabl., bibliogr. 539. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Dynamical model of multi-story industrial structures with identification of model parameters. W: IASS World Congress, Argentyna 1982. [Materiały Kongresu] [b.m.w.] : 1982 15s., rys., bibliogr. [nadp.] 540. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Evaluation of harmfulness of parasismic vibrations transferred on buildings. /Acc. to the new polish standard PN/B-02170. W: Dynamika stavebných konštrukcií. Celoštátna Československá Konferencia, Smolenice, 18-20 november 1985. Bratislava: 1985 s.239-244, rys., wykr., bibliogr. Res. Ústav stavebnictva a architektury SAV Bratislava, Žávodná pobočka SVTS. Tytuł również w j. ang. Do użytku wewnętrznego. 541. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Identyfikacja dynamiczna modeli wielokondygnacyjnych konstrukcji przemysłowych. W: Wybrane prace z zakresu inżynierii lądowej. Kraków: PK 1982 [druk:] 1983 s.9-21, rys., schem., wykr. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, Politechnika Krakowska. 542. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Obciążenia sejsmiczne budowli w ujęciu normowym. W: [IV Sympozjum] "Wpływy sejsmiczne i parasejsmiczne na budowle". Kraków, maj 1985. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli Politechniki Krakowskiej. Referaty na prawach rękopisu. Kraków: PK 1985 s.21-33, tabl., wykr., bibliogr., Sum. 543. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Obliczanie mostów na obciążenia sejsmiczne. W: Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Ogólnopolska konferencja naukowa, Gliwice - Kozubnik 1985. Referaty. Gliwice: PŚl. 1985 s.31-36, rys., tab., bibliogr., Sum. Katedra Budowy Mostów Politechniki Śląskiej, PZITB, SITKom. 544. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Ocena praktycznej przydatności uproszczonego modelu obliczeniowego stalowych masztów z odciągami. W: VII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Konstrukcje metalowe". Gdańsk, 23.V.-25.V.1984. T.4. Poznań: PPozn. 1983 s.41-48, rys., schem., tab., wykr., bibliogr., Sum., Rez., Zsfg. KILiW PAN, PZITB Komitet Konstrukcji Metalowych, ZG PZITB, PZITB Oddz. w Gdańsku, Politechnika Gdańska, Zrzeszenie "Mostostal". Tyt. konferencji również w j. ang., niem. i ros. 545. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Ocena szkodliwości drgań przekazywanych przez podłoże na budynki według PN-85/B-02170. W: [IV Sympozjum] Wpływy sejsmiczne i parasejsmieczne na budowle. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli PK. Kraków, maj 1985. Kraków: PK 1985 s.71-92, rys., tabl., wykr., bibliogr., Sum. Referaty na prawach rękopisu. 546. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Pionowa składowa wstrząsu podłoża w warunkach podziemnej eksploatacji górniczej i jej wpływ na obiekty inżynierskie. W: XXII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. Kraków-Krynica 1986. Referaty. T.1. Teoria konstrukcji. Kraków: PK 1986 s.39-44, rys., tab., wykr., bibliogr., Sum. 547. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Podstawy diagnostyczne dla polskiej normy PN-S5/B-02170. W: Proceedings Noise Control 85. Kraków, Sept. 24-27. 1985. Vol. 1. [Ed.:] Zbigniew Engel. Kraków: AGH 1985 s.55-58, rys., wykr., bibliogr., Sum. Streszcz. AGH - Instytut Mechaniki i Wibroakustyki. 548. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Podstawy naukowe i uwarunkowania techniczne projektu nowej normy PN/B-02170. W: XXX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań-Krynica 1984. Referaty. T.1.Cz.1. Teoria konstrukcji. Poznań: PPozn. 1984 s.31-36, rys., tab., wykr., bibliogr., Sum. 549. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Podstawy normowej oceny wpływu drgań na ludzi znajdujących się w budynkach. W: IV Sympozjum "Wpływ wibracji na otoczenie". Kraków – Janowice, wrzesień 1986. Referaty. Kraków: PK 1986 s.39-45, wykr.,bibliogr. Politechnika Krakowska im.Tadeusza Kościuszki Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn. 550. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Program konwencjonalnych badań dynamicznych mostów drogowych. W: Metody oceny stanu technicznego mostów. Konferencja naukowo-techniczna. Kraków, 27-28.V.1983. Zbiór referatów. Kraków: PK 1983 s.19-26,rys.,tab.,bibliogr. Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji, Instytut Badawczy Dróg i Mostów, Komitet Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN. 551. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Przedsięwzięcia techniczne dla ochrony budowli przed drganiemi typu parasejsmioznego. W: Sympozjum: Wpływ wibracji na otoczenie. Kraków-Janowice, wrzesień 1983. Referaty. Kraków: PK 1983 s.107-114,rys.,tab.,bibliogr. Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn PK. Do użytku wewnętrznego. 552. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Ujęcie normowe oceny szkodliwości drgań parasejsmicznych przekazywanych na budynki /wg PN-85/B-02170/. Inż.i Bud., R.42:1985 nr 7/8 s.247-251, rys.,tab.,wykr.,bibliogr.,Rez.,Sum. 554. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz: Wpływ momentów zginających drugiego rzędu w analizie wysokich kominów żelbetowych. W: XXXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.2. Konstrukcje betonowe. Kraków: PK 1985 s.181-186,rys.tab.Sum. Do użytku służbowego. 555. CIESIELSKI Roman, KAWECKI Janusz: Założenia naukowe i podstawy polskiej normy PN-85/B-02170. [Szkodliwość drgań przekazywanych przez podłoże na budynki]. Ochr.Pr. 1986 nr 11 s.12-17,rys.tab.wykr.Rez.Sum.Zsfg. 556. CIESIELSKI Roman, KAWECKI Janusz; Zmiany tłumienia drgań w kolejnych fazach realizacji budowli wieżowych. W: XXIX Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań - Krynica 1983. Referaty. T.1.Cz.1. Teoria konstrukcji. Poznań: PPozn. 1983 s.21-26,tab.wykr.bibliogr.Sum. 557. CIESIELSKI Roman, KAWECKI Janusz, MACIĄG Edward: Istota zjawisk parasejsmicznych i ich znaczenie w inżynierii. W: [IV Sympozjum] Wpływy sejsmiczne i parasejsmiczne na budowle. Kraków, maj 1985. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1985 s.65-70,rys.bibliogr.Sum. Referaty na prawach rękopisu. 558. CIESIELSKI Roman, KAWECKI Janusz, PIERONK Mieczysław: Doświadczalne określenie charakterystyk dynamicznych wybranych mostów stalowych. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa, XXVIII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Warszawa - Krynica 1982. Referaty. T.1. Teoria konstrukcji. Warszawa: DOINTE 1982 s.23-30, tab., wykr., Streszcz., Sum. 559. CIESIELSKI Roman, KAWIECKI Janusz, PIERONK Mieczysław: Doświadczenia z eksperymentalnych badań dynamicznych mostów. W: II Konferencja: Bezpieczeństwo budowli mostowych, Wrocław, wrzesień 1982. Referaty dodatkowe. Cz.2. Wrocław: PWroc. 1982 s.19-34, rys., wykr., bibliogr., Sum. Instytut Inżynierii Łądowej Politechniki Wrocławskiej. Raport serii PRE nr 16/82. Na prawach rękopisu do użytku służbowego. 560. CIESIELSKI Roman, KRUPIŃSKI Jacek: Uszkodzenia i awarie żelbetowych kominów cylindrycznych wykonywanych w podwójnym ślizgu. W: VIII Sympozjum na temat: Badanie przyczyn i zapobieganie awariom konstrukcji budowlanych, Szczecin, 17-18 czerwca 1986. Referaty. Szczecin: PSzczec. 1986 s.[45]-51, rys., wykr., bibliogr. 561. CIESIELSKI Roman, MACŁĄG Edward: Estimation of dynamic response of industrial chimneys induced by paraseismic vibration. In: 5th International Chimney Congress, Essen/West-Germany, 3-5 October 1984. Proceedings. Zürich/Brigton: CICIND 1984 s.267-269, wykr., bibliogr. 562. CIESIELSKI Roman, MACIĄG Edward: Evaluation of transmission of traffic-induced vibration from the ground to the building. W: Dynamika stavebních konstrukcí. Celostátna československá Konferencia, Smolenice, 18–20 novembra 1985. Bratislava: 1985 s. 249–254, rys., tabl., wykr., bibliogr., Res. Ústav stavebnictva a architektury SAV Bratislava, Závodna pobočka SVTS. Tyt. również w j. ang. Do użytku służbowego. 563. CIESIELSKI Roman, MACIĄG Edward: Ocena przekazywania się drgań drogowych z gruntu na budynki. W: [IV Sympozjum:] "Wpływy sejsmiczne i parasejsmiczne na budowle". Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli PK, Kraków, maj 1985. Kraków: PK 1985 s. 135–150, rys., tab., wykr., bibliogr., Sum. Referaty na prawach rękopisu. 564. CIESIELSKI Roman, MACIĄG Edward: Przekazywanie się na budynki drgań wzbudzanych ruchem drogowym. W: XXIX Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Poznań – Krynica 1983. Referaty. T.1.Cz.1. Teoria konstrukcji. Poznań: PPozn. 1983 s. 27–32, tab., wykr., Sum. 565. CIESIELSKI Roman, MACIĄG Edward: Spektra odpowiedzi na drgania wywołane ruchem drogowym. Pr.Komis.Mech.Stos. PAN Krak. 1986 Mech. nr 12 s. 27–46, wykr., bibliogr., Res., Sum. [nadb.] 566. CIESIELSKI Roman, PIERONEK Mieczysław: Wybór wielkości mierzonej do oceny wpływu drgań na budowle. Pr.Nauk.Inst.Bud. PWroc. 1986 nr 12 Konf. nr 45 s.45-52, wykr., bibliogr., rez. Sum. [nadba] 567. CIESIELSKI Roman, PIERONEK Mieczysław, STYPULA Krzysztof: Intensywność dynamicznych wpływów komunikacyjnych w śródmieściu Krakowa. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt.: Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty.T.1. Kraków: PK 1986 s.245-252, rys., tab., bibliogr., Sum. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz.w Krakowie. 568. CIESIELSKI R[oman], PIERONEK M[ieczysław], STYPULA K[rzysztof]: Kinematic excitation of building vibration caused by tramway traffic in the old city of Cracow. In: Dynamika stavebních konstrukcí. Celostátna Československa Konference. Smolenice, 18-20 novembra 1985. Bratislava; 1985 s. 285-288, rys., tab., wykr., Res. Ústav stavebnictva a architektury SAV Bratislava, Zavodna pobočka SVTS. Tyt.również w j. ang. Do użytku służbowego. 569. CIESIELSKI Roman, PIERONEK Mieczysław, STYPULA Krzysztof: Ramowy program badań wpływu drgań komunikacyjnych na budowle zabytkowe Krakowa. W: [IV Sympozjum] "Wpływy sejsmiczne i parasejsmiczne na budowle". Kraków, maj 1985. Materiály z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli PK. Kraków: PK 1985 s.151-157, rys., wykr., bibliogr., Sum. 570. CIESIELSKI Roman, ZIĘBA Antoni: Investigation of the reduction through ground transmitted vibrations by means of shallow vertical trenches. In: International Symposium "Vibration protection in construction". Leningrad 1984. Papers scientific report. T.2. Leningrad: 1984 s.48-54, rys., wykr., bibliogr. Nazwisko drugiego autora w formie: ZIĘBA Antoni. 571. CIESIELSKI Roman, ZIĘBA Antoni: Sympozjum "Wpływy sejsmiczne na budowle". Kraków 1983. [Sprawozdanie.] Arch. Inż. Ład. t.30; 1984 z.4 s.757 [nadb.] 572. CIESIELSKI Roman, ZIĘBA Antoni: Uwagi wstępne. W: Wpływy sejsmiczne na budowle. Materiały z sympozjum naukowego Sekcji Mechaniki Konstrukcji Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Instytutu Mechaniki Budowli Politechniki Krakowskiej. Kraków 1983. Kraków: PK 1983 s.3. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 573. CIESIELSKI Roman, ZIĘBA Antoni, Sztławs Stanisław: Potencjalne i rzeczywiste zagrożenia gazociągów w warunkach zwartej zabudowy zabytkowej na przykładzie m. Krakowa. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynierskie problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków: PK 1986 s.271-281, rys., bibliogr., Sum. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz. w Krakowie. 574. PUNKTY preferencyjne: za i przeciw. Oprac. Ewa Mańkiewicz-Cudny, Roman CIESIELSKI, Jerzy Tyszka. Prz. Tech. 1984 nr 35 s.12-16, il. 575. BADANIE skuteczności udarowych tłumików mechanicznych instalowanych na budowlach wieżowych. [Aut.]: Roman CIESIELSKI, Janusz KAWECKI, Ryszard MASŁOWSKI, Mieczysław PIERONEK. W: Sympozjum: Wpływ wibracji na otoczenie. Referaty. Kraków - Janowice, wrzesień 1983. Kraków: PK 1983 s.21-27, rys., wykr., bibliogr. Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn. Do użytku wewnętrznego. 576. EXPERIMENTAL investigations of efficiency of mechanical impact dampers installed on tower structures. [Aut.]: Roman CIESIELSKI, Janusz KAWECKI, Ryszard MASŁOWSKI, Mieczysław PIERONEK. In: IASS 11 Meeting WG Masts and Towers wers. Milano 1983. Milano: 11s., rys., bibliogr. 577. ZASTOSOWANIE analizy modalnej do oceny drgań prefabrykowanych budynków podlegających wymuszeniom kinematycznym. Oprac.: Roman CIESIELSKI, Krystyna KUŹNIAR, Edward MACIĄG, Tadeusz TATAR. W: XXXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.1. Teoria konstrukcji. Kraków: PK 1985 s.29-34, rys., tab., Sum. Do użytku służbowego. Ciesielski Roman - wywiady, wypowiedzi, wystąpienia 578. DYSKUSJA. W: Ogólnopolska Konferencja Naukowa: Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Gliwice – Kozubnik 1985. Materiały pokonferencyjne. Gliwice: PŚl. 1986 s.22-23, 24, 28, 33, 37, 40-41, 44. 579. III KONGRES Nauki Polskiej. Warszawa, 5-7 marca 1986 r. Wypowiedź przewodniczącego Zespołu XII, prof.dra hab.inż. Romana CIESIELSKIEGO. Inż.i Bud. 1986 nr 7 s.233-235. 580. NA OTWARCIE XXVIII konferencji Krynickiej /21.IX.1982 r./. Inż. i Bud. R.39:1983 nr 1 s.1-3. 581. O III KONGRESIE Nauki Polskiej. Arch.Inż.Ląd. t.32:1986 z.3 s.339-343, bibliogr. [nadb.] 582. NIE ZAWIEŚĆ zaufania. [Szkolnictwo wyższe]. Rozm. przepr. Adam Wojciechowski. Prz.Tyg. 1984 nr 26 s.1, 14, 11. 583. PROFESOR Kazimierz Gamski doktorem honoris causs Politechniki Krakowskiej. Inż. i Bud. R.42:1985 nr 10 s.380-381, fot. 584 [1.] Przemówienie wstępne przewodniczącego Komitetu Naukowego. W: Ogólnopolska Konferencja Naukowa: Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Gliwice – Kozubnik, 1985. Materiały pokonferencyjne. Gliwice: PŚl. 1986 s.12-13. [2.] Przemówienie końcowe przewodniczącego Komitetu Naukowego Konferencji prof. Romana CIESIELSKIEGO. Tamże, s.49-50. 585. REPREZENTOWAĆ akademicką społeczność. [Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego]. Rozm. przepr. Janina Paradowska. Życie Warsz., 1983 nr 245 s.9. 586.[1.] "ZAGADNIENIA modernizacji i remontów ..." [Wypowiedź]. : Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21 czerwca 1986, Materiały pokonferencyjne.T.3. Kraków: PK 1986 s.53-54. PAN O/Kraków Komisja Bud., PZITB O/Kraków. [2.] "W NAWIĄZANIU do wygłoszonych referatów ..." [Głos w dyskusji]. Tamże, s.74-77. [3.] "W STOSUNKU do referatów przedstawionych w III sesji..." [Głos w dyskusji]. Tamże, s.91. [4.] "W GRUPIE referatów wygłoszonych w sesji 5..." [Głos w dyskusji]. Tamże, s.121-122. 587. WYSTĄPIENIE na Zgromadzeniu Ogólnym PAN w dniu 27 stycznia 1983 r. w dyskusji nad referatem Sekretarza Naukowego PAN na temat roli i zadań PAN w sterowaniu nauki polskiej. Biul.Rady Nauki i Szk.Wyż. - Materiał do dyskusji na zebranie Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w dn. 10 marca 1983 r. Warszawa: Centrum INTE - DPR 1983 7s. 588. WYSTĄPIENIE Przewodniczącego Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN. W: XXXI Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Kraków - Krynica 1985. Materiały pokonferencyjne. Kraków: PK 1986 s.9-15, 181-183,257-274. 589. WYSTĄPIENIE przewodniczącego KILiW PAN prof.dra hab.inż. Romana CIESIELSKIEGO [na otwarciu konferencji]. W: XXX Jubileuszowa Konferencja KILiW PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań - Krynica 1985. Materiały pokonferencyjne.T.5. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa oraz budownictwo inżynieryjne w zakresie podziemnego uzbrojenia terenu. Poznań: PPozn. 1985 s.12-14. 590. WYSTĄPIENIE prof.dra hab.inż. Romana CIESIELSKIEGO [na otwarciu konferencji problemowej]. W: XXX Jubileuszowa Konferencja KILiW PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań - Krynica 1985. Materiały pokonferencyjne. T.5. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa oraz budownictwo inżynieryjne w zakresie podziemnego uzbrojenia terenu. Poznań: PPozn. 1985 s.100-102. 591. WYSTĄPIENIE przewodniczącego KILiW PAN prof.dra hab.inż. Romana CIESIELSKIEGO. [Podsumowanie XXX Konferencji]. W: XXX Jubileuszowa Konferencja KILiW PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań - Krynica 1985. Materiały pokonferencyjne. T.5. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa oraz budownictwo inżynieryjne w zakresie podziemnego uzbrojenia terenu. Poznań: PPozn. 1985 s.138-141. 592. CIESIELSKI Roman, FLAGA Andrzej; Kolousek V., Pirner M., Fischer O., Naprstek J.: Wind effects on civil engineering structure. /Skutki działania wiatru na budowle inżynierskie/. Academia, Praha, 1983. Inż. i Bud. R.42:1985 nr 12 s.455. 593. KSZTALTOWANIE oraz utrzymanie i wykorzystanie infrastruktury technicznej kraju w zakresie budownictwa i komunikacji. XII zespół problemowy. [Przew.] prof. Roman CIESIELSKI. Nauka Pol. 1986 nr 3/4 s.313-338. CIESZKOWSKI Jan współaut. zob. poz.: 752 CIEŚLA Barbara 594. CIEŚLA Barbara, PRĄCIK Michał: Analiza porównawcza mechanizmu korbowo-wodziłkowego i mechanizmu kół Czeriana. Czas. Tech. R.85:1985 z.4/235/ Mech. nr 2 s.15-21,rys.tabl.wykr. bibliogr. CIEŚLAK Kazimierz 595. REAKCJE czteropodporowych maszyn. W: II Ogólnopolska Konferencja Mechaniki Maszyn Włókienniczych i Dźwigowych. Bielsko-Biała, 1985.11.07-08. Referaty. Zesz.Nauk.PLódz. 1985 nr 493 Mech. nr 73 s.211-219, bibliogr. Rez. Sekcja TM przy ZGSIMP Oddz. Bielsko-Biała, Instytut Mechaniczno-Konstrukcyjny Filia Płódz. w Bielsku-Białej, Koło Zakładowe SIMP BUMAR-BEDES, Koło Zakładowe SIMP BEFAMA. 596. CIEŚLAK Kazimierz, KRÓLIKOWSKI Włodzimierz: Optymalizacja osprzętu przedsiębiornego koparki hydraulicznej. Prz. Mech. R.42:1983 z.14 s.17-19, rys., bibliogr., Streszcz., Rez., Sum., Zsfg. 597. CIEŚLAK Kazimierz, KRÓLIKOWSKI Włodzimierz, BICZ Zbigniew: Osprzęt specjalny do miejscowego odsłaniania rurociągów. Prz. Mech. R.43:1984 nr 2 s.17-19, rys., wykr., Rez., Sum., Zsfg., Streszcz. 598. CIEŚLAK Kazimierz, SZCZYBURA Marek, BIGZ Zbigniew: Mechanizm obrotu skorup chwytek hydraulicznych. Prz. Mech. R.41:1982 nr 1/7 s.22-24, rys., wykr., Rez., Sum., Zsfg., Streszcz. CIEŚLIŃSKI Janusz 599. NIEKTÓRE problemy powiązania dróg krajowych z układem komunikacyjnym Krakowa. Drogownictwo R.41:1986 nr 7 s.139-142, rys. 600. TRASA Zwierzyniecka w Krakowie jako problem planistyczny, techniczny i ekologiczny. Drogownictwo R.40:1985 nr 1 s.12-17, rys., mapy. 603. CIOS Krzysztof, TULEJA Wacław: Analityczna reprezentacja sygnału deterministycznego w przestrzeni Hilberta $L^2/ab$. W: II Seminarium naukowe: Elektrotechnika, automatyka i elektronika w transporcie szynowym SEMTRAK-84 pod protektoratem J.M.Rektora Politechniki Krakowskiej prof.dr hab. inż. Tadeusza Środulskiego./Materiały z konferencji naukowej/. Kraków - Janowice, 27-29.IX.1984. Kraków: PK 1984 s.245-250, wykr.bibliogr.Sum. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK. 604. CYKLIS Jerzy, STACHÓŃ Józef, SZYM CZAK Antoni: Możliwość kontroli narzędzi na podstawie analizy zjawisk dynamicznych w strefie skrawania. W: Dynamika obrabiarek i obróbki skrawaniem. DYNAMIKA'85. Pr.Nauk.Inst.Technol.Bud. Masz.PWroc.1985 nr 30 Konf. nr 8 s.234-239, rys.bibliogr. Sum. 605. CYKLIS Jerzy, SZADKOWSKA-SKRZYPICIEL Jolanta: Analyse des zusammengesetzten Produktionssystems mit veränderlichen Produktionsprofil. W: Seminarium: Metody analizy systemów technicznych "MAST-83". Kraków, wrzesień 1983. Kraków: PK 1983 s.23-34, rys.bibliogr.Zsfg, Abstr.Streszc. Instytut Technologii Maszyn, Zakład Systemów Technicznych PK im.T.Kościuszki. 606. MODELOWANIE symulacyjne. [Oprac.] Jerzy CYKLIS. W: Optymalne decyzje w procesach produkcyjnych. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Pr.zbior.pod red. Jerzego CYKLISA. Cz.2. Metody matematyczne. Kraków: PK 1984 s.294-386,rys.tab.tabl.wykr.bibliogr. 607. OPTYMALNE decyzje w procesach produkcyjnych. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Pr.zbior.pod red. Jerzego CYKLISA. Cz.2. Metody matematyczne. Kraków: PK 1984 433s.,rys.tab.wykr.tabl.bibliogr. 608. PODEJMOVANIE decyzji w warunkach modelu statystycznego. [Oprac.] Jerzy CYKLIS. W: Optymalne decyzje w procesach produkcyjnych. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Pr.zbior.pod red. Jerzego CYKLISA. Cz.2. Metody matematyczne. Kraków: PK 1984 s.252-269,rys.tab.bibliogr. 609. PROBLEMATYKA badań operacyjnych. [Oprac.] Jerzy CYKLIS. W: Optymalne decyzje w procesach produkcyjnych. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Pr.zbior.pod red. Jerzego CYKLISA. Cz.2. Metody matematyczne. Kraków: PK 1984 s.7-27,tabl.wykr.bibliogr. CYUNEL Bogdan 610. OPTIMAL'NOE raspredelenie resursov v rassredotočennom stroitel'stve. In: VII Internationaler Kongress Industrielles Bauen /IKIB/. DDR - Leipzig, 25-28.9.1984. "Industrialisierung der Baustellenprozesse", Leipzig:1984 s.60-63, bibliogr. Wissenschaftliche Berichte der Technischen Hochschule Leipzig. H.12. 611. OPTYMALIZACJA rozdziału zasobów w świetle teorii gier. W: XXII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. Kraków - Krynica 1986. Referaty. T.5. Technologia, organizacja i ekonomika. Zagadnienia konstrukcyjne różne. Kraków: PK 1986 s.83-88, tabl., bibliogr. Sum. Do użytku służbowego. 612. TECHNOLOGIA i organizacja budownictwa drogowego. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Warszawa: PWN 1986 468 s., il. 613. CYUNEL Bogdan, BANACH-PASZKIEWICZ Halina: Modele optymalizacji produkcji budowlano-drogowej przy zmiennej strukturze robót. W: XXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.5. Technologia i organizacja. Zagadnienia technologiczno-budowlane. Kraków: PK 1985 s.27-32, rys. Do użytku służbowego. 614. CYUNEL Bogdan, BANACH-PASZKIEWICZ Halina: Organizacja i zarządzanie w drogownictwie. Kielce: PŚwiętokrz. 1982 193s. rys., tab., tabl., wykr., bibliogr. Skrypty uczelniane Politechniki Świętokrzyskiej nr 105. 615. CYUNEL Bogdan, JONAK Marcin: Modele współdziałania systemów transportowych. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.1. Kraków: PK 1986 s.45-54, bibliogr., streszcz. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 47. 616. CYUNEL Bogdan, KONOPKA Roman: Metody synchronizacji złożonych procesów produkcyjnych w budownictwie. W: XXXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.5. Technologis i organizacja. Zagadnienia technologiczno-budowlane. Kraków: PK 1985 s.33-39, rys., sum. Do użytku służbowego. 617. CYUNEL Bogdan, KONOPKA Roman: Problemy optymalizacji zasobów produkcyjnych w świetle programowania dynamicznego. W: XXX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica 1984. Referaty. T.3. Cz. 6. Mechanizacja i organizacja budownictwa. Poznań: PPozn. 1984 s.207-211, rys., bibliogr., sum. 618. CYUNEL Bogdan, KONOPKA Roman, KOWALIK Jerzy: Podstawy projektowania technologii i organizacji robót ziemnych w budownictwie. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: Technologia robót budowlanych. Kraków: PK 1984 275s., rys., tab., tabl., wykr., bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 619. CYUNEL Bogdan, KONOPKA Roman, KOWALIK Jerzy: Zastosowanie metod programowania dyskretnego w projektowaniu organizacji produkcji. W: XXIX Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica 1983. Referaty. T.3.Cz.5. Technologia i organizacja budownictwa. Poznań: PPozn. 1983 s.195-200,Sum. 620. CYUNEL Bogdan, LOSSOW-SAMKOWA Barbara: Plany kształcenia kadr inżynierskich w Polsce /porównania między uezelniami/. W: XXXII Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. Kraków – Krynica 1986. Referaty.T.6. Kształcenie kadr dla budownictwa. Kraków: PK 1986 s.161-166. Do użytku służbowego. 621. CYUNEL Bogdan, PODGÓRNA Zuzanna: Metoda wielokryterialnego doboru technologii w budownictwie mieszkaniowym. W: XXIX Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica, 1983. Referaty. T.3.Cz.5. Technologia i organizacja budownictwa. Poznań: PPozn. 1983 s.201-206,tabl.,bibliogr.,Sum. CZAPLIŃSKI Kazimierz 622. CZAPLIŃSKI Kazimierz, CZEMPLIK Andrzej, Paprooki Artur: Mostaż stalowego mostu drogowego we Wrocławiu. W: Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Ogólnopolska Konferencja naukowa. Gliwice – Kozubnik 1985. Referaty. Gliwice: PŚl.1985 s.37-39,rys.schem.bibliogr.Sum. Katedra Budowy Mostów PŚ1., PZITB, SITKom. C Z A R N E C K I Antoni 623. CZARNECKI Antoni, LISOWSKI Edward: Stanowisko do badania silników hydraulicznych z częściowym odzyskiem mocy. Ster. Napęd Hydraul. 1984 nr 3 s.73-75,rys.wykr.Rez.Sum. Zsfg. C Z A R T O R Y S K A - G U N I A Barbara 624. CZARTORYSKA-GUNIA Barbara, Jabłońska Danuta: Eine Sammlung der Texte für die Studenten der Fakultät für Mechanik. Kraków; PK 1985 14s. Politechnika Krakowska im.Tadeusza Kościuszki – Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych. 625. ALLTAGSTHEMEN. Teksty uzupełniające do nauki języka nie- mieckiego na podstawie podręcznika: "Alltagsthemen im Co- spräch" autorów: H. Hillmer, G. Ramsey. Wybrała i oprac. mgr Barbara CZARTORYSKA-GUNIA. Kraków: [PK] 1984 30s. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Studium Pra- ktycznej Nauki Języków Obcych. C Z A Y K A Tadeusz 626. CZAYKA Tadeusz, PORADA Zbigniew, REJMER Marek: Określenie wartości parametrów jednostkowych sieci trakcyjnej. W: III Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna: Elektrotechnika, elektronika i automatyka w transporcie szynowym. SEMTRAK'86. Kraków - Janowice, 24-26 września 1986. T.1. Kraków: PK 1986 s.35-40,rys.Zsfg. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK, Południowa DOKP, Dyrekcja MPK w Krakowie, SEP, Oddz.SITK. CZĄSTKA Andrzej 627. ARCHITEKTURA a bioklimat - określenie relacji na podstawie modelowych badań aerodynamicznych. Teka Komis.Urb. t.17; 1983 s.141-153,il,rys.tab.Sum.Rez. 628. KLIMAT regionu górskiego - Polskich Karpat Zachodnich - jako czynnik determinujący rozwój historycznych form architektury regionalnej. W: Wybrane zagadnienia ochrony konserwatorskiej historycznych struktur regionalnych oraz ich współczesne architektoniczno-urbanistyczne kształtowanie. Materiały z II Ogólnopolskiego Sympozjum Architektury Regionalnej zorganizowanego przez Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej oraz Komisję Urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie. Kraków: PK 1982 s.17-24,bibliogr. 629. WPIŁY klimatu górskiego na architekturę dachu. Teka Komis. Urb. t.19;1985 s.133-143,il,rys.wykr.Sum.Rez. CZĄSTKA Andrzej współaut. zob. też poz.: 2606, 2607 CZECH Ludmiła 630. ZASTOSOWANIA geometrii rzutowej do kinematyki - uogólnienie twierdzenia B.W. Kennedy'ego. W: Konferencja Naukowo-Dydaktyczna Instytutu Matematyki Politechniki Krakowskiej. Janowice 1986.05.23-25. Kraków: PK 1987 s.7-11,rys. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie. 631. ZASTOSOWANIA zmodyfikowanego twierdzenia Morley'a. W: Konferencja Naukowo-Dydaktyczna Instytutu Matematyki Politechniki Krakowskiej. Janowice 1985.05.31-06.02. Kraków: PK 1985 s.11-18,rys.wykr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie. 632. ZMODYFIKOWANE twierdzenie Morley'a. Seminarium 85.04. Zesz. 2. Kraków: PK 1985 7s.nlb.1,rys.bibliogr. Zakład Geometrii Wykreślnej Instytutu Matematyki Politechniki Krakowskiej. CZEKAJ Jacek 633. CZEKAJ Jacek, LENARTOWICZ Krzysztof: Explanatory report for work 05. In: Dokumentation des Entwurfsseminars mit den Mitgliedern des Polnischen Architektenverbandes SARP zu Block 2 Berlin - Südliche Friedrichstadt vom 10. bis 15.April 1986. Berlin Internationale Bauausstellung 1987,s.36-39, 43,rys. 634. Loegler Romuald, CZEKAJ Jacek, PIOTROWSKI Marek: Moduł przestrzenny? Estetyka? Architektura? Estetyka geometrii? Architektura 1983 nr 1 s.36-43,11.rys.Sum.Res.Res.Res. CZEKAJ Tadeusz 635. POLIMERY fotozniszczelne – drogi otrzymywania i tendencje zastosowania. Polimery 1982 nr 12 s.465-467,Sum.Res. CZEKAJ Tadeusz współaut. zob. też poz.: 1241 CZERNI Józef 636. CENTRALNE katalogi Biblioteki Narodowej a katalogi regionalne. Rocznik Nauk.-Dydak.WSP Krak. 1982 z.78 Pr.Bibliotekozn. 1 s.35-49. Tekst referatu wygłoszonego na ogólnokrajowej konferencji naukowej pt.: "Funkcjonowanie i organizacja krajowych katalogów centralnych" zorg.przez Zespół Bibliotek, Centrum INTE i Zakład Katalogów Centralnych Biblioteki Narodowej w Warszawie w dn.3-4 czerwca 1980 r. 637. KOMPUTERYZACJA bibliotek. Wybrane zagadnienia. Zeszyt Nauk. AE Krak. 1982 nr 158 s.59-78,Res.Sum. CZERNICKI Marek 638. Pibouleau L., CZERNICKI M[arek], Domenech S.: Influence of the radial dispersion into a packed batch distillation column. Choice of boundary conditions. In: 8th Internatio639. La DISPERSIÓN radial en una columna de destilación con relleno. [Aut.] CZERNICKI Marek [i in]. Ing. Química An.17:1985 No 201 s.63-70,rys.tab.wykr.bibliogr. CZERNICKI Marek współaut. zob. też poz.: 638, 1856 CZERWIEC Zdzisław współaut. zob. poz.: 2544 CZUBA Władysław 640. CZUBA Władysław, RUTKOWSKI Kazimierz, CHOLEWKA Elżbieta: Complexes of Hg /II/ halides with 2-/N,N- disubstituted-aminoethyl/-pyridines. Pol.J.Chem. 1983 nr 7/9 s.711-717,tab.streszcz. CZUBA Władysław współaut. zob. też poz.: 1602, 2693 CZYCZULA Włodzimierz 641. DOSKONALENIE konstrukcji drogi kolejowej z uwagi na oddziaływanie wibracyjne. Czas.Tech. R.84:1984 z.5 Bud. nr 3 s.18-23,rys.wykr.bibliogr. 642. PODKLAD jako amplifikator drgań szyyny. W: III Krajowa konferencja naukowa: Drogi kolejowe. Kraków – Muszyna 3-5. X.1985. Cz.1. [b.m.r.w.] s.67-73, wykr., bibliogr. Instytut Dróg, Kolei i Mostów PK, Oddz. Krakowski SITK, Południowa DOKP w Krakowie, Zakłady Budownictwa Kolejowego w Krakowie. 643. WPLYW prędkości pociągów na poziom drgań elementów nawierzchni kolejowej. Drogi Kolej. 1984 nr 11 s.326-329, rys., tab., wykr. 644. [1.] CZYCZUŁA Włodzimierz, JAMKA Maciej: Badania osiądań i propagacji drgań w podsypce pod wpływem obciążenia wibracyjnego. W: II Krajowa konferencja naukowa "Drogi kolejowe" DK'83. Poznań – Łydzyna, 18-19 października 1983. Pr.Nauk. Inst.Inż.Ląd.PPozn. 1983 s.55-65, wykr., tabl., bibliogr., Sum. [2.] WPLYW temperatury na zmiany nierówności poziomych w eksploatowanym torze bezstykowym. Tamże, s.67-74, tabl., wykr., bibliogr., Sum. CZYŻ Marta 645. INNOWACJE techniczne a kształtowanie się relacji cen. W: Innowacje techniczne we współczesnej gospodarce kapitalistycznej i socjalistycznej. /Materiały z konferencji naukowej/. Janowice'84. Kraków:PK 1985 [druk:] 1986 s.25-32, tabl. Politechnika Krakowska im.Tadeusza Kościuszki. 646. Wpływ praktycznego wykorzystania teorii J.M.Keynesa na zmiany cen w krajach kapitalistycznych wysoko uprzemysłowionych. Czas.Tech. R.85:1985 z.5 i 7 /236 i 238/ Bud. nr 3 i 4 s. 121–[124]. DANKIEWICZ Jerzy 647. DANKIEWICZ J[erzy], PAWŁOWSKA-KOZIŃSKA D[zunuta]: Phase system $K_2SO_4-MgSO_4-CaSO_4-H_2O$ at temperatures above 373 K. Z.anorg.allg.Chem. Bd 488:1982 s.223-228,rys.tab.bibliogr.[nadb.] DANKIEWICZ Jerzy współaut. zob.też poz.: 81, 1269, 1270, 1272, 2472 DANKIEWICZ Maria 648. DANKIEWICZ M[aria], RUDKOWSKA Z[ofia], ŁATLAK K[azimiera]: Spektroskopische Untersuchungen von Magnesiumsulfatlösungen in Wasser-Methanolgemischen im nahen Infrarot-Bereich. Z.anorg.allg.Chem. Bd 486:1982 s.207-214,rys.bibliogr.[nadb.] DATKA Stanisław 649. CZTERDZIESTOLECIE Zakładu Budowy Dróg i Inżynierii Ruchu Politechniki Krakowskiej. Drogownictwo 1986 nr 7 s.137-139. 650. GEOMETRYCZNE kształtowanie ulic w obszarach zabytkowych. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt."Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19–21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków: PK 1986 s.189–201,rys.,tabl.,bibliogr.Sum. PAN Oddz.w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz.w Krakowie. 651. OPTYMALIZACJA prędkości na pośrednich łącznicach węzłów drogowych. W: Wybrane prace z zakresu inżynierii lądowej. Kraków: PK 1982 [druk] 1983 s.259–286,tabl.,wykr.,bibliogr. Streszcz.Sum. PAN – Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, Politechnika Krakowska. 652. PROBLEMY komunikacji w układach przestrzennych miast o charakterze zabytkowym. Spraw. z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.25;1981 [druk] 1983 [nr] 2 lipiec-grudzień s.283–284. 653. PROPOZYCJE klasyfikacji oraz parametrów ulic w obszarach zabytkowych. W: Informacja MR I.6 [nr] 4: Rewaloryzacja zespołów zabytkowych na tle rozwoju miast. Kraków: PK 1983 s.53–57,tabl. Zespół Rewaloryzacji Zakładu Architektury Krajobrazu PK. 654. ULICE. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1982 143s.,rys.,tabl.,wykr.,bibliogr. Politechnika Krakowska im.Tadeusza Kościuszki, Ser."L". 655. ULICE. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1986 143s.,rys.,tabl.,wykr.,bibliogr. 656. DATKA Stanisław, RADOSZ Stanisław: Prognozowanie poziomu hałasu drogowego. /Temat MK-132 08-01-03/. Pr.Inst.Bad. Dróg 1982 nr 4 s.142-149,wykr.bibliogr. DĄBKOWSKI Jerzy 657. DĄBKOWSKI Jerzy, SOWA Alfred: Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka matematyczna dla wydziałów technicznych AR. Cz.1. Rachunek prawdopodobieństwa. Kraków: PK 1986 106s. rys.wykr.tabl. Akademia Rolnicza im.H.Kołłątaja w Krakowie. 658. DĄBKOWSKI Jerzy, SOWA Alfred: Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka matematyczna dla wydziałów technicznych AR. Cz.2. Statystyka matematyczna. Kraków: PK 1986 [druk] 1987 111s.tabl.wykr.bibliogr. Akademia Rolnicza im.H. Kołłątaja..Skrypty dla szkół wyższych. DĄBROWSKA-BUDZIŁO Krystyna 659. ARCHITEKTURA krajobrazu miejskiego a urbanistyka współczesna. Teka Komis.Urb. t.16:1982 s.151-161,fot.rys.Rez.Sum. 660. CECHY krajobrazu miejskiego na przykładzie kilku miast włoskich w ujęciu - ulica, plac, panorama. Spraw.z Pos. Komis.Nauk.PAN Krak. t.29:1985 [druk] 1987 z.1/2 s.227-228. 661. KRAJOBRAZ śródmieścia Krakowa – kompozycja miasta i jego panoramy. Teka Komis.Urb. t.17:1983 s.73-81, 1 szkic, rys. Rez.Sum. DĄBROWSKA – BUDZIŁO Krystyna współaut. zob.też. poz.: 186, 187, 201, 202, 207, 242 DĄBROWSKI Marek współaut. zob.poz.: 1077, 1087, 1111. DĄBROWSKI Wojciech 662. A METHOD of calculating the concentration of deposit around an injection well. Water Res. vol.18:1984 No 6 s.709-717, wykr., bibliogr. Sum. 663. NUMERYCZNA symulacja studni chłonnej poprzedzonej stacją filtrów wielowarstwowych. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej. /Materiały z IV konferencji naukowej w Jawowicach w dniach od 20-22 września 1982 r. Kraków: PK 1986 s.79-122, rys., schem., tabl., wykr., bibliogr., Streszcz., Sum., Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 43. 664. O METODZIE modelowania studni chłonnej i filtra pospiesznego. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej /materiały z III konferencji naukowej w Jawowicach w dniach od 16 do 19 września 1980 r./. Kraków: PK 1982 s.163-173, bibliogr., Streszcz., Sum., Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 19. 665. UWAGI o przepływie zawiesin wodnych przez ośrodki wielowarstwowe. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej /Materiały z IV konferencji naukowej w Janowicach w dniach 20-22 września 1982 r./. Kraków: PK 1986 s.123-133, wykr., bibliogr., Streszcz., Sum., Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 43. 666. Burys Stanisław, DĄBROWSKI Wojciech: Numeryczna weryfikacja jednej z metod modelowania studni chłonnych. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej /materiały z III konferencji naukowej w Janowicach w dniach od 16 do 19 września 1980 r./. Kraków: PK 1982 s.155-162, tabl., bibliogr., Streszcz., Sum., Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 19. 667. Burys Stanisław, DĄBROWSKI Wojciech: O przepływie zawiesin wodnych przez strefę przyfiltrową studni wierczonej. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej /materiały z IV konferencji naukowej w Janowicach w dniach od 20-22 września 1982 r./. Kraków: PK 1986 s.63-77, bibliogr., Streszcz., Sum., Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 43. 668. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef: Specjalne rozwiązania wielostrefowego systemu zaopatrzenia w wodę. Gaz Woda 1986 nr 4 s.79-82, rys., wykr., bibliogr., Streszcz., Rez., Résumé, Sum. 669. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef: Water supply system. Pol. Eng. 1985 nr 3 /111/ s.30,rys. To samo w wersji językowej francuskiej i niemieckiej czasopisma: SYSTEM d'alimentation en eau. Eng. Pol. 1985 nr 3/111/ s.30,rys. WASSERVERSORGUNGS-System. Pol. Eng. 1985 Nr 3/111/ s.30,rys. 670. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef: Water supply system. Pol.Eng. 1985 nr 4/112/ s.30. To samo w wersji językowej franc. i niem.czasopisma: PROTECTION de l'energie dans le reseaux d'adduction d'eau. Eng.Pol. 1985 nr 4/112/ s.34. ENERGIESCHUTZ in Wasserinstallationen. Pol.Eng. 1985 Nr 4 s.34. 671. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef: [Wielostrefowy system zaopatrzenia w wodę. Pol.Eng. 1985] s.87,rys. Opis artykułu sporządzono na podstawie informacji autora - tekst w języku chińskim. 672. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef: Wielostrefowe systemy zaopatrzenia w wodę z przetwornikiem energii. Ochrona środowiska 1985. Wydawnictwo PZITS nr 463/2-3 /24-25/ s.95 schem.Sum. 673. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef, WÓJCIK Włodzimierz: Metoda obliczania hydraulicznych układów stacji uzdatniania wody. Gaz Woda 1986 nr 6 s.122-125,rys.Streszoz.Rez. Res.Sum. 674. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef, WÓJCIK Włodzimierz: Sterowanie układem hydraulicznym zakładu uzdatniania wody powierzchniowej. W: IX Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Zagadnienie zaopatrzenia w wodę miast i wsi. Materiały konferencyjne. Poznań 1984. T.2. Poznań: 1984 s.1-12,rys.schem. NOT, Rada Wojewódzka w Poznaniu; PZITS Oddz. w Poznaniu. Wydawnictwo PZITS nr 441. 65 lat PZITS 1919-1984. Do użytku wewnętrznego. 675. DĄBROWSKI Wojciech, DZIOPAK Józef, WÓJCIK Włodzimierz: Ujęcia infiltracyjne jako sposób zaopatrzenia w wodę w terenach rekreacyjnych z uwzględnieniem wymogów ochrony środowiska. W: IV Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna pt.: Ochrona środowiska człowieka ze szczególnym uwzględnieniem rekreacji. Olsztyn, 28-29 wrzesień 1984. Biskupiec: WZSR [b.r.w.] s.195-212,rys.bibliogr. PZITS Oddz. w Olsztynie. DĄBROWSKI Wojciech współaut. zob.też poz.: 783, 784, 785, 787, 3062, 3063 DĄMBSKA-ŚMIAŁOWSKA Elżbieta 676. WSPOMNIENIE o działalności prof. Rudolfa Śmiałowskiego w okresie okupacji. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach Pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.155-161. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 677. WYNIKI badań nad strukturą przestrzenną zamku Krzyżtopór w Ujeździe. Cz.1. [Aut.]: Elżbieta DĄBSKA-ŚMIŁOWSKA, Wacław CELADYN, Jan KURLIK, Teresa KUSIONOWICZ, Aleksander NIKODE-MOWICZ. Teka Komis. Urb. t.20; 1986 s.55-66, il. Sum. Rez. DEMIAŃOWSKA Alina 678. ROZKŁAD siły sprężającej w betonowych zbiornikach sprężonych metodą nawijania. [Aut.]: Alina DEMIAŃOWSKA, Andrzej SERUGA, Jerzy TWORŁEK, Władysław ZIOBRÓŃ. Inż. i Bud. R.39; 1983 nr 4 s.169-172, il. tab. wykr. bibliogr. DEMKOWICZ Leszek 679. ADAPTACYJNE metody elementów skończonych. Kraków: PK 1986 205s.rys. tab. wykr. bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 46. DEŃKO Stanisław 680. MIĘDZY funkcjonalizmem a estetyką. Akademicka Pracownia Architektury Współczesnej przy Studenckiej Spółdzielni Pracy "Żeczek" w Krakowie. [Oprac.]: Stanisław DEŃKO [i in.]. Architektura R.39; 1985 nr 4/5 s.57-64, il.rys. Res. Réz. Rez. Sum. 681. DEŃKO Stanisław, Kuzianik Robert: Explanatory report for work 01. In: Dokumentation des Entwurfsseminars mit den Mitgliedern des Polnischen Architektenverbandes SARP zu Block 2 Berlin - Südliche Friedrichstadt vom 10.bis 15. April 1986. Berlin Internationale Bauausstellung 1987 s.40-41, 20-23, rys. DINDORF Ryszard 632. DINDORF Ryszard, WOLKOW Jerzy: Dwudrogowe zawory odcinające typu "cartridge" w hydraulice maszynowej. Czas.Tech. R.85:1985 z.1 Mech. nr 2 /233/ s.1-8,rys.,bibliogr. DŁUŻEWSKA Barbara współaut. zob. poz.: 4. DOMAŃSKI Tomasz 634. POŻAR budowli a bezpieczeństwo. W: Trzynasta Ogólnopolska Konferencja Zastosowań Matematyki. Sielpie W.,17-26. IX.1984. Streszczenia referatów i komunikatów. Warszawa: 1984 15s.[odb.] Komitet Nauk Matematycznych PAN, Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Instytut Matematyczny PAN. 635. DOMAŃSKI Tomasz, SOWA Alfred: Bayesowska metoda wyznaczania odporności ogniowej konstrukcji. W: XXXII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. Kraków - Krynica 1986. Referaty.T.3. Konstrukacje metalowe. Kraków: PK 1986 s.15-20, tabl., wykr., bibliogr. Sum. Do użytku służbowego. 686. DOMAŃSKI Tomasz, SOWA Alfred: Estymacja klas odporności ogniowej konstrukcji. W: II Konferencja "Problemy losowe w mechanice konstrukcji". Gdańsk, 15-16 listopad 1985. Referaty. [b.m.r.w.] s.61-66, rys., bibliogr. Sum. [odb.] Komitet Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN Sekcja Mechaniki Konstrukcji, Polskie Towarzystwo Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej Oddz. w Gdańsku, Politechnika Gdańska Wydz. Budownictwa Łądowego. 687. DOMAŃSKI T[omasz], SOWA A [lfred]: Ocena nośności konstrukcji przy uwzględnieniu entropii rozkładu. W: Jedenasta Ogólnopolska Konferencja Zastosowania Matematyki. Rajgród, 20-29. IX.1982. Streszczenia referatów i komunikatów. Warszawa: 1982 s.15 [odb.] Komitet Nauk Matematycznych PAN, Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Instytut Matematyki PAN, Wojskowy Instytut Informatyki. 688. DOMAŃSKI Tomasz, SOWA Alfred: Oczekiwana informacja norm budowlanych. W: Dwunasta Ogólnopolska Konferencja Zastosowań Matematyki. Rajgród, 19 - 28.IX.1983. Streszczenia referatów i komunikatów. Warszawa: 1983 s.11 [odb.] Komitet Nauk Matematycznych PAN, Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Instytut Matematyki PAN, Wojskowy Instytut Informatyki. DOMAŃSKI Tomasz współaut. zob. też poz.: 1911, 1912, 2648, 2649. DOMIN Tadeusz 689. MATERIAŁY budowlane, Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Kraków: PK 1986 338 s., rys., tab., wykr., bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 690. DOMIN Tadeusz, PIENIĄŻEK Zbigniew: Uwagi do rozwiązań osuszania i ochrony murów przed kapilarnym podciąganiem wody gruntowej. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19–21.06.1986. Referaty. T.2: Kraków: PK 1986 s. 195–202, bibliogr. Sum. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz. w Krakowie. DOMSKI Jerzy 691. PRÓBY oceny celowości stosowania teorii Biota w zagadnieniach konsolidacji gruntów. Arch. Hydrot. 1983 z. 2 s. 197–214, rys., wykr., Rez., Sum. 692. Bskalus Józef, DOMSKI Jerzy, PAŁKA Julian: Stabilizacja zbocza i ściany oporowej palami Wolfsholza. Inż. i Bud. R. 40; 1983 nr 6 s. 246–248, rys., Rez., Sum. DRAPELIA – HERMANSDORFER Alicja współaut. zob. poz.: 1823 DROZDOWSKI Piotr, MAZGAJ Witold: Moment elektromagnetyczny maszyny szeregowej przy impulsowym hamowaniu z osłabianiem wzbudzenia. W: III Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna. Elektrotechnika, elektronika i automatyka w transporcie szynowym. SEMTRAK'86. Kraków - Janowice, 24-26 września 1986. T.1. Kraków: PK 1986 s.236-241, rys.wykr.bibliogr. Zsfg. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK, Południowa DOKP, Dyrekcja MPK w Krakowie, Oddz. Krakowski SEP, Oddz. SITKom. DROZDOWSKI Piotr, MAZGAJ Witold: Rozruch impulsowy silnika szeregowego prądu stałego zasilanego z przerywacza tyristowego. W: Elektrotechnika i elektronika w transporcie szynowym. /Materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1983 s.3-16,rys.wykr.bibliogr. Streszcz.Rez.Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. DROZDOWSKI Piotr, MAZGAJ Witold: Symulacja w programie NAP 2 pracy silnika klatkowego zasilanego poprzez układ odwrotnie równoległy. Prz. Elektrot. 1985 nr 2 s.53-57,rys.tab. wykr.Rez.Sum. DROZDOWSKI Piotr, MAZGAJ Witold, PETROV Robert: Porównanie przebiegów prądu twornika silnika szeregowego i obecwsbudnego przy rozruchu impulsowym. W: III Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna, Elektrotechnika, elektronika i automatyka w transporcie szynowym, SEMTRAK'86. Kraków - Janowice, 24-26 września 1986. T.1. Kraków: PK 1986 s. 242-247, rys., bibliogr., Sum. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK, Południowa DOKP, Dyrekcja MPK w Krakowie, Oddz. Krakowski SEP, Oddz. SITKom. 697. DROZDOWSKI Piotr, MIKULIK Jerzy, MAZGAJ Witold: Wpływ zmian prądu twornika trakcyjnej maszyny szeregowej prądu stałego na pracę układu impulsowego hamowania odzyskowo-rezystancyjnego. W: II Seminarium naukowe "Elektrotechnika, automatyka i elektronika w transporcie szynowym SEMTRAK-84" pod protektoratem J.M. Rektora Politechniki Krakowskiej prof. dr hab. inż. Tadeusza Środulskiego. Kraków - Janowice, 27-29. IX. 1984 /Materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1984 s. 188-191, rys., schem., wykr., bibliogr., Sum. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK im. Tadeusza Kościuszki. 698. [1.] ĆWICZENIE: Transformator 3-fazowy. Oprac. P[iotr] DROZDOWSKI. W: Laboratorium maszyn elektrycznych. Pr. zbior. pod red. J[ana] MARKIEŁOWSKIEGO. Cz.1. Instrukcje do ćwiczeń. Kraków: PK 1982 s. 27-36, rys., wykr., tab. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: Teoria maszyn elektrycznych. Ser."T". [2.] ĆWICZENIE: Badania ogólne maszyn prądu stałego. Tamże, s. 117-130, rys., wykr. [3.] ĆWICZENIE: Prądnic prądu stałego. Tamże, s.131-140,rys. tab.wykr. [4.] ĆWICZENIE: Silnik bocznikowy prądu stałego. Tamże, s.141-150,rys.tab.wykr. [5.] ĆWICZENIE: Silnik szeregowy prądu stałego. Tamże, s.151-158,rys.wykr. DROZDOWSKI Piotr współaut. zob. też poz.: 14 DROŻDŻ Małgorzata 699. GOSPODARSTWA rolne w NRD. Bud. Rol. 1986 nr 1 s.8-9,11.Rez. Zsfg. 700. PROJEKTOWANA zabudowa mieszkaniowa na terenach wiejskich w Polsce południowej – budynki atrialne. W: Konferencja na temat: Kierunki planowania przestrzennego i architektury współczesnej wsi. Białystok, maj 1984. Białystok: PBiałost. 1984 s.121-133,rys. Instytut Architektury Politechniki Białostockiej. DUBOWICKA Anna 701. IDENTYFIKACJA parametrów ośrodka wodnoprzepuszczalnego metodą tarowania numerycznego. W: VI Konferencja na temat: Metody komputerowe w mechanice konstrukcji. Białystok, czerwiec 1983. T.2. Referaty ogólne i płaskowe. Białystok; PBiškost. 1983 s.255-256, bibliogr. Sum. Sekcja Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN, Instytut Budownictwa Ładownego Politechniki Białostockiej, PZITB Oddz.w Białymstoku. 702. DUBOWICKA Anna, ZBOŚ Danuta: Analiza przepływu stacjonarnego w ośrodku wodoprzepuszczalnym metodą elementów skończonych. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej /materiały z III konferencji naukowej w Janowicach w dniach od 16 do 19 września 1980 r./. Kraków: PK 1982 s.51-72, rys. wykr. bibliogr. Streszcz. Sum. Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 19. 703. DUBOWICKA Anna, ZBOŚ Danuta: Identyfikacja parametrów ośrodka wodoprzepuszczalnego przy przepływie stacjonarnym. W: Matematyczne modelowanie ujęć wody podziemnej /materiały z IV Konferencji naukowej w Janowicach w dn. od 20-22 września 1982 r./. Kraków: PK 1986 s.221-239, rys. bibliogr. Streszcz. Sum. Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 43. DUDA Jan 704. MOŻLIWOŚCI wyboru optymalnego rozwiązania przy wielowariantowym zautomatyzowanym dobiorze uchwytów obróbkowych. Zesz.Nauk.PRzesz. 1983 nr 12 Mech. z.4 s.118-124, rys. tab. wykr. DUDA Jan współaut. zob.też poz.: 2520 DUDEK Andrzej 705. MODEL dynamiczny przekładni stożkowej o zębach prostych. W: XII Sympozjum Podstaw Konstrukcji Maszyn. Lublin – Kazimierz Dolny 1985.10.9–12. Streszczenia. Lublin: Wyd. PLub. 1985 s.84–85, rys., bibliogr. Sum. Rez. Wydział Mechaniki i Organizacji Politechniki Lubelskiej. 706. DUDEK Andrzej, SENDYKA Bronisław: Siły międzysębne w przekładni obiegowej z zazębieniem cykloidalnym. Prz. Mech. 1986 nr 14 s.3–6, rys., tab., wykr. Rez. Sum. Zsfg. DUDEK Mirosław 707. NIEKONWENCJONALNE przetworniki pomiarowe do pomiaru prądów i napięć o dużej składowej stałej. W: XVI Międzyuczelniana Konferencja Meteorologów. Lublin 1983. Materiały konferencyjne. Lublin: PLub. 1983 s.340–346, rys., wykr., bibliogr. Streszcz. Sum. Prace Instytutu Przetwarzania i Użytkowania Energii Elektrycznej Politechniki Lubelskiej. Ser. C nr 11. DUDEK Władysław 708. PROBLEMY eksploatacji i rozwoju miejskiej trakcji elektrycznej w Krakowie. W: Elektrotechnika i elektronika w transporcie szynowym. /Materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1983 s.17–28, rys., tabl., bibliogr. Streszcz. Sum. Rez. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 709. WIELOFUNKCYJNE implikanty proste z wiązań zakazanych. Arch. Autom. Telemech. 1982 z.3/4 s.197-211, tab., rez., sum. DUMA Ireneusz współaut. zob. poz. 1514 DUNIKOWSKI Marek 710. DUNIKOWSKI Marek, MIECZNIKOWSKI Wojciech, BOJANOWSKI Krzysztof: Detal i całość. Rozm. przepr. Wojciech KOSIŃSKI. Architektura R.40:1986 nr 4/5 s.54-56, 11 rys., sum., rez., rez. DURAJ Ryszard 711. PRESSURE effect on the Curie temperature of Dy$_2$Fe$_{17-y}$Al$_y$ compounds. [Aut.] R.J. Redwański, J.J.M. Franse, K. Krop, R[yszard] DURAJ and R[yszard] ZACH. Phys.Stat.Sol.(B) vol. 130 B:1985 s.286-288, tab., wykr., bibliogr. DURYCH Antoni 712. ANALIZA teoretyczno-doświadczalna dyspersji wzdłużnej i poprzecznej w aparacie krzyżowoprądowym. Zesz.Nauk.PPozn.Chem. 1986 z.18 s.209-219, rys., wykr., sum. 713. UOGÓLNIONY model matematyczny wymiany masy w aparacie krzyżowoprądowym. W: 5 Seminarium: Inżynieria Procesowa i Budowa Aparatury Chemicznej. Kraków, 14-18 maj 1984. Kre714. DURYCH Antoni, LASZUK Andrzej: [1.] Ćwiczenie nr 1. Wypływ cieczy ze zbiornika. Więczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.27-35,rys.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. [2.] Ćwiczenie nr 2. Opory przepływu płynu w przewodach. Tamże, s.36-46,rys.wykr.tabl. [3.] Ćwiczenie nr 3. Wzorcowanie cieczowych zwężek pomiarowych i rotametrów. Tamże, s.47-57,rys.wykr.tabl. [4.] Ćwiczenie nr 4. Pomiar natężenia przepływu cieczy zwężkami normalnymi. Tamże, s.58-66,rys.wykr. 715. DURYCH Antoni, LASZUK Andrzej, WIECHOWSKI Andrzej: Aktualne problemy odsiarczania gazów spalinowych. Ochr.Powietrza 1983 nr 1 s.18-22,rys.tab.Rez.Sum. 716. DURYCH Antoni, LASZUK Andrzej, WIECHOWSKI Andrzej: Badanie odsiarczania gazów metodą "Dry Scrubbing". W: II Ogólnopolska Konferencja Naukowa na temat: Kompleksowe i szczegółowe problemy inżynierii środowiska. Częstochowa - Ustronie Morskie 1987. Z.1. Ogólny. Problematyka ochrony powietrza i ochrony powierzchni ziemi. Katowice: UŚl. 1986 s.56-63 schem.tabl. Instytut Inżynierii Sanitarnej Politechniki Częstochowskiej. Zbiór referatów na prawach publikacji. Tyt. konferencji również w j. niem. 717. DURYCH Antoni, LASZUK Andrzej, WIECHOWSKI Andrzej: "Dry scrubbing" – nowa technika odsiarczania gazów spalinowych. Ochr. Powietrza 1985 nr 3 s.45-50,rys.tab.wykr.Rez.Sum.Zsfg. 718. DURYCH A[nton], MROWIEC M[ieczysław]: Ćwiczenie 23. Wymiana masy w kolumnie rektyfikacyjnej. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.270-288,rys.tab.wykr. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 719. DURYCH A[nton], PABIŚ A[leksander]: Ćwiczenie 13. Pomiar mocy mieszania. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.162-168,rys.tabl.wykr. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 720. DURYCH A[nton], PABIŚ A[leksander]: Ćwiczenie 16. Wnikianie ciepła przy mieszaniu. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.201-210,rys.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 721. DURYCH A[nton], PABIŚ A[leksander]: Ćwiczenie 17. Chłodzenie cieczy w mieszalniku z wężownicą przy zmiennej temperaturze czynnika chłodzącego. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.211-218,rys.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 722. DURYCH A[nton], PABIŚ A[leksander]: Ćwiczenie 18. Ogrzewanie cieczy w mieszalniku z zastosowaniem zewnętrznego wymiennika ciepła. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.219-224,rys.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 723. DURYCH A[nton], WIECHOWSKI A[ndrzej]: Ćwiczenie 12. Hydrodynamika kolumny z ruchowym wypełnieniem. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.146-161,rys.tabl.wyk. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 724. DURYCH A[nton], WIECHOWSKI A[ndrzej]: Ćwiczenie 21. Wymiana masy w fazie gazowej. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.247-258,rys.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 725. DURYCH A[nton], WIECHOWSKI A[ndrzej]: Ćwiczenie 22. Jednoczesna wymiana masy i ciepła. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.259-269,rys.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 726. DURYCH A[ntonii], WIECHOWSKI A[ndrzej]: Ćwiczenie 24. Kinetyka suszenia. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.289-309,rys.tab.tabl.wykr. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 727. DURYCH A[ntonii], ŻĄDŁO J[an]: Ćwiczenie 5. Pomiar natężenia przepływu gazów znormalizowanymi zwęzkami pomiarowymi. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.67-74,rys.wykr. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 728. DURYCH A[ntonii], ŻĄDŁO J[an]: Ćwiczenie 6. Wzorcowanie nieznormalizowanych zwęzków pomiarowych dla gazów. Wzorcowanie rotametrów. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.75-81,rys.tabl. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. 729. DURYCH A[ntonii], ŻĄDŁO J[an]: Ćwiczenie 8. Klasyfikacja hydrauliczna. W: Ćwiczenia laboratoryjne z inżynierii chemicznej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd.2. Kraków: PK 1984 s.92-103,rys.tabl.wykr. Instytut Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej. DURYCH Antoni współaut. zob. też poz.: 135 DWORZAK-ŻAK Ewa 730. CO ZOSTANIE ze starego Wrocławia? Życie Lit. 1986 nr 24 s. 1,11, il. 731. DAWNA rzeźnia krakowska współczesnym miejscem pracy. Czas. Tech. R.85;1985 [druk:] 1987 z.1 i 3 Bud. nr 1 i 2 s.86-90,fot.rys. 732. DYSKRETNY urok starych fabryk. [Kraków] Mag. Kult. 1982 nr 1/3 s.60-64,il. 733. DWORZAK-ŻAK Ewa, Klocek Marta, Woźniczka Krzysztof: System OWT w budownictwie jednorodzinnym. W: V Ogólnokrajowa konferencja naukowo-techniczna "Jednorodzinne budownictwo mieszkalne". Kraków - grudzień 1983. Materiały pokonferencyjne. Kraków: PK 1983 s.27-38,rys.tabl.fot.bibliogr. Krakowski Oddz. PZITB, Inwestprojekt Wwa, WZSM Kraków, PKrak. DYDUCH Krzysztof 734. ANALIZA nośności zginanych przekrojów częściowo sprężonych. W: XXIX Konferencja Naukowa KILiW PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań - Krynica 1983, Referaty. T.2.Cz.2. Konstrukcje betonowe. Poznań: PPozn. 1983 s.45-50,rys.wykr.bibliogr. Sum. 735. ANALIZA stanów granicznych w belkach częściowo sprężonych. Inż. i Bud. R.40:1983 nr 11/12 s.478-482,rys.tab.wykr. bibliogr. 736. CRACKING of partially prestressed beams under long-term loading. In: Research on prestressed concrete in Poland, Technical Contribution to the Ninth International Congress of the FIP. Stockholm, 6-10.06.1982. Kraków: PK 1982 s.16-25,rys.bibliogr. Committee for Civil Engineering Polish member group of the FIP, Technical University of Cracow. 737. ODKSZTALCENIA opóźnione betonu w świetle wytycznych CEB-FIP. Inż. i Bud. R.43:1986 nr 2 s.56-60,rys.tab.wykr. bibliogr. 738. STAN graniczny zarysowania w konstrukcjach częściowo sprężonych. W: Wybrane prace z zakresu inżynierii lądowej. Kraków: PK 1982 [druk] 1983 s.121-143,rys.wykr.bibliogr. Sum.Streszcz. PAN – Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, Politechnika Krakowska. 739. ZASTOSOWANIE elementów strunobetonowych w konstrukcjach stropów zespolonych na przykładzie Francji. W: I Konferencja Naukowa: Konstrukcje zespolone. Zielona Góra, listopad 1986 s.33-39, rys., bibliogr., Sum. [nadb.] 740. DYDUCH Krzysztof, PIECHNIK Stefan: Kształcenie inżynierów w uczelniach zachodnich. W: XXII Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. Kraków – Krynica 1986. Referaty. T.6. Kształcenie kadr dla budownictwa. Kraków: PK 1986 s.167-173, tabl. Do użytku służbowego. 741. DYDUCH Krzysztof, PIOTROWSKI Wojciech: Odwracalne i nieodwracalne odkształcenia opóźnione w betonie. Zesz.Nauk. PGdań. '1984 nr 370 Bud. Łąd. z.40 s.59-69, rys., tabl., wykr., bibliogr., Rez., Sum. [nadb.] 742. DYDUCH Krzysztof, PLACHECKI Marian: Rozwój rys w prefabrykatach stropowych z piaskobetonu przy obciążeniu długotrwałym. W: Mechanika konstrukcji betonowych. Pr. Nauk. Inst. Bud. PWroc. 1983 nr 40 Konf. nr 9 s.143-148, rys., schem., tabl., wykr., bibliogr., Sum. 743. DYDUCH Krzysztof, TWOREK Jerzy: Wzmocnienie zginanych elementów sprężonych poprzez iniekcję żywicami epoksydowymi i sprężenie. W: VIII Sympozjum nt.: Badanie przyczyn i zapobieganie awariom konstrukcji budowlanych. Szczecin, 17-18 czerwca 1986. Referaty. Szczecin: PSzczec. 1986 s.197-203, rys., wykr. 744. DYDUCH Krzysztof, TWOREK Jerzy: Zginane elementy częściowo sprężone poddane obciążeniom wielokrotnie zmiennym. W: XXII Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Aktualne problemy naukowe-budowlane budownictwa. Kraków - Krynica 1986. Referaty. T.2. Konstrukcje betonowe. Kraków: PK 1986 s.11-16,schem.wykr. Do użytku służbowego. 745. Destrebecq Jean François, DYDUCH Krzysztof: Rozwój rys i odkształceń w belkach żelbetowych przy obciążeniu długotrwałym. W: XXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty.T.2. Konstrukcje betonowe. Kraków: PK 1985 s.79-84,rys.Sum. Do użytku służbowego. 746. Destrebecq J[ean] - F[rançois], DYDUCH K[rzysztof]: Équilibre interne et ouverture des fissures des poutres en béton armé dans le temps. Mater. Constr. vol.19;1986 No 110 s.123-130, rys.wykr.bibliogr. 747. Dudek – Dyduch Ewa, DYDUCH Krzysztof: Investment optimization task – mathematical model. In: Proceedings of the Fifth International Symposium System – Modelling – Control. Zakopane – Poland, October 6–12, 1986. T.1. Łódź: PLédz. 1986 s.21-26. Polish Cybernetical Society, Institute of Informatics Technical University of Łódź. DYDUCH Tadeusz 748. KONCEPCJA nauczania programowanego z zastosowaniem technik video /elementy/. Seminarium 85.10. Zesz.6. Kraków: PK 1985 s.4,nlb.5,rys. Zakład Geometrii Wykreślnej Instytutu Matematyki Politechniki Krakowskiej. 749. ON SOME family of central collinear transformations on the plane $E^2$. Zesz. Nauk. PPozn. 1986 Geom., nr 15 s.115-120, rys. 750. ZAGADNIENIA realizacji oprogramowania mikrokomputerów dla celów dydaktyki geometrii wykreślnej. W: Konferencja naukowo-dydaktyczna Instytutu Matematyki Politechniki Krakowskiej. Janowice 1986.05.23-25. Kraków: PK 1987 s.13-16, rys. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. DYLĄG Cecylia 751. PRZEMYSŁOWE metody osuszania chloru. Czas. Tech. R.35: 1985 z.2 /233/ Mech. nr 1 s.44-47,rys.bibliogr. DYLĄG Michał 752. DYLĄG Michał, CIESZKOWSKI Jan; Wpływ wybranych parametrów mieszania na efektywną powierzchnię międzyfazową gaz – ciecz w układach wielofazowych. W: 3 Ogólnopolskie seminarium na temat: "Mieszanie". Szczecin 1984. Pr. Nauk. 753. DYLĄG Michał, KAMIENSKI Jerzy: Moc mieszania mieszańców turbinowych stożkowych. Inż. Chem. t.4;1983 z.3 s.451-466, rys.wykr.Sum. 754. DYLĄG Michał, KAMIENSKI Jerzy: Powierzchnia międzyfazowa w układzie ciecz – gaz mieszanym mechanicznie. 1. Warunki prowadzenia mieszania. 2. Aspekty energetyczne. Inż. Chem. t.3;1982 z.1 s.35-59,rys.tab.wykr.Rez.Sum. 755. DYLĄG Michał, KASZ Jacek: Analiza numeryczna konneksyjnej wymiany ciepła w prostokątnych kanałach pionowych. W: 5 Seminarium Inżynieria Procesowa i Budowa Aparatury Chemicznej. Kraków, 14-18 maj 1984. Kraków: PK 1984 s.297-318, rys.wykr.tab.bibliogr.Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Technische Universität Berlin. 756. DYLĄG Michał, MASZEK Ludwik: Odemglacze siatkowe płaskie w procesie odemglania mgieł olejowych. Inż. Apar. Chem. R.22: 1983 nr 3 s.16-18,wykr.Sum.Rez. 757. DYLĄG Michał, MASZEK Ludwik: Odemglacze siatkowe płaskie w procesie odemglania gazu z mgieł olejowych. W: 4 Seminarium "Inżynieria chemiczna i budowa aparatury chemicznej. Berlin, 21-25 czerwca 1982. TUB - DOKUMENTATION Kongresse und Tagungen 1982 H.13. Berlin: 1982 s.253-270, wykr., bibliogr. Streszcz. Zsfg. Uniwersytet Techniczny Berlin, Politechnika Krakowska. Tytuł artykułu i konferencji również w j. niem. 758. DYLĄG Michał, MASZEK Ludwik: Proces odemglania gazu w płaskich odemglaczach siatkowych. Ochr. Powietrza R.17:1983 nr 2 s.29-34, rys. wykr., Rez., Sum., Zsfg. 759. DYLĄG Michał, MASZEK Ludwik: Proces odemglania gazu w płaskich odemglaczach siatkowych. 1. Hipoteza optymalnego stanu nasycenia wkładu odemglającego. 2. Model fizyczny i matematyczny procesu. Inż. Chem. t.3:1982 z.2 s.271-300, rys. wykr., Rez., Sum. 760. DYLĄG Michał, PYĆ Michał: Moć rozruchowa mieszadła mechanicznego. W: 3 Ogólnopolskie seminarium na temat: "Mieszanie". Szczecin 1984. Pr. Nauk. PSzcze. 1984 nr 273 Inst. Inż. Chem. i Chemii Fiz. nr 16 s.78-79. Kom. Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN, Sekcja Inżynierii Chemicznej SITPChem. przy Zarządzie Głównym NOT. 761. DYLĄG Michał, TALAGA Jan: Badania operacji mechanicznego mieszania układów heterofazowych ciecz - gaz - ciało stałe. W: 3 Ogólnopolskie seminarium na temat: "Mieszanie". Szczecin 1984. Pr. Nauk. PSzcze. 1984 nr 273 Inst. Inż. Chem. i Chemii Fiz. nr 16 s.80-81. Kom. Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN, Sekcja Inżynierii Chemicznej SITPChem. przy Zarządzie Głównym NOT. 762. DYLĄG Michał, TALAGA Jan: Mechaniczne mieszanie układu dwufazowego ciecz - ciało stałe. Czas. Tech. R.83:1979 [druk:] 1984 z.6 i 8 Mech. nr 3 i 4 s.16-24,rys.wykr.bibliogr. 763. DYLĄG Michał, TALAGA Jan: Ocena stanu rozproszenia cząstek fazy stałej w cieczy w warunkach mieszania mechanicznego. Arch. Hydrot. R.31:1984 z.3 s.315-331,rys.wykr.Rez.Sum. DZIADUR Wiesław 764. BADANIA odporności powłok niklowo-fosforowych na ścieranie. W: I Sympozjum Stopy żelaza odporne na ścieranie. Kraków – Mogilany, wrzesień 1984. Kraków: PK 1984 s.149-154,wykr. bibliogr. Inst. Materiałoznawstwa i Technologii Metali PK, Koło Zakładowe STOP. Toż: Trybologia R.16:1985 nr 4 s.21-24,rys.wykr.Sum.Rez. 765. DZIADUR Wiesław, WOJNAR Leszek: Wpływ promienia i głębokości karbu na udarność stali o podwyższonej wytrzymałości. Czas. Tech. R.84:1984 z.8/231/ Mech. nr 4 s.1-4,fot.wykr. bibliogr. 766. WPLYW procesu metalurgicznego na zmiany ilościowe i jakościowe wtrąceń niemetalicznych w stali o podwyższonych włanościas mechanicznych. Oprso.: Wiesław DZIADUR, Władysław KANIA, Stanisław PYTEL, Stanisław RUDNIK, Roman WIELGOSZ, Lucyna WYKA, Antoni ZACZYK. Pr. Rady Nauk. Huty Len. 1982 nr 36 s.26-37, tab., wykr., rez., sum. DZIADUR Wiesław współaut. zob. też poz.: 2462 DZIEDZIK Jan 767. PRZYCZĘPNOŚĆ lepiszczy do kruszyw drogowych. Drogownictwo R.41:1986 nr 1 s.2-3, il, DZIOPAK Józef 768. AKUMULACJA ścieków deszczowych w kanalizacyjnych zbiornikach retencyjnych. Ochr. Środ. 1986 nr 488/1/2/27-28/s.21-24, rys., wykr., bibliogr., sum. Wydawnictwo PZITS. 769. [COMPLEX – oszczędnościowy zbiornik wyrównawczy w kanalizacji.] [Polish] Engineering [1985] s.87, rys. Tekst w j. chińskim; opis sporządzono na podstawie informacji autora. 770. CONTRACT. Nowator 1985 nr 7/8/95-96/s.55, rys. 771. CONTRACT ... Prz. Tech. 1985 nr 6 s.15, rys. 772. [CONTRACT – oszczędnościowy zbiornik retencyjny w kanalizacji.] [Polish] Engineering [1985] s.87, rys. Tekst w j. chińskim; opis na podstawie informacji autora. 773. CONTRACT – type storage reservoir. Polish Engineering 1985 nr 1/109/ s.16,rys. To samo w wersji językowej frans., niem. i czes. czasopismach: CONTRACT – reservoir d’accumulation du type. Engineering Polonaise 1985 nr 1/109/ s.16,rys. CONTRACT – Staubecken Typ. Polnisches Engineering 1985 nr 1/109/ s.16,rys. RETEŃCJI nadrz typu CONTRACT. Polskie Engineering [1985] s.34,rys. 774. The CONTRACT – type storage reservoir. Pol. Tech. Rev. 1985 nr 4 s.18-20,rys.wykr. To samo w wersji językowej frans., niem. i ros. czasopismach: RESERVOIR d’accumulation type CONTRACT. Tech. Pol. 1985 nr 4 s.18-20,rys.wykr. MISCHWASSERENTLASTUNGSBAUWERK vom Typ CONTRACT. Tech. Pol. 1985 nr 4 s.18-20,rys.wykr. REGULIRUJUSCIJ rezervuar tips KONTRAKT. Obz. Pol. Tech. 1985 nr 4 s.18-20,rys.wykr. 775. KANALIZACYJNE zbiorniki retencyjne w infrastrukturze podziemnej miast. W: Infrastruktura podziemna miast. III Konferencja naukowo-techniczna. Wrocław, 14–15 listopada 1985. Pr. Nauk. Inst. Inż. Ład. PWroc. 1985 [nr] 31 Konf. [nr] 11 s. 15-22,rys.wykr.bibliogr.Zsfg,Rez. Wydano w roku 40-lecia Politechniki Wrocławskiej. 776. MODEL matematyczny zbiornika retencyjnego kanalizacji deszczowej. Kraków: PK 1984 88s. rys.wykr.bibliogr.Streszcz. Sum.Zsfg. Politechnika Krakowska im.Tadeusza Kościuszki. Monografia 31. 777. MOŻLIWOŚCI stosowania i obliczanie kanalizacyjnych zbiorników retencyjnych typu CONTRACT. Ochr. Środ. 1986 nr 488/1/2 /27-28/ s.45-49, rys.wykr.bibliogr.Sum. Wydawnictwo PZITS. 778. MOŻLIWOŚCI zastosowania otwartych zbiorników retencyjnych w melioracji terenów podgórskich i górskich. W: Melioracje terenów podgórskich i górskich. Ogólnopolska Konferencja Maukowo-Techniczna. Kraków, 20-21 maj 1985 r. Referaty. Kraków: Z.P.SSP "Żaczek" 1985 s.148-153, bibliogr. NOT, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Wodnych Melioracji Zarząd Główny Wwa i Oddz.Kraków, Urząd Miasta Krakowa Wydz. Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa. Do użytku wewnętrznego. 779. NOWA konstrukcja kanalizacyjnego zbiornika retencyjnego typu CONTRACT. Ochr. Środ. 1984 nr 434/3/4 /20-21/ s.59-62, rys.schem.bibliogr. Wydawnictwo PZITS. 780. OSZCZĘDNOŚCIOWE typy zbiorników do retencjonowania ścieków w kanalizacji. W: "Odprowadzanie i unieszkodliwianie spływów odpadowych z aglomeracji miejsko-przemysłowych". Łódź 6-7 październik 1986 r. [Materiały konferencyjne]. Łódź: Zakł.Graf.Wydawnictw Naukowych 1986 s.21-36,rys.bibliogr. NOT, PZITS Oddz.w Łodzi. Do użytku służbowego. 781. WIELOFUNKCYJNE przepompowanie kanalizacyjne typu RETURN. Ochr. Środ. 1986 nr 488/1/2 /27-28/ s.106,rys.Sum. Wydawnictwo PZITS. 782. WIEŁOKOMOROWY zbiornik retencyjny typu COMPLEMENT. Ochr. Środ. 1986 nr 488/1/2 /27-28/ s.105,rys.Sum. 783. DZIOPAK Józef, DĄBROWSKI Wojciech: Możliwości ograniczenia zużycia energii w wielo-strefowych obiektach zaopatrzenia w wodę przy pomocy systemu "AKWANA". W: Materiały na XVI Seminarium projektantów wodociągów. Sieci wodociągowe. Pro- blemy zaopatrzenia miasta Rzeszowa w wodę. Projektowanie systemów wielostrefowych. Ujęcia wód infiltracyjnych. Doś- wiadczenia projektowe, realizacyjne i eksploatacyjne. Uz- godnienie dokumentacji - jakie być powinny. Łańcut, 23-25 wrzesień 1985 r. Kraków: IGNiG 1985 s.193-206,schem. bi- bliogr. Wydawniotwo PZITS nr 478/85. Biuro Projektów Bu- downictwa Komunalnego w Krakowie, PZITS Oddz.w Krakowie, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Rze- szowie. 784. DZIOPAK Józef, DĄBROWSKI Wojciech: Specjalne rozwiązania wielostrefowego systemu zaopatrzenia w wodę. Gaz Woda R. 60;1986 nr 4 s.79-82,wykr. 785. DZIOPAK Józef, DĄBROWSKI Wojciech, WÓJCIK Włodzimierz: Alternatywy grawitacyjnych układów zaopatrzenia w wodę miejscowości górskich. W: IX Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna: Zagadnienia zaopatrzenia w wodę miast i wsi. Poznań 1984. Materiały konferencyjne. T.4. Poznań 1984 s.1-17,rys.,bibliogr. Wydawnictwo PZITS nr 441. NOT, Rada Wojewódzka w Poznaniu, PZITS Oddział w Poznaniu. 65 lat PZITS 1919-1984. Do użytku wewnętrznego. 786. DZIOPAK Józef, WIECZYSTY Artur: Wykorzystanie modelowania matematycznego do wymiarowania zbiorników retencyjnych na sieci kanalizacyjnej. Ochr. Środ. nr 434/3/4 /20-21/ s.50-54,rys.,wykr.,bibliogr. Wydawnictwo PZITS. 787. DZIOPAK Józef, WÓJCIK Włodzimierz, DĄBROWSKI Wojciech: Analiza renowacji stawu metodą elektrohydrauliczna. Gaz Woda R.59;1985 nr 2 s.39-41,schem.,tab.,bibliogr.,Streszcz.,Rez.,Sum.,Res. 788. PATENT. Polska, nr 130256. Zbiornik retencyjny w kanalizacji. Int. Cl³. E05F 5/10. Politechnika Krakowska, Kraków /Polska/. Zgłosz. P.229 354 z 81.01.23. Opubl. 1986.02.28. 2 s. 789. WZÓR UŻYTKOWY. Polska, nr 42536. Retencyjny zbiornik cieczy. Int. Cl⁴. E0 3F 5/10 E03B 11/00. Politechnika Krakowska, Kraków /Polska/. Zgłosz. W.75081 z 85.07.01. Ogłosz.: 86.04.08. 6 s.,rys. 790. WZÓR UŻYTKOWY. Polska, nr 42537. Retencyjny zbiornik do cieczy. Int. Cl.⁴ E03F 5/10 E03B 11/00. Politechnika Krakowska. Kraków /Polska/. Zgłosz. W.75082 z dn.85.07.01. Ogłosz. 86.04.08. 5 s.+ 1 rys. 791. WZÓR UŻYTKOWY. Polska, nr 42538. Retencyjny zbiornik dla cieczy. Int. Cl.⁴, E03F 5/10 E03B 11/00. Politechnika Krakowska. Kraków /Polska/. Zgłosz. W.75083 z dn.85.07.01. Ogłosz. 86.04.08. 5 s.+ 1 rys. DZIOPAK Józef współaut. zob. też poz.: 668, 669, 670, 671, 672, 673, 674, 675, 3002, 3005, 3061, 3062, 3063, 3064. DZIURDA Włodzimierz 792. DZIURDA W[łodzimierz], Gabła L[ubomir], TULETA M[arek]: Bombardment - induced photon emission in studies of the surfaces. Acta Univ. Wratisl. 1986 No 937 Mat. Fiz. Astr. [No] 48 s.69-77, wykr.bibliogr. [nadp.] Proc. 9th Seminar on Surface Physics. 793. DZIURDA W[łodzimierz], Gabła L[ubomir], TULETA M[arek]: Excited atom as a gauge for calibration of the voids in rigid networks. J. Non-Crys. Solids 1984 No 64 s.211-214, bibliogr. 794. DZIURDA W[łodzimierz], Gabła L[ubomir], TULETA M[arek]: Structural aspects in research of liquid alloys by bombardment γ induced photon emission. Acta Univ. Wratisl. 1986 No 937 Mat. Fiz. Astr. [No] 48 s.79-87, rys., wykr., bibliogr. [nadb.] Proc. 9th Seminar on Surface Physics. 795. DZIURDA W [Łodziemierz], Gabła L [Łubomir], TULETA M [Srek]: Surface segregation in liquid Ga-In alloys studies by bombardment - induced photon emission. Sur. Sc. 1986 [No] 177 s.363-370, rys., wykr., bibliogr. [nadb.] 796. DZIURDA W [Łodziemierz], Gabła L [Łubomir], TULETA M [Srek]: The excitation of energetic atomic particles penetrating amorphous condensed matter. Physica 1983 No 115 C s.419-425, wykr., bibliogr. DŻULA Stanisław 797. A THEORY of calculation of the specific surface pressure on the friction face of shoe brake. In: Rail vehicles. Selected problems. Cracow: PK 1986 s.5-30, rys., wykr., bibliogr. Streszcz. Sum. T. Kościuszko Technical University of Cracow. Monograph 41. 798. CZĘSTOTLIWOŚĆ drgań własnych koła zestawu kołowego. W: Pojazdy szynowe – 50 lat trakcji elektrycznej PKP. VI Krajowa konferencja naukowa. Wrocław – Radków, 18-20.09.1986. Pr.Nauk.Inst.Konstr.i Ekspl.Masz.PWroc. 1986 nr 48 Konf. nr 11 s.23-32, rys., bibliogr. Rez. Sum. 798a. DYNAMICZNY model koła zestawu kołowego. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji... Kraków - Muszyna, 3-5.XII. 1985. T.2. Kraków: Wydz. Transportu PKrak. 1985 s.261-266, rys.,bibliogr. Wydział Transportu Politechniki Krakowskiej. 799. Influence of brake shoe suspension on the distribution of unit pressures in the friction zone of the rail vehicle shoe brake. In: Herstellungs und Reparaturtechnologie von Fahrzeugen. Budapest, 13 mai 1986. Sammlung von Vorträgen. Budapest: MTESZ 1986 s.14-20,rys. HFV Dresden DDR, VŠDS Žilina CSSR, Politechnika Krakowska Polen, BME Budapest Ungarn FABIJANOWSKA Katarzyna współaut. zob. poz.: 2119, 2765 FEUER Tadeusz 800. FEUER T[adeusz], KARMOWSKI W[ojciech]: Holographic measurement of displacement of a rigid body. J. Tech. Phys. 1982 no 3/4 s.239-248, il.,rys. Streszcz., Rez. FIAŁKOWSKI Konrad 801. BADANIA nieniszczące. [ćwiczenia]. W: Zajęcia laboratoryjne z metaloznawstwa. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych dla przedmiotu: Metaloznawstwo. Kraków: PK 1983 s.46-57, rys., tabl., bibliogr. 802. FIAŁKOWSKI Konrad, KAZIOR Jan: Ocena stopnia porowatości warstw dyfuzyjnych. Czas. Tech. R. 83; 1979 [druk] 1984 z. 6 i 8 Mech. nr 3 i 4 s.5-7, 11, rys. 803. FIAŁKOWSKI Konrad, RZĘPKA Ewaryst: Wpływ dyfuzyjnych warstw węglikowych na charakter pękania próbek stalowych. Metalozn. Obr. Ciep. 1984 nr 68 s.14-17, rys., tab., wykr., leż., Sum., Zsfg. PIERTAK Maria 804. PIERTAK M[aria], BRONIEWSKI T[adeusz]: The adhesion of resin concretes to reinforcing steel in reinforced concrete elements. In: Adhesion between polymers and concrete. Bonding, protection, repair. Proceedings of the international symposium organized by RILEM Technical Committee 52 – Resin Adherence to Concrete and Laboratoire Central des Ponts et Chaussées, Paris. Aix-en-Provence, France, September 16–19, 1986. London: Chapman & Hall [b.r.w.] s.509-517, tab., wykr. [nadb.] 805. PIERTAK Maria, ZAWORA Jerzy: Zastosowanie żywic syntetycznych do naprawy uszkodzonych murów i sklepień zabytkowych. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19–21.06.1986. Referaty. T.2. Kraków: PK 1986 s.127-135, tabl., bibliogr., Sum. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz. w Krakowie. PIERTAK Maria współaut. zob. też poz.: 302, 303, 304 FIJALKOWSKI Bogdan 806. FIJALKOWSKI Bogdan, GOLEC Kazimierz: IC engine starting system operation in low temperature conditions. In: Nauka i motorna vozila, Opatija 1983. Zagreb: 1983 s.202-205 [nadb.] FIGIEL Wiesław 807. FIGIEL Wiesław, GAWDZIK Andrzej: Generalized model for heat transfer in scraped surface heat exchanger. In: Proceedings of the MATCHEM Conference on mathematical methods in chemical engineering, 5-8 may 1986. Balatonfüred, Hungary. Vol.II/1. [b.m.w.] : MTESZ 1986 s.156-164,rys.wykr.bibliogr. 333th event of the European Federation of Chemical Engineering organized by the Hungarian Chemical Society, Research Institute for Technical Chemistry of Hungarian Academy of Sciences. 808. FIGIEL Wiesław, GAWDZIK Andrzej: Modelowanie procesów wymiany ciepła w wymiennikach skrobakowych. Zesz. Nauk. PPozn. Chem. Inż. Chem. 1986 nr 18 s.47-56,rys.wykr.bibl. Sum. FIGIEL Wiesław współaut. zob. też poz.: 938, 939, 1702, 1856 FISZER Józef 809. FISZER Józef "Myśliński": Z mroków okupacji ku wolności. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.141-144. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 810. PROBLEMY jakości wód i ich ochrony sanitarnej w dorzeczu górnej Wisły. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.23:1981 [druk:] 1982 z.2 lipiec-grudzień 1979 s.367-368. 811. FISZER Józef, JARŻĄBEK Adam: Wykorzystanie eutrofizacji dla ochrony jakości wód w zbiornikach wodnych. W: Wysokoefektywne metody oczyszczania ścieków i odnowa wody /materiały na konferencję naukową/. Cz.2: Usuwanie substancji biogenicnych, refrakcyjnych i specyficznych. Odnowa wody i odzysk cennych substancji ze ścieków. Kraków: PK 1985 s.59-70,rys. tab.Streszcz.Sum.Rez. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 34. 812. FISZER Józef, PLAZA Elżbieta: Jakość wód opadowych w rejonie strefy ochronnej Huty im. Lenina. Zesz. Nauk. AGH Sozol. 1986 z.21 s.83-91,rys.tab.Sum.Rez. 813[1] FISZER Józef, PLAZA Elżbieta: Problematyka stref ochronnych dla ujęć wodociągowych. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.26:1982 [druk:] 1984 z.1/2 s.199. [2] STREFY ochronne wokół oczyszczalni ścieków. Tamże, s.198-199. 814. DEVICES collecting rainfall for their physicochemical analysis. [Aut.] Józef FISZER, Elżbieta PLAZA, Stefan SARNA, Józef TRELA. In: Hydrological processes in the catchment. International Conference organized by Institute of Water Engineering and Water Management Cracow Technical University. Poland Cracow, 8-11.05.1986. Proceedings [i]. Kraków: PK 1986 s.23-31,rys.wykr.Rez.Streszcz.bibliogr. 815. BIELAŃSKI Adam Kazimierz; Materiały do historii powodzi w dorzeczu Górnej Wisły. Na podstawie oryginalnego rękopisu Adama Kazimierza Bielańskiego przygotował i uzupełnił Józef FISZER. Kraków: PK 1984 132s.,il.tabl.bibliogr.Sum. Streszcz. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 30. FISZER Józef współaut. zob. też poz.: 533 FLAGA Andrzej 816. ANALIZA nowego wzoru na obciążenie budowli wiatrem na przykładzie układu o jednym stopniu swobody. Arch. Inż. Ląd. R.30:1984 z.1 s.81-92,rys.wykr.Rez.Sum. 817. ANALIZA obciążenia poprzecznego wiatrem spowodowanego fluktuacjami kierunku wiatru. Inż. i Bud. R.42:1985 nr 7/8 s.267-268,rys.tabl.bibliogr. 818. ANALIZA usztywnień poziomych lekkich mostów wiszących. W: XXXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.1. Teoria konstrukcji. Kraków: PK 1985 s.59-64,rys.,tab.,Sum. Do użytku służbowego. 819. ANALIZA warunków nośności i sztywności przestrzennej budowli wysokich. Inż. i Bud. R.43:1986 nr 2 s.67-71,tabl.,wykr.,bibliogr. 820. ANALIZA wzdłużnego, poprzecznego i skrętnego oddziaływania wiatru na smukłe budowle inżynierskie w ujęciu stochastycznym. Kraków: PK 1983 [druk] 1984 236s.,rys.,wykr.,tab.,bibliogr.,Streszcz.,Sum.,Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 821. METODA wyznaczania parametrów tłumienia drgań z funkcji autokorelacyjnej odpowiedzi budowli. W: XXXII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. Kraków – Krynica 1986. Referaty. T.1. Teoria konstrukcji. Kraków: PK 1986 s.51-56,bibliogr.,Sum. Do użytku służbowego. 822. OBCIĄŻENIE wiatrem budowli smukłych jako zagadnienie statyczne i dynamicznie przestrzenne. Arch. Inż. Ląd. t.32:1986 z.1 s.115-127,rys.,tab.,wykr.,Rez.,Sum. 823. OBCIĄŻENIE wiatrem elementów osłonowych i pokryć budowli. Inż. i Bud. R.40:1984 nr 3 s.89-92,rys.,wykr.,bibliogr.,Rez.,Sum. 824. OCEŃNA wartości współczynnika działania porywów wiatru w przypadku budowli niepodatnych na dynamiczne działanie wiatru. W: Wybrane prace z zakresu inżynierii lądowej. Kraków: PK 1982 [druk:] 1983 s.23-33,rys.wykr.Streszcz.Sum.bibliogr. PAN Oddz.w Krakowie Komisja Budownictwa, Politechnika Krakowska. 825. MATEJA Oswald, Abramek Wiktor: W sprawie artykułu drs A. Flagi pt. "Obojęźenie sejsmiczne lub parasejsmiczne wysokich budowli od drgań obrotowych podłoża gruntowego"; FLAGA Andrzej: Odpowiedź autora. Inż. i Bud. R.39:1982 nr 11/12 s. 329-330. 826. FLAGA Andrzej, KAWIECKI Janusz: Współczynniki oporu aerodynamicznego i momentu aerodynamicznego dla mostów przy obciążeniu wiatrem. W: Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Ogólnopolska konferencja naukowa. Gliwice – Kozubnik, 1985. Referaty. Gliwice:PŚl. 1985 s.45-50,rys.tab.wykr,bibliogr.Sum. Katedra Budowy Mostów Politechniki Śląskiej, PZITB, SITKom. 827. Szulo Józef, FLAGA Andrzej: Liny produkcji krajowej do mostów wiszących; Inż. i Bud. R.42:1985 nr 9 s.308-312,tab.wykr.Rez.Sum. FLAGA Andrzej współaut. zob. też poz.: 534, 535, 840. FLAGA Kazimierz 828. CEMENTY dla nawierzchni betonowych na drogach o małym ruchu. W: Konferencja naukowo-techniczna pt. Nawierzchnie z betonu cementowego na drogach obciążonych małym ruchem. Poznań, 27–28 czerwca 1986 r. Warszawa: COIK 1986 s.63–74, tab., bibliogr. Zarząd Główny SITKom., Dyrekcja Okr. Dróg Publ. w Poznaniu, SITKom Oddz. w Poznaniu. 829. KONFERENCJA na temat metody oceny stanu technicznego mostów. Inż. i Bud. R.40:1984 nr 3 s.119–120. 830. METODY oceny zagrożenia wynikającego z zarysowania konstrukcji betonowej mostu. W: Metody oceny stanu technicznego mostów. Konferencja naukowo-techniczna. Kraków, 27–28.V. 1983. Zbiór referatów. Kraków: PK 1983 s.51–63, rys., wykr., tabl., bibliogr. SITKom., Instytut Badawczy Dróg i Mostów, KILIW PAN. 831. PRACA mostowych przegubów betonowych w teorii i praktyce. W: Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Ogólnopolska konferencja naukowa. Gliwice – Kozubnik 1985. Referaty. Gliwice: PŚl. 1985 s.51–58, rys., schem., tabl., bibliogr., Sum. Katedra Budowy Mostów Politechniki Śląskiej, PZITB, SITKom. 832. PRACA zbrojenia przeciwskurczowego w wysokich belkach żelbetowych. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. XXVIII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Ladowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Warszawa – Krynica 1982. Referaty. T.2. Konstrukcje betonowe. Fundamenty. Warszawa: DOINTE 1982 s.73–80, rys., wykr., bibliogr., streszcz., sum. 833. PROBLEMY ochrony zabytkowych mostów w staromiejskich zespołach zabytkowych. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19–21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków: PK 1986 s.319–327, sum. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz. w Krakowie. 834. 1. PRZED JUBILEUSZEM 50-lecia ruchu stowarzyszeniowego budowlanych w Krakowie. W: Działalność PZITB w regionie krakowskim. Kraków 1948–1983. Kraków: PZITB 1983 s.9–12. 2. W OBLICZU przyszłości. Tamże, s.257–260. 835. RAPORTY na temat stanu badań i wiedzy w Polsce w zakresie zarysowania, sztywności i nośności konstrukcji żelbetowych. Inż. i Bud. R.43:1986 nr 2 s.51–52. 836. ROLA szczelności stosu okruchowego w projektowaniu optymalnego składu mieszanki betonowej. Inż. i Bud. R.41:1984 nr 7 s.256–261, tabl., wykr., bibliogr., sum., rez., streszcz. 837. 35 LAT Oddziału Krakowskiego PZITB. Inż. i Bud. 1983 nr 11/12 s.449–450. 838. [Wstęp.] W: Materiały na V Ogólnokrajową konferencję naukowo-techniczną "Jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe". Kraków, grudzień 1983. Kraków: PK 1983 s.5-6. PZITB, Centr. Ośr. Spółdz. Bud. "Inwestprojekt" w Wwie, Wojew. Sp. Mieszk. w Krakowie, Politechnika Krakowska. 839. "Szanowni państwo ..." [wypowiedź]. W: V Ogólnokrajowa konferencja naukowo-techniczna "Jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe". Kraków, grudzień 1983. Materiały pokonferencyjne. Kraków: PK 1983 s.124-128. Krakowski Oddz. PZITB, Inwestprojekt Wwa, WZSM Kraków, Politechnika Krakowska. 840. FLAGA Kazimierz, FLAGA Andrzej: Obciążenie wiatrem budowli mostowych w świetle obowiązujących norm krajowych. Drogownictwo 1983 nr 12 s.336-339, tab., bibliogr. 841. FLAGA Kazimierz, FURMAN Stanisław, FURTAK Kazimierz: Przypadek awarii przyozózka wiaduktu drogowego. W: Konferencja naukowo-techniczna nt. Podpory i fundamenty mostów. Szczecin, 5-7 czerwca 1986 r. Warszawa: COIK 1986 s.113-120, rys. SITKom. Zarząd Główny, Sekcja Główna Techniki Mostowej, Oddz. SITKom. w Szczecinie, Wojewódzka Dyrekcja Inwestycji – Oddz. Budowy Tras Komunikacyjnych w Szczecinie. 842. FLAGA Kazimierz, FURTAK Kazimierz: Propagacja rys w belkach żelbetowych poddanych działaniu wzrastających obciążeń dorażnych. Inż. i Bud. R.39:1983 nr 3 s.116-118, rys., tab., wykr., bibliogr. 843. FLAGA Kazimierz, FURTAK Kazimierz: Przypadek stanu awaryjnego sprężonego mostu drogowego. W: VII Sympozjum na temat: Badanie przyczyn i zapobieganie awariom konstrukcji budowlanych. Szczecin, [18-19] 06.1985. Referaty. Szczecin; PSzczec. 1985 s.,203-212,rys.bibliogr. Instytut Inżynierii Lądowej PSzczec., ITB w Warszawie, Sekcja Konstrukcji Betonowych KILIW PAN, PZITB Oddz. w Szczecinie - Komisja Nauki. 844. FLAGA K[szimierz], FURTAK K[szimierz]: Significance of technological factors in the course of stress destruction in concrete. In: Mechanika i technologia na kompozicjonnite materiali. Dokladi na tretsta nacionalna konferencia po mechanika i technologia na kompozicjonnite materiali. Varna, 4-6 oktovri 1982 g. Sofia: Izdat. na Balgarskata Akad. na Naukite 1982 s.,520-523,tab.wykr.bibliogr. Balgarska Akademia na Naukite. Centralna Laboratoria po fiziko-chemicesta mechanika. Tyt. konferencji również w j. ros. i ang. 845. FLAGA Kazimierz, FURTAK Kazimierz: Wpływ jakości kruszywa na zarysowania belek żelbetowych. Arch. Inż. Ład. t.28: 1982 z.1/2 s.,113-133,rys.tab.wykr.Rez.Sum. 846. FLAGA Kazimierz, FURTAK Kazimierz: Wybrane problemy realizacyjne przejść podziemnych w zespołach staromiejskich. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynierijne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków: PK 1986 s.,357-364,rys.bibliogr.Sum. PAN - Oddz.w Krakowie, Komisja Budownictwa, PZITB Oddz.w Krakowie. 846 a. FLAGA Kazimierz, FURTAK Kazimierz: Zagrożenie zmęczeniowe w mostach żelbetowych. W: XXX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica 1984. Referaty. T.2.Cz.2. Konstrukcje betonowe. Poznań: PPozn. 1984 s.59–64, wykr., bibliogr., Sum. 847. FLAGA Kazimierz, BROWIEC Teresa: Możliwości poprawy efektów obróbki cieplnej betonu przez zastosowanie dwustopniowego naparzenia. Prz. Bud. R.58;1986 nr 2 s.83–88, rys., tab., wykr., bibliogr. 848. FLAGA Kazimierz, SIKORA Piotr: Kształtowanie nowych obiektów mostowych w zabytkowych zespołach staromiejskich. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19–21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków: PK 1986 s. 395–406, rys., Sum. PAN–Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz. w Krakowie. 849. FLAGA Kazimierz, Wilczyński Tadeusz: O obliczaniu przypowierzchniowego zbrojenia przeciwskurczowego w elementach z betonu. Inż. i Bud. R.40;1983 nr 11/12 s.464–468, rys., wykr., bibliogr. 850. FLAGA Kazimierz, Wilczyński Tadeusz: Odkształcenia skurczowe w pryzmatycznych elementach betonowych obciążonych niejednorodnym polem wilgoci. W: Wybrane prace z zakresu inżynierii lądowej. Kraków: PK 1982 druk: 1983 s.145-172,rys.wykr.Streszcz.Sum.bibliogr. PAN - Oddz.w Krakowie Komisja Budownictwa, Politechnika Krakowska. 851. FLAGA Kazimierz, Wilczyński Tadeusz: Wpływ zbrojenia przypowierzchniowego na rysoodporność skurczową w betonowych elementach masywnych. W: XXXI Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.2. Konstrukcje betonowe. Kraków: PK 1983 s.41-46,rys.tab.Sum. Do użytku służbowego. 852. FLAGA Kazimierz: "W stosunku do referatu ..." [głos w dyskusji]. W: Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21 czerwca 1986. Materiały pokonferencyjne. T.3. Kraków: PK 1986 s.94-96. Komisja Budownictwa PAN - Oddz. w Krakowie, PZITB Oddz. w Krakowie. FLAGOROWSKA Ludmiła 853. KILKA uwag o kształtowaniu przestrzeni. [Projekty urbanistyczne ośrodków akademickich w Belgii]. Prz. Powsz. 1983 nr 3 s.366-377,il.rys. 854. KOŃSKIE - miasteczko pomników. W: Środowisko człowieka w małym mieście. Materiały pokonferencyjne z III Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej zorganizowanego w Mogilanach pod Krakowem w dniach 9-10.11.1982. Opole: WOINTK, Gosp. pomocnicze typu "H" [b.r.w.] s.68-69, bibliogr. Toż: Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.26:1982 s.83. 555. O ETYKĘ w architekturze. Teka Komis. Urb. t.19:1985 s. 109-114, Sum. Rez. 856. Wujek Jakub, FLAGOROWSKA Ludmiła, Gorawski Jerzy; Wnioski Komisji Wnioskowej. W: Osiedlowa przestrzeń społeczna. Materiały pokonferencyjne z II Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej zorganizowanego przez Komisję Urbanistyki i Architektury Oddz. PAN w Krakowie. Mogilany pod Krakowem, 18-19 listopada 1981. Kraków: PK 1982 s.124-125. KUiA PAN Oddz. w Krakowie, Politechnika Krakowska. FLISOWSKI Jan 857. FLUSSSTANUNG der Weichsel in Krakau und Probleme des Schutzes des historischen Stadtzentrums vor dem Grundwasser. Oest. Wasserwirtsch. J.38:1986 H.1/2 s.14-21, fot.,rys. Sum. Zsfg. [nadb] Tytuł artykułu również w j. ang. 858. FLISOWSKI Jan, Rybka Andrzej; Model matematyczny warunków hydrologiczno-hydrogeologicznych w dolinie rzeki Nidy na odcinku Pińczów - Motkowice. W: Materiały na konferencję naukowo-techniczną nt. "Projektowanie melioracji z uwzględnieniem ochrony środowiska przyrodniczego na przykładzie doliny rzeki Nidy. Kielce, 26-27 września 1985 r. Kielce: RW NOT 1985 s.160-203, 1 mapa, bibliogr. NOT, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych. 859. FLISOWSKI Jan, TRZOS Olga: Współzależność terenowych badań hydrogeologicznych modelowania matematycznego i prac projektowych w odwadnianiu dolin rzecznych. W: Problemy hydrogeologiczne południowo-zachodniej Polski. Pr. Nauk. Inst. Geotech. PWroc. 1986 nr 49 Konf. nr 21 s.303-C38,rys.Sum. Rez. 860. FLISOWSKI Jan, WIECZYSTY Artur: Problemy ochrony infiltracyjnego ujęcia wody w sąsiedztwie osiedla mieszkaniowego. W: Problemy wykorzystania wód podziemnych w gospodarce komunalnej. Materiały V Sympozjum na temat "Problemy zagrożenia i ochrony wód podziemnych. Częstochowa 1983. Warszawa: CTK 1983 s.107-117,rys.schem. PZITS Oddz. w Częstochowie. Centrum Techniki Komunalnej w Wwie. Do użytku służbowego. 861. FLISOWSKI Jan, WIECZYSTY Artur: Wpływ piętrzenia rzek na stosunki wodne. W: Zagospodarowanie drogi wodnej Górnej Wisły w problematyce planowania przestrzennego. Materiały z Ogólnopolskiej konferencji w Krakowie, 26-28 października 1982 r. Kraków: PK 1982 [druk] 1983 s.272-296,rys. tab.wykr.bibliogr. Towarzystwo Urbanistów Polskich. Zeszyt TUB nr 119. 862. PROGNOZOWANIE wpływu piętrzenia rzek na wody podziemne i obliczanie systemów odwadniających. Poradnik. [Aut.:] Jan PLISOWSKI, Ryszarda IWANEJKO, Olga TRZOS, Artur WIECZYSTY, Maria BRZOZA-WÓJCIK. Kraków: PK 1986 308 s.,rys.schem.tab.tabl.bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Instytut Inżynierii Sanitarnej i Ochrony Środowiska. Rządowy Program Badawczo-Rozwojowy PR-7 "Kształtowanie i wykorzystanie zasobów wodnych". Kierunek 04 "Podstawy inżynierskiej zabudowy rzek dla potrzeb gospodarki wodnej kraju". Oprac. w ramach tematu 04.06.14 "Analiza wpływu kaskady Górnej Wisły na stany wód podziemnych w sąsiedztwie rzeki i opracowanie zasad zabezpieczania przed jego ujemnym oddziaływaniem. FORYŚ Andrzej 863. OSIADANIE wirującej warstwy porowatej. Arch. Hydrot. t.32: 1985 z.3/4 s.449-459,rys.wykr.Rez.Sum. FORYŚ Anna 864. VIBRATIONS and dynamical stability of some system of rods in nonlinear approach. Nonlin. Vibr. Probl. t.22:1984 s. 215-231,rys.wykr.Rez.Sum. 865. FORYŚ Anna, GAJEWSKI Antoni; Analiza i optymalizacja układu prętowego o zmiennych przekrojach w warunkach rezonansu wewnętrznego. Rozpr. Inż. t.4:1984 s.575-598,rys.tsb.wykr.Rez.Sum. FRADERA Adam współaut., zob. poz.: 152 FRANKIEWICZ Kazimierz 866. PROPAGACJA szczeliny w folii polichlorku winylu - weryfikacja doświadczalna teorii zniszczenia pełzącego. Czas. Tech. R.83:1979 [druk:] 1984 z.6 i 8 Mech. 3 i 4 s.28-34, rys.,tab.,wykr.,bibliogr. FRANKOWSKI Marian 867. PODCIĘTE skrzydło. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.23-24. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. FRANTA Anna 868. FRANTA Anna, BIERDA Krzysztof: Osiedle a środowisko miejskie. Aura 1983 nr 5 s.21-24, il.,rys.,Rez.,Sum. 869. FRANTA Anna, Korzeń Janusz, KOSIŃSKI Wojciech: Podsumowanie. W: Zagadnienia przestrzeni społecznej. Materiały po-konferencyjne z I Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej zorganizowanego przez Komisję Urbanistyki i Architektury Oddz. PAN w Krakowie. Mogilany pod Krakowem, 19-20 listopada 1980. Wyd.2. Kraków: PK [b.r.w.] s.136-140. Komisja Urbanistyki i Architektury PAN Oddz.w Krakowie. FRANTA Anna współaut., zob., też poz.: 435 FRAZIK Józef Tomasz 870. ARABSKA architektura obronna w Hiszpanii i Maghrebie od X do XV wieku. Teka Komis. Urb. t.16:1982 s.267-282,rys. Rez.Sum. 871. ARCHITEKTURA obronna Maghrebu od XVI do początku XIX wieku. Teka Komis. Urb. t.20:1986 s.245-254,rys.Rez.Sum. nadb. 872. ARCHITEKTURA turecka od upadku dynastii seldżuckiej do zdobycia Konstantynopola. Czas. Tech. R.85:1985 z.5 i 7 /236-238/ Bud. nr 3 i 4 s.83-97,rys,bibliogr. 873. KAMIENICE mieszczańskie w Małopolsce do połowy XVII wieku. Kwart. Archit. Urb. t.30:1985 z.2 s.153-179,rys.Sum. 874. KOŚCIÓŁ i klasztor Dominikanów w Przemyślu. Teka Komis. Urb. t.19:1985 s.163-174, fot.Sum.Rez. 875. KOŚCIÓŁ i klasztor Franciszkanów w Nowym Korczynie. Symbolae Historiae Artum. Studia z Historii Sztuki Lechowi Kalinowskiemu dedykowane. Warszawa 1986 s.235-255,fot,rys.bibliogr. [nadb.] 876. OSIEMNASTOWIECZNE projekty architektoniczne kościoła, kolegium i szkoły Jezuitów w Samborze. Teka Komis. Urb. t.18: 1984 s.227-237, fot., rys., Sum., Rez. 877. POMPA funebris w ziemi przemyskiej. Przemys. Zap. Hist. R.3: 1985 s.77-97. 878. PRACE konserwatorskie w Katedrze na Wawelu 1905-1985. W: Architektoniczne odnowa Zamku Królewskiego na Wawelu 1905-1985. Materiały posesyjne z Sesji zorganizowanej przez Komisję Urbanistyki i Architektury przy współpracy Kierownictwa Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu. Kraków, 14-15 maja 1985. Kraków: PK 1986 s.66-71. Komisja Urbanistyki i Architektury PAN Oddz. w Krakowie. 879. PRACE konserwatorskie w Katedrze na Wawelu w XIX i XX stuleciu. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.29:1985 [druk:] 1987 z.1/2 s.166-167. 880. SKLEPIENIA gotyckie w Prusach, na Pomorzu Gdańsku i w Ziemi Chełmińskiej. Kwart. Archit. Urb. t.30:1985 z.1 s.3-26, fot., rys., Sum. FRYBES Andrzej 881. FRYBES Andrzej, ŻMUDZIŃSKI Zdzisław: Produkowana aparatura do laboratoryjnych badań własności gruntów budowlanych. Czas. Tech. R.84:1984 z.7 Bud. nr 4 s.8-13, fot., bibliogr. FRYDRYCH Zdzisław 882. GARŚĆ wspomnień z okresu okupacji hitlerowskiej. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.95-96. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. FRYSZTAK Anna 883. KRAKOWSKA tradycja miejskiej tkanki pozytywowej. Spraw. z Pos.Komis.Nauk.PAN Krak. t.28:1984 [druk:] 1987 z.1/2 s.239-241. 884. UKŁAD planu i tkanki mieszkaniowej Krakowa od połowy XIX wieku do II wojny światowej. Teka Komis. Urb. t.18:1984 s.19-36,rys.Sum.Rez. FURMAN Stanisław współaut. zob. poz.: 841 FURTAK Kazimierz 885. ANALIZA zmęczeniowa żelbetowych belek mostowych projektowanych według PN-58/B-03261. Inż. i Bud. R.40:1984 nr 3 s.99-102,rys.wykr.bibliogr. 886. NOŚNOŚĆ przekrojów normalnych w zginanych elementach żelbetowych poddanych obciążeniom zmiennym ze szczególnym uwzględnieniem obiektów mostowych. Zesz. Nauk. PKrak.1985 nr 4 Bud. Ład. z.64 213 s.rys.tab.wykr.bibliogr.Streszcz.Sum.Zsfg. 887. NOŚNOŚĆ przekrojów normalnych w żelbetowych elementach zgianych. Inż. i Bud. R.43:1986 nr 6 s.219-221,wykr.Rez.Sum. 888. NOŚNOŚĆ żelbetowych belek mostów kolejowych z uwzględnieniem zmęczenia. Drogi Kolej.R.7:1984 nr 9 s.251-254,259,wykr. 889. OBLICZANIE odkształceń i naprężeń w odcinkach żelbetowych przekroju prostokątnym w ujęciu kontynuálnym. Inż. i Bud. R.39:1983 nr 3 s.119-122,tab.wykr.bibliogr. 890. OCENA możliwości użytkowania mostu drogowego po 75 latach eksploatacji. Drogownictwo R.37:1982 nr 3 s.74-76,rys.schem.tabl.bibliogr. 891. The INFLUENCE of selected technologics factors on the fatigue resistance of plain concrete. In: Mechanika i technologija na kompozicionnite materiali. Doklady na četv'rtata nacionalna konferencija po mechanika i technologija na kompozicionnite materiali. Varna, 2-4 oktomvri 1985 g. Sofija: Izd. Balg. Akad.Nauk, 1985 s.777-780,bibliogr. Balgarska Akademija na Naukite, Centralna Laboratorija po Fiziko-Chimiceska Mechanika. Tyt.konferenciji takže w j.ros.i ang. 892. WARUNKI pracy wytrzymałościowej betonu w mostach żelbetowych i sprzężonych. W: Konferencja naukowo-techniczna "Betony cementowe w budownictwie drogowym i mostowym. Kraków, 15 listopad 1985. Zbiór referatów. [b.m.r.w] s.43–55, bibliogr. Zeszyty naukowo-techniczne Oddz. Krakowskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji. Tyt.okł.: Materiały konferencyjne. Do użytku wewnętrznego. 893. Wpływ skurczu i pełzania betonu na uplastycznienie i zarysowanie belek żelbetowych. Inż. i Bud. R.39:1982 nr 8/9 s.212–215, rys., tab., wykr., bibliogr. 894. Wpływ warunków dojrzewania oraz parametrów cyklu obciążenia na stan zarysowania belek żelbetowych poddanych obciążeniom zmiennym. W: XXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Łądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.2. Konstrukcje betonowe. Kraków: PK 1985 s.85–90, rys., tab., Sum. Do użytku służbowego. 895. Wpływ wybranych czynników na wytrzymałość zmęczeniową stali zbrojeniowej. Inż. i Bud. R.42:1985 nr 4 s.148–151, rys., tab., wykr., Rez., Sum. 896. Wpływ wybranych czynników technologicznych i eksploatacyjnych na wytrzymałość betonu. W: Ocena nośności mostów. Teoria i badania. Ogólnopolska konferencja naukowa. Gliwice – Kozubnik 1985. Referaty. Gliwice: PŚl, 1985 s.65–71, wykr., bibliogr., Sum. Katedra Budowy Mostów Politechniki Śląskiej, PZITB, SITKom. FURTAK Kazimierz współautor. zob. też poz.: 841, 842, 843, 844, 845, 846, 846a GABRYSZIEWSKI Tadeusz 897. WODOCIĄGI. Warszawa: Arkady 1983 640s.,[6]k.,tabl.,rys.,wykr.,bibliogr. 898. WYSOKOEFEKTYWNE metody oczyszczania ścieków i odnowa wody /materiały na konferencję naukową/. [Red.] Tadeusz GABRYSZIEWSKI. Cz.1. Intensyfikacja procesów biologicznego, fizycznego i chemicznego oczyszczania ścieków. Kraków: PK 1985 346 s.,rys.,wykr.,schem.,tab.,tabl.,bibliogr. Streszcz.,Sum.,Rez. Cz.2. Usuwanie substancji biogennych, refrakcyjnych i specyficznych. Odnowa wody i odzysk cennych substancji ze ścieków. Kraków: PK 1985 376 s.,rys.,wykr.,schem.,tab.,bibliogr. Streszcz.,Sum.,Rez. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Monografia 34. GACA Stanisław 899. GACA Stanisław, GONDEK Stanisław: Ocena przepustowości skrzyżowań z pierwszeństwem przejazdu przy uwzględnieniu wahań natężenia ruchu. W: Nauka i praktyka w transporcie. Materiały na IV Konferencję Naukową. T.4.[Sekcja] V. Organizacja i sterowanie w ruchu drogowym. Warszawa; PWarsz. 1985 s.112-121,wykr.,bibliogr. Streszcz.,Sum.,Rez. Politechnika Warszawska Instytut Transportu. 900. GACA Stanisław, GONDEK Stanisław, NOWAKOWSKA Marzena: Wpływ opisu procesu zgłoszeń na wyniki obliczeń przepustowości wlotów podporządkowanych. Drogownictwo R.39:1984 nr 3 s. 89-93, tab., wykr., bibliogr. GACA Stanisław współaut. zob. też poz.: 454, 455 GAJEK Andrzej współaut. zob. poz.: 2823, 2824 GAJEWSKI Antoni 901. GAJEWSKI Antoni, Sabik Tadeusz: Optymalne kształtowanie swobodne podpartej belki obojętnej siłami zewnętrznymi i ciężarem własnym w warunkach pełzania ustalonego. Czas. Tech. R.84:1984 z.2 Mech. nr 1 s.1-7, rys., wykr., bibliogr. 902. Bochenek Bogdan, GAJEWSKI Antoni: Jedno i dwumodalna optymalizacja ramy portalowej. Rozpr. Inż. t.30:1982 z.1 s.21-36, rys., wykr., Rez., Sum. GAJEWSKI Franciszek 903. GAJEWSKI Franciszek, BARAŃSKI Andrzej, OGONOWSKI Jan: Określenie możliwości zastosowania N-acetylopirolidonu do ekstrakcji węglowodorów aromatycznych C₈. Przem. Chem. R.64:1985 nr 11 s.539-542, rys., tab., wykr., bibliogr. [odb.] 904. GAJEWSKI Franciszek, OGONOWSKI Jan: Badania nad wydzielaniem styrenu z frakcji węglowodorów aromatycznych C₈ metoda destylacji ekstrakcyjnej. Przem. Chem. R.65:1986 nr 3 s. 148-149, il., tab., wykr. 905. GAJEWSKI Franciszek, OGOŃOWSKI Jan, RUTKOWSKI Kazimierz: Wpływ propylenu na przebieg procesu chlorolizy wybranych chlorowcopochodnych C₁-C₂. Przem. Chem. R.63:1984 nr 1 s.18-19, il., tab., wykr., bibliogr., Rez., Sum. 907. CHLOROLIZA mieszaniny chloropochodnych C₁-C₂. [Aut.:] Franciszek GAJEWSKI, Jan OGOŃOWSKI, Jan RAKOCZY, Kazimierz RUTKOWSKI. Przem. Chem. R.62:1983 nr 2 s.95-97, il., rys., tab., bibliogr., Rez., Sum. 908. PATENT. Polska, nr 127734. Sposób otrzymywania depressatorów. MKP Int. Cl³ C10M1/14, C07C 3/50. Politechnika Krakowska. Współtwórcy: Franciszek GAJEWSKI, Bogdan SULIKOWSKI, Janusz MICHAŁEK, Gabriela ZADROŻNA. Zgłosz. 03.03.82 /P.235321/. Opubl. 31.12.1984, 3s. GAJEWSKI Franciszek współaut. zob. też poz.: 2004, 2005, 2006, 2007 GAJEWSKI Krzysztof 909. ON the STABILITY conditions of difference equations obtained by the comparison method. Bull. Acad. Pol. Sc. Ser. Tech. 1982 no 7/8 s.319-325, Rez. GALUSZKA Monika współaut. zob. poz.: 3003 GAMSKI Kazimierz 910. "Magnificencio, Rektorze Politechniki Krakowskiej ..." [wystąpienie]. Inż. i Bud. R.42:1985 nr 10 s.382-383. Prof. Kazimierz Gamski doktorem honoris causa PK. GARBACIK Andrzej 911. GARBACIK Andrzej, LISOWSKI Edward, SZEWczyK Kazimierz: Akumulator hydrauliczny jako tłumik pulsacji ciśnienia w układach hydraulicznych. Ster. Napęd Hydraul. 1986 nr 4 s.9-13,rys.wykr.Rez.Sum.Zsfg. 912. GARBACIK Andrzej, LISOWSKI Edward, SZEWczyK Kazimierz: Własności tłumiące pneumo-hydraulicznego akumulatora ze szczególnym uwzględnieniem jego przyłącza. W: Pneumatyczne i hydrauliczne elementy automatyki przemysłowej. Referaty i komunikaty III krajowej Konferencji. Warszawa, 20-21 września 1984. Warszawa:1984 s.36-44,rys.wykr.bibliogr. 913. GARBACIK Andrzej, MARCZYK Stanisław: Doświadczalno-analityczny sposób wyznaczania wykładnika politropy gazowych akumulatorów hydraulicznych. Ster. Napęd Hydraul. 1983 nr 2 s.35-37,wykr.Rez.Sum.Zsfg. 914. GARBARZ Leszek, STĄROWICZ Wiesław: Dualność w programowaniu liniowym i zagadnieniu transportowym. Czas. Tech. R.34: 1984 z.3 /226/ Bud. nr 2 s.16-21,tabl.,bibliogr. 915. GARLICKA Anna, KLAS Barbara, MADEJ Anna: Reading comprehension practice texts for students of civil engineering. Pomoc dydaktyczna. Kraków; PK 1984 128s. fot.,rys.,tab.,schem.,wykr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Podtyt. okł.: Materiały pomocnicze do przedmiotu: język angielski. 916. GARLICKI Stanisław, PYĆ Michał: Opory przepływu i wymiana ciepła przy pulsującym przepływie rurowym w obszarze przejściowym. W: 5 Seminarium Inżynieria Procesowa i Budowa Aparatury Chemicznej. Kraków, 14-18 maj 1984. Kraków; PK 1984 s.217-230,rys.,wykr.,bibliogr.,Zsfg. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Technische Universität Berlin. 917. ZASTOSOWANIE złóż tarczowych do usuwania związków biogenicnych ze ścieków. [Komunikat.] W: Postęp techniczny w dziedzinie oczyszczania ścieków. Materiały na XXIV konferencję naukowo-techniczną. Katowice 1983. Katowice: Wydawn. SITPH 1983 s.127-128, tab., bibliogr. NOT, PZITS Oddz. w Katowicach. Nr 403. 918. GASIDŁO Barbara, MUCHAŃSKA Anna: Aktualny stan teorii i praktyki złoż tarczowych. W: II Sympozjum naukowo-szkoleniowe "BIOBLOK" pt. Projektowanie, instalowanie i eksploatacja małych oczyszczalni ścieków produkcji "POWOGAZ". Poznań 1983. T.2. Poznań: 1983 s.225-267, rys., tab., wykr., bibliogr. PZITS Oddz. w Poznaniu. Wydawnictwo PZITS nr 413. GASIDŁO Barbara współaut. zob. też poz.: 2736, 2737 GASZYŃSKI Jan. 919. IDENTYFIKACJA modelu konsolidacji Biota na podstawie realizacji jednoosiowego zadania brzegowego. Arch. Hydrot. t.31: 1984 z.1/2 s.125-135, schem., tabl., wykr., bibliogr., Rez., Sum. 920. GASZYŃSKI Jan, WOLSKI Bogdan: Prognozowanie procesu konsolidacji na podstawie obserwowanych przemieszczeń obiektu. W: Teoretyczne i doświadczalne problemy konsolidacji gruntów. Kraków - Janowice 1985. Kraków: PK 1985 s.15-23, tab., wykr., bibliogr. Sekcja Mechaniki Gruntów i Skał oraz Fundamentowania KILiW PAN, Instytut Geotechniki PK im. Tadeusza Kościuszki. Do użytku wewnętrznego na prawach rękopisu. 921. METHODS of determining the regions of multiple steady states existence in adiabatic chemical reactors with recycle. In: Proceedings of the MATCHEM Conference on Mathematical Methods in Chemical Engineering. 5-8 May 1986, Balatonfüred, Hungary. Vol.1. [b,m,w]: MTESZ 1986 s.119-128,rys.,wykr.,bibliogr. 333th event of the European Federation of Chemical Engineering organized by the Hungarian Chemical Society, Research Institute for Technical Chemistry of Hungarian Academy of Sciences. 922. METODA obliczania katalitycznego reaktora rurowego opisanego modelem heterogenicznym - układ jednoreakcyjny i wieloskładnikowy. Inż. Chem. t.6;1985 z.4 s.579-604,wykr.,bibliogr.,Rez.,Sum. 923. METODA rozwiązania nieizotermicznej części katalizatora dla układu wieloreakcyjnego i wieloskładnikowego. I. Relacje stochiometryczne i sformułowanie modelu matematycznego. Inż. Chem. t.6;1985 z.2 s.211-231,bibliogr.,Rez.,Sum. 924. METODA rozwiązywania nieizotermicznej części katalizatora dla układu wieloreakcyjnego i wieloskładnikowego. II. Opis metody numerycznej i analiza pracy części w stanie stacjonarnym. Inż. Chem. t.7;1986 z.1 s.135-147,wykr.,bibliogr.,Rez.,Sum. 925. GAWDZIK Andrzej, Berezowski Marek: Analityczne metody określania obszarów występowania wielokrotnych stanów stacjonarnych w adiabatycznych reaktorach chemicznych z recyklem. Inż. Chem. t.7;1986 z.1 s.117-134,schem.wykr.bibliogr.Rez.Sum. 926. GAWDZIK Andrzej, Berezowski Marek: Jakościowa metoda badań stabilności stanów stacjonarnych realizowanych w autotermicznych reaktorach biurowych. Inż. Chem. t.4;1983 z.4 s.695-708,rys.wykr.bibliogr.Rez.Sum. 927. GAWDZIK Andrzej, Berezowski Marek: Numeryczna metoda wyznaczania obszarów występowania wielokrotnych stanów stacjonarnych w adiabatycznych reaktorach chemicznych z recyklem. Inż. Chem. t.6;1985 z.4 s.605-627,schem.wykr.bibliogr.Rez.Sum. 928. GAWDZIK Andrzej, Berezowski Marek: Zastosowanie recyklu gazu dla podniesienia skuteczności pracy cyklonu. Inż. Apar. Chem. R.24;1985 nr 5 s.28-29,rys.bibliogr. 929. GAWDZIK Andrzej, Berezowski Marek, Brachman Stanisław: Zjawiska występowania wielokrotnych stanów stacjonarnych w adiabatycznych reaktorach rurowych z recyklem. Inż. Apar. Chem. R.24;1985 nr 3 s.10-13,rys.wykr.bibliogr. 930. GAWDZIK Andrzej, Kozioł Wiesław: Modelowanie procesu pirolizy freonu 22 w przepływowym reaktorze rurowym. Przem. 931. GAWDZIK Andrzej, Wróbel Józef, Bartelmus Grażyna: Modelowanie homogenicznego procesu alkilacji benzenu etylenem. Inż. Chem. T.4; 1983 z.1 s.15-32, rys., wykr., bibliogr., Rez., Sum. 932. Dubis Antoni, GAWDZIK Andrzej: Wieloczynnikowe wymienniki ciepła w technice niskich temperatur. Inż. Apar. Chem. R.23; 1984 nr 3 s.3-7, rys., wykr., Sum., Rez. 933. Dubis Antoni, GAWDZIK Andrzej, Mieszczak Bronisław: Modelowanie wieloczynnikowego płaszczowo-rurkowego wymiennika ciepła. Inż. Chem. t.5; 1984 z.3 s.411-422, rys., wykr., bibliogr., Rez., Sum. 934. Spadło Marian, GAWDZIK Andrzej, Bartelmus Grażyna: Identyfikacja procesu pirolizy symetrycznego czterocholorethanu do trójchloreoetanu. Inż. Chem. t.5; 1984 z.2 s.307-314, schem., tab., bibliogr., Rez., Sum. 935. Szarawara Józef, GAWDZIK Andrzej: Analiza termodynamiczna procesu konwersji metanu. Chem. Stos. R.30; 1986 z.3 s.395-410, tab., wykr., bibliogr. 936. ANALIZA procesu alkilowania benzenu etylenem. [Oprac.] GAWDZIK Andrzej, Wróbel Józef, Bartelmus Grażyna, TABIŚ Bolesław. Przem. Chem. R.65; 1986 nr 2 s.84-87, rys., wykr. 937. ANALIZA termodynamiczna procesu wysokotemperaturowego chlorynowania propylenu. [Aut.] Andrzej GAWDZIK, Jerzy Wasilewski, Marian Spadło, Andrzej Pytlik, Andrzej Kozak. Przem. Chem. R.64:1985 nr 2 s.83-85, wykr., bibliogr. 938. METODA intensyfikacji pirolizy difluorochlorometanu do tetrafluoroetylenu. [Oprac.] Andrzej GAWDZIK, Bolesław TABIŚ, Barbara TAL-FIGIEL, Wiesław FIGIEL. Przem. Chem. R.65:1986 nr 12 s.648-650, rys., tab., bibliogr., Streszcz. 939. [1.] OPTIMIERUNG der Margarine-Herstellung. [Aut.] Andrzej GAWDZIK, Bolesław TABIŚ, Barbara TAL-FIGIEL, Wiesław FIGIEL. In: "Systemverfahrenstechnik '85" mit internationaler Beteiligung. Karl-Marx-Stadt, DDR, 14 und 15 März 1985. Kurzreferate. [b.m.r.w.] s.36. Kammer der Technik. FA und FB Systemverfahrenstechnik Technische Hochschule "Carl Schorlemmer" Leuna-Merseburg. [odb.] [2.] INTENSIVIERUNG der Tetrafluorethylen-Herstellung. [Aut.] Andrzej GAWDZIK, Bolesław TABIŚ, Barbara TAL-FIGIEL, Wiesław FIGIEL. Tamże, s.36. 940. WYZNACZANIE składów równowagowych mieszanin reakcyjnych używanych w procesie chloryzji frakcji odpadowych z produkci chlorku allilu i chlorku winylu. [Aut.] Andrzej GAWDZIK, Grażyna Bartelmus, Marian Spadło i Z. Pokorska. Inż. Chem. t.5:1984 z.4 s.615-628, tab., wykr., bibliogr., Rez., Sum. GAWDZIK Andrzej współaut. zob. też poz.: 807, 808 GAWLIK Bogusław 941. NIEUSTALONE symetryczne przewodzenie ciepła przy małych liczbach Biota. W: XI Zjazd Termodynamików. Materiały zjazdowe. Szczecin - Świnoujście, wrzesień 1981. Cz.1. Szczecin: PSzcze. 1981 s.113-118,tab. Politechnika Szczecińska, Instytut Budowy Maszyn, Zakład Techniki Cieplnej. 942. SYMETRYCNE jednowymiarowe przewodzenie ciepła przy dużych liczbach Biota. W: XII Zjazd Termodynamików. Materiały zjazdowe. Kraków - Rytro, wrzesień 1984. Cz.1. Kraków: PK 1984 s.265-269,bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Teorii i Pomiarów Maszyn Cieplnych. GAWLIK Edward 943. PROJEKTOWANIE oprzyrządowania technologicznego na podstawie schematów strukturalnych procesów technologicznych. Zesz. Nauk. PRzesz. 1983 nr 12 Mech. z.4 s.89-98,rys.wykr. bibliogr. GAWLIK Józef 944. OCENA funkcjonowania układów obróbkowych przy pomocy cha945. PROGNOSTIZIERUNG des Schneidenverschleisses von spanenden Werkzeugen auf der Basis der Abmessung von Schnittkraft. W: Drugie Międzynarodowe Sympozjum Badania Narzędzi Skrawających w Warunkach Laboratoryjnych i Przemysłowych NARZĘDZIA'84. Kraków - Janowice, maj 1984. Kraków: PK 1984 s.42-47, wykr., bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki - Instytut Technologii Maszyn. Kombinat Przemysłu Narzędziowego VIS. SIMP - Oddz. Wojewódzki w Krakowie, Oddz. Wojewódzki w Tarnowie. Tyt. referatu także w j. pol. Tyt. konf. w j. niem., ang., ros. 946. GAWLIK Józef, HARASYMOWICZ Jan: Prognozowanie zużycia i niezawodności narzędzi w warunkach obciążeń dynamicznych. W: Dynamika obrabiarek i obróbki skrawaniem DYNAMIKA'85. Pr. Nauk. Inst. Technol. Bud. Masz., PWroc, 1985 nr 30 Konf. nr 8 s.255-259, bibliogr., Sum. 947. GAWLIK Józef, HARASYMOWICZ Jan: Wybrane zagadnienia z organizacji gospodarki narzędziowej. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: projektowanie narzędzi skrawających i gospodarka narzędziowa. Kraków: PK 1986 237 s., 5 nlb., rys., tabl., schem., wykr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 948. GAWLIK Józef, Lutze Hans Georg: Techniczno-ekonomiczne aspekty stosowania narzędzi ze stali szybkożrących po dodatkowej obróbce powierzchniowej. Mechanik R.56:1983 nr 10 s.609-611, tab., wykr., Rez., Sum., Zsfg. 949. GAWLIK Józef, Suchoń Eugeniusz: An investigation of the wear resistance of tool steels after an additional surface treatment. Zag. Ekspl. Masz. vol.18:1983 z.4 /56/ s.477-483, tabl., wykr., bibliogr., Sum. 950. GAWLIK Józef, Suchoń Eugeniusz: Modyfikacja własności tribologicznych stali narzędziowych poprzez wzbogacanie warstwy wierzchniej tytanem. Zesz. Nauk. AGH 1986 Mech. z.1 s.127-134, wykr., Rez., Sum. 951. GAWLIK Józef, Wawrziniak Wolfgang: Możliwości obróbki materiałów trudno skrawalnych narzędziami azotowanymi jonowo. Mechanik R.56:1983 nr 9 s.531-532, wykr., Rez., Sum., Zsfg. 952. GAWLIK Józef, WIELGOSZ Roman: Wpływ azotowania jonowego na własności eksploatacyjne narzędzi skrawających ze stali szybkożrących. Metalozn. Obr. Ciepl. 1983 nr 66 s.29-31, 11.tab., wykr., Rez., Sum., Zsfg. GAWLIK Józef współaut. zob. też poz.: 1077, 1078 GAWLIKOWSKI Jerzy 953. MIĘDZYRESORTOWE problemy badań podstawowych – organizacja i realizacja. Czas. Tech. R.84:1984 z.3 /226/ Bud. nr 2 954. GAWLIKOWSKI Jerzy, OSYCZKA Andrzej: Zarządzanie przedsiębiorstwem przemysłowym. W: Optymalne decyzje w procesach produkcyjnych. Praca zbiorowa pod red. Andrzeja OSYCZKI. Kraków: PK 1983 [druk:] 1984 Cz.1: Zagadnienia podstawowe. s.5-61,rys.tabl.bibliogr. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. GAWOR Przemysław 955."BRAK pokory w tym kraju ..." [głos w dyskusji]. W: Architektoniczna odnowa Zamku Królewskiego na Wawelu 1905-1985. Materiały posesyjne z Sesji zorg. przez Komisję Urbanistyki i Architektury przy współpracy Kierownictwa Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu. Kraków, 14-15 maja 1985. Kraków: PK 1986 s.191. GĄDEK Wiesław 956. An AUTOMATIC system of hydrometeorological processes measurement. In: "Hydrological Processes in the Catchment". International Conference org. by Institute of Water Engineering and Water Management Cracow Technical University, Poland. Cracow, 8-11.05.1986. Proceedings [1]. Kraków: PK 1986 s.33-37,rys.tabl.bibliogr.Rez.Streszcza. 957. WYBRANE zagadnienia związane z opracowaniem systemu operacyjnego minikomputera ukierunkowanego na pracę w czasie rzeczywistym. W: II Seminarium naukowe "Elektrotechnika, automatyka i elektronika w transporcie szynowym SKMTRAK-84" pod protektoratem J.M. Rektora Politechniki Krakowskiej prof.dr hab.inż. Tadeusza Środulskiego. Kraków - Janowice, 27-29.IX.1984 /materiały z konferencji naukowej/. Kraków: PK 1984 s.115-123,schem.Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki. 958. GĄSIOREK Władysław, PUCHALA Maciej: Formalny model zobrazowania informacji na ekranie monitora w SKD. W: Komferencja naukowa "Modelowanie sieci transportu kolejowego". Zakopane, 15-17.XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia.] Zesz. Nauk.-Tech. Oddz. Krak. SITK [b.r.] s.157-159, bibliogr. SITK Oddział Krakowski, Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK, Komitet Transportu PAN. 959. GĄSIOREK Władysław, PUCHALA Maciej: Konstruowanie obrazu stanów urządzeń na monitorze semigraficznym w systemach srk. Autom. Kolej. R.9:1986 nr 8 s.157-159,rys. GĄSIOREK Władysław współaut. zob. też poz.: 2337, 2701 960. [1.] IDENTYFIKACJA nawarstwień kompozycyjnych jako podstaw rewaloryzacji zabytkowych założeń zieleni. MR I, 6. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.28:1984 [druk:] 1987 z.1/2 s.201-202. [2.] PROBLEMY metodyczne opracowań z zakresu założeń ogrodowo-parkowych na podstawie doświadczeń Zakładu Architektury Krajobrazu PK. Tamże, s.218-219. 961. GĘNGA Wanda, MYCZKOWSKI Zbigniew: Rewaloryzacja krajobrazu w otoczeniu zamku w Wiśniczu Nowym. Teka Komis. Urb. t.16: 1982 s.171-175, rys. Rez. Sum. 962. GERGOVICH Kazimierz, WEISS Stanisław: Stalowe dźwigary po-włokowo-prętowe, analiza statyczna. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. XXVIII Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Warszawa - Krynica 1982. Referaty. T.3: Konstrukcje metalowe. Warszawa: DOINTE 1982 s.53-62, rys. bibliogr. Streszcz. Sum. 963. ZBIÓR przykładów obliczania konstrukcji stalowych. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: konstrukcje metalowe. Wyd.2 popr. i uzup. Pr. zbior. pod red. Stanisława WEISSA. [Aut.] Kazimierz GERGOVICH, Marian GWÓŹDŹ, Marta MIROCKA, Aleksander RAZOWSKI, Stanisław WEISS. Kraków: PK 1983 262 s., 4 tabl., tab.rys. + załącznik. GERGOVICH Kazimierz współaut. zob. też poz.: 2950, 2951, 2952. GERMAN Janusz współaut. zob. poz. 466 GERMAN Krzysztof 964. GERMAN Krzysztof, RAKOCZY Jan; Termodynamiczna analiza termicznego chlorowania odpadów z produkcji chlorku winylu. Przem. Chem. t.63;1984 nr 2 s.93-95, tab.wykr,bibliogr.Rez. Sum. GERMAN Krzysztof współaut. zob. też poz.: 2978, 2981. GERTZ Jan 965. MODEL odcinka linii kolejowej. W: Konferencja naukowa "Modelowanie sieci transportu kolejowego". Zakopane, 15-17. XII.1983. Zbiór referatów. [Streszczenia.] Zesz. Nauk.-Tech. Oddz. Krak. SITK[b.r.]s.115-118,bibliogr. SITK Oddz.Krakowski, Instytut Organizacji i Techniki Transportu Kolejowego PK, Komitet Transportu PAN. 966. GERTZ Jan, PUCHALA Maciej: Koncepcja zastosowania monitorów ekranowych w operatywnym kierowaniu ruchem pociągów. W: Modelowanie matematyczne w transporcie. T.2. Kraków: PK 1986 s.249-259,rys,schem,bibliogr,Streszcz,Sum. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Monografia 47. GERTZ Jan współaut. zob. też poz.: 117 GIBCZYŃSKA Teresa 967. WYZNACZANIE optymalnych wymiarów hybrydowego przekroju skrzynkowego. Prz. Mech. R.41:1982 nr 13 s.5-8,rys,wykr,Streszcz,Rez,Sum,Zsfg. 968. GIBCZYŃSKA Teresa, GIBCZYŃSKI Ziemowit: Wyznaczanie sił działających na elementy konstrukcji. Prz. Mech. R.44:1985 nr 24 s.10-13,rys,wykr,Rez,Sum,Zsfg. 969. GIBCZYŃSKA Teresa, Oziemski Stanisław: Kształtowanie przekroju skrzynkowego w przypadkach obciążeń złożonych. Prz. Mech. R.42:1983 nr 18 s.5-9,rys,tab,wykr,bibliogr,Streszcz,Rez,Sum,Zsfg. GIBCZYŃSKI Ziemowit współaut. zob. poz.: 968 GIL Stanisław 970. GIL Stanisław, SAMEK Andrzej: Wybrane zagadnienia prawidłowej eksploatacji wiertarskich przyrządów składanych. Zesz. Nauk. Przesz. 1983 nr 12 Mech. z.4 s.125-133, rys., wykr., bibliogr. GILEWICZ Witold współaut. zob. poz.: 10, 66, 67. GŁOWACZ Łucjan 971. GŁOWACZ Łucjan, KOLTON Adam: Podstawy teoretyczne konstrukcji i obliczenia sieci alternatywno-koniunkcyjnych. W: XXX Jubileuszowa Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica 1984. Referaty. T.3, Cz.6. Mechanizacja i organizacja budownictwa. Poznań: PPozn. 1984 s.219-224, rys., bibliogr., Sum. 972. GŁOWACZ Łucjan, KOLTON Adam: Sieci alternatywno-koniunkcyjne w planowaniu produkcji budowlanej. W: XXIX Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Poznań – Krynica 1983. Referaty. T.3, Cz.5. Technologia i organizacja budownictwa. Poznań: PPozn. 1983 s.207-212, rys., tabl., bibliogr. 973. GŁOWACZ Łucjan, KOLTON Adam: Zastosowanie sieci alternatywno-koniunkcyjnych do robót rewaloryzacyjnych w obiektach zabytkowych. W: XXXI Konferencja Naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB. Referaty. T.5. Technologia i organizacja. Zagadnienia technologiczno-budowlane. Kraków: PK 1985 s.59-64, rys., Sum. Do użytku służbowego. Golec Kazimierz 974. LIQUID oil gas injection system in Otto engines. In: Mоторна возила и мотори '85, Kragujevac 2-3. Октомбар 1985. Papers, Kragujevac: 1985 s. 255-263, rys., wykr., fot., Rez., Sum. [odb.] Yugoslav Association for Motor Vehicles and Engines, Kragujevac Division. 975. ODREDJIVANJE koeficijenta prelaza toplote u cilindru dizel motora pri njegovom pokretanju. In: Треои Симпозијум "Моторна возила и мотори'84", Крагујевац, октобар 126.96.36.1994. Saopštenja. Papers, Kragujevac: Универзитет "Светослав Марковић" - Машински Факултет 1984 s. 326-342, wykr. 976. SISTEM ubrizgavanja tečnog naftnog gasa u Oto motorima. MVM 1986 mart s. 255-264, rys., wykr., fot., Rez., Sum. 977. ECONOMY increase for Otto engines by introducing exhausts into carburettor. [Aut.] S. Veinović, M. Kalajžić, K[azimierz] Golec, E. Hnatko. In: Automotive Technology Moves the World. XXI FISITA Congress, Belgrade, Yugoslavia, 2-6 June 1986 [b.m.r.w] 3 s., [nadb.] Yugoslav Society of Automotive Engineers. Golec Kazimierz współaut. zob. też poz.: 296, 297, 806. 978. MATHEMATICAL models of heat-and-flow processes in inducted draft air-fin coolers. In: 16th International Congress of Refrigeration, Paris 1983. Commission B2. Refrigerating machinery. Documents préparés par le Comité des Rapports du 16e Congrès, Paris: Institut International du Froid 1983 s.168-173, rys., tab., wykr., bibliogr., Résumé. 979. GOLOGÓRSKI Janusz, LITWIN Marek, ZALEWSKI Wojciech: Zastosowanie rur spiralnie ożebrowanych w komorowych oziębaczach powietrza. Chłodnictwo R.21:1986 z.7 s.3-6, schem., tabl., Streszcz., Résumé, Sum. 980. GOLOGÓRSKI Janusz, Olak Ryszard: Przepływ cieczy w strukturach kapilarno-porowistych. Chłodnictwo R.17:1982 z.1/4 s.3-8, rys., tab., wykr., Résumé, Résumé, Sum. GONDEK Antoni 981. METROLOGICZNE własności sondy uśredniającej do pomiaru natężenia przepływu. W: XII Zjazd Termodynamików. Materiały zjazdowe. Kraków – Rytro, wrzesień 1984. Cz.1. Kraków: PK 1984 s.299-304, rys., tab., bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Teorii i Pomiarów Maszyn Cieplnych. 982. GONDEK Antoni, ŁOMNICKI Stanisław, MAJKA Jacek: Typoszereg agregatów ogrzewczo-wentylacyjnych na paliwo stałe. Ciepłownictwo R.15:1983 nr 5 s.127-128,rys.tab.bibliogr. GONDEK Longin 983. BADANIA drgań manipulatora robota przemysłowego przy pozyjonowaniu. W: I Krajowa konferencja robotyki. Wrocław, 18-20.09.1985. T.2: Mechanika i sterowanie robotów. Pr.Nauk. Inst. Cyber. Tech. PWroc. 1985 nr 66 Konf. nr 25 s.7-13,rys.wykr.bibliogr.Rez.Sum. Politechnika Wrocławska. 984. BADANIA wskaźników dynamicznych manipulatora robota przemysłowego. W: Dynamika obrabiarek i obróbki skrawaniem DYNAMIKA'85. Pr.Nauk.Inst.Technol.Bud.Masz.PWroc. 1985 nr 30 Konf. nr 8 s.150-154,rys.bibliogr.Sum. Politechnika Wrocławska. GONDEK Stanisław 985. KOMPUTEROWY program do szacowania przepustowości praktycznej skrzyżowania z sygnalizacją świetlną. W: Transport pasażerski. Energetyczne aspekty transportu zbiorowego w konurbacji Górnośląskiej. V Sympozjum. Katowice - Jaszowiec 1983. Referaty. [Gliwice]: PŚl. 1983 s.337-342,schem.bibliogr. Instytut Transportu Kolejowego Politechniki Śląskiej. Wydział Komunikacji Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach. GONDEK Stanisław współaut. zob. też poz.: 456, 899, 900 GORDON-SMITH Maria 986. WIZYTA w muzeum Marceliny Sermbrich-Kochańskiej. Ruch Muzycz. 1985 nr 26 s.20-24, il. GÓRECKA Roma 987. GÓRECKA Roma, POLAŃSKI Zbigniew: Zastosowanie teorii eksperymentu w badaniach procesów obróbki ścieżnej. W: IX Naukowa Szkoła Obróbki Ścieżnej "XL-lecie Politechniki Krakowskiej i Wydziału Mechanicznego 1945/6 - 1985/6. Kraków, wrzesień 1986. Kraków: PK 1986 s.21-24, Zsfg. PAN - Sekcja Podstaw Technologii Komitetu Budowy Maszyn, Komisja Motoryzacji. PK - Wydz. Mechaniczny, Instytut Technologii Maszyn, CUP - Instytut Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych, SIMP - Oddz. Krakowski. GÓRECKA - RYBIŃSKA Romualda zob.: GÓRECKA Roma GÓRECKI Henryk 988. TO WCIĄŻ tkwi bolesnym kolcem w mym sercu i myśli /strzępy refleksji z koszmaru przeżytych lat okupacji 1939-1945/. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.41-57. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 989. GÓRECKI Henryk, RYZ Karol, STÓS Zbigniew: Badania drogowego mostu łukowego ze ściagiem. Drogownictwo R.39:1984 nr 3 s. 79-84, rys., tab., wykr. GÓRKIEWICZ Maciej 990. Budowa systemów rozpoznających dla wykrywania obiektów rzadko występujących. W: Cybernetyka w gospodarce morskiej. V Konferencja - Sopot, 23.IX - 25.IX.1985. Zesz. nr 2. Materiały konferencyjne. T.1. Gdynia: WSM 1985 s. 26-33, rys., wykr., schem., bibliogr. Polskie Towarzystwo Cybernetyczne Oddział w Gdańsku, Wyższa Szkoła Morska w Gdyni. 991. Celowość i możliwości organizacyjnego przygotowania nieniszczących badań podwodnych. W: Materiały piętnastej Krajowej Konferencji Badań Nieniszczących, Rynia, 4-6 listopada 1986. Warszawa: 1986 s. 9-12, bibliogr. Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN, Sekcja Wytrzymałości i Badania Materiałów SIMP, Ośrodek Doskonalenia Kadr SIMP w Warszawie. 992. Dobór procedur grupowania zdyskretyzowanych sygnałów echa hydroakustycznego. W: Cybernetyka w gospodarce morskiej. IV Konferencja - Sopot, 15.IX - 17.IX.1983. Cz. IV; Przetwarzanie informacji. Cz. V: Komunikaty. Gdynia: WSM 1983 s. 80-86, bibliogr. Polskie Towarzystwo Cybernetyczne Oddział w Gdańsku, Wyższa Szkoła Morska w Gdyni. 993 [1]. Dobór zestawu cech klasyfikacyjnych sygnału hydroakustycznego dla rozpoznawania rodzaju dna morskiego. W: Mechanika i systemy statków oraz obiektów oceanograficznych. Pr. Nauk. PSzczec. 1983 nr 221 Inst. Okręt. nr 9 s.147-150. [2.] ZACZĄTEK armatorskiego systemu sterowania techniczną eksploatacją floty. Tamże, s.177-179, bibliogr. 994. GRA decyzyjna "Planowanie i nadzorowanie realizacji przedsięwzięcia" w nauczaniu technik systemowych. W: Wybrane problemy kształcenia w szkole wyższej. Pr. Nauk. PSzczec. 1983 nr 227 Ośr. Nowych Tech. Kształc. nr 2 s.119-129, bibliogr. 995. GRUPOWANIE dyskretnych charakterystyk sygnałów echo akustycznego na podstawie wektorów różnic charakterystyk. Pr. Nauk. PSzczec. Inst. Okręt. 1986 nr 11 s.143-145. 996. STATIČESKOE modelirovanie vysokonadežnych sistem /po primeru golosujuščich struktur/. W: Microcomputer'86 - design, practice education. Bierutowice, Sept.23-26, 1986. Pr. Nauk. Inst. Cyber. Tech. PWroc. 1986 nr 73 Konf. nr 30 s.84-89, bibliogr., Streszc. Sum. 997. SYSTEM sterowania realizujący strategie bliskie strategiom człowieka operatora. W: IIIeia Krajowa Konferencja nt."Badania operacyjne stosowane" BOS'86, [Bielsko-Biała 1986]. Bielsko-Biała: ZIAD 1986 s.9-10. Instytut Badań Systemowych PAN w Wwie, Instytut Automatyki Politechniki Śląskiej w Gliwicach, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierowania Oddział w Bielsku-Białej. 998. GÓRKIEWICZ Maciej, Tujska Andrzej: Roboty dla prac podwodnych. W: I Krajowa konferencja robotyki. Wrocław, 18-20 września 1985. T.3: Budowa i zastosowanie robotów. Pr. Nauk. Inst. Cyber. Tech. PWroc. 1985 nr 67 Konf. nr 26 s.225-232,rys.bibliogr.Sum.Rez. 999. GÓRKIEWICZ Maciej, Tujska Andrzej: Zastosowanie robotów w oceanotechnice, stan obecny i perspektywy. W: Krajowa konferencja: Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych. Wrocław, 1985.05.03. Wrocław: RW NOT 1985 s. 125-140,rys.bibliogr. NOT Rada Wojewódzka – Wrocław. 1000. GÓRKIEWICZ Maciej, Tujska Andrzej: Zdalnie sterowane aparaty w robotyzacji prac podwodnych. W: Materiały III Konferencji: Projektowanie i budowa obiektów oceanotechniki. Szczecin, 17-18 października 1985 r. Szczecin: PSzczeo. 1985 s.145-155,rys.bibliogr. Komisja Oceanotechniki Sekcji Okrętowców ZG SIMP, Instytut Okrętowy PSzczeo., Ośrodek Doskonalenia Kadra ODOK SIMP Szczecin. Do użytku wewnętrznego. GÓRNISIEWICZ Barbara 1001. ARCHITEKTURA wiejska w Badenii – Wirtembergii. Architektura R.39:1985 nr 4/5 s.98-100,il. 1002. ELEMENTY kulturowe w planowaniu współczesnej wsi. W: Konferencja na temat: Kierunki planowania przestrzennego i architektury współczesnej wsi. Białystok, maj 1984. Białystok: PBiałost. 1984 s.85-96. Instytut Architektury Politechniki Białostockiej. 1003. ROZWÓJ przestrzenny oraz charakterystyka wartości architektonicznych wsi Miedźna i Grzawa w województwie katowickim. Czas. Tech. R.85:1985 [druk] 1987 z.1 i 3 Bud. nr 1 i 2 s.73-85, fot., rys., bibliogr. 1004. SZANSA w gospodarności. Bud. Rol. R.35:1983 nr 2 s.6-8, rys., Rez., Zsfg. 1005. GÓRNIŚIEWICZ Barbara, SOKOŁOWSKA Małgorzata; Jak ożywić martwą kubaturę? Bud. Rol. R.35:1983 nr 1 s.7-8, 11, Rez. 1006. GÓRNIŚIEWICZ Barbara, SOKOŁOWSKA Małgorzata; Mały pensjonat w starym budynku. Bud. Rol. R.35:1983 nr 4 s.13-14, rys., Rez., Zsfg. GÓRSKA Renata 1007. GÓRSKA Renata, JONAK Marcin; Konstrukcja wierzchołków ognisk i kierownic stożkowej $s^2$. W: Konferencja naukowo-dydaktyczna Instytutu Matematyki Politechniki Krakowskiej. Janowice, 1986.05.23-25. Kraków: PK 1987 s.17-22, rys. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 1008. PRZEMIANY fazowe w układzie NI-AL w wyniku procesu napełniania plazmowego. Metalozn. Obr. Ciep. 1983 nr 63/64 s.6-10, il.tab.wykr.Rez.Sum.Zsfg. 1009. GÓRSKI Ludwik, BOBROWSKI Marek: Program "BIURETA" do dydaktyki krzywych miareczkowania opracowany na mikrokomputer spectrum. W: Mini- i mikrokomputery w chemii. Wrocław, 16-17 maja 1986. Pr. Nauk. Inst. Chemii Nieorg. PWroc. 1986 nr 55 Konf. 1986 nr 11 s.143-147, rys.wykr. Rez.Sum. 1010. COMPUTER assisted interpretation of results from intercomparison experiments. [Aut.:] Ludwik GÓRSKI, Marek BOBROWSKI, Anna BATEROWICZ, Adam GROCHOWALSKI, Tadeusz MORAWSKI, Teresa KALITA, Andrzej WÓJTOWICZ, Jerzy ZUBEK. W: Fifth European Conference on Analytical Chemistry EUROANALYSIS - V Cracow, Poland, 26-31 August 1984. Book of abstracts. Kraków: PK 1984 s.493. Committee on Analytical Chemistry of the Polish Academy of Science and Polish Chemical Society for the Working Party on Analytical Chemistry of the Federation of European Chemical Societies. 70th Event of FECS. 1011. FIFTH European Conference on Analytical Chemistry EUROANALYSIS V. Cracow, 26-31 August 1984. Book of abstracts. Ed. Ludwik GÓRSKI. Kraków: PK 1984 531 s. Committee on Analytical Chemistry of the Polish Academy of Sciences and Polish Chemical Society for the Working Party on Analytical Chemistry of the Federation of European Chemical Societies. GÓRSKI Ludwik współaut. zob. też. poz.: 106, 107, 108. GRABOWSKI Zbigniew 1012. NORMY ubytków naturalnych. Cz.1-2. Zasady stosowania i kontroli. Gosp. Mater. R.39:1987 nr 5 s.113–117; nr 6 s.147–150. 1013. GRABOWSKI Zbigniew, MALUDZIŃSKI Bogusław, PIETRZYK Zbigniew: Początkowa prędkość fluidyzacji dużych ziarn. Czas. Tech. R.84:1984 z.4 i 6 Mech. nr 2 i 3 s.23–28, schem.tabl.wykr.bibliogr. GRĘPLOWSKA Zofia 1014. ĆWICZENIA laboratoryjne z mechaniki płynów. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. /Praca zbiorowa pod red. Zofii GRĘPLOWSKIEJ/. Kraków: PK 1985 121 s., rys. GROCHOWALSKI Adam współszt. zob. poz.: 106, 107, 108, 1010 GRUBSKI Lesław Jan 1015. JAK nie obroniłem Lwowa w 1939 r. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.25-33, fot. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki. GRUDZIĘŃ - SPITZBARTH Zofia 1016. BLOK Kleparski w Krakowie: sposób na zabytki. Miasto R.33: 1983 nr 1/8 s.37-39, il. GRYGLASZEWSKI Piotr współaut. zob. poz.: 1971 GRZEGOŻEK Małgorzata 1017. GRZEGOŻEK Małgorzata, SKAWIŃSKA Barbara: Reading comprehensions practice. Selected texts for students of architecture. Pomoc dydaktyczna. Kraków: PK 1984 109 s., fot.rys.schem. tab. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Podtyt. okł.: Materiały pomocnicze do przedmiotu: język angielski. GRZEGOŻEK Witold 1018. The METHOD of calculation of car – body displacements and vertical wheel loads. In: International Forum on New Automotive Technologies. AUTOTECHNOLOGIES, MONTE CARLO'85. Monte Carlo, 21-25.01.1985. [b.m.r.w.] 9 s. maszynopisu + 10 rys., tab., bibliogr. Nazwa konferencji również w j. franc. Maszynopis powiel. 1019. GRZEGÓŻEK W [itold], PIENIĄŻEK W [iesław]: Possibilities of use of the "Steady state circular test" for estimation of vehicle stability and handling. In: Proceedings of ISATA'85. Graz - Austria, 23-27.09.1985. Croydon, England; 1985 7 s., tab., wykr., bibliogr. Automotive Automation Ltd AVL LIST Ges. mbH Graz - Austria. Maszynopis. Opis na podstawie informacji autorów. GRZEGÓŻEK Witold współaut. zob. też poz.: 1301 GRZESIK Mirosław 1020. OPTYMALNE profile temperatury dla reaktora wielorurowego. Czas. Tech. R.84:1984 z.2 Mech. nr 1 s.28-32, wykr., bibliogr. 1021. O ZASTOSOWANIU programowania geometrycznego do problemu wielofazowych nieidealnych równowag chemicznych. Inż. Chem. t.5:1984 z.2 s.227-234, Rez. Sum. 1022. GRZESIK Mirosław, Skrzypek Jerzy: Optymalne profile temperatury w reaktorach kontaktowych. Cz.1. Optymalne profile temperatury w reaktorze przy uwzględnieniu wpływu dyfuzji zewnętrznej. Inż. Chem. t.5:1984 z.2 s.235-249, wykr., Rez. Sum. 1023. GRZESIK Mirosław, Skrzypek Jerzy: Optymalne profile temperatury w reaktorach kontaktowych. Cz. 2. Optymalne profile temperatury przy uwzględnieniu wpływu dyfuzji wewnętrznej. Inż. Chem. t.5; 1984 z.3 s.423-432, wykr., Rez., Sum. 1024. Skrzypek Jerzy, Szopa Romuald, GRZESIK Mirosław: Analiza przebiegu reakcji złożonych w izotermicznym symetrycznym ziarnie katalizatora przy zastosowaniu modelu "gazu zapylonego". Inż. Chem. t.5; 1984 z.3 s.515-530, tab., wykr., Rez., Sum. GRZYB Andrzej 1025. ANALYTICAL method of a rail vehicle smooth running estimation. In: Rail vehicles. Selected problems. Cracow: PK 1986 s.31-41, tab., wykr., bibliogr., Streszcz., Sum. T. Kościuszko Technical University of Cracow. Monograph 41. 1026. O DOBORZE funkcji celu dla optymalizacji podwozi pojazdów szynowych. W: Aktualne problemy transportu szynowego. Konferencja naukowa pod protektoratem Ministra Komunikacji ... Kraków – Muszyna, 3-5.XII.1985. T.1. Kraków: Wydz. Transportu PK 1985 s.45-47. Wydział Transportu Politechniki Krakowskiej. 1027. OPTYMALIZACJA usprzężynowania pojazdu szynowego. W: Postęp w budowie, badaniach i eksploatacji pojazdów szynowych. Konferencja specjalistyczna. Zbiór referstów. Warszawa 1984. Warszawa: PWarsz. 1984 s.103-112, rys., bibl. 1028. GRZYB Andrzej, KISIELEWSKI Piotr: Analiza drgań pojazdu szynowego wymuszonych płaskimi miejscami na kołach jezdnnych. W: IV Sympozjum "Wpływ wibracji na otoczenie". Kraków - Janowice, wrzesień 1986. Referaty. Kraków: PK 1986 s.65-69,rys.,bibliogr. Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki, Instytut Mechaniki i Podstaw Konstrukcji Maszyn. 1029. GRZYB Andrzej, NOWAKOWSKI Zygmunt, ORAMUS Zbigniew: Investigation of friction pairs of railway brakes in 1:1 scale together with problems of braking ratio and adhesion under laboratory conditions on a test stand according to the conception of the Rail Vehicles Institute. In: Rail vehicles. Selected problems. Cracow: PK 1986 s.45-59,rys.,tab.,Streszcz.Sum. T. Kościuszko Technical University of Cracow. Monograph 41. 1030. GRZYB Andrzej, STRUSKI Józef: Podstawy teoretyczne jednej z metod badań stateczności i kierowalności samochodów. Arch. Bud. Masz. t.30;1983 z.1/2 s.139-153,tab.,wykr.,tabl.,bibliogr.,Rez.,Sum. GRZYBOWSKA Wanda 1031. BADANIA nad poprawą własności nawierzchniowych betonów asfaltowych dodatkiem odpadowych włókien poliestrowych. W: Wybrane prace z zakresu inżynierii lądowej. Kraków: PK 1982 [druk] 1983 s.287-303, tabl., wykr., streszcz., sum. PAN Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, Politechnika Krakowska. 1032. NOWOCZESNE projektowanie nawierzchni. Drogownictwo R.37: 1982 nr 1 s.1-6, rys., wykr., bibliogr. 1033. STKEL fibers as a modifying agent in road asphalt concrete. In: Seminar: Present state of investigations and applications of fibre reinforced cement based materials organized on the occasion of RILEM Committee 49-TFR meeting by Polish Academy of Science Institute of Fundamental Technological Research Warsaw, Cracow Technical University Institute od Building Materials and Structures. Cracow, 28-30th Sept. 1983. Ed. Z[ygmun] JAMROŻY. Kraków: PK 1983 s.32-43, wykr., bibliogr. 1034. WYBRANE problemy konstrukcyjno-technologiczne nawierzchni z betonów cementowych w świetle doświadczeń zagranicznych. W: Konferencja naukowo-techniczna "Betony cementowe w budownictwie drogowym i mostowym. Kraków, 15 listopad 1985. Zbiór referatów. [b.m.r.w.] s.71-84, tab., wykr., bibliogr. Zesz. Nauk.-Tech. Oddz. Krak. SITK. Tyt.okł.: Materiały konferencyjne. Do użytku wewnętrznego. 1035. ZAGADNIENIA materiałowo-konstrukcyjne nawierzchni drogowych w rewaloryzowanych zespołach zabytkowych. W: Krajowa konferencja naukowo-techniczna pt. Inżynieryjne Problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21.06.1986. Referaty. T.1. Kraków: PK 1986 s.211-223, rys. bibliogr. Sum. PAN - Oddz. w Krakowie Komisja Budownictwa, PZITB Oddz. w Krakowie. 1036. GRZYBOWSKA Wanda, SMUKALSKI Krzysztof: Nawierzchnie drogowe ulepszone. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych do przedmiotu: Materiały i nawierzchnie drogowe. Kraków: PK 1983 [druk:] 1984 296 s., rys. wykr. tab. bibliogr. 1037. "Znana fraszka Załuckiego ..." [głos w dyskusji]. W: Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna pt. Inżynieryjne problemy w odnowie staromiejskich zespołów zabytkowych. Kraków, 19-21 czerwca 1986. Materiały pokonferencyjne. T.3. Kraków: PK 1986 s.73-74. Komisja Budownictwa PAN Oddz. w Krakowie, PZITB Oddz. w Krakowie. GRZYWACZ Włodzimierz 1038. NOWY sposób podbudowy nawierzchni drogowej na przejazdach kolejowych. W: III Krajowa konferencja naukowa: Drogi kolejowe. Kraków – Muszyna, 3-5.X.1985. Cz.1. [b.m.r.w.] s.131-135, rys. bibliogr. Instytut Dróg, Kolei i Mostów PK, Oddz. Krakowski SITKom., Południowa DOKP w Krakowie, Zakłady Budownictwa Kolejowego w Krakowie. 1039. OCHRONA podtorza przy użyciu spienionych tworzyw sztucznych. W: III Krajowa konferencja naukowa: Drogi kolejowe. Kraków – Muszyna, 3-5.X.1985. Cz.1. [b.m.r.w.] s.137- 142, rys., bibliogr. Instytut Dróg, Kolei i Mostów PK, Oddz. Krakowski SITKom., Południowa DOKP w Krakowie, Zakłady Budownictwa Kolejowego w Krakowie. 1040. SKUTECZNOŚĆ wzmocnienia gruntów spoistych metodą iniekcji wapiennych. Drogi Kolej. R.9; 1986 nr 8 s. 167-170, wykr. tab., bibliogr., streszcz. 1041. SPOSÓB stabilizacji i ochrony podtorza kolejowego narażonego na upływnienie i wysadziny, poprzez zastosowanie iniekcji wapiennej i wyrstw termoizolujących. Czas. Tech. 1984 z.1 /224/ Bud. nr 2 s. 50-53, rys., bibliogr. 1042. ZASTOSOWANIE żużla hutniczego granulowanego do budowy warstw filtracyjnych. W: II Krajowa konferencja naukowa "Drogi kolejowe DK'83". Poznań – Rydzyna, 18-19 października 1983. Pr. Nauk. PPozn. 1983 s. 83-87, tab., wykr., bibliogr., sum. 1043. GRZYWACZ Włodzimierz, Rekowski Stanisław: Możliwość zastosowania iniekcji wapiennych do stabilizacji podtorza z gruntów spoistych. W: III Krajowa konferencja naukowa: Drogi kolejowe. Kraków – Muszyna, 3-5.X.1985. Cz.1. [b.m.r.w.] s. 143-152, rys., wykr., bibliogr. Instytut Dróg, Kolei i Mostów PK, Oddz. Krakowski SITKom., Południowa DOKP, w Krakowie, Zakłady Budownictwa Kolejowego w Krakowie. 1044. ANALIZA statyczna powłokowych chłodni kominowych posadowionych na niejednorodnym podłożu sprężystym. Zesz. Nauk. PK 1983 nr 2 Bud. Ład. z.63 190 s.,rys.tab.wykr.bibliogr. 185 poz.Streszcz.Sum.Zsfg. 1045. OBLICZANIE chłodni kominowych na niejednorodnym podłożu gruntowym. W: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. XXVIII Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Warszawa - Krynica 1982. Referaty. T.1. Teoria konstrukcji. Warszawa: DOINTE 1982 s.59-64,Streszcz.Sum. 1046. WPLYW podłoża na rozkład sił wewnętrznych w elementach konstrukcji chłodni kominowych. W: XXIX Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZITB, Poznań - Krynica 1983. Referaty. T.1. Cz.1. Teoria konstrukcji. Poznań: PPozn. 1983 s.75-80,rys.wykr.bibliogr.Sum. 1047. GUMIŃSKI Andrzej, PIECZARA Janina: Analiza statyczna chłodni kominowych na podłożu niejednorodnym. W: VI Konferencja na temat: metody komputerowe w mechanice konstrukcji. Białystok, czerwiec 1983. T.1. Referaty ogólne. Białystok: PBiałost. 1983 s.197-215,rys.tabl.bibliogr.Sum. Sekcja Mechaniki Konstrukcji KILiW PAN, Instytut Budownictwa Lądowego Politechniki Białostockiej, PZITB Oddz. w Białymstoku. GUT Adam 1048. Wyrwa Wiesław, Krochmal Wiesław, GUT Adam: Nowy środek smarowy do ciągnienia rur z miedzi i jej stopów. Rudy Metale R.31:1986 nr 9 s.311-313, tabl. GUT Adam współaut. zob. też poz.: 449, 450, 1437 GUZOWSKI Stanisław 1049. INVESTIGATION of the influence of atmospheric corrosion on the leaf springs fatigue strength. In: Rail vehicles. Selected problems. Cracow: PK 1986 s.61-70, fot.,rys.,tab. wykr.,bibliogr.,Streszcz.,Sum. T. Kościuszko Technical University of Cracow. Monograph 41. 1050. MOŻLIWOŚCI regeneracji resorów piórowych. W: Metody regeneracji części pojazdów w aspekcie ich jakości. Nowy Sącz 1986. [Materiały konferencyjne]. Kraków: PK 1986 s.111-117, tab.,wykr.,bibliogr. 110 lat ZNTK Nowy Sącz, Instytut Pojazdów Szynowych oraz CUP—Instytut Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych PK, ZNTK w Nowym Sączu, MPK w Krakowie. 1051. WPIŁYW korozji atmosferycznej na trwałość resorów piórowych. Ekspl. Masz. R.13:1984 nr 1 s.12-14, il.,rys.,tab.,wykr. 1052. GUZOWSKI Stanisław, LISOWSKI Zbigniew: Wpływ warunków współdziałania elementów maszyn na proces fretting. W: II Międzynarodowe Sympozjum INSYCONT. Kraków, 24-26 września 1986. Zagadnienia tribologiczne elementów współpracujących stykowo. Materiały pod red. nauk. Stanisława Pytko. Kraków: AGH 1986 s.133-144, rys., fot., wykr., bibliogr. Rez., Sum. Instytut Podstaw Budowy Maszyn AGH, Sekcja Eksploatacji Maszyn Komitetu Budowy Maszyn PAN. GWÓŹDŹ Marian 1053. Wpływ wstępnych skręceń przekrojów na nośność belki zgimanej stałym momentem. Pr. Komis. Mech. Stos. 1981 Mech. z.11 s.55-61, rys., bibliogr. Rez., Sum. [nadb.] GWÓŹDŹ Marian współaut. zob. też poz.: 963, 1903, 1904 GYURKOVICH Ewa 1054. ARCHITEKTURA sakralna jako przestrzeń społeczna. W: Osiedlowa przestrzeń społeczna. Materiały pokonferencyjne z II Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej zorganizowanego przez Komisję Urbanistyki i Architektury Oddziału PAN w Krakowie. Ośrodek Konferencyjny PAN w Mogilansach pod Krakowem, 18-19 listopada 1981. Kraków: PK 1982 s.90-92. PAN O/Kraków, Komisja Urbanistyki i Architektury PAN. GYURKOVI CH Jacek 1055. ARCHITEKTURA dziedzińca Batorego. W: Architektoniczna odnowa Zamku Królewskiego na Wawelu 1905–1985. Materiały posesyjne z Sesji zorganizowanej przez Komisję Urbanistyki i Architektury przy współpracy Kierownictwa Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu, Kraków, 14-15 maja 1985. Kraków: PK 1986 s.150–159,rys.,bibliogr. PAN Oddz. w Krakowie – Komisja Urbanistyki i Architektury, Politechnika Krakowska. 1056. DZIEDZICZYK Batorego – dzieje, stan obecny i projekt uporządkowania przestrzennego. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak t.29:1985 [druk: 1987] z.1/2 s.181–182. 1057. PRZESTRZEŃ społeczna – refleksje semiotyczne. W: Osiedlowa przestrzeń społeczna. Materiały pokonferencyjne z II Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej zorg. przez Komisję Urbanistyki i Architektury Oddz. PAN w Krakowie. Ośrodek Konferencyjny PAN w Mogilansach pod Krakowem, 18–19 listopada 1981. Kraków: PK 1982 s.93–94. 1058. "SFERA osobista" – problemy skali. W: Sfera osobista w przestrzeni społecznej. Materiały pokonferencyjne z IV Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej zorg. przez Komisję Urbanistyki i Architektury PAN Oddz. w Krakowie. Ośrodek Konferencyjny PAN w Mogilansach pod Krakowem, 3–4.XI.1983. Kraków: PK 1984 s.81–85,rys. H A B E R Hanna 1059. HABER H[anna], KADŁUCZKA A[ndrzej]: Renaissance architecture in Cracow - general features and regional peculiarities. Period. Polytech. Arch. vol.30:1986 no 1/4 s.279-300,rys.fot.bibliogr.Sum.[nadb.] 1060. AIR pollution and decay of architectural monuments in the city of Cracow. [Aut.] Jerzy Haber, Hanna HABER, Roman Kozłowski, Jan Magiera, Ireneusz Pluzka. In: Air pollution and conservation. Safeguarding our architectural heritage. Ed. Jan Rosvall. Introductory information on an interdisciplinary symposium. Rome, october 15-17, 1986. Rome: Swedish Inst. of Classical Studies in Rome 1986 32 s.+38 nlb.rys.fot.tab. [maszynopis powiel.] Swedish Institute of Classical Studies in Rome, Department of Conservation University of Göteborg. H A D U C H Zygmunt 1061. EKONOMSKI i eksploatacioni aspekti i zbora materijala za klipne prstenove motora sus. In: Treci Simpozijum "Motorna vozila i motori'84". Kragujevac, october 188.8.131.524. Saopštenja. Papers. Kragujevac: Univerzitet "Svetor Marković" - Mašinski Fakultet 1984 s.361-369,rys.tab,bibliogr. 1062. HADUCH Zygmunt, KUBALA Ignacy: Badanie właściwości użytkowych żeliwnych pierścieni tłokowych silników lokomotyw SM 42. W: IV Konferencja "Pojazdy szynowe". Problemy budowy i użytkowania pojazdów szynowych w nowoczesnym transporcie. Kraków – Janowice, 14–17.XI.1983, Referaty. Kraków: PK 1983 s.193-206, rys., wykr., bibliogr. 7 poz. Zsfg. Komitet Budowy Maszyn PAN, Komitet Transportu PAN, Sekcja Pojazdów Szynowych przy ZOSIMP w Krakowie, Instytut Pojazdów Szynowych PK. 1063. HADUCH Zygmunt, KUBALA Ignacy: Tribolska ispitivanja klipnik prstenova i cilindarskih kosuljica motora sus. In: Termička obrada i ponasanje materijala pri zavarivanju. Savetovanje. Kragujevac'83. Mašinski Fakultet. 28-29 September 1983. s.63-66, rys., bibliogr. 1064. HADUCH Zygmunt, RĄCZKA Jan, TABOR Adam: Odlewnictwo. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych studiów zaocznych i wieczorowych. Kraków: PK 1984 337 s., rys., tab., wykr., bibliogr. 1065. MITROVIĆ Ratko: Zjawiska trybologiczne występujące w czasie frezowania obwiedniowego kół zębatszych. Tłum. Zygmunt HADUCH. Trybologia R.15:1984 nr 15 s.13-16, rys., tab., Rez., Sum., Zsfg. 1066. HAŚ Zdzisław: Badania trybologiczne żeliwa szarego; HADUCH Zygmunt: Odpowiedź na list ... [polem.] Prz. Odlew. R.33:1983 nr 2 s.75. HADUCH Zygmunt współaut. zob. też poz.: 2460 HALAUNBRENNER Jadwiga 1067. HALAUNBRENNER Jadwiga, KMIECIK Mieczysław: Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki. Skrypt dla studentów wyższych szkół technicznych. Wyd. 5 popr. i uzup. Kraków: PK 1982 287s. rys.tab.wykr.schem. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Ser. "S". HAN Elżbieta 1068. READING comprehension practice texts from new scientist for students of chemistry. Pomoc dydaktyczna. Kraków: PK 1984 81s.rys.schem.tab. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Podtyt.okł.: Materiały pomocnicze do przedmiotu: język angielski. 1069. ENGLISH texts. [Oprac.] Elżbieta HAN. Kraków: PK 1982 44 s. 1070. TEXTS in english for students of mechanical engineering. [Oprac.] Jolanta WIŚNIEWSKA, Elżbieta HAN. Kraków: PK 1983 32s.,rys.tab. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych. HANUSZEK - PARTYŁA Grażyna 1071. JAK kształować miejskie tereny nadrzeczne. Aura 1985 nr 3 s.11-12,rys. 1072. PO CO miastu rzeka? Miasto R.34:1984 nr 6 s.26-28,fot. HARASYMOWICZ Jan 1073. 40-lecie Katedry /Zakładu/ Obróbki Materiałów i Narzędzi Skrawających. W: IX Naukowa Szkoła Obróbki Ściernej "XL-lecie Politechniki Krakowskiej i Wydziału Mechanicznego 1945/6 - 1985/6". Kraków, wrzesień 1986. Kraków: PK 1986 s.8-12. PAN – Sekcja Podstaw Technologii Komitetu Budowy Maszyn i Komisja Motoryzacji, PK – Wydział Mechaniczny Instytut Technologii Maszyn, CUP – Instytut Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych, SIMP – Oddz. Kraków. 1074. FRAGMENT wspomnień z lat wojennych. W: Wojna i okupacja we wspomnieniach pracowników Politechniki Krakowskiej. Kraków: PK 1986 s.119-120. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Nazwisko autora w formie: Harasymowicz Jan "Janek". 1075. JAKOŚĆ wiórkowanych walcowych kół zębatych. W: Technologia obróbki kół zębatych. Materiały seminaryjne. Rydzyna, 16-17 października 1982. Rydzyna: Społ. Ośr.Badań i Studiów 1982 s.25-30,+tabl.wykr,bibliogr. Prace Społecznego Ośrodka Badań i Studiów. SIMP. 1076. KOŁO Związku Bojowników o Wolność i Demokrację przy Politechnice Krakowskiej im. Tadeusza Kościuszki. W: O działaniach zgrupowania partyzanckiego AK "ŻELBET" na terenach ziemi krakowskiej w roku 1944. Kraków: PK 1985 s.1. Koło ZBWiD przy Politechnice Krakowskiej. 1077. HARASYMOWICZ Jan, DĄBROWSKI Marek, GAWLIK Józef: Zastosowanie składanych narzędzi zespołowych przy obróbce elementów silnikowych. W: III Sympozjum Technologia a niezawodność: Problemy niezawodności i technologii pojazdów samochodowych. Kraków 1986. Kraków: PK 1986 s.51-59,rys.bibliogr.Sum. CUP Instytut Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych PK, Komisja Naukowo-Problematowa Motoryzacji Krakowskiego Oddz. PAN. 1078. HARASYMOWICZ Jan, GAWLIK Józef: Warunki prawidłowej eksploatacji narzędzi zespołowych w obróbce zautomatyzowanej. Mech. Bydg. TN 1986 nr 15 s.63-68,Rez.Sum. 1079. HARASYMOWICZ Jan, ŁUKA Marek: Wpływ sztywności skrętnej wiertła na okres trwałości ostrza. Mechanik R.56;1983 nr 10 s.614,rys.wykr. 1080. HARASYMOWICZ Jan, ŁUKA Marek: Zmienność kątów ostrza wiertła w czasie pracy. Arch. Technol. Bud. Masz. 1984 z.3 s. 187-196,rys.wykr.Sum. 1081. HARASYMOWICZ Jan, ŁUKA Marek, TYRCHA Wojciech: Wpływ rysy powierzchniowej na wytrzymałość zmęczeniową szkła sodowego. Szkło i Ceram. R.36:1985 nr 1 s.3-5, rys., wykr., Sum. 1082. HARASYMOWICZ Jan, PLAZA Małgorzata: Wpływ zmiennych temperatur na wytrzymałość zmęczeniową ostrza. W: Dynamika obrabiarek i obróbki skrawaniem DYNAMIKA'85. Pr. Nauk. Inst. Technol. Bud. Masz. PWroc. 1985 nr 30 Konf. nr 8 s.271-278, rys., bibliogr., Sum. 1083. HARASYMOWICZ Jan, Rak Zdzisław: Analiza mikroskrawania pojedynczym ziarnem ściernym stopu tytanu. Zesz. Nauk. Przesz. Mech. 1983 z.3 s.175-181, rys., tab., wykr. 1084. HARASYMOWICZ Jan, Rak Zdzisław: Wpływ plastyczny materiału podczas mikroskrawania pojedynczym ziarnem ściernym stopu tytanu. Arch. Technol. Bud. Masz. 1984 z.3 s.51-59, rys., wykr., Sum. 1085. HARASYMOWICZ Jan, WAŃTUCH Edward: Modyfikacja własności tribologicznych warstwy wierzchniej metodą obróbki ściernej w polu magnetycznym. Mech. AGH t.5 z.1 s.135-143, il., rys., wykr., Rez., Sum. Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie nr 1095. 1086. HARASYMOWICZ Jan, WAŃTUCH Edward: Systemologiczna analiza pary roboczej narzędzie – przedmiot obrabiany w procesie obróbki szlifowaniem. Arch. Technol. Bud. Masz. 1984 z.3 s.9-27, rys., wykr., Sum. 1087. BADANIA narzędzi skrawających w warunkach laboratoryjnych i przemysłowych. Drugie międzynarodowe sympozjum "Narzędzia'84". Kraków - Janowice, maj 1984. [Zespół red.:] Jan HARASYMOWICZ, Marek DĄBROWSKI, Józef GAWLIK. Kraków: PK 1984 205 s., fot., rys., wykr., Rez., Sum., Zsfg. Tyt. konferencji również w j.niem., ang., ros. Instytut Technologii Maszyn PK, Kombinat Przemysłu Narzędziowego ViS, SIMP Oddz. Wojewódzki w Krakowie i Tarnowie. 1088. THEORETISCHE und experimentelle Betrachtungen zum Verhalten der Spannungskraftkomponenten beim Drehen mit Komposit 01 im Bereich kleiner Spanungsolicken. [Oprac.:] Jan HARASYMOWICZ, Bernd Hommel, Mieczysław Kawalec, Krzysztof Kłoczkowski. Wiss. Z. d. Tech. Hochsch. Karl-Marx-Stadt Jg 24;1982 H.2 s.139-149, wykr., bibliogr. HARASYMOWICZ Jan współaut. zob. też poz.: 946, 947, 1111. HECZKO-HYŁOWA Ewa 1089. REWALORYZACJA terenów zielonych na przykładzie Młynówki Królewskiej w Krakowie. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.23;1981 [druk:] 1982 [z.] lipiec-grudzień 1979 s. 380-381. 1090. STRUKTURA krajobrazu miejskiego. Analiza struktury przestrzennej. Teka Komis. Urb. t.18;1984 s.151-158, rys., Rez., Sum. 1091. STRUKTURA krajobrazu miejskiego i jego rewaloryzacja /ska- la ulicy/. Studium z wytycznymi i koncepcją projektową na przykładzie wybranych wnętrz miejskich dzielnicy Kazimierz w Krakowie. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.28: 1984 [druk:] 1987 z.1/2 s.183-185. 1092. STUDIUM i wytyczne do rewaloryzacji zespołów wnętrz miej- skich na przykładzie Kazimierza ze Stradomiem w Krakowie. Teka Komis. Urb. t.17:1983 s.59-71,11.rys.tab.Rez.Sum. 1093. UWARUNKOWANIA koncepcji projektowej w rewaloryzacji krajo- brazu miejskiego. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.27:1983 [druk:] 1986 z.1 s.134-135. HEJMO Władysław 1094. APPLICATION of discontinuous differential equations theory to an analysis of a time - optimal closed - loop system. In: Abstracts der Wissenschaftlichen Jahrestagung Dortmund 1986 [b.m.] s.140. Gesellschaft für Angewandte Mathematik und Mechanik. 1095. SENSITIVITY to variations of motion resistances in time - optimal positional system. Systems Sc. 1984 nr 3 s.69- 81,wykr.Rez. 1096. HEJMO Władysław, Kloch Jacenty: Synthesis of a time - op- timal control system for an object described by second or- der differential inclusion. Systems Sc. 1984 nr 2 s.73 - 1097. HEJMO Władysław, KULCZYCKI Piotr: On the approach to time-optimal control of positional systems. Arch. Autom. Telemech. t.31:1986 z.1/2 s.103-116, tab., wykr., Streszcz., Rez. 1098. ELEKTROTECHNIKA, elektronika i automatyka w transporcie szynowym. III Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna SEMTRAK'86. Kraków - Janowice, 24-26 września 1986. T.1. [red. nauk. Władysław HEJMO] Kraków: PK 1986 335s. rys., wykr. + dod. 82 s., fot., rys., wykr. Instytut Elektrotechniki i Elektroniki PK, Południowa DOKP, MPK w Krakowie, Oddz. Krakowski SEP, Oddz. SITKom. HOLEWIŃSKI Mirosław 1100. OCHRONA i rewaloryzacja dziewiętnastowiecznych zespołów urbanistyczno-architektonicznych w wybranych miejscowościach uzdrowiskowych. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.28:1984 [druk:] 1987 z.1/2 s.186-188. 1101. OCHRONA i rewaloryzacja dziewiętnastowiecznych zespołów urbanistycznych w miejscowościach uzdrowiskowych na przykładzie Buska-Zdroju. Spraw. z Pos. Komis. Nauk. PAN Krak. t.29:1985 [druk:] 1987 z.1/2 s.193-194. 1102. UZDROWISKO w Krzeszowicach. Przekształcenia układu urba1103. UZDROWISKO w Krzeszowicach. Przekształcenia układu urbanistycznego /1860-1980/ oraz współczesne możliwości rozwoju. Teka Komis. Urb. t.17; 1983 s.89-98, fot., Rez., Sum. HOŁOWIŃSKI Maciej współaut. zob. poz.: 2575, 2576, 2671, 2672, 2673 HOPKOWICZ Marian 1104. ANALIZA ekonomiczna opłacalności ochrony środowiska dla wykorzystania odpadów poenergetycznych jako paliw. W: Materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowej "Strategie i technika ochrony powietrza atmosferycznego". Zabrze - Kraków, maj 1985. Zesz. D. [b.m.r.w.] s.219-230, tab., bibliogr. Komitet Inżynierii Środowiska PAN, Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN w Zabrzu, Urząd Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, Urząd Miasta Krakowa. 1105. HOPKOWICZ Marian, PIETRZYK Zbigniew, NOWARSKI Adam: Optymalizacja procesu niestacjonarnego ogrzewania budynków. W: XXII Konferencja naukowa Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej PAN i Komitetu Nauki PZiTB: Aktualne problemy naukowo-badawcze budownictwa. Kraków - Krynica 1986. Referaty. T.4. Materiały budowlane. Fizyka budowli. Kraków: 1106. HOPKOWICZ Marian, PIETRZYK Zbigniew, NOWARSKI Adam: Optymalny program ogrzewania niestacjonarnego w budynkach mieszkalnych. [streszcz.] W: Streszczenia referatów zgłoszonych na Sympozjum "Badania systemów w ogrzewnictwie, wentylacji, klimatyzacji i ciepłownictwie". Szkarska - Poręba, 22-26 kwietnia 1986. [b.m.r.w.] s.13 [maszyn. powiel.] Tekst także w j.ang.i niem. Sekcja Ogrzewnictwa i Wentylacji KILiW PAN, Instytut Inżynierii Chemicznej i Urządzeń Cieplnych Politechniki Wrocławskiej, Oddz. Dolnośląski PZITS we Wrocławiu. 1107. HOPKOWICZ Marian, PIETRZYK Zbigniew, SZILDER Krzysztof: Dynamiczny model złoża fluidalnego. Inż. Chem. T.3:1982 z.2 s.313–322,rys.wykr.Rez.Sum. 1108. HOPKOWICZ Marian, PIETRZYK Zbigniew, SZILDER Krzysztof: Uproszczony model dla analizy ogrzewania niestacjonarnego. W: XII Zjazd Termodynamików. Materiały zjazdowe. Kraków – Rytro, wrzesień 1984. Cz.1. Kraków: PK 1984 s. 351–356,rys.bibliogr. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Instytut Aparatury Przemysłowej i Energetyki, Zakład Teorii i Pomiarów Maszyn Cieplnych. HRYNIEWIECKI Andrzej współaut. zob. poz.: 2338 HUCZEK Antoni 1109. POSTĘP techniczny w metodach wytwarzania a humanizacja pracy na stanowiskach roboczych. W: Innowacje techniczne we współczesnej gospodarce kapitalistycznej i socjalistycznej /Materiały z konferencji naukowej/. Janowiec'84. Kraków: PK 1985 [druk:] 1986 s.47-57. Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. 1110. HUCZEK Antoni, Huczek Marian: Kształtowanie kultury ekonomicznej w przedsiębiorstwie przemysłowym. Ośw. Doros. 1983 nr 7 s.405-407. HUCZEK Marian współaut. zob. HUCZKOWSKI Paweł współaut. zob. poz.: 1241,2209 HUDY Stanisław 1111. PATENT tymczasowy. Polska, nr 117 154. Układ do pomiaru oporów skrawania przy wiórkowaniu kół zębatych. Politechnika Krakowska, Polska. Współtwórcy: Jan HARASYMOWICZ, Marek DĄBROWSKI, Stanisław HUDY. Zgłosz.: 31.05.78 /P.207224/. Opubl.: 31.12.1982 6s. 4 rys. MKP Int. Cl.³. B23Q 17/08. Pomyłka w nazwie autora: Jerzy // HARASYMOWICZ.	38804df4-b985-4c41-9cd1-694654164c94	finepdfs	1.803711	CC-MAIN-2023-06	https://repozytorium.biblos.pk.edu.pl/redo/resources/25839/file/suwFiles/OIN_BibliografiaPublikacji_1982-1986.pdf	2023-01-27T05:00:11+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764494936.89/warc/CC-MAIN-20230127033656-20230127063656-00477.warc.gz	512,534,693	0.944493	0.983655	0.983655	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "szl_Latn", "pol_Latn", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "u...	pol_Latn	{}	true	[ 240, 482, 659, 2978, 3645, 4950, 5257, 5671, 6637, 7603, 8641, 10194, 11249, 12379, 13807, 14853, 15863, 16880, 17926, 18958, 20061, 21026, 21944, 22935, 24743, 26384, 28045, 29918, 30975, 32023, 33108, 34881, 36343, 36828, 37970, 38875, 39923,...	1	0
## SPECYFIKACJA TECHNICZNA ### KOLORYSTYKA #### BIURKA, STOŁY KONFERENCYJNE - BLAT \| 111 PLATAN JASNY \| 112 PLATAN CIEMNY \| \|------------------\|-------------------\| \| ![Image](image1) \| ![Image](image2) \| #### BIURKA, STOŁY KONFERENCYJNE - PODSTAWA HPL \| 73 BIAŁY POLYSK \| 101 CZARNY POLYSK \| \|-----------------\|-------------------\| \| ![Image](image3) \| ![Image](image4) \| #### STOŁY Z PODSTAWĄ TALERZOWĄ - KOLUMNA \| M118 CZARNY PÓŁMAT \| M009 ALUMINIUM PÓŁMAT \| M015 BIAŁY PÓŁMAT \| \|--------------------\|-----------------------\|-------------------\| \| ![Image](image5) \| ![Image](image6) \| ![Image](image7) \| #### STOŁ MODUŁOWY MIT06, MIT07, MIT08 \| 111 PLATAN JASNY \| 112 PLATAN CIEMNY \| \|------------------\|-------------------\| \| ![Image](image8) \| ![Image](image9) \| #### SZAFKA MANAGERSKA, KONTENER PODBLATOWY, KONTENER MOBILNY MIT130 \| 111 PLATAN JASNY \| 112 PLATAN CIEMNY \| \|------------------\|-------------------\| \| ![Image](image10)\| ![Image](image11)\| #### DOSTAWKA SZAFKI MANAGERSKIEJ MIT5 \| 73 BIAŁY POLYSK \| 101 CZARNY POLYSK \| \|-----------------\|-------------------\| \| ![Image](image12)\| ![Image](image13)\| #### SZAFY - KORPUS \| 111 PLATAN JASNY \| 112 PLATAN CIEMNY \| \|------------------\|-------------------\| \| ![Image](image14)\| ![Image](image15)\| #### SZAFY - FRONT (MIT8, MIT15) \| 111 PLATAN JASNY \| 112 PLATAN CIEMNY \| \|------------------\|-------------------\| \| ![Image](image16)\| ![Image](image17)\| #### SZAFY - FRONT HPL (MIT7, MIT18, MIT19, MIT20, MIT21, MIT22) \| 73 BIAŁY POLYSK \| 101 CZARNY POLYSK \| \|-----------------\|-------------------\| \| ![Image](image18)\| ![Image](image19)\| ## SPECYFIKACJA TECHNICZNA ### KOLORYSTYKA #### KONTENER MOBILNY SLD \| 67 BIAŁY PASTEL \| 73 BIAŁY POLYSK \| \|-----------------\|-----------------\| \| ![Image](image1) \| ![Image](image2) \| \| 08 CZARNY \| 101 CZARNY POLYSK \| \|-----------\|-------------------\| \| ![Image](image3) \| ![Image](image4) \| #### PODUSZKA SKP13 - TKANINA NEMO \| NE-1 BEŻOWY \| NE-2 ŻÓŁTY \| NE-3 POMARAŃCZOWY \| NE-5 CZERWONY \| NE-9 ZIELONY \| \|-------------\|------------\|------------------\|---------------\|--------------\| \| ![Image](image5) \| ![Image](image6) \| ![Image](image7) \| ![Image](image8) \| ![Image](image9) \| \| NE-10 SZARY \| NE-14 CIEMNOSZARY \| NE-15 GRANATOWY \| NE-16 CZARNY \| NE-17 NIEBIESKI \| \|-------------\|------------------\|-----------------\|--------------\|-----------------\| \| ![Image](image10) \| ![Image](image11) \| ![Image](image12) \| ![Image](image13) \| ![Image](image14) \| #### PODUSZKA SKP13 - TKANINA RUNNER - II GRUPA CENOWA \| R-63034 POMARAŃCZOWY \| R-64089 CZERWONY \| R-66063 NIEBIESKI \| R-60011 SZARY \| R-68056 ZIELONY \| \|----------------------\|------------------\|------------------\|--------------\|-----------------\| \| ![Image](image15) \| ![Image](image16) \| ![Image](image17) \| ![Image](image18) \| ![Image](image19) \| \| R-66064 GRANATOWY \| R-60999 CZARNY \| R-60025 CIEMNOSZARY \| R-61128 BEŻOWY \| \|------------------\|---------------\|---------------------\|----------------\| \| ![Image](image20) \| ![Image](image21) \| ![Image](image22) \| ![Image](image23) \| #### PODUSZKA SKP13 - TKANINA MEDLEY - II GRUPA CENOWA \| M-68005 OLIWKA CIEMNA \| M-68002 OLIWKA JASNA \| M-68115 ZIELONY \| M-61002 BEŻOWY \| M-67053 NIEBIESKI CIEMNY \| \|-----------------------\|----------------------\|-----------------\|---------------\|--------------------------\| \| ![Image](image24) \| ![Image](image25) \| ![Image](image26) \| ![Image](image27) \| ![Image](image28) \| \| M-67006 NIEBIESKI JASNY \| M-66008 SZARY \| M-64019 CZERWONY \| M-63064 RÓŻOWY \| M-60999 CZARNY \| \|------------------------\|--------------\|-----------------\|---------------\|----------------\| \| ![Image](image29) \| ![Image](image30) \| ![Image](image31) \| ![Image](image32) \| ![Image](image33) \| #### PODUSZKA SKP13 - TKANINA ATLANTIC - II GRUPA CENOWA \| A-67043 CIEMNY TURKUS \| A-67030 MORSKI \| A-60141 JASNOSZARY \| A-60011 SZARY \| A-66064 GRANATOWY \| \|-----------------------\|---------------\|--------------------\|--------------\|-------------------\| \| ![Image](image34) \| ![Image](image35) \| ![Image](image36) \| ![Image](image37) \| ![Image](image38) \| \| A-65037 FIOLETOWY \| A-62048 OLIWKOWY \| A-64089 CZERWONY \| A-61078 BEŻOWY \| A-60025 GRAFITOWY \| \|------------------\|------------------\|-----------------\|---------------\|-------------------\| \| ![Image](image39) \| ![Image](image40) \| ![Image](image41) \| ![Image](image42) \| ![Image](image43) \| SPECYFIKACJA TECHNICZNA KOLORYSTYKA PODUSZKA SKP13 - TKANINA SYNERGY - III GRUPA CENOWA \| Kolor \| Opis \| \|---------\|---------------\| \| LDS08 \| SZARY MELANZ \| \| LDS20 \| JASNY SZARY \| \| LDS27 \| CZARNY \| \| LDS29 \| CIEMNY SZARY \| \| LDS50 \| CIEMNY ZIELONY\| \| LDS53 \| ZIELONY \| \| LDS57 \| TURKUSOWY \| \| LDS60 \| ZIELONY BUTEŁKOWY \| \| LDS61 \| ŚLIWKOWY \| \| LDS69 \| GRANATOWY \| \| LDS84 \| POMARANCZOWY \| \| LDS86 \| CZERWONY \| \| LDS88 \| OBERŻYNA \| \| LDS85 \| KORALOWY \| PODUSZKA SKP13 - TKANINA XTREME - III GRUPA CENOWA \| Kolor \| Opis \| \|---------\|---------------\| \| XR160 \| MORSKI \| \| XR430 \| CIEMNY TURKUS \| \| XR026 \| GRANATOWY \| \| XR084 \| FIOLETOWY \| \| XR009 \| CZARNY \| \| XR420 \| OLIWKOWY \| \| XR081 \| CIEMNOSZARY \| \| XR094 \| SZARY \| \| XR108 \| BEŻOWY \| \| XR079 \| CZERWONY \| \| YS158 \| BRĄZOWY \| \| YS083 \| NIEBIESKOSZARY\| \| YS071 \| JASNY BRĄZOWY \| \| YS166 \| PIASKOWY \|	<urn:uuid:83f3ede6-ab62-48e0-b895-a2f772f221e8>	finepdfs	1.15332	CC-MAIN-2019-22	https://www.stema-meble.com/mdd/mito/kolorystyka.pdf	2019-05-25T00:51:59Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-22/segments/1558232257845.26/warc/CC-MAIN-20190525004721-20190525030721-00291.warc.gz	945,301,281	0.949176	0.956437	0.956437	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1627, 4410, 5450 ]	1	0
Ogólne Warunki Ubezpieczenia Następstw Nieszczęśliwych Wypadków „Dom i Rodzina" Obowiązują od 1 stycznia 2016 roku generali.pl Spis treści 4 Postanowienia ogólne 4 Definicje 5 Przedmiot i zakres ubezpieczenia 6 Zawarcie i rozwiązanie umowy ubezpieczenia 7 Okres ochrony ubezpieczeniowej (okres odpowiedzialności) 8 Wygaśnięcie ochrony ubezpieczeniowej 8 Suma ubezpieczenia 8 Składka 9 Obowiązki Ubezpieczającego 9 Ustalenie wysokości i wypłata świadczenia 10 Uprawnieni do świadczenia 10 Wyłączenia odpowiedzialności 10 Właściwość sądowa 10 Reklamacje 11 Postanowienia końcowe \| Wykaz istotnych informacji zawartych w OWU z uwzględnieniem definicji z OWU (skorowidz) Ogólne Warunki Ubezpieczenia Następstw Nieszczęśliwych Wypadków „Dom i Rodzina" § 1 Postanowienia ogólne 2. Umowa ubezpieczenia może być zawarta na rachunek innej osoby. W takim przypadku postanowienia OWU dotyczące Ubezpieczającego stosuje się odpowiednio do Ubezpieczonego, z zastrzeżeniem, iż roszczenie o zapłatę składki przysługuje Generali wyłącznie przeciwko Ubezpieczającemu. 1. Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia Następstw Nieszczęśliwych Wypadków „Dom i Rodzina", zwane dalej OWU, mają zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych pomiędzy Generali Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., zwanym dalej Generali lub Ubezpieczycielem, a Ubezpieczającym. 3. W przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia na podstawie OWU w trakcie rozmowy telefonicznej lub przy wykorzystaniu serwisu internetowego, szczegółowe informacje o procesie zawierania umowy ubezpieczenia określone są odpowiednio w Regulaminie zawierania umów ubezpieczenia za pośrednictwem Internetu, dostępnym na stronie www.generali.pl, za pośrednictwem, której dochodzi do zawarcia umowy ubezpieczenia, zwanym dalej Regulaminem. W kwestiach nieuregulowanych w niniejszych OWU obowiązują postanowienia Regulaminu. 5. Generali potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia poprzez wystawienie dokumentu ubezpieczenia (polisy, certyfikatu albo innego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia). 4. OWU oraz pozostałe wzorce umowne dotyczące umów ubezpieczenia, o których mowa w ust. 1 zostały zamieszczone na stronie www.generali. pl. § 2 Definicje 1. akt terroru – sprzeczne z prawem akcje, indywidualne lub grupowe, z użyciem siły lub przemocy przeciwko ludziom bądź mieniu, organizowane dla osiągnięcia celów ideologicznych, ekonomicznych, politycznych bądź religijnych, przy jednoczesnym wprowadzeniu chaosu, zastraszeniu ludności lub dezorganizacji życia publicznego, Ilekroć w niniejszych OWU lub innych wzorcach umownych, formularzu zawarcia umowy ubezpieczenia, dokumentach potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia lub w innych pismach i oświadczeniach składanych w związku z zawarciem tej umowy ubezpieczenia lub jej wykonaniem używa się wymienionych poniżej terminów, należy przez nie rozumieć: 2. amatorskie uprawianie sportu – inne niż wyczynowe lub zawodowe uprawianie dyscyplin sportu w rozumieniu definicji pkt 15 i 17 wykonywane wyłącznie dla odpoczynku lub rozrywki; 4. nieszczęśliwy wypadek – przypadkowe zdarzenie, nagłe i gwałtowne, wywołane przyczyną zewnętrzną, niezależne od woli Ubezpieczonego, które miało miejsce w okresie ochrony ubezpieczeniowej, jak również nieszczęśliwy wypadek w środku lokomocji, tj. nieszczęśliwy wypadek, w którym Ubezpieczony uczestniczył jako kierowca lub pasażer środka lokomocji; w przypadku rozszerzenia zakresu ubezpieczenia zgodnie z klauzulą nr 12, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, za nieszczęśliwy wypadek uważa się również porwanie, 3. klasy ryzyka – zestawienie zawodów i przyporządkowanych im klas ryzyka stanowiących podstawę do wyliczenia składki za ubezpieczenie. Klasy ryzyka, stanowiące załącznik nr 4 do OWU, dostępne są również we wszystkich placówkach Generali oraz na stronie internetowej www. generali.pl, 5. orzeczenie lekarskie – rozpoznanie sporządzone na piśmie przez lekarza wskazanego przez Generali, wydawane po przeprowadzeniu badania Ubezpieczonego oraz przeanalizowaniu dokumentacji medycznej i ubezpieczeniowej dotyczącej zdarzenia ubezpieczeniowego, 7. suma ubezpieczenia – określona w umowie ubezpieczenia kwota, stanowiąca górną granicę odpowiedzialności Generali, 6. sporty wysokiego ryzyka – alpinizm, wspinaczka górska i skałkowa, baloniarstwo, lotniarstwo, motolotniarstwo, paralotniarstwo, szybownictwo oraz pilotowanie samolotów silnikowych, rafting lub inne sporty wodne uprawiane na rzekach górskich, skoki na gumowej linie, spadochroniarstwo, speleologia, sporty motorowe i motorowodne, kolarstwo górskie, sporty walki, myślistwo, jazda konna, bobsleje, skoki narciarskie, heliskiing, heliboarding, mountainboarding, freeskiing, kitesurfing, BASE jumping, downhil, street luge, jazda na nartach wodnych, parkour, 8. System Informatyczny Generali – system informatyczny służący do zawierania umowy ubezpieczenia, zawierający formularze wymagane przy zawarciu umowy ubezpieczenia, 10. Ubezpieczający – osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, zawierająca umowę ubezpieczenia i zobowiązana do opłacania składek, 9. środek lokomocji – pojazd silnikowy podlegający rejestracji zgodnie z obowiązującym prawem, z wyłączeniem motoroweru i ciągnika rolniczego oraz statek wodny rozumiany jako urządzenie pływające o napędzie mechanicznym, w tym również prom, wodolot i poduszkowiec,a także statek powietrzny rozumiany jako urządzenie zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek oddziaływania powietrza innego niż oddziaływanie powietrza odbitego od podłoża, z wyłączeniem balonów, sterowców, szybowców, motoszybowców, skrzydłowców oraz spadochronów osobowych, 11. Ubezpieczony – osoba fizyczna, której życie lub zdrowie jest objęte ochroną ubezpieczeniową, w zakresie skutków nieszczęśliwego wypadku, 13. udar mózgu – trwałe uszkodzenie tkanki mózgowej, powodujące powstanie ubytków neurologicznych utrzymujących się ponad 24 godziny, spowodowane niedokrwieniem lub zawałem tkanki mózgowej, zatorem lub krwotokiem wewnątrzczaszkowym, mające miejsce w okresie udzielania Ubezpieczonemu ochrony ubezpieczeniowej. Termin nie obejmuje zawału mózgu lub krwawienia wewnątrzczaszkowego spowodowanego zewnętrznym urazem oraz epizodów przemijającego niedokrwienia mózgu, 12. Ubezpieczyciel – Generali Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., zwane dalej Generali, 14. Uposażony – osoba uprawniona do otrzymania świadczenia w przypadku śmierci Ubezpieczonego w następstwie nieszczęśliwego wypadku, \| 15. wyczynowe uprawianie sportu – niezawodowe uprawianie sportu w ramach sekcji lub klubów sportowych, jak również uczestnictwo w zawodach lub treningach przygotowujących do zawodów, – typowe objawy kliniczne zawału mięśnia sercowego, 16. zawał serca – martwica części mięśnia sercowego wywołana nagłym przerwaniem dopływu krwi do określonego obszaru mięśnia sercowego. Rozpoznanie musi być oparte na stwierdzeniu wzrostu lub spadku stężenia biomarkerów sercowych we krwi (troponiny I, troponiny T, CK-MB), z co najmniej jedną wartością przekraczającą 99 percentyl zakresu referencyjnego dla danej metody laboratoryjnej, z współistniejącym co najmniej jednym z wymienionych niżej klinicznych wykładników niedokrwienia mięśnia sercowego: – jeden z następujących objawów EKG wskazujących na świeże niedokrwienie mięśnia sercowego: świeżo powstałe uniesienie lub obniżenie odcinka ST-T, odwrócenie załamka T, nowe, patologiczne załamki Q, nowo powstały blok lewej odnogi pęczka Hisa, 17. 18. zawodowe uprawianie sportu przy czym ochrona ubezpieczeniowa nie obejmuje innych ostrych zespołów wieńcowych; a) osoby będące członkami klubów, uprawiające sporty indywidualne lub w ramach gier zespołowych biorące udział w rozgrywkach o charakterze profesjonalnym, ogólnokrajowym lub międzynarodowym, organizowanych przez właściwy dla danej dyscypliny związek sportowy, – uprawianie dyscyplin sportowych przez: b) osoby uprawnione na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej do otrzymywania w związku z uprawianiem sportu wynagrodzenia w dowolnej formie, w tym także stypendium lub zwrotu kosztów związanych z uprawianiem sportu w postaci diet, zasiłków niezależnie od tego, czy sport jest uprawiany indywidualnie, czy zespołowo, a) śmierć Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku – w zakresie podstawowym ubezpieczenia, zdarzenie ubezpieczeniowe – niżej wymienione zdarzenia, będące skutkiem nieszczęśliwego wypadku, który miał miejsce w okresie ochrony ubezpieczeniowej: b) śmierć Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku w środku lokomocji – w zakresie podstawowym ubezpieczenia, d) inwalidztwo Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 2, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, c) trwały uszczerbek na zdrowiu Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 1, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, e) poważny uraz Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 3, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, g) pobyt Ubezpieczonego w szpitalu wskutek nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 5, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, f) złamania kości, oparzenia lub odmrożenia ciała Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku– w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 4, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, h) trwała niezdolność Ubezpieczonego do pracy zarobkowej wskutek nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 6, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, j) poniesienie przez Ubezpieczonego kosztów leczenia będącego następstwem nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 8, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, i) poniesienie przez Ubezpieczonego kosztów wypożyczenia lub zakupu przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych, których konieczność poniesienia spowodowana została nieszczęśliwym wypadkiem – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 7, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, k) poniesienie przez Ubezpieczonego kosztów operacji plastycznych, których konieczność przeprowadzenia spowodowana została nieszczęśliwym wypadkiem – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 9, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, m) poniesienie przez Ubezpieczonego kosztów rehabilitacji będącej następstwem nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 11, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, l) poniesienie przez Ubezpieczonego kosztów przekwalifikowania zawodowego Ubezpieczającego, spowodowanego całkowitą niezdolnością do pracy w zawodzie, będącą następstwem nieszczęśliwego wypadku – w zakresie rozszerzonym ubezpieczenia, zgodnie z klauzulą nr 10, określoną w Załączniku nr 1 do OWU, Jak również zdarzenia powstałe w wyniku zawału serca lub udaru mózgu albo amatorskiego uprawiania na wyznaczonych trasach zjazdowych narciarstwa alpejskiego lub klasycznego lub snowboardu oraz nurkowania przy wykorzystaniu specjalistycznego sprzętu lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), skutkujące koniecznością skorzystania ze świadczeń objętych zakresem ubezpieczenia oraz porwanie (zgodnie z klauzulą nr 12, określoną w załączniku nr 1 do OWU). § 3 Przedmiot i zakres ubezpieczenia 2. Zakresem ubezpieczenia objęte są następstwa nieszczęśliwych wypadków, określone w § 2 pkt 18, którym Ubezpieczony uległ w okresie ochrony ubezpieczeniowej lub świadczenia dodatkowe według wyboru Ubezpieczającego. 1. Przedmiotem ubezpieczenia jest życie lub zdrowie Ubezpieczonego. 3. Ochrona ubezpieczeniowa udzielana jest w zakresie podstawowym lub rozszerzonym. 1) świadczenie z tytułu śmierci Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku; 4. Zakres podstawowy ubezpieczenia obejmuje: 2) świadczenie z tytułu śmierci Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku w środku lokomocji. 6. W przypadku, gdy śmierć Ubezpieczonego nastąpi wskutek nieszczęśliwego wypadku w środku lokomocji, Generali spełni świadczenie zarówno z tytułu śmierci Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku, określone w ust. 4 pkt 1, jak i z tytułu śmierci Ubezpieczonego wskutek nieszczęśliwego wypadku w środku lokomocji, określone w ust. 4 pkt 2. 5. Zakres rozszerzony ubezpieczenia obejmuje zakres podstawowy oraz według wyboru Ubezpieczającego zdarzenia ubezpieczeniowe, wskazane w klauzulach 1-12, określone w Załączniku nr 1 do OWU, jak również zdarzenia ubezpieczeniowe określone w ust. 10 i 11. 7. Klauzule określone w tabeli nr 1 mogą być ze sobą łączone w dowolny sposób z zastrzeżeniem ust 8 i 9. Tabela nr 1. 8. Klauzule nr 1, 2 i 3 nie mogą być łączone ze sobą w ramach jednej umowy ubezpieczenia. 10. Zakres ochrony ubezpieczeniowej może zostać rozszerzony o zdarzenia ubezpieczeniowe powstałe w związku z zawałem serca lub udarem mózgu, po zadeklarowaniu przez Ubezpieczającego i opłaceniu składki dodatkowej. 9. Klauzula nr 4 nie może być łączona z klauzulą nr 1. 11. Zakres ochrony ubezpieczeniowej może zostać rozszerzony o zdarzenia ubezpieczeniowe, które powstały w wyniku amatorskiego uprawiania na wyznaczonych trasach zjazdowych narciarstwa alpejskiego lub klasycznego, snowboardu lub nurkowania przy wykorzystaniu sprzętu specjalistycznego lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), po zadeklarowaniu przez Ubezpieczającego i opłaceniu składki dodatkowej. ukończyły 65 lat . 12. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ochroną ubezpieczeniową nie mogą zostać objęte osoby, które w chwili zawarcia umowy ubezpieczenia 13. W przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia w sposób określony w § 4 ust. 1 umowa ubezpieczenia może zostać zawarta w ramach trzech wariantów : Bursztyn, Rubin albo Diament, które uwzględniają poszczególne ryzyka w ramach zakresu określonego w ust. 4-11. Zakres umowy ubezpieczenia w wariancie wybranym przez Ubezpieczającego potwierdzony jest w dokumencie ubezpieczenia potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia. § 4 Zawarcie i rozwiązanie umowy ubezpieczenia 1) Ubezpieczający składa ofertę zawarcia umowy ubezpieczenia z Generali, podając jednocześnie wszelkie wymagane przez Generali informacje i składając oświadczenie woli, niezbędne do jej zawarcia, zgodnie z formularzem zawartym w Systemie Informatycznym Generali, 1. Z zastrzeżeniem postanowień ust. 2 i 15 zawarcie umowy ubezpieczenia w obecności agenta ubezpieczeniowego następuje zgodnie z poniższymi postanowieniami: 2) w formularzu, o którym mowa w pkt 1, przedstawiciel Generali wpisuje, na podstawie oświadczenia woli Ubezpieczającego, informacje odnośnie: sum ubezpieczenia, zakresu ochrony ubezpieczeniowej, dodatkowych opcji i ryzyk, 4) na podstawie wypełnionego formularza, o którym mowa w pkt 1, Generali wystawia dokument ubezpieczenia, potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, która jest przekazywana Ubezpieczającemu; 3) umowa ubezpieczenia jest zawarta z chwilą przyjęcia oferty Ubezpieczającego przez Generali, 5) Ubezpieczający jest zobowiązany do podpisania wydruku zawierającego potwierdzenie oświadczeń składanych przy zawarciu umowy ubezpieczenia lub potwierdzenia oświadczeń za pomocą podpisu naniesionego przy wykorzystaniu środka komunikacji elektronicznej: w szczególności tabletu lub smartfone›a. 1) Generali wysyła Ubezpieczającemu ofertę, zawierającą istotne elementy umowy ubezpieczenia wraz z informacją o sposobie zawarcia umowy ubezpieczenia poprzez opłacenie składki (Propozycja), sporządzoną w Systemie Informatycznym Generali, 2. Z zastrzeżeniem postanowień ust 1 i 15, zawarcie umowy ubezpieczenia może nastąpić zgodnie z poniższymi postanowieniami: 2) Propozycja, o której mowa w pkt 1 zawiera również wymagane przepisami prawa oświadczenia Ubezpieczającego, w zakresie ochrony danych osobowych, informacji handlowych, akceptacji warunków ubezpieczenia i sposobu opłacenia składki ubezpieczeniowej; 3) Ubezpieczający po zapoznaniu się z warunkami umowy ubezpieczenia zawiera z Generali umowę ubezpieczenia poprzez opłacenie składki ubezpieczeniowej, 4) umowa ubezpieczenia zawarta jest z momentem opłacenia składki ubezpieczeniowej, 3. Generali może zwrócić się do Ubezpieczającego o udzielenie dodatkowych informacji, koniecznych do oceny ryzyka. \| 5) po zawarciu umowy ubezpieczenia w momencie opłacenia składki ubezpieczeniowej, Propozycja stanowi dokument ubezpieczenia. 4. Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości Generali wszystkie znane sobie okoliczności, zgodnie z formularzem zawartym w Systemie Informatycznym Generali lub te, o które Generali pytało przed zawarciem umowy ubezpieczenia w innych pismach. Jeżeli Ubezpieczający zawiera umowę przez przedstawiciela, obowiązek określony w zdaniu pierwszym ciąży także na przedstawicielu i obejmuje także okoliczności jemu znane. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek (Ubezpieczonego) obowiązek określony w zdaniu pierwszym spoczywa zarówno na Ubezpieczającym, jak i Ubezpieczonym, chyba że Ubezpieczony nie wiedział o zawarciu umowy na jego rachunek. Jeżeli Generali zawarło umowę ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne. 6. Generali nie ponosi odpowiedzialności za skutki okoliczności, które z naruszeniem postanowień ust. 4 i 5 nie zostały podane do jego wiadomości. Jeżeli do naruszenia ust. 4 i 5 doszło z winy umyślnej, w razie wątpliwości przyjmuje się, że wypadek przewidziany umową i jego następstwa są skutkiem okoliczności, o których mowa w zdaniu poprzedzającym. 5. Ubezpieczający ma obowiązek zgłaszać zmiany okoliczności wymienionych w ust. 4 i zawiadamiać o tych zmianach Generali niezwłocznie po otrzymaniu o nich wiadomości. 7. Jeżeli w odpowiedzi na złożoną ofertę Generali doręcza dokument ubezpieczenia zawierający postanowienia odbiegające na niekorzyść Ubezpieczającego od treści oferty, Generali zwraca Ubezpieczającemu na piśmie uwagę na te odstępstwa przy doręczeniu polisy albo innego dokumentu ubezpieczenia, wyznaczając Ubezpieczającemu 7-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. W przypadku braku sprzeciwu umowa dochodzi do skutku zgodnie z treścią polisy następnego dnia po upływie terminu do złożenia sprzeciwu. 8. 9. Umowa ubezpieczenia na cudzy rachunek zawierana jest w formie imiennej, chyba że umówiono się inaczej. Przed zawarciem umowy ubezpieczenia Generali przedstawia Ubezpieczającemu w formie pisemnej różnicę między treścią umowy ubezpieczenia a OWU. W razie niedopełnienia tego obowiązku Generali nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla Ubezpieczającego. 10. W przypadku zmian w trakcie trwania umowy ubezpieczenia wprowadzane zmiany obowiązują, z zachowaniem warunków wskazanych w OWU, do końca bieżącego okresu ubezpieczenia. 12. W przypadku umów ubezpieczenia grupowego, zastosowanie mają następujące zasady: 11. Jeżeli umowa została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy, Ubezpieczający ma prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia w terminie 30 dni, a w przypadku gdy Ubezpieczający jest przedsiębiorcą w terminie 7 dni od zawarcia umowy ubezpieczenia, z uwzględnieniem ust. 16. 1) Ubezpieczony ma prawo w każdym czasie i z dowolnej przyczyny wystąpić z umowy ubezpieczenia, rezygnując tym samym ze świadczenia przez Ubezpieczyciela na jego rzecz ochrony ubezpieczeniowej; 3) oświadczenie zawierające wystąpienie z umowy ubezpieczenia może zostać złożone według wyboru Ubezpieczonego: 2) oświadczenie zawierające wystąpienie z umowy ubezpieczenia powinno zostać dokonane na piśmie pod rygorem nieważności; a) Ubezpieczycielowi na adres: ul. Postępu 15B, 02-676 Warszawa, 13. Jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, z zastrzeżeniem § 8 ust. 8, Generali może ją wypowiedzieć jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, a także ze skutkiem natychmiastowym z ważnego powodu, tj. nie opłacenia składki lub jej pierwszej raty w przypadku, gdy Generali nie ponosi odpowiedzialności przed jej opłaceniem. Ubezpieczający może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia. b) Ubezpieczającemu, który jest zobowiązany poinformować o tym niezwłocznie Ubezpieczyciela wraz z podaniem daty otrzymania oświadczenia Ubezpieczonego. 14. Umowa ubezpieczenia ulega rozwiązaniu z chwilą wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej ostatniemu ubezpieczonemu objętemu ubezpieczeniem na jej podstawie. 1) umowa ubezpieczenia zawierana jest wyłącznie na wniosek Ubezpieczającego złożony w trakcie rozmowy telefonicznej lub za pośrednictwem serwisu internetowego; 15. W przypadku umów ubezpieczenia zawieranych w trakcie rozmowy telefonicznej lub za pośrednictwem serwisu internetowego obowiązują poniższe zasady: 2) Generali może zwrócić się do Ubezpieczającego o udzielenie dodatkowych informacji, koniecznych do oceny ryzyka, 4) umowa ubezpieczenia na cudzy rachunek zawierana jest w formie imiennej, chyba, że umówiono się inaczej; 3) umowę ubezpieczenia uważa się za zawartą z chwilą akceptacji wniosku Ubezpieczającego przez Generali; 5) umowa ubezpieczenia zawierana jest na zasadach określonych w niniejszych OWU, potwierdzonych w polisie; 16. W przypadku umów ubezpieczenia zawieranych w trakcie rozmowy telefonicznej lub za pośrednictwem serwisu internetowego Ubezpieczający będący konsumentem ma prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia w terminie 30 dni od poinformowania go o zawarciu umowy. 6) umowa ubezpieczenia może zostać zawarta tylko po akceptacji przez Ubezpieczającego zasad określonych w Regulaminie. 17. W przypadku, gdy umowa ubezpieczenia zawierana jest na cudzy rachunek, Ubezpieczający zobowiązany jest do doręczenia Ubezpieczonemu OWU oraz Skorowidza, przed przystąpieniem przez niego do umowy ubezpieczenia. Ubezpieczający jest zwolniony z tego obowiązku, jeżeli Ubezpieczony wskaże adres poczty elektronicznej, wyrażając zgodę, aby Generali przekazało mu te dokumenty drogą elektroniczną lub na innym trwałym nośniku. Zgoda tego rodzaju może być jednak wyrażona tylko wówczas, gdy Ubezpieczony po otrzymaniu dokumentów ma możliwość ich przechowywania i odtwarzania w niezmienionej postaci przez czas odpowiedni do celów jakim te dokumenty służą. § 5 Okres ochrony ubezpieczeniowej (okres odpowiedzialności) 2. W umowie ubezpieczenia strony mogą wskazać inny niż określony w ust 1 termin początku odpowiedzialności Generali, niezależnie od ustalonego w umowie terminu płatności składki lub jej pierwszej raty. W przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia zgodnie z postanowieniami § 4 ust. 2 postanowień zdania pierwszego nie stosuje się, a umowa ubezpieczenia zawarta jest z momentem opłacenia składki. 1. O ile nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność Generali rozpoczyna się od dnia następnego po zawarciu umowy ubezpieczenia i opłaceniu składki z zastrzeżeniem ust 2. 3. Ochroną ubezpieczeniową objęte są zdarzenia ubezpieczeniowe, będące następstwem nieszczęśliwego wypadku, który miał miejsce w okresie trwania ochrony ubezpieczeniowej. 4. Generali obejmuje ochroną ubezpieczeniową zdarzenia ubezpieczeniowe powstałe na całym świecie, z zastrzeżeniem możliwych wyłączeń terytorialnych dla poszczególnych zdarzeń ubezpieczeniowych, wskazanych w klauzulach, określonych w Załączniku nr 1 do OWU. § 6 Wygaśnięcie ochrony ubezpieczeniowej 1) z dniem doręczenia do Generali oświadczenia o odstąpieniu przez Ubezpieczającego od umowy ubezpieczenia w przypadku, o którym mowa w § 4 ust. 11 lub 16; 1. Ochrona ubezpieczeniowa wygasa: 2) z upływem okresu ochrony ubezpieczeniowej wskazanego w dokumencie ubezpieczenia; 4) w przypadku opłacania składki w ratach – z bezskutecznym upływem dodatkowego terminu 7 dni od dnia otrzymania od Generali pisma z wezwaniem do zapłaty kolejnej raty składki, wysłanego po upływie terminu jej płatności, o którym mowa w § 8 ust. 9; 3) z dniem śmierci Ubezpieczonego; 5) w przypadku wypowiedzenia Umowy przez Ubezpieczającego z zachowaniem 30 - dniowego okresu wypowiedzenia - z ostatnim dniem okresu wypowiedzenia; 7) w przypadku wypowiedzenia umowy przez Generali stosownie do postanowień § 4 ust. 13 – ze skutkiem natychmiastowym; 6) w przypadku wypowiedzenia umowy zgodnie z § 8 ust. 4 lub ust. 8 - ze skutkiem natychmiastowym; 8) w przypadku skorzystania przez Ubezpieczonego z prawa, o którym mowa w § 4 ust. 12 – z dniem otrzymania przez Generali lub Ubezpieczającego oświadczenia Ubezpieczonego. 2. W przypadku wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej przed upływem okresu, na jaki została zawarta umowa ubezpieczenia, Ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej. § 7 Suma ubezpieczenia 2. Górną granicą odpowiedzialności Generali za zdarzenie ubezpieczeniowe objęte zakresem podstawowym lub rozszerzonym jest suma ubezpieczenia na to zdarzenie ubezpieczeniowe. 1. Sumę ubezpieczenia ustala się oddzielnie na każde ze zdarzeń ubezpieczeniowych określonych w zakresie podstawowym lub rozszerzonym ubezpieczenia. 3. Wyboru wysokości sumy ubezpieczenia na zdarzenia ubezpieczeniowe objęte zakresem podstawowym lub rozszerzonym ubezpieczenia dokonuje Ubezpieczający, według sum ubezpieczenia określonych w taryfie, obowiązującej w dniu ich zadeklarowania. 5. Za zgodą Generali oraz po opłaceniu dodatkowej składki Ubezpieczający może podwyższyć sumę ubezpieczenia do pierwotnej wysokości. W przypadku podwyższenia sumy ubezpieczenia ochrona jest udzielana do podwyższonej sumy ubezpieczenia od dnia wskazanego przez Ubezpieczającego, ale nie wcześniej niż od dnia następującego po dniu opłacenia składki dodatkowej, do końca bieżącego okresu ochrony ubezpieczeniowej. 4. Suma ubezpieczenia, o której mowa w ust. 1, w czasie trwania umowy ubezpieczenia ulega każdorazowo zmniejszeniu o wysokość wypłaconego świadczenia aż do jej całkowitego wyczerpania. § 8 Składka 2. Wysokość składki ubezpieczeniowej zależy od: 1. Składkę oblicza się na podstawie taryfy składek obowiązującej w dniu złożenia oferty zawarcia umowy ubezpieczenia. 1) wysokości sum ubezpieczenia, 3) wieku Ubezpieczającego, 2) zakresu ubezpieczenia, 4) okresu udzielanej ochrony, 6) przysługujących Ubezpieczającemu zniżek oraz należnych zwyżek taryfowych. 5) zawodu wykonywanego przez Ubezpieczającego, zgodnie z klasą ryzyka określoną w załączniku nr 4 do OWU, 3. Składka z tytułu zakresu rozszerzonego ubezpieczenia jest doliczana do składki z tytułu zakresu podstawowego ubezpieczenia. 5. Składka może być płatna jednorazowo lub w ratach, według wyboru Ubezpieczającego. Terminy płatności składki albo raty składki i ich wysokości są określone w polisie albo innym dokumencie ubezpieczenia. 4. W razie ujawnienia okoliczności, która pociąga za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku, każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany wysokości składki, poczynając od chwili, w której zaszła ta okoliczność, nie wcześniej jednak niż od początku bieżącego okresu ochrony ubezpieczeniowej. W razie zgłoszenia takiego żądania druga strona może w terminie 14 dni wypowiedzieć umowę ubezpieczenia ze skutkiem natychmiastowym. 6. Za datę zapłaty składki przyjmuje się datę dokonania przez Ubezpieczającego przelewu lub wpłaty pełnej składki, pierwszej raty na rachunek Generali, potwierdzonych stemplem pocztowym, bankowym lub w przypadku przelewu elektronicznego potwierdzeniem wydanym przez bank, pod warunkiem, że na rachunku Ubezpieczającego były zgromadzone wystarczające środki. W przypadku braku środków na rachunku Ubezpieczającego, datą opłacenia składki jest dzień jej wpływu na rachunek bankowy Generali. 8. Jeżeli odpowiedzialność Generali rozpoczyna się jeszcze przed zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, a składka lub jej pierwsza rata nie została zapłacona w terminie, Generali może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia ze skutkiem natychmiastowym. W takim przypadku Generali może żądać zapłaty składki za okres udzielanej ochrony. W przypadku braku wezwania do zapłaty umowa ubezpieczenia rozwiązuje się z końcem okresu, za który przypadała niezapłacona składka. 7. Brak zapłaty kolejnej raty składki nie jest traktowany jako wypowiedzenie umowy ubezpieczenia przez Ubezpieczającego. 9. W przypadku nieopłacenia kolejnej raty składki we wskazanym w polisie albo innym dokumencie ubezpieczenia terminie, Generali może wezwać Ubezpieczającego do zapłaty wymagalnej raty, z zagrożeniem, że brak płatności w dodatkowym terminie 7 dni od otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności Generali. \| § 9 Obowiązki Ubezpieczającego 2. Jeżeli wskutek winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa Ubezpieczający Ubezpieczony lub Uposażony nie wykonał obowiązków wymienionych w ust. 1, a uniemożliwiło to ustalenie okoliczności lub skutków wypadku lub wysokości świadczenia, Generali ma prawo do odpowiedniego zmniejszenia świadczenia, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło Generali ustalenie okoliczności lub skutków zdarzenia ubezpieczeniowego. 1. W razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczający, Ubezpieczony lub Uposażony zobowiązani są niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 14 dni, powiadomić Generali o zajściu nieszczęśliwego wypadku, a gdyby zachowanie tego terminu było niemożliwe – w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uniemożliwiającej powiadomienie w terminie. § 10 Ustalenie wysokości i wypłata świadczenia 1) w przypadku zakresu podstawowego ubezpieczenia: 1. Zgłaszający roszczenie jest zobowiązany dostarczyć Generali dokumenty konieczne do ustalenia zasadności roszczenia i wysokości świadczenia, w tym do ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy nieszczęśliwym wypadkiem a zdarzeniem ubezpieczeniowym objętym ochroną ubezpieczeniową Generali, to jest: a) dokumentu potwierdzającego tożsamość Ubezpieczonego, c) notatki policyjnej z miejsca zdarzenia, b) opisu wypadku, d) protokołu BHP (w przypadku wypadku przy pracy), f) zaświadczenia wystawionego przez Ubezpieczającego, potwierdzającego, iż osoba, która uległa wypadkowi, w chwili zaistnienia zdarzenia ubezpieczeniowego była pracownikiem Ubezpieczającego lub uczestnikiem wycieczki, szkolenia, e) aktu zgonu, zaświadczenia lekarskiego o przyczynie zgonu lub karty zgonu, 2) w przypadku zakresu rozszerzonego ubezpieczenia, poza dokumentacją wymienioną w pkt 1, również: b) dokumentacji medycznej z przebiegu leczenia i rehabilitacji (o ile znajduje się w posiadaniu Ubezpieczającego, Ubezpieczonego lub Uposażonego), a) orzeczenia lekarskiego, c) karty pobytu w szpitalu, 2. W przypadku objęcia ochroną ubezpieczeniową w zakresie rozszerzonym, w celu potwierdzenia stanu zdrowia Ubezpieczonego, Generali może zażądać od niego poddania się badaniom diagnostycznym i lekarskim z wyłączeniem badań genetycznych, które wykonane zostaną przez lekarza wskazanego przez Generali i na koszt Generali. d) oryginałów faktur/rachunków wystawionych imiennie za wydatki poniesione w trakcie leczenia wraz z zaświadczeniem lekarskim uzasadniającym te wydatki. 3. W przypadku objęcia ochroną ubezpieczeniową w zakresie rozszerzonym wysokość świadczeń Generali określa na podstawie dokumentacji medycznej dotyczącej Ubezpieczonego lub orzeczenia lekarskiego. W przypadku zwrotu kosztów wysokość świadczenia określana jest na podstawie przedstawionych imiennych oryginałów faktur/rachunków. Generali ma prawo do weryfikacji przedstawionej dokumentacji oraz zasięgania opinii specjalistów. 5. W przypadku gdy osobami zgłaszającymi roszczenie nie są Ubezpieczający lub Ubezpieczony, po otrzymaniu zawiadomienia o zajściu zdarzenia ubezpieczeniowego objętego ochroną ubezpieczeniową, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia, Generali informuje o tym Ubezpieczającego lub Ubezpieczonego oraz podejmuje postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności zgłoszonych roszczeń i wysokości świadczenia, a także informuje osobę występującą z roszczeniem pisemnie lub w inny sposób, na który osoba ta wyraziła zgodę, jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia odpowiedzialności Generali lub wysokości świadczenia, jeżeli jest to niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania. W przypadku umowy ubezpieczenia zawartej na rachunek osoby trzeciej, zawiadomienie o wystąpieniu zdarzenia ubezpieczeniowego może zgłosić obok Ubezpieczającego i Ubezpieczonego, także Uposażony lub spadkobierca Ubezpieczonego. 4. Generali decyduje o zasadności lub wysokości roszczenia na podstawie dokumentacji, o której mowa w ust. 1-3. 6. W przypadku, gdy trwały uszczerbek na zdrowiu, inwalidztwo, poważny uraz, złamania kości, oparzenia lub odmrożenia nie zostały ustalone przed śmiercią Ubezpieczonego, przyjmuje się stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, poważnego urazu, złamania kości, oparzenia lub odmrożenia orzeczony na podstawie przedłożonej dokumentacji medycznej. 8. Świadczenia wypłacane są w złotych, przekazem pocztowym lub przelewem na rachunek bankowy, znajdujący się w banku na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 7. W razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokumenty dowodowe powinny zostać dostarczone wraz z tłumaczeniami na język polski. 9. Generali jest obowiązane spełnić świadczenie w terminie 30 dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o zajściu zdarzenia ubezpieczeniowego. 11. Jeżeli świadczenie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości niż określona w zgłoszonym roszczeniu Generali zawiadomi pismem osobę zgłaszającą roszczenie oraz Ubezpieczonego w umowach zawartych na rachunek osoby trzeciej, o przyczynach niemożności zaspokojenia jej roszczeń w całości lub w części, wskazując na okoliczności oraz na podstawę prawną uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty świadczenia, jak również pouczając o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. 10. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności Generali albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie winno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część świadczenia Generali jest obowiązane spełnić w terminie przewidzianym w ust. 9. 12. Generali udostępni Ubezpieczającemu, Ubezpieczonemu, osobie występującej z roszczeniem lub uprawnionemu z umowy ubezpieczenia w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, informacje i dokumenty gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności Generali lub wysokości świadczenia. Osoby te mogą żądać pisemnego potwierdzenia przez Generali udostępnionych informacji, a także sporządzenia na swój koszt kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności z oryginałem przez Generali. §11 Uprawnieni do świadczenia 2. Ubezpieczony ma prawo wskazać Uposażonych oraz ma prawo w każdym czasie ich zmienić. Wniosek o zmianę Uposażonego uważa się za skuteczny z chwilą doręczenia do Generali. 1. Prawo do świadczenia z tytułu śmierci Ubezpieczonego przysługuje Uposażonemu. Prawo do świadczenia z tytułu innych zdarzeń ubezpieczeniowych objętych ochroną w ramach zawartej Umowy Ubezpieczeniowej przysługuje Ubezpieczonemu. 3. Ubezpieczony ma prawo wskazać kilku Uposażonych wraz z określeniem procentowego ich udziału w świadczeniu. 5. Świadczenie nie przysługuje osobie, która umyślnie przyczyniła się do śmierci Ubezpieczonego. 4. Jeżeli Ubezpieczony nie wyznaczy Uposażonego lub jego wyznaczenie stało się bezskuteczne, Generali wypłaci świadczenie rodzinie Ubezpieczonego w następującej kolejności: współmałżonkowi; w przypadku braku współmałżonka – dzieciom; w przypadku braku współmałżonka i dzieci – rodzeństwu; w pozostałych przypadkach – innym ustawowym spadkobiercom. § 12 Wyłączenia odpowiedzialności 1) w wyniku wszelkich chorób lub stanów chorobowych, nawet takich, które występują nagle, o ile nie zostały objęte ochroną ubezpieczeniową w zakresie i na zasadach określonych w § 3 ust. 10, Ochroną ubezpieczeniową Generali nie są objęte zdarzenia ubezpieczeniowe zaistniałe: 2) w wyniku amatorskiego uprawiania narciarstwa alpejskiego lub klasycznego, snowboardu oraz nurkowania przy wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), o ile nie zostały objęte ochroną ubezpieczeniową na zasadach określonych w § 3 ust. 11, 4) w wyniku zatrucia spowodowanego spożywaniem przez Ubezpieczonego alkoholu, nikotyny albo użyciem narkotyków, środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii, albo zażywaniem leków nieprzepisanych przez lekarza lub użytych niezgodnie z zaleceniem lekarza, 3) w stanie po spożyciu przez Ubezpieczonego alkoholu, który zachodzi, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2‰ alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg alkoholu w 1 dm3, po użyciu narkotyków, środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii, leków nieprzepisanych przez lekarza lub użytych niezgodnie z zaleceniem lekarza, jeśli skutkiem tego było zaistnienie nieszczęśliwego wypadku lub zdarzenia ubezpieczeniowego, 5) w wyniku udziału Ubezpieczonego w zakładach, wyścigach, bójkach (z wyjątkiem działania w obronie koniecznej) 7) w wyniku świadomego samookaleczenia się lub okaleczenia na własną prośbę albo próby samobójczej lub samobójstwa Ubezpieczonego, 6) w wyniku popełnienia lub usiłowania popełnienia przez Ubezpieczonego przestępstwa stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem, 8) w wyniku wojny, działań wojennych, konfliktów zbrojnych, masowego skażenia jądrowego, biologicznego lub chemicznego, aktów terroru, zamieszek, rozruchów społecznych, blokad dróg, nielegalnych demonstracji, 10) w wyniku uprawiania sportów wysokiego ryzyka, 9) w wyniku wyczynowego lub zawodowego uprawiania wszystkich dyscyplin sportu, 11) w wyniku choroby psychicznej Ubezpieczonego oraz jej skutków, a także ataków konwulsji i epilepsji, 13) w związku z prowadzeniem przez Ubezpieczonego pojazdu mechanicznego lub innego pojazdu bez wymaganych uprawnień lub prowadzeniem pojazdu niedopuszczonego do ruchu drogowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, 12) w wyniku poddania się Ubezpieczonego zabiegom o charakterze medycznym i kosmetycznym, chyba że ich przeprowadzenie było związane z leczeniem następstw nieszczęśliwych wypadków i zostało zlecone przez lekarza, zgodnie z § 2 pkt. 18 lit. j, lit. k, lit. m, 14) w wyniku wypadku lotniczego zaistniałego w czasie przebywania przez Ubezpieczonego na pokładzie samolotu innego niż samolot pasażerskich licencjonowanych linii lotniczych, 16) w wyniku działania radiacji, reakcji jądrowej, skażenia radioaktywnego, skażenia chemicznego, trucizny, zatrucia trującymi gazami lub oparami, 15) w wyniku wypadku morskiego zaistniałego w czasie przebywania przez Ubezpieczonego na pokładzie statku innego niż statek pasażerski licencjonowanych linii morskich, 17) w związku z posiadaniem lub używaniem środków pirotechnicznych, 19) w wyniku zatrucia substancjami stałymi lub płynnymi, które wniknęły do organizmu drogą pokarmową, 18) w trakcie służby wojskowej pełnionej podczas konfliktów zbrojnych i działań wojennych, 20) w wyniku złamania patologicznego, tzn. złamania powstałego wskutek istniejących wcześniej stanów chorobowych kości oraz złamania podokostnowego (tzw. pęknięcia kości), § 13 Właściwość sądowa 2. Powództwo o roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przez sąd właściwy dla miejsca zamieszkania spadkobiercy Ubezpieczonego lub spadkobiercy uprawnionego z umowy ubezpieczenia. 1. Powództwo o roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przez sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby Ubezpieczającego, Ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia w rozumieniu ustawy z dnia 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. § 14 Reklamacje 1. Będący osobą fizyczną Ubezpieczający, Ubezpieczony, Uprawniony oraz inna osoba upoważniona do otrzymania odszkodowania lub świadczenia („Klient") może składać w każdym czasie zastrzeżenia dotyczące usług świadczonych przez Generali, w tym skargi i zażalenia („reklamacje"). Złożenie reklamacji niezwłocznie po powzięciu przez Klienta zastrzeżeń ułatwi i przyspieszy rzetelne rozpatrzenie reklamacji. 11 2. Reklamacje mogą być składane: 2) ustnie - telefonicznie pod numerem +48 913 913 913 albo osobiście do protokołu podczas wizyty Klienta w jednostce podmiotu rynku finansowego, obsługującej Klientów. 1) w formie pisemnej – osobiście w jednostce podmiotu rynku finansowego, obsługującej Klientów, albo przesyłką pocztową w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe na adres ul. Postępu 15 B, 02-676 Warszawa, 3. Reklamacja powinna zawierać dane Klienta umożliwiające jego identyfikację, numer polisy oraz zastrzeżenia zgłaszane przez Klienta. Na wniosek Klienta Generali potwierdzi wpływ reklamacji pisemnie lub w inny sposób uzgodniony z Klientem. 5. Odpowiedź na reklamację jest udzielana w postaci papierowej lub za pomocą innego trwałego nośnika informacji. Na wniosek Klienta odpowiedź na reklamację może być dostarczona pocztą elektroniczną. 4. Generali rozpatruje reklamację niezwłocznie po jej otrzymaniu. Odpowiedź na reklamację jest udzielana bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od chwili otrzymania reklamacji, chyba że mają miejsce szczególnie skomplikowane okoliczności, uniemożliwiające rozpatrzenie reklamacji i udzielenie odpowiedzi w tym terminie. W takim przypadku Generali poinformuje Klienta, który złożył reklamację o przyczynach opóźnienia, okolicznościach, które muszą zostać ustalone dla rozpatrzenia sprawy oraz określi przewidywany termin rozpatrzenia reklamacji i udzielenia odpowiedzi, który nie może przekroczyć 60 dni od dnia otrzymania reklamacji. 6. Spór między Klientem a Generali może być zakończony w drodze pozasądowego postępowania w sprawie rozwiązywania sporów między klientami a podmiotami rynku finansowego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. 8. Niezależnie od powyższego Klient może składać skargi i zażalenia na działalność Generali do uprawnionych organów, w tym Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznika Finansowego, miejskiego lub powiatowego Rzecznika Konsumentów oraz innych organów zajmujących się ochroną klientów podmiotów rynku finansowego 7. Inne osoby niż wymienione w ust. 1 mogą składać reklamacje w formie i na zasadach wskazanych w ust. 1-3 powyżej. Reklamacje te są rozpatrywane na zasadach i w terminach określonych w ust. 4-5 powyżej, z zastrzeżeniem że Generali informuje zainteresowanego o sposobie załatwienia reklamacji w sposób uzgodniony z tą osobą. § 15 Postanowienia końcowe 2. Wszelkie oświadczenia i zawiadomienia związane z wykonywaniem umowy ubezpieczenia wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w umowie ubezpieczenia. 1. Za zgodą Generali oraz w porozumieniu z Ubezpieczającym do umowy ubezpieczenia mogą zostać wprowadzone, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, postanowienia dodatkowe lub odmienne od postanowień OWU, potwierdzone w polisie albo innym dokumencie ubezpieczenia. 3. Strony obowiązane są informować się o każdej zmianie adresów. 5. Niniejsze Ogólne warunki ubezpieczenia Następstw Nieszczęśliwych Wypadków „Dom i Rodzina" zostały przyjęte uchwałą Zarządu Generali i obowiązują od dnia 1 stycznia 2016r. 4. Generali podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Maciej Fedyna Mariusz Kozłowski Członek Zarządu Generali T.U. S.A. Wiceprezes Zarządu Generali T.U. S.A. 12 \| Generali T.U. S.A. – Ogólne Warunki Ubezpieczenia Następstw Nieszczęśliwych Wypadków „Dom i Rodzina"	<urn:uuid:0fbe4b3d-20b3-4219-85f2-c8c3a03c8175>	finepdfs	1.194336	CC-MAIN-2018-34	https://www.generali.pl/files/produkty/OWU_NNW_DiR_druk.pdf	2018-08-20T03:30:11Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-34/segments/1534221215523.56/warc/CC-MAIN-20180820023141-20180820043141-00108.warc.gz	877,258,301	0.99999	1.000001	1.000001	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 127, 579, 671, 6467, 12682, 16077, 23181, 28361, 34608, 40331, 43618, 43727 ]	2	0
PRZEWODNIK UŻYTKOWNIKA RK Oryginalna instrukcja obsługi Kosiarka automatyczna RK1000, RK1000 Pro, RK2000, RK2000 Pro, RK3000 Pro, RK4000 Pro Bezpieczeństwo przede wszystkim WAŻNE! PRZED ROZPOCZĘCIEM KORZYSTANIA Z PRODUKTU NALEŻY UWAŻNIE PRZECZYTAĆ NINIEJSZĄ INSTRUKCJĘ ZE WSZYSTKIMI ZASADAMI BEZPIECZEŃSTWA. ZACHOWAĆ DO WGLĄDU W PRZYSZŁOŚCI 1. Zasady bezpiecznej eksploatacji 2. Znaczenie symboli 3. Funkcje bezpieczeństwa Załącznik A – Instrukcje dotyczące wymiany akumulatora Niniejszy produkt to autonomiczna zrobotyzowana kosiarka zasilana z baterii litowo-jonowej umożliwiającej ponowne ładowanie. W skład produktu wchodzi stacja dokująca. Kosiarka będzie samodzielnie wyjeżdżać ze stacji dokującej, kosić trawnik, a po skoszeniu wracać do stacji w celu naładowania akumulatora. Przewód ograniczający, połączony ze stacją dokującą i układany przed pierwszym uruchomieniem, ustala granice ("wirtualne ogrodzenie") dla kosiarki. Układa się go wokół brzegów trawnika i przedmiotów, których kosiarka powinna unikać. Kosiarka porusza się losowo w obrębie obszaru roboczego wyznaczonego przewodem ograniczającym. Kosiarka wyposażona jest w moduły Bluetooth i GSM (w przypadku wybranych modeli). Nie pozwalać dzieciom na uruchamianie kosiarki. Dzieci muszą być cały czas pod nadzorem dorosłych. Niniejsza dokumentacja obejmuje oryginalne instrukcje producenta na zasadach określonych w dyrektywach 2006/42/WE oraz 2014/53/UE. Mogą być w niej opisane modele niedostępne w danym kraju. Podczas korzystania z niniejszej instrukcji należy stosować poniższą terminologię. Przód i tył kosiarki: Przód znajduje się po przeciwnej stronie od (czerwonego) przycisku STOP. Wskazuje on kierunek jazdy kosiarki. Są tam umieszczone koła pasywne. Z tyłu znajdują się czerwony przycisk stop oraz koła napędowe. Kierunek lewy i prawy określa się, stojąc za tylną częścią kosiarki i patrząc na przód urządzenia. Zasady bezpieczeństwa ! ZAGROŻENIE Opisuje sytuacje, w których brak wyeliminowania ryzyka doprowadzi do śmierci lub poważnych urazów. ! OSTRZEŻENIE Opisuje sytuacje, w których brak wyeliminowania ryzyka może doprowadzić do śmierci lub poważnych urazów. ! OSTROŻNIE Opisuje sytuacje, w których brak wyeliminowania ryzyka może doprowadzić do lekkich lub niewielkich urazów, szkód rzeczowych lub uszkodzeń produktu. i Dostarcza informacje dotyczące prawidłowego korzystania z produktu i zapobiegania ewentualnym usterkom. Ważne zasady bezpieczeństwa OSTRZEŻENIE Właściciel jest odpowiedzialny za: - Ograniczenie możliwości użytkowania niniejszej kosiarki wyłącznie do osób, które przeczytały ze zrozumieniem ostrzeżenia i wytyczne zawarte w tej instrukcji i wskazane na kosiarce oraz dbają o ich przestrzeganie. - Poinformowanie sąsiadów o posiadaniu zrobotyzowanej kosiarki, ostrzegając ich o możliwości doznania urazu w przypadku wejścia na trawnik w trakcie pracy urządzenia. ZAGROŻENIE Zasilacz zawsze powinien być podłączony do obwodu zasilania znajdującego się w pomieszczeniu i chronionego przed wpływem warunków atmosferycznych, zabezpieczonego wyłącznikiem różnicowo-prądowym z pradem wyzwalającym o wartości do 30 mA. Przestrzegać lokalnych wytycznych dotyczących instalacji elektrycznych. OSTRZEŻENIE Przed uniesieniem lub przechyleniem kosiarki oraz przed zbliżeniem się do noży należy odczekać do całkowitego wybiegu noży. ZAGROŻENIE Nie wolno wymieniać przewodu zasilania! W przypadku uszkodzenia przewodu wymienić cały zasilacz. Nie podłączać uszkodzonego przewodu do zasilania ani nie dotykać go. Może to spowodować porażenie prądem. Wszystkie przewody zasilania należy trzymać z daleka od spodu kosiarki, aby unikać ich uszkodzenia. OSTROŻNIE Podczas burzy odkładać przewód ograniczający od stacji dokującej, a zasilacz od prądu. 1. Zasady bezpiecznej eksploatacji A. Informacje ogólne 1. Przed przystąpieniem do montażu i użytkowania kosiarki należy przeczytać ze zrozumieniem wszystkie wytyczne wskazane na obudowie urządzenia i w instrukcji(-ach) oraz zadbać o ich przestrzeganie. Zachować niniejszą instrukcję w bezpiecznym miejscu, aby móc regularnie zgłądać do jej treści w przyszłości oraz zamawiać części zamienne. 2. Zapoznać się ze wszystkimi elementami sterującymi oraz ich prawidłowym działaniem. 3. Właściciel jest odpowiedzialny za poinformowanie sąsiadów o posiadaniu zrobotyzowanej kosiarki, ostrzegając ich o ryzyku doznania urazu w przypadku wejścia na trawnik w trakcie pracy urządzenia. 4. Jeśli trawnik jest nieogrodzony po stronie ulicy lub sąsiadów, właściciel musi być obecny podczas pracy kosiarki, aby uniemożliwić innym dostęp do urządzenia w trakcie pracy. Alternatywnie należy ogrodzić trawnik, aby inne osoby nie miały do niego dostępu podczas pracy urządzenia. 5. Obsługi kosiarki za pomocą aplikacji zdalnego sterowania nie wolno powierzać dzieciom w wieku poniżej 14 lat. Dzieci od 14. roku życia powinny przeczytać ze zrozumieniem wytyczne i zapoznać się ze sposobami bezpiecznego postępowania opisanymi w niniejszej instrukcji oraz wskazanymi na kosiarce, a także powinny zostać przeszkolone przez osobę dorosłą i obsługiwać kosiarkę pod jej nadzorem. 6. Obsługi kosiarki nie wolno powierzać dzieciom, osobom o ograniczonej sprawności fizycznej, sensorycznej lub umysłowej, lub osobom, które nie zapoznały się z niniejszymi zaleceniami dotyczącymi obsługi kosiarki. 7. W przypadku wystąpienia sytuacji nieprzewidzianych w treści niniejszej instrukcji należy postępować według najlepszej wiedzy popartej rozsądną oceną sytuacji. Aby uzyskać pomoc, należy skontaktować się z przedstawicielem działu obsługi klienta. 8. Kosiarka jest precyzyjnym urządzeniem zasilanym elektrycznie, nie służy do zabawy. W związku z tym należy zawsze zachować szczególną ostrożność. Opisywana kosiarka została zaprojektowana do wykonywania jednego zadania: koszenia trawnika. Nie należy jej używać do żadnych innych celów. B. Przygotowania przed uruchomieniem PRZED PIERWSZYM UŻYCIEM UPewnIĆ SIĘ, ŻE PRODUKT POZOSTAWIONO DO ŁADOWANIA NIEPRZERWANIE PRZEZ 48 GODZIN. 1. Sprawdzić poprawność i zgodność instalacji przewodu ograniczającego z wytycznymi w instrukcji obsługi: „Pierwsze kroki”. 2. Sprawdzić obszar, na którym ma pracować kosiarka. Usunąć wszelkie kamienie, kije, przewody, kości, zabawki i inne przedmioty mogące uszkodzić nóż lub zostać przez niego wyrzucone w powietrze. Wyrzucenie przedmiotów w powietrzu może być przyczyną poważnych urazów. 3. Osoby postronne, dzieci i zwierzęta domowe powinny przebywać w domu podczas pracy kosiarki. Należy zatrzymać kosiarkę, gdy ktokolwiek znajdzie się w strefie jej pracy. 4. W przypadku zagrożenia burzą z wylądowaniami elektrycznymi należy schować kosiarkę w bezpiecznym miejscu i odłączyć przewód zasilający. C. Obsługa OSTRZEŻENIE Nie zostawiać kosiarki bez nadzoru, jeśli wiadomo, że w pobliżu znajdują lub mogą znajdować się zwierzęta domowe, dzieci lub inne osoby. 1. Zrobotyzowana kosiarka jest niebezpiecznym narzędziem napędzanym silnikiem. Zachować ostrożność podczas obsługi urządzenia i przestrzegać wszystkich ostrzeżeń i zasad bezpieczeństwa. 2. W razie wypadku lub awarii podczas pracy należy natychmiast nacisnąć czerwony wyłącznik STOP. 3. Nie dopuścić do pracy kosiarki w przypadku uszkodzenia jakichkolwiek zabezpieczeń lub części, bądź ich zużycia lub niedołębności do pracy. 4. Przed uniesieniem kosiarki, usunięciem zatoru w pobliżu noży lub kół napędowych lub podjęciem jakichkolwiek ustawień, wyłączyć kosiarkę usuwając mechanizm blokujący. Aktywacja mechanizmu blokującego powoduje odcięcie zasilania od koła napędowego i noża. 5. Nie wolno podnosić ani przenosić kosiarki, gdy obracają się jej koła lub noż. Nie dotykać noża, dopóki nie przestanie się obracać. 6. Nie używać kosiarki do żadnych innych celów poza koszeniem trawnika. 7. Nigdy nie próbować obchodzić zabezpieczeń ani usuwać osłon lub pokryw. Mogłoby to spowodować urazy w wyniku kontaktu z obracającym się nożem. Czujniki pełnią funkcję elementów bezpieczeństwa. 8. Noż w dalszym ciągu obraca się przez maksymalnie dwie (2) sekundy po uruchomieniu czujnika bezpieczeństwa lub naciśnięciu czerwonego wyłącznika STOP. Noż można dotknąć dopiero po upewnieniu się, że się nie porusza. 9. W przypadku wystąpienia nietypowych drgań kosiarki należy zatrzymać silnik i niezwłocznie sprawdzić przyczynę tej sytuacji. Organia zwykle sygnalizują wystąpienie problemu. Wyciągnij urządzenie wylaczające, aby uniemożliwić działanie kosiarki. 10. Dla zabezpieczenia oczu zawsze nosić okulary ochronne podczas zdalnej obsługi oraz wykonywania wszelkich regulacji lub napraw. Przedmioty wyrzucone w powietrze i odbite od innych powierzchni mogą spowodować poważne urazy oczu. 11. Nie wolno obsługiwać kosiarki w przypadku uszkodzenia zabezpieczeń, osłon lub pokryw. Zignorowanie tego ostrzeżenia może spowodować urazy. 12. Nie umieszczać dłoni ani stóp w pobliżu obracających się części ani pod zespołem koszącym. Kontakt z nożem (nożami) może spowodować odcięcie dłoni i stóp. 13. Uważać na dziury, bruzdy, wyboje, kamienie lub inne ukryte obiekty. Nierówny teren lub ukryte obiekty mogą być przyczyną wypadków. W wysokiej trawie mogą znajdować się ukryte przeszkody. 14. Kosiarka jest zaprojektowana do koszenia zwykłych przydomowych trawników o wysokości nieprzekraczającej 15 cm. Nie próbować kosić wysokich traw (np. pastwisk). 15. Nie obsługiwać kosiarki, jeżeli klapa pokrywy nie jest zamknięta. 16. Ustawić harmonogram tygodniowy w taki sposób, aby kosiarka pracowała wtedy, gdy obecność ludzi na trawniku jest mało prawdopodobna. Aby zaplanować odpowiednie godziny pracy, należy wykonać procedurę jednorazowego ustawienia na ekranie kosiarki lub za pomocą aplikacji mobilnej. 17. Nie podłączać uszkodzonego przewodu zasilającego do zasilania ani nie dotykać uszkodzonego przewodu przed odłączeniem od zasilania, ponieważ takie postępowanie może spowodować porażenie prądem. 18. Wszystkie przewody zasilania należy trzymać z daleka od spodu kosiarki, aby uniknąć ich uszkodzenia. Uszkodzony przewód zasilający może spowodować porażenie prądem. W przypadku uszkodzenia lub zapłatania przewodu, należy odłączyć wtyczkę AC od głównej sieci zasilającej. NIE DOTYKAĆ PRZEWODU PRZED ODŁĄCZENIEM GO OD ZASILANIA. W przypadku zewnętrznej instalacji elektrycznej AC/DC nie obsługiwać ani nie odłączać zasilania przy temperaturach poza zakresem od 0 do 40 stopni Celsjusza, aby uniknąć zagrożenia pożarowego. 19. Kosiarkę obsługiwać ręcznie wyłącznie wtedy, gdy jest w zasięgu wzroku. Podczas ręcznej obsługi zachować promień 6 metrów. 20. Nie ustawiać zbyt wysoko, zawsze utrzymywać równowagę i zadbać o przyczepność do podłoża na skarpach. Podczas obsługi urządzenia chodzić, nie biegać. D. Dzieci 1. Aby uniknąć tragicznych wypadków, należy zawsze upewnić się, że na trawniku nie ma dzieci. Dzieci często są zainteresowane kosiarką i jej pracą. Nie rozumieją istniejących zagrożeń. Nigdy nie należy zakładac, że dzieci są w miejscu, w którym były widziane ostatnio. Nigdy nie należy zakładac, że dzieci będą trzymać się z daleka od kosiarki podczas jej pracy. 2. Osoby postronne, dzieci i zwierzęta domowe powinny przebywać w domu podczas pracy kosiarki, pod nadzorem osoby dorosłej. Kosiarkę należy zatrzymać, jeżeli ktokolwiek znajdzie się w strefie pracy urządzenia. 3. Zachować czujność i wyłączyć kosiarkę, jeżeli w strefie jej pracy znajdzie się dziecko lub osoba postronna. 4. Nigdy nie pozwalać dzieciom na siadanie na kosiarce. To nie jest zabawka. 5. Nie pozwalać dzieciom na zabawę na podwórku podczas pracy kosiarki. Poinstruować dzieci, że kosiarka jest urządzeniem niebezpiecznym, od którego muszą trzymać się z daleka. 6. Obsługi kosiarki za pomocą aplikacji zdalnego sterowania nie wolno powierzać dzieciom w wieku poniżej 14 lat. Dzieci od 14. roku życia powinny przeczytać ze zrozumieniem wytyczne i zapoznać się ze sposobami bezpiecznego postępowania opisanymi w niniejszej instrukcji oraz wskazanymi na kosiarce, a także powinny zostać przeszkolone przez osobę dorosłą i obsługiwać kosiarkę pod jej nadzorem. E. Transport Przed przeniesieniem lub przetransportowaniem kosiarki wykonaj następujące czynności: 1. Nacisnąć lub pociągnąć czerwony mechanizm wyłącznik STOP, aby zatrzymać kosiarkę. 2. Można użyć pilota zdalnego sterowania (za pomocą aplikacji mobilnej), aby przemieścić kosiarkę z jednego miejsca do drugiego. 3. Przy ręcznym przenoszeniu kosiarki - Wyłączyć kosiarkę, naciskając przycisk „WYŁ.” umieszczony pod drzwiami pokrywy w górnej części kosiarki. Czerwony wyłącznik STOP służy jako uchwyt do noszenia urządzenia. 4. Zawsze trzymać kosiarkę nożami z dala od ciała. Zachować ostrożność, aby uniknąć kontaktu z ostrą krawędzią noża podczas podnoszenia lub przenoszenia kosiarki. F. Obsługa zdalna 1. Zapoznać się z osobną instrukcją obsługi dostarczoną wraz z aplikacją do pobrania. Postępować zgodnie ze wszelkimi ostrzeżeniami i wytycznymi zawartymi w instrukcji. 2. Zawsze obsługiwać kosiarkę zgodnie z wytycznymi w aplikacji, trzymając się z daleka od urządzenia. 3. Utrzymywać bezpieczną odległość od pracującej kosiarki. Przed zbliżeniem się do kosiarki (niezależnie od przyczyny) należy zawsze zatrzymać jej pracę. 4. Zachować szczególną ostrożność podczas jazdy kosiarki w kierunku osoby, która ją obsługuje. 5. Obsługiwać kosiarkę zdalnie tylko w świetle dziennym lub przy dobrym oświetleniu sztucznym, unikając pracy na mokrej trawie. 6. Nie wolno obsługiwać kosiarkę zdalnie, gdy użytkownik ma bose stopy, założone sandały, ślizgające się lub lekkie obuwie (np. płócienne). Należy zawsze nosić mocne obuwie i długie spodnie. Zadbać o stabilną pozycję na pochyłościach. G. Akumulatory 1. Używać wyłącznie oryginalnych akumulatorów dostarczonych przez producenta. Numery katalogowe akumulatorów zostały podane w broszurze „Dodatkowe informacje”. 2. Zwrócić uwagę, aby zaplombowany akumulator nie był otwierany, nie upadł ani nie uległ uszkodzeniu. Nie używać akumulatora prezentującego widoczne wady, odkształcenia, uszkodzenia lub pęknienia. 3. NIE PRÓBOWAĆ SAMODZIELNIE NAPRAWIAĆ LUB MODYFIKOWAĆ AKUMULATORÓW! Próby naprawy mogą skutkować poważnymi urazami w wyniku wybuchu lub porażenia prądem. W przypadku wycieku elektrolitu należy pamiętać, że jest on żrący i toksyczny. 4. Nie próbować usuwać ani niszczyć jakichkolwiek elementów akumulatorów. 5. Akumulator zawiera elektrolit. W przypadku wycieku elektrolitu z akumulatora podjąć następujące działania: - Kontakt ze skórą: umyć natychmiast zanieczyszczone obszary wodą i mydłem. - Kontakt z oczami: płukać oczy dużą ilością czystej wody przez co najmniej 15 minut. Nie przecierać. - Uzyskać pomoc lekarską. 6. Nie wrzucać akumulatorów do ognia. Ogniwo akumulatora może wybuchnąć. 7. Akumulator jest zaprojektowany tak, aby jego ładowanie odbywało się po zamontowaniu go we wnętrzu kosiarki i odpowiednim podłączeniu do niej. Zawsze korzystać z zasilacza dostarczonego z kosiarką. Nieprawidłowe użytkowanie może prowadzić do porażenia prądem, przegrzania lub wystąpienia pożaru. 8. Nie używać akumulatora do żadnych innych celów poza zasilaniem dedykowanej zrobotyzowanej kosiarki. Wymiana akumulatora w celu jego wykorzystania do zasilania innego produktu wiąże się z ogromnym niebezpieczeństwem. 9. Przestrzegać przepisów i regulacji dotyczących utylizacji akumulatorów w celu ochrony środowiska. Aby uzyskać dodatkowe informacje, należy zapoznać się z częścią „Utylizacja akumulatorów” w niniejszej instrukcji. 10. Podczas wymiany akumulatora upewnić się, że nowy akumulator jest podłączony prawidłowo. Odwrócenie biegunów akumulatora spowodować uszkodzenie akumulatora oraz kosiarki. H. Praca na skarpach 1. Podczas pracy na skarpach wymagana jest szczególna ostrożność. Jeżeli użytkownik ma wrażenie, że kosiarka nie zachowuje przyczepności na skarpie, oznacza to, że teren jest zbyt stromy, aby kosić na nim trawę. Mokra trawa zmniejsza przyczepność i może prowadzić do ześlizgnięcia się kosiarki ze skarpy. Może to skutkować poważnymi urazami lub szkodami rzeczowymi. 2. Dla bezpieczeństwa należy przeprowadzić pomiary skarpy przed uruchomieniem na niej kosiarki. Zastosować urządzenie do pomiaru nachylenia przed ustaleniem stref koszenia lub obsługą kosiarki na terenie opadającym lub pagórkowatym. Kosiarka może zsunąć się z obszaru koszenia, jeśli nachylenie krawędzi trawnika przekracza 11° (20%). 3. Nie należy kosić na skarpach o pochyleniu większym niż: - Środek trawnika- 24° (45%) - Krawędź trawnika- 11° (20%) 4. Nigdy nie uruchamiać kosiarki przy braku pewności co do przyczepności lub stabilności kosiarki. Zawsze zwracać uwagę na powierzchnię koszenia. Przechyl lub przewrócenie urządzenia może spowodować poważne urazy lub szkody rzeczowe. 5. Utrzymywać dystans co najmniej 1,2 m od uskoków, rowów, nasypów lub nabrzeży, aby zapewnić pozostawanie kosiarki w strefie koszenia. W przeciwnym razie kosiarka mogłaby zostać uszkodzona lub spowodować poważne urazy. I. Konserwacja oraz instrukcje specjalne 1. Utrzymywać kosiarkę w dobrym stanie technicznym. Wymieniać zużyte, uszkodzone lub wadliwe części. Numery katalogowe akumulatorów, noży i zasilaczy zostały podane w broszurze „Dodatkowe informacje”. 2. Nie dokonywać żadnych modyfikacji w kosiarce w celu uniknięcia poważnych urazów. 3. Noże kosiarki są ostre. Podczas wymiany noża owinąć go lub nosić rękawiczki i zachować szczególną ostrożność podczas pracy. 4. Zawsze należy wyłączyć kosiarkę i usunąć urządzenie wyłączające przed serwisowaniem lub usunięciem blokady ostrzy i/lub kół napędowych lub przed sprawdzeniem kosiarki. Nigdy nie próbować przeprowadzać konserwacji lub ustawień podczas pracy kosiarki. Przed przystąpieniem do czyszczenia, naprawy lub inspekcji upewnić się, że noż i wszystkie ruchome części są zatrzymane. 5. Ruch noża powinien całkowicie ustąć w ciągu dwóch (2) sekund od naciśnięcia czerwonego wyłącznika STOP. Jeżeli użytkownik nie usłyszy, że noż zatrzymał się w ciągu dwóch (2) sekund, kosiarkę należy przekazać do autoryzowanego serwisu. 6. Nie wolno czyścić kosiarki myjką ciśnieniową ani wężem. Woda może uszkodzić elementy oraz programowalny sterownik urządzenia. Do czyszczenia wyświetlacza używać wilgotnej szmatki. 7. Skontrolować wzrokowo noż pod kątem uszkodzeń (np. nadmierne zużycie, wygięcie, pęknięcie). Noż wymieniać wyłącznie na oryginalny noż dostarczony przez producenta sprzętu (OEM). Nieoryginalnych noży nie można odpowiednio dopasować do urządzenia i ich użycie może być niebezpieczne. 8. Stosowanie części zamiennych, które nie spełniają specyfikacji oryginalnego wyposażenia, może prowadzić do nieprawidłowego działania i naruszenia bezpieczeństwa. Spowoduje to również unieważnienie gwarancji. 9. Po uderzeniu w przedmiot lub zawieszeniu się, zatrzymaj kosiarkę i wyciągnij urządzenie wyłączające. Dokładnie obejrzej kosiarkę pod kątem ewentualnych uszkodzeń. Naprawić kosiarkę przed uruchomieniem i przystąpieniem do pracy. 10. W przypadku terenów znajdujących się w pobliżu placów zabaw, cieków wodnych, uskoków lub dróg publicznych przewód ograniczający należy uzupełnić o sztywne obrzeże (drewniane/kamienne) o wysokości co najmniej 15 cm, aby uniemożliwić kosiarce wydostanie się poza strefę koszenia. 11. W przypadku instalacji i obsługi kosiarki w otwartym ogrodzie lub w miejscu publicznym umieścić wokół stref koszenia znaki ostrzegawcze o następującej treści: „Kosiarka automatyczna! Nie zbliżać się do urządzenia! Nie pozostawiać dzieci bez nadzoru!” 12. Czyścić lub wymieniać etykiety bezpieczeństwa i informacyjne stosownie do potrzeb. J. Przechowywanie w zimie Kosiarka Należy całkowicie naładować kosiarkę w stacji bazowej przez co najmniej 24 godziny. Wyłączyć ją. Wyczyścić kosiarkę. Przechowywać ją w suchych pomieszczeniach w temperaturze otoczenia powyżej 0 °C. Stacja dokująca Nie ma szczegółowych wytycznych dla przechowywania stacji dokującej w zimie. Można ją zostawić na trawniku przez okres zimowy. Zaleca się odłączenie zasilacza w okresie zimowym. Konserwacja roczna Aby utrzymać kosiarkę w dobrym stanie, zaleca się oddanie jej do autoryzowanego dealera w celu wykonania przeglądu przed jej przechowaniem przez okres zimowy lub bezpośrednio po nim. Konserwacja roczna może się różnić w zależności od dostawcy usług oraz obejmuje wszystkie lub niektóre z następujących czynności: czyszczenie części kosiarki i zespołu koszącego, sprawdzenie pod kątem zużytych części (takich jak noże, koła napędowe i inne części ruchome) i w razie potrzeby ich wymiana, testowanie funkcji kosiarki i elementów zabezpieczających, sprawdzenie akumulatora oraz wgranie najnowszej wersji oprogramowania, w miarę możliwości z nowymi funkcjami. K. Zakończenie użytkowania produktu 1. Pod koniec okresu użytkowania kosiarkę i jej akcesoria należy odpowiednio zutylizować, aby zapobiec przedostawaniu się zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego na wysypisko, a także chronić środowisko naturalne. Informacje o zasadach utylizacji odpadów można uzyskać w lokalnych zakładach utylizacyjnych lub w gminie. Wiele gmin zapewnia specjalne miejsca utylizacji akumulatorów i sprzętu elektronicznego. 2. Nie wyrzucać akumulatora ani kosiarki razem z nieposortowanymi odpadami komunalnymi. 3. Nie wrzucać akumulatorów do ognia. 4. Informacje o szczegółowych przepisach prawnych i regulacjach dotyczących utylizacji i recyklingu odpadów można znaleźć w obowiązujących przepisach. Informacje o sposobie utylizacji można znaleźć w końcowej części „Skróconego przeglądu”. 5. Aby usunąć akumulator, należy odłączyć kosiarkę od stacji dokującej. 6. Przed utylizacją należy usunąć akumulator. Przestrzegać instrukcji o usuwaniu akumulatora według opisu w załączniku A. 7. Zapewnić bezpieczną utylizację akumulatora. \| Symbol \| Opis \| \|--------\|------\| \| ![Book] \| OSTRZEŻENIE — ZAPOZNAĆ SIĘ Z INSTRUKcją (INSTRUKcjAMI) OBSŁUGI Przed uruchomieniem kosiarki należy przeczytać ze zrozumieniem wszystkie zasady bezpieczeństwa i zalecenia w instrukcji (instrukcjach) oraz zadbać o ich przestrzeganie. Nieprzestrzeganie tych zaleceń może spowodować poważne urazy a nawet śmiertelne zagrożenie. Niniejszą instrukcję przechować w bezpiecznym miejscu do późniejszego, regularnego użycia. \| \| ![Exclamation] \| OGÓLNE OSTRZEŻENIE Ostrzega przed zagrożeniami i ryzykiem. \| \| ![Cutting] \| ZAGROŻENIE — ZAPOBIEGANIE ODCIĘCIU KOŃCZYŃ Nie zbliżać dłoni i stóp do mechanizmu tnącego. Kontakt z nożem może spowodować odcięcie dłoni lub stóp. \| \| ![Person] \| OSTRZEŻENIE — ZAPOBIEGANIE WYPADKOM/URAZOM SPOWODOWANYM PRZEZ MECHANIZM TNĄCY. PODCZAS PRACY NOŻA ZACHOWAĆ BEZPIECZNA ODLEGŁOŚĆ. Nie kosić trawnika, gdy w pobliżu znajdują się dzieci lub inne osoby. Aby uniknąć obrażeń w wyniku kontaktu z nożem lub wyrzutu przedmiotów w powietrze, trzymać inne osoby z daleka od kosiarki podczas jej pracy. Osoby postronne, dzieci i zwierzęta domowe powinny przebywać w domu podczas pracy kosiarki. Kosiarkę należy zatrzymać, jeżeli ktokolwiek znajdzie się w strefie pracy urządzenia. \| \| ![Falling] \| OSTRZEŻENIE — ZAPOBIEGANIE URAZOM SPOWODOWANYM PRZEZ WYRZUCONE PRZEDMIOTY Zadbać o to, aby podczas koszenia osoby przebywały w odległości co najmniej 5 metrów od kosiarki. Usunąć wszelkie kamienie, kije, przewody, kość, zabawki i inne przedmioty mogące zostać porwane i wyrzucone w powietrze przez noż (noże). Korzystać z kosiarki tylko przy zamkniętej pokrywie i prawidłowo działających zabezpieczeniach. \| \| ![Child] \| OSTRZEŻENIE — ZAPOBIEGANIE WYPADKOM/URAZOM SPOWODOWANYM PRZEZ MECHANIZM TNĄCY Nigdy nie pozwalać dzieciom na siedzenie na kosiarce. To nie jest zabawka. \| \| ![Stop] \| OSTRZEŻENIE Wyłączyć kosiarkę przed rozpoczęciem konserwacji. \| \| ![Tools] \| OSTRZEŻENIE Zdjąć blokadę przed rozpoczęciem prac przy kosiarce lub przed jej uniesieniem. \| \| ![Power] \| OSTRZEŻENIE — UŻYWAĆ WYŁĄCZNIE ORYGINALNEGO ZASILACZA Nie modyfikować połączenia z zasilaczem! Używać wyłącznie oryginalnego zasilacza dostarczonego przez producenta wraz z kosiarką lub jako część zamiennej. Prawidłowy numer części jest oznaczony na wskazanej etykietce umieszczonej na powierzchni produktu. Użycie nieoryginalnego zasilacza może skutkować wystąpieniem pożaru i uszkodzeniem stacji dokującej oraz kosiarki. \| \| ![No Water] \| Nie wolno czyścić kosiarki za pomocą myjek ani węży wykorzystujących strumień wody pod wysokim ciśnieniem. Woda może uszkodzić komponenty oraz programowalny sterownik urządzenia. Do czyszczenia wyświetlacza używać wilgotnej szmatki. \| \| ![Correct Hand Position] \| PRAWIDŁOWE UŁOŻENIE RĄK Prawidłowe ułożenie rąk i orientacja ostrzy podczas podnoszenia kosiarki. \| Funkcje bezpieczeństwa OSTRZEŻENIE Kosiarkę wyposażono w różne wbudowane funkcje bezpieczeństwa. Niemniej jednak jest ona niebezpiecznym urządzeniem z ostrymi nożami, które mogą spowodować poważne urazy u każdego, kto się z nimi zetknie. Dlatego surowo wzbronione jest przebywanie na trawniku podczas koszenia. A. Blokada przed dziećmi Blokada przed dziećmi zapobiega niezamierzonemu uruchomieniu kosiarki przez przypadkowe naciśnięcie jednego z przycisków. Aby uruchomić kosiarkę, trzeba nacisnąć dwa przyciski, we właściwej kolejności. Włączyć blokadę przed dziećmi, jeżeli kontakt z kosiarką mogą mieć dzieci poniżej 6 lat. B. Zabezpieczenie antykradzieżowe (blokada zabezpieczona kodem) Zabezpieczenie antykradzieżowe uniemożliwia użytkowanie kosiarki bez poprawnego kodu. Użytkownik musi wprowadzić zdefiniowany czterocyfrowy kod, jako osobiste zabezpieczenie urządzenia (w przypadku modeli RT jest on dostępny wyłącznie za pośrednictwem aplikacji mobilnej). Zaleca się włączenie tej funkcji, aby uniemożliwić obsługę kosiarki przez dzieci, osoby niezaznajomione z jej obsługą lub osoby nieupoważnione. C. Czujnik podniesienia W przypadku ręcznego uniesienia kosiarki jej praca oraz ruch noża zostaną zatrzymane w ciągu dwóch (2) sekund. D. Czujnik przeszkody Jeśli kosiarka zostanie ustawiona w pozycji pionowej, jej praca oraz obroty noża zostaną zatrzymane w ciągu dwóch (2) sekund. E. Czujnik nachylenia Podczas pracy kosiarka wykrywa przeszkody, które przeszkadzają jej w pracy. Gdy kosiarka natrafi na przeszkodę, zatrzyma się, zmieni kierunek na przeciwny, a jej praca oraz obroty noża zostaną zatrzymane w ciągu dwóch (2) sekund. F. Sterowanie zatrzymaniem Naciśnięcie lub pociągnięcie czerwonego przycisku sterującego STOP w dowolnym momencie podczas pracy zatrzyma kosiarkę i ostrze w ciągu dwóch (2) sekund. G. Zdejmowana blokada Wyciągnięcie blokady uniemożliwi przypadkowe włączenie kosiarki. Przed podniesieniem kosiarki lub jej konserwacją należy zawsze wyciągnąć blokadę. H. Stacja dokująca i przewód ograniczający Kosiarka nie może pracować bez zainstalowanego i aktywowanego przewodu obwodowego i stacji bazowej. Po wyłączeniu sygnału przewodu ograniczającego kosiarka przestaje pracować. Załącznik A – Instrukcje dotyczące wyjmowania akumulatora 1. Wyjąć blokadę. 2. Wyłączyć kosiarkę, trzymając przez ok. 2 sekundy wciśnięty przycisk GO. 3. Włożyć plastikowy klucz do gniazda i obróć o 90° w lewo, a następnie pociągnij drzwiczki do połowy, aż się zatrzymają. 4. Przekręcić kluczyk wstecz o 45° i pociągnij drzwi całkowicie do góry. 5. Odlączyć akumulator od zasilania. 6. Aktywować zatrzask akumulatora, aby go usunąć. Pierwsze kroki. Nie mogę się doczekać koszenia. 😊 Witaj w przyjaznym domu Gratulujemy zakupu! Już tylko kilka kroków dzieli Cię od spotkania z kosiarką. Wkrótce będzie można liczyć na nowe urządzenie, które Cię wyręczy. Będzie ono wyjeżdżać automatycznie ze stacji dokującej w ustalonych z góry dniach i godzinach, kosić trawnik, a po skoszeniu wracać do stacji dokującej w celu ponownego naładowania. Wstępnie zainstalowany przewód obwodowy ustala granice („wirtualną ścianę”) dla kosiarki. Zostanie on ułożony wokół brzegów trawnika i przedmiotów które chcesz chronić. Nowa kosiarka porusza się losowo w obrębie obszaru roboczego wyznaczonego przewodem obwodowym. Ten rodzaj losowego ruchu zapewnia doskonałe ścinanie i całkowite pokrycie trawnika. Ponadto, podczas koszenia krawędzi trawnika, kosiarka podąża za przewodem obwodowym, co zapewnia doskonałe wykończenie trawnika. Pięknie utrzymane trawniki można uzyskać dzięki konsekwentnemu koszeniu, które zapewnia kosiarka Robomow. Po wykonaniu instalacji zgodnie z przedstawionymi instrukcjami będzie można cieszyć się wolnym czasem, podczas gdy nowe urządzenie zajmie się trawnikiem. Zdecydowanie zalecamy zapoznanie się z całym przewodnikiem instalacji przed przystąpieniem do czynności związanych z instalacją. Aby ułatwić sobie instalację Zalecamy skosić trawnik ostatni raz zwykłą kosiarką i podlać krawędzie trawnika na 24 godziny przez zainstalowaniem przewodu. Zawartość opakowania Produkt Nowa automatyczna kosiarka Stacja dokująca W niej ładuje się kosiarka Kotwy stacji dokującej Do mocowania stacji dokującej do podłoża Przewód obwodowy* Wyznacza obszar roboczy kosiarki () Nie są dołączone do wszystkich modeli Zasilacz Zasilacz do ładowania kosiarki Kabel przedłużający Niskonapięciowy kabel o długości 15 m łączący stację dokującą z zasilaczem Kołki przewodu Do mocowania przewodu do podłoża () Nie są dołączone do wszystkich modeli Zapasowe złącze Do podłączenia przewodu obwodowego do stacji dokującej Złącza przewodu Do połączenia przewodu obwodowego po jego przecięciu Oczyszczacze kół Przewodnik bezpieczeństwa Informacje dodatkowe Skrócona instrukcja obsługi Klucze do końcówki ostrza, tarcza ostrza, koła napędowego Plastikowy klucz do drzwiczek akumulatora Miarka RoboRuler Wymagane do ustawienia odległości drutu obwodowego od krawędzi trawnika Dodatkowe narzędzia wymagane do instalacji Czy wszystko gotowe? Zaczynamy... Co dalej? Poprawna instalacja kosiarki zapewni najlepsze wyniki i maksymalną wydajność. Właśnie to trzeba zrobić, aby przygotować kosiarkę do pracy: 1. Wybór lokalizacji stacji dokującej* Wybór miejsca na stację dokującą 2. Ułożenie przewodu Wyznaczenie „wirtualnej granicy” 3. Miękkie przeszkody Ochrona miękkich przeszkód 4. Twarde przeszkody Kiedy należy je wyłączyć 5. Skarpy Skarpy, które potrafi pokonywać kosiarka 6. Wąski przejazd Jak ułożyć przewód w strefie podrzędnej 7. Strefa oddzielona Jak ułożyć przewód w strefie oddzielonej 8. Zakończenie Zakończenie instalacji www.robomow.com/goto/rk_installation_video Poznanie trawnika Poznanie trawnika pozwoli na uniknięcie niepotrzebnych błędów oraz uprości proces instalacji. W niniejszej instrukcji należy pominać sekcje, które nie mają zastosowania do danego typu trawnika. Jak wygląda trawnik? Typ A Tylko strefa główna Powierzchnia trawnika jest jedną ciągłą strefą, a wszystkie jego obszary są wystarczająco szerokie, aby mogła się po nim poruszać kosiarka (co najmniej 4 m szerokości w najwęższym punkcie). Typ B Strefa główna i strefa podrzędna Twój trawnik składa się z więcej niż jednej strefy. Strefy te połączone są wąskim przejściem o szerokości 1-2 m. Kosiarka może przemieszczać się między tymi strefami w celu koszenia całej powierzchni. Typ C Strefa główna + strefa oddzielona Twój trawnik składa się z dwóch lub więcej stref, które nie są połączone (oddzielone ogrodzeniem, chodnikiem, ścieżką lub inną przeszkodą). Kosiarka nie może przemieszczać się między tymi strefami w celu koszenia całej powierzchni. Typ D Strefa główna + strefa podrzędna + strefa oddzielona Niektóre obszary trawnika są połączone ze strefą główną wąskim przejściem (do 1-2 m szerokości), inne są całkowicie oddzielone od strefy głównej ogrodzeniem, chodnikiem, ścieżką lub inną przeszkodą i kosiarka nie może jeździć między nimi. Wybór lokalizacji stacji dokującej Wybór miejsca stacji dokującej i zasilacza Stacja dokująca to miejsce, w którym ładuje się kosiarka, a także gdzie zaczyna się i kończy przewód obwodowy. Wyznaczymy miejsce do zamontowania stacji dokującej. Gdzie umieścić stację dokującą? Przykład A Zdecydowanie zaleca się umieszczenie stacji dokującej w strefie głównej trawnika (tj. w miejscu o największej powierzchni) Przykład B Maks. 15 metrów do gniazdko zasilania Przykład C Co najmniej 3 m prostego przewodu przed stacją dokującą i co najmniej 1 m za nią w celu zapewnienia swobodnego dokowania Min. 1 m Min. 3 m Przykład D W miejscu zacienionym Co najmniej 1 metr od główicy tryskacza, aby uniknąć uszkodzenia wewnętrznych elementów kosiarki WSKAŻÓWKI Przykład E Upewnij się, że podłoże jest równe, płaskie i bez pochyłości Jak zainstalować stację dokującą? UKIERUNKOWANIE Stację dokującą należy umieścić zgodnie poniższym rysunkiem ODLEGŁOŚĆ OD KRAWĘDZI Należy użyć miarki, aby umieścić przewód z zachowaniem prawidłowej odległości od krawędzi trawnika. 1 Jeżeli trawnik jest płaski, należy użyć odległości 1 na miarce 2 Jeżeli teren opada przy krawędzi trawnika, należy użyć odległości 2 na miarce 3 Jeżeli krawędź trawnika leży przy „ścianie” wyższej niż 5 cm, należy użyć odległości 3 na miarce MOCOWANIE STACJI Po wyborze odpowiedniej lokalizacji należy użyć kołków dołączonych do zestawu w celu zamocowania stacji dokującej do podłoża. Uważaj, aby nie uszkodzić rur nawadniających podczas przybijania kołków. Wcześniejsze planowanie Przed rozpoczęciem pracy przejdź po trawniku i zaplanuj, jak ułożyć przewód obwodowy. Zwróć uwagę na wszystkie przeszkody i pochyłości. Przeszkody i pochyłości Przed wbiciem każdego kołka w ziemię zwróć uwagę na wszelkie przeszkody i pochyłości. PRZESZKODY Miękkie przeszkody Miękkie przeszkody to koryta kwiatowe, oczka wodne lub małe drzewa. Należy je chronić poprzez utworzenie wysp obwodowych. Sztywne przeszkody Twarde przeszkody są pionowe, sztywne i wyższe niż 15 cm, takie jak drzewa lub duże twarde elementy, na które kosiarka może delikatnie wpadać bez powodowania uszkodzeń. Nie ma potrzeby, aby chronić te przeszkody za pomocą przewodu obwodowego. Stawy Stawy i inne cieki wodne należy zabezpieczyć poprzez utworzenie wysp obwodowych. POCHYŁOŚCI Pochyłości wzdłuż krawędzi Aby zapobiec ześlizgnięciu się kosiarki z trawnika, zwłaszcza gdy trawa jest wilgotna, przewód obwodowy musi wyłączać pochyłości znajdujące się wzdłuż jego krawędzi o nachyleniu powyżej 20%, czyli o 20 cm wzrostu wysokości na 1 m. Pochyłości na trawniku Kosiarka może kosić obszary o nachyleniu do 45%. Zakres koszenia może obejmować pochyłości w pobliżu krawędzi, jeżeli pochyły trawnik ma spadek do wewnątrz, a zatem nie istnieje ryzyko ześlizgnięcia się kosiarki z trawnika. Pochyłość o nachyleniu 45% oznacza 45 cm wzrostu wysokości na 1 m. Pochyłość jest zbyt stroma, jeśli... Podczas wjeżdżania na podłoże kosiarka przewraca się. Należy wykluczyć takie pochyłości z obszaru koszenia. WSKAŻÓWKA Ułóż przewód obwodowy ("wirtualną granicę"), który wyznacza obszar roboczy kosiarki. Możemy przystąpić do instalacji przewodu obwodowego. Zajmiemy się tym po kolei. WSKAŻÓWKI - Przygotuj opakowanie z kosiarką. - Przed rozpoczęciem układania przewodu należy po raz ostatni skosić trawę starą kosiarką. Ponadto ziemia powinna być wilgotna. Ułatwi to zakładanie kołków i da pewność, że kosiarka nie przetnie przewodu. CO BĘDZIE POTRZEBNE - Młotek - Kombinerki ... Słoneczny dzień i dobry nastrój :) Jak dobrze zacząć Wyciągnij ok. 50 cm przewodu i przymocuj jego początek do podłoża w miejscu, w którym chcesz zainstalować stację dokującą. Rozpoczynaj odwijanie przewodu w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara dookoła trawnika, zaczynając od stacji dokującej. Ułóż przewód luźno na obwodzie, idąc wzdłuż krawędzi trawnika. W przypadku dotarcia do miejsca/obiektu wymagającego szczególnej uwagi ostrożnie ułóż przewód obwodowy zgodnie z opisem w kolejnych rozdziałach. Zachowanie prawidłowej odległości Przewód obwodowy mocuje się do podłoża kolkami znajdującymi się w zestawie. Za pomocą miarki RoboRuler określ odległość, jaką należy zachować między przewodem obwodowym a krawędzią trawnika i przeszkodami. - Kolki należy rozstawić co 2-3 metry oraz w narożnikach. Na tym etapie ustal minimalną liczbę kolków. Wszystkie niezbędne kolki wbije się w późniejszym czasie. - Naciągnij przewód, wbijając kolki młotkiem na ostateczną głębokość w podłoże. - Uważaj, aby nie uszkodzić rur nawadniających. Jeżeli krawędź jest płaska, użyj krótkiej odległości na miarce RoboRuler. Jeżeli krawędź opada, użyj odległości 2 na miarce. Jeżeli krawędź leży przy ścianie (ponad 2 cm nad poziomem podłoga), użyj odległości 3 na miarce RoboRuler. Jeśli krawędź trawnika graniczy z wodą, zachowaj odległość co najmniej 1,2 m. Możesz również umieścić fizyczną barierę w pobliżu wody. Nie ma potrzeby zakopywania przewodu obwodowego. Zazwyczaj zaleca się zakopanie drutu w miejscach odsłoniętych, takich jak chodniki. Jeśli do ukończenia pracy wymagany jest dodatkowy przewód obwodowy, można go przedłużyć za pomocą wodoodpornych złączy przewodowych dostarczonych w zestawie (zob. str. 44 „Łączenie przewodu obwodowego”). 3 Miękkie przeszkody Zabezpieczenie miękkich przeszkód Przedmioty takie jak koryta kwiatowe, oczka wodne lub małe drzewa należy chronić, wyznaczając wyspy obwodowe. Jeśli odległość pomiędzy wyspą a przewodem obwodowym jest mniejsza niż 1,2 m, zrób z przeszkody część krawędzi trawnika. Zachowaj co najmniej 1,2 m odległości między wyspami; jeśli przeszkody leżą bliżej siebie, zrób jedną wyspę. Ułóż przewód obwodowy w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara wokół przeszkody, w przeciwnym razie kosiarka będzie wjeżdżać na wyspę obwodową lub nie będzie w stanie prawidłowo skosić obszaru wokół niej. • Przewody prowadzące na wyspę i z wyspy powinny być przymocowane tym samym kołkiem. 4 Twarde przeszkody Zabezpieczenie twardych przeszkód Z trawnika należy wyłączyć wszelkie twarde obiekty niższe niż 15 cm. Twarde przedmioty o wysokości powyżej 15 cm mogą pozostać niezabezpieczone wewnątrz trawnika. Min. 15 cm Skarpy Kosiarka może pokonywać dowolne skarpy o nachyleniu do 45% wewnątrz trawnika. Maks. 45% (24°) Wszelkie skarpy o nachyleniu powyżej 20% leżące na krawędzi trawnika należy wyłączyć, aby zapobiec ześlizgnięciu się kosiarki z trawnika (zwłaszcza w mokrych warunkach). \[ 20\% = \frac{H}{L} = \frac{20\text{ cm}}{1\text{ m}} \] 6 Wąski przejazd Przypomnienie typu trawnika Typ A Tylko strefa główna Typ B Strefa główna i strefa podrzędna Typ C Strefa główna i strefa oddzielona Typ D Strefa główna + strefa podrzędna + strefa oddzielona Jak ułożyć przewód w strefie podrzędnej Typ B / Typ D Nie ma strefy podrzędnej? Pomiń tę część! Wąski przejazd łączy strefę główną ze strefą podrzędną. Wąski przejazd łączy strefę główną ze strefą podrzędną. W przypadku przejazdów szerszych niż 2 m kosiarka przedostanie się przez nie bez problemu. Min. 1,5 m Ś > 2 m W przypadku wąskiego przejazdu o szerokości 1-2 m przewody należy ułożyć pośrodku ścieżki z zachowaniem odległości 1 na miarce RoboRuler pomiędzy nimi, aby kosiarka mogła wjeżdżać do strefy podrzędnej i wyjeżdżać z niej wzdłuż przewodów. Na wjeździe na ścieżkę z obu kierunków należy zachować kąt 45 stopni na narożnikach, aby kosiarka mogła precyzyjnie skręcać, wjeżdżając do wąskiego przejścia i wyjeżdżając z niego. Wąskie przejazdy powinny być twarde, równe i gładkie. Jak ułożyć przewód w strefie oddzielonej Typ C / Typ D Nie ma strefy oddzielonej? Pomiń tę część! Przedłuż przewód obwodowy ze strefy głównej, prowadząc go nad przeszkodą. Dwa przewody pod tym samym kotkiem Stacja dokująca Łączenie przewodu obwodowego (w razie potrzeby) WSKAZÓWKA - Włóż obydwa końce przewodów w skrajną lewą i prawą stronę złącza. - Sprawdź, czy przewody włożono całkowicie do złącza. - Dociśnij szczypcami przycisk w górnej części złącza. Przycisk powinien być całkowicie wciśnięty, bez uszkodzenia złącza. Zakończenie instalacji Zakończenie układania przewodu Po zakończeniu układania przewodu obwodowego i powrocie do stacji dokującej zamontuj ostatni kołek w odległości ok. 5 cm przed stacją. Przewód koniecznie musi być wyrównany ze środkową częścią stacji dokującej. WSKAŻÓWKI Rozwiń przewód tak, aby wystawał poza stację dokującą na około 50 cm i obetnij go. Otwórz tylne drzwi stacji dokującej. Wsuń lub zamontuj przewód, przeprowadzając go przez dedykowany kanał i otwór pod złączami ładowania, do wyprowadzenia w tylnej części stacji dokującej. Połącz złącze z końcówką przewodu tak, jak to pokazano na rysunkach. Obetnij końcówkę przewodu w pobliżu złącza. Tak! Najtrudniejsza część pracy za nami. Przymocuj przewód kołkami do podłoża. Skręć i owini przewody tak, aby zmieściły się w komorze stacji dokującej. Podłącz końcówkę przewodu oznaczoną literą „A” do złącza oznaczonego literą „A” w tyle stacji dokującej. Podłącz drugą końcówkę do drugiego złącza. Wepchnij przewód do środka i zamknij drzwi. 2 Podłącz przewód zasilający do gniazdka. 1 Umieść kosiarkę w stacji dokującej, upewniając się, że kosiarka styka się z wysięgnikami służącymi do ładowania. Wskaźniki LED Na stacji dokującej powinna migać na zielono dioda LED (jeśli kosiarka znajduje się poza stacją dokującą) lub świecić się stale na zielono (jeśli kosiarka znajduje się w stacji dokującej). Bardziej szczegółowe informacje na temat wskaźników LED znajdują się na str. 64. Przestroga Przewód przedłużający od zasilacza do stacji dokującej należy dobrze przymocować do podłoża! Nigdy nie powinien stwarzać zagrożenia potknięcia. Kabel przedłużający może być prowadzony WYŁĄCZNIE po miękkich powierzchniach. Nie należy go prowadzić po twardych powierzchniach (np. chodnikach, podjazdach), do których nie można go pewnie przymocować. Jednorazowa konfiguracja Włącz kosiarkę i postępuj zgodnie z początkowymi ustawieniami, aby przygotować ją do pracy. Ustawienie języka, daty i godziny Język Wybierz język Ekran powitalny Nast Wstecz Data Ustaw datę Godzina Ustaw godzinę Instalacja wykonana przez... Wybierz, kto przeprowadza instalację. Testowanie położenia przewodu obwodowego Gwarantuje, że robot może poruszać się względem przewodu bez przeszkód. Kosiarka będzie podążać za przewodem i zatrzyma się za każdym razem, gdy będzie potrzebna regulacja pozycji przewodu. Postępuj zgodnie z instrukcjami wyświetlonymi na ekranie kosiarki. Więcej informacji można znaleźć w aneksie B. Jakiego typu masz trawnik? Wybierz „Główny+”, jeśli trawnik ma więcej niż 1 strefę. Rozmiar strefy głównej Ustaw rozmiar strefy głównej. Strefa oddzielna Jeżeli trawnik posiada strefę oddzieloną, musisz włączyć przycisk odpowiadający tej funkcji. Umożliwi to wybór „strefy oddzielonej” na ekranie głównym kosiarki, aby rozpocząć koszenie po ręcznym umieszczeniu kosiarki w strefie oddzielnej. Pamiętaj, że po zakończeniu pracy w strefie oddzielonej kosiarkę należy przynieść z powrotem do stacji dokującej, aby mogła się naładować i przygotować do kontynuacji automatycznego planu pracy, nie pomijając żadnego zadania. Konfig. ukończona Wstępne ustawienia zostały skonfigurowane. W ciągu kilku sekund pojawi się kolejny ekran. Ustawienie wysokości koszenia Aby ustawić wysokość koszenia, obróć pokrętło w prawo/lewo. Następnie naciśnij „dalej”. W celu osiągnięcia najlepszych efektów pracy w przypadku wysokiej trawy zaleca się rozpocząć od ustawienia wysokiej wartości, a następnie stopniowo obniżać wysokość na przestrzeni kilku tygodni. Harmonogram Kosiarka oblicza sugerowany automatyczny harmonogram koszenia stosownie do rozmiaru trawnika. Aby rozpocząć automatyczny harmonogram koszenia, należy go zatwierdzić; można go również zmienić za pomocą tego ekranu lub powrócić do niego później w celu dokonania korekty. Ustawienia automatycznego harmonogramu koszenia znajdują się na ekranie ustawień dostępnym z poziomu ekranu głównego. Więcej informacji na temat opcji ustawień automatycznego harmonogramu koszenia można znaleźć w części „Automatyczna praca” w niniejszej instrukcji. Koszenie czas zacząć Ukończono jednorazową konfigurację :) Kosiarka jest gotowa do pracy. Upewnij się, że znajduje się w stacji dokującej, a ustawienie harmonogramu jest w pozycji „Wł.”. Aneks B – Testowanie położenia przewodu obwodowego 1. Podczas przejazdu kosiarki wzdłuż przewodu wypatruj następujących możliwych sytuacji: a. Przewód znajduje się zbyt blisko przeszkód Jeżeli kosiarka napotka przeszkodę podczas jazdy wzdłuż przewodu, zacznie manewrować wokół niej. W takim przypadku przesuń przewód nieco dalej, aby kosiarka mogła pokonać przeszkodę bez oddalania się od przewodu i jeżdżenia wokół niej. b. Przewód znajduje się zbyt blisko krawędzi trawnika Jeżeli kosiarka spada z krawędzi trawnika w miarę podążania za przewodem, oddal przewód od krawędzi, kierując go bardziej do środka trawnika. c. Przewód znajduje się zbyt daleko od przeszkód lub krawędzi trawnika Kosiarka posiada wyjątkową zdolność do pracy bardzo blisko przeszkód i krawędzi trawnika. Jeżeli zobaczysz miejsca, w których urządzenie nie pracuje dostatecznie blisko, wystarczy przesunąć przewód nieco dalej. Należy jedynie zachować ostrożność, unikając sytuacji opisanych w punkcie a i b. d. Nierówny lub wymagający teren Jeżeli zobaczysz miejsca, w których wydaje się, że kosiarka ma ograniczoną przyczepność lub nie udaje jej się precyzyjnie przemieszczać, prawdopodobnie należy skorygować ułożenie przewodu wokół tych miejsc. W przypadku bardzo luźnego lub piaszczystego gruntu, skalistego lub ukorzenionego terenu, bądź powierzchni o znacznych nierównościach częściej może się zdarzać, że kosiarka utknie w jednym miejscu i niekoniecznie powróci do stacji dokującej za każdym razem w celu naładowania. Miejsca bardzo wymagające w warunkach suchych mogą stać się jeszcze trudniejsze po ulewnych deszczach. 2. Aby przetestować skorygowane ułożenie przewodu, naciśnij mechanizm sterujący „STOP” i przenieś kosiarkę w miejsce przewodu znajdujące się w odległości ok.3 m przed skorygowanym miejscem. Wyślij kosiarkę z powrotem do bazy. Powtórz ten proces w danej lokalizacji i we wszystkich miejscach tak często, jak będzie to konieczne, aż kosiarka będzie poruszać się po całym obwodzie w zadowalający sposób. 3. Po pokonaniu całego obwodu kosiarka podłączy się do stacji dokującej. Zabezpieczenie przewodu Teraz pora na dodanie kilku kołków wzdłuż przewodu. Umieść pozostałe kołki wzdłuż przewodu obwodowego, w odległości ok. 0,5-1 m od siebie. ~ 2 m ~ 50cm Dodatkowe opcje z aplikacją mobilną Kosiarka jest inteligentnym urządzeniem. Ma wbudowany moduł Bluetooth LE (Low Energy), który umożliwia sterowanie kosiarką za pomocą smartfona. Bezpłatna, dodatkowa aplikacja mobilna umożliwia obsługę kosiarki w zupełnie odmienny sposób! Aplikację* Robomow 3.0 można pobrać ze sklepu Google Play (Android) lub Apple AppStore (iOS). Po pobraniu aplikacji można zarejestrować kosiarkę i korzystać z wielu innych funkcji. Dzięki niej można odkryć dodatkowe opcje i możliwości inteligentnej kosiarki: - ustawianie harmonogramu automatycznego koszenia, - uaktywnienie zabezpieczenia przed kradzieżą, - określanie ustawień dotyczących trawnika (rozmiar, strefy podrzędne, oddzielne strefy), - ręczne prowadzenie kosiarki, - diagnostyka kosiarki, - unikanie zakłóceń przez zmianę typu sygnału. - Włączenie trybu „Przechowywanie” w celu zminimalizowania zużycia energii zgodnie z regulacją CEC/DoE. - Funkcja Geo-fence i powiadomienia Push w modelach wyposażonych w moduł GSM.# Dobrze! Teraz zrelaksuj się i pozwól kosiarce wykonywać pracę. 1. Zapoznanie się z kosiarką 2. Struktura menu 3. Praca automatyczna 4. Praca ręczna 5. Funkcje — opis działania 6. Konserwacja okresowa 7. Rozwiązywanie problemów 8. Najczęściej zadawane pytania 1 Zapoznanie się z kosiarką Aby w pełni cieszyć się kosiarką, zapoznaj się z różnymi częściami oraz informacjami na jej temat. Zrozumienie sposobu działania i zachowań zapewni bezproblemową i łatwą obsługę. Części zewnętrzne - Zderzak wrażliwy na dotyk - Drzwi pokrywy - Mechanizm sterujący STOP / uchwyt do noszenia - Urządzenie blokujące - Styki ładowania Druty prowadzące Silnik koszenia Tarcza tnąca Przednie koło Koło napędowe Napęd Drzwi komory akumulatora Części pod pokrywą Panel obsługi Przycisk Wł./Wył./Jazda Klawiatura Przycisk powrotu Pokrętło do regulacji wysokości koszenia Wyświetlacz LCD Data i godzina Ochrona przed kradzieżą/zabezpieczenie przed dziećmi Wybierz strefę Bluetooth/2G/3G Stan naładowania akumulatora Ustawienia Koszenie krawędzi przed przystąpieniem do koszenia trawnika Tryb koszenia Harmonogram Wł./Wyt. Następne zadanie Ładowanie Status automatycznego wyjazdu Poprzednie zadanie Wskazanie diody LED stacji dokującej \| Wskazanie \| Znaczenie \| \|-----------\|-----------\| \| Zielony \| Sygnał z przewodu obwodowego jest prawidłowy; kosiarka znajduje się w stacji \| \| Migający zielony \| Sygnał z przewodu obwodowego jest prawidłowy; kosiarka znajduje się poza stacją \| \| Stały czerwony \| Brak ładowania \| \| Migający czerwony \| Złe podłączenie przewodu obwodowego lub przewód jest zbyt długi \| \| Pomarańczowy \| Zmiana typu sygnału A/B/C \| Kosiarka w bazie Kosiarka poza bazą Stały zielony Stały czerwony Migający zielony Migający czerwony Pomarańczowy 4 s A/B/C 2 Struktura menu Opcje kosiarki Konfiguracja preferencji użytkownika Zabezpieczenie przed dziećmi Zablokowanie klawiatury, aby zapobiec przypadkowemu uruchomieniu Ochrona przed kradzieżą Zabezpieczenie kodem PIN Data i godzina Ustawienie daty i czasu Format Wybierz format wyświetlania godziny (24/12) i format jednostek (metry/stopy) Język Zmiana języka menu kosiarki Dźwięk Włączanie i wyłączanie dźwięku Typ sygnału Można go zmienić, aby uniknąć zakłóceń pochodzących od innych automatycznych kosiarek w pobliżu Tryb przechowywania Minimalizuje zużycie energii w zimie lub w innych dłuższych okresach bezczynności kosiarki, gdy znajduje się ona w stacji dokującej. Tryb skręcania przy przewodzie Umożliwia bardziej wydajną pracę kosiarki poprzez płynne, ciągłe zakręcanie na krawędziach trawnika. Opcje trawnika Pełny opis wszystkich opcji menu można znaleźć w sekcji Funkcje, która znajduje się w niniejszym dokumencie. Ekran służy również do poruszania się po menu za pomocą przycisków klawiatury nawigacyjnej i wybierania żądanej opcji przez naciśnięcie zielonego przycisku jazdy. Wyspy Włączenie/Wyłączenie Wielkość Ustawienie rozmiaru trawnika Dodaj strefę podrzędną Dodanie maksymalnie 4 dodatkowych stref podrzędnych do harmonogramu Jazda wzdłuż przewodu Zapobiega tworzeniu śladów kół wzdłuż przewodu poprzez losową zmianę ścieżki powrotu (nie centralnie na przewodzie) Strefa oddzielna Umożliwia obsługę kosiarki w strefach oddzielonych Krawędzie Włączenie lub wyłączenie koszenia krawędzi w przypadku pracy automatycznej Koszenie intensywne Tymczasowe zwiększenie intensywności koszenia przez maks. 7 dni Praca automatyczna Dowiedz się, jak skonfigurować pracę automatyczną i w razie potrzeby ręcznie ją wyłączyć/zastąpić. - Kosiarka wykorzystuje ustawienie rozmiaru strefy do automatycznego określenia wymaganego czasu koszenia trawnika i zalecenia tygodniowego harmonogramu umożliwiającego osiągnięcie najlepszych rezultatów koszenia. - Harmonogram uwzględnia dostępne dni pracy i zalecany przedział czasowy dla wykonywania pracy każdego dnia. - Dni pracy i przedział czasowy dla wykonywania pracy można modyfikować stosownie do potrzeb. • Dzienny przedział czasowy można podzielić na dwa odrębne przedziały czasowe, jeżeli kosiarka ma przebywać poza trawnikiem pomiędzy nimi. • Nie należy nadmiernie ograniczać czasu pracy kosiarki. Otwarty harmonogram umożliwia kosiarce lepsze dostosowywanie się do zmiennych warunków i przepracowanie wymaganego, zbiorczego czasu koszenia w tygodniu. • Kosiarka powiadomi użytkownika (ℹ️), jeżeli liczba dni pracy lub rozpiętość przedziału czasowego okażą się niewystarczające do przepracowania niezbędnego łącznego czasu koszenia. Aby uzyskać więcej informacji, dotknij ikonę „i”. Kosiarka wstrzyma koszenie po przepracowaniu wymaganego łącznego czasu koszenia w tygodniu stosownie do rozmiaru trawnika, zatem harmonogramu nie należy postrzegać jako niezbędnego narzędzia zapobiegającego przeciżenia kosiarki. Dodatkowy czas - Robomow określa inteligentny harmonogram koszenia w zależności od ustawionego rozmiaru trawnika, jednak czasem może on wymagać dostosowania. - Czas koszenia wymagany do utrzymania trawnika może się zmieniać w zależności od: rodzaju trawy, pogody / pory roku, nasłonecznienia, melioracji gleby, nawożenia itp. Z tego względu zalecamy monitorowanie jakości trawnika i wprowadzanie stosownych zmian. - Kosiarka umożliwia dostosowanie automatycznego harmonogramu w górę lub w dół, w stosunku do całego trawnika lub każdej strefy podrzędnnej z osobna. - Zbyt częste koszenie może uszkodzić trawnik i skrócić okres eksploatacji kosiarki. - W przypadku zbyt rzadkiego koszenia trawnik może wyglądać nierównomiernie lub kosiarka może nie nadążać za tempem wzrostu trawy. Uwaga: - Aby uzyskać najlepsze rezultaty, zalecamy nie ustawiać przerwy w koszeniu dłuższej niż 2 kolejne dni. - Po zakończeniu niezbędnego koszenia danego dnia kosiarka pozostanie w stacji dokującej aż do rozpoczęcia następnego dnia pracy. - Domyślnie tryb intensywnego koszenia jest włączony. W tym trybie kosiarka tymczasowo (przez 7 dni) pracuje w trybie koszenia z maksymalną wydajnością. Ma to na celu szybkie zrównanie wysokości trawy, zanim kosiarka przejdzie do realizacji automatycznego harmonogramu utrzymania trawnika. - Jeżeli w dowolnym momencie w trakcie sezonu kosiarka nie będzie w stanie nadążyć z koszeniem trawnika (np. jeżeli była wyłączona przez dłuższy okres czasu lub w przypadku gwałtownego wzrostu trawy itp.), można ponownie włączyć funkcję intensywnego koszenia, aby nadrobić straty. Wówczas kosiarka będzie pracować z maksymalną wydajnością przez 7 dni, a następnie powróci do poprzednich ustawień harmonogramu. Włączanie/wyłączanie automatycznej pracy - Tryb automatycznej pracy jest domyślnie wyłączony. - Na etapie jednorazowej konfiguracji kosiarka przeprowadzi Cię przez proces ustawienia rozmiaru trawnika. Następnie będzie można przejrzeć proponowany harmonogram automatyczny, dokonać w nim zmian i aktywować go. - W razie potrzeby można całkowicie wyłączyć automatyczny wyjazd kosiarki za pomocą funkcji „Wł./wył. harmonogram” na ekranie głównym. - Możesz również zatrzymać automatyczną pracę w danej strefie, korzystając z sekcji dotyczącej ustawień trawnika. Praca ręczna Pracę ręczną stosuje się w przypadku rozpoczęcia koszenia, niezależnie od harmonogramu koszenia. Praca ręczna z koszeniem krawędzi lub bez koszenia krawędzi Aby uruchomić pracę ręczną: Wybierz jeden z dwóch trybów pracy: krawędzie + koszenie lub tylko koszenie. Koszenie Krawędzie + koszenie Wybierz strefę Wybierz strefę, którą ma kosić kosiarka, za pomocą ikony wyboru strefy. Wybierz strefę, potem wybierz tryb koszenia. Uwaga: tryb krawędzi nie jest dostępny dla stref podrzędnych. 5 Funkcje — opis działania Regulacja wysokości koszenia - Podnieś drzwi pokrywy w górnej części kosiarki. - Aby ustawić wysokość koszenia, obróć pokrętło w prawo lub lewo. Wysokość koszenia jest wskazywana na wyświetlaczu LCD. - Zakres wysokości koszenia wynosi 20-100 mm. Zabezpieczenie przed dziećmi Ta funkcja jest domyślnie wyłączona. Aby włączyć tę funkcję: Wybierz ikonę ustawień , następnie ikonę kosiarki . Przejdź do funkcji „Zabezpieczenie przed dziećmi” i włącz ją. Po upływie około 10 minut bez dotykania ekranu lub klawiatury kosiarka zostanie zablokowana. Aby tymczasowo zwolnić blokadę przycisków: Naciśnij i przytrzymaj przyciski „W górę” i „Wstecz” przez 3 sekundy. Przyciski zostaną ponownie zablokowane po 2 minutach bez interwencji użytkownika. Ochrona przed kradzieżą / blokada Funkcja ochrony przed kradzieżą zapobiega używaniu i prowadzeniu kosiarki, jeśli nie zostanie ona odblokowana przez wpisanie poprawnego kodu. Domyślnie ta funkcja jest wyłączona. Aby ją włączyć pierwszy raz: Wyspy Jeżeli masz duże wyspy (np. sadzawki lub duże klomby) w tej strefie, możesz włączyć przycisk „Wyspa”, aby pomóc kosiarce w sprawnym odnalezieniu bazy. Wielkość Tutaj ustawisz rozmiar trawnika. Rozmiar trawnika ma istotne znaczenie, ponieważ kosiarka wykorzystuje tę informację do obliczenia niezbędnych godzin koszenia. Strefy podrzędne Użyj tej sekcji do dodania lub zmiany stref podrzędnych. Postępuj według wskazówek wyświetlanych na ekranie, aby wybrać rozmiar trawnika, określić punkt dostępu do strefy i ustawić inne parametry właściwe dla danej strefy. Jazda z przesunięciem Użyj tej funkcji, aby ograniczyć ślady kół po obwodzie podczas powrotu kosiarki do stacji dokującej. Funkcja ta umożliwia kosiarce poruszanie się z zachowaniem różnych odległości od przewodu podczas każdego przejazdu zamiast każdorazowego wyśrodkowania bezpośrednio na przewodzie. Każdy trawnik jest inny, dlatego należy trochę poeksperymentować, aby ustalić optymalne wartości minimalne i maksymalne. Str.odrębna Jeżeli trawnik posiada strefę oddzieloną, musisz włączyć przycisk odpowiadający tej funkcji. Umożliwi to wybór „strefy oddzielonej” na ekranie głównym kosiarki, aby rozpocząć koszenie po ręcznym umieszczeniu kosiarki w strefie oddzielnej. Pamiętaj, że po zakończeniu pracy w strefie oddzielonej kosiarkę należy przynieść z powrotem do stacji dokującej, aby mogła się naładować i przygotować do kontynuacji automatycznego planu pracy, nie pomijając żadnego zadania. Tryb intensywny Jeżeli w dowolnym momencie w trakcie sezonu kosiarka nie będzie w stanie nadażyć z koszeniem trawnika (np. jeżeli była wyłączona przez dłuższy okres czasu lub w przypadku gwałtownego wzrostu trawy itp.), można ponownie włączyć funkcję intensywnego koszenia, aby nadrobić straty. Wówczas kosiarka będzie pracować z maksymalną wydajnością przez 7 dni, a następnie powróci do poprzednich ustawień harmonogramu (aby aktywować tryb intensywny, musi być włączona praca automatyczna). Typ sygnału Kosiarka obsługuje 3 rodzaje sygnałów, które można wybrać w przypadku interferencji z sygnałami innych kosiarek automatycznych znajdujących się na pobliskich trawnikach. Aby zmienić rodzaj sygnału, umieść kosiarkę w stacji dokującej i wybierz inny sygnał niż obecnie używany. Odczekaj ok. 5 s, aby kosiarka zsynchronizowała się ze stacją dokującą przy użyciu nowo wybranego sygnału. Tryb skręcania przy przewodzie Umożliwia bardziej wydajną pracę kosiarki poprzez płynne, ciągłe zakręcanie na krawędziach trawnika. Przy przewodzie Pozwala na bardziej efektywne koszenie, umożliwiając płynne, ciągłe skręty przy krawędzi trawnika. Ustawienia zaawansowane Tryb przechowywania Minimalizuje zużycie energii w zimie lub w innych dłuższych okresach beczynności kosiarki, gdy ładuje się ona w stacji dokującej. Ustawienia fabryczne Spowoduje przywrócenie wszystkich ustawień do fabrycznych wartości domyślnych. Zostanie zainicjowany tryb jednorazowej konfiguracji. Reset ustawień To działanie spowoduje zresetowanie wszystkich ustawień kosiarki i trawnika, w tym automatycznego harmonogramu. OSTRZEŻENIE Niebezpieczeństwo poważnych obrażeń ciała i szkód! Zawsze należy wyciągnąć urządzenie blokujące i wyłączyć kosiarkę przed jej uniesieniem. Ostrza są bardzo ostre. Może powodować poważne skałcenia lub zranienia. Zawsze nosić grube rękawice robocze podczas pracy z nożem oraz w jego pobliżu. NIGDY nie używać uszkodzonego lub złamanego noża. Po okresach długotrwałych opadów zaleca się usunięcie nagromadzonej trawy z zespołu koszącego, drutów prowadzących i kół, aby zapewnić idealne rezultaty koszenia. Co kilka tygodni • Sprawdź spód kosiarki. W razie potrzeby co kilka tygodni wyczyść urządzenie. Ostrożnie usuń zebrane resztki trawy (za pomocą kijka lub podobnego przedmiotu) ze spodniej części zespołu koszącego. • Sprawdź przewód obwodowy i dodaj kołki tam, gdzie są luźne i nie są umocowane do podłoża. W przypadku sezonowych zmian trawnika należy pamiętać o odpowiednim dopasowaniu przewodu. • Sprawdź stację dokującą, oczyść ją z błota i zanieczyszczeń, aby umożliwić prawidłowe dokowanie. WAŻNE! NIE czyścić kosiarki strumieniem wody pod wysokim ciśnieniem. Płyny mogą zniszczyć podzespoły urządzenia. Do oczyszczenia powierzchni użyć wilgotnej lub mokrej ściereczki. Przechowywanie w zimie Kosiarka - Wyłącz harmonogram i naładuj kosiarkę całkowicie w jej podstawie przez 24 godziny. - Usuń urządzenie wyłączające i wyłącz kosiarkę. - Wyczyść kosiarkę. Przechowuj ją w suchych pomieszczeniach w temperaturze otoczenia powyżej 0°C. Stacja dokująca - Stacja dokująca nie wymaga specjalnego przechowywania w okresie zimowym. Można ją zostawić na trawniku na okres zimowy. - Zaleca się odłączenie od zasilacza od zasilania sieciowego na okres zimowy. Serwis przed zimą - Aby umożliwić lepszą konserwację i utrzymać kosiarkę w dobrym stanie, zaleca się oddanie jej do autoryzowanego dealera w celu wykonania przeglądu przed przechowywaniem w zimie. Serwis zimowy jest oferowany centralnie w wybranych krajach lub za pośrednictwem partnerów zewnętrznych. Sprawdź stronę Robomow lub skontaktuj się z nami, aby uzyskać więcej informacji. - Zimowy serwis obejmuje m.in. czyszczenie części kosiarki i zespołu koszącego, sprawdzanie, czy nie ma zużytych części (takich jak nóż, koła napędowe i inne części ruchome) i w razie potrzeby ich wymiana, testowanie funkcji kosiarki i elementów zabezpieczających, sprawdzenie akumulatora oraz wgranie najnowszej wersji oprogramowania, w miarę możliwości z nowymi funkcjami. \| Wyświetlany komunikat \| Prawdopodobna przyczyna/zdarzenie \| Czynność naprawcza \| \|-----------------------\|----------------------------------\|--------------------\| \| Wyjechał poza pętlę \| Przewód obwodowy jest ułożony zbyt blisko krawędzi. \| Nachylenie trawnika w pobliżu krawędzi jest zbyt strome i powoduje ześlizgnięcie się kosiarki na zewnątrz. \| Krawędź trawnika jest zbyt wyboista. \| Przesuń przewody w stronę wnętrza trawnika. \| Nie obejmuj obszarów o bardzo stromych zboczach w pobliżu przewodu obwodowego. \| Wypełnij otwory i wgłębenia wzdłuż krawędzi aż do wyrównania z podłożem. \| \| Kosiarka utknęła \| Kosiarka utknęła w miejscu. Nie może kontynuować jazdy. \| Sprawdź, czy w podłożu nie ma nierówności lub wgłębień. Wypełnij je ziemią. \| Sprawdź, czy przewód obwodowy nie znajduje się zbyt blisko krawędzi. Przesuń przewody w stronę wnętrza trawnika. \| \| Sprawdź wysokość koszenia \| Zespół koszący jest przeciążony bardzo wysoką trawą lub przeszkoda, która jest przyklejona lub owinięta wokół noża. \| Wyłącz kosiarkę i wyjmij urządzenie blokujące, a następnie sprawdź noże. Usuń obce ciała lub nadmierne zatkanie wewnątrz zespołu koszącego. \| Zwiększ wysokość koszenia. \| \| Sprawdź zasilanie \| Tymczasowy zanik zasilania. \| Zasilacz nie jest poprawnie podłączony. \| Nie wykryto źródła ładowania. \| Sprawdź, czy zasilacz jest podłączony do zasilania sieciowego. \| Sprawdź, czy zasilacz jest odpowiednio połączony z przewodem przedłużającym, a przewód jest podłączony do stacji dokującej! \| Wyczyść styki ładowania w stacji dokującej i sprawdź poprawność podłączenia stacji dokującej z zasilaczem. \| \| Brak sygnału z przewodu / oczekiwanie na sygnał \| Zasilacz jest odlaczony lub występuje tymczasowy zanik zasilania. \| Może być konieczne ponowne uruchomienie generatora sygnału. \| Przewód obwodowy nie jest podłączony do stacji dokującej. \| Przewód obwodowy jest przecięty. \| Upewnij się, że stacja dokująca jest podłączona do zasilania sieciowego. \| Odlacz zasilacz od zasilania sieciowego na 10 sekund, a potem podłącz go ponownie. \| Sprawdź podłączenie przewodu obwodowego do stacji dokującej. \| Sprawdź, czy przewód obwodowy nie jest przecięty. \| 8 Najczęściej zadawane pytania Kosiarka nie dokuje prawidłowo i czasami pomija styki stacji dokującej Wjazd do stacji dokującej nie jest płaski. Wyrównaj podłoże wokół stacji dokującej, aby umożliwić płynny wjazd. Upewnij się, że przewód obwodowy jest ułożony prosto przed stacją dokującą i za nią. Niska jakość koszenia Ostrze noża może być tępe. Wyłącz kosiarkę i wyjmij urządzenie blokujące, a następnie wymień je w razie potrzeby. W czasie kontroli noża załóż grube rękawice. Nieregularne i nierównomierne koszenie Upewnij się, że przedział czasowy przewidziany na pracę jest wystarczająco duży i wydłuż czas koszenia w ustawieniu Godziny koszenia, aby skompensować złożoność kształtu trawnika lub sezonowy szybki wzrost trawy. Kosiarka nie wyjeżdża ze stacji przez dłuższy czas Wybierz ikonę kosiarki z dymkiem informacyjnym, gdy kosiarka znajduje się w stacji dokującej. Wyświetli się kod określający przyczynę braku wyjazdu kosiarki. Szczegółowe informacje na temat kodów związanych z niewyjeżdżaniem kosiarki można znaleźć w centrum pomocy online. Robot nie wykrywa stacji bazowej/ pojawia się komunikat „Wymagane parowanie” Wyjmij kosiarkę ze stacji bazowej i wyłącz ją. Upewnij się, że stacja bazowa jest aktywna – podłączona do gniazda elektrycznego, a zielona lampka migła. Włącz kosiarkę i ręcznie umieść ją w stacji bazowej. Parowanie trwa około jednej minuty. Stanley Black & Decker Outdoor GmbH \| Wiesenstraße 9 \| 66129 Saarbrücken \| Germany	42793b25-37b5-4740-8c90-f9be404e0133	finepdfs	1.231445	CC-MAIN-2024-10	https://support.robomow.com/hc/sv/article_attachments/7369085818012	2024-02-29T12:44:00+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947474808.39/warc/CC-MAIN-20240229103115-20240229133115-00520.warc.gz	560,467,619	0.989496	0.999994	0.999994	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn...	pol_Latn	{}	true	[ 143, 1307, 2454, 3810, 6776, 9926, 12781, 15669, 18960, 21776, 24677, 25309, 26908, 27343, 27395, 28101, 28784, 29416, 29781, 30469, 31165, 31739, 32202, 32498, 32682, 33056, 33275, 33437, 34070, 34813, 35322, 35804, 36336, 36571, 37046, 37742, ...	1	0
UCHWAŁA Nr 119/2008 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie wprowadzenia zmian do Uchwały Nr 62/2008 Senatu UWr. z dnia 28 maja 2008 r. w sprawie określenia zasad i trybu rekrutacji na I rok studiów w roku akademickim 2009/2010 Na podstawie art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyŜszym oraz § 43 ust. 2 pkt 7 Statutu Uniwersytetu Wrocławskiego Senat wprowadza poniŜsze zmiany do Uchwały Nr 62/2008 Senatu UWr. z dnia 28 maja 2008 r. w sprawie określenia zasad i trybu rekrutacji na I rok studiów w roku akademickim 2009/2010: § 1 Na 3-letnie stacjonarne studia I stopnia na kierunku filologia, specjalność filologia niderlandzka, na Wydziale Filologicznym, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „Wszyscy kandydaci mogą uzyskać w trakcie rekrutacji maksymalnie 200 punktów rekrutacyjnych. Lista rankingowa jest wspólna dla kandydatów z nową i starą maturą. NOWA MATURA 2) Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna przelicza punkty maturalne uzyskane przez tych kandydatów według poniŜszych zasad: 1) W postępowaniu rekrutacyjnym uwzględnia się jedynie wyniki maturalnych egzaminów pisemnych. A. Za zadeklarowany jednoznacznie język obcy nowoŜytny wybrany przez kandydata/kę (języki do wyboru: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski) na poziomie rozszerzonym współczynnik rekrutacyjny wynosi 1,0 (100 punktów maturalnych = 100 punktów rekrutacyjnych) B. Za język polski na poziomie rozszerzonym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,6 (100 punktów maturalnych = 60 punktów rekrutacyjnych) Za zadeklarowany jednoznacznie język obcy nowoŜytny wybrany przez kandydata/kę (języki do wyboru: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski) na poziomie podstawowym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,6 (100 punktów maturalnych = 60 punktów rekrutacyjnych) Za język polski na poziomie podstawowym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,4 (100 punktów maturalnych = 40 punktów rekrutacyjnych) 3) Brane będą pod uwagę te wyniki z poszczególnych przedmiotów (język obcy nowoŜytny, język polski, przedmiot do wyboru), które pozwolą - po przeliczeniu według podanych współczynników rekrutacyjnych - uzyskać najkorzystniejszy wynik punktowy (brany będzie pod uwagę tylko jeden poziom z przedmiotu). C. Za zadeklarowany jednoznacznie przez kandydata/kę dowolny przedmiot do wyboru na poziomie rozszerzonym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,4 (100 punktów maturalnych = 40 punktów rekrutacyjnych) 4) Punkty za język obcy nowoŜytny, język polski i przedmiot do wyboru sumują się (A +B + C) i są podstawą do umieszczenia nazwiska kandydata/ki na liście rankingowej. STARA MATURA 1) Oceny uzyskane przez kandydatów na egzaminie dojrzałości przeliczane są na punkty rekrutacyjne w następujący sposób: 2) Za poszczególne przedmioty na egzaminie dojrzałości przydzielane są punkty rekrutacyjne z uwzględnieniem następujących współczynników rekrutacyjnych: \| skala ocen 1-6 \| \| \| \| \| \|---\|---\|---\|---\|---\| \| celujący \| bardzo dobry \| dobry \| dostateczny \| dopuszczający \| \| 100 pkt \| 90 pkt \| 70 pkt \| 50 pkt \| 30 pkt \| J ę zyk obcy nowo Ŝ ytny (j ę zyki do wyboru: ń angielski, francuski, hiszpa ski, niemiecki, rosyjski, włoski) 1,0 Język polski 0,6 Przedmiot do wyboru zadeklarowany przez kandydata/kę 0,4 3) JeŜeli z danego przedmiotu (język obcy nowoŜytny, język polski, dowolny przedmiot wybrany przez kandydata/kę) na świadectwie dojrzałości figuruje zarówno ocena z egzaminu dojrzałości pisemnego, jak i ustnego, brana będzie pod uwagę ocena wyŜsza. Kandydaci legitymujący się ,,starą maturą" , którzy byli zwolnieni z egzaminu dojrzałości z danego języka obcego na podstawie certyfikatu językowego otrzymają maksymalną liczbę punktów z części ustnej i pisemnej z języka obcego uwzględnianego w postępowaniu rekrutacyjnym. W przypadku braku oceny z języka obcego nowoŜytnego lub/i z przedmiotu wybranego kandydat/ka otrzymuje 0 punktów. Na studia przyjęci zostaną kandydaci z największą liczbą punktów w ramach ustalonego limitu przyjęć. www.kfn.uni.wroc.pl " Szczegółowe Informacje dotyczące kierunku studiów moŜna znaleźć na stronie: § 2 Na 3-letnie niestacjonarne (wieczorowe) studia I stopnia na kierunku filologia, specjalność filologia niderlandzka, na Wydziale Filologicznym, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „Wszyscy kandydaci mogą uzyskać w trakcie rekrutacji maksymalnie 200 punktów rekrutacyjnych. Lista rankingowa jest wspólna dla kandydatów z nową i starą maturą. NOWA MATURA 2) Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna przelicza punkty maturalne uzyskane przez tych kandydatów według poniŜszych zasad: 1) W postępowaniu rekrutacyjnym uwzględnia się wyniki maturalnych egzaminów pisemnych. A. Za zadeklarowany jednoznacznie język obcy nowoŜytny wybrany przez kandydata/kę (języki do wyboru: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski) na poziomie rozszerzonym współczynnik rekrutacyjny wynosi 1,0 (100 punktów maturalnych = 100 punktów rekrutacyjnych) Za zadeklarowany jednoznacznie język obcy nowoŜytny wybrany przez kandydata/kę (języki do wyboru: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski, włoski) na poziomie podstawowym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,6 (100 punktów maturalnych = 60 punktów rekrutacyjnych) Za język polski na poziomie podstawowym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,4 (100 punktów maturalnych = 40 punktów rekrutacyjnych) B. Za język polski na poziomie rozszerzonym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,6 (100 punktów maturalnych = 60 punktów rekrutacyjnych) C. Za zadeklarowany jednoznacznie przez kandydata/kę dowolny przedmiot do wyboru na poziomie rozszerzonym współczynnik rekrutacyjny wynosi 0,4 (100 punktów maturalnych = 40 punktów rekrutacyjnych) 4) Punkty za język obcy nowoŜytny, język polski i przedmiot do wyboru sumują się (A +B + C) i są podstawą do umieszczenia nazwiska kandydata/ki na liście rankingowej. 3) 3.Brane będą pod uwagę te wyniki z poszczególnych przedmiotów (język obcy nowoŜytny, język polski, przedmiot do wyboru), które pozwolą - po przeliczeniu według podanych współczynników rekrutacyjnych - uzyskać najkorzystniejszy wynik punktowy (brany będzie pod uwagę tylko jeden poziom z przedmiotu). STARA MATURA 1) 1.Oceny uzyskane przez kandydatów na egzaminie dojrzałości przeliczane są na punkty rekrutacyjne w następujący sposób: 2) Za poszczególne przedmioty na egzaminie dojrzałości przydzielane są punkty rekrutacyjne z uwzględnieniem następujących współczynników rekrutacyjnych: \| celujący \| bardzo dobry \| dobry \| dostateczny \| \|---\|---\|---\|---\| \| 100 pkt \| 90 pkt \| 70 pkt \| 50 pkt \| Język obcy nowoŜytny (języki do wyboru: ń angielski, francuski, hiszpa ski, niemiecki, rosyjski, włoski) 1,0 Język polski 0,6 ę Przedmiot do wyboru zadeklarowany przez kandydata/k 0,4 3) JeŜeli z danego przedmiotu (język obcy nowoŜytny, język polski, dowolny przedmiot wybrany przez kandydata/kę) na świadectwie dojrzałości figuruje zarówno ocena z egzaminu dojrzałości, pisemnego, jak i ustnego, brana będzie pod uwagę ocena wyŜsza. W przypadku braku oceny z języka obcego nowoŜytnego lub/i z przedmiotu wybranego kandydat/ka otrzymuje 0 punktów. 4) Kandydaci legitymujący się ,,starą maturą" , którzy byli zwolnieni z egzaminu dojrzałości z danego języka obcego na podstawie certyfikatu językowego otrzymają maksymalną liczbę punktów z części ustnej lub pisemnej z języka obcego.. Na I rok studiów przyjęci zostaną kandydaci z największą liczbą punktów według limitu przyjęć. Szczegółowe Informacje dotyczące kierunku studiów moŜna znaleźć na stronie: Uwaga: studia zostaną uruchomione, jeŜeli liczba studentów będzie nie mniejsza niŜ 20. www.kfn.uni.wroc.pl " Na 2-letnie stacjonarne i 2-letnie niestacjonarne (zaoczne) studia II stopnia na kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo, na Wydziale Filologicznym, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „Na studia mogą być przyjęci w pierwszej kolejności: O przyjęciu w ramach ustalonego limitu przyjęć zadecyduje miejsce na liście rankingowej sporządzonej według oceny na dyplomie ukończenia studiów. - absolwenci studiów pierwszego stopnia kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo prowadzonych na Uniwersytecie Wrocławskim. O ile limit miejsc nie zostanie wypełniony w dalszej kolejności przyjmowani będą: O przyjęciu w ramach ustalonego limitu przyjęć zadecyduje miejsce na liście rankingowej sporządzonej według oceny na dyplomie ukończenia studiów. - absolwenci studiów pierwszego stopnia kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo prowadzonych na innych uczelniach . O ile limit miejsc nie zostanie wypełniony w dalszej kolejności przyjmowani będą: O przyjęciu w ramach ustalonego limitu przyjęć zadecyduje miejsce na liście rankingowej sporządzonej według oceny na dyplomie ukończenia studiów." - absolwenci studiów pierwszego stopnia innych kierunków. § 4 Na 2-letnie niestacjonarne (wieczorowe) studia II stopnia na kierunku administracja, na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii, dodaje się zasady rekrutacji w następującym brzmieniu: „O przyjęcie na studia drugiego stopnia mogą ubiegać się: * absolwenci innych kierunków studiów Uniwersytetu Wrocławskiego oraz innych uczelni wyŜszych posiadający dyplom ukończenia studiów z tytułem licencjata lub magistra, po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego na podstawie uzyskanej w trakcie studiów pierwszego stopnia/jednolitych magisterskich średniej ocen wpisanych do indeksu oraz oceny pracy dyplomowej i oceny egzaminu dyplomowego. Średnia tych trzech wielkości przesądza o miejscu kandydata na liście rankingowej. Na studia zostaną przyjęci kandydaci, którzy uzyskali najwyŜszą średnią, aŜ do wyczerpania limitu miejsc. W celu przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego kandydat zobligowany jest do złoŜenia, oprócz dokumentów określonych w uchwale Senatu UWr., zaświadczenia (innego dokumentu) potwierdzającego średnią ocen uzyskaną w trakcie studiów pierwszego stopnia/jednolitych magisterskich oraz ocenę pracy dyplomowej i ocenę egzaminu dyplomowego." * absolwenci stacjonarnych i niestacjonarnych studiów pierwszego stopnia administracji Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomi Uniwersytetu Wrocławskiego, po złoŜeniu wymaganych dokumentów, § 5 Na 3-letnie stacjonarne studia I stopnia na kierunku astronomia, na Wydziale Fizyki i Astronomii, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „W postępowaniu rekrutacyjnym pod uwagę brane są wyłącznie wyniki egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości z następujących przedmiotów: fizyka (fizyka z astronomią, fizyka i astronomia), matematyka, chemia i informatyka (elementy informatyki). Jedyny wyjątek stanowią kandydaci ze starą maturą, którzy nie zdawali na egzaminie dojrzałości matematyki i fizyki. Mogą oni przystąpić do egzaminu wstępnego z tych przedmiotów, obejmujących program liceum. Ocena z egzaminu wstępnego w skali 4-stopniowej traktowana jest tak jak ocena z egzaminu dojrzałości. Komisja tworzy listę rankingową kandydatów na podstawie parametru rekrutacyjnego (S) wynikającego z ocen wyników egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości. Parametr rekrutacyjny (S) jest sumą punktów uzyskanych z fizyki (F), matematyki (M) i pozostałych przedmiotów (X): S=F+M+X Liczbę punktów z kaŜdego przedmiotu ustala się osobno, w następujący sposób: X - korzystniejszy dla kandydata wynik za egzaminy maturalne z chemii i informatyki. * NOWA MATURA - wynik egzaminu maturalnego podany w procentach przelicza się na punkty (1% = 1 punkt). Jeśli przedmiot zdawany był na poziomie rozszerzonym, to uzyskane punkty mnoŜy się przez 1,5. Jeśli przedmiot zdawany był na poziomie podstawowym i rozszerzonym punkty uzyskane z obydwu poziomów porównuje się i bierze pod uwagę wynik tylko z jednego poziomu, korzystniejszy dla kandydata. * STARA MATURA - ocenę z egzaminu dojrzałości lub z egzaminu wstępnego przelicza się na punkty według tabeli, a uzyskany wynik mnoŜy się przez 2; * NOWA MATURA 2002 - wynik egzaminu maturalnego podany w punktach mnoŜy się przez 2. Jeśli matematyka zdawana była na poziomie rozszerzonym, to uzyskane za ten poziom punkty mnoŜy się dodatkowo przez 1,5. Punkty uzyskane za poziom podstawowy i rozszerzony porównuje się i bierze pod uwagę wynik tylko z jednego poziomu, korzystniejszy dla kandydata. \| ocena \| liczba punków (skala 6-stopniowa) \| liczba punktów (skala 4-stopniowa) \| \|---\|---\|---\| \| celująca \| 100 \| \| \| bardzo dobra \| 90 \| 100 \| \| dobra \| 70 \| 75 \| \| dostateczna \| 50 \| 50 \| \| dopuszczająca \| 30 \| \| Do przyjęcia na studia astronomiczne konieczne jest uzyskanie minimum 50 punktów. Bez postępowania rekrutacyjnego przyjmowani będą laureaci i finaliści olimpiad centralnych na ogólnych zasadach oraz laureaci i finaliści Olimpiady Astronomicznej. Dla kandydatów ze starą i nową maturą sporządzone będą oddzielne listy rankingowe. Liczba przyjętych z kaŜdej listy będzie proporcjonalna do liczby kandydatów. Szczegółowe informacje dotyczące kierunku studiów moŜna znaleźć na stronie: www.astro.uni.wroc.pl " § 6 Na 3-letnie stacjonarne studia I stopnia na kierunku fizyka, na Wydziale Fizyki i Astronomii, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „Rekrutacja odbędzie się na kierunek fizyka. O uzyskaniu dyplomu licencjata fizyki w danej specjalności decydować będzie odpowiedni dobór przedmiotów. Komisja tworzy listę rankingową kandydatów na podstawie parametru rekrutacyjnego (S) wynikającego z ocen wyników egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości. Parametr rekrutacyjny (S) jest sumą punktów uzyskanych z fizyki (F), matematyki (M) i pozostałych przedmiotów (X): W postępowaniu rekrutacyjnym pod uwagę brane są wyłącznie wyniki egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości z następujących przedmiotów: fizyka (fizyka z astronomią, fizyka i astronomia), matematyka, chemia, informatyka (elementy informatyki) i biologia. Jedyny wyjątek stanowią kandydaci ze starą maturą, którzy nie zdawali na egzaminie dojrzałości matematyki lub fizyki. Mogą oni przystąpić do egzaminu wstępnego z tych przedmiotów, obejmujących program liceum. Ocena z egzaminu wstępnego w skali 4 stopniowej traktowana jest tak jak ocena z egzaminu dojrzałości. S=F+M+X * NOWA MATURA - wynik egzaminu maturalnego podany w procentach przelicza się na punkty (1% = 1 punkt). Jeśli przedmiot zdawany był na poziomie rozszerzonym, to uzyskane punkty mnoŜy się przez 1,5. Jeśli przedmiot zdawany był na poziomie podstawowym i rozszerzonym punkty uzyskane z obydwu poziomów porównuje się i bierze pod uwagę wynik tylko z jednego poziomu, korzystniejszy dla kandydata. X - korzystniejszy dla kandydata wynik za egzaminy maturalne z chemii, informatyki i biologii Liczbę punktów z kaŜdego przedmiotu ustala się osobno, w następujący sposób: * NOWA MATURA 2002 - wynik egzaminu maturalnego podany w punktach mnoŜy się przez 2. Jeśli matematyka zdawana była na poziomie rozszerzonym, to uzyskane za ten poziom punkty mnoŜy się dodatkowo przez 1,5. Punkty uzyskane za poziom podstawowy i rozszerzony porównuje się i bierze pod uwagę wynik tylko z jednego poziomu, korzystniejszy dla kandydata. * STARA MATURA - ocenę z egzaminu dojrzałości lub z egzaminu wstępnego przelicza się na punkty według tabeli, a uzyskany wynik mnoŜy się przez 2; \| ocena \| liczba punków (skala 6-stopniowa) \| liczba punktów (skala 4-stopniowa) \| \|---\|---\|---\| \| celująca \| 100 \| \| \| bardzo dobra \| 90 \| 100 \| \| dobra \| 70 \| 75 \| \| dostateczna \| 50 \| 50 \| \| dopuszczająca \| 30 \| \| Bez postępowania kwalifikacyjnego przyjmowani będą laureaci i finaliści olimpiad centralnych na ogólnych zasadach, laureaci i finaliści Olimpiady Astronomicznej oraz finaliści Otwartego Międzyszkolnego Konkursu Fizycznego organizowanego przez X LO we Wrocławiu. Szczegółowe informacje dotyczące kierunku studiów moŜna znaleźć na stronie: www.wfa.uni.wroc.pl " § 7 Na 3,5-letnie inŜynierskie, stacjonarne studia I stopnia na kierunku fizyka techniczna, na Wydziale Fizyki i Astronomii, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „Rekrutacja odbędzie się na kierunek fizyka techniczna. O uzyskaniu dyplomu inŜyniera fizyki technicznej w danej specjalności decydować będzie odpowiedni dobór przedmiotów. Komisja tworzy listę rankingową kandydatów na podstawie parametru rekrutacyjnego (S) wynikającego z ocen wyników egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości. Parametr rekrutacyjny (S) jest sumą punktów uzyskanych z fizyki (F), matematyki (M) i pozostałych przedmiotów (X): S = F + M + X W postępowaniu rekrutacyjnym pod uwagę brane są wyłącznie wyniki egzaminu maturalnego lub egzaminu dojrzałości z następujących przedmiotów: fizyka (fizyka z astronomią, fizyka i astronomia), matematyka, chemia, informatyka (elementy informatyki) i biologia. Jedyny wyjątek stanowią kandydaci ze starą maturą, którzy nie zdawali na egzaminie dojrzałości matematyki lub fizyki. Mogą oni przystąpić do egzaminu wstępnego z tych przedmiotów, obejmujących program liceum. Ocena z egzaminu wstępnego w skali 4 stopniowej traktowana jest tak jak ocena z egzaminu dojrzałości. X - korzystniejszy dla kandydata wynik za egzaminy maturalne z chemii, informatyki i biologii Liczbę punktów z kaŜdego przedmiotu ustala się osobno, w następujący sposób: * NOWA MATURA 2002 - wynik egzaminu maturalnego podany w punktach mnoŜy się przez 2. Jeśli matematyka zdawana była na poziomie rozszerzonym, to uzyskane za ten poziom punkty mnoŜy się dodatkowo przez 1,5. Punkty uzyskane za poziom podstawowy i rozszerzony porównuje się i bierze pod uwagę wynik tylko z jednego poziomu, korzystniejszy dla kandydata. * NOWA MATURA - wynik egzaminu maturalnego podany w procentach przelicza się na punkty (1% = 1 punkt). Jeśli przedmiot zdawany był na poziomie rozszerzonym, to uzyskane punkty mnoŜy się przez 1,5. Jeśli przedmiot zdawany był na poziomie podstawowym i rozszerzonym punkty uzyskane z obydwu poziomów porównuje się i bierze pod uwagę wynik tylko z jednego poziomu, korzystniejszy dla kandydata. * STARA MATURA - ocenę z egzaminu dojrzałości lub z egzaminu wstępnego przelicza się na punkty według tabeli, a uzyskany wynik mnoŜy się przez 2; \| ocena \| liczba punków (skala 6-stopniowa) \| \|---\|---\| \| celująca \| 100 \| \| bardzo dobra \| 90 \| \| dobra \| 70 \| \| dostateczna \| 50 \| \| dopuszczająca \| 30 \| Bez postępowania kwalifikacyjnego przyjmowani będą laureaci i finaliści olimpiad centralnych na ogólnych zasadach, laureaci i finaliści Olimpiady Astronomicznej oraz finaliści Otwartego Międzyszkolnego Konkursu Fizycznego organizowanego przez X LO we Wrocławiu. Szczegółowe informacje dotyczące kierunku studiów moŜna znaleźć na stronie: www.wfa.uni.wroc.pl " § 8 Na 2-letnie stacjonarne studia II stopnia na kierunku fizyka, na Wydziale Fizyki i Astronomii, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „O przyjęcie mogą się ubiegać osoby z dyplomem co najmniej licencjata w zakresie fizyki, fizyki technicznej, astronomii, chemii lub z dyplomem inŜyniera. są określone w postaci zatwierdzonych przez Radę Wydziału wykazów zagadnień z podstawowych działów fizyki, matematyki i informatyki. Wykazy te są udostępnione kandydatom w Dziekanacie i na stronach internetowych Wydziału, co najmniej na rok przed rozpoczęciem postępowania rekrutacyjnego. Warunkiem przyjęcia na studia drugiego stopnia jest uzyskanie co najmniej 6 punktów na rozmowie kwalifikacyjnej punktowanej w skali od 0 do 10. Podstawą postępowania kwalifikacyjnego będzie rozmowa kwalifikacyjna. Podczas rozmowy kwalifikacyjnej Komisja ocenia podstawową wiedzę z fizyki i matematyki na poziomie określonym w standardach kształcenia licencjackich studiów fizyki, umiejętność logicznego myślenia i formułowania wniosków w analizie standardowych problemów fizyki. Obowiązujące zakresy wiedzy, właściwe dla wybranych specjalności, O przyjęcie na specjalność fizyka teoretyczna ubiegać się mogą kandydaci posiadający certyfikat znajomości języka angielskiego na poziomie co najmniej B1. Językiem wykładowym na tej specjalności jest język angielski. www.wfa.uni.wroc.pl" Szczegółowe informacje dotyczące kierunku studiów moŜna znaleźć na stronie: Na 2-letnie stacjonarne studia II stopnia na kierunku biotechnologia, na Wydziale Biotechnologii, zastępuje się dotychczasowe brzmienie zasad rekrutacji na zasady w następującym brzmieniu: „Absolwenci studiów licencjackich biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego, którzy w czasie studiów z wybranych przez Radę Wydziału przedmiotów uzyskali średnią ocen co najmniej 3,50 będą zwolnieni z rozmowy kwalifikacyjnej. Lista przedmiotów branych pod uwagę przy obliczaniu średniej jest dostępna w dziekanacie oraz na stronie internetowej Wydziału Biotechnologii. Dla pozostałych kandydatów warunkiem przystąpienia do postępowania rekrutacyjnego jest: 2) przystąpienie do rozmowy kwalifikacyjnej. 1) posiadanie dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia z tytułem licencjata (do rekrutacji nie mogą przystąpić osoby legitymujące się dyplomem mgr. inŜ. biotechnologii lub mgr. biotechnologii). O przyjęcie na studia drugiego stopnia mogą ubiegać się absolwenci studiów licencjackich: biotechnologii, absolwenci innych wydziałów/uczelni, którzy ukończyli studia pierwszego stopnia z biotechnologii, biochemii, biologii, biologii ze specj. mikrobiologia lub ochrony środowiska, chemii i chemii biologicznej. Podczas rozmowy kwalifikacyjnej komisja ocenia wiedzę z zagadnień, których lista jest dostępna w dziekanacie oraz na stronie internetowej Wydziału Biotechnologii: http://www.biotech.uni.wroc.pl/files/zagadnienia-rozm-kwal.pdf Kandydaci z innych kierunków studiów i spoza Uniwersytetu Wrocławskiego składają kartę przebiegu studiów lub suplement. Kandydaci spoza Uniwersytetu Wrocławskiego zobowiązani są wykazać się znajomością języka angielskiego na poziomie obowiązującym absolwentów studiów licencjackich Wydziału Biotechnologii (poziom B1 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego). Potwierdzeniem znajomości języka angielskiego moŜe być dyplom potwierdzający zdanie egzaminu Cambridge First Certificate. Rozmowa oceniana jest w skali punktowej od 0 do 50 punktów. Do pozytywnego zaliczenia rozmowy wymagane jest uzyskanie minimum 20 punktów. Podstawą przyjęcia będzie lista rankingowa według uzyskanych punktów w ustalonym limicie przyjęć." § 10 Uchwała wchodzi w Ŝycie z dniem podjęcia. Przewodniczący Senatu Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego prof. dr hab. Marek Bojarski	<urn:uuid:753e1740-0624-4bfe-b6a9-ff2d13d3260a>	finepdfs	1.669922	CC-MAIN-2024-22	https://bip.uni.wroc.pl/download/attachment/7461/uchwala-nr-119_2008-senatu-uwr-z-dnia-26112008-r-zmieniajaca-uchwale-w-sprawie-zasad-rekrutacji-na-studia-w-roku-akad-2009-2010.pdf	2024-05-26T17:35:01+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058972.57/warc/CC-MAIN-20240526170211-20240526200211-00827.warc.gz	108,793,230	0.999899	0.999919	0.999919	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2693, 5372, 7785, 11404, 14386, 17386, 20372, 22680 ]	1	0
Dziś, 4 lutego W "OAZIE" dochód z przedstawień przeznaczony jest na "ŚWIATŁO". Dowód niewinności. Sędzia (do okradzionego) Czy po krajobrzie u panie nie nie zostało w szafie? Owszem, została niedopita butelka koniaku. Sztuzowa (zrywając się z miejsca) Pani! Sędzia! To jasny, oczywisty dowód, że nie ja przekradłam tę krajobrzę. Nie byłbym takim osobem, żebym nie dopić butelki Sztuzowa. Choczyb w niej było tylko parę kropli koniaku na dniu. Sekcja Franklina przy kooperatywie Brukselskiej II. Żywo stoi mnie w pamięci taki "Franklinowski" wieczór. Sala przepieniona, a mieści kilkaset osób. Publiczność różnorodna. Dużo zwłaszcza młodzieży robotniczej. Obok pięknie odzianych pań, kobiet oderwanie na godzinę od ciężkiej pracy, niektóre nawet z dziećmi na rękach. Pierwszą część wypełnia koncert przy współudziale wybitnych sił artystycznych miejscowej opery. Rozmowa, którą w pauzach prowadzi siedząca obok mnie rodzina robotnicza zdradza pewną kulturę muzyczną — snac nie są tu po raz pierwszy. Następny skupiony. Po każdym utworze grzmoty serdecznych oklasków. Ten entuzjazm słuchaczy udziela się artystom. Całość wypada na wysokim poziomie artystycznym. Następuje część druga. Odczyt — temat „Kooperatywa Dom Ludowy w Brukseli i jej dzieła”. Prelegetent dyrektor kooperatywy, Alfons Octors, typ niesłychanie sympatycznego, wracającego ideowością, a trzeźwego pracownika. Na szeregu pięknych, starannie dobranych przeźroczy przed słuchaczami przesuwa się jak w bajce malutka, o najprymitywniejszych urządzeniach piekarnia w suterenach przed 30 laty, co kolebką się stała obecnej kolosalnej instytucji: 7 domów ludowych w Brukseli i na jej przedmieściach, 38 sklepów spożywczych, 8 sklepów z mięsem, piekarnie, sklepy węgla, organizacja własnej pomocy lekarskiej, wreszcie ów wspomniali gmaha — świątynia wiedzy i sztuki, o którym wspomnialiśmy. Odczyt niedlugi, zwieżyły i barwny. Zrozumiała dla wszystkich. Kończy się obrazem alegorycznym łódki na rozluźnianym oceanie — niby życie robotnika w gorzkiej walce o byt. Ale nad nią, rozciągają opisukuneczne ramiona — Anioł-korporacja. Lecz nie zadawalniają się użyzkany: idzymy dalej. Długa jeszcze przed nami droga — nim dojdziemy do celu — to jest kiedy panowanie nad światem oddamy niepodzielnie w ręce sprawiedliwości, kończy prelegetent. Część trzecia tym razem wypełniła nauka śpiewu piosenki p. t. „Pierwszy Maj” o melodii łatwej, wdzięcznej. Ogromna część słuchaczy pozostaje i z przejęciem niewyrobiony, lecz pełen najlepszych chęci chór, powtarza wiersz po wierszu, zwrotka po zwrotce przy akompaniamencie fortepianu piosenkę, której w wolnym przekładzie pierwsza zwrotka brzmi: Pod słonecz, co świeci Wysoño na niebie, Radośni płomienni, I dumni idziemy. A śpiewem serdecznym Ślawmy dzień święta Roboczego Ludu A każdą zwrotkę przepłata dziarski ochoczy refrain: Jesteszyń ńliczeńsi od trawy na łace, Łączyśmy się w zwartym szeregu, I wnoszim okrzyki radością dźwięczące Za szczęście, za dobro, za pokój. O godzinie pół do jedenastej wszystko skończono. Każdy odchodzi pod wrażeniem przyjemnie spędzonego wieczoru, ale nie każdy zdaje sobie sprawę, że odchodzi na duszy i umysłe bogatszy. Niestrudzona kierownikiczka wieczorów Franklina jest p. Vanderweldowa, małżonka znakomitego posła i pisarza społecznego. Zeszłej zimy odbyło się wieczorów takich 16, rozłożowano na nich parę tysięcy książeczek. U nas także wśród kierowników kooperatyw nie brak ludzi muzycznie utalentowanych. Dlaczegożby więc nie zaprać i u nas potęge śpiewu i muzyki dla dzieła propagandy kooperatywistycznej. Doskonalem tematem międzykontrowerzowego odczytu jest u. p. sądze, kooperacja w Belgii, dlatego nadmieniam, że zostały wydane nowe ciekawe cykle przeźroczy, dotyczące współczesnego ruchu w Belgii. Wydatek na latarnią projekcyjną nie należy uważać za zbytek. Są to pieniądze na duży umieszczone procent. M. Orselli. Lekarz chorób zębów E. MILLNER KRAKOWSKIE-PRZEDM. 55 dom W. Ignaszewskiego, dawniej Rotrubina. przyjmuje chorych od 10—1-ej i od 3—6-ej popol. Sztuczne zęby najnowszego systemu. Leczenie i plombowanie zębów. Wyrywanie zębów bez bólu. Na widowni politycznej. Reforma wyborcza. Reformę wyborczą w Galicji można uważać za fakt dokonany. Pozostaje już jeszcze przeprowadzić przez komisję i przez pełny sejm — żądanie wprowadzenie natury formalnej, ale nietałe i wiele taktu i rzeczności politycznej wymagające. Po posiedzeniu podkomitetu geometrycznego omawiano sprawę jednego katastralnego okręgu dla Rusinów w Galicji zachodniej i wykreślono 14 dwumandatowych okręgów w Galicji wschodniej. Podkomitet przygotował materiał dla komisji wyborczej, która miała do zebrać wczoraj. Na jej sejmie wkrótce wejdzie najprędzej za tydzień i będzie przedmiotem rozmów senackich w plenum przy sposobności drugiego czytania. Ponieważ pośród centrum i autonomistów są jeszcze nieprzejednani wrogowie reformy, wyrząd prawdziwą burzę wokół posłów, to posiedzenie nie przyszło, lecz może to komplet dla reform będzie zapewniony. Sesja sejmowa potrwa zapewne do pierwszych dni marca, poczynym sejm będzie rozwiązaną, a nowe wybory odbędą się prawdopodobnie w maju. Zatarg Wilhelma II z parlamentem. Poniedział przeszedł parlament niemieckiego, a cesarzem Wilhelmem wybuchnął konflikt. Przesyąd odesłało z powrotem biletę, przyslane mu na przedstawienie uroczyste w Operze z okazji urodzin cesarza. Przyczyną tego konfliktu ma być zupełne ignorowanie prezydium przez cesarza podczas gratulacji z zamku cesarskiego okazie jego urodzin. Cesarz Wilhelm nie podał wtedy żadnego z członków prezydium ręki ani z żadnym z nich nie rozmawiał mimo, że żelzy, aby wyrazić życzenia parlamentu. Natomiast bardzo długo rozmawiał cesarz z prezydium sejmu pruskiego. Przyczyną tego zachowania się cesarza ma być stanowisko parlamentu w sprawie reformy pruskiej. Donożna też z Berlina, że ustanie niezmienności Wedla i wszystkich członków rządu alzackiego nastąpiło na wyraźny rozkaz cesarza, który nie był zadowolony z tego, że członkowie rządu bronieli w sejmie alzackim władze cywilne przeciw władzy wojskowej. Dalej do noszą, że zmarły zezego stanowiska w sprawie sawernielskiej przez polityki berlińskie, Jagow ma zaawansować i zostać nadprezydentem Brandenburgii. Wrzenie w Bułgarii. Posel bułgarski Radejew uważa pogłoski o ruchu rewolucyjnym w Bułgarii za przesadzone, jakkolwiek przyznaje że kampania przedwyborcza zastrasza się. Co się tyczy przygotowań wojennych Turcji i Grecji, oświadcza on, że Bułgaria pragnie, aby spór grecko-turecki zakończył się spokojnie. Pogłoska o konwencji z Turcją jest najpewniej zmyśliwaniem. Wydaje prawdopodobne, oświadcza on, że prasa zagraniczna powtarza plotki różnych kolek politycznych w Sofii, skierowanych przeciwko rządowi bułgarskiemu. Oddział prasy oświadcza, że plotki te rozpuszczają demagogowie, wrogowie rządu i kampanii wyborczej. Rząd bułgarski ma tylko jeden cel, do osiągnięcia: skupienie wewnętrzne państwa i podtrzymanie ze wszystkich państwami stosunków, odpowiadających godności Bułgarii. Falszowanie artykułów żywności. Dumie państwowej złożony został projekt prawa o walce z falszowaniem artykułów żywności. Projekt ten ma swoją długą historię; opracowano go w roku 1908, potem projekt ten leżał 5 lat, aż wreszcie komisja, zajmująca się reformą prawodawstwa sanitarnego, która obrażała przed kilkoma miesiącami w Petersburgu, projekty ów przejrzała i zaleciła jako odpowiedni. Podstawą projektu jest zasada, że szkodliwe i karalne jest nie tylko takie falszowanie artykułów żywności, przy którym używane są surowały szkodliwe dla zdrowia, lecz i takie, które mają na celu wywołanie nabywcy jedynie w blasku do zakazeli nabywania towaru. Uznanie za potrzebne przedsięwzięć środki przeciwko zastępowaniu jednych artykułów innymi, uznano za występnę nie tylko sprzedaż wyrób, lecz nawet przechowywanie szkodliwych dla zdrowia artykułów żywności oraz rozlewanie ich darni. Kara za fałszowanie, przechowywanie i wybór falsyfikatów iść mają na korzyść miasta, które funduszy tony uzywane mają na zakładanie laboratoriów analitycznych; kary za te będą dość znaczne; za pierwszym razem kara wynosić ma do 300 rubli niezależnie od wieżnia, do 6 miesięcy, za drugim razem kara dochodzi do roku więzienia. Zwalczanie "Mazepinców". W kijowskim klubie narodowym, pozostającym pod kierownictwem członka Dumy Państwowej, Sawienki, odbyło się wielkie zebranie, na którym omawiana była kwestia walki z separatyzmem ukraińskim, oraz kwestia stosunku społeczeństwa rosyjskiego do zamierzanego obchodu setnej rocznicy urodzin Szewcenki. W pierwszej z tych kwestii zebran powzięto uchwetę następującą: "Zebranie nacjonalistów uważa za konieczne zawiodomiać ministrów, że w całej Rosji północnej prowadzona jest namierzana propaganda separatysty ukraińskiego. Plany mazepińców polegają na tym, aby odwrócić do nich całą Małorosję i włączyć ją do państwa Austro-Węgierskiego, jako jednostkę autonomiczną. Działalność mazepińców, znajdująca opracowanie w austriacko-polskim sejmie galicyjskim, nie napotyka żadnego przedziwiżdzenia ze strony rządu rosyjskiego. Wielu mazepińców — jak głosi dalej ta uchwała — pozostaje na służbie państwowej w zarządzaniu naukowym. Specjalnie zaś przywódcą całego ruchu, profesorem Iwoniem Hruszewskim, jest nawet podany rosyjski i mieszka we Lwowie, to w Kijowie, kierując bez przeszkód zgubną dla Rosji robotą obucho mazepińców". W sprawie stosunku do zamierzanego obchodu jubileuszowego Szewcenkę zebranie uchwaliło co następuje: "Uważając za zupełnie naturalne i słuszne pragnienie czciłej autora "Kobzara", aby udekorować śpiewaka Małoroskiego, zebranie nacjonalistów uważa za konieczne przestrzec się społeczeństwu rosyjskiemu, iż obóz mazepińców rosyjskich i zakordonowych oraz Szewcenkę nie jako politykę, ale jako działacza politycznego, zatartego wroga jednej i niepodzielnej Rosji. Z uroczystości na cześć Szewcenki niezwykle będzie próba zademonstrowania rosyjskiej idei, jej wiar, ukraińskiego i szerzenia, że cała ludność Małorosji już jest przetajna dążeniem do wprowadzenia w życie ideał Szewcenki, t.j. oderwania Małorosji od państwa rosyjskiego. Zebranie jest zdania, że społeczeństwo rosyjskie powinno stanowczo zaprotestować przeciwko nadaniu uroczystościom na cześć Szewcenki charakteru politycznego". Korona królewska w Krakowie. O świeżo odkrytej i wystawionej w skarbnawelskim koronie ogłasza dr. Eliasz Radzikowski rezultaty swoich badań, z których wynika, że korona ta nie jest korona polska, Zdaniem Radzikowskiego jest to korona cesarza rzymsko-niemieckiego i króla czeskiego Karola IV, Luksemburskiego. Wykonana jest na wzór korony, zwanej koroną św. Wacława, która znajduje się w skarbcu w Pradze czeskiej. O tym, skąd mogła ta korona znaleźć się w Polsce, czyli dr. Radzikowski następujące przypuszczenie: "W roku 1363 Karol IV przybył do Krakowa na ślub swój i weselie z Elżbietą Luksemburską, córką Bogusława V, a wnuczka Kazimiira Wielkiego. Na spotkanie Karola IV, które nastąpiło po mili przod Krakowem, wyjechali czterej królowie, t.j. gospodarz Kazimierz Wielki, jego siostrzeniec Ludwik, król węgierski, król dniński i król czeski. Spotkanie było nadzwyczajne i urocyste z okazji urodzin króla Karola IV, który obchodził się pochodni pieśni królów. Wtedy król Karol IV miał na głowie koronę obecnie odkrytą. Po weselu, które trwało trzy tygodnie i podczas którego dał Wierzynce owną sławną uczę, wracał Karol IV z małżonką przez Śląsk do Pragi. W drodze koło Bedzina i Olkusza korona zginęła. Rozłożona na szczęście, owinięta w klasztor, spoczywała ona w szafce, zawiesiona na ścianie w jednej z sal rezydencji królewskiej. Po drodze jakiś dworzaniek z orszaku królewskiego porwał szyszak z koroną umknąć, wraz z nią ukrął zdobyć w dole pod drzewem, lecz również nie mógł się stamtąd zabrać, gdyż polegali niezależne, nieukające przeszkody królewskie. Dopiero w 1827 roku odkrył korona Karola z ukrycia po przeszło 500 latach. Takie są przypuszczenia dr. Radzikowskiego, które obecnie poprzez naukowymi dowodami w osobnej publikacji, przygotowanej na spółkę z prof. mineralogii Maroziewiczem, będącymi kamieniem osadzone w koronie. Oczywiście, że należy się niebiasem spoǳiewać nowych hiperze, ze strony innych uczonych i ekspertów. Pierre-Louys (Przekład J. L.) Fałszywa Estera. W czerwonym katalogu wyczytałem następującą nadzwyczajną wzmiankę: "Mannuskript. Fragment pamiętnika (1836—1839) przez p. Estera van Gobseck, filozofkę niderlandzką. 50 fr. Nadzwyczaj zajmujące. Nieznane szczegóły o Fichtem." Niektóre postacie powieściowe długo żyją w pamięci publiczności i często cieszą się sławą, jakiej pozarodzicielscy im mogły osoby historyczne. Czytelnik, najmniej nawet obeznanzy z literaturą balkańską, pozwoli mi przypuszczyć, że nazwisko Estery Gobseck nie zupełnie jest mu obce. On sam, spotkałszy podobne ogłoszenie, z pewnością zdziwiłby się bardzo — o tym chyba nikt nie wątpi. W godzinę później byłem już u księgarza i wkrótce ważny ten dokument stał się moją własnością. Chciało mi go zawiązać w papier; nie pozwoliłem na to, i w dorocze, która mie do domu odwiedza, zacząłem go przeglądać. Był to rodzaj rejestru, ozdobiony pa- pierem w kwiaty. Na tytuowej karcie, p. Gobseck, a raczej jej homonim, nieśmiałą ręką wymalowała dwa bukietki róż, przewiązane błękitną wstążką. Nad niemi umówiła się jaskółka i motylek, mniej więcej jednakowych wymiarów, a na środku strony widniał starannie wykaligrafowany napis: Drugi zeszyt tego pamiętnika zaczęły 5-go marca 1836 (rocznica) ukończyło dni ... Katalog nie klamał. Panna Gobseck mówiła o Fichtem nie dlatego, żeby go znała (ponieważ wielki Johann Gottlieb nie żył już od 1814 r.), lecz z powodu tego, że miała zaszczyt słyszeć jego syna, Hermanna, podczas pobytu swego w Prusach. Z drugiej strony zupełnie słusznie nadał katalog tej niderlandzkiej tytuł filozofki. Filozofka i pani Gobseck tworzyły parę nierozłączną; ale wzajemny stosunek tej abstrakcji i rzeczywistości, sympatyzujący ze sobą, przedstawiał się w ten sposób, że gdy pierwsza nic nie dawała z siebie, drugiej jeszcze się zdawało, że dużo otrzymuje. Usilne starania pani Gobseck, by przejść od filozofii oderwanej do filozofii praktycznej rozbiły się zawsze o głuchy opór, jaki wysiłkom w tym kierunku stawiał jej wolno funkcjonujący mózg. Tezy i antytezy, które ścierały się w jej umy- sie, nie spotykały się nigdzie więcej w żadnej dziedzinie umysłowości ludzkiej — tworzyla z nich synety, zasługujące na uwagę przedwieszyskim dlatego, że nie wprawiły jej brynajniej w zdumienie. Ale nic nie mogło jej zniechęcić. Panna Gobseck odzwierała względem filozofii tę miłościę bez wzięźności, tę namętność bez oddziwku, którą to ogólne uznać się za niezrównaną, jako samo uczucie i jako jego wyraz. Lubila stosować się w życiu do swych zasad, to jest, chciałem powiedzieć, do zasad mistrzów. Strzegała się pilnie, by nie wierzyć świadectwu zwodniczych zmysłów, ani zgubnym podseptom upodobana, ani kłamliwym opowieściom oso- bistych swych przekonań i za prawdziwe, słuszne i jedynie godnie wiary uważała tylko to, co opierało się na rzeczowych dowodach. To jedynie mogło jej dać spokój ducha. Lata 1836 i 37-my nie sprowadziły w jej istnieniu nie godnego zaznaczenia. Mieszkoć, w którym spędzała dni bez radności ni smutków, pozbawione wszelkich niespodzianek, stanowiło spokojne to jej rozmystal. W 1838 roku odbyła podróż do Prus, podróż w celach naukowych i udoskonalenia się, podczas której, zdaje się, żadna jej przygoda nie spotkała. D. c. n. Sprawy wiejskie. Jedną z najpilniejszych spraw naszych jest brak nauczycieli ludowych w Królestwie w związku z postępowami w zakładaniu szkół gminnych i gromadzkich. Jeszcze w wielu gminach nie odbyły się właściwe zebrania gminne, w sprawie przeprowadzenia sieci szkolnej, czyli w znacznej liczbie gmin nie znaleziono, który mógł i umiał przedstawić tę sprawę. Pomimo to, w wielu już gminach uchwalono bądź nauczenie powszechne, bądź poważne zwiększenie liczby szkół. Wszelkie powyższego w latach najbliższych zapotrzebowanie nowych nauczycieli ludowych wzniosło nadzwyczaj silnie i zapotrzebowanie to liczny wypada nie na dziesiątki, lecz zgorą na setkę rocznie w każdej guberni. Zapas dotychczasowy nauczycieli i nauczycielek już się wywołuje, a istniejące zakłady naukowe będą w stanie dostarczać nawet półtora tysiąca nowych nauczycieli. Wobec takiego położenia, rzeczy jednak z najważniejszych naszych spraw krajowych staje się przygotowanie odpowiedniej liczby nauczycieli. Przed mówicią szkół średnich, staje otworem zadowód życiowy, mogący dać już od jakiegoś 18–20 roku życia chleba znośny i przesądzenie o spełnieniu pozycyjnej służby publicznej. Dla zdania egzaminu na patent nauczycielski wystarcza przygotowanie 3–4 klasowe i pewna ilość specjalnych lekcji przedstawianych do egzaminu. Także lekcje te przygotowano do egzaminów mogłyby organizować liczne u nas szkoły prywatne, niektóre z nich nawet tu to robą obecnie. Pozym powinny powstać osobne kurse dla przygotowania nauczycieli. Z Litwy i Rusi. Rolendy okresiła. „Gazdunin” otrzymał następującą korespondencję z kraju Południowo-Zachodniego: Jeden inspektor szkół ludowych zabronił dzieciom podczas świąt Bożego Narodzenia śpiewać „kolendy”, na tej zaśadzie, że są one śpiewane (prawie od 9 wieków) w języku małoryckim i z zakładem wesołym, o tym wiedzie, można powiedzieć rozumowanie, że, jak słono koniecznie... dla zubożębienia podbojowi kraju Południowo-Zachodniego przez maturisinów. Prosty sposób. Czasu swojego Bank włoski, ciasno, chciałby aby, niszczenie prostego sposobu. Otóż np. plan przewozu na miejscu, leżącego 6 tys. destatii, (znajdującego się w okolicach Zmierzyzny w gub. kijowskiej), rozłożono na stole i zapomocą linii, wyczynnych ołówkiem, podzielono go na kwadraty, po 20 des. każdem, na których każdy kwadrat pocłoń mieczem, na krzyż o wymiarach, błoś sposa po 4 „chutory” w każdym kwadracie. Podział najprostszy w świecie! W naturze jednak napotykając wawozy i pagórki, błota, rzeki, lasy i drogi, prosta linia z konieczności ulec musiała pewnym spazjom, więc idealne kwadraty, po wymiarach geometrycznych przybrały formę w czystej odmiennej. Nie koniecznym, że w tym rozkładzie, niektóre kwadratówców nie przewidziana; jeden „chutor” zawierał ziemie przednią, drugimu przypadło trochę lasu, trzeci był w połowie płaszczysty, czwarty wreszcie tonał w bagnie. Kolonosów nie bardzo skwaliwi wobec tego sposobu, co chłopów utworzone sposobem biurowym. Ale, zwabieni zapewnieniem, że za ziemie na razie płace nie będą musieli, zdecydowali się wreszcie i działki między sobą rozbrali. Wtedy by się w końcu chłopiska jako także zasponsorował, gdyby się nie nagle nie zaskoczył na termometrze, że za nabyta ziemia. Przyśroż toż do tego, że chłopów z zaległe, częścię z chutorów wysiadła, a chłupi ich burzył. Dzięki temu pozostawiono na zimę bez dachu nad głową „na razie” 16 rodzin. A los podobny czeka w najbliższym czasie jeszcze 347 gospodarzy. Z całej Polski. Wystawa samochodów i silników. Celem utrzymania zewnętrznej strony wystawy w jednolitym tonie, Komitet Międzynarodowej Wystawy samochodów i silników spalinowych dla rolnictwa i przemysłu postanowił dostarczać wystawcom miejsc łącznie z dekoracją i szyldami. Dotyczy to przedwyszukiem wielkiej hali, zajętej głównie przez automobil osobowe, oraz boisko „żeglarzy” i przemysłowych pod silniki i zespoły silnikowe. Komitet wystawy został oszlachetnie skompitowany, i skład jego osobisty jest następujący: Zdzisław ks. Lubomirski — prezes, Kazimierz Olsowski — wice prezes, Franciszek Karpiński — sekretarz. Z ramienia T-w Automobilistów Kr. Polskiego: pp Antoni Borzewski, Adrian Chmielicki, Stefan Dziewulski, Stanisław Górski, Sławomir Grodzki, Zygmunt hr. Broel Plater, Karol hr. Raczyński, Andrzej Rotwand, Oscar Sanger, Piotr Lubicz, Sztraszewski, Aleksander mjr. wiel. Wielopolski, August hr. Zamorski i Jerzy Ziębiński. Z ramienia Centralnego T-wa Rolniczego w Kr. Polskim: Seweryn ks. Świątopek Czetweryński i p. Józef Targowski. Z ramienia T-wa Przemysłowców gub. Kr. Polskiego: Czesław ks. Świątopek Mirksi. Z ramienia Stow. Techników: p. Piotr Drzewiecki. Z ramienia Stow. Kotłowego: p. Tadeusz Popowksi. Dyrektor Wystawy: inż. Feliks Laskowski. Przemysł a ca. Ministerium handlu i przemysłu nadszedł Tow. Przemysłowców Królestwa Polskiego zaproszenie do udziału w pracach ogólno-rolniczych, które zająć się mają między innymi traktaty handlowe z Niemcami i przygotowaniem dla władz odnośnych potrzebnych w tym celu materiałów. Przedstawicielom głównym Tow. Przemysłowców w komisji tej będzie p. Tadeusz Nowowiejski; pozym do udziału w pracach komisji poszczególnych delegowani będą specjalni przedstawiciele. Komisja rozpocznie swe prace w początku lutego. Zaznaczmy należy, że w Tow. Przemysłowców już rok przed rokiem prowadzone są prace nad przygotowaniem materiałów do rewizji taryf celnych, a w związku z tym opracowany jest „bilans handlowy Królestwa Polskiego”. Węgiel dla przemysłu. Przez kilka dniem, Tow. Przemysłowców otrzymało się telegraficznie do ministerów komunikacji oraz handlu i przemysłu z prośbą o przedstawienie środków przeciwko braku na kolei W.-W. wagonów do przewozu węgla, co grozi przemyślowi warszawskiemu i łódzkiemu wielkimi stratami, nawet przewrą w wywarzaniu. Staniam Tow. Przemysłowców niepokojenie zostały powołane według informacji, otrzymanych przez Tow. Przemysłowców telegraficznie ministerium komunikacji w porozumieniu z ministerium skarbu zaprojektowało wynajść zagranica dla kolei W.-W. 500 wagonów oraz pozwolił na przyswoje do Warszawy węgla droga okrężna przez Debilin. Wobec tej fali Warszawskiego Kołowejgo Komitet Rozdzielczy, wynajęcie 500 wagonów zarządziłby brakowi wagonów na kolei W.-W.; o wynajecie tej właśnie ilości wagonów wystąpił Komitet Rozdzielczy do ministerium komunikacji. Zmiana konsula. Konsul rosyjski we Lwowie ustąpił ze stanowiska. Kierownictwo konsułatu rosyjskiego objął Nikołajew. Księgarnia Gebethnera i Wolffa w Lublinie pośredniczy w prenumeracie pism krajowych i zagranicznych po cenach redakcyjnych. Zawiadomienie. Cukiernia Chmielewskiego w Lublinie z dniem 4 b. m. przeniesioną została do domu własnego przy ul. Krakowskie-Przedm. № 8/2, naprzeciw kościoła św. Ducha, przy czym poleca Szanownej Publiczności zna- ne ze swej dobroci ciasta, cukry, torty PO CENACH BARDZO PRZYSTĘPNYCH. Z naszych stron. Testr Wielki. Słyszeliśmy, że przedstawienia naszej trupy dramatycznej zostaną wznowione dopiero w sobotę. Na pierwszy ogień pójdzie znakomita komedia Fredry „Zemsta za mur graniczny”, która jest już zupełnie przygotowana. W najbliższych dniach ogłosimy skład osobisty naszej trupy dramatycznej oraz najbliższe repertuar. Na sztuce „Świata”. Przypominamy, że dzisiaj cały dochód, po pokryciu kosztów z kinematografu „Oaza”, idzie na rzecz szkoły pocztakowej „Świata” na Plaszach. Powinnio to być zachętą do pójścia dzisiaj wieczorem do „Oazy”. Kara prasowa. W „Lub. gub. wied.” ogłoszono, że redaktor gazety „Glos Lubelski” został skazany przez generał gubernatora w drodze administracyjnej na 300 rb. kary lub 2 miesiące aresztu za umieszczenie artykułu „Występy dzieje”. Z Tow. Naukowego. W ubiegłą niedzielę na zebraniu miesięcznym członków art. mal. K. Kietlacz Rayski wygłosił interesujący referat „O sztuce ludowe”. Prelegent w barwnych słowach mówił o ubiorach ludowych, o zdobnictwie wnętrz i o ubochniściach i t. d. w. szczeć pokazywał różne sztuki ludowe z własnych zbiorów. Szkoła, że jak elekt i przekazuje niezwykle pogodniej wysłuchane przesłanie kilkanaście osób. Po referacie omawiano, wobec przypadającego na 15 lutego doroczne ogólne zebranie, dalszy plan działalności Towarzystwa. Z Gmachu donoszą nam, że odbyła się tam przed sędzią sądowym pierwsza sprawa orzędna się szkolnej polskiej Towarzystwo. Pomoc skazane zostało z § 29, t.j. za nieposłuszeństwo władzy na 50 rb. kary. Towarzystwo to wnosi apelację do Zjazdu Sędziów Pokoju dowodząc, że rozporządzenia policji o tyle tylko są obowiązujące, że opisują się na prawie inne sprawy o szkodzie naczelnego na 15 lub 2. Obwieszczenie. Hutyrska kolejna nastała. Jak pisaliśmy, w ubiegłą sobotę przy udziale kilkudziesięciu zaproszonych gości: kupców i osób interesujących się hutownicą, Okolicznościowo przemówienie wygłosił: ks. Debin, dr. Jaczewski, którego domu mieści się Hutyrska, przez zarząd. Przed Hutyrskim Krychowski, dyrektor syndykatu S. Siwiński. Dla upamiętnienia tej chwili zrobiono kilka zdjęć fotograficznych. Otwarcie cukerni. Dziś w południe została otwarta w nowym, eleganckim urządzeniu lokalu cukernia Chmielniczego, mieszcząca się przy ul. Krakowskie Przedmieście Nr 8/2. Z Tow. Wielki. Wielkie powitanie z publicznie p. Aleksander Merkisz otworzył księgnicę pod firmą „Lubelska księgnica”, dawną Arcte. Wynagrodzenie lekarza miejskiego. Na zasadzie uchwalonego przez Dumę Państwową i Najwyższej zatwierdzionego prawa o powiększeniu pensji lekarzom miejskim. dla lekarza miejskiego w Lublinie ustanowiono etat 1200 rb. rocznie na koszt rządu. Sprawa zdarzenia. W wydawcym numerze „Kurjera” z 1 lutego b.r. w ogłoszeniu licytacji nieruchomości w Lublinie przy ul. Kapucyńskiej № 102, 172, hip. 704 wkrada się po myłka drukarska, mianowicie w 7 wierszu od góry zamiesz „16/2 kwietnia” powinno być „16/29 kwietnia”. W Garwolinie otwarte wystawy o godz. 11 rano. Wystawiane koni od 11 do 3 godz., rozdanie nagród od 3 do 5 po południu. Z Sokoła donoszą, że odbyła się tam wkrótce dwa przedstawienia amatorskie na rzecz straży ogniowej oraz na Towarzystwo Dobroczynności. W Modliborzych pow. Janowskiego, otwórzono oddział pocztowo-telegraficzny z przyjmowaniem depesz wewnętrznych. Ostatnie wiadomości. ZJAZD STARORUSINÓW. Lwów. (W.A.T.) Policja w obawie rozruchów w związku ze zjazdem starorusinów, który się odbywa obecnie we Lwowie zarządziła rozległe środki ostrożności. Dworzec kolejowy obstawiono i nie wpuszczano nawet osób posiadających bilety. Przed gmachem, w którym odbywały się obrady ukraińcy urządzono wielką demonstrację, wybijając wszystkie szyby w oknach. Wieczorem odbył się bankiet, na którym przewodniczył Kłofacz. Oświadczył on, że posłowie ceszcy przybyli na zjazd, aby się nienaznaczać przekonać o przesładowaniach rosną w Galicji. Mówcy protestowali przeciwko procesowi w Marmorszy-Szygiet. Przeciwnikowi idei uznawania autonomicznej ukraińcy z siedzibą w Kijowie. Młodzież ukraińska i polska zebrana przed gmachem urządziła demonstrację. Doszło do starcia z policją, w czasie którego kilku osób aresztowano. Lwów. (W.A.T.) O zajściach na dworcu kolejowym, jakie się rozegrały przy powitaniu radykalnych posłów ceskich, przybyłych na zjazd starorusinów, donoszą jeszcze szczegóły następujące: Doszło do starcia z policją, przy czym aresztowano 6 starorusinów. Polacy cesijski i starorusini, przy wjeździe do małej ulicy, obok której przebiegał przyciągany zrzucono znany działacza starorusińskiego, adwokata Czerlunzkiewicza z Przemysła. Aresztowano jednego ukraińca podejrzewanego o to, że on to właśnie zranił adwokata. Na zebraniu, które się odbyło w Narodnym Domu przy udziale około tysiąca starorusinów, przemawiali między innymi: Dudzikiewicz i Murułowicz, a z posłów ceskich: Kłofacz. Wszyscy powyżej wyrażali szczyta wdzięczności rosnącym pomocy materialną, udzieloną do księgi zaciężeni na kuźnicach i narodowo w Łodzi. Donoszą się również ukraińcy, że na razie znamy grupę z ich stosunku z haka wstawi. Wszystkim odwiedzić się ponowne demonstracje ukraińców na Wałach Hetmańskich. STOSUNKI SERBSKO-BULGARSKIE Sofia. (W.A.T.) Jaskrawą ilustracją stanu stosunków serbsko-bulgarskich jest fakt, jaki miał miejsce na przedstawieniu w teatrze narodowym w Sofii. Gdy na scenie ukazał się artysta w strojach serbskich, publiczność zachowała się tak burzliwie że zawiesić musiał przedstawienie. NIEZYWŁA KATAstrofa. Nowy Jork (W. A. T.). Widownia niezwykłej katastrofy stało się miasto Sisterville w stanie Wirginia. Znajdują się tam wiele warsztaty okrętowe i obfitym prochownia oraz składy nitroglicerynu. Na jednej z nich, gdzie wielu osób pracowało wybuchł wybuch. Siła wybuchu była tak straszna, że wszystkie zabudowania fabryczne zostały łącznie z ziemią. W miejscu, gdzie stał skład nitrogliceryny utworzył się otwór długości 30 a głębokości 60 metrów. Chciałoby być promieniu 50 kilometrów. W okolicy i okolicy spadły wszystkie szyby z okien. Ofiar w ludziach na szczęście nie, położona bowiem daleko za miastem prochownia z powodu dnia świątecznego była nieczynna. ROZBÓJNICY. Londyn (W.A.T.) Z Pekina donoszą: w okolicach Nanpia, w prowincjach chińskich napadł na dom pewnego chłopczyka, u którego odzyskała się uroczystość weselna. Sterozwózny gość w liczbie 300, z nich 22 zabija i po ograbił całą domu, kilkudziesięciu gości uprowadził jako zakładników. KATAstrofa lotnicza. Parzyż. (W.A.T.) Na lotnisku pod Burges porucznik Delwies zginął z pasażerem z wysokości 40 metrów, przy czym obaj ponieśli śmierć na miejscu. Rozmaitości. Bezprzykłady proces. Jak donoszą telegramy z Heimbrown, śledztwo sądowe w sprawie nauczyciela Ernesta Grawera, sprawcy głośnej strzelaniny w Mühlhausen, zostało ukończone i wkrótce odbędzie się przeciwko nim proces przed trybunałem przybyłych w Heimbrown. Akt oskarżenia zarzuca Wagnerowi i partnerom dokonanych przez Degeera 10 morderstw dokonanych w Mühlhausen, 10 zamachów morderczych w Mühlhausen i 9 podpalen Taki akt oskarżenia jest unikatem w sądownictwie nie tylko niemieckim. Podczas pierwszego przesłuchania Ernests Wagner zeznał, że pierwszy oddział aktem dał wyraz nadurowi na ile oskenułym. Zrozumiałych napomknięć, czynnych wobec niego, doszedł on do wniosku, że jego zbrocenia seksualne znane były w Mühlhausen, gdzie zresztą Wagner je popełniał. Postanowił też odebrać sobie życie. Zgadził się najpierw swoją rodzinę. Poprzednio chciał pragnąć zemścić się na mieszkańcach Mühlhausen, który przypisywał swoje nieszczęście. Wagner — jak zeznał — kupił sobie dwa rewolwery i 300 nabojów, poczyn w szkole strzelal do dzieci, a następnie do przedchodziów czytelników w czasie obszernych wizyt. Obserwacja wśród mieszkańców miasta Mühlhausen przed procesem Wagnerowi nie ostatecznie dotąd. To też na czas procesu władza sądowa zarządziła wszelkostronne środki ostrożności. SFINKS miesięcznik literacko-artystyczny i polityczno-społeczny, założony i wydawany od lat sześću bez przerwy przez Wl. Bukowinskiego (Selima) rosszera od stycznia rozmiany, zakres i format. W roku 1914 „SFINKS” drukować będzie nowe powieści: Aleksandra Świętochowskiego powieść wspomnienia, szatyczna p.t. „DRYGALOWIE” Stefana Żeromskiego powieść wykorzystana we Florance, szatyczna powieść współczesną p.t. „WALKA Z SZATANEM” Władysława Bukowinskiego (Selima) powieść historyczna z r. 1831 pt. „SYN KSIĘŻA JOŻEFA” (Józio Poniatyck). SFINKS rozpoczyna nadto w zeszycie sztucznie znaną tragikę Eurypeda p.t. „MEDEA” w przekładzie Anny Kasprzowicz, oraz nowy poemat dramatyczny Bronisławy Ostrowskiej p.t. „KRYSIA”, a w ciągu r. 1914 zamieszcza szereg rozpraw i studiów literackich i artystycznych, oraz nowe i utwory poetyckich najwybitniejszych autorów, szereg pięknych reprodukcji artystycznych. Komitet redakcyjny SFINKSA: Władysław Bukowinski (Selim), Józef Katarbiński i Ignacy Małuszewski (współredaktorowie w Warszawie); prof. Ignacy Chrzanowski i prof. Jan Kasprzowicz (współredaktorowie w Krakowie i Lwowie). Przesyłka na SFINKSA (r. 9 rocznie w Warszawie, r. 10 z przysyłką w Królestwie i Cesarstwie, r. 12 z przysyłką polecana zagranicznej) przyjmuje Administracja SFINKSA: SIENNA 24, tel. 114-30 w Warszawie. Dla rocznych czytelników, nadsyłających całkowitą premię bezpośrednio do adm. SFINKSA przed 10 stycznia r. 1914 jedno z dwóch pięknych premij książkowych „RAJ UTRACONY” Milton (przekład Bartkiewicza, cena księgarska rb. 1,80) lub „ZARYS MORALNOŚCI BEZ POWIŃNOSCI I SANCKI” M. Guyau (przekład A. Świętochowskiego, cena księgarska rb. 1,50). Za nagrodę rb. 10. zamówiono na szal krawaty lubelskiej lub w garderobie także większe i luźne bielki arty w kształcie strzemiennia (od spodu pieczarka z literami E.R.) laśkawy znalazca raczy oddać do Redakcji „Kurjera”. Redaktor i wydawca Dr. Mieczysław Biernacki. Drukarnia i Lit. J. Pietrzykowskiego w Lublinie.	ddeb4c24-be32-40b0-941f-f89d0d1b727a	finepdfs	2.285156	CC-MAIN-2022-05	https://dlibra.kul.pl/Content/37437/38125.pdf	2022-01-24T14:35:12+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2022-05/segments/1642320304570.90/warc/CC-MAIN-20220124124654-20220124154654-00425.warc.gz	274,620,583	0.999868	0.999874	0.999874	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	true	[ 6226, 15487, 22352, 32234 ]	1	0
Drodzy Czytelnicy! Zbliżają się święta, a uczniowie Ekosu już otrzymali prezent, mianowicie ta edycja „Ekosika" zawiera przepis świąteczny, którym czytelnicy zdążą zainspirować się przed upragnioną wigilią. Wszyscy już znamy wyniki egzaminów próbnych, więc emocje opadły. Teraz tylko czekać na szkołę zimową. Redakcja Spis treści 1. Niusy 2. gpt2.load_model; gpt2.generate(wiersze,50) 3. Wywiad z Jagodą 4. Lista rzeczy potrzebnych na szkołę zimową 5. Narty 6. Astma 7. Myśl 8. Wiersz o świętach 9. Elfy 10. Bal ósmoklasisty 11. Halloweenowe strachy 12. Euroweek song 13. Wegański przepis na święta 14. Buon Natale 15. Zastosowanie dinozaurów cz. 2 16. Textasy Niusy 1. W środę 3 listopada odbył się pierwszy próbny egzamin ósmoklasisty. Klasy 8a i 8b przystąpiły do tego arcywymagającego zadania z pełną powagą i szacunkiem. 2. 3 listopada uczniowie naszej szkoły udali się do SP 4 w Swarzędzu na zajęcia z arteterapii. 3. 5 listopada miała miejsce "Olimpiada Radości"; to już dziewiętnaste spotkanie z podopiecznymi Stowarzyszenia Przyjaciół Dzieci Specjalnej Troski im. L. Grajka ze Swarzędza. 4. 10 listopada uczniowie klas ósmych wyjechali na "Euroweek" 5. 11 listopada był Dzień Niepodległości. Nastał dzień, którego każdy wyczekiwał, dzień wolny od szkoły. Mała chwila przerwy w ciągłej gonitwie. 6. 15 listopada rozpoczęły się próbne egzaminy maturalne. IIIC i IIID zdawali j. polski na poziomie podstawowym. Do czwartku wypełnili całą resztę arkuszy. 7. 23 listopada miał miejsce wykład dr. Arkadiusza Kajdasza Rozwiązanie odwiecznej zagadki - jak ciepło, zimno i dotyk inicjują sygnał w układzie nerwowym. 8. Na wtorek 30 listopada o godzinie 18.00 uczniowie klas IIA i IIB przygotowali koncert charytatywny, którego celem było zgromadzenie pieniędzy na rehabilitację niepełnosprawnego Kacpra Waldy. Zorganizowali także licytację przeróżnych artefaktów. Występy utalentowanych uczniów spotkały się z gorącym aplauzem publiczności. Zebrano ponad 12 tysięcy złotych. 9. 27 listopada odbyło się coroczne spotkanie absolwentów naszej Szkoły. 10. 13 grudnia, w poniedziałek, odbyła się pierwsza w historii Szkoły konferencja posterowa. Relację znajdziecie w następnym numerze. 11. Wigilia szkolna odbyła się w piątek, 17 grudnia. gpt2.load_model; gpt2.generate(wiersze,50) Sztuczna inteligencja jest jednym z najważniejszych wynalazków ostatnich lat. Wykorzystywana jest w wielu elementach naszego codziennego życia, o czym często nawet nie wiemy. Od niedawna jednak zaczyna być wykorzystywana w sztuce. Od kilku miesięcy bardzo rozwinięte zostały modele (rodzaje sztucznej inteligencji), które umieją generować grafiki i wiersze na podstawie kilku słów. Przykład tego pierwszego zastosowania widać na okładce tego numeru. Model dostał hasło „miasto w święta" i dokładnie to wygenerował. Z generowaniem tekstu sytuacja wygląda podobnie, lecz nieco inaczej. Zamiast hasła model potrzebuje początek tekstu, który ma kontynuować. Przygotowałem kilka przykładów wierszy wygenerowanych na podstawie pierwszych wersów znanych dzieł. Nie jest trudno domyślić się, że te teksty nie zostały napisane przez człowieka. Widać natomiast, że komputer jakby rozumie znaczenie tych słów i umie je połączyć z innymi. Wygląda to na niezależną inteligencję, ale jest to tylko bardzo zaawansowane powtarzanie schematów. Jeżeli chcemy, żeby model pisał wiersze, musimy nauczyć go właśnie wierszy. Ten konkretny uczył się głównie na dziełach romantyzmu i Młodej Polski, widać przez to delikatne naleciałości stylów tych właśnie epok. Model, który wygenerował okładkę, musiał nauczyć się, jak wyglądają rzeczy, miejsca jak i pojęcia abstrakcyjne takie jak emocje czy myśli. Sam proces tworzenia tekstu lub obrazka, po tym jak model się nauczy, nie zajmuje dużo czasu. Biorą w tym udział dwie sztuczne inteligencje. W przypadku wierszy - jedna pisze tekst, a druga pilnuje ją, żeby nie zaczęła tworzyć słów, które nie istnieją, albo powtarzać litery „a" w nieskończoność, co bardzo lubi robić. Z obrazkami natomiast jest tak, że zaczyna się od losowo umieszczonych czarnych, szarych i białych pikseli, po czym jedna sztuczna inteligencja przekształca je, a druga mówi tej pierwszej, na ile procent to, co zrobiła, wygląda jak dane hasło i daje sugestie, co poprawić. Wywiad z Jagodą Ile razy byłaś na zimowej szkole? Cztery - trzy w gimnazjum i raz w liceum. Niestety w zeszłym roku z powodu pandemii wyjazd nie doszedł do skutku, ale mam nadzieję, że w tym roku szkoła zimowa się odbędzie. Co wolisz: narty czy snowboard? Ja bardzo lubię narty, już kilka lat na nich jeżdżę, chociaż zawsze chciałam spróbować snowboardu. Jak wygląda cały pierwszy dzień wyjazdu? Pierwszy dzień wyjazdu na szkołę zimową to wydarzenie, którego warto być częścią. Spotkanie ponad stu pięćdziesięciu uczniów i nauczycieli na dworcu w Poznaniu wywołuje nie lada poruszenie. Z pozoru może to wyglądać na wielki bałagan i chaos, jednak jest to bardzo sprawnie działająca maszyna, wynaleziona i ulepszana z roku na rok przez Panią Kierownik Wyjazdu. Każda klasa otrzymuje swój kolor wstążeczki, którą oznacza bagaże. Warto też zwrócić uwagę na powstający "ludzki taśmociąg", który pozwala na skuteczne załadowanie bagaży do pociągu. Wszyscy są żegnani przez Pana Dyrektora i wsiadają. Nasza szkoła zostaje powitana przez konduktora. Potem czeka nas kilkugodzinny przejazd do Krakowa pełen śmiechu i zabawy lub... snu. (Ja polecam wszystkim to drugie.) Prawdziwa akcja rozpoczyna się dopiero w mieście Smoka Wawelskiego, związana z przejściem wszystkich uczniów, nauczycieli i… bagaży (zastosowany zostaje również tutaj manewr "ludzkiego taśmociągu") z pociągu do autokarów. Potem już tylko spokojny dojazd do naszego miejsca noclegu "Alpina Sport", kolacja i kilka formalności. Jakie masz rady dla osób, które jadą pierwszy raz? Na pewno rozsądne pakowanie - każda osoba, która zabierze zbyt dużą torbę czy walizkę - natychmiast pożałuje tego zaraz po dotarciu na dworzec w Krakowie. Wykorzystujemy każdą wolną przestrzeń. Pokrowiec na narty na przechowanie części ubrań takich jak spodnie narciarskie. Do butów narciarskich wciskamy skarpety. Trzeba być kreatywnym. Nie musicie zaopatrywać się w jedzenie na cały wyjazd. Każdy uczeń ma możliwość wzięcia udziału w naszym ulubionym przemarszu do "Groszka", gdzie niektórzy robią swoje zakupy życia. Inna rzecz, o której musicie wszyscy pamiętać: Nie spóźniajcie się, jeśli nie chcecie się narazić na gniew innych kolegów. Jeżeli młodsze klasy mają jeszcze jakieś pytania, to jestem pewna, że starsze roczniki na pewno też chętnie pomogą. Co wolno, a czego nie wolno? Myślę, że zakazy są takie same jak na innych wyjazdach. Śpimy u siebie, nie hałasujemy podczas ciszy nocnej, nie opuszczamy samodzielnie miejsca noclegu Słuchamy się nauczycieli i instruktorów. Za to mamy wiele możliwości na rozrywkę w całym ośrodku. W budynku znajdują się piłkarzyki, ping-pong oraz cymbergaj. Organizowane są różne zajęcia oraz dyskoteki. Kilka turniejów też się znajdzie. Jeżeli szczęście nam dopisze i w Muszynie spadnie wystarczająca ilość śniegu, możecie zwrócić się do pana profesora D.P. o reaktywację słynnego "Klubu Morsów". Najlepsza rzecz na zimowej szkole to… Szkoła zimowa to wydarzenie, na które co roku czekają wszyscy uczniowie. Daje ona nieocenioną możliwość odpoczynku od codziennych zmartwień oraz polepszenia swoich umiejętności jazdy na stoku. Dostajemy niecodzienną możliwość poznania nauczycieli od tej bardziej prywatnej strony. Ciekawa jest też wieczorna nauka w pobliskiej szkole. Spokojnie, to tylko dwie godziny. Opowiedz nam jakąś anegdotkę. Szkoła zimowa to kopalnia różnorodnych anegdotek i bardzo ciężko zdecydować się na jedną. Po pierwsze: wszyscy, którzy jeszcze nie doświadczyli tego wyjazdu - muszą być świadomi, że łączy on ludzi w pary. Co roku po zimowym wyjeździe w szkole pojawia się kilka nowych par, niektóre dość krótkotrwałe, inne trwają latami. Nasi rekordziści z klasy maturalnej wytrzymali ze sobą już 4 lata! Z innych ciekawostek - warto wspomnieć, że szkoła zimowa daje duże pole do popisu dla różnego rodzaju żartów i dowcipów. Ofiarami tych żartów najczęściej są niestety nauczyciele stróżujący w nocy. Wolałabym nie przytaczać tutaj tych historii, jednak możecie spróbować dowiedzieć się o co chodziło ze "zniczem", "głośnikami i kamerką go-pro" oraz (to już nie w nocy) z "zamianą pewnej snowboardzistki z narciarką". Więcej nie zdradzę. Co trzeba zabrać do Muszyny? Osobiście polecam pamiętać o sprzęcie narciarskim i dobrym humorze. Bez nich ani rusz. Polecam też uważną lekturę sąsiedniej strony☺ Lista rzeczy potrzebnych na szkołę zimową 1. Sprzęt narciarski/snowboardowy (co za niespodzianka) 2. Rękawice i ubrania na stok (przecież będziecie jeździć na nartach) 3. Buty górskie i klapki (bo czemu nie) 4. Ubrania (przecież w czymś trzeba chodzić) 5. Pieniądze (mamona/ sałata) 6. (niestety) materiały na lekcje 7. Legitymacja szkolna (do pociągu) 8. Lekarstwa (bo jest koronawirus) 9. Gry (żeby nie było nudno) 10. Zupki chińskie (nie mówcie, że to my napisaliśmy) 11. (nie) czajnik 12. Kubek (przyda się) 13. Kisielki (koniecznie) albo budynie 14. Łyżkowidelec (prawdziwa oznaka mózgowca) 15. Frugo lub inne napoje (ale Frugo jest lepsze) 16. Powerbank (nie przy każdym łóżku jest gniazdko) 17. Ładowarka do telefonu (no zgadnij po co) 18. Książka (jeśli lubisz czytać) ` Narty Zimowa szkoła przed nami. Wiele osób decyduje się na spędzenie tego czasu na nauce (lub doskonaleniu) jazdy na nartach. Każdy, kto podejmuje taką decyzję, zapewne wie, jak wyglądają narty i jak ich używać. Czy wszyscy wiemy, skąd pochodzą i od kiedy są używane? Ojczyzną nart -wbrew pozorom- nie jest Skandynawia, a Azja Środkowa. Lapończycy dopiero 3000-5000 lat temu zaczęli używać ich w Europie. Pierwsze europejskie malowidła skalne ukazujące ten fascynujący wynalazek znaleziono w Norwegii, a najstarsze zachowane narty znajdują się w Szwecji. Pierwsze drewniane narty sportowe wyprodukowano we Włoszech w 1867 roku. W Polsce sport ten zaczęto uprawiać dopiero 21 lat później. Pierwszym polskim narciarzem był Stanisław Barabasz, który również wprowadził narciarstwo do polskich Tatr dzięki wyprawie nad Czarny Staw Gąsienicowy w 1894. Czy wiecie, czym jest siła tarcia i jak jest przez nas w narciarstwie wykorzystywana? Kiedy zjeżdżamy, tarcie narty o śnieg wywołuje wytwarzanie ciepła. Cienka warstwa lodu topi się pod jego wpływem i zostaje wytworzona warstwa wody, która pozwala nartom się ślizgać. Myślę, że wiedza na temat sportu, który uprawiamy jest bardzo ważna,dzięki niej możemy trochę poczuć się jak ludzie, którzy kiedyś jeździli na nartach. Jeżdżąc, możemy wyobrazić sobie, że jesteśmy na dalekiej północy, a nie w naszej polskiej Muszynie. Astma Moi rodzice znowu zabrali mnie do lekarza. Przecież byłam tylko na dworze, a nie biegłam maratonu. I co z tego, że mam astmę. Uwielbiam przebywać na dworze pośród ludzi. Niestety przez tak mocne zanieczyszczenie powietrza w moim mieście nie mogę przebywać za długo poza domem. Nawet zabronili mi chodzić do szkoły i mam nauczanie domowe. Wiele razy prosiłam rodziców, o to by pozwolili mi do niej chodzić, ale są w tym nieugięci. W poprzedniej szkole z powodu mojej przypadłości większa część uczniów naśmiewała się ze mnie. Niestety, gdy mówiłam o tym któremuś z nauczycieli - ignorowali mnie. Mimo tego miałam tam przyjaciół i uwielbiałam chodzić do szkoły. Niedawno wybłagałam rodziców, by pozwolili mi uczęszczać do normalnej szkoły. Akurat wchodziłam do szkoły, kiedy zadzwonił dzwonek, a ja przez następne dziesięć minut szukałam klasy. Kiedy ją znalazłam, niepewnie zapukałam, a po usłyszeniu zaproszenia weszłam. Spojrzałam na nauczycielkę, była nią młoda, wysoka kobieta. Następnie spojrzenie przeniosłam na klasę, zdziwiła mnie jej mała liczebność. Zajętych ławek było tylko dwanaście. Wszyscy się na mnie gapili, a ja stałam tam i patrzyłam na każdego po kolei. Nienawidzę być w centrum uwagi, więc postanowiłam, że się odezwę: - Dzień dobry, nazywam się Diana i jestem nową uczennicą w tej klasie - po moich słowach nauczycielka kazała mi usiąść i więcej nie zwracała na mnie uwagi, z czego się cieszyłam. Po lekcjach poczekałam aż wszyscy wyjdą i podeszłam do nauczycielki - mojej wychowawczyni - Proszę pani, ja chciałabym porozmawiać o mojej chorobie - zaczęłam i widząc ponaglający wzrok mojej nauczycielki, szybko dokończyłam Chciałabym, żeby inni uczniowie nie dowiedzieli się o mojej astmie. - Dobrze, ale czemu, jaki to problem? - zapytała. - Chodzi o to, że w byłej szkole koledzy raczej za mną nie przepadali z powodu mojej choroby. - Rozumiem. Będę musiała poinformować innych nauczycieli o astmie, zdajesz sobie z tego sprawę, prawda? - Tak, mam tego świadomość. Chodziło mi o to, by uczniowie nie traktowali mnie jakoś inaczej - później pożegnałam się z nauczycielką i poszłam na następne lekcje, na których nic się nie działo. Gdy rozbrzmiał ostatni dzwonek, jak najszybciej wyszłam z budynku szkoły i szybkim krokiem ruszyłam do auta taty stojącego nieopodal. Następnego dnia, kiedy szłam do szkoły, wpadłam na dziewczynę o imieniu Amber. Z tego, co zdążyłam się zorientować, to ona rządzi w tej szkole. Kiedy przez przypadek na nią wpadłam, wiedziałam, że to nie będzie mój najlepszy dzień w szkole. Na samym początku zgubiłam klucze do szafki, a następnie zalałam sobie plecak. Najgorzej było, kiedy zobaczyłam, że zgubiłam inhalator. Właśnie miałam się poddać, kiedy zobaczyłam, że w moją stronę idzie Amber. - Zgubiłaś coś?- zapytała z wrednym uśmiechem - wiedziałam że jesteś dziwna, ale nie wiedziałam, że aż tak - mówiła jednocześnie wyjmując coś z torebki. Po chwili zauważyłam, że to mój inhalator. Kiedy chciałam go jej zabrać ona się odwróciła i zaczęła uciekać, a ja za nią gonić. Niestety przez to, że nie ćwiczę na wf-ie, nie mam więc kondycji. Po chwili zaczęłam mieć kłopoty z oddychaniem, więc usiadłam na ławce i zaczęłam spazmatycznie oddychać. Nawet nie zauważyłam, że Amber się zatrzymała i patrzyła na mnie z niepokojem. Ledwo wycharczałam, by podała mi mój inhalator, a ona na szczęście to zrobiła. Zaczęłam chaotycznie naciskać przycisk na nim i wpuszczać parę do ust, jednak nie poczułam ulgi. Nagle świat zaczął ciemnieć i zemdlałam. Obudziłam się w szpitalu. Po mojej prawej stronie zauważyłam zmartwione twarze moich rodziców. Kiedy spytałam, co się stało ,powiedzieli, że jedna z dziewczyn z mojej szkoły, gdy zemdlałam, zadzwoniła po karetkę. Podobno ta uczennica zadzwoniła do moich rodziców z mojego telefonu. Teraz czekała w poczekalni, aż się obudzę. To ostatnie zdanie mnie zaciekawiło. No bo po co Amber miałaby czekać? Kiedy o to ich zapytałam, powiedzieli, że nie mają pojęcia. Nie dziwię się, w końcu jej nie znali. Po długich namowach moich rodziców - usnęłam. Kiedy ponownie się obudziłam, przy łóżku zauważyłam Amber. - Co ty tu robisz? - zapytałam. - Chciałam cię przeprosić - powiedziała odrobinę zakłopotana. Po jej czole spłynęła kropla potu. - Nie powinnam była się z ciebie śmiać z powodu twojej choroby. To nie było dojrzałe. Przepraszam za to. - Spoko, nic się nie stało. Cieszę się, że przeprosiłaś – powiedziałam, równocześnie uśmiechając się do niej. Na jej ustach również zagościł uśmiech. Po kilku dniach od tej sytuacji wyszłam ze szpitala. Zaczęłam coraz częściej rozmawiać z Amber, teraz można nazwać naszą relację przyjaźnią. Gdy ktoś się ze mnie naśmiewał lub dokuczał, zawsze pojawiała się obok mnie i robiła kazanie na temat konsekwencji znęcania się nad innymi. Jednak bycie popularnym ma dużo plusów. I tak właśnie poznałam moją przyjaciółkę oraz zaczęłam wieść życie normalnej nastolatki. A przynajmniej prawie, nie licząc drobnych szczegółów. Myśl Tam między dni minionego lata, Wrócić gdzie w otwartych drzwiach Mak gęsty stał na czatach, Pod przeplatany słońcem dach. I choć coraz bliżej święta Chociaż w sercu gra kolęda Myśl się inna po głowie pałęta Inna, niechciana niby przybłęda. Choć urokliwa jest grudniowa noc Lepiej gdy promień oświetla trawę zieloną Lub gdy księżyc świeci twarzą rozweseloną Niż gdy chłód pcha nas pod koc. Wiersz o świętach Co roku tak samo obchodzone święta czerwone i ciemnozielone. Czekamy na nie miesięcy dwanaście, żeby dostać prezentów kilkanaście. Lecz nie tylko to się liczy, bo prezenty to temat awanturniczy. Najważniejsza jest atmosfera, ale nie tak sztywna jak opera, gdyż Święta są jak miłości sfera. Jednak nie wszyscy są pocieszeni, bo tak wyszło, że są osamotnieni. Dlatego o nich też pamiętajmy i świątecznie się do nich uśmiechajmy. Elfy Elfy pracowite są jak smerfy Mikołajowi bardzo pomagają, chociaż nic za to nie dostają. Wiele listów odczytują a mimo to wszystko zapamiętują. Do późna pakują prezenty, aby później uśmiech dzieci był piękny, lecz po tym urlop na rok dostają i szczęściem długo pałają. Bal ósmoklasisty Luty nieubłaganie nadchodzi jesień w zimę się przerodzi czeka nas bal ósmoklasisty wyślemy rodzicom piękne listy zaproszenie dostaną na liczne występy uśmiech ich będzie niepojęty baśnie wybraliśmy na temat wymyśliliśmy występu schemat przygotowania czekają nas ciężkie ale efekty będą nieziemskie Halloweenowe strachy Jeden lubi Wigilię, inny prezent od Mikołaja, Jeden lubi Wielkanoc, inny zajączkowe jaja. Jeden w Dzień Dziecka bawi się doskonale, a ja uwielbiam bać się, w tym dyniowym szale. Tu każdy odnajdzie, w tym bezliku świąt, co lubi najbardziej, a co wciśnie w kąt. W noc Halloweenową po ulicach miasta szwendają się zjawy, upiory i trupia niewiasta. Nie uciekaj, nie złorzecz, nie lękaj się krwi! Przyjmij ich, daj cukierka, a strasznie nie będzie już Ci. Euroweek song We're going to Euroweek no longer on teamspeak! Salvador's style is quite unique and Rodrigo twerks like a dzik. Lisa's style is slick but she screams like a mad dzik. Euroweek was a hit but it's time to quit. Wegański przepis na Święta Świąteczny czas jest dość trudnym okresem dla osób niejedzących produktów pochodzenia zwierzęcego. W końcu - jak trzeba być złym, żeby nie zjeść kawałka karpia czy pasztetu przegotowanego przez babcię? Postanowiłam więc, że podam tu trochę ciekawych i smacznych alternatyw na wegańskie, ale jednak nadające się na stół wigilijny potrawy. Jestem pewna, że zasmakują one nie tylko weganom, ale również wielu innym członkom rodziny. Jedną z takich potraw jest ,,tofuryba'' Co najzabawniejsze - ta potrawa nie zawiera ryby, żeby ją przygotować potrzebujemy następujących składników: +2 kostki tofu naturalnego [2x180g], +2 łyżki mąki pszennej, +1 łyżka mąki ziemniaczanej, +1/4 łyżeczki tymianku, +1/4 łyżeczki granulowanego czosnku, +1/4 łyżeczki cukru, +spora szczypta soli i pieprzu oraz olej do smażenie. Składniki na wywar: + 1/2 litra bulionu, +2-3 łyżki sosu sojowego, +2 arkusze nori + 2 do owijania, +1 cebula, niedbale pokrojona, +2 liście laurowe +2 ziarna ziela angielskiego +1 łyżeczka ziaren kolendry, +1/2 łyżeczki gorczycy. Sposób przygotowania dania: W garnku połączyć wszystkie składniki wywaru, gotować pod 1. przykryciem. 2. Tofu pokroić na ok. 1cm plastry, dodać do gotującego się wywaru. Gotować pod przykryciem, na małym ogniu. 3. Po upływie 15-30 minut delikatnie wyłowić tofu z garnka, odłożyć na talerz lub tackę i ostudzić. W tym czasie pokroić nori na kawałki wielkości tofu. 4. Ostudzone tofu włożyć do woreczka. Wsypać mąkę pszenną i ziemniaczaną, tymianek, czosnek, cukier, sól oraz pieprz, i potrząsać (UWAGA, DELIKATNIE) tak długo, aż tofu równo obtoczy się w mące. 5. Opanierowane tofu ułożyć na talerzu, na którym się studziło. Każdy kawałek delikatnie posmarować pozostałym wywarem lub mlekiem roślinnym i położyć na mokrej części wycięty kawałek nori. 6. Na patelni rozgrzać olej. Na gorący olej delikatnie włożyć tofu i smażyć przez 3-4 minuty z jednej strony, potem tak samo z drugiej. Przełożyć na papier do odsączenia, potem podawać skropione cytryną. Buon Natale Te Święta Bożego Narodzenia miały wyglądać tak samo jak zawsze. Mama już tydzień przed Świętami stawała na głowie, żeby dom wyglądał czysto i aby na stole niczego nie zabrakło, a pokoje były ładnie przystrojone. Tata usiłował powiesić lampki na dworze, a mój młodszy brat plątał się pod nogami. Na kilka dni przed świętami tata wpadł na szalony pomysł, żeby te święta spędzić za granicą. - Będzie świetnie, poznamy tradycje bożonarodzeniowe w innym kraju - przekonywałam mamę. Udało się. Padło więc pytanie, dokąd pojedziemy i czy jest to możliwe, ponieważ do świąt został niecały tydzień. Po rodzinnej naradzie zdecydowaliśmy, że spędzimy Wigilię we Włoszech. Polecimy do Rzymu!!! Rozpoczęliśmy przygotowania, mieliśmy wyruszyć za dwa dni. Nadszedł dzień wyjazdu, pojechaliśmy na lotnisko. Lot trwał około dwóch godzin. Wylądowaliśmy bezpiecznie i pojechaliśmy do apartamentu w centrum Rzymu. Ku naszemu zdziwieniu - czekała na nas choinka, bardzo nas to ucieszyło. Mieliśmy też kilka swoich dekoracji, które zawiesiliśmy w pokoju. Wybraliśmy się na spacer po stolicy, zwiedziliśmy kilka ważnych zabytków takich jak Koloseum, Panteon, Fontanna di Trevi i Bazylika Św. Piotra. Całe miasto było pięknie przystrojone. Wracając, niespodziewanie spotkaliśmy naszą ciocię, która mieszka we Włoszech. Była to dla nas niespodzianka - rodzice o tym wiedzieli, a my nie! Zaprosiła nas do siebie na wigilijną kolację. Mama postanowiła, że przyrządzimy tradycyjne polskie potrawy: pierogi z kapustą i grzybami, barszcz z uszkami i oczywiście pierniczki. U cioci Anny i jej męża Antonia na wigilijnym stole znalazły się również: indyk z kasztanami, słynna babka z Panettone i gorzką czekoladą, lazania z dorsza z bazyliowym pesto i solony dorsz Baccala. Wszystko było pyszne. - Nie mogę doczekać się prezentów od Gwiazdora - powiedział mój brat. -Kogo? -Ze zdziwieniem zapytał wujek Antonio. -U nas w Wigilię prezenty przynosi Gwiazdor - pospieszyłam z tłumaczeniem. -We Włoszech podarki przynosi Babbo Natale - odpowiedział wujek. Wieczór wigilijny spędzony we włoskiej rodzinie był cudowny. Nie wszystkie potrawy przypadły mi do gustu, ale spróbowałam każdej. O północy poszliśmy na pasterkę odprawianą w bazylice Św. Piotra. To było niesamowite przeżycie. Włosi, jak się okazało, bardzo uroczyście obchodzą również pierwszy dzień świąt, 25 grudnia, wtedy też zgodnie z tradycją dzieci dopiero rano odpakowują prezenty. To były niezwykłe święta. Podczas kiedy my poznawaliśmy tradycje włoskie i smakowaliśmy tutejszych potraw, ciocia Ania przypomniała sobie, jak święta spędzała w Polsce. Może za rok znów uda nam się spędzić Boże Narodzenie za granicą, poznając tradycje kolejnego kraju. Zastosowanie dinozaurów cz. 2 Jura i kreda Jura - była epoką prawdziwych gigantów. To w jurze występowały m.in. brachiozaury, stegozaury, a na niebie latały pterodaktyle. Wszystkie żyły w wilgoci, głównie w puszczach. Kreda - była ostatnim okresem mezozoiku. To właśnie wtedy pojawiły się pszczoły i kwiaty. Po ziemi stąpały m.in.: T-rexy, spinozaury i ankylozaury. Zastosowanie tych dinozaurów w święta Bożego Narodzenia: - prezent - choinka - nowoczesne sanie - przeżuwacz świątecznych opakowań - pochłaniacz resztek jedzenia - siła pociągu sanek podczas kuligu - złodziej prezentów - zastępca renifera. Textasy Na geografii: N: Koła olimpijskie symbolizują kontynenty. U: Tak, to będzie Afryka, Francja i Portugalia. Na geografii: N: Jak nazywa się pojazd, który bada dno? U: Łazik wodny. Na niemieckim: N: Was machst du? U1: Ich sitze. N: U2, was macht U1 noch? U2: Sie sitzt. N: Czyli przyszła tutaj siedzieć! Na niemieckim: N: U, punkt 1. U: Mam przeczytać? N: Wyśpiewać jeśli możesz. Na niemieckim: U: Zastanawiałem się, czy Auto znaczy auto. Na geografii: N: Co jest zlewiskiem Polski? Morze.. U: Wisła! Na niemieckim: N: War U2 letzte Woche in der Schule? U: Ja. N: Was ja? U: Ja, letzte. N: Was? U: Nie rozumiem pytania. N: War U2 letzte Woche in der Schule? U: Ja. N: Was ja? U: Ja, war. Na chemii: N: Stosuje się to w ekspresie do kawy. Dla substancji niejednorodnych. U: Mielenie? Na chemii: N: Co jest dobrym rozpuszczalnikiem? U: Cola! Na fizyce: N: I co ta woda teraz robi? U: Bąbli. Na geografii: N: Co mamy w Azji? U: Afrykę! Na geografii: N: Jakie jest największe jezioro? U: Jangcy! Na geografii: N: Jakiego typu jest Morze Kaspijskie? U: Słonego? Na niemieckim: N: U1, odpowiadaj! U2: Znowu? N: No dobra, macie mnie, żartowałem, U2 odpowiadaj. Na matematyce, po kartkówce: U: Jak nie dostanę z tego 6, to się zdziwię. N: I to jak się zdziwisz… Na dziennikarstwie: N: A gdzie jest U1? U2: Wypisał się. U3: Będziemy go prześladować! Na dziennikarstwie: U: Dlaczego zawsze, kiedy otwieram coś do jedzenia, wy wprowadzacie komunizm. Na niemieckim: U: Panie Profesorze, a jest pan singlem? N: A co, jesteś zainteresowana? Na historii: U: Dwujęzyczny polski i trzyjęzyczny niemiecki. Na dziennikarstwie: U: Kiedy wciągnę wodę nosem, to umiem ją wypuścić przez oko. Na niemieckim: N: Warst du an der See? U: Ja, ja ich bin an der See. N: Du bist an der See? Co brałeś? Na wychowawczej: U: Moja średnia nie odzwierciedla moich umiejętności! N: A jakie masz oceny? U: 1, 2, 2. Na geografii: U: Czyli półwysep Arabski należy do Rosji? Na historii: U: A ja zgłaszam np., bo nie zrobiłem zadania domowego. N: Tobie za np daję jedynki. Na niemieckim: U: Ich habe keine Haustiere aber ich habe eine Schwester. Na biologii: U: A biol-chem to jeden przedmiot czy biologia i chemia? Na biologii: U: Łe! Ja notowałem w textasach zamiast w zeszycie! Na niemieckimMucha siada na ramieniu nauczyciela: U: Mucha to nowoczesna papuga. Na fizyce: N: Jakie zjawisko teraz występuje? U: No, dyfuzja. N: Nie głoś herezji! Na angielskim: N: Ale ruszcie się do przodu noo, wy! ostatni rząd! loża osłów! Na angielskim: N: So where would you like to go? U: On Mars. N: And how would you come back? U: With a plane. Na angielskim: N: So.. this palace has on top of it's towers like.. onions. U: Pałac ogrów! Na wos-ie: N: Rodziny nie można kupić za pieniądze. U: Ale pieniądze można kupić za rodzinę. Na rekolekcjach: U1: Mam na myśli… no… żeńskiego wujka! U2: Chodzi ci o ciotkę?? Na niemieckim: N: No to już wiem, jakie zadanie będzie na klasówce. U: Ale proszę się zamknąć noo.. muszę się skupić. Na matmie: N: Podpunkt d. D jak Natalia. Na dziennikarstwie: N: Jadłeś obiad? U: Tak, łososia z cytrynką. N: A w domu czy w restauracji? U: W restauracji. N: W jakiej restauracji? U: W tak zwanej „Żabce".	<urn:uuid:8334593e-f82e-4206-a2f6-96ef9b3a82e9>	finepdfs	3.054688	CC-MAIN-2024-22	https://www.ekos.edu.pl/storage/app/media/Ekosik_134.pdf	2024-05-27T07:14:47+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971059037.23/warc/CC-MAIN-20240527052359-20240527082359-00722.warc.gz	652,805,576	0.962357	0.999814	0.999814	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "eng_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	false	[ 664, 2240, 3040, 4261, 5756, 7561, 8583, 9365, 10739, 13039, 14566, 15697, 16096, 16544, 16819, 17136, 17613, 17839, 19864, 21430, 22579, 23190, 23793, 24303, 25043, 25780, 26506 ]	1	0
Protokół porównania i oceny ofert Protokół porównania i oceny ofert na: Utrzymanie i pielęgnacja nawierzchni na boiskach sportowych na terenie Gminy Kosakowo PRACE PIELĘGNACYJNE i REKULTYWACJA BOISK 1. Postępowanie na zakup dostaw, usług i robót budowlanych przeprowadzono na potrzeby Gminy Kosakowo – Referat Eksploatacji nieruchomości i zamówień publicznych o wartości przekraczającej 5.000 euro i nieprzekraczającej równowartości kwoty określonej w art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. Nr 164, poz. 1163 ze zm.). 2. W dniu 25.05.2015r. zamieszczono ogłoszenie o zamiarze udzielania zamówienia na stronie www.bip.kosakowo.pl oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy. 3. W terminie składania ofert, tj. do dnia 01.06.2017r. do godziny 12:00 wpłynęły 2 oferty: a) W części 1 – prace pielęgnacyjne \| Nazwa wykonawcy \| Suchy Dwór \| Rewa \| Pierwszyno \| Kosakowo \| Kazimierz \| Dębogórze Wybudowanie \| Dębogórze \| Pogorze \| Kosakowo złote Piaski – cena za 1 boisko \| \|-----------------\|------------\|------\|------------\|----------\|-----------\|-----------------------\|-----------\|--------\|------------------------------------------\| \| PP Maja Maria Bigott ul. Kaszubska 16 81-198 Pierwszyno \| 810 \| 918 \| 810 \| 1296 \| 810 \| 918 \| 810 \| 972 \| 918 \| \| Koszenie mechaniczne i wykaszarka ręczna \| 270 \| 324 \| 270 \| 486 \| 270 \| 324 \| 270 \| 324 \| 270 \| \| Walcowanie \| 684 \| 810 \| 684 \| 1080 \| 684 \| 810 \| 648 \| 810 \| 972 \| \| Nawożenie \| 324 \| 432 \| 378 \| 684 \| 342 \| 432 \| 378 \| 486 \| 540 \| \| Opryski \| 0,70 \| 0,70 \| 0,70 \| 0,70 \| 0,70 \| 0,70 \| 0,70 \| 0,90 \| 0,90 \| \| Dosiewanie (m²) \| 1,20 \| 1,20 \| 1,20 \| 1,20 \| 1,20 \| 1,20 \| 1,20 \| 1,50 \| 1,50 \| Kierownik ds. Eksploatacji Nieruchomości i Zamówień Publicznych mgr Aleksandra Nikielska Z up. Wójta Gminy Marcin Majek Z-ca Wójta b) W części 2 – rekultywacja boisk \| Nazwa wykonawcy \| CENNIK \| \|-----------------\|--------\| \| PP Maja Maria Bigott ul. Kaszubska 16 81-198 Pierwszyno \| Suchy Dwór Rewa Kosakowo Kazimierz Dębogórze Wybudowanie Dębogórze Pogórze Kosakowo Złote Piaski – cena za 1 boisko \| \| Rekultywacja - koszenie ciągnikiem i wykaszkarką \| 405 810 2025 472,50 810 540 1080 1350 \| \| Rekultywacja - prace agregatem ściernym \| 243 486 1215 283,50 486 324 648 810 \| \| Rekultywacja - oranie \| 202,50 405 1012,50 775 405 270 540 675 \| \| Rekultywacja- zakup ziemi i rozwiezienie (cena za 1 tonę ziemi) \| 1620 3240 8100 1890 3240 2160 4320 5400 \| \| Rekultywacja -trzykrotne agregowanie \| 648 1296 3240 756 1236 864 1728 2160 \| \| Rekultywacja - zbieranie kamieni i innych śmieci \| 486 972 2430 567 972 648 1296 1620 \| \| Rekultywacja -równanie boiska \| 486 972 2430 567 972 648 1296 1620 \| \| Rekultywacja - wysiew trawy \| 2430 4800 12150 2835 4860 3132 6264 8100 \| \| Rekultywacja - walcowanie ciągnikiem i ręczne \| 405 810 2025 472,50 810 540 1080 1350 \| \| Rekultywacja - montaż i demontaż bramek \| 432 432 432 432 432 432 432 432 \| 4. Informacja o prowadzonych negocjacjach - nie dotyczy. 5. Wybrano ofertę najkorzystniejszą spośród spełniających wszystkie wymagania i warunki określone w ogłoszeniu tj. ofertę PP Maja Maria Bigott, ul. Kaszubska 16, 81-198 Pierwszyno. 6. Postępowanie unieważniono – nie dotyczy. 7. Podpis osoby sporządzającej niniejszy protokół: [Podpis] mgr Aleksandra Nikielska Wybór akceptuję: [Podpis] Z up. Wójta Gminy Marcin Majek Z-ca Wójta	<urn:uuid:64ba84a2-53bd-48fe-9e23-e92a7ae9f275>	finepdfs	1.206055	CC-MAIN-2018-43	http://bip.kosakowo.pl/upload/dokumenty/2017-06-01-12-20-37_45_08614.pdf	2018-10-18T09:41:42Z	crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583511761.78/warc/CC-MAIN-20181018084742-20181018110242-00335.warc.gz	42,658,756	0.999796	0.999768	0.999768	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2366, 3920 ]	1	0
Jerzy Zdanowski ISLAMIZM W POLITYCE EGIPTU W OKRESIE MONARCHII (1922–1952) Islamizm to nurt w muzułmańskiej myśli politycznej, odwołujący się do religii jako ideologii i wykorzystujący ją w walce politycznej, której celem jest wprowadzenie swojego modelu rozwoju społeczno-politycznego. Współczesny islamizm wywodzi się z egipskiej organizacji o nazwie Stowarzyszenie Braci Muzułmanów (Dżama'a al-Ichwan al-Muslimin, dalej jako Bracia Muzułmanie, Bracia, Stowarzyszenie lub Bractwo), która została założona w 1928 r. Organizacja ta przetrwała dziesięciolecia w warunkach fali prześladowań i działalności w głębokiej konspiracji. Dała też początek innym organizacjom o tym samym charakterze w wielu krajach arabskich Bliskiego Wschodu oraz organizacjom terrorystycznym, od których formalnie się odcina. Islamizm stanowi dzisiaj poważny ruch społeczno-polityczny i jest obecny w większości krajów muzułmańskich oraz w środowiskach muzułmanów w Europie i USA. W niektórych krajach stanowi uznaną opozycję polityczną, w innych jest zepchnięty do podziemia, a jeszcze w innych – uczestniczy w sprawowaniu władzy. Korzenie Założycielem Stowarzyszenia Braci Muzułmanów był Hasan Al-Banna. Jego życiorys jest typowy dla ludzi pochodzących z tradycyjnych warstw średnich. Urodził się 14 października 1906 r. w miejscowości Al-Mahmudijja koło Aleksandrii w rodzinie miejscowego imama i nauczyciela szkoły religijnej 1 . W szkole koranicznej Hasan Al-Banna wstąpił do bractwa mistycznego Al-Hasafijja i w 1922 r. po ostatnim wtajemniczeniu został jego pełnoprawnym członkiem. Al-Banna napisał we wspomnieniach, że był i pozostał w swoim życiu przeniknięty sufizmem [mistycyzm muzułmański – J.Z.] do głębi. Jego niedoścignionym wzorem był wielki mistyk islamu Abu Hamid al-Ghazali (1058–1111), a jedną z głównych nauk, które wyniósł z poznawania praktyk mistycznych, stało się unikanie skrajności. Dotyczyło to zarówno dysput teologicznych, jak i politycznych 2 . W 1923 r., mając 17 lat, Hasan Al-Banna rozpoczął studia w kairskim Dar al-Ulum (dosł. Przybytek Nauk) – uniwersytecie, który powstał w 1873 r. i miał przygotowywać kadry nauczycielskie poza Al-Azharem, uczelnią najstarszą i stricte religijną. W Dar al-Ulum wykładano według europejskich wzorców pedagogikę, psychologię, socjologię, filozofię i nauki polityczne. W tym właśnie czasie, 24 marca 1924 r., w Turcji obalony został kalifat, system polityczny odwołujący się do islamu, symbol siły i chwały cywilizacji muzułmańskiej. W Kairze w kręgach religijnych komentowano ten fakt jako zapowiedź nadciągającej katastrofy. Doświadczenia z mistycyzmem miały istotne znaczenie dla późniejszej działalności politycznej Al-Banny. Odrzucił on bowiem przemoc jako środek walki politycznej i opowiedział się za ewolucyjnymi metodami islamizacji. Bractwo sufickie, do którego Al-Banna należał w Al-Mahmudijji, stało się też prototypem Stowarzyszenia Braci Muzułmanów. Stowarzyszenie nie było klasyczną partią polityczną, lecz półtajną grupą przyjaciół złączonych przekonaniami oraz poczuciem powołania przez Boga do wypełnienia dziejowej misji. W historii islamu nie był to pierwszy przypadek transformacji bractwa mistycznego w ruch polityczny. Pobyt w Kairze i na Dar al-Ulum ostatecznie ukształtował Al-Bannę jako człowieka i działacza społecznego. Był przekonany, że należy działać na rzecz wiary i ojczyzny. Kiedy kończył uczelnię w lipcu 1927 r. wiedział, że będzie nauczycielem i że będzie uczył ludzi, jak żyć zgodnie z zasadami wiary. Jako dewizę życiową wybrał werset 7 z sury XLVII („Muhammad"), który brzmiał: „O wy, którzy wierzycie! / Jeśli pomożecie Bogu, / to i On wam pomoże / i umocni wasze stopy". Wierzył, że głęboka wiara w Boga pozwala przezwyciężyć największe trudności; był przekonany, że służąc Bogu, otrzymuje od Niego wsparcie i że służba Bogu jest służbą ludziom i nacji 3 . 1 Zob.: H. Al-Banna, Muzakkarat ad-dawa wa-d-da'ija (Wspomnienia o powołaniu i głoszących Słowo), Bejrut–Damaszek 1983, s. 30–31, 34–35. Życiorys Al-Banny podaje wydawca zbioru listów i pism założyciela Bractwa, zatytułowanego Madżmu'a rasa'il al-imam asz-szahid Hasan Al-Banna (Zbiór listów imama męczennika Hasana Al-Banny), Kair, Dar at-Tauzi wa-n-Naszr al-Islamijja 1992. Patrz także: I. Musa Husaini, The Moslem Brethren. The Greatest of Modern Islamic Movement, Bejrut 1956 oraz A. al-Dżundi, Hasan Al-Banna. Ad-Da'ija al-imam wa al-mudżaddad asz-szahid (Hasan Al-Banna: misjonarz, przywódca i odnowiciel-męczennik, 1906–1949), Bejrut 1978. O Al-Bannie pisze też obszernie: Abd al-Fattah M. ElAwaisi, Emergence of a Militant Leader: A Study of the Life of Hasan Al-Banna, „Journal of South Asian and Middle Eastern Studies" 1998, Vol. 22, No. 1, s. 46–65. 2 H. Al-Banna, Muzakkarat..., s. 19–24. 3 Ibidem, s. 15–16, 55–60. Atmosferę lat 20. XX w. w Egipcie kształtowały dwa czynniki – zdominowanie egipskiej sceny politycznej przez Wielką Brytanię oraz coraz silniejsze oddziaływanie na egipskie społeczeństwo zachodnich idei i obyczajów. Nie mniej ważne były przemiany demograficzne, urbanizacja i rozwój edukacji po I wojnie światowej, które wysunęły na pierwszy plan egipskiej sceny politycznej nowe warstwy średnie zwane efendijja. Dyskryminacja obywateli egipskich w sferze gospodarki, administracji, i polityki była coraz bardziej odczuwalna, a poczucie poniżenia coraz silniej wyrażane. Stłumienie pierwszego ruchu niepodległościowego, jakim było powstanie Al-Urabiego Paszy w 1882 r., oddaliło na pewien czas nadzieje pierwszego pokolenia egipskich narodowców na uzyskanie niepodległości. W końcu XIX w. w Egipcie obecne były co najmniej 3 kierunki myślenia o kraju i jego przyszłości. Jeden z nich wiązał się z „odkryciem" przez mieszkańców Egiptu przedmuzułmańskiej historii swojego kraju. Okres ten był dotąd traktowany marginalnie i dopiero wielkie odkrycia archeologiczne, dokonane przez Europejczyków, utrwaliły go w świadomości egipskich elit społecznych. Najbardziej znanym wyrazicielem myślenia o Egipcjanach jako dziedzicach wielkiej spuścizny Egiptu starożytnego był pisarz Rifa'a Rafi at-Tahtawi (1801–1873). Jego idea nacji egipskiej jako odrębnej zbiorowości kulturowej w świecie islamu stała się z czasem powszechna. W Egipcie znaną stała się także idea europejskiego liberalizmu politycznego i gospodarczego. Szarif Pasza, bogaty posiadacz ziemski pochodzenia tureckiego, głosił, że wolna gra sił politycznych jest lepszym środkiem łagodzenia napięć niż rządy autorytarne, a wolna gra sił rynkowych skuteczniej pobudza rozwój gospodarczy niż państwowy nadzór nad gospodarką 7 . Dominacja Wielkiej Brytanii na scenie politycznej Egiptu była konsekwencją otwarcia kraju przed Zachodem, po upadku planów niezależnego rozwoju jeszcze w pierwszej połowie XIX w. Otwarcie Kanału Sueskiego w 1869 r. uczyniło Egipt strażnikiem obcych interesów imperialnych i stworzyło barierę w wyemancypowaniu się spod opieki Europejczyków 4 . W 1914 r. Wielka Brytania ogłosiła Egipt brytyjskim protektoratem w związku z wybuchem I wojny światowej. Władzę przejął Wysoki Komisarz, a w Egipcie rozlokowano 200-tysięczną armię brytyjską 5 . Wzrastającym wpływom politycznym Wielkiej Brytanii towarzyszyło stale rozszerzanie uprawnień obcokrajowców. W ramach systemu kapitulacji, wprowadzonego na konferencji w Montreux w 1837 r., cudzoziemcy uzyskali wyjątkowe uprawnienia, m.in. immunitet prawny, finansowy, osobistą nietykalność 6 . 4 F. R. Hunter, Egypt under Muhammad Ali's successors, [w:] The Cambridge History of Egypt, Vol. 1–2, ed. by M. W. Daly, Cambridge 1998 (Vol. 2: Modern Egypt, from 1517 to the end of the twentieth century, s. 194–195); P. Mansfield, The British in Egypt, New York–Chicago–San Francisco 1971, s. 8–16. 5 Zob.: D. M. Reid, The Urabi revolution and the British conquest, 1879–1882, [w:] The Cambridge History of Egypt..., Vol. 2, s. 217–238; P. Mansfield, op. cit., s. 17–42. 6 Zob.: E. R. Toledano, Social and economic change in the „long nineteenth century", [w:] The Cambridge History of Egypt..., Vol. 2, s. 254–255; P. Mansfield, op. cit., s. 111. 7 Zob.: A. Hourani, Arabic Thought in the Liberal Age, 1798–1939, Cambridge 2007 (I wyd. 1983), s. 103–130. Jednak najszerszy rezonans społeczny miały idee głoszące konieczność zreformowania islamu. Ten prąd intelektualny wiąże się z postacią Dżamal ad-Dina al-Afghaniego (1838/9–1897), wybitnego myśliciela muzułmańskiego i płodnego publicysty politycznego, który podróżował po większości krajów muzułmańskich, mieszkał we Francji oraz Rosji i wypowiadał się o ustroju państwowym, kolonializmie brytyjskim, edukacji, społeczeństwie, tożsamości kulturowej, przyszłości islamu i ówczesnego świata. Al-Afghani postulował zreformowanie islamu jako regulatora stosunków społecznych po to, aby świat muzułmański mógł sprostać potrzebom rozwojowym w zmieniającej się rzeczywistości. Postulaty te przyniosły ich autorowi szeroki rozgłos i popularność zwłaszcza wśród młodzieży studiującej w Al-Azharze, ale poróżniły go ze środowiskiem konserwatywnych alimów, stojących na straży islamu w jego dotychczasowej formie i treści. Al-Afghani musiał w 1879 r. opuścić Egipt z powodu zaangażowania się w działalność polityczną . Inną partią była Partia Ojczyźniana (Hizb al-Watani), założona w 1983 r. przez niepodległościowca Latifa Salima i kierowana przez Mustafę Kamila (1874– –1908), wydawcę popularnej gazety „Al-Liwa" (Sztandar). Mustafa Kamil, znany dziennikarz i orator wychowany w duchu francuskiego oświecenia, postulował przede wszystkim bezwarunkowe wyprowadzenie wojsk brytyjskich z Egiptu. Kolejną partią była Partia Narodu (Hizb al-Umma). Skupiała ona zwolenników umiarkowanej modernizacji islamu, o której pisał i za którą opowiadał się Muhammad Abduh, wybitny teolog, uczeń i przyjaciel Al-Afghaniego. Abduh propagował reformy w sferze prawa i edukacji, a jego działalność przyniosła poważny sukces, jakim było zastąpienie w 1906 r. sądów szariackich przez sądy państwowe, które mogły odwoływać się do skodyfikowanego prawa religijnego. Egipski reformator islamu określał tę religię jako system racjonalny odwołujący się do wiedzy i akcentujący wielką rolę edukacji 10 . Abduh podkreślał witalność islamu jako systemu społecznego oraz eksponował rolę tradycji. Mówił w szczególności o oddawaniu szacunku ideom przodków (dosł. „pobożnym przodkom" – as-salaf as-salih). Z tej racji poglądy Abduha i innych reformatorów islamu określone zostały jako ruch Przed 1907 r. w Egipcie powstało kilka partii politycznych opowiadających się za opuszczeniem przez wojska brytyjskie kraju i suwerennością władz. Jedną z nich była Partia Reformy Konstytucyjnej (Hizb al-Islah ala-l-Mabadi ad-Dustirijja) założona i kierowana przez Alego Jusufa, wydawcę poczytnego pisma „Al-Muajjad", który domagał się zreformowania systemu rządzenia pod kątem zwiększenia reprezentatywności parlamentu 9 . Ibidem. 9 Ibidem, s. 200; Ch. Ph. Harris, Nationalism and Revolution in Egypt. The Role of the Muslim Brotherhood, Mouton,.London–Paris 1964, s. 75. 10 A. Hourani, op. cit., s. 200; Ch. Ph. Harris, op. cit., s. 70; P. Mansfield, op. cit., s. 164; szerzej na ten temat pisze M. H. Kerr, Islamic Reform: The Political and Legal Theories of Muhammad Abdou and Rashid Rida, Berkeley 1966, s. 103–152; fragmenty prac Abduha w języku angielskim dostępne w: M. Abduh, The Necessity of Religious Reform, [w:] Contemporary Debates in Islam. An Anthology of Modernist and Fundamentalist Thought, ed. M. Moaddel, K. Talattof, New York 2000, s. 45–69. salafijji 11 . Na początku 1919 r. Zaghlul Pasza utworzył partię polityczną Al-Wafd (dosłownie: delegacja), nawiązującą w swojej nazwie do roli reprezentanta społeczeństwa egipskiego, a szerokie poparcie jego działań dyplomatycznych zmusiło w końcu Wielką Brytanię do pójścia na ustępstwa w sprawie statusu Egiptu. 28 lutego 1922 r. król Wielkiej Brytanii ogłosił deklarację uznającą niepodległość Egiptu. Zniesiony został protektorat i stan wyjątkowy. Suwerenna władza przekazana została królowi egipskiemu, ale Brytyjczycy pozostawili w Egipcie swoje wojska dla zapewnienia bezpieczeństwa połączeń komunikacyjnych w tym kraju. Zgodnie z przyjętą w 1923 r. konstytucją, Egipt stał się monarchią dziedziczną z dwuizbowym parlamentem i odpowiedzialnym przed nim rządem. Król otrzymał szerokie uprawnienia, a Al-Wafd wygrał pierwsze wybory parlamentarne 12 . W ten sposób egipska scena polityczna zdominowana została przez trzy siły – pałac królewski, Al-Wafd i Brytyjczyków. Rozwój świeckiej oświaty, szkolnictwa, prasy oraz przenikanie obcych idei i prądów umysłowych kształtowały poglądy nie zawsze zgodne ze światopoglądem religijnym czy też mieszczące się w ramach tradycji islamu. Zresztą sam ruch konstytucyjny i narodowy wyrósł ze wzorów wykraczających poza tę tra- Duży wpływ na nastroje w powojennym Egipcie miała sytuacja gospodarcza. Obecność wojsk brytyjskich i wzrost cen bawełny w czasie I wojny światowej przyniosły gospodarce egipskiej pewne ożywienie, ale skorzystała z niego tylko niewielka grupa burżuazji miejskiej, która wzbogaciła się na brytyjskich zamówieniach wojskowych. Większość Egipcjan cierpiała z powodu braku żywności, rekwizycji zboża i zwierząt oraz wstrzymania importu z Europy. Ten ostatni czynnik stymulował wprawdzie rozwój egipskiego przemysłu, ale towarzyszyła temu szybka urbanizacja i związany z nią wzrost cen nieruchomości, płac i ogólna drożyzna w miastach. Po wojnie sytuacja jeszcze się pogorszyła. Z całą ostrością wystąpił problem przeludnienia. Od czasu pierwszego spisu w 1882 r. liczba ludności podwoiła się (w 1917 r. wynosiła 12,7 mln), a jej tempo przyrostu wyprzedzało stale tempo produkcji żywności. Rolnictwo osiągnęło granice możliwości rozwoju ekstensywnego i wymagało poważnych inwestycji. Ponieważ około 85% wpływów eksportowych stanowiły dochody ze sprzedaży bawełny, wahania cen światowych na ten surowiec wywierały silny wpływ na gospodarkę kraju. Lata 20. i 30. XX w. były pod względem warunków wymiany handlowej wyjątkowo dla Egiptu niekorzystne. Kraj przeżył w tym okresie trzy fale recesji (w 1921, 1926 i 1931 r.), stagnację i spadek poziomu życia ludności 13 . 11 O ruchu salafijja pisze szerzej w polskiej literaturze J. Danecki, Podstawowe wiadomości o islamie, t. 1–2, Warszawa 1997–1998 (t. 2, rozdz.: „Muzułmański fundamentalizm", s. 119–149). W tradycji muzułmańskiej „pobożnymi przodkami" określano pierwsze 3 pokolenia muzułmanów – patrz: Salaf i Salafiyya, [w:] The Encyclopaedia of Islam, Vol. 8, Leiden 1995, s. 900–901. 12 Por. A. Hourani, op. cit., s. 209–210, 215; P. Mansfield, op. cit., s. 246–248; J. Berque, Egypt. Imperialism and Revolution, London 1972, s. 363–367. 13 Ch. Issawi, Egypt in Revolution. An Economic Analysis, London–New York–Toronto 1963, s. 32–37; Ch. P. Harris, op. cit., s. 101–102. dycję. Mustafa Kamil Pasza, wykształcony we Francji twórca egipskiego ruchu niepodległościowego, nigdy nie mówił o odrodzeniu Egiptu w formie religijnego państwa. Jeśli mieszczący się w ramach ortodoksyjnego islamu nacjonalizm Abduha opierał się na religii i stawiał sobie za cel polityczne zjednoczenie wszystkich muzułmanów we wszystkich muzułmańskich krajach, to w nacjonalizmie Kamila Paszy wartością nadrzędną nie była religia, lecz nacja – rozumiana jako wspólnota wszystkich muzułmanów, żydów, chrześcijan, którym leżało na sercu dobro kraju, w którym mieszkają. Interesy tak rozumianej nacji stawiała sobie za cel partia AlWafd, która, poparta przez chrześcijańską mniejszość koptyjską, stała się partią ponadkonfesjonalną, ogólnonarodową. Rozwiązania ustrojowe niepodległego Egiptu zmierzały do wprowadzenia świeckiego państwa, w którym wszyscy obywatele mieliby bez względu na wyznanie jednakowe prawa i obowiązki 14 . Tendencje sekularystyczne i ataki na ortodoksów religijnych wywoływały u tych drugich reakcję obronną. Jednoczesne poczucie zagrożenia fundamentalnych instytucji islamu i zasad wiary usztywniło pozycje wielu liberalnych dotychczas muzułmańskich reformatorów. Wielu z nich uznało, że przemiany są zbyt gwałtowne w stosunku do możliwości ich przyjęcia przez społeczeństwo i godzą w jego tożsamość kulturową. Wielu z nich zaczęło się koncentrować na obronie wiary i skłaniać coraz bardziej ku konserwatyzmowi. Jednocześnie wielkim ciosem dla tradycyjnych muzułmańskich rozwiązań ustrojowych było obalenie przez rząd turecki w 1924 r. kalifatu. Ta arabsko-muzułmańska instytucja polityczno-religijna, będąca przez ponad trzynaście wieków organiczną częścią koncepcji rozwoju społeczno-politycznego islamu, przestała istnieć, a w Republice Tureckiej oddzielono religię od państwa. Nie powiodły się też próby restauracji kalifatu. Zarówno kongres muzułmański w Kairze w 1926 r., jak i następny w Mekce uznały, że słabość i dezintegracja wspólnoty muzułmańskiej nie pozwalają na przywrócenie do życia tej instytucji. Towarzyszące tym wydarzeniom dyskusje ideologiczne świadczyły z punktu widzenia ortodoksyjnego islamu o swego rodzaju „intelektualnej anarchii". W 1925 r. ukazała się książka Alego Abd ar-Razika Al-Islam wa-usul al-hukm (Islam i zasady władzy), w której autor poddał krytyce teokratyczne formy rządzenia i apelował o oddzielenie religii od spraw państwa. Równie szeroki rezonans wywołała rok później książka Tahy Husajna o poezji przedmuzułmańskiej, będąca próbą racjonalistycznej analizy niektórych aspektów historii islamu i kwestionująca świętość Koranu 15 . W tym samym okresie Kasim Amin propagował ideę równouprawnienia kobiet, a Szibli Szumajl oraz Salama Musa – idee socjalistyczne 16 . Dla wychowanego w duchu tradycyjnego muzułmańskiego nauczania i surowych zasad moralnych Hasana Al-Banny zetknięcie się z życiem intelektualnym stolicy było szokiem. Burzliwe debaty na temat przyszłości Egiptu i miejsca religii 14 A. Hourani, op. cit., s. 206–209, 278, 347. 15 Por.: N. Abu Zayd, Reformation of Islamic Thought. A Critical Historical Analysis, Amsterdam 2006. 16 A. Hourani, op. cit., s. 163–170, 215, 252–253, 324–340, 339. 2009-05-21 11:08:43 KSM 1-2009.indb 196 w społeczeństwie i państwie godziły, według niego, w uświęcony porządek rzeczy i fundamentalne zasady wiary. Świadczyły o pełnej dezintegracji muzułmańskiej osobowości. W dyskusjach z wykładowcami z Al-Azharu wyrażał zaniepokojenie nieefektywnością działań mających zapobiegać tendencjom ateistycznym i sekularystycznym. Doszedł do wniosku, że same meczety nie wystarczają, aby przekazać ludziom wiedzę o islamie. Zrodziło się w nim przekonanie o konieczności ratowania religii i przeciwstawienia się obcym ideom; przekonanie o powołaniu go do spełnienia misji obrony wiary i odrodzenia islamu. W jego umyśle powstał pomysł utworzenia grupy gotowych do działania i zdolnych do największych poświęceń ludzi, przekonanych do końca o słuszności swych działań na rzecz ratowania społeczeństwa muzułmańskiego. Przed opuszczeniem Dar al-Ulumu, Al-Banna ostatecznie sprecyzował swój cel. Było nim całkowite oddanie się sprawie wiary poprzez nauczanie młodzieży, mobilizowanie dorosłych i wewnętrzne samodoskonalenie się. Kierowała nim świadomość charyzmy i powołania go do krzewienia misji islamu 17 . W 1927 r., po ukończeniu z wyróżnieniem Dar al-Ulumu, Al-Banna objął posadę nauczyciela szkolnego w Al-Isma'ilijji. Miasto to, położone nad Kanałem Sueskim, było symbolem zależności Egiptu od obcych mocarstw. Stacjonowały tu wojska brytyjskie, które kontrolowały szlak wodny i urządzenia kanału. Dla AlBanny było to upokarzające i nie do zniesienia. Przemyślenia o konieczności podjęcia działań dla zmiany istniejącej sytuacji nabrały w Al-Isma'ilijji konkretnych kształtów. Al-Banna przystąpił do realizacji celu, któremu się poświęcił 18 . W marcu 1928 r. odwiedziło go 7 przyjaciół, głęboko przejętych koniecznością ratowania społeczeństwa muzułmańskiego przed obcymi wpływami. W podniosłej atmosferze postanowili utworzyć organizację, służącą realizacji tego celu. Zapytany przez jednego z zebranych o to, czy będą stowarzyszeniem, klubem politycznym, bractwem mistycznym czy też może związkiem zawodowym, Al-Banna odpowiedział: Ani tym, ani tamtym. Nasze zgromadzenie jest pierwsze w swoim rodzaju. Przyświeca mu idea, zasady moralne i wynikające z nich działania praktyczne. Jesteśmy Braćmi w służbie islamu. Będziemy więc „Braćmi Muzułmanami" 19 . Koncepcja Hasana Al-Banny opierała się na trzech głównych zasadach. Pierwszą był panislamizm, traktujący islam jako formę narodowej wspólnoty wszystkich muzułmanów. Druga mówiła o muzułmańskiej drodze rozwoju i traktowała islam nie tylko jako religię, lecz przede wszystkim jako system norm, pozwalający na rozwiązanie wszystkich problemów świeckich. Demokracja muzułmańska była trzecią zasadą. Al-Banna podkreślał rolę Bractwa przede wszystkim jako ruchu społecznego, a dopiero na drugim miejscu jako konkretnej organizacji. 17 H. Al-Banna, Muzakkarat…, s. 72. 18 Ibidem, s. 75. 19 Ibidem. Uważał, że sukces polityczny przyjdzie z czasem, w miarę krzewienia idei Bractwa wśród muzułmanów. W przemówieniu do uczestników VI Konferencji w 1941 r. powiedział: Nie jesteście ani lokalną organizacją, ani jedną z partii politycznych, ani też stowarzyszeniem o ściśle określonych celach. Jesteście głównie duchową siłą i tworzycie ruch, który znajduje drogę do serc narodu muzułmańskiego i odnowi go przez odrodzenie religijne 20 . Ruch i organizacja Wizja idealnego społeczeństwa okazała się tak pociągająca, że z 7-osobowej grupy Al-Banny wyrosła wkrótce silna organizacja. Pierwsze 3 lata upłynęły Al-Bannie na pozyskiwaniu nowych zwolenników. Przemawiał w meczetach, klubach, agitował do udziału w swoim ruchu. Jako pierwsze powstały grupy Braci Muzułmanów w Al-Isma'ilijji, Port Saidzie i Suezie, a więc w strefie Kanału Sueskiego, gdzie stacjonowały wojska brytyjskie i obecność Europejczyków była najbardziej odczuwana. W Al-Isma'ilijji Bracia otworzyli swoją stałą siedzibę i przystąpili do budowy własnego meczetu, który został otwarty wraz z klubem i szkołą dla chłopców w 1930 r. W 1932 r. Al-Banna, który pracował w Al-Isma'ilijji jako nauczyciel, został przeniesiony do pracy w Kairze, gdzie działało Towarzystwo Kultury Muzułmańskiej, kierowane przez jego brata Abd ar-Rahmana. Przekształcono je wkrótce w pierwszą kairską komórkę Braci. Od tej chwili zaczęły one powstawać w całym Egipcie i to z zadziwiającą szybkością. Al-Banna napisał w swoich wspomnieniach, że w 1932 r. było ich 15 i że funkcjonowały we wszystkich większych miastach kraju. Posiadał niezwykły dar przekonywania i przyciągania do siebie ludzi. Ishaq Musa al-Husajni, autor pierwszej książki o Bractwie z 1955 r., pisze, że umiejętności Al-Banny w tym zakresie graniczyły z magią 21 . W 1928 r. Al-Banna opublikował swój pierwszy artykuł, a w 1933 r. założył tygodnik „Al-Ichwan al-Muslimin" (Bracia Muzułmanie). Od 1942 r. pismo to zaczęło się ukazywać pod tytułem „Madżalla al-Ichwan" (Czasopismo Braci), a w 1946 r. zostało przekształcone w dziennik „Dżaridat al-Ichwan al-Muslimin" (Gazeta Braci Muzułmanów). W 1945 r. funkcjonowały dwie spółki wydawnicze należące do Braci, a w 1947 r. utworzyli oni Arabską Agencję Reklamową (Szarikat al-Ilanat al-Arabijja) z kapitałem 100 tys. funtów egipskich, co czyniło ją jedną z największych w kraju 22 . W 1933 r. odbyła się pierwsza konferencja ruchu, poświęcona głównie problemowi aktywności misjonarzy chrześcijańskich w Egipcie i sposobom ograniczenia ich działalności. W 1938 r. liczba grup Braci Muzułmanów wzrosła do trzystu. W 1940 r. było ich pięćset, a w 1949 r. – dwa tysiące. W latach 1946–1949, będących szczytowym okresem popularności Braci 20 Idem, Risala al-mu'tamar as-sadis (List do VI Konferencji), [w:] Madżmu'a…, s. 201. 21 Por.: A. al-Dżundi, op. cit., s. 6–8; I. Musa Husaini, op. cit., s. 71. 22 A. al-Dżundi, op. cit., s. 8. Muzułmanów, ruch skupiał od 300 do 600 tys. członków. Jeśli dodać do tego około pół miliona sympatyków, to wypowiedzi Hasana Al-Banny o tym, że przemawia w imieniu miliona Egipcjan, nie były bynajmniej przesadzone 23 . Zasady organizacyjne ruchu zostały sformułowane w latach 1930–1931 i sprecyzowane ostatecznie na trzeciej konferencji Braci w 1935 r. Przyjęto wówczas program, określono kryteria członkostwa, hierarchię władz, strukturę oddziałów terenowych. Członkostwo było początkowo czterostopniowe. Pierwszym stopniem był asystent (musa'id), drugim – członek (muntasib), trzecim – aktywista (amil). Najwyższym stopniem był bojownik (mudżahid). Stopień ten był dostępny tylko dla ludzi wybranych i najbardziej oddanych idei ruchu. Prawdopodobnie spośród mudżahidów utworzona została później Sekcja Specjalna (An-Nizam al-Chass). Po 1945 r. zniesiono system czterostopniowy i wprowadzono sześciomiesięczny okres próby (tahta al-ichtijar), po którym kandydat mógł zostać aktywistą 24 . Kandydatem mógł być każdy muzułmanin, który ukończył osiemnaście lat, cieszył się nieposzlakowaną opinią, akceptował zasady ruchu, wyrażał chęć działania i płacenia składek oraz był polecany przez grupę członków Stowarzyszenia. Poza znajomością celów Stowarzyszenia Braci Muzułmanów kandydat musiał świecić przykładem w wypełnianiu obowiązków religijnych. Zalecane było odbycie w okresie kandydackim pielgrzymki do Mekki. Tekst przysięgi nowego członka był właściwe wyznaniem wiary i mówił: Wierzę głęboko, że wszystkie sprawy należą do Boga [...], że kara i nagroda pochodzą od Boga, że Koran jest Księgą Boga oraz, że islam stanowi prawo kompletne obejmujące porządek tego i tamtego świata. Zobowiązuję się stosować do samego siebie rozdziały Szlachetnego Koranu, postępować zgodnie z przeczystą Tradycją, studiować Żywot Proroka i historię jego pełnych czci Towarzyszy 25 . Na czele Stowarzyszenia stał Główny Przewodnik (Al-Murszid al-Amm). Tekst przysięgi zobowiązywał każdego członka do bezwzględnego posłuszeństwa i pełnej lojalności wobec Przewodnika, który był jednocześnie przewodniczącym dwóch głównych organów Stowarzyszenia: Głównego Biura Orientacji (Maktab al-Irszad al-Amm) oraz Komitetu Założycielskiego (Al-Haja at-Ta-sisijja). Komitet Założycielski, zwany też Radą Naczelną (Madżlis asz-Szura al-Amm) 26 lub też Zgromadzeniem Ogólnym (Al-Dżamijja al-Umumijja), liczył w różnych okresach od stu do stu pięćdziesięciu członków, reprezentujących wszystkie ogniwa organizacji. Zbierał się raz do roku dla przeglądu sytuacji, uchwalenia budżetu i wyboru co roku dziesięciu nowych członków na miejsce ustępujących. Spośród członków Komitetu Założycielskiego wybierany był Główny Przewodnik. Najwyższym 23 H. Al-Banna, Muzakkarat..., s. 144–145. 24 R. P. Mitchell, The Society of the Muslim Brothers, London 1969, s. 183. 25 „Dżaridat al-Ichwan al-Muslimin" („Gazeta Braci Muzułmanów"), nr 8, 21 czerwca 1934 (ze zbiorów i w tłumaczeniu Wojciecha Dembskiego). 26 H. Al-Banna, Muzakkarat..., s. 146. organem władzy w okresie między sesjami Komitetu Założycielskiego było Główne Biuro Orientacji. Kobiety, które sympatyzowały z ruchem Braci Muzułmanów utworzyły w 1933 r. Koło Sióstr Muzułmanek (Firkat al-Achwat al-Muslimat) 27 , którym opiekowała się jedna z dziesięciu sekcji. Aparat terenowy Stowarzyszenia dzielił się na gałęzie (szu'ab), obejmujące wszystkich członków organizacji z danej prowincji, miasta lub dzielnicy dużego miasta (Kairu, Aleksandrii). Gałęzie były w dużym stopniu samodzielne. Miały własne rady administracyjne oraz zgromadzenia konsultatywne i mogły działać autonomicznie, co było szczególnie ważne w warunkach konspiracji. Każda gałąź kierowała się jedynie wskazówkami Głównego Przewodnika i duchem działania Stowarzyszenia. Wewnętrzna struktura gałęzi opracowana została w 1943 r. i opierała się na systemie rodzin (usar). Każda z nich liczyła początkowo do pięciu, a później do dziesięciu członków i była jednostką zdolną do samodzielnego działania. Wybrany członek rodziny był jej przywódcą (nakib). Rodziny tworzyły system zwany początkowo systemem rodzin współpracujących (nizam al-usar at-ta'awuni), a później po prostu systemem rodzin (nizam al-usar). Cztery rodziny tworzyły klan (aszira), 5 klanów – grupę (raht), a 5 grup – batalion (katiba). Ponieważ bataliony miały być jednostkami paramilitarnymi i władze utrudniały ich tworzenie, przystąpiono później do formowania ich jako odrębnych jednostek istniejących poza systemem rodzin. W rodzinach panował duch braterstwa i pełnego zaufania. Al-Banna twierdził, że organizacja rodzin opierała się na 3 zasadach: poznaniu się (ta'aruf) ich członków, wzajemnym rozumieniu (tafahum) i współodpowiedzialności (takaful). Obowiązkiem członka rodziny było propagowanie idei Stowarzyszenia, wzajemne pomaganie sobie, utrwalanie więzi w ramach rodziny, doskonalenie się moralne. Nowy członek rodziny przysięgał „być prawym, wypełniać obowiązki oddawania czci Bogu i trzymać się z daleka od rzeczy zakazanych i potępionych [przez islam – przyp. J.Z.]" 28 . W stronę polityki Początkowo Bracia Muzułmanie byli ruchem społeczno-kulturalnym i religijnym. Celem ich działalności było generalne zreformowanie społeczeństwa. Znajdowało się ono, według nich, na niewłaściwej drodze i należało je z tej drogi sprowadzić. Punkt siódmy ich Doktryny 29 głosił: 27 W szczytowym okresie popularności do organizacji należało około 5 tys. kobiet. Niechęć do ruchu, zwłaszcza kobiet wykształconych, brała się, między innymi, stąd, że program Stowarzyszenia był przez nie odbierany bardziej jako powrót do starych zasad, niż jako ruch emancypacyjny. R. P. Mitchell, op. cit., s. 175. 28 „Dżaridat al-Ichwan al-Muslimin"... 29 Pełny tekst dokumentu o nazwie Akidatuna (Nasza doktryna) stanowiącego rodzaj programu zob.: dokument programowy Braci opublikowany w organie prasowym Braci „Dżaridat al-Ichwan al-Muslimin" (Gazeta Braci Muzułmanów) 21 czerwca 1934 r. i zatwierdzony przez III Konferencję ruchu w 1935 r. Przekład Wojciecha Dembskiego według: Wasa'ik tarichijja an al-ahzab wa-t-tanzimat as-sijasijja fi Misr (Dokumenty historyczne o partiach i organizacjach politycznych w Egipcie) w miesięczniku „At-Tali'a" (Awangarda) 1965, nr 3.. Wierzę głęboko, że przyczyną zacofania muzułmanów jest ich odejście od wiary oraz, że podstawę poprawy sytuacji może stanowić tylko powrót do nauk islamu i jego postanowień. Wierzę też głęboko, że będzie to możliwe, jeśli każdy muzułmanin działać będzie dla realizacji tego celu. Jestem głęboko przekonany, że ideologia Braci Muzułmanów jest w stanie ten cel zrealizować 30 . Al-Banna próbował skłonić rząd do przyjęcia jego koncepcji rozwoju i apelował o islamizację nauczania, ustawodawstwa, poprawę warunków ekonomicznych. W 1936 r. wystosował do króla Faruka i premiera Mustafy an-Nahhasa Paszy list zatytułowany „Nahwa an-nur" (Ku światłu), w którym pisał: Kierując na ręce Waszej Ekscelencji ten list, powodowaliśmy się wyłącznie niezłomną wolą skierowania, nacji [...] na drogę, która byłaby najlepszą z możliwych i wyznaczyła najlepsze wzorce postępowania [...]. Przed Wami są dwie drogi, z których każda Was pociąga, aby ją wybrać i skierować na nią nację [...]. Pierwszą jest islam, który ma własne korzenie, zasady, kulturę i cywilizację. Drugą jest droga Zachodu z własnym stylem życia, systemami i programami. Nasza doktryna wychodzi z założenia, że pierwsza droga, droga islamu, z jej zasadami i podstawami jest jedyną możliwą drogą, którą należy wybrać i na którą należy skierować nację obecnie i w przyszłości [...]. Jeśli pójdziemy tą drogą, to zdołamy rozwiązać te problemy życiowe, z którymi borykają się inne państwa, które nie znają tej drogi i nie kroczą po niej [...] 31 . Jednak rząd odrzucił większość tych żądań i kiedy ich apele nie przyniosły rezultatów, Bracia odwrócili się od „zepsutego" społeczeństwa i zaczęli w jego ramach budować własne. Zaczęli od nauczania. Każdy członek Stowarzyszenia zobowiązywał się do nieoddawania swoich dzieci do tych szkół, które nie wykazują należytej troski o kultywowanie i rozwijanie ich przekonań religijnych zgodnych z muzułmańskim prawem moralności 32 . Zobowiązywał się także do bojkotowania wszystkich czasopism, gazet, publikacji, stowarzyszeń i klubów, których działalność była sprzeczna z naukami islamu 33 . Bracia stworzyli własny system szkół podstawowych, średnich i przedszkoli. Funkcjonowały one z reguły przy meczetach Stowarzyszenia i były finansowane z funduszów organizacji i prywatnych subsydiów. Również rząd w ramach walki z analfabetyzmem dofinansowywał ich działalność 34 . W 1948 r. każda z 2 tys. rodzin Bractwa miała co najmniej 1 szkołę. Trening fizyczny i przygotowanie duchowe młodzieży odbywały się również poza szkołami i kierowali nimi oficerowie rezerwy należący do Stowarzyszenia. Przy każdej gałęzi istniała grupa skautów (firkat al-dżawalla) i pod koniec lat 40. XX w. Bracia mieli najsilniejszy w kraju ruch młodzieżowy, skupiający około 40 tys. osób. Odegrał on ważną rolę w aktywizacji lokalnych społeczności na polu oświaty, higieny oraz w akcjach zwalczania epidemii malarii w 1945 r. i cholery w 1947 r. 35 30 „Dżaridat al-Ichwan al-Muslimin"... 31 H. Al-Banna, Nahwa an-nur (Ku światłu), [w:] Madżmu'a…, s. 273, 275, 277. 32 „Dżaridat al-Ichwan al-Muslimin"... 33 Ibidem. 34 H. Al-Banna, Muzakkarat...., s. 229. 35 O aktywności ugrupowań młodzieżowych Bractwa w latach 40. XX w. pisze szerzej Z. S. Bajjumi, Al-Ichwan al-Muslimun wa-l-Dżama'at al-Islamijja fi al-haja as-sijasijja al-misrijja (Bracia Muzułmanie i Wspólnoty Muzułmańskie w życiu politycznym Egiptu), Kair 1979, s. 118–120. W ramach generalnej reformy społecznej Stowarzyszenie Braci Muzułmanów zajmowało się szerzeniem higieny, zakładało szpitale i przychodnie lekarskie. W 1944 r. powstała sekcja grupująca lekarzy, członków Stowarzyszenia. Utworzona przez nich w 1946 r. w Kairze przychodnia przekształcona została następnie w szpital, który przyjął w 1947 r. ok. 51 tys. pacjentów. W 1953 r. Bracia mieli w każdej prowincji kraju co najmniej jedną przychodnię lekarską, a w Kairze 16 ich przychodni przyjmowało rocznie na początku lat 50. XX. ok. 100 tys. pacjentów 36 . Sprzyjały Braciom również coraz większa polaryzacja dochodów i wzrastające niezadowolenie społeczne. Bracia zaczęli aktywnie penetrować różne środowiska, w tym robotnicze. Starali się bronić robotników przed wyzyskiem przez europejskich pracodawców. Żądali poprawy warunków socjalnych i jednocześnie uznania świąt religijnych za dni wolne od pracy, wprowadzenia przerw na modlitwę itp. W połowie lat 40. XX w. zaczęli patronować niektórym związkom zawodowym. Szczególnie silne wpływy mieli wśród transportowców, pracowników przemysłu lekkiego, rafineryjnego, zakładów użyteczności publicznej. W tworzeniu nowego społeczeństwa Bracia posunęli się tak daleko, że w 1951 r. przystąpili do budowy własnego modelowego miasta, mającego być obliczonym na dwa tysiące rodzin osiedlem gwarantującym jego mieszkańcom bezpieczeństwo ekonomiczne i godziwe warunki życia. Nie byłoby w nim ani dzielnic nędzy ani pałaców. Wybrano w tym celu w starej dzielnicy Kairu obszar pod zabudowę, przeprowadzono prace geodezyjne, założono wodociągi. Aby pokazać, że można prowadzić działalność gospodarczą bez wyzysku pracujących, Bracia zaczęli tworzyć własne przedsiębiorstwa produkcyjne. Szczególnie aktywni byli na polu drobnej wytwórczości. Niewielkie firmy, w których pracownicy byli udziałowcami, reklamowane były przez Stowarzyszenie jako formy „muzułmańskiego socjalizmu". W 1938 r. w Kairze powstała Spółka Przedsiębiorczości Muzułmańskiej (Szarikat al-Mu'amalat al-Islamijja), której akcje należały do członków Stowarzyszenia. Było to, jak na ówczesne czasy, duże przedsiębiorstwo z kapitałem 60 tys. funtów egipskich. Jego domeną stała się produkcja cementu, naprawa lokomotyw i taboru kolejowego, usługi transportowe. Działalność gospodarcza Braci zyskała w społeczeństwie duże uznanie w związku z kryzysem, którym został objęty Egipt po II wojnie światowej. Około 400 tys. osób, pracujących w czasie wojny w zakładach zaopatrujących aliantów, znalazło się wówczas bez pracy i każde nowe przedsiębiorstwo łagodziło sytuację 37 . Tak szeroki ruch społeczny nie mógł jednak długo istnieć na uboczu wydarzeń politycznych. Tym bardziej, że aby zrealizować swój program, Bracia musieli wcześniej lub później włączyć się do gry politycznej i określić swój stosunek do władzy. Z teoretycznego punktu widzenia stosunek ten był określony jednoznacznie. Władza polityczna w islamie była nierozerwalnie związana z religią. Wiara była źródłem uprawomocnienia władzy, a państwo instrumentem wdrażania w ży- 36 R. P. Mitchell, op. cit., s. 290. 37 Por. W. J. Handley, The Labor Movement in Egypt, „The Middle East" 1949, Vol. 3, No. 3, s. 290. 2009-05-21 11:08:44 KSM 1-2009.indb 202 cie i przestrzegania religijnego prawa. Islamizacja samej władzy była więc organiczną częścią ich idei generalnej reformy społecznej. To, że musiało to kiedyś nastąpić, nie nasuwało żadnych wątpliwości. Pytanie dotyczyło jedynie formy. W grę wchodziła islamizacja oddolna lub działania odgórne po przejęciu władzy siłą. Rzeczywistość okazała się inna. Bracia byli ruchem silnym i dobrze zorganizowanym, ale obok nich istniały inne, równie silne i dobrze zorganizowane. Rząd nie wykazywał chęci przyjęcia koncepcji Braci Muzułmanów dotyczących rozwoju kraju i zaniepokojony ich siłą próbował ograniczać ich działania. Egipski system polityczny był dobrze kontrolowany przez partie polityczne z Al-Wafdem na czele, które traktowały Braci jako groźnego konkurenta 39 . Al-Banna konsekwentnie opowiadał się za drogą ewolucyjną i odrzucał wszelkie porównania jego ruchu do innych egipskich ruchów politycznych o podłożu religijnym. Odrzucał też trwałe z nimi sojusze. Stowarzyszenie traktował jako swojego rodzaju ruch oświeceniowy, którego zadaniem było uświadomienie ludziom, że są na złej drodze. Był przekonany, że oświeceni jego diagnozą i urzeczeni jego wizją muzułmanie zaczną się masowo przyłączać do Stowarzyszenia, które stanie się tak powszechne, że obejmie prawie całe społeczeństwo. Przejęcie władzy byłoby wówczas jedynie naturalnym, kolejnym krokiem w tym procesie 38 . Pierwszą okazją do zaangażowania się w politykę były niepokoje w Palestynie wywołane pod koniec lat 30. XX w. konfliktem między syjonizmem a nacjonalizmem arabskim 40 . Bracia aktywnie poparli arabskie strajki antybrytyjskie w Palestynie w latach 1936–1937. Al-Banna wzywał w tym czasie władze egipskie, aby przeznaczyły zbieraną co roku zakę, czyli podatek religijny, na wsparcie bojowników palestyńskich. Przywódca Bractwa wzywał także do dżihadu, świętej wojny przeciwko Żydom. Bracia postrzegali syjonizm nie jako ruch narodowy Żydów, ale jako wojujący nurt w judaizmie. Sam konflikt w Palestynie był dla nich walką między islamem a judaizmem 41 . Na arenie politycznej Egiptu Bracia zasygnalizowali swoją obecność na początku lat 40. XX w. Początkowo wyczekiwali. Wchodzenie z kimkolwiek w trwałe sojusze nie wchodziło w grę. Programowo Bracia byli skrajnie nietolerancyjni wobec innych organizacji politycznych i zastrzegali sobie wyłączność właściwej interpretacji wydarzeń i koncepcji rozwoju. Al-Banna klasyfikował ludzi według ich stosunku do Stowarzyszenia na cztery grupy: wierzących w ideę Braci (mu'amin), niezdecydowanych (mutaraddid), oportunistów (nafa'i) i wrogów (mutahamil) 42 . Podobna struktura wykluczała kompromis z myślącymi inaczej. Konfrontacja z innymi grupami politycznymi była nieunikniona i w grę mogły wchodzić jedynie krótkotrwałe sojusze przeciwko wspólnym wrogom. Jednym z kierunków 38 H. Al-Banna, Ila aj szaj nad'u an-nas (Do czego wzywamy ludzi), [w:] Madżmu'a…, s. 31–46. 39 Por. Z. S. Bajjumi, op. cit., s. 103. 40 H. Al-Banna, Muzakkarat..., s. 213. 41 S. Kutb, Ma'arakatuna ma'a al-Jahud (Nasza walka z Żydami), Kair 1982 (wyd. 5), s. 21–22, 27. 42 H. Al-Banna, Da'watuna (Nasza doktryna), [w:] Madżmu'a..., s. 14–15. 2009-05-21 11:08:44 KSM 1-2009.indb 203 ich działalności było zwalczanie zachodnich wpływów kulturowych – nawoływali do zamknięcia klubów nocnych, cenzurowania filmów i artykułów prasowych pod kątem eliminowania symboli zachodniej kultury. Al-Banna zarzucił władzom oświatowym, że pozwalają w szkolnych i uniwersyteckich programach nauczania na promowanie zachodnich wartości i nihilizmu. Szczególną niechęć Bracia wykazywali wobec egipskiego ruchu komunistycznego; uważali go za ateistyczny odprysk cywilizacji zachodniej i agenta sił wrogich islamowi. Ponieważ bazą społeczną komunistów było środowisko warstw najbiedniejszych, Bractwo podjęło w tym środowisko akcje pomocowe, starając się odciągnąć ludzi od idei komunistycznych 43 . Podejmowane przez nich próby włączenia się do systemu politycznego i opanowania go drogą pokojową okazały się nieudane. W 1943 r. zdecydowali się wziąć udział w wyborach do parlamentu, ale wycofali się w ostatniej chwili, nie widząc szans na zwycięstwo. Ponowna próba w 1945 r. również zakończyła się klęską. Żaden z Braci, nawet Al-Banna, nie zdobył mandatu. Mechanizm wyborczy był opanowany przez inne partie, a Bracia nie mieli doświadczenia w walce o miejsca w parlamencie. Od tego momentu Stowarzyszenie Braci Muzułmanów jako organizacja polityczna zaczęło coraz bardziej skłaniać się ku przemocy. Część członków rozumiała hasło obrony wartości islamu dosłownie i zniecierpliwiona moralizatorstwem Al-Banny opuściła między rokiem 1937 a 1939 szeregi Braci, tworząc w 1940 r. organizację o nazwie Towarzystwo Młodzieżowe Mahometa (Dżama'a Szabab Muhammad). Jego organem prasowym stała się gazeta „An-Nazir", kierowana przez Mahmuda Abu Zajda Usmana, która prezentowała bardziej antyrządowe stanowisko niż główny nurt Braci Muzułmanów 45 . Bracia byli przede wszystkim zdecydowanie antybrytyjscy. Wystąpili również przeciwko Al-Wafdowi, który w latach 40. XX w. stał się bardziej kompromisowy wobec Anglików. Stwarzało to możliwości aliansu Braci z królem. Tym bardziej, że drugim wyznacznikiem ich sojuszów był antysekularyzm. Jako grupa religijna byli przeciwko świeckiej koncepcji państwa, którą preferował Al-Wafd. Pałac traktował Stowarzyszenie instrumentalnie jako przeciwwagę wpływów AlWafdu i komunistów. Stąd też przychylnie patrzył na rozwój Braci, którzy w 1946 r. uzyskali pozwolenie na legalne wydawanie swoich czasopism 44 . Uciekaniu się do przemocy sprzyjała przede wszystkim ogólna sytuacja kraju. Powszechna wrogość do Anglików miała podłoże narodowe, istniała od dawna i jednoczyła prawie wszystkich. Łatwo ją było zrozumieć uwzględniając treść deklaracji z 28 lutego 1922 r., przyznającej Egiptowi niepodległość. Zawierała ona 4 punkty, które niepodległość znacznie ograniczały. Wielka Brytania zastrzegała sobie prawo do kontrolowania strategicznych połączeń komunikacyjnych na terenie 43 W. Mahmoud Abdelnasser, The Islamic Movement in Egypt. Perceptions of International Relations 1967–81, London–New York 1994, s. 48. 44 Por.: Z. S. Bajjumi, op. cit., s. 103–104. 45 Ibidem, s. 132–133. Egiptu, podejmowała się obrony Egiptu przed agresją z zewnątrz, brała na siebie ochronę obcokrajowców, mniejszości etnicznych i zastrzegała sobie prawo decydowania o sprawach Sudanu. Było to równoznaczne z pełną kontrolą strefy Kanału Sueskiego oraz doliny Nilu i oznaczało możliwość zajęcia przez Brytyjczyków w każdej chwili dowolnego miejsca w Egipcie 46 . W ślad za Al-Wafdem poszły inne partie i ugrupowania. Obok tzw. Niebieskich Koszul Al-Wafdu powstały Zielone Koszule grupy Młody Egipt (Misr alFatat) oraz bojówki Partii Ojczyźnianej. Bracia Muzułmanie również przystąpili do organizowania własnych paramilitarnych grup. Decyzja w tej sprawie zapadła na III Konferencji Stowarzyszenia w 1935 r. 48 W 1937 r. Al-Banna zaczął tworzyć Bataliony Stronników Boga (Kata'ib Ansar Allah) – 40-osobowe oddziały, składające się z gotowych na wszystko ochotników. Nocne marsze połączone z medytacjami miały sprzyjać formowaniu się solidarności grupowej członków Batalionów. Główny Przewodnik zamierzał przeszkolić w ten sposób 12 tys. osób, ale działania władz uniemożliwiły realizację tego planu 49 . Dodatkowym poważnym punktem zapalnym był sam system konstytucyjny Egiptu, dający królowi szerokie kompetencje i możliwość manipulowania życiem parlamentarnym. Król miał prawo weta wobec decyzji parlamentu, prawo przedłużania kadencji oraz przedterminowego rozpisywania wyborów. Na arenie politycznej dominowała partia Al-Wafd, która w pierwszych wyborach parlamentarnych w 1924 r. zdobyła 186 miejsc w 215-osobowej Izbie Deputowanych. W latach 1924–1950 Al-Wafd wygrał wszystkie wybory, ale utworzył w tym okresie tylko 5 z 17 rządów. Król bowiem starał się ograniczać prawa parlamentu i rządził bez niego. W 1930 r. zawieszona została nawet konstytucja i następnych 5 lat było okresem dyktatury Pałacu. Koronowany w 1936 r. nowy król Faruk kontynuował politykę despotyzmu. Przejął po ojcu antywafdowską pozycję i, aby nie utożsamiać się w oczach społeczeństwa z Brytyjczykami, popierał alianse sił antybrytyjskich i jednocześnie antywafdowskich. Sfrustrowany wobec fikcyjności systemu parlamentarnego Al-Wafd zaczął organizować swoje bojówki samoobrony, ale z kolei, gdy dochodził do władzy, mówił o zbędności – wobec jego wpływów – systemu wielopartyjnego. Według J. Marlowe'a „egipski system polityczny oscylował między rządami jednostki (króla) a dyktaturą partii Al-Wafd" 47 . Na przełomie 1942 i 1943 r. powstał bardziej efektywny instrument samoobrony i walki – Sekcja Specjalna (An-Nizam al-Chass) – najmniej poznana komórka organizacyjna Braci Muzułmanów. Jej istnienie stało się bezpośrednim powodem do określania całego Stowarzyszenia jako organizacji terrorystycznej i oskarżania go o przygotowywanie zbrojnego przewrotu. Sekcja Specjalna była zakonspirowana do tego stopnia, że przed 1948 r. o jej istnieniu wiedziało niewielu 46 P. Mansfield, op. cit., s. 242. 47 J. Marlowe, Anglo-Egyptian Relations, 1800–1956, London 1965, s. 356. 48 H. Al-Banna, Muzakkarat…, s. 246. 49 Z. S. Bajjumi, op. cit., s. 123–125. szeregowych członków Stowarzyszenia. Tylko nieliczni przywódcy gałęzi Braci wiedzieli dokładnie o jej funkcjonowaniu. Członkami Sekcji byli najczęściej żołnierze i oficerowie wojska i policji, którzy z reguły nie mieli powiązań z systemem gałęzi i rodzin. Odpowiedni system symboli i wtajemniczeń, połączony z przygotowaniem religijno-psychologicznym, czynił Sekcję Specjalną grupą trudnych do wykrycia śmiałków, gotowych do poświęcenia życia dla sprawy. Liczebność grupy jest trudna do ustalenia. Prawdopodobnie w 1948 r. liczyła ona około tysiąca osób. W 1954 r. liczba jej członków wzrosła, według źródeł nieoficjalnych, do 3 tys. Władze mówiły w tym samym czasie o 400 osobach 50 . 12 grudnia 1947 r. Al-Banna zorganizował w Kairze wielką demonstrację uliczną i przemawiając z samochodu, skrytykował otwarcie politykę rządu 52 . 22 marca 1948 r. dwóch członków Sekcji Specjalnej zabiło na ulicy sędziego Ahmada al-Chaznadara, który skazał wcześniej na więzienie członków Stowarzyszenia, odpowiedzialnych za zamach na brytyjski klub oficerski w Aleksandrii. W oczach Braci sędzia był zdrajcą, gdyż bronił praw, które sankcjonowały obcą obecność. W kwietniu członkowie Stowarzyszenia przeprowadzili nieudany zamach na premiera An-Nahhasa Paszę. Podłożone przez nich bomby wybuchły w siedzibie partii Sad i redakcjach wydawanych przez nią gazet. Drugi, również nieudany zamach na premiera An-Nahhasa Paszę Bracia przeprowadzili w listopadzie tego samego roku. 6 maja 1948 r. zebrał się pod przewodnictwem Al-Banny Komitet Założycielski Braci i przyjął wniosek ogłoszenia przez rząd świętej wojny przeciwko Żydom Narastaniu przemocy sprzyjał również coraz większy brak zaufania i podejrzliwość do instytucji politycznych wprowadzonych po okupacji kraju przez Brytyjczyków w 1882 r. Al-Wafd stawał się coraz bardziej partią elit władzy i warstw posiadających i wykazywał coraz większą ugodowość wobec Wielkiej Brytanii. Król Faruk swym odbiegającym od tradycyjnych zasad stylem życia tracił coraz bardziej na popularności. Przywódcy życia politycznego byli coraz częściej utożsamiani z agentami brytyjskimi i narażeni na niebezpieczeństwo zamachu. Gdy w lutym 1945 r. premier Ahmad Mahir Pasza zdecydował się pod presją Wielkiej Brytanii wypowiedzieć wojnę Niemcom, został oskarżony o uległość wobec Londynu i zastrzelony przez członka grupy Młody Egipt. W grudniu tego samego roku próbowano pozbawić życia nowego premiera Mustafę an-Nahhasa Paszę, a w styczniu 1946 r. zabity został minister finansów Amin Usman. Kryzys zaufania i napięte stosunki z Wielką Brytanią zaczęły zagrażać całemu systemowi politycznemu. Gdy w styczniu 1946 r. Wielka Brytania po raz kolejny odmownie odpowiedziała na notę rządu egipskiego w sprawie rewizji układu, doszło do masowych demonstracji, które rozgromione zostały przez siły porządkowe i przeszły do historii jako „masakra na Moście Abbasa" 51 . 50 R. P. Mitchell, op. cit., s. 206; w samym Bractwie mówiono o niej „Sekcja Tajna" (An-Nizam asSirri) – patrz: Z. S. Bajjumi, op. cit., s. 127, przyp. 2. 51 M. Colombe, L'evolution de l'Egypte: 1924–1950, Paris 1951, s. 228–229. 52 I. Musa Husaini, op. cit., s. 20. w związku z wojną w Palestynie, a także podjęcia zdecydowanych działań przeciwko korupcji, bezrobociu, analfabetyzmowi i epidemiom szerzącym się w kraju 53 . W tej sytuacji Al-Banna, który został oddany pod nadzór policji, podjął próbę porozumienia się z królem i rządem. Zdawał sobie sprawę, że dekret i aresztowania nie zniszczyły Sekcji Specjalnej. Przewidywał dalszą eskalację przemocy i pragnął jej uniknąć. Za cenę anulowania dekretu obiecał, że opanuje sytuację w szeregach własnej organizacji i powstrzyma ogarniętych psychozą zabijania członków Sekcji Specjalnej. Nowy premier Mahmud Nukraszi Pasza odrzucił jednak tę propozycję. 28 grudnia 1948 r., gdy wchodził do budynku Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, jeden z oficerów oddał mu honory wojskowe, a w chwili gdy Nukraszi mijał go, wyciągnął pistolet i strzelił w plecy premiera. Gdy ten odwrócił się i stanął twarzą w twarz z zamachowcem, otrzymał drugą kulę w pierś. Premier zmarł kilka minut później. Oficjalna prasa podała, że zabójcą był 23-letni elew wojskowej akademii medycznej, Abd al-Madżid Ahmad Hasan i że był on członkiem Braci Muzułmanów 56 . W czerwcu, na tle wojny w Palestynie, fala ataków dosięgła domów, sklepów i przedsiębiorstw Żydów egipskich 54 . Ataki trwały do listopada i członkowie Stowarzyszenia wzięli w nich aktywny udział. W październiku policja skonfiskowała magazyn broni w domu szejka Farghaliego, przywódcy Batalionów Braci w strefie Kanału Sueskiego. 28 listopada, w związku z zamachami antyżydowskimi, aresztowany został na krótko Al-Banna. W grudniu zginął w zamachu szef policji kairskiej i oskarżenie padło na Stowarzyszenie Braci Muzułmanów. Rząd podjął stanowcze kroki. Zamknięte zostały redakcje gazet Stowarzyszenia, a 8 grudnia rząd wydał dekret o delegalizacji organizacji 55 . Zawierał on trzynaście zarzutów, wśród których najpoważniejszy obarczył Stowarzyszenie odpowiedzialnością za „zamiar obalenia siłą istniejącego systemu politycznego". Pozostałe mówiły o odpowiedzialności za zamachy bombowe i podburzanie społeczeństwa do wystąpień antyrządowych. Al-Banna, nawet w tak dramatycznej sytuacji, nie zrezygnował z wysiłków ratowania swej organizacji. Potępił nawet zabójców Nukrasziego Paszy i próbował porozumieć się z nowym premierem Ibrahimem Abd al-Hadim. Negocjacje przerwane zostały jednak przez nowe zamachy członków Sekcji Specjalnej, nad którą Al-Banna stracił kontrolę. Obiektem zamachów były budynki sądu, w których odbywał się proces zabójców byłego premiera. Rząd nie ugiął się pod presją akcji zamachowców i zaostrzył środki. Nowy premier zarządził masowe aresztowania i zmierzał do zniszczenia Sekcji Specjalnej. Nie widząc możliwości porozumienia się, Al-Banna napisał w styczniu 1949 r. pamflet krytykujący metody rządu i obarczył go winą za przegraną wojnę w Palestynie oraz destabilizację w kraju. 53 Ibidem; Z. S. Bajjumi, op. cit., s. 120. 54 Y. Masriya, Les Juifs en Egypte, Geneve 1971, s. 51. 55 „The Middle East Journal" 1949, Vol. 3, No. l, s. 184. 56 Zob.: I. Musa Husaini, op. cit., s 44; R. Mitchell, op. cit., s. 137; A. al-Dżundi, op. cit., s. 191–192; Z. S. Bajjumi, op. cit., s. 123. 12 lutego, gdy wsiadał do taksówki przed siedzibą Stowarzyszenia Młodzieży Muzułmańskiej (Dżamijjat asz-Szabab al-Islamijja), z przejeżdżającego obok z dużą szybkością samochodu oddano w jego kierunku serię z karabinu maszynowego. Strzały były śmiertelne i Al-Banna umarł kilka minut później w jednym z kairskich szpitali 57 . Kim było pierwsze pokolenie Braci Muzułmanów? Jakie siły społeczne reprezentowało? Społeczeństwo egipskie pierwszej połowy XX w. dzieliło się wyraźnie na dwa światy: miasto i wieś. W 1947 r. na wsi mieszkało około 10,8 mln osób, czyli 60% ludności kraju. Wieś stanowiła z punktu widzenia organizacji społecznej i ekonomicznej samowystarczalną jednostkę. Świat chłopa ograniczał się do jego miejsca zamieszkania i najbliższego prowincjonalnego ośrodka handlowego. Stosunki społeczne w rolnictwie cechowała jaskrawa nierówność. 72% właścicieli gospodarstw dysponowało zaledwie 13% ziemi. Z drugiej strony 0,1% właścicieli, to znaczy około dwóch tysięcy, posiadało aż 18,5% użytków rolnych. Wydzierżawiali oni ziemię chłopom i mieszkali z reguły w miastach 58 . Jego śmierć była ogromnym zaskoczeniem i ciosem dla Stowarzyszenia. Pogrzeb odbył się w asyście czołgów i wozów pancernych, gdyż władze obawiały się wybuchu zamieszek. 5 maja 1949 r. nastąpiła długo oczekiwana akcja odwetowa. Po dokładnych obserwacjach trasy samochodu premiera członkowie Sekcji Specjalnej przeprowadzili atak bombowy, który zniszczył jednak samochód przewodniczącego niższej izby parlamentu. Był to ostatni tak spektakularny atak Sekcji Specjalnej. Państwowy aparat bezpieczeństwa wzmógł aresztowania. Do końca 1949 r. w więzieniach zostało osadzonych około 4 tys. członków ruchu, a w kwietniu następnego roku wykonano wyrok na zabójcach Nukrasziego Paszy. Procesy zakończyły się uznaniem Stowarzyszenia za organizację przestępczą o charakterze terrorystycznym. Bracia przegrali próbę sił i na pewien czas musieli zejść do podziemia. Grupa właścicieli ogromnych majątków ziemskich stanowiła, wraz z królem, największym właścicielem, najbardziej wpływową warstwę Egiptu. W ich rękach skupiona była zarówno władza ekonomiczna, jak i polityczna. Konstytucja gwarantowała im przez kompetencje króla większość w Senacie i najważniejsze stanowiska w państwie 59 . Warstwa ta z powodzeniem utrzymywała uprzywilejowaną pozycję i izolowała się od reszty ludności. Złożona głównie z osób pochodzenia nieegipskiego, przede wszystkim tureckiego i albańskiego, elita gardziła językiem arabskim i traktowała go jako język plebsu. Znajdowała się pod tak dużym wpływem Europy, że miała niewielki udział w rozwoju kultury miejscowej [...]. Rzucający się w oczy rozrzutny styl życia i bogactwo warstwy rządzącej kontrastowały z coraz większy- 57 A. al-Dżundi, op. cit., s. 192. 58 L. Shukry al-Hamamsy, „Rural and Urban Structure in Egypt", Cairo 1959 (mszps w zbiorach Zakładu Krajów Pozaeuropejskich PAN), s. l–14. 59 M. Berger, Bureaucracy and Society in Modern Egypt. A Study of the Higher Civil Service, Princeton 1957, s. 15. mi potrzebami i niezadowoleniem warstw średnich i chłopów 60 . Z drugiej strony, warstwy średnie składały się z drobnych kupców, rzemieślników, niższych urzędników, wykwalifikowanych robotników, nauczycieli szkół podstawowych, sprzedawców i pracowników sfery usług. Byli mniej zeuropeizowani, pochodzili z reguły ze średniozamożnych rodzin wiejskich i dochodzili często do swoich pozycji przez wykształcenie 61 . Byli dostatecznie uświadomieni politycznie, aby widzieć opanowanie systemu władzy przez warstwę obszarników oraz zagrożenie ich egzystencji ze strony Europejczyków i monopolistycznej pozycji warstwy skupionej wokół Banku „Misr". Wielcy posiadacze ziemscy żyli w symbiozie z kręgiem przemysłowców egipskich zgrupowanych wokół Banku „Misr" (arabska nazwa Egiptu). W znacznie gorszej sytuacji znajdowały się warstwy średnie. Tworzyli je, z jednej strony, tak zwani „ludzie zawodu" – lekarze, wydawcy, inżynierowie, intelektualiści, bogatsi kupcy, drobni przemysłowcy, wyższe duchowieństwo. Większość z nich była silnie zeuropeizowana i nie znajdowała się w złej sytuacji materialnej, ale była odsunięta od władzy. Zarówno struktura składu osobowego, jak i założenia programowe świadczą o tym, że Bracia Muzułmanie byli pierwszym w Egipcie masowym ruchem miejskich warstw, zwanych effendijja. Termin ten na początku XX w. odnosił się w Egipcie do osób, które pochodziły z reguły ze wsi i osiadły w miastach, a następnie przez wykształcenie zdobyły zawód urzędnika administracji państwowej, nauczyciela szkolnego lub zarządcy w prywatnej spółce. Ludzie ci nosili europejskie ubiory i charakterystyczną fezkę (tarbusz) na głowie. Ukończyli świeckie szkoły i mieszkali w miastach, ale byli ciągle silnie związani z kulturą wiejską. Warstwa effendich stawała się coraz bardziej liczebna w miarę upowszechniania po I wojnie światowej oświaty, rozwoju infrastruktury i usług komunalnych oraz urbanizacji. Effendi nie należeli do tradycyjnej elity społecznej, korzeniami powiązanej z elitą osmańską, która rządziła Egiptem w czasach imperium osmańskiego, ale zajmowali wyższe miejsce w hierarchii prestiżu od biedoty miejskiej i chłopów. Po uzyskaniu niepodległości władze Egiptu położyły silny nacisk na rozwój oświaty. W latach 1925–1946 liczba uczniów w szkołach podstawowych wzrosła z 210 tys. do ponad miliona, liczba studentów w szkołach wyższych wzrosła w tym czasie z 3,3 tys. do prawie 14 tys. Liczba lekarzy i prawników podwoiła się w tym okresie, a liczba urzędników, nauczycieli, inżynierów i dziennikarzy wzrosła z 40 do 60%. W wielkich miastach Egiptu – Kairze i Aleksandrii – liczba ludności powiększała się w niespotykanym dotąd tempie. Jeśli w 1917 r. w Kairze mieszkało ok. 790 tys. mieszkańców, to w 1937 r. – ponad 1,3 mln. Liczba ludność Aleksandrii zwiększyła się w tym czasie z 444 tys. do ponad 675 tys. 62 60 G. L. Harris, Egypt, New Haven 1957, s. 283. 61 L. Sh. al-Hamamsy, op. cit., s. 25. 62 Zob.: I. Gershoni, J. P. Jankowski, Redefining the Egyptian Nation, 1930–1945, Cambridge 2002, s. 12–13. Rozwój oświaty i edukacji sprzyjał polityzacji effendijja. Ludzie tej warstwy utożsamiali się z ideologią nacjonalizmu egipskiego i byli przywiązani do państwa, ale jednocześnie silnie przywiązani do wartości tradycyjnych i wiary muzułmańskiej. Chcieli i włączali się w nurt działalności społecznej i byli zorientowani na nowoczesne sektory funkcjonowania państwa, ale nie zamierzali zrezygnować z tradycji. Ich aktywność społeczna oznaczała egipcjanizację zachodniej nowoczesności. W sferze politycznej ich aktywność polityczna wyraziła się w organizowaniu własnych ugrupowań, które miały bronić ich interesów ekonomicznych i wartości duchowych 63 . Podobne pochodzenie społeczno-zawodowe miało 113 delegatów na III Konferencję ruchu w 1935 r. 87 z nich pochodziło z miast, a pozostali – z regionów wiejskich. W składzie 150-osobowego Zgromadzenia Ogólnego z 1953 r. 128 osób pochodziło ze średnich warstw miejskich, a pozostali ze średniozamożnej ludności wiejskiej. Ówczesne 11-osobowe Główne Biuro Orientacji składało się z 2 teologów, 2 wykładowców uniwersyteckich, 4 urzędników państwowych, 2 prawników i farmaceuty. Miejska orientacja ruchu została utrwalona w statucie organizacji, który zastrzegł 9 miejsc w Głównym Biurze Orientacji dla osób z Kairu 64 . Pierwsze pokolenie Braci Muzułmanów pochodziło właśnie z warstwy effendijja. Członkowie Bractwa pochodzili z miast i nie byli związani zawodowo ani z instytucjami religijnymi, ani z establishmentem religijnym. Sam Hasan Al-Banna nie zakończył Al-Azharu, ale Dar al-Ulum, uczelnię częściowo zwesternizowaną z punktu widzenia programów nauczania. Wśród 112 uczestników III Konferencji Bractwa w 1935 r. było tylko 25 absolwentów Al-Azharu. Z kolei wśród 150 delegatów na wybory Zgromadzenia Konsultatywnego Bractwa w 1953 r. było tylko 12 alimów, a więc ludzi związanych zawodowo z praktykowaniem religii. Na liście poszukiwanych w 1954 r. 111 członków stowarzyszenia było 3 prawników, 3 oficerów wojska, 1 policjant, 12 urzędników, 13 nauczycieli, 1 lekarz, 38 studentów uczelni świeckich, 15 studentów Al-Azharu, stolarz, krawiec, architekt, mechanik, 9 robotników i 12 bezrobotnych. Ruch Braci Muzułmanów był dla warstw średnich instrumentem wyrażania nie tylko potrzeb materialnych. Profesor H. A. R. Gibb uważa, że powstające w Egipcie stowarzyszenia religijne typu Braci Muzułmanów wypełniały lukę religijną w życiu tychże warstw. Bractwa sufickie z ich ascetyzmem i mistycyzmem były dla burżuazji nie do przyjęcia. Objęci – świadomie lub nie – szybką modernizacją, która zmieniała tradycyjne porządki społeczne, ludzie, którzy byli jednocześnie przywiązani do religii i tradycji, szukali religijnej legitymizacji tych zmian. 63 L. Ryzova, Egyptianizing Modernity throught the "New Effendiya". Social and Cultural Constructions of the Middle East in Egypt under the Monarchy, [w:] Re-Envisioning Egypt, 1919–1952, ed. A. Goldsmidt, A. J. Johnson, B. A. Salmoni, Cairo–New York 2005, s. 124–163. 64 Zob.: R. P. Mitchell, op. cit., s. 328–329; E. Goldberg, Muslim Union Politics in Egypt: Two Cases, [w:] Islam, Politics, and Social Movements, ed. E. Burke III, I. Lapidus, Berkeley 1988, s. 235, 240; D. M. Reid, Cairo University and the Making of Modern Egypt, Cambridge 1990, s. 148–149; J. P. Jankowski, Egypt's Young Rebels. "Young Egypt": 1933–1952, Stanford 1975, s. 12–14, 16–18. Ideologia Al-Banny z ideą dżihadu i odnowy społeczeństwa – przy zachowaniu w tym samym czasie wierności islamowi – taką legitymizację im dawała. Definiowanie teraźniejszości w terminach odpowiadających przeszłości odpowiadało nie tylko zagorzałym tradycjonalistom, ale i tym, których objęła modernizacja i którzy zaakceptowali pewne obce elementy 65 . Bractwo reprezentowało z tego punktu widzenia ruch nowej salafijji. 65 H. A. R. Gibb, Modern Trends in Islam, Chicago 1945, s. 37, 38, 51, 55.	<urn:uuid:22982db6-3671-4e2f-8b74-78b1d788fda3>	finepdfs	4.175781	CC-MAIN-2024-18	https://repozytorium.ka.edu.pl/server/api/core/bitstreams/287a6464-f925-450e-88b0-23fb0e02b06a/content	2024-04-20T09:29:25+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296817576.41/warc/CC-MAIN-20240420091126-20240420121126-00869.warc.gz	443,853,834	0.999714	0.999799	0.999799	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 1348, 4784, 8162, 11482, 14779, 18008, 20856, 23749, 26758, 29970, 33378, 36600, 39796, 42814, 45848, 49004, 52143, 55169, 58207, 61568, 62066 ]	1	0
Rekord dla Niepodległej • Świadectwo pięknego życia Listopad – grudzień 2018 Nr 241 Rok XXIX ISSN 1508-9290 egzemplarz bezpłatny Dwumiesięcznik informacyjno-kulturalny miasta i gminy Stary Sącz Stary Sącz Pomnikiem Historii W numerze m.in. Informacje Aktywni i kreatywni s. 5 Informacje Radość pomagania s. 6 Informacje Świadectwo pięknego życia s. 7 Ekonomia i pieniądze Przyłącza kanalizacyjne s. 8 Temat wydania Opiekujemy się ogromnym skarbem s. 10 Z kart historii Przed laty w starosądeckim Sokole s. 12 Wydarzenia Na dużym ekranie s. 16 Wydarzenia Obchody 11 listopada s. 18 Wydarzenia W wiedeńskim klimacie s. 19 Sport Rekord dla Niepodległej s. 22 Liczba, która cieszy 2 228 Tyle osób będzie mogło korzystać z rozbudowywanej sieci kanalizacyjno-wodociągowej w Gminie Stary Sącz. Życzenia świąteczne Zdrowia, pomyślności oraz sukcesów w życiu osobistym i rodzinnym dla całej gminnej społeczności w Nowym Roku 2019! Kazimierz Gizicki Zastępca Burmistrza Andrzej Stawiarski Przewodniczący Rady Miejskiej Jacek Lelek Burmistrz Starego Sącza Dwumiesięcznik Gminy Stary Sącz Wojciech Waliszewski – red. naczelny Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść nadawanych artykułów oraz zastrzega sobie prawo zmian i skrótów. Materiałów niezamówionych nie zwraca. Zdjęcie na pierwszej stronie: Grzegorz Jakubowski, KPRP. Skład komputerowy: www.memoart.pl Wydawca: Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari w Starym Sączu Rynek 5, 33-340 Stary Sącz tel. 18 4461641 e-mail: firstname.lastname@example.org 22 listopada 2018 roku w sali starosądeckiego Sokoła odbyła się inauguracyjna sesja Rady Miasta, rozpoczynająca prace w kadencji 2018–2023. Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu radni złożyli ślubowanie. Ślubował też burmistrz Jacek Lelek. Zgodnie z art. 23a ustawy z dnia 8 III 1990 r. o samorządzie gminnym radni zebrani na I sesji Rady Miasta w Starym Sączu złożyli ślubowanie następującej treści: Wierny Konstytucji i prawu Rzeczypospolitej Polskiej, ślubuję uroczyście obowiązki radnego sprawować godnie, rzetelnie i uczciwie, mając na względzie dobro mojej gminy i jej mieszkańców – wszyscy dodając zdanie Tak mi dopomóż Bóg. Natomiast burmistrz Jacek Tomasz Lelek, zgodnie z art. 29a cytowanej ustawy złożył ślubowanie o treści: Obejmując urząd burmistrza Starego Sącza, uroczyście ślubuję, że dochowam wierności prawu, a powierzony mi urząd sprawować będę tylko dla dobrą publicznego i pomyślności mieszkańców gminy – dodając zdanie Tak mi dopomóż Bóg. Burmistrz Jacek Lelek swoje wystąpienie rozpoczęł od złożenia gratulacji nowo wybranym radnym. Pogratulował także złożenia ślubowania i wyraził nadzieję, że nadchodząca kadencja będzie okresem wspólnej pracy, poświęcenia i służby dla Starego Sącza. Słowa wdzięczności i podziękowania skierował w stronę wyborców, którzy udzielając mu po raz kolejny poparcia zarazem obdarzyli go wielkim kredytem zaufania i powierzyli mu urząd burmistrza na kolejną kadencję. – Dzisiaj jest rozpoczęcie nowej kadencji. Dzisiaj głównym bohaterem jest przyszłość. Mam tego pełną świadomość – mówił burmistrz Jacek Lelek. – Funkcja burmistrza to wielki zaszczyt, ale przede wszystkim wyzwanie. To odpowiedzialność za kolejny etap sztafety. Sztafeta, która trwa ponad 7 wieków. To wielkie zobowiązanie. Mam świadomość, że nasz etap sztafety przypada na lata szczególnie, ważne i korzystne – mówił w swoim przemówieniu. Burmistrz Jacek Lelek podkreślił, że przez ostatnią kadencję w jego pracy na rzecz społeczeństwa bardzo wspierali go jego współpracownicy. Słowa podziękowania skierował w stronę swojego zastępcy Kazimierza Gizickiego, kierowników referatów, pracowników, wszystkich struktur organizacyjnych, instytucji kultury i wszystkich pozostałych instytucji, które w jakiś sposób zależą od budżetu Gminy Stary Sącz. Burmistrz odniósł się także do przyszłej, rozpoczynającej się kadencji. Podkreślili także, jak wiele możliwości rozwoju stoją teraz przed samorządem i że trzeba wykorzystać je w jak najlepszy sposób. Największym atutem miasta są jego mieszkańcy, niezwykle ambitni, zaradni, żyjący wartościami i nadzwyczajnie przywiązani do swojej małej ojczyzny. Wspomniał o powstającej Strefie Aktywności Gospodarczej, która da nowe miejsca pracy, wpływy z podatków. Pojawiły się nowe szanse dla rozwoju turystyki poprzez turystykę rowerową, aktywną – Stary Sącz został już wpisany na prestiżową listę pomników historii co zapewne przełoży się na lepsze utrzymanie zabityków i zwiększy napływ gości do Gminy. Stałe podnoszenie jakości życia mieszkańców to kolejny cel, który jest realizowany przez rozbudowę infrastruktury, poprawę jakości przestrzeni publiczne i, wyposażenie jej. w strukturę techniczną. Na wiele działań są już zakontraktowane środki. Następnie Rada wybrała ze swojego grona przewodniczącego, którym został Andrzej Stawiarski. Zastępcą Przewodniczącej Ewy Zielińskiej w poprzedniej kadencji otrzymał wymaganą większość 12 głosów „za”. Po dodaniu odpowiedniego punktu do porządku obrad odbyły się wybory zastępcy przewodniczącego, którym został Sławomir Szczepaniak. W dniu 3 grudnia 2018 roku odbyła się druga sesja Rady Miasta, na której zostały podjęte uchwały dotyczące ustalenia liczebności stałych komisji Rady Miasta w Starym Sączu oraz powołania: - Komisji Rewizyjnej – w składzie: Julia Dziedzic, Grzegorz Gryżłak, Elżbieta Łomnicka, Stanisława Mardula, Lidia Szewczyk, Małgorzata Tokarczyk jako Zastępca Przewodniczącego Komisji, Andrzej Żych jako Przewodniczący Komisji; - Komisji Budżetu i Rozwoju Gospodarczego – w składzie: Grzegorz Gryżłak, Stanisława Mardula jako Zastępca Przewodniczącego Komisji, Marian Potoniec, Robert Rams, Jan Tokarczyk jako Przewodniczący Komisji, Małgorzata Tokarczyk, Ewa Zięba; - Komisji Ochrony Środowiska, Budownictwa i Rolnictwa – w składzie: Julia Dziedzic, Władysław Florek, Robert Rams jako Zastępca Przewodniczącego Komisji, Jerzy Sobczak, Jan Świtecki, Sławomir Szczepaniak jako Przewodniczący Komisji; - Komisji Edukacji, Kultury, Sportu i Turystyki – w składzie: Zofia Golonka, Grzegorz Gryżłak, Maria Marmuszewska, Grzegorz Skalski jako Zastępca Przewodniczącego Komisji, Ewa Zięba jako Przewodniczący Komisji; - Komisji Zdrowia, Opieki Społecznej – w składzie: Julia Dziedzic, Elżbieta Łomnicka jako Przewodnicząca Komisji, Maria Marmuszewska jako Zastępca Przewodniczącej Komisji, Sławomir Szczepaniak, Lidia Szewczyk; - Komisji Statutowej, Inwentaryzacji, Ładu i Bezpieczeństwa Publicznego – w składzie: Grzegorz Faron jako Zastępca Przewodniczącego Komisji, Władysław Florek, Marian Potoniec jako Przewodniczący Komisji, Jerzy Sobczak, Magdalena Sznajder; - Komisji Skarg, Wniosków i Petycji – w składzie: Zofia Golonka jako Przewodnicząca Komisji, Grzegorz Faron, Grzegorz Skalski, Magdalena Sznajder, Jan Świtecki jako Zastępca Przewodniczącej Komisji, Jan Tokarczyk, Ewa Zięba. W dniu 11 grudnia 2018 roku odbyła się trzecia sesja Rady, na której zostały podjęte następujące uchwały: zmiana w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy, zmiana uchwały budżetowej Gminy Stary Sącz na 2018 rok, ustalenie miesięcznego wynagrodzenia dla Burmistrza, ustanowienie zasad przyznawania diet i zwrotu kosztów podróży służbowych dla radnych, sołtysów oraz przewodniczących zarządów osiedli, wyznaczenie przedstawicieli Gminy wchodzących w skład Zgromadzenia Związku Gmin Krynicko–Popradzkich, zmieniającą Uchwałę w sprawie trybu rozliczania i prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielanych publicznym i niepublicznym przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego, szkolom i placówkom prowadzonym na terenie Gminy. Głosowano również nad Gminnym Programem Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Narkomanii w Starym Sączu na rok 2019, przystąpieniem do wieloletniego rzadowego programu „Positek w szkole i w domu” na lata 2019–2023 oraz podwyższeniem kryterium dochodowego uprawniającego do nieodpłatnej pomocy w zakresie dożywiania. Radni podjęli również uchwały określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, wyznaczenia przedstawicieli Rady Miasta do składu Komitetu Rewitalizacji, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia nieruchomości położonych w Barcicach i w Starym Sączu oraz w sprawie rozpatrzenia skargi na Burmistrza Starego Sącza dotyczącej wydzierżawienia nieruchomości gminnej na prowadzenie wytwarzni mas bitumicznych. (red) Aktywni i kreatywni – pod „parasolem ministra” Powiatowa i Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Starym Sączu zakończyła realizację projektu – składającego się z cyklu szkoleń – „Aktywni i kreatywni” dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu Partnerstwo dla Książki. Szkolenia odbywały się w dniach od 24 września do 28 listopada 2018 roku. Celem projektu była poprawa jakości i wzbogacanie usług oferowanych przez biblioteki publiczne na terenie powiatu nowosądeckiego. W ramach realizacji tego projektu odbyły się 3 szkolenia oraz wyjazd studyjny: - „Jadłospis małych moli książkowych, czyli co robić, aby dzieci czytały litery, smakowały wyrzysy, polkowały zdania i pożerały książki…?” – warsztaty miały na celu przygotowanie bibliotekarzy do niestandardowych metod pracy zachęcających dzieci i młodzież do czytania. - „Teatr cieni” – uczestnicy warsztatów nauczyli się zasad tworzenia cieni postaci ludzkich, zwierząt, form plastycznych i kolorowych figur. Zdobytte umiejętności z pewnością okazać się pomocne zarówno podczas przygotowywania do kreatywnej i twórczej pracy z książką, jak również pozwalają wprowadzać do zajęć elementy teatru. - „Prawo w bibliotece” – celem szkolenia było podniesienie kwalifikacji w zakresie zmieniających się przepisów prawnych obowiązujących w bibliotekach. - Wyjazd studyjny do Miejskiej Biblioteki Publicznej w Chrzanowie podczas którego bibliotekarze pogłębiли wiedzę i wymienili doświadczenia z bibliotekarzami – według rankingu Rzeczpospolitej jednej z najlepszych Bibliotek w Polsce. W myśl powiedzenia podróże kształcą, udało się połączyć pogłębienie wiedzy na temat bibliotek z historią, zwiedzając Chrzanowskie Muzeum. Na spotkaniu podsumowującym projekt wystąpili podopieczni Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych GNIAZDO z widowiskiem teatralno-muzycznym „Mały książę”. Publiczność nagrodziła wykonawców owacją na stojąco za wyruszający występ. Uczestnicy otrzymali dyplomy potwierdzające ukończenie szkoleń. O współpracy z biblioteką i korzyściach płynących ze współdziałania osób niepełnosprawnych ze zdrową młodzieżą w teatrze integracyjnym mówiła Zofia Wościo – prezes Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych GNIAZDO. (red) Bilety do Fabryki Bombek Fundacja Rozwoju Sądecczyzny zorganizowała międzyszkolny konkurs na dekoracje świąteczne. Celem konkursu było kultywowanie tradycji Świąt Bożego Narodzenia, rozwijanie aktywności plastycznej dzieci w formie doskonalenia różnorodnych technik plastycznych, poszukiwanie twórczych i oryginalnych rozwiązań i popularyzacja twórczości utalentowanych uczniów. Uczniowie musieli wykazać się kreatywnością i samodzielnością. Było o co walczyć; nagrodą były bilety do Fabryki Bombek w Krakowie. Patronat nad wydarzeniem objęły Gmina Stary Sącz i Województwo Małopolskie. Zwycięskie klasy odebrały bilety z rąk Anny Majdy, prezesa Fundacji Rozwoju Sądecczyzny, burmistrza Jacka Lelka i przewodniczącego Rady Miejskiej Andrzeja Stawiarskiego. Wszystkie klasy, które wzięły udział w konkursie otrzymały słodkości. Najbardziej kreatywne prace wyróżniono a zwycięzcy pojądą na warsztaty do Fabryki Bombek. Nagrodzeni: - SP 1, klasa 4d; - SP 2, klasa 4a; - SP w Barcicach, klasa 1b; - SP w Popowicach, klasa 3; - SP w Skrudzinie, klasa 1; - SP w Gaboniu, klasa 2; - SP w Przysietnicy, klasa 4; - SP w Gołkowicach, klasa 3; - SP w Moszczenicy, klasa 3; - Niepubliczna Szkoła, kl. 1. Nagroda Specjalna Burmistrza: SP 1, klasa 3a; SP 2, klasa 4b; SP w Przysietnicy, klasa 3; SP w Moszczenicy, klasa 4; SP w Barcicach, klasa 2c. (red) Ponad 70 wystawców na Jarmarku Bożonarodzeniowym Ponad 70 lokalnych rzemieślników, stowarzyszeń i Kół Gospodyń Wiejskich zaprezentowało się 15 grudnia na starosądeckim Jarmarku Bożonarodzeniowym. Przez cały sobotni dzień, 15 grudnia, ze sceny rozbrzmiewały kolędy. Na stoiskach można było kupić przeźroczne ozdoby i prezenty świąteczne. Można było także skorzystać z ciepłego poczęstunku, a także otrzymać świąteczne drzewko od Nadleśnictwa w Starym Sączu. Nie zabrakło również św. Mikołaja i skrzatów z Fundacji Będzie Dobrze. Imprezę koordynowała Ewelina Wiśniewska i Marcin Marczyk z Galerii Pod Piątką. Jarmark, chociaż organizowany został dopiero po raz drugi przez Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari przy wsparciu Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej, to już na dobre zdominował się przed świętami w Starym Sączu. (WW) Radość pomagania 26 listopada w gabinecie burmistrza Jacka Lelka gościła starosądecka młodzież szkolna, która wraz z księdzem katechetą Tomaszem Chrupkiem po raz trzeci organizuje pomoc dla najbardziej potrzebujących rodzin w formie „Szlachetnej paczki”. Szlachetna Paczka to ogromny program społeczny Stowarzyszenia Wiosna ukształtowany na pomoc bezpośrednią, łączący ogólnopolską skalę działania z tym, że konkretny darczyńca pomaga określonymu człowiekowi. W ciągu kilkunastu lat wzięły w nim udział prawie cztery miliony osób. Ich pomoc przekraczająca ćwierć miliarda złotych dotarła do ponad 150 tys. rodzin w potrzebie. Przed świętami Bożego Narodzenia rodziny otrzymują paczki odpowiadające ich indywidualnym potrzebom. Przekazywanie paczek cechuje szczególną radość pomagania wynikającą z doboru prezentów faktycznie odpowiadających konkretnej rodzinie. W Starym Sączu było i jest tak samo, a obecnie paczki dla wybranych rodzin przygotowują wolontariusze – uczniowie ze Starego Sącza, pod kierunkiem ks. Tomasza Chrupka, katechety ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Juliusza Słowackiego. Burmistrz Jacek Lelek aktywnie wspiera tą akcję od wielu lat. (red) A to ciekawe... 22 500 lampek na Rynku Starosądecki Rynek w tym roku jest jeszcze bardziej nastrojowy. To dzięki nowoczesnemu oświetleniu lip i choinki wykonanemu przez Miejski Zakład Gospodarki Komunalnej. Do wykonania nowego oświetlenia wykorzystano blisko 2 000 metrów okablowania z diodami ledowymi złoconego z 22 500 lampek energooszczędnych w kolorze ciepłym białym.. Do ozdobienia lip na Rynku dotychczas wykorzystywano tradycyjne żarówki w ilości ponad 500 szt. po 25 wat każda. Jak łatwo przeliczyć, oświetlenie takie było bardzo energochłonne i zużywało ponad 12 000 wat na godzinę. Dodatkowe koszty związane były z koniecznością corocznej wymiany wszystkich żarówek oraz przeglądami i naprawą poprzerwanych przewodów elektrycznych. Wszystkie prace wykonywane były przy użyciu specjalistycznego sprzętu, tzw. zwyżki. Oświetlenie było też bardzo awaryjne. Nowe oświetlenie, według specyfikacji producenta zużywa około 1 000 wat na godzinę. Zastosowanie technologii LED oprócz dużo lepszego efektu świetlnego powinno przynieść dodatkową korzyść w postaci znacznie niższego zużycia energii i dużo niższych kosztów. – Największymi zaletami nowego oświetlenia są jego trwałość i niska awaryjność oraz brak konieczności coronnego montażu i demontażu. Będzie ono upiększać nasz starosądecki Rynek przez kolejne lata – dodaje Ryszard Niejadlik, dyrektor MZGK. (red) Świadectwo pięknego życia Jak co roku, tuż przed świętem 11 listopada odbyła się uroczystość wręczenia Medali Za Długoletnie Pożycie Małżeńskie. W tym roku Złote Gody świętowało 31 par. Medale przyznane przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę wręczał burmistrz Jacek Lelek. Jubilatom gratulowali wiceburmistrz Kazimierz Gizicki, przewodnicząca rady miejskiej Ewa Zielińska, sekretarz gminy Daniel Śmierciak i kierowniczka starosadeckiego Urzędu Stanu Cywilnego Alfreda Wastag. Podniosła uroczystość rozpoczęła się Msza św. w intencji jubilatów i ich rodzin, którą celebrował proboszcz parafii św. Elżbiety w Starym Sączu ks. Matek Tabor. – Kocha się naprawdę i do końca, tylko wówczas, gdy kocha się zawsze, w radości i smutku, bez względu na dobry czy zły los”. Te słowa świętego Jana Pawła II w szczególny sposób oddają atmosferę dziesięczej uroczystości – mówiła Alfreda Wastag. – Wspólne 50 lat to dowód prawdziwej miłości, wzór mądrego życia i przykład do naśladowania. Zasłużyliście sobie Drozdy Państwa na wyrazy uznania nie tylko Waszych Najbliższych, ale również społeczeństwa, wśród którego życie. Dlatego też Burmistrz Starego Sącza wystąpił do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie Wam odznaczeń – Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie – którymi dzisiaj zostaniecie udekorowani. – Prawdopodobnie nie ma medalu, na który trzeba tak długo pracować, bo przecież 100 lat. 50 lat żona i 50 lat mąż. Nieprzypadkowo tę uroczystość organizujemy w tym samym okresie zbliżającego się Święta Niepodległości – dodawał burmistrz Jacek Lelek gratulując jubilatom. – Rodzina, rodzina stabilna to nie tylko gwarancja rozwoju społeczeństwa, ale i również ostoja wartości patriotycznych. Praca dla społeczności, trwanie w tej rodzinie na dobre i złe, to piękna postawa patriotyczna. Dziękuję za świadectwo pięknego życia, życzę dużo zdrowia i serdecznie gratuluję. Uroczystość zakończył obiad i poczęstunek dla jubilatów i ich gości oraz wspólny śpiew z Zespołem Regionalnym Starosadeckim. Dla czcigodnych Jubilatów wystąpiła grupa teatralna Szkoły Podstawowej nr 1 w Starym Sączu, którą opiekuje się Barbara Trzop. (RKA) 50-lecie pożycia małżeńskiego: 1. Alfreda i Bronisław Bielowie, 2. Helena i Jan Citakowie, 3. Maria i Stanisław Danielowie, 4. Kazimiera i Józef Dorulowie, 5. Janina i Kazimierz Dziedzicowie, 6. Bronisława i Witold Fijałkowscy, 7. Celina i Władysław Gancarczykowie, 8. Krystyna i Jan Gawlakowie, 9. Anna i Jan Giziccy, 10. Zofia i Jan Hejmejowie, 11. Helena i Stanisław Janczurowie, 12. Stanisław i Wojciech Konieczni, 13. Beata Lewicka-Kowalik i Eugeniusz Kowalik, 14. Stefania i Stanisław Kozińscy, 15. Zofia i Jan Królczykowie, 16. Marian i Roman Kuciowie, 17. Jadwiga i Paweł Kuniccy, 18. Lidia i Marian Lisowie, 19. Genowefa i Edward Lutowie, 20. Janina i Wojciech Maśkowie, 21. Stefania i Stanisław Nawojowscy, 22. Michałina i Antoni Olszewscy, 23. Maria i Eugeniusz Olszowscy, 24. Weronika i Andrzej Pultowie, 25. Halina i Włodzimierz Pustułkowie, 26. Olga i Stefan Stawiarscy, 27. Maria i Władysław Śmierciakowie, 28. Stanisława i Antoni Wójcikowie, 29. Alfreda i Władysław Zabrzescy, 30. Helena i Stefan Zagórowscy, 31. Antonina i Jan Zającowie. Na wiosnę pierwsze przyłącza kanalizacyjne na ulicy Partyzantów Wszystko wskazuje na to, że już w kwietniu 2019 roku mieszkańcy z ulicy Partyzantów otrzymają projekty przyłączy kanalizacyjnych i będą mogli się podłączać. Muszą to zrobić własnym sumptem, ale Gmina pomoże im finansowo i dofinansuje przyłącza, podobnie jak było to w Barcicach i Przysietnicy. Kwoty dofinansowania powinny być utrzymane, czyli wyniosą do 100 zł do jednego metra bieżącego i do 500 zł do jednej studzenki. Wkrótce projektanci przyłączy pojawią się też przy ul. Bazielicha. – Na razie skupiamy się na bieżących pracach. Kanalizacja to skomplikowana inwestycja, są odcinki łatwiejsze, ale są bardzo trudne, kiedy realizuje się kanalizację w terenie gęsto zabudowanym, jak choćby budowany ostatnio odcinek na ul. Żwirki i Wigury. Skupiamy się na aktualnym zadaniu, które zbliża się powoli do półmetka, a przypomnę, że chodzi o inwestycję, której całkowity koszt realizacji wynosił będzie około 27 mln złotych, a tego wysokości dofinansowania z Funduszu Spójności Unii Europejskiej wynosi ponad 13,3 mln złotych. Tempo prac jest dobre, zważysz na fakt, że niemal dokładnie rok temu zawieraliśmy umowę z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o dofinansowanie tego zadania – podkreśla burmistrz Kazimierz Gizicki. Gminna inwestycja była podzielona na kilka zadań: rozbudowa sieci kanalizacji sanitarnej dla potudniowej, czyli ul. Partyzantów o długości ponad 2 km, prawie kilometrowa sieć kanalizacji sanitarnej w ulicy Bazielicha i Duńcowej i rozbudowa kanalizacji sanitarnej dla zachodniej części Starego Sącza, czyli ul. Piłsudskiego i Żwirki i Wigury (budujemy sieć o długości kanalizacji sanitarnej o długości 10,732 km). Zostaje jeszcze 1,5 km ul. Węgierskiej. Na odcinek ul. Węgierskiej przygotowujemy przetarg. Z kanalizacją tak to jest – inwestycja mało efektowna, uciążliwa, droga, ale po prostu pierwszej potrzeby. Rada Miejska upoważniła burmistrza Starego Sącza do złożenia wniosku do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o rozszerzenie rzeczowe i finansowe projektu w lipcu tego roku. Rozszerzenie dotyczy Mostek, Moszojenicy Niżnej, Moszczenicy Wyżnej i Golkowic Dolnych. Planowany koszt rozszerzenia wynosi do 35 600 000,00 złotych. Informacja z ostatniej chwili jest taka, że fundusz się zgodził; projekt rozszerzamy i być może uda się podpisać aneks do umowy jeszcze w tym roku. Budowa kanalizacji to dla nas rzecz strategiczna i chcemy, by jak najwięcej mieszkańców mogło z niej korzystać. (red) A to ciekawe... Obraz Elżbiety Szot wylicytowany za 2 500 zł Na listopadowym koncercie charytatywnym na rzecz podopiecznych Fundacji Będzie Dobrze w Starym Sączu, który odbył się w starosądeckim Sokole obraz „Nieskończoność” Elżbiety Szot został wylicytowany za 2,5 tys. zł. Licytację wygrał radny Jan Tokarczyk, który tak skomentował całe wydarzenie: W takich chwilach przede wszystkich ważny jest szczytny cel. Dobrze znam działalność Fundacji Będzie Dobrze i jestem przekonany, że każda złotówka przekazana na cele charytatywne tej Fundacji będzie dobrze wykorzystana. Poza tym obraz spodobał się bardzo mojej żonie i już zdobi naszą sypialnię. Cały dochód z koncertu zostanie przekazany na leczenie Grzegorza Psonaka z Barcic. (red) Wykaz czynności szczególnie niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom poniżej 16 lat – cz. 2 OBSŁUGA ZWIERZĄT GOSPODARSKICH. 1. Obsługa zwierząt o dużej masie ciała, jak bydło, trzoda chlewna, szczególnie samców rozplodowych, a także samic karmiących, powinna być dokonywana przez doświadczone i zdrowe dorosłe osoby, najlepiej przez silnych mężczyzn. Dzieci z uwagi na swoje ograniczone możliwości psychofizyczne nie mogą bezpiecznie obsługiwać dużych zwierząt. Mogą one być niebezpieczne i spowodować poważny uraz przez kopnięcie, przynięcie, udzenie czy ugrzyenie. Tym bardziej, że dzieci nie potrafią przewidywać ich reakcji na bodźce zewnętrzne. Ponadto kontakt ze zwierzętami gospodarskimi oraz brak higieny osobistej stwarza ryzyko zarażenia się chorobami odzwierzęcymi, które są szczególnie niebezpieczne dla młodych organizmów dzieci i mogą zaburzyć ich prawidłowy rozwój. 2. Do czynności niebezpiecznych dla najmłodszych należą: załadunek i rozładunek zwierząt, a także prace przy uboju i rozbiorze zwierząt. Wiąże się z nimi zagrożenie obrażeniami ze strony brońiących się zwierząt, a ubój może dodatkowo spowodować uraz psychiczny u dziecka. SPAWANIE ELEKTRYCZNE I GAZOWE. Do prac wzbronionych dzieciom należy spawanie elektryczne i gazowe oraz pomoc przy tych pracach. Wiąże się z nimi zagrożenie naświetleniem szkodliwymi promieniami i poparzeniem dłoni oraz twarzy. Ponadto istnieje ryzyko porażenia prądem oraz zatrucia gazami spalawniczymi. Czynności te wymagają specjalistycznej wiedzy i umiejętności oraz stosowania środków ochrony osobistej. PRACE Z WYK. SUBSTANCJI CHEMICZNYCH, NAWOZÓW MINERALNYCH I ROZPUSZCZAŁNIKÓW. 1. Należy chronić dzieci przed dostępem do substancji chemicznych stosowanych w gospodarstwie, w tym przede wszystkim do substancji żrących, paliw, chemicznych środków ochrony roślin, nawozów (szczególnie wapna palonego). Tlenkowe wapno nawozowe to substancja o silnych właściwościach pylących, żrących i parzących. Podczas prac związanych z jego załadunkiem, wyładunkiem i wysiewem może dojść do poważnych poparzeń błon śluzowych, oczu i skóry. Nawozy i środki ochrony roślin zwykle są szkodliwe lub trujące. Niebezpieczne dla organizmu, nawet dorosłego, są środki chemiczne zwaszczca I i II klasy toksyczności, dlatego ich stosowanie wymaga wcześniejszego specjalistycznego przeszkolenia i używania ochron osobistych. 2. Nie wolno powierzać dzieciom prac z użyciem rozpuszczalników organicznych, ani narażać ich na kontakt z tymi substancjami. Rozpuszczalniki (benzyny, rozpuszczalniki nitro, chlorokauczukowe i inne) będące składnikami farb, lakierów, czy klejów są szkodliwe dla zdrowia. Niektóre z nich są rakotwórcze, mają właściwości narkotyczne. Oddziałują na układ nerwowy i mogą powodować trwałe szkody w organizmie. Ponadto ich pary tworzą z powietrzem mieszany wybuchowe. Niedozwolony jest również udział dzieci w pracach związanych z topieniem i podgrzewaniem lepiku i smoły, z uwagi na zagrożenie wybuchem, pożarem i poparzeniem. Oparły lepiku i smoły również zawierają rozpuszczalniki organiczne. PRACE GROŻĄCE CIĘŻKIMI POPARZENIAMI I POŻAREM. Dzieci nie wolno angażować do rozpalania i obsługi pieców centralnego ogrzewania. Wykonywanie tych czynności wiąże się z niebezpieczeństwem wybuchu i pożaru, a tym samym z dużym ryzykiem poparzeń tułowia, twarzy i rąk. Podobne ryzyko dotyczy obsługi parników, kotłów do gotowania i suszarni. PRACE W ZAMKNIĘTYCH ZBIORNIKACH. Prace w silosach i zamkniętych zbiornikach, a także opróżnianie zbiorników szamb, wywoż gnojówki i gnojowicy, to czynności szczególnie niebezpieczne – nigdy nie powinni uczestniczyć w nich dzieci. Poza niebezpieczeństwem urazów mechanicznych, wiąże się z nimi ryzyko śmiertelnego zatrucia. W zamkniętych zbiornikach może brakować tlenu, mogą również kumulować się w nich gazy takie jak: siarkowodor, metan, dwutlenek węgla. W dużych stężeniach są szkodliwe dla zdrowia lub zabójcze. W żadnym wypadku dzieci nie mogą mieć z nimi kontaktu. PRACE NA WYSOKOŚCI. Wszelkie prace na wysokości, np. na pomostach, drabinach, drzewach, dachach, powinny być wzbronione dzieciom z uwagi na zagrożenie upadkiem. Dzieci bywają mniej uważne, tym bardziej, gdy są pochłonięte powierzonym zadaniem. Nie są w stanie ocenić zagrożenia i przewidzieć skutków nieostrożności, które w przypadku upadku z wysokości mogą wiązać się z poważnym urazem głowy, kręgosłupa lub kończyn, a nawet śmiercią. PRACE W WYKOPACH ZIEMNYCH. Dzieciom nie należy powierzać kopania rowów i dołów oraz wykonywania jakichkolwiek czynności w wykopach. Przy tych czynnościach występuje niebezpieczeństwo obierania i obsunięcia się ścian wykopu, a w następstwie – zasypania osoby pracującej. Osunięte masy ziemi mogą spowodować uduszenie dziecka lub doprowadzić do złamań i zmiażdżeń. PRACE W SZKODLIWYCH WARUNKACH, W TYM W HAŁASIE I ZAPYLENIU. Dzieci nie mogą przebywać w środowisku o dużym natężeniu hałasu, niedostatecznym oświetleniu, w pomieszczeniach zapylonych pyłami pochodzenia roślinnego oraz wykonywać czynności narażających je na kontakt z chorobotwórczymi czynnikami biologicznymi (bakteriami, roztoczami, pasożytami zwierzęcymi, grzybami). Czynniki te mogą powodować uszkodzenie słuchu, wzroku oraz choroby zakaźne i alergiczne. Pracę w takich warunkach mogą wykonywać tylko osoby dorosłe stosujące środki ochrony dróg oddechowych, wzroku i słuchu. (red) Stary Sącz znalazł się wśród 100 najważniejszych miejsc dla polskiej kultury. Opiekujemy się ogromnym skarbem 10 grudnia 2018 roku podczas uroczystej gali w Teatrze Narodowym w Warszawie Burmistrz Starego Sącza Jacek Lelek i kapelan sióstr Zakonu Świętej Klary w Starym Sączu ks. Stanisław Śliwa odebrali z rąk Prezydenta RP Andrzeja Dudy rozporządzenie wpisujące zespół staromiejski Starego Sącza i starosądecki klasztor na listę Pomników Historii. Prezydenckie rozporządzenie pieczętuje rangę Starego Sącza – świadka naszej historii, współtworzącego bogactwo kultury polskiej i europejskiej. Jest symbolicznym potwierdzeniem tego, co jest ważne dla tożsamości małych polskich ojczyzn. Prezydent wręczył rozporządzenia przedstawicielom 14 instytucji, których obiekty wzbogaciły listę Pomników Historii. Symbolicznym setnym wyróżnionym miejscem została Stocznia Gdańska. – Miejsce szczególne dla naszych dziejów ostatnich czasów – podkreślił Andrzej Duda. – Symbol Solidarności, walki o wolność naszych czasów, a w związku z tym także i odrodzenia się naszego państwa, wolnej i suwerennej Rzeczypospolitej. Wśród miejsc nowo wpisanych na listę prócz Starego Sącza znalazły się m.in. Zamek Piastów Śląskich w Brzegu, Twierdza Przemyśl czy najstarsza kopalnia ropy naftowej w Bóbrce. – To lista świadectwa naszych dziejów – mówił Andrzej Duda. – To niezwykle ważne dla każdego narodu, dla jego tożsamości, aby znal swoją tradycję, aby widział swoją historię także poprzez świadectwa jej materialnej obecności – zaznaczył. Na gali „100 Pomników Historiı na Stulecie Odzyskania Niepodległości” Prezydentowi Andrzejowi Dudzie towarzyszyła Pierwsza Dama. Obecni byli również Marszałek Sejmu Marek Kuchciński, Marszałek Senatu Stanisław Karczewski i wicepremier i minister kultury Piotr Gliński. Pomnik Historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków i najwyższe wyróżnienie, jakie zabytek może otrzymać. Stary Sącz znalazł się w prestiżowym gronie m.in. obok Krakowa, Gdańska, Warszawy, ale i mniejszych miejscowości, jak Łańcut, czy Gniezno, o szczególnym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Status Pomników Historii nie przysługuje całym miastom, ale poszczególnym obiektom i jego elementom, jak na przykład łańcuckiemu zespołowi parkowo-pałacowemu. – Nigdy nie miałem wątpliwości, że Stary Sącz należy do grona miejsc niezwykle istotnych dla polskiej historii i kultury – zaznacza burmistrz Jacek Lelek. – Dzieło św. Kingi i jej dziedzictwo wpisało przed wiekami Stary Sącz w nurt najstarszych dziejów Polski, w krąg kultury jacińskiej, ale również, jak uważają niektórzy badacze w krąg kształtującego się języka polskiego. Stary Sącz to historia oparta na wielkiej wartości, historia wpisana w 1050 lat polskiego chrześcijaństwa. To nie tylko zabytkowe unikalne centrum, ale również wyjątkowa przestrzeń duchowa. Rangę pomnika historii podkreśla fakt, że jest on ustanawiany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej specjalnym rozporządzeniem na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Postanowiliśmy wystąpić do ministerstwa w tej sprawie i bardzo się cieszymy, że pan minister przychylił się do naszego wniosku. Bardzo dziękuję wszystkim pokoleniom starosądeckim, którzy to dziedzictwo chronili na przestrzeni wieków i tym, którzy robią to dzisiaj. To nagroda za ich pracę – dodaje burmistrz. Po uroczystości starosądecka delegacja spotkała się z parą prezydencką w kuliurach, a na koniec odebrała pamiątkową tablicę, która zostanie zawieszona na klasztornej wieży bramnej jeszcze w tym roku. – Mamy nadzieję, że to wyróżnienie będzie miało również wymiar praktyczny – dodaje wiceburmistrz Starego Sącza Kazimierz Gizicki. – Zabytki wymagają nieustannej opieki i sporych nakładów finansowych. Ten tytuł to nasz kolejny atut w staraniach o pieniądze na rewaloryzację naszych skarbów. (RKA) Andrzej Dlugosz – prezes Towarzystwa Miłośników Starego Sącza i kustosz Muzeum Regionalnego im. Seweryna Udzieli: Z wielką radością przyjąłem informację, którą przekazał mi miesiąc temu pan burmistrz Jacek Lelek, że średniowieczny układ przestrzenny miasta wraz z zespołem klasztoru Sióstr Klarysek zostanie wpisany na prestiżową listę Pomników Historii. Jest to najwyższe krajowe wyróżnienie nadawane najważniejszym zabytkom w Polsce przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Tytuł ten ma przede wszystkim znaczenie prestiżowe i jest powodem do dumy. Szczególna wartość ma przyznanie go w tym roku, roku 100-lecia odzyskania przez Polskę Niepodległości, kiedy to Pan Prezydent Andrzej Duda postanowił, aby tych tytułów nadawanych najcenniejszym zabytkom krajowym od 1990 roku było dokładnie sto. Myślę, że tytuł Pomnika Historii naszemu miastu po prostu się należy. Jest tutaj wszystko to, co ważne dla polskiej świadomości i wspólnotowości, co jest systemem wartości i ma wymiar estetyczny. Ma ono bogatą ponad 750 letnią historię od założenia miasta przez księżną Kingę poprzez oddziaływanie do naszych czasów założonego przez nią klasztoru Sióstr Klarysek. To tutaj znajduje się jedno z najstarszych sanktuarioriów Polski. Tutaj też miało miejsce największe wydarzenie w całych dziejach, wizyta papieża Jana Pawła II połączoną z kanonizacją bl. Kingi w 1999 r. Po drugie zabytki, ich rangą. Wartość i znaczenie dla polskiej kultury są tak duże, że należy je otaczać szczególną opieką. Należy do nich najcenniejszy zespół klasztoru Sióstr Klarysek z gotyckim kościołem i przebudowanymi po roku 1600 zabudowaniami klasztornymi zawierającymi najwybitniejsze dzieła sztuki mistrzów tamtej epoki. Ponadto zabytkowa starówka z rynkiem i szachownicowy układ ulic z zachowanym częściowo układem ovalnicowym miasta z czasów św. Kingi. Wszystko to wymaga olbrzymiej troski o zachowanie tej spuścizny. Stara część miasta z klasztorem wpisana jest w rejestr zabytków, czyli poddana szczególnej opiece urzędu konserwatorskiego. Po roku 1990 w mieście dokonano na nie spotykaną wcześniej skalę rewaloryzacji zabytków: remont klasztoru i przebudowę średniowiecznego rynku z przyległymi ulicami. Mam nadzieję, że przyznanie naszemu miastu tego zaszczytnego tytułu przyczyni się do jeszcze większego zainteresowania nim i chęci jego głębszego poznania, a nasi rodacy i turyści z zagranicy będą jeszcze liczniej tutaj przybywać. (RKA) MALARSTWO RYSUNEK PIOTR NOWIŃSKI Wernisaż 4.01.2019 piątek godzina 18.00 Galeria pod piątką MIKROMUSIC w starosądeckim Sokole 2 marca 2019 godz. 19.00 Bilety: 50 zł ebilet.pl lub w Informacji Turystycznej, Rynek 5 TAK MI SIĘ NIE CHCE Najnowszy album Mikromusic PRACUJ JAKO OPIEKUNKA SENIORÓW BEZPŁATNE KURSY JĘZYKA NIEMIECKIEGO Nowy Sącz, ul. Długosza 72 Tel. 666 096 758 WARSZTATY MALOWANIA NA JEDWABIU DLA DZIECI 16.01-17.01 oraz 23.01-24.01.2019 WSTĘP 30 zł WIĘCEJ INFORMACJI 18 446 18 58 PRZED LATY W STAROSĄDECKIM „SOKOLE” PAWEŁ GLUGLA KOMITET MIESZCZAŃSKI W ST. SĄCZU URZĄDZA WE WTOREK, DNI 1 LUTEGO 1938 R., W SALACH „SOKOLA” TRADYCYJNĄ ZABAWĘ MIESZCZAŃSKĄ NA KTÓRĄ MA ZASZCZYT ZAPROSIĆ J. W. P. WRZĄ Z SZAN. RODZINĄ ZA KOMITEET: R. OGORZAŁY BURMISTRZ. W zasobach Biblioteki Narodowej zachowało się wiele bezcennych druków ulotnych opublikowanych przed 80 laty przez Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Starym Sączu. Budynek sokoli był centrum życia artystycznego, gimnastycznego, patriotycznego i narodowego Starego Sącza. Warto zwrócić uwagę na te unikatowe w skali kraju druki ulotne w formie zaproszeń. Nasi pradziadkowie, dziadkowie brali czynny udział w tych jakże radosnych i z pietyzmem kultywowanych tradycyjnych imprezach. Początek o godzinie 21. Orkiestra 1. P. S. P. z Nowego Sącza (Jazz) Wstęp 1'50 zł. — akademicki 1 zł. stroje wizytowe. Wsęp jedynie za okazaniem imiennego zaproszenia NA FUNDUSZ OBRONY NARODOWEJ URZĄDZA STAROSAДЕCKA MŁODZIEŻ AKADEMICKA ZABAWĘ WIOSENNĄ pod wysokim protektoratem J. W. Panów Dr MACIEJA ŁACHA Starosty Nowosądeckiego Sulk. dypl. ALFREDA KRAJEWSKIEGO Dow. 1 P.S.P. Księdza Dziekana ANTONIEGO ODZIOMKA ROBERTA OGORZAŁEGO Burmist. m. Starego Sącza na którą ma zaszczyt zaprosić J. W. P. Kaczówna Barbara z rodziną KOMITET. GODNOŚĆ GOSPODARZY HONOROWYCH RACZYLI PRZYJĄĆ J. W. PAŃSTWO: Bielawscy Ant. Dyr. Musianowiczówna Wand. Radc. Celewiczowa Hel. Ks. Niedojadło Jan Inż. Czarneccy Ant. Prof. Niegerowie Teof. Prof. Czechowie Jna. Burm. Ogorzałowa Wład. Dr. Darmusowie Jerz. Inż. Piotrowiczowie Władysł. Sędzia Goćlon Wład. Ręjowscy Stanisław. Prof. Jaroničzykowie Alf. Inż. Roszkowie Stanisław. Dr. Jersawetzowie Jul. Nacz. Ryndakowie Jan. Kap. Kaczanowscy Józ. Prof. Śliwowie Józef. Prof. Kempowie Ant. Pułk. Dr. Stampfl Mar. Ks. Kondelewicz Józ. Prof. Wagnerowie Jan. Prof. Kosiński Mar. Pułk. Wagnerowa Mar. Dyr. Kwaciński Ign. Dyr Wilga Stanisław Dr. Kuziel Stef. Żębowicz Kazimierz Dr. Lalkowie Rom. Dyr. Żębowie Aleksandr. Prof. Molewiczowie Józ. „Królewna śnieżka” na scenie w Starym Sączu Na dużym ekranie Po wyrazistych i efektownych doświadczeniach filmowych w Klubie "Kinematograf" powracamy w nowym cyklu do kina subtelnego. Belgijscy reżyserzy, bracia Dardenne to wciąż najważniejsi twórcy europejskiego kina. „Chłopiec na rowerze” (2009) potwierdza tę opinię, pokazując, że twórcy w niespotykany sposób potrafią kreować angażujące relacje między filmowymi postaciami – w tym przypadku między 11-letnim Cyrylem i Samantha, jego matką zastępczą, która stara się nawiązać kontakt z zagubionym chłopcem. O ekranowej chemii będzie można mówić również w przypadku następnych filmów: „Jaśniejsza od gwiazd” Jane Campion to prawdziwa filmowa poezja, melodramat jakich już się nie robi, a zarazem dzieło, które wyszło spod ręki mistrzyni reżyserii. Historia zakochanego poety Johna Keatsa jest równie poruszająca, co historia Ricka z „Casablanci” Michaela Curtiza. Arcydzieło z 1942 roku ze znakomitą Ingrid Bergman i Humphreym Bogartem wciąż ma wielką siłę oddziaływania – styl, gra aktorska, napięcie między postaciami wciąż budzą podziw. Stylne zakończenie filmu stanowi ciekawe wprowadzenie do kolejnego filmu, chociaż nieoczywistym, bo pozniorne tych dwóch produkcji nic nie łączy. „Appaloosa” to osadzona w realiach dzikiego zachodu opowieść o lojalności i bezgranicznym zaufaniu. Ed Harris w roli reżysera i aktora sprawdza się znakomicie, a towarzyszy mu znakomita Renée Zellweger, którą zobaczymy również w filmie „Chicago” Roba Marshalla – najpełniej ukazującym jej kunst aktorski. To wszystko w Klubie Filmowym, który zaprasza kinomanów w wieku 16+ w każdy czwartek o godz. 19:00 do Sokoła. (FN) Artur Andrus rozbawił publiczność do łez Podczas wyjątkowego koncertu Artura Andrusa artysta ujął publiczność niepowtarzalnym klimatem, doskonałym wykonaniem artystycznym i przede wszystkim wyszukanym humorem. Gorące żywiołowe oklaski nagradzały każdą piosenkę i śmieszniejsze teksty ze sceny, jednak najżywszą reakcję wywołała „Warszawska ballada działdowska” – w treści swojej związana ze Starym Sączem. Artur Andrus nawiązań do miasta św. Kingi w swoim repertuarze umieścił sporo (sam kiedyś przyznał, że uprawia wazeliniarstwo, więc nie zabrakło podziękowań w iscie autorskim stylu: Właściwie wszystko się wyjaśniło. Przyjchałem podziękować Staremu Sączowi za moją piosenkę „A jak patrzy się z Przehyby”. Dziękuję, że spotkałem tutaj tak wspaniałych ludzi. Dziękuję tym wszystkim, którym chciało się nieść krzeselka na Przehybe i Przehybie za to, że rozpościera się z niej taki widok), jednak czegoś takiego publiczność jeszcze nie słyszała. Piosenki o wydarzeniach w mieście nikt dotąd nie napisał – i to specjalnie z okazji jednego występu. Andrus jest pierwszy. Wprawdzie artysta od dobrych już kilku lat tworzy podczas swoich koncertów „Warszawskie ballady działdowskie”, które nawiązują swoim tekstem do miejsca, w którym aktualnie artysta występuje, jednakże wszędzie wciąż wzbudzają spore zainteresowanie. „Ballady” powstają przed występem satyryka w nieprzekraczalnym czasie 30 minut, wyłącznie w oparciu o artykuły z dostarczanej lokalnej prasy. W Starym Sączu było to ostatnie wydanie „Kuriera Starosądeckiego”. Szczególną uwagę artysta zwrócił na następujące artykuły: „Stary Sącz się rozpędza”, „Nowa kładka na Popradzie” (m.in. na wizję setek tysięcy rowerzystów), „Spektakl Tożsamość WILLa” (czyli występ Reagana z Leninem na scenie) oraz „Jarmark Bożonarodzeniowy” (szczególnie na różnorodne menu oraz występ Mikołaja ze skrzatami). – Ballady działdowskie były naładowane informacyjnie – mówił artysta. – Przed wojną nie każdy miał Internet, więc kiedy kapela wpadala na podwórko, niepotrzebne było wi-fi. Zastępowali plotkarskie portale, traktując o zbrodniach, zdradach, etc. Jak się okazało, tematy wyłowione przez Artura Andrusa były nie tylko ciekawe, ale też zabawne. Z nich stworzył piosenkę, która wywołała salwy śmiechu: Stefan założył garnitur nowy, Na który pensji wydał pół, Na Jarmark Bożonarodzeniowy, Lecz się niestety trochę struł. Wściekła się jego żona Barbara, Zwana gąborską królową, Musiała dziadujść wszystko naraz, Bigos i watę cukrową. Jeszcze do tego napil się piwa, Kilo popcornu, litr miodu, Barbarę zaś Mikołaj podrywa, Więc szybko do domu chodu. A tutaj w domu – rzecz niewesoła, Najstarsza córka Stefana Przyprowadziła prosto z Sokoła Lenina oraz Regana. We Ibie Stefana myśl jedna krąży, Iść po lekarza czy księżda, Ale niestety nigdzie nie zdąży, Bo Stary Sącz się rozpędza. Chwytą się biedny Stefan za głowę, Lenin się głupio uśmiecha, A Regan nagle wiśla na rower, I nową kładkę odjechał. Spotkał Stefana kolega Ziutek, Na ławce w jesiennym parku, Mówiąc, że jest jeszcze jeden skutek, Przedświątecznego jarmarku. Tak się kręciła przy Mikołaju Ziutkowa córka Beata, Że już na wiosnę, dokładnie w maju, Wychodzi za mąż za skrzata. (WW) Uroczyście i podniosłe Stary Sącz godnie i hucznie uczcił 100. rocznicę odzyskania niepodległości. W uroczystości włączyły się setki starosądeczan, uczniów, nauczyciele, druhowie Ochotniczych Straży Pożarnych, harcerze, tamburmajorki, Miejska Orkiestra Stary Sącz, Orkiestra Miejska z Barcic, biblioteki, parafie, stowarzyszenia i wiele innych organizacji. Przygotowania do starosądeckich obchodów niepodległościowych trwały od początku roku, a właściwe uroczystości rozpoczęły się już na kilka dni przed dniem 11 listopada. Już 6 listopada starosądecka biblioteka, włączając się w obchody rocznicowe, zaprosiła uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 2 oraz zaprzyjaźnionych z biblioteką seniorów ze Stowarzyszenia Miasto Świętej Kingi na koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu dzieci z przedszkola i szkoły podstawowej w Starym Sączu. Dzieci prezentowały znane pieśni patriotyczne poprzedzone wcześniejszą prezentacją historii ich powstania. Występ został przygotowany pod kierunkiem Agaty Nicpońskiej i Marty Fornagiel. Oficjalne obchody rocznicowe rozpoczęły się 9 listopada porannym XVII Niepodległościowym Biegiem Przełajowym oraz Turniejem Strzeleckim (o których to wydarzeniach piszemy w osobnym artykule na stronach sportowych), a także popołudniowym VII Międzyszkolnym Przeglądzie Pieśni Patriotycznej i Niepodległościowej pod patronatem burmistrza Jacka Lelka, który odbył się w starosądeckim Sokole przy pełnej widowni. Udział w przeglądzie był dla wszystkich lekcją patriotyzmu, w której śpiew pieśni połączony został z ciekawie zaprezentowaną historią Polski. Na scenie zaprezentowali się uczniowie ze szkół podstawowych i przedszkoli z terenu miasta i gminy Stary Sącz w dwóch grupach wiekowych – wielokrotnie nagradzani gromkimi brawami. Jury pod kierownictwem Wojciecha Knapika – dyrektora Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari miało wyjątkowo trudne zadanie wyłonienia najlepszych zespołów. Emocje udzielały się wszystkim. W tym roku najwyższe odznaczenia w obu grupach powędrowały do Szkoły Podstawowej z Barcic, m.in. za mistrzowskie wykonanie „Jedzie na kasztance” oraz „My, Pierwsza Brygada”. Natomiast 11 listopada, po tradycyjnych porannych obchodach w Gołkowicach, biało-czerwony marsz wyruszył spod Sokola do Rynku, gdzie zaplanowano mszę świętą w intencji ojczyzny. Po nabożeństwie, podczas podniesienia flagi państwowej na maszty, Stary Sącz włączył się w ogólnopolską akcję Niepodległa do Hymnu. Po uroczystościach w Rynku niepodległościowy pochód przeszedł pod siedzibę biblioteki, gdzie odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą założycielom Strażackiego Ruchu Oporu „Skała” – porucznikowi pożarnictwa Stanisławowi Mazanowi, podporucznikowi pożarnictwa Bronisławowi Piwowarowi i ogniowodzowi Mieczysławowi Wędrychowskiemu, straconym przez hitlerowców za działalność konspiracyjną w 1944 roku. Tablice ufundowali druhowie strażacy z Gminy Stary Sącz, a w niepodległościowych uroczystościach uczestniczyła rodzina Stanisława Mazana, m.in. jego prawnuk. Setki osób wzięło udział w Apelu Poległych na cmentarzu komunalnym, a delegacje złożyły wiązanki kwiatów pod pomnikami bojowników za ojczyznę. Po południu obchody rocznicowe przeniosły się ponownie do starosądeckiego Sokola, wypełnionego po brzegi wspólnym śpiewaniem pieśni legionowych i niepodległościowych. Mieliśmy też przyjemność obejrzeć wruszający montaż słowno-muzyczny, który przygotowali uczniowie Szkoły Podstawowej im. Juliususa Słowackiego w Starym Sączu. To był dzień pełen wielkiej radości z tego, że jesteśmy wolnymi ludźmi, żyjącymi w wolnej Polsce, dlatego finał świąt był równie radosny. Pokaz fajerwerków zdawał się być wspaniałym odzwierciedleniem tego, co mieliśmy dzisiaj w duszy – dumy i wdzięczności, że jesteśmy Polakami. – Dozeczać chwili, na którą czekaly całe pokolenia Polaków, do której w niezliczonych wierszach wzdychałi poeci, o którą się modlono, o którą walczyli z bronią w ręku całe pokolenia Polaków... Wolna Ojczyzna – dar, którego nie da się przecenić – mówił burmistrz Starego Sącza Jacek Lelek. – Sześć pokoleń rodaków nie dało wyrwać sobie polskości. Polskość przetrwała w rodzinach, Kościołach, języku, kulturze i sztuce. Mieli w tym udział także starosądeczanie. Nie zabrakło ich u boku Napoleona, w powstańcach i Legionach. Dziś w 100. rocznicę odzyskania niepodległości chcemy znanych i bezimiennych bohaterów objąć wdzięczną pamięcią i modlitwą. Wolność jest nie tylko dana, ale zadana. Tej prawdy doświadczyliśmy w latach okupacji hitlerowskiej i sowieckiej. Tego, o czym marzyły całe pokolenia, dzisiaj doświadczamy my. Idźmy pod biało-czerwoną flagą z radością i zawsze szukajmy tego, co nas łączy. Oprócz oficjalnych obchodów niepodległościowych organizowanych przez Gminę Stary Sącz i Centrum Kultury i Sztuki im. Ady Sari, również w starosądeckich placówkach oświatowych podjęto szereg cennych inicjatyw. – Stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości to wyjątkowa rocznica, a jednocześnie niepowtarzalna okazja, by podjąć działania służące budowaniu wspólnoty, kształtowaniu tożsamości narodowej i poczucia dumy z bycia Polakiem – napisała Anna Zalewska, Minister Edukacji Narodowej w swoim liście skierowanym do szkół, przedszkoli i placówek oświatowych. Słowa te zostały dobrze przyjęte przez starosądecką społeczność szkolną. Szlakiem pierwszych dni wolności Szkoła Podstawowa w Starym Sączu nr 1 im. ks. Józefa Tischnera 8 listopada zorganizowała uroczystą akademię. Odpowiadając na apel uroczystego śpiewania państwowego hymnu, w dniu Święta Niepodległości punktualnie o godzinie 11:11 uczniowie szkoły dołączyli do tej inicjatywy. Oprócz tego starosądecka Jedynka zorganizowała patriotyczne wycieczki do kresowych miast dawnej Rzeczypospolitej: Lwowa, Drohobycza, Truskawca i Żółkwi, a koordynatorki szkolnego projektu „Ojczyzna – na start!”, współpracując z Dyrekcją szkoły, rodzicami oraz z wychowankami, zrealizowały następujący bogaty wachlarz wydarzeń towarzyszących: - wykład dla piątklasistów w gmachu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego: „Adam Mickiewicz – polski wieszcz narodowy”, - wystawę „Bohaterowie II wojny światowej”, - wykład dr. Łukasza Połomskiego zatytułowany „Śadeckie drogi do niepodległości”, - przygotowanie i wysłanie kartek z życzeniami dla Marszałka Polski do Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku – w ramach ogólnopolskiej kampanii „Szkoła Niepodległej” rekomendowanej przez MEN, - projekcje w kinie „Helios” w Nowym Sączu stanowiącą filmową ekranizację lektury reprezentującej literaturę faktu: „Dywizjon 303. Historia prawdziwa”, - ideę popularyzowania polskich herosów WOLNOŚCI w dniu 26 listopada br. promowała inscenizowana rozprawa sądowa w gmachu Sądu Okręgowego w Nowym Sączu pt. „Bohaterowie historii dają świadectwo prawdzie” w wykonaniu uczniów, rodziców i nauczycieli, - prelekcję popularyzującą historię żydowskich mieszkańców Grodu św. Kingi: „Był sobie starosądecki sztetl”. 100 kartek na 100-lecie Setna rocznica odzyskania przez Polskę Niepodległości zmobilizowała społeczność Szkoły Podstawowej nr 2 im. Juliusza Słowackiego w Starym Sączu do podjęcia szeregu działań upamiętniających ten dzień. Jak co roku, uczniowie Szkoły pełnili warte honorowa przy pomniku „Golgota Wschodu” – poświęconym pamięci Polaków pomordowanych na wschodzie, ofiar zbrodniczego systemu stalinowskiego. Zwieńczeniem obchodów była uroczysta akademia „Trudna wolność” z niezwykłą podróżą przez dzieje państwa polskiego. Akademię zakończył mity akcent: wręczenie nagród i pamiątkowych dyplomów uczniom nagrodzonym w konkursach recytatorskim, plastycznym i wiedzy. W ramach uczczenia 100. rocznicy Odzyskania Niepodległości Szkoła zrealizowała również następujące inicjatywy: - wycieczki Szkolnego Koła Turystycznego „Na szlakach niepodległości w Beskidzie Sadeckim”, - 100 meczu na stulecie, - wspólne śpiewanie pieśni patriotycznych dla uczniów klas pierwszych i drugich z profesjonalnymi muzykami podczas spotkania przygotowanego przez MCK SOKÓŁ w Nowym Sączu, - konkurs recytatorski „Ojczyzna słowem malowana” przygotowany przez bibliotekę szkolną, - udział w projekcie pn. „100 kartek na 100-lecie odzyskania niepodległości”. Koncert pieśni patriotycznej i niepodległościowej 8 listopada w Szkole Podstawowej im. Franciszka Świebodzińskiego w Barcicach odbył się uroczysty Koncert Pieśni Patriotycznej i Niepodległościowej. Organizatorzy zadobili, aby każdy mógł włączyć się we wspólne śpiewanie i przygotowali okolicznościowe śpiewniki. Szkoła wzięła również udział w konkursie plastyczno-literackim „Pocztówka dla Polski”, a wykonane prace można było obejrzeć podczas koncertu. Natomiast 9 listopada dzieci z oddziałów zerowych w galowych strojach, z kotylionami i flagami w narodowych barwach przeszły ulicami Barcic, śpiewając patriotyczne pieśni. Uczestniczyli w specjalnie zorganizowanej przez księdza Prałata Stanisława Dzieka- na mszy świętej dla przedszkolaków. O godz. 11:00 został odśpiewany hymn państwowy. Szkoła zorganizo- wała również ciekawą lekcję historii. Uczniowie klas drugich i klasy trzeciej brali udział w zajęciach z okazji 100. rocznicy odzyskania Niepodległości przygotowanych przez Bibliotekę Pu- bliczną w Barcicach. Dzieci z zain- teresowaniem słuchały fragmentów książki „Mirabelka” C. Harasimowicza oraz wykonywały pracę plastyczną – życzenia dla Polski. Z pieśnią przez dzieje polski 8 listopada 2018 roku w Szkole Podstawowej im. I Pułku Strzelców Podhalańskich w Gaboniu społeczność wsi połączyła się we wspólnym przedsięwzięciu śpiewania i słuchania pieśni patriotycznych. Sztafardarowym hasłem uroczystości „Z pieśńią przez dzieje Polski” zebrani widzo- wie zostali włączeni w krąg pieśni ojczyznej, która od wieków towarzyszła ludziom w chwilach radosnych, a także w momentach dramatycznych jako brzęcja na duchu i kojąca ból pocieszyćel. Szkoła włączyła się również do akcji „Rekord dla Niepodległej” ogłoszonej przez Minister Edukacji Narodowej oraz Radę Dzieci i Młodzieży Rzeczypospolitej Polskiej. W piątek, 9 listopada 2018 r. o godzinie 11:11, w ramach świętowania 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, wspólnie odspiewano 4-zwrotkowy hymn narodowy. Malowane dla i o Niepodległe Uczniowie klas I–IV oraz dzieci z od- działów przedszkolnych Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Golkowicach wzięli udział w akcji plastycznej „Malowane dla i o Niepodległe” zorganizowanej przez bibliotekę szkolną. Malowali kolorowanki patriotyczne tematycznie związane z naszą Ojczyzną, między innymi: „Polscy Święci i błogosławieni”, „Znani w świecie Polacy” i „Wszystko, co polskie...”. Wszystkie prace zostały wyekspono- wane na holu szkolnym. Bogu niech będą dzięki Z okazji 100-lecia Niepodległości w Szkole Podstawowej im. Świętej Kingi w Popowicach odbył się Koncert Pieśni Patriotycznych. Wystąpiły dzieci z zerówki, Polonez został wykonany przez uczniów klas pierwszej i trzeciej, zaśpiewały Lena Drożdż oraz Kinga i Oliwia Stachoń, które wy- stępowali jako przedstawiciele dru- żyny zuchowej działającej w Szkole. Nie zabrakło również Drużyny Har- cerskiej Wilki, która zawsze w cza- sie takich uroczystości służy pomocą i wsparciem. Najważniejszym punktem uroczystości było odśpiewanie hymnu narodowego oraz posadzenie dębu, który za 100 lat ma przerósnąć budynek Szkoły. Uczniowie nie zapo- mnieli o prośbie, z jaką zwrócił się do starosądcean burmistrz Jacek Lelek, aby ozdobić każdy dom biało-czerwoną flagą. Uczniowie przyniosli zdjęcia swoich domów z wywieszoną flagą. Pani Dyrektor rozdała również nagrody w konkursie na najładniej przystrojoną salę lekcyjną. Pociąg do wolności Do Szkoły Podstawowej im. Ks. Pra- łata Pk. Tadeusza Dłubacza w Mosz- czenicy zawitali przedstawiciele władz powiatowych samorządowych z wójtem Marceliem Piekarkiem na czele, dyrektory szkół wraz z delega- cjami oraz rodzice. Odsłonięto wystawe „Ojcowie Niepodległości” ufundowa- ną przez oddział IPN w Łodzi. Na terenie Szkoły 9 listopada odbyła się uroczysta akademia przygoto- wana przez uczniów pod hasłem „Dla Niepodległej” z inscenizacją słow- no-muzyczną „Pociąg do wolności”. Szkoła zorganizowała także konkurs plastyczny „Tu wszędzie jest nasza Ojczyzna”. Najlepsze prace były za- prezentowane podczas wystawy i do dziś mogą być podziwiane, przypomi- nając uczniom o Roku Niepodległej. Ciekawą inicjatywą może pochwalić się samorząd uczniowski, który zorganizował akcję „Sto chorągiewek na stulecie niepodległości Polski”. Wią- czył się również w akcji „Niepodległa do hymnu!”. Z inicjatywy samorządu został zorganizowany „Koncert pieśni patriotycznych”, podczas którego cała społeczność szkolna, odświęt- nie ubrana, z kotylionami na pier- siach oraz z chorągiewkami w rękach odśpiewała najbardziej znane pieśni o treści niepodległościowej. Na- tomiaści szkolne koło dziennikarskie uczciło to niezwykle radosne dla Polaków wydarzenie, wydając okoliczno-ściowy numer szkolnej gazetki „Świat Ucznia”, w którym m.in. pojawiły się informacje przybliżające sylwetki „Ojców Niepodległości Polski” oraz kon- kurs z nagrodami „Kim są te postacie?”, polegający na rozpoznaniu portretów kilkunastu wielkich Pola- ków (pisarzy, polityków, artystów) za- sługujących dla Ojczyzny. „Gdy wolności nadszedł czas...” Szkoła Podstawowa w Przysietnicy również włączyła się w akcję „Rekord dla Niepodległej” i 9 listopada zosta- ły wspólnie odśpiewane punktualnie o godzinie 11:11. przez wszystkich uczniów i nauczycieli cztery zwrotki hymnu narodowego. Wcześniej słowo wprowadzające przygotowali gimna- zjaliści. Nawiązali oni do okoliczności powstania „Mazurka Dąbrowskiego” oraz przypomnieli ważne daty z histo- rii związane z ogłoszeniem tej pieśni hymnem narodowym. Była to szczę- gólna lekcja patriotyzmu. Z okazji setnej rocznicy odzyskania Niepodległości w Szkole przez cały rok odbywały się liczne przedsięwzięcia, apele, akademie oraz wycieczki, które dotyczyły miejsc, wydarzeń i zasłużonych Polaków walczących o wolność nas wszystkich. Samorząd Uczniowski również starał się aktywnie w tym uczestniczyć, propagując szacunek do symboli narodowych i bohaterów. W przeddzień uroczystości Rada przygotowała okolicznościową gazetkę. Znalazły się w niej najważniejsze daty i informacje, które każdy Polak i Polka powinni znać oraz zaproszenie na uroczyste obchody tej niezwykłej rocznicy w naszej szkole zaplanowane na 11 listopada. 11 listopada w kościele p.w. Św. Jana Chrzciciela w Przysietnicy rozpoczęła się Msza Święta w intencji Ojczyzny. Następnie w Szkole odbył się wzruszający spektakl pod tytułem „Gdy wolności nadszedł czas...” przygotowany przez uczniów klasy 8a i harcerzy. Zanim aktorzy pojawieli się na scenie, miało miejsce uroczyste rozwinięcie kilkumetrowej flagi biało–czerwonej, która zawisła na jednej ze ścian sali gimnastycznej. Uroczystość w naszej szkole swoją obecnością zaszczycili: burmistrz Starego Sącza, Jacek Lelek, wiceburmistrz Starego Sącza, Kazimierz Gizicki, wieloletnia dyrektor szkoły, Zofia Golonka, proboszcz parafii, ksiądz prałat Jan Wachala, sołtys wsi, Kazimierz Ptasiński, radny Rady Miejskiej w Starym Sączu, Jan Tokarczyk. Wszyscy wspólnie śpiewali pieśni patriotyczne, którym towarzyszył Krzysztof Smyda. Można też było poczęstować się słodkościami przygotowanymi przez rodziców z każdej klasy. Z inicjatywy Rady Rodziców były też rozprowadzane „cegiełki” na nowy sztandar Szkoły. Muzycznie w Muzycznej Szkoła Muzyczna I stopnia w Starym Sączu obchody rocznicowe zainaugurowała koncertem instrumentalnym oraz koncertem z udziałem chóru szkolnego w starosądeckim Sokole. W programie znalazły się wspomnienia o Janie Adamie Karasińskim, artyście muzyku, kompozytorze, nazywanym przez znawców polskim Straussem i królem walca. Mogliśmy również usłyszeć między innymi utwory Karłowicza i Moniuszki. Wszystkich przybyłych gości powitała dyrektor szkoły Joanna Ustarbowska-Dudka. Nie zabrakło burmistrza Jacka Lelka, radnych, dyrektorów szkół i przedszkoli, a także najbliższej rodziny Jana Adama Karasińskiego. Wieczór patriotyczny i uroczyste przedstawienia W Gminnym Przedszkolu uroczystości rozpoczęły się już w czwartek, 8 listopada 2018. Dzieci z grupy „Motylki” oraz „Misiaki” wraz z wychowawczyniami: Anną Zagórowską, Marią Kossakowską, Jolantą Słowik i Magdalena Błaszczyk zaprosiły rodziców na „Wieczór Patriotyczny”, podczas którego dzieci zaprezentowały wiersze patriotyczne i tańce narodowe: poloneza i krakowiaczka. Dzień później cała społeczność przedszkolna uczestniczyła w okolicznościowym przedstawieniu pt. „11 listopada 1918–2018. 100 lat wolności i miłości”. Punktualnie o godzinie 11.11 w ramach akcji „Śpiewamy dla Niepodległej” wokół przedszkola rozległ się śpiew przedszkolaków i personelu. Odśpiewano cztery zwrotki Hymnu Państwowego. Natomiast sztandarowa przedszkolna uroczystość „Przedszkolaki w hołdzie św. Janowi Pawłowi II” pt. „Dar Wolności i Niepodległości” odbyła się 15 listopada w starosądeckim Sokole, w której wzięły udział trzy grupy przedszkolne: „Pszczółki”, „Tygryski” i „Biedroneczki”. (red) Nowy Rok w wiedeńskim klimacie W drugi weekend nowego roku, w dniach 11 i 12 stycznia o godz. 19.00 w starosądeckim Sokole odbędzie się uroczysty Koncert Noworoczny w stylu wiedeńskim pod patronatem burmistrza Jacka Lelka. Ta muzyczna ucza będzie nawiązywać do tradycyjnych gali i noworocznych koncertów odbywających się w Wiedniu, dlatego obowiązywać będą stroje wieczorowe. Podczas gali zabrzmią największe przeboje króla walca – Johannna Strausssa, a także utwory Franzu Lehara i Martina Scherbachera. Miejska Orkiestra Stary Sącz prowadzona przez znakomitego maestro Georga Weissa zadba o dobrą zabawę. – Do koncertu przygotowujemy się zgodnie z planem. Pracujemy bardzo intensywnie, przed nami zostały jeszcze tylko cztery próby. Zaprezentujemy głównie wiedeńskie melodie. Będziemy gościć wyjątkowych solistów klasycznych. Zazwyczaj to my jeździmy do Krakowa, a tym razem Kraków przyjedzie do nas. Na scenie wystąpi wokalistka Piwnicy pod Baranami – Irena Michalska. W klasycznych operetkach zaprezentuje się wspaniała sopranistka grająca już w operze w Chicago - Karolina Talarczyk, która zaśpiewa utwory solo oraz w duecie z tenorem Sebastiainem Izwickim. Nie zabraknie także tradycyjnych już akcentów humorystycznych oraz niespodzianek. Serdecznie wszystkich zapraszam na te dwa niezapomniane wieczory – dodaje Georg Weiss. Koncert poprowadzi Katarzyna Gurgul. Bilety dostępne są jeszcze w przedsprzedaży w cenie 35 zł na stronie www.ekobilet.pl. (WW) Rekord dla Niepodległej XVII Niepodległościowe Biegi Przełajowe miały w tym roku wyjątkową oprawę. Wszyscy uczestnicy utworzyli żywą mapę Polski i o godzinie 11:11 zaśpiewali cztery zwrotki „Mazurka Dąbrowskiego”. 9 listopada na Starosądeckich Bloniach spotkali się uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych z powiatu nowosądeckiego, aby w duchu sportowej rywalizacji uczcić 100. rocznicę odzyskania niepodległości. Organizatorami XVII Niepodległościowych Biegów Przełajowych i turnieju strzeleckiego były Szkoła Podstawowa im. Franciszka Świebockiego w Barcicach i Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Dzieci i Młodzieży „Rozwiń Skrzydła” we współpracy z Urzędem Miejskim w Starym Sączu i Diecezjalnym Centrum Pielgrzymowania. Zawody te od siedemnastu lat cieszą się dużym zainteresowaniem i na stałe wpisały się w kalendarz gminnych uroczystości obchodów 11 listopada. W tym roku miały wyjątkową oprawę. Rozpoczęły się honorową rundą wokół Ołtarza Papieskiego prowadzoną przez Jacka Lelka – Burmistrza Starego Sącza, Grzegorza Garwola – Dyrektora SP w Barcicach oraz ks. Mariusza Żabe – Dyrektora DCP. Następnie wszyscy uczestnicy utworzyli żywą mapę Polski i o 11:11 zaśpiewali cztery zwrotki „Mazurka Dąbrowskiego”. W ten sposób oddali hołd tym, którzy przyczynili się do odzyskania niepodległości i włączyli się w ogólnopolską akcję „Rekord dla Niepodległej”. W zawodach sportowych rywalizowało łącznie 425 osób. Wśród nich po raz pierwszy przedstawiciele Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych „Gniazdo” oraz Hufca Pracy w Starym Sączu. Konkurencje biegowe miały charakter rywalizacji indywidualnej i zespołowej. Przewodzili je nauczyciele wychowania fizycznego ze SP w Barcicach: Dorota Młyńska-Postrożny, Marta Myślik i Jarosław Janikowski. Najlepszymi zawodnikami w poszczególnych grupach byli: - Klasy IV–VI dziewczyny: 1 miejsce – Oliwia Orłowska (SP nr 1 w Starym Sączu) PUCHAR BURMISTRZA, 2 miejsce – Paulina Garwol (SP nr 1 w Starym Sączu), 3 miejsce – Julia Trybuła (SP w Przysietnicy), 4 miejsce – Natalia Gargula (SP nr 2 w Starym Sączu), 5 miejsce – Natalia Konieczna (SP w Przysietnicy). - Klasy IV–VI chłopcy: 1 miejsce – Paweł Tokarczyk (SP w Barcicach) PUCHAR BURMISTRZA, 2 miejsce – Jakub Ogorzałek (SP Nr 1 w Starym Sączu), 3 miejsce – Jakub Gizicki (SP w Barcicach), 4 miejsce – Karol Słowik (SP w Gołkowicach), 5 miejsce – Adam Tokarczyk (SP w Rytrze). - KI. VII–VIII SP i III gimnazjum dziewczyny: 1 miejsce – Julia Pustułka (SP w Rytrze) PUCHAR BURMISTRZA, 2 miejsce – Wiktoria Jankowska (SP w Przysietnicy), 3 miejsce – Dominika Jankowska (SP w Przysietnicy), 4 miejsce – Emilia Sowińska (SP nr1 w Starym Sączu), 5 miejsce – Patrycja Tokarczyk (SP w Barcicach). - KI. VII–VIII SP i III gimnazjum chłopcy: 1 miejsce – Kacper Dudczak (SP w Rytrze) PUCHAR BURMISTRZA, 2 miejsce – Adrian Zieliński (SP w Gołkowicach), 3 miejsce – Jakub Hyclak (SP nr 2 w Starym Sączu), 4 miejsce – Bartosz Kurzeją (SP nr 2 w Starym Sączu), 5 miejsce – Artur Kozieński (SP nr 2 w Starym Sączu). - Szkoły ponadgimnazjalne dziewczyny: 1 miejsce – Anna Podgór ska (LO Stary Sącz) PUCHAR BURMISTRZA, 2 miejsce – Klaudia Olszowska (LO w Starym Sączu), 3 miejsce – Julia Nosal (Zespół Szkół Samochodowych w Nowym Sączu), 4 miejsce – Agata Konopka (LO w Starym Sączu), 5 miejsce – Jowita Chelmecka (LO w Starym Sączu). - Szkoły ponadgimnazjalne chłopcy: 1 miejsce – Michał Dudczak (Zespół Szkół Samochodowych w Nowym Sączu) PUCHAR BURMISTRZA, 2 miejsce – Krzysztof Wilk (Zespół Szkół Samochodowych w Nowym Sączu), 3 miejsce – Krystian Jasiński (Zespół Szkół Samochodowych w Nowym Sączu), 4 miejsce – Arkadiusz Janikowski (Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych w Nowym Sączu), 5 miejsce – Wiktor Madziar (Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych w Nowym Sączu). Zwycięzcy otrzymali nagrody rzeczowe, a wszyscy zawodnicy pamiątkowe medale. Okolicznościowe statuetki trafiły do szkół biorących udział w zawodach. W punktacji zespołowej w kat. gorii szkół podstawowych Puchar Burmistrza Starego Sącza otrzymała Szkoła Podstawowa w Przysietnicy, II miejsce zajęła SP nr 1 w Starym Sączu, a III miejsce SP w Rytrze. W kategorii szkół ponadgimnazjalnych Puchar Burmistrza wywalczyli uczniowie z Zespołu Szkół Samochodowych w Nowym Sączu, II miejsce Zespół Szkół Elektryczno-Mechanicznych w Nowym Sączu, III miejsce LO w Starym Sączu. Towarzyszący biegiem turniej strzelecki został przygotowany przez Klub Strzelecki „VIS”, którego opiekunem jest Mateusz Borucki. Rozegrany został w trzech kategoriach wiekowych, a nad przebiegiem czuwał Kazimierz Baran, sędzia PZSS i instruktor LOK. Zwycięzcy uczestnicy otrzymali okolicznościowe dyplomy oraz nagrody rzeczowe. - I kategoria szkoły podstawowe klasy IV–VI: 1 miejsce – Elena Lompart (SP w Barcicach), 2 miejsce – Oliwier Golonka (SP w Gołkowicach), 3 miejsce – Nicola Cisowska (SP w Barcicach). - II kategoria szkoły podstawowe klasy VII–VIII SP i III gimnazjum: 1 miejsce – Patryk Bieryt (SP w Gołkowicach), 2 miejsce – Dariusz Mos (SP w Barcicach), 3 miejsce – Kacper Cisowski (SP w Barcicach). - III kategoria szkoły ponadgimnazjalne: 1 miejsce – Sylwia Nowak (LO w Starym Sączu), 2 miejsce – Miłosz Gorczowski (Hufiec Pracy w Starym Sączu), 3 miejsce – Karolina Olszowska (Hufiec Pracy w Starym Sączu). Organizatorzy dziękują wszystkim, którzy przyczynili się do organizacji imprezy. Nad sprawnym przebiegiem zawodów czuwali wolontariusze ze SP w Barcicach. Opiekę medyczną zapewniła pielęgniarka – p. Marta Pawlik. Żywą mapę Polski nagrał z drona p. Dariusz Ptak, zdjęcia wykonała M. Postrożny. Zawody zorganizowano dzięki środkom otrzymanym od Gminy Stary Sącz na realizację projektu „Sport – Łączy – kształtuje – hartuje”. W części artystycznej projekt dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich i Województwa Małopolskiego”. (red) Burmistrz Starego Sącza Jacek Lelek i Miejska Orkiestra Stary Sącz pod dyrekcją Georga Weissa serdecznie zapraszają na KONCERT NOWOROCZNY w stylu wiedeńskim gościnnie wystąpią: Karolina Talarczyk – sopran Sebastian Iźwicki – tenor 11 i 12.01.2019 (piątek i sobota) o godz. 19.00 w starosądeckim Sakole Koncerty są biletowane * obowiązują stroje wieczorowe Przedsprzedaż biletów w cenie 35 zł na stronie www.ekobilet.pl/ckis oraz w Informacji Turystycznej w Starym Sączu, Rynek 5. Cena w kasie: 40 zł	57c8644c-1422-4ed9-8b15-5771c38a9404	finepdfs	1.961914	CC-MAIN-2021-39	https://it.wstarymsaczu.pl/wp-content/uploads/2020/12/@KS_241.pdf	2021-09-18T09:40:10+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2021-39/segments/1631780056392.79/warc/CC-MAIN-20210918093220-20210918123220-00357.warc.gz	383,124,203	0.997997	0.999873	0.999873	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Lat...	pol_Latn	{}	true	[ 227, 1524, 4663, 8330, 11969, 15341, 18524, 21802, 27247, 28798, 30314, 33495, 34000, 34922, 36029, 37694, 40894, 45580, 49652, 54577, 59286, 63332, 65234, 65739 ]	1	0
KOŚCIÓŁ FRANCISZKANÓW W OPOLU INTENCJE MSZALNE 2 - 9 września 2018 NIEDZIELA 2 września 2018 – XXII NIEDZIELA ZWYKŁA 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 12 07.00 Za + Adama Gibałę. 09.00 Z podziękowaniem za otrzymane łaski, z prośbą o dalsze Boże błogosławieństwo, zdrowie, dary Ducha Świętego dla Mateusza z okazji pierwszej rocznicy urodzin, Poli z okazji 3 rocznicy urodzin oraz opiekę MB dla ich rodziców Ewy i Rafała Wójcik z okazji kolejnej rocznicy ślubu a także o Boże bł. i dary Ducha Świętego dla Melanie [czyt. Melani] z okazji 13 rocznicy urodzin. 10.30 Za wst. Aniołów Stróżów o Boże błogosławieństwo, opiekę i zdrowie dla Paulinki i Wiktorii, ich rodziców i chrzestnych. 12.00 O radość wieczną dla + Andrzeja Charciarka. 19.00 Do Opatrzności Bożej z podziękowaniem za otrzymane łaski, z prośbą o zdrowie i Boże błogosławieństwo w int. Andrzeja Kułagi z okazji 70 rocznicy urodzin. 21.00 Za ++ Antoninę i Witolda Kwiatkowskich, + Hildegardę Pelzer z mężem i rodzicami. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 12 (GR) Za + Natalię Sytnik, 12 Poniedziałek 3 września 2018 – Wspomnienie św. Grzegorza Wielkiego, papieża i dK 07.00 Z podziękowaniem za otrzymane łaski w ciągu 30 lat małżeństwa, prosząc o błogosławieństwo Boże na dalsze lata. 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 13 08.00 O szczęście wieczne dla + męża Bronisława, mamy Heleny, ojców Wiktora i Jana, teściów Anieli i Władysława, oraz ++ z pokrewieństwa. 09.00 Do Opatrzności Bożej o uzdrowienie duszy i ciała dla rodziny Piotra, Magdy i dzieci. 19.00 Do Miłosierdzia Bożego o radość wieczną dla ++ ojca Michała Marcinkiewicza, dziadków Zofii i Antoniego, stryja Stanisława, Joanny Marcinkiewicz oraz kuzyna Stanisława. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 13 (GR) Za + Natalię Sytnik, 13 Wtorek 4 września 2018 – Dzień powszedni 07.00 Z podziękowaniem za otrzymane łaski, z prośbą o dalsze błogosławieństwo Boże i zdrowie w int. Zofii Remień z okazji 60 rocznicy urodzin oraz dla całej rodziny. 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 14 08.00 Zbiorowa za żyjących. 09.00 Za + męża Piotra Juranek, rodziców Emilię, Jerzego Przemus, siostrę Barbarę, teściów Albinę, Józefa Juranek. 19.00 Zbiorowa za żyjących. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 14 (GR) Za + Natalię Sytnik, 14 Środa 5 września 2018 – Dzień powszedni 07.00 Za + Adama Gibałę. 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 15 08.00 O zdrowie dla Katarzyny. 09.00 Do Opatrzności Bożej z podziękowaniem za otrzymane łaski, z prośbą o Boże błogosławieństwo, zdrowie i opiekę Matki Najświętszej w int. Piotra i Ireny Jaworskich z dziećmi oraz całej rodziny. 19.00 Za + męża Zbysława i ++ z pokrewieństwa. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 15 (GR) Za + Natalię Sytnik, 15 Czwartek 6 września 2018 – Dzień powszedni 07.00 O zdrowie, dary Ducha Świętego i opiekę Matki Bożej dla Marka. 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 16 08.00 Za ++ ojca Wilhelma Kowolik z okazji urodzin, żonę Annę, teściów Elżbietę i Pawła. 09.00 Za + męża Gintra Panic w 6 rocznicę śmierci, ++ jego rodziców, a także rodziców Agnieszkę, Wilhelma Pielorz oraz ++ z pokrewieństwa. 19.00 O nowe powołania. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 16 (GR) Za + Natalię Sytnik, 16 Piątek 7 września 2018 – Dzień powszedni 07.00 Za ++ Marię i Adolfa Morawiec, Annę i Huberta Nawrot. 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 17 08.00 Za + Elżbietę Debernic w 10 rocznicę śmierci oraz ++ z rodziny. 09.00 Zbiorowa za zmarłych. 19.00 W int. wynagradzającej NSPJ. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 17 (GR) Za + Natalię Sytnik, 17 Sobota 8 września 2018 – Święto Narodzenia NMP 07.00 O zdrowie dla Katarzyny. 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 18 08.00 Do Opatrzności Bożej z prośbą o zdrowie dla Michała Kalickiego. 09.00 Za ++ rodziców Jadwigę i Józefa Mehl [czyt. Mel] oraz Marię i Wincentego Wróbel, ++ z rodziny i d.w.c.c. 19.00 O szczęśliwą operację dla Teresy. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 18 (GR) Za + Natalię Sytnik, 18 NIEDZIELA 9 września 2018 – XXIII NIEDZIELA ZWYKŁA 07.00 Za + Jadwigę Rabiej, GR, 19 09.00 Za + Agnieszkę Dziwak. 10.30 Do Opatrzności Bożej z prośbą o dary Ducha Świętego, łaskę zdrowie i opiekę Matki Bożej w int. Marcela Mrukota z okazji 18 rocznicy urodzin. 12.00 Za ++ rodziców Helenę, Jana Chrzanowskich oraz brata Zbigniewa w kolejne rocznice śmierci. 17.00 W intencji Franciszkańskiego Zakonu Świeckich. 19.00 Za ++ rodziców Annę i Ludwika Joszko, Marię i Melchiora Siedlacek. 21.00 Do Bożej Opatrzności z podziękowaniem za otrzymane łaski, z prośbą o dalsze dla Aleksandry i Macieja Kasperków z okazji 10 rocznicy ślubu, a także o błogosławieństwo dla córki Karoliny oraz rodzin Kasperków i Lachorów. (DN) W intencji wynagradzającej za grzechy Jana, 19 (GR) Za + Natalię Sytnik, 19	<urn:uuid:04e39fb8-3fa3-4a53-a1b1-993047d94f3c>	finepdfs	1.03418	CC-MAIN-2019-09	https://opole.franciszkanie.pl/wp-content/uploads/2018/10/22-NZ-intencje.pdf	2019-02-23T18:02:59Z	crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550249508792.98/warc/CC-MAIN-20190223162938-20190223184938-00175.warc.gz	631,508,300	0.999913	0.999911	0.999911	[ "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 2663, 4785 ]	1	0
ZARZĄDZENIE NR 107/2024 WÓJTA GMINY KONOPISKA z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Programu określającego zasady wydawania i użytkowania Karty Mieszkańca Gminy Konopiska. Na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U.z 2024 r. poz.1465 z póżn.zm.) w związku z §3 uchwały nr 52/VIII/2024 Rady Gminy Konopiska z 17 grudnia 2024r. w sprawie wprowadzenia na terenie Gminy Konopiska Karty Mieszkańca Gminy Konopiska zarządzam, co następuje. § 1. Wprowadzić Regulamin określający zasady wydawania i użytkowania Karty Mieszkańca Gminy Konopiska. § 2. Wykonanie zarządzenia powierza się Kierownikowi Referatu Spraw Obywatelskich. § 3. Nadzór nad wykonaniem zarządzenia powierzam Sekretarzowi Gminy. § 4. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem podpisania. Wójt Gminy Konopiska mgr inż. Artur Brędzel Regulamin Programu określającego zasady wydawania i użytkowania Karty Mieszkańca Gminy Konopiska § 1. Postanowienia ogólne 1. Regulamin określa warunki wydawania i użytkowania Karty Mieszkańca Gminy Konopiska, zwanej dalej "Kartą". 2. Organizatorem Programu Karty Mieszkańca Gminy Konopiska jest Gmina Konopiska, zwana dalej "Organizatorem". 3. Organizator w ramach realizacji Programu Karty Mieszkańca Gminy Konopiska, zwanego dalej "Programem", wydaje Kartę Mieszkańca Gminy Konopiska. 4. Karta potwierdza uprawnienia mieszkańca, któremu została wydana, do korzystania z aktualnych zniżek, ulg, zwolnień i innych przywilejów udzielanych przez Organizatora Programu lub Partnerów Programu. 5. Ulgi, zwolnienia i zniżki mają charakter czasowy. 6. Karta nie jest kartą kredytową, płatniczą, bankomatową, nie zastępuje też żadnej formy płatności. 7. Wzór Karty Mieszkańca Gminy Konopiska, stanowi Załącznik nr 1 do niniejszego Regulaminu. § 2. Zasady wydawania Karty 1. Użytkownikiem Karty może być osoba, która spełnia warunki niniejszego Regulaminu oraz zaakceptuje jego postanowienia. 2. Kartę mogą otrzymać: 1) osoby pełnoletnie, które rozliczają podatek dochodowy od osób fizycznych w Urzędzie Skarbowym w Częstochowie oraz deklarują w zeznaniu podatkowym, że ich miejscem zamieszkania jest Gmina Konopiska; 2) osoby, które rozliczają podatek rolny z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego i deklarują w informacji w sprawie podatku rolnego jako miejsce zamieszkania Gminę Konopiska; 3) osoby zamieszkujące na terenie Gminy Konopiska, korzystające ze świadczeń udzielonych przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Konopiskach i nieosiągające dochodów opodatkowanych; 4) dzieci osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 do ukończenia przez nie 18 roku życia lub do ukończenia przez nie nauki, nie dłużej niż do ukończenia 26 roku życia; 5) dzieci i młodzież przebywająca w pieczy zastępczej instytucjonalnej bądź rodzinnej, zamieszkujące (przebywające) na terenie Gminy Konopiska, do ukończenia przez nie 18 roku życia lub do ukończenia przez nie nauki, nie dłużej niż do ukończenia 26 roku życia. 3. W przypadku ubiegania się o wydanie Karty dla dzieci, wniosek musi być złożony przez osobę dorosłą - rodzica lub opiekuna prawnego dziecka. 4. Karta może być wydana na podstawie złożonego wniosku o jej wydanie. 5. Wniosek o wydanie Karty lub wniosek o jej przedłużenie składa się w formie papierowej osobiście w Urzędzie Gminy Konopiska w Referacie Spraw Obywatelskich ul. Lipowa 5, 42-274 Konopiska, wzór stanowi Załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu. 6. Do wniosku należy dołączyć do wglądu odpowiednie dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w § 2 ust. 2. 7. Karta w przypadku złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku oraz przedłożeniu do wglądu wymaganych dokumentów, wydawana jest przez pracownika Referatu Spraw Obywatelskich w terminie do 30 dni od dnia złożenia wniosku. Odbiór Karty następuje osobiście za okazaniem dokumentu tożsamości wnioskodawcy. 8. Karta wydawana jest bezpłatnie z zastrzeżeniem ust. 10. 9. Karta jest wydawana na czas określony. 10. W przypadku utraty Karty, jej zgubienia lub zniszczenia, które nie wynika z normalnego użytkowania, wydawany jest duplikat Karty. Duplikat jest wydawany po złożeniu wniosku o wydanie Karty. Za wydanie duplikatu pobierana jest opłata w wysokości 10,00 zł. Do wniosku należy dołączyć pisemne oświadczenie o braku możliwości zwrotu karty wraz z dowodem wpłaty. 11. Zmiana danych osobowych Użytkownika Karty wymaga wydania nowej Karty. Użytkownik Karty powinien złożyć wniosek o jej wydanie załączając wydaną wcześniej Kartę. 12. Użytkownik Karty może w każdej chwili trwania Programu z niego wystąpić poprzez złożenie pisemnej rezygnacji oraz dokonania zwrotu Karty . § 3. Zasady użytkowania Karty 1. Karta wydawana jest imiennie (jest dokumentem spersonalizowanym) i może być użyta tylko przez osobę, której została wydana. Zabrania się użyczania, udostępniania bądź sprzedawania Karty innym osobom. 2. Karta jest ważna z dowodem osobistym lub innym dokumentem tożsamości, a w przypadku dzieci z legitymacją szkolną lub w przypadku młodzieży z legitymacją studencką. Nie okazanie Karty wraz z dokumentem, o którym mowa powyżej jest równoznaczne z rezygnacja z uprawnień przysługujących Użytkownikowi Karty. 3. Użytkownik Karty zobowiązany jest do jej ochrony przed utratą i zniszczeniem. 4. Organizator Programu nie ponosi odpowiedzialności za użyczenie lub udostępnienie Karty przez Użytkownika Karty innym osobom. 6. W przypadku utraty uprawnień do korzystania z Karty, Użytkownik Karty zobowiązany jest do niezwłocznego powiadomienia Organizatora Programu o utracie uprawnień do korzystania z niej wraz z jej jednoczesnym zwrotem. 7. Organizator Programu ma prawo do weryfikowania uprawnień do posiadania Karty. 8. Użytkownik Karty może korzystać tylko z aktualnie obowiązujących ulg, zwolnień, zniżek i innych przywilejów, które znajdują się w wykazie publikowanym na stronie internetowej Gminy Konopiska 9. Uprawnienia z tytułu posiadania Karty nie łączą się z innymi uprawnieniami chyba, że Organizator Programu lub Partner Programu postanowi inaczej. § 4. Partnerzy Programu 1. Partnerem Programu może zostać podmiot, który złoży Organizatorowi Programu wypełnioną deklarację przystąpienia do Programu, którego wzór stanowi Załącznik nr 3. 2. Wykaz Partnerów Programu oraz oferowanych przez nich zniżek publikowany jest na stronie internetowej Gminy Konopiska. 3. Partner może zrezygnować z udziału w Programie poprzez złożenie pisemnego oświadczenia do Organizatora Programu. 4. Wysokość ulg, zniżek, rabatów, uprawnień i preferencji określana jest indywidualnie przez Partnerów. § 5. Ochrona danych osobowych 1. Przetwarzanie danych osobowych Użytkownika Karty Mieszkańca odbywa się na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych – RODO). 2. Szczegółowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych Użytkowników znajdują się w Klauzuli informacyjnej stanowiącej Załącznik nr 4 do niniejszego Regulaminu. Karty Mieszkańca Gminy Konopiska Karty Mieszkańca Gminy Konopiska WNIOSEK O WYDANIE KARTY MIESZKAŃCA I. Wnoszę o: ___ wydanie Karty Mieszkańca ___ wydanie duplikatu Karty Mieszkańca II. Dane Wnioskodawcy: Pan/Pani Imię ……………………………………….. Nazwisko ……………………………………….. Miejsce zamieszkania: Miejscowość Kod pocztowy ……………………………………….. ………………………….. Ulica Nr domu/mieszkania ……………………………………….. ………………………….. Adres e-mail (opcjonalnie)* Nr telefonu (opcjonalnie)* ………………………………………… …………………………… ٭ Dane nieobowiązkowe wnioskodawca nie musi ich podawać, ale ich podanie może ułatwić kontakt z wnioskodawcą w celu rozpatrzenia wniosku i załatwienia sprawy. III. Jednocześnie, na podstawie postanowień Regulaminu Programu Karty Mieszkańca Gminy Konopiska wnioskuję o wydanie Karty Mieszkańca Gminy Konopiska następującym osobom: IV. Ja niżej podpisany oświadczam, że: 1. Dane zawarte we wniosku oraz złożone oświadczenia są zgodne z prawdą. Dane podaję dobrowolnie i jestem świadomy/a, że bez ich podania nie jest możliwe skorzystanie z Programu Karty Mieszkańca Gminy Konopiska. 2. Oświadczam, że zapoznałem/zapoznałam się z treścią Regulaminu Karty Mieszkańca Gminy Konopiska, akceptuję jego warunki i zobowiązuje się do jego przestrzegania. 3. Oświadczam, że nie jestem pozbawiona(y) władzy rodzicielskiej ani ograniczona(y) we władzy rodzicielskiej przez umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej w stosunku do wskazanych powyżej dzieci wymienionych we wniosku o przyznanie Karty Mieszkańca. 4. Zobowiązuję się niezwłocznie poinformować o wszelkich zmianach danych zwartych w niniejszym wniosku. ………………………………… …………………………………………… Miejscowość i data Czytelny podpis Wnioskodawcy (rodzica, opiekuna prawnego) Oświadczam, że: ___ Rozliczam podatek dochodowy od osób fizycznych w Urzędzie Skarbowym w Częstochowie i deklaruję w swoim zeznaniu podatkowym, że miejscem mojego zamieszkania jest Gmina Konopiska. ___ Zamieszkuję na terenie Gminy Konopiska w przypadku braku ustawowego obowiązku rozliczania podatku PIT. DO WNIOSKU PRZEDKŁADAM: (do wglądu) ___ dowód osobisty lub inny dokument potwierdzające tożsamość; ___ pierwszą stronę zeznania rocznego PIT za ostatni rok podatkowy z potwierdzeniem złożenia w Urzędzie Skarbowym w Częstochowie zeznania rocznego PIT i z podanym adresem zamieszkania na terenie Gminy Konopiska; ___ w przypadku rozliczenia się przez Internet - wydruk pierwszej strony złożonego w formie elektronicznej zeznania rocznego PIT, za ostatni rok podatkowy (wraz z numerem referencyjnym nadanym przez system Ministra Finansów) oraz urzędowe poświadczenie odbioru dokumentu doręczonego w formie elektronicznej; ___ w przypadku rodzin zastępczych - postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej; ___ w przypadku dziecka z placówki opiekuńczo-wychowawczej – dokument to potwierdzający lub zaświadczenie dyrektora o przebywaniu dziecka w tej placówce; ___ w przypadku osób niepełnosprawnych - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego; ___ w przypadku osób pobierających świadczenia socjalne - zaświadczane z Ośrodka Pomocy Społecznej w Konopiskach; ___ w przypadku emerytów i rencistów - pierwszą stronę PIT-40A/11A otrzymanego z ZUS lub KRUS; ___ zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, wydane przez Powiatowy Urząd Pracy właściwy dla Gminy Konopiska; ___ umowa najmu lokalu mieszkalnego na terenie Gminy Konopiska; ___ decyzję ustalającą podatek rolny, wystawioną przez Wójta Gminy Konopiska, za ostatni rok rozliczeniowy; ___ w przypadku osób do 18 roku życia - aktualna legitymacja szkolna lub inny dokument potwierdzający tożsamość; ___ w przypadku osób uczących się, powyżej 18 roku życia i studiujących do 26 roku życia oświadczenie o planowanym terminie ukończenia nauki, legitymacja osoby uczącej się lub studiującej. Wniosek został zweryfikowany przez: ................................................................................ Data, podpis i pieczątka Kwituję odbiór Karty Mieszkańca Gminy Konopiska o numerze: 1. ......................................……..... 2. ................................................... 3. ................................................... 4. ................................................... …………………………….. ……………………………………… Miejscowość i data Czytelny podpis wnioskodawcy Obowiązek informacyjny Ochrona danych osobowych: Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Wójt Gminy Konopiska z siedzibą 42-274 Konopiska ul. Lipowa 5. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu realizacji wniosku o wydanie Karty Mieszkańca. Klauzula informacyjna dot. przetwarzania danych osobowych zgodna z art.13 ust.1 i 2 oraz art. 14 ust.1 i 2 RODO została podana do publicznej wiadomości, dostępna jest w Regulaminie Programu określającego zasady wydawania i użytkowania Karty Mieszkańca Gminy Konopiska, na stronie http://www.bip.konopiska oraz w siedzibie urzędu. ………………………………… Data i czytelny podpis DEKLARACJA PRZYSTĄPIENIA DO PROGRAMU KARTY MIESZKAŃCA GMINY KONOPISKA Dane partnera: Nazwa podmiotu Adres siedziby NIP Forma prawna Nr telefonu Adres e-mail Strona www Link do Facebooka Właściciel/e, osoby upoważnione do reprezentowania Partnera Imię i Nazwisko Stanowisko Niniejszym deklaruję przystąpienie do Programu Karta Mieszkańca Gminy Konopiska poprzez udzielenie posiadaczom Karty Mieszkańca Gminy Konopiska następujących ulg, zniżek lub zwolnień: Nazwa produktu lub usługi Wysokość zniżki Ulgi, preferencje (można wskazać np. dni promocji) ……………………. ………………….. ……………………………………………. 1. Oświadczam, że wszystkie koszty związane z udzielonymi ulgami poniosę w całości we własnym zakresie, oraz że zobowiązuję się do przestrzegania Regulaminu Programu Karty Mieszkańca, stanowiącego Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 107/2024 Wójta Gminy Konopiska z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie określenia zasad wydawania i użytkowania Karty Mieszkańca Gminy Konopiska 2. Zobowiązuję się przesłać logotyp mojej firmy (jeżeli takowy firma posiada), który zostanie umieszczony na stronie internetowej oraz w materiałach promocyjnych Programu Karta Mieszkańca Gminy Konopiska. ....................................................... ...................................................................... Miejscowość,data Podpis i pieczęć Partnera, osoby upoważnionej do reprezentowania Partnera ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 9CB0E05F-228D-4687-B489-78571AE62286. Podpisany Strona 10 Załącznik Nr 4 do Regulaminu Karty Mieszkańca Gminy Konopiska KLAUZULA INFORMACYJNA - RODO dot. przetwarzania danych osobowych w celu wydania Karty Mieszkańca Gminy Konopiska Zgodnie z art.13 ust.1 i 2 1 oraz 14 ust.1 i 2 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – RODO /Dz.Urz. UE L119 z 04.05.2016, str.1 z późn.zm./ informuję: 1 Informacje podawane w przypadku zbierania danych od osoby, której dane dotyczą 2 Informacje podawane w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Id: 9CB0E05F-228D-4687-B489-78571AE62286. Podpisany Strona 11	<urn:uuid:bc21ed43-0e30-4ae6-8550-77e0f6e8bcf9>	finepdfs	1.314453	CC-MAIN-2025-05	https://www.konopiska.pl/pliki/karta-mieszkanca,565.pdf	2025-01-26T15:56:06+00:00	crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703361941.29/warc/CC-MAIN-20250126135402-20250126165402-00127.warc.gz	895,506,139	0.9999	0.999962	0.999962	[ "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "unknown", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn", "pol_Latn" ]	pol_Latn	{}	false	[ 857, 2536, 5376, 7157, 7191, 8215, 9789, 11882, 12511, 12983, 14146, 15075 ]	1	0