text stringlengths 254 13.2M | id stringlengths 36 47 | dataset_source stringclasses 2 values | prediction float64 1.01 4.21 | dump stringclasses 106 values | url stringlengths 13 2.36k | date stringlengths 19 25 | file_path stringlengths 108 155 | offset int64 -1 1.48B | page_average_lid_score float64 0.85 1 ⌀ | full_doc_lid_score float64 0 1 ⌀ | language_score float64 0 1 | per_page_languages listlengths 1 14.5k | full_doc_lid stringclasses 14 values | top_langs stringclasses 1 value | is_truncated bool 2 classes | page_ends listlengths 1 14.5k | minhash_cluster_size int64 1 1.9M | duplicate_count int64 -1 319 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1. R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y
Pamiętnik Literacki CXV, 2024, z. 2, PL ISSN 0031-0514
DOI: 10.18318/pl.2024.2.1
BARTOSZ SWOBODA Uniwersytet Opolski
PEIPER W BAUHAUSIE WOKÓŁ DYSKURSU ARCHITEKTONICZNEGO LAT DWUDZIESTYCH XX WIEKU I LITERATURY NOWOCZESNEJ
W opublikowanym w czerwcu 1927 na łamach „Zwrotnicy" artykule zatytułowanym W Bauhausie Tadeusz Peiper opowiada o wizycie odbytej wspólnie z Kazimie rzem Malewiczem w pierwszych dniach kwietnia owego roku w niemieckim Dessau, ówczesnej siedzibie szkoły projektowania i wzornictwa Bauhaus. W szkicu zwraca uwagę interesujący opis domu Waltera Gropiusa, założyciela i dyrektora uczelni, który gościł u siebie Peipera i Malewicza 1 , a także streszczenie zajmującej rozmowy na temat architektury, którą prowadzili między sobą rosyjski malarz oraz niemiec ki architekt.
Malewicz – relacjonuje dyskusję krakowski poeta, który wystąpił w niej w roli tłumacza – odróżnia architekturę od architektoniki, pierwszej przypisując cele czysto użytkowe, drugiej – artystyczne. Architektonika, inaczej niż architektura, opiera się, zdaniem Malewicza, na artystycznych związkach form przestrzennych i nie przynosi rozwiązań, które można wprost wykorzystać w nowoczesnym budow nictwie 2 . Dla Gropiusa natomiast kluczowa jest ścisła zależność funkcjonalna między przeznaczeniem budynku a zastosowaną technologią budowlaną, w następ
1 Zob. T. P e i p e r, W Bauhausie. W: Tędy. – Nowe usta. Przedm., koment., nota biograf. S. J a w o r s k i. Kraków 1972, s. 164–165: „Ubarwienie ścian w najściślejszej zależności od rozczłonko wania architektonicznego przestrzeni. Zgodnie z podziałem wnętrza na dwie części powała podzie lona na dwa prostokątne pola barwne. Jedno z nich czarne. Zlewana mlecznym światłem poziomych lamp, czerń ta ochładza salę spokojem. W granicach jednego członu architektonicznego powierzch nie jednostajne. Wszędzie tendencja do uzyskania jak najdalej idącej gładkości ścian. Żadnych szaf; wszystko w ścianach. Nawet etażera z książkami, którą właśnie mam przed sobą, razi go spodarza domu, rozmyślającego już nad sposobem ukrycia tego sprzętu". Cytaty z artykułów programowych Peipera podaję za tym wydaniem, które oznaczam za pomocą skrótu PT. W roz prawie stosuję też inne skróty: PP = T. P e i p e r, Poematy i utwory teatralne. Przedm., oprac. tekstu, koment. A. K. Wa ś k i e w i c z. Utwory Z dróg wojennych oprac., koment. S. J a w o r s k i. Kraków 1979. – SP = Sz. S y r k u s, Preliminarz architektury. „Praesens" 1926, nr 1. Liczby po skrótach wskazują stronice.
2 Szerzej na temat architektonicznych koncepcji K. Malewicza zob. S. F a u c h e r e a u, Malevich. New York 1993, s. 29–31. Z kolei o samej wizycie Peipera i Malewicza w Dessau oraz o dyskusji z Gropiusem zob. A. Tu r o w s k i: Malewicz w Warszawie. Rekonstrukcje i symulacje. Kraków 2004, s. 211–214; O rozkwitającej formie Tadeusza Peipera. W zb.: Papież awangardy. Tadeusz Peiper w Hiszpanii, Polsce, Europie (katalog wystawy). [Przeł. K. G ó r n a]. Warszawa 2015, s. 390–395. – É. F o r g á c s, Malevich and Interwar Modernism: Russian Art and the International of the Square. London 2022, s. 192–195.
stwie warunkująca jego formę architektoniczną. Według Malewicza z kolei owego czynnika funkcjonalnego, w przeciwieństwie do koncepcji czysto estetycznych, niepodobna rozpatrywać jako realnego bodźca rozwoju architektury. Już od siebie w tonie komentarza dodaje Peiper: „Należy jednak uwzględnić, że architektura przenosi nas w świat rzeczy", po czym uzupełnia ową uwagę o wyjątkowo intere sujące spostrzeżenie:
Jak pierwszym celem dzieła sztuki jest władza wzbudzania wzruszeń artystycznych, tak pierwszym celem rzeczy użytkowej jest jej używalność. Życie rzeczy rozpoczyna się z jej użyciem. Jak każdy twór ludzki, rzecz spełnia swe zadanie, jeśli spełnia je jak najlepiej. By spełniać je jak najlepiej, musi korzy stać ze wszystkich środków, których użycza teraźniejszość. [W Bauhausie, PT 167]
Pozostawiam na uboczu intrygujące przemyślenia dotyczące szczególnego cha rakteru rzeczy (choć przypuszczalnie refleksje te mogłyby zostać w wartościowy sposób rozwinięte w kontekście filozofii Martina Heideggera), aby wyodrębnić z wy powiedzi Peipera dwa pojęcia o, jak sądzę, zasadniczej roli w jego rozumieniu ar chitektury, istotne także z punktu widzenia moich dalszych rozważań.
Pierwsze z nich to używalność (użyteczność, przydatność, funkcjonalność), którą w artykule Estetyka maszyny z 1923 roku opiewał Fernand Léger (nawiasem mówiąc, autor ilustracji do wydanego dwa lata później programowego odczytu Peipera Nowe usta):
Jeżeli celem dawnej monumentalnej architektury było Piękno dominujące nad użytecznym, to nie da się zaprzeczyć, że w systemie mechanicznym celem dominującym jest u ż y t e c z n o ś ć, ścisła uży teczność. Wszystko z największą bezwzględnością zmierza ku użytkowości 3 .
Użyteczność stanowi, rzecz jasna, bardzo istotną kategorię wartościującą w sys temie estetycznym awangardy, a zarazem jeden z fundamentów doktryny Bauhau su. Drugie z interesujących mnie pojęć – teraźniejszość – to z kolei jedna z rudy mentarnych kategorii modernizmu. Oczywiście, zarówno przez swój komentarz, jak i przekonania wyłożone już w 1922 roku w manifeście Miasto, masa, maszyna zbliża się Peiper do stanowiska Gropiusa, do poglądów na znaczenie i rolę archi tektury, które wpajane były uczniom Bauhausu. Samą stworzoną przez niemiec kiego architekta instytucję postrzegał zresztą redaktor „Zwrotnicy" jako wyjątkowo mocny dowód na wartość nowej sztuki, dowód z „żelaza, żelazobetonu i szkła" (W Bauhausie, PT 168).
W rozbudowanym systemie estetycznym Peipera – ważnej matrycy dla kolejnych programów i nurtów awangardowych rozwijających się w kraju w latach dwudzie stych oraz trzydziestych XX wieku – istotną rolę odgrywają funkcjonalny związek między sztuką a życiem społecznym, społeczne uwarunkowanie i znaczenie sztuki, jak również aprobata nowoczesnej cywilizacji oraz dogmatyczne przekonanie, że postęp i rozwój techniki mogą wywoływać w głównej mierze pozytywne, pożądane zmiany społeczne. Bliskie Peiperowi awangardowa wola przekształcania rzeczywi stości, dyrektywa twórczości artystycznej złączonej „uściskiem z teraźniejszością", a także przekonanie o konieczności świadomego współudziału artysty – zaprasza
3 F. L é g e r, Estetyka maszyny (1923). W zb.: Artyści o sztuce. Od van Gogha do Picassa. Wybór, oprac. E. G r a b s k a, H. M o r a w s k a. Warszawa 1969, s. 271 (przeł. E. G r a b s k a).
nego w artykule otwierającym pierwszy numer „Zwrotnicy" w „świat teraźniejszości, który czeka oczu, godnych jego bogactwa" (Punkt wyjścia, PT 27, 29) – w procesie budowania nowej rzeczywistości i kształtowania nowoczesnego życia niewątpliwie sprzyjają nawiązaniu swoistego dialogu między postulatami teoretycznymi Peipera a założeniami estetycznymi, które legły u podwalin Bauhausu. Jak sądzę, przedsięwzięcie to można zrealizować na dwóch poziomach: odwołując się do tekstów programowych autora Tędy oraz próbując spojrzeć na twórczość poetycką Peipera przez pryzmat założeń architektury modernistycznej.
1
W drugim dniu wizyty w Dessau miał Peiper okazję obejrzeć powstałe w 1926 roku zabudowania szkoły oraz ulokowane w innej części miasta domy wykładowców 4 , obiekty, które – tworząc konsekwentną i spójną całość – stanowiły swoisty manifest Bauhausu, urzeczywistniały bowiem jego fundamentalne wytyczne w najbardziej spektakularnej, architektonicznej formie:
Ściany ich są białą jasnością wśród zielonej jasności trawników i drzew. Płaskie dachy, zamykają ce je linią poziomą, tulą je radośnie do ziemi. Okna szukają światła tam, gdzie chcą je znaleźć. Cień łapią wypusty. Na platformach i terasach usługują powietrze i ciepło. Pierwszy raz widzę nową archi tekturę nie na ilustracji, lecz w jej zachwycającym istnieniu materialnym. [W Bauhausie, PT 170]
Szczególnym zadowoleniem napełnia jednak Peipera dostrzeżone przezeń po dobieństwo między rytmem tej architektury a rytmem jego własnej poezji, powino wactwo rytmu konstrukcji budowlanej z kompozycją słowną (językową). Skoro, jak chciał Peiper, aktywność twórcza ma za zadanie przekształcać rzeczywistość, to w tym zakresie i działalność architekta – który, realizując swoje projekty, zmienia przestrzeń nowoczesnego miasta – i praca pisarska zmierzają w gruncie rzeczy do tego samego celu; wszak czytamy w wierszu Powojenne wezwanie (PP 33): „Nieza pisane arkusze ziemi czekają nowych piór" (w liryku BezokolicznikiPP 40 za świadczał z kolei poeta, że cegła może być zrobiona ze słów).
W dyskursie programowym „papieża awangardy" oraz w projektowanej w gra nicach tego dyskursu teorii poezji twórca przedstawiany jest jednocześnie jako architekt i budowniczy. Pisze Adam Zagajewski:
Przekonanie o radykalnej nowości świata sąsiaduje w programie Peipera z ideą porządku (dzieło sztuki jako budowa), ideą konstrukcji (doprowadzenia do powstania tej budowy) i z ideą jedności (ca łościowych związków między poematem, dziełem sztuki a zewnętrznym światem cywilizacji). W nowym świecie artysta, rozpoznawszy strukturę tego świata, powinien wznieść budowlę sztuki; przez to przy czyni się – za pośrednictwem ludzi, odbiorców sztuki, których jego dzieło niepostrzeżenie przekształci – do pchnięcia naprzód sprawy rozwoju cywilizacji 5 .
W ramach owej swoistej „estetyki inżynieryjnej", że posłużę się sformułowaniem
4 Szerszej na temat założeń architektonicznych osiedla nauczycieli zob. R. R e h m, The Paradigm of the New Building. The Dessau Masters' Houses. W zb.: Bauhaus: A Conceptual Model (catalogue). Ed. W. T h ö n e r. Ostfildern 2009, s. 200–202.
5 A. Z a g a j e w s k i, Budowniczy Peiper. W: J. K o r n h a u s e r, A. Z a g a j e w s k i, Świat nie przed stawiony. Kraków 1974, s. 14.
Jarosława Fazana 6 , niezmiernie ważne okazuje się, aby plan wiersza stał się czy telny niczym projekt architektoniczny: „Plan układu poematowego powinien być widzialny, jak plan dworca kolejowego lub domu towarowego. B o p o e m a t j e s t b u d o w ą" (Odczyt o poezji, PT 342). W modelu tym, zaczerpniętym z repertu aru konstruktywistycznego, zbiega się szereg zasadniczych postaw, które pozwalają wytyczyć wspólny obszar refleksji nad architekturą modernistyczną i literatu rą awangardową: troska o ścisłość konstrukcji, dbałość o rygorystyczną logikę budowy, harmonia, ład, dyscyplina, metoda, rzemieślnicza fachowość; zachęcają one jednocześnie do postawienia pytania: czy – a jeśli tak, to w jakim stopniu – praktyka liryczna Peipera weryfikuje owe metapoetyckie przesłanki? Formułując tego rodzaju założenia, warto mieć wszakże wzgląd na kwestię, którą trafnie ujęła Joanna Grądziel-Wójcik:
Propozycja teoretyczna Peipera nie musi być aparatem ucisku dla jego tekstów czy wytyczną ich interpretacji, poezja zaś nie powinna stać się ani ciałem obcym w doskonale funkcjonującym organizmie teorii, ani też wzorcową ilustracją cech Awangardy Krakowskiej 7 .
Znaczący jest w rozważaniach poety aspekt społeczno-polityczny, związany z powojenną odbudową ojczyzny (stawiającą przed człowiekiem niemałe wyzwania) – od niego też wypada zacząć. W wierszu Powojenne wezwanie pisze Peiper:
Świat krwią zmył twarz. Oczy przetarł cmentarzem, czołgi złożył w szufladzie. [PP 33]
W innym miejscu stwierdza:
Nowe warunki istnienia politycznego pchają stare i nowe państwa w konieczność przebudowy, a środki, w jakie obfituje nowoczesna cywilizacja, pozwalają im marzyć śmiało. We wszystkich kątach Europy nowe budowanie. [Odczyt o poezji, PT 342–343]
Jest to kontekst o tyle dla mnie istotny, że zaangażowanie w proces odtworzenia infrastruktury i budowę nowego ładu społecznego na zgliszczach pierwszej wojny światowej stanowiło impuls, który legł także u podstaw Bauhausu. W początkach 1919 roku, wówczas jeszcze jako członek kolektywu artystycznego Arbeitsrat für Kunst, dostrzegał Gropius aspiracje polityczne i znaczenie społeczne nowej sztki, czemu pełny wyraz dał już jako dyrektor nowo powstałej placówki, publikując w kwietniu 1919 Programm des Staatlichen Bauhauses in Weimar (Manifest i program Bauhausu), którego centralnymi punktami stały się ambitna wizja wspólnoty artystów i rzemieślników, socjalistyczna wrażliwość społeczna oraz właśnie postę powa wartość nowatorskich koncepcji architektonicznych, postrzeganych jako za danie i wyzwanie w warunkach powojennych, kiedy poprzedni porządek społeczny rozpadł się, nowy zaś dopiero miał nabrać kształtu 8 .
Wątek budowy pojawia się u Peipera w charakterystycznym dla jego poezji kon-
6 J. F a z a n, Od metafory do urojenia. Próba patografii Tadeusza Peipera. Kraków 2010, s. 86.
8 W. G r o p i u s, Manifesto and Programme of the Bauhaus. W zb.: The Bauhaus. Masters and Students by Themselves. Ed. F. W h i t f o r d, J. E n g e l h a r d t. London 1992, s. 38–41. Szerzej o założeniach manifestu zob. J. A y n s l e y, Designing Modern Germany. London 2009, s. 77–80.
7 J. G r ą d z i e l - Wó j c i k, Prospekty i ścieżki awangardy. Przypadek Tadeusza Peipera. „Przestrze nie Teorii" t. 22 (2014), s. 161.
tekście apologii pracy, robotniczego etosu, ludzkiego trudu przekształcania otocze nia – w czasach, w których: „Nigdy ręka i cegła nie wyciągały się ku zadaniom bardziej kuszącym, bardziej światotwórczym; nigdy głos o budowę nie był silniejszy" (Odczyt o poezji, PT 343). Murarz z wiersza Na rusztowaniu zdebiutanckiego tomuA, wydanego w 1924 roku (choć gromadzącego utwory pisane w latach 1914–1923), nieczuły na zalotne spojrzenia kobiety i jej „uśmiech igłą strzelający [...]", oddaje się pracy („Lecz cegieł nie rzucę, nie wypuszczę kielni"). Czyn jest ważniejszy od uczucia, świadomość obowiązku nie pozostawia przestrzeni dla chwili słabości (pew na doza wahania pozwala jednak dostrzec tłumione pożądanie), miłość, „noc w ko szuli z ciszy po dniu w uprzęży z wawrzynów", musi ustawić się w kolejce, więc niedoszła kochanka usłyszy brutalną, niebudzącą wątpliwości odpowiedź:
Idź!! Gdzie budują, tam kobiety czekają za parkanem!! Wróć o szóstej. I wybacz słowa wapnem wezbrane. [PP 45] 9
Ze zbliżonym scenariuszem spotykamy się w wierszu Naszyjnik– również po mieszczonym w pierwszym tomie poezji Peipera – gdzie biernemu kobiecemu pięk nu zostaje przeciwstawiony robotnik budowlany, „brudny więzień rusztowań", i surowa powaga jego pracy. Kobiecie, która zdobywa świat urodą i wdziękiem („aby zwyciężać wystarczą tobie twe oczy; / spojrzysz, już masz"), murarz zaoferować może jedynie trud ciężkiej pracy:
wyjmę z kieszeni ciężki naszyjnik z cegieł i kamieni, i tę jedyną ozdobę jaką umiem dać zarzucę ci na szyję. [PP 48]
Zbiorowy budowlany wysiłek szczególne znaczenie zyskuje również w poemacie Odezwa, otwierającym drugi tom poetycki Peipera Żywe linie (także z 1924 roku). Podmiot wiersza zwraca się bezpośrednio do odbiorcy, wzywając do wzniesienia domu i jednocześnie do budowy nowego społeczeństwa:
Zbudujemy nowy dom, dobrze?, nowy kłos miasta.
Łyse sztandary wołające na was z koryta –
słuchajcie:
nie wierzcie tym opuchłym poszewkom kłamstwa.
Zbudujemy nowy dom, co?, pod obłokiem z chwytnych pytań;
pod czerwcem o sutych dniach;
pod słońcem zabliźnionym dłonią
przynoszącą w godzinę porodów z ciemnego sadu owoce które ranionych zbytnią prawdą – goją;
pod nowym budzikiem dusz;
pod wachlarzem z gamy adur;
9 Tymczasem A. Wa ż y k (Dziwna historia awangardy. Warszawa 1976, s. 58) widział w postaci murarza alegorię poety, a ukazany w wierszu trud pracy odczytywał jako metaforę literackiego powołania i związanych z nim wyrzeczeń (także miłosnych).
na ziemi; tak;
na jej wymionach rozłożonych w palmy;
na jej ciepłych tłuszczach, na jej szczodrym zbożu;
dom z welinowego papieru; tak;
z tkanek lśniących kroplami
śmietany; z asów; z górzystych odpowiedzi; co? dobrze? [PP 63]
W sposób charakterystyczny dla twórczości poetyckiej Peipera podmiot wiersza zostaje osadzony w społeczności i ujęty w sieci relacji międzyludzkich, w tym wy padku będących skutkiem zorganizowanej pracy. Dostrzegamy podmiot zwrócony do innych w akcie wezwania do urzeczywistnienia wspólnej sprawy, nawołujący do warunkującego owocną współpracę porozumienia i do powzięcia zobowiązania realizacji zamierzonych celów. Stanisław Jaworski doszukuje się wręcz wOdezwie typowego schematu przemówienia, oracji, wyróżniając trzy partie konstrukcyjne wiersza: wstęp, przedstawienie sprawy (obejmujące środkową część tekstu) oraz apel do słuchacza (zawarty w ostatnich wersach) 10 . Kolektywne działania i zbioro we, jednoczące emocje determinują charakter podmiotu Odezwy – pozwalają mu się wyodrębnić, poczuć satysfakcję z przyjętej roli, co na szerszym gruncie poezji zwrotniczan przedstawiał Janusz Sławiński:
W światopoglądzie wyznawanym przez poetów krakowskiej awangardy kategoria „ja" była trakto wana nie substancjalnie, lecz funkcjonalnie. Wskazywała nie na stały i z góry dany komplet cech charakterystycznych i nastawień jednostki, lecz na jej postawę konstytuującą się dopiero w aktach społecznej praktyki 11 .
Także podmiot wiersza Peipera apeluje do odbiorcy, chcąc stymulować jego działalność; może nawet ponagla, ale też – a to szczególnie ważne – pragnie współ uczestniczyć w kolektywnym akcie odbudowy.
Peiper pragnie ponadto postrzegać miasto jako „realizację nowego piękna" (Miasto, masa, maszyna, PT 35), jako przestrzeń, która staje się dziełem sztuki tworzonym na podstawie obowiązujących kryteriów estetycznych. Program Peipera zawiera zatem komponent utylitarny (nacisk na wymiar funkcjonalny terenów zurbanizowanych), fizjologiczny (wpływ przestrzeni miejskiej na kondycję organizmu
W wezwaniu do budowy domu, „nowego kłosa miasta", wybrzmiewa sponta niczna oraz żywiołowa zachęta do świadomego, zaangażowanego i zbiorowego kreowania otoczenia zgodnego z rytmem życia nowoczesnego społeczeństwa i podpo rządkowanego zaspokajaniu kolektywnych potrzeb. W sztandarowym manifeście Peipera czytamy, że miasto stanowi wyraz życia praktycznego, a także realizację planowej myśli i naczelnych wymogów ładu oraz funkcjonalności, dzięki którym miejska przestrzeń może stopniowo przystosowywać się do oczekiwań człowieka, co jest o tyle istotne, że – jak zauważa poeta – miasto oddziałuje na fizjologię ludz kiego ciała w swoistym ruchu samozwrotnym: „Organizm człowieka przystosowuje się do miasta, a miasto przystosowuje się do organizmu człowieka" (Miasto, masa, maszyna, PT 35).
10 S. J a w o r s k i, U podstaw awangardy. Tadeusz Peiper pisarz i teoretyk. Wyd. 2, przejrz. i uzup. Kraków 1980, s. 134–135.
11 J. S ł a w i ń s k i, Koncepcja języka poetyckiego Awangardy Krakowskiej. Kraków 1998, s. 237.
ludzkiego), psychologiczny (oswajanie i uczłowieczanie miasta, które winno stać się przyjaznym dla człowieka środowiskiem) oraz estetyczny (wizja miasta jako dzieła sztuki). Warto w tym miejscu zestawić wnioski poety z zapatrywaniami Gropiusa, ponieważ po latach, odnosząc się do doświadczeń związanych z początkami Bau hausu, architekt zwracał uwagę na całkiem podobne motywacje:
aby opracować nowe środki pomocne w realizacji ludzkich zamiarów, w Bauhausie gorliwie starano się przekładać teorię na praktykę, a ponadto poszukiwano równowagi w dążeniu do zaspokojenia wymogów utylitarnych, estetycznych i psychologicznych. Funkcjonalizm nie był postrzegany wyłącznie jako zja wisko racjonalistyczne; obejmował również kwestie psychologiczne. W założeniu nasze projekty miały spełniać funkcje fizyczne i psychologiczne. Zdaliśmy sobie sprawę z tego, że potrzeby emocjonalne są tak samo naglące jak utylitarne i muszą być zaspokajane. Żywo interesowaliśmy się maszynami i no wymi perspektywami nauki, ale podkreślaliśmy nie tyle maszynę, ile lepsze wykorzystanie maszyny i nauki w służbie ludzkiemu życiu. Patrząc wstecz, uważam że nasza epoka poświęciła maszynie za mało, a nie za dużo uwagi 12 .
2
Dotychczasowy tok mojego wywodu wymusił poniekąd przejście od zagadnień bezpośrednio związanych z architekturą do szerszego problemu kształtowania modernistycznej przestrzeni miejskiej, kwestii, która przez badaczy była drobia zgowo i wieloaspektowo analizowana także w odniesieniu do refleksji teoretycznej i do twórczości artystycznej Peipera 13 . Kwestię tę pozostawiam zatem w szkicowym zarysie, by zająć się szczegółowym omówieniem spraw łączących się z tematyką stricte architektoniczną.
Przywołania konkretnych budowli lub konstrukcji architektonicznych w poematach Peipera należą do wyjątków (w Rozstaniu z żukiemPP 72 wzmiankowana jest wieża Eiffla). Jeżeli już możemy bliżej zidentyfikować określony obiekt, okazuje się, że najczęściej opiewaną budowlą jest fabryka, a więc flagowa realizacja budownictwa przemysłowego i zarazem metonimiczny ekwiwalent modernizacji, jak w wierszu Oczy nad miastem, w którym dym dobywający się z fabrycznych komi nów – stanowiących swoistą inskrypcję nowoczesności w panoramie metropolii – unosząc się nad okolicą, staje się widowiskowym „zwycięstwem duszy węgla" (PP 36). Sceneria fabrycznych hal, hut i kombinatów pod niebem zasnutym gęstym dymem bliska była zresztą wyobraźni także innych zwrotniczan – wInwokacji otwierającej Śruby, debiutancki tom wierszy Juliana Przybosia z 1925 roku, podmiot liryczny wzywa wszak Boga, potężnego „jak prące dynamo", aby natchnął go i wzniósł „pod niebo dymów jako rusztowanie" 14 . W poezji Peipera w zasadzie nie pojawia się ani problematyka miejskiej zabudowy mieszkaniowej i jej żywych lokatorów, ani poetycko poświadczona społeczna przydatność oraz użyteczność architektonicznej nowoczesności:
12 W. G r o p i u s, Pełnia architektury. Przeł. K. K o p c z y ń s k a. Kraków 2014, s. 129.
14 J. P r z y b o ś, Inwokacja. W: Utwory poetyckie. Oprac. R. S k r ę t. Przedm. J. Kw i a t k o w s k i. T. 1. Kraków 1984, s. 3.
13 Zob. E. R y b i c k a, Modernizowanie miasta. Zarys problematyki urbanistycznej w nowoczesnej literaturze polskiej. Kraków 2003, s. 228–253. – B. S i e n k i e w i c z, Poznawanie i nazywanie. Refleksja cywilizacyjna i epistemologiczna w polskiej poezji modernistycznej. Kraków 2007, s. 222–254.
mamy budowniczego, konstruktora, kreującego nowe miejskie środowisko zgodnie z zasadami nowo czesnej formy, brakuje natomiast „konsumenta", tego, którego potrzeby miasto miałoby realizować i ze względu na które jest kształtowane 15 .
Jeśli z kolei zechcemy przejść na poziom rozważań dotyczących języka poetyc kiego, powinniśmy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że w twórczości Peipera do zjawisk dość wyraźnie uchwytnych należy tendencja do nasycania wierszy metaforyką architektoniczną lub też przenośniami, których istotnym komponentem jest element architektoniczny budynku (dach, ściana etc.):
```
Kolumnada kominów, galerie z żelaza, dach z chmur, które parują ze spoconej skóry, [. . . . . . . ] z mięśni mury. (Z Górnego Śląska, PP 35) Rannych świateł szare blachy rozwiesza świt na pierwszych swych godzinach. Lśnią dachy, cień na czynach (Rano, PP 37) Ostatnia godzina dnia czerwieni się na gzymsach. (Ja, ty, PP 46) Wieczór zjedzie dzisiaj pewnie ubrany w cyjanozę i na głogach dachu przed finiszem rozedrze skrzydła śmigi (Pod dachem ze smutku, PP 69)
```
Z uwagi na relację słowa i rzeczy w języku poetyckim awangardy, jak też ze względu na postulat ekonomii języka, „redukcji wydatku słownego" (Metafora teraź niejszości, PT 55), przez samego Peipera silnie akcentowany w refleksji poetologicz nej, w jego poezji nie ma oczywiście miejsca na deskrypcję, budowę wizualną bę dącą – jak to ujął Jan Brzękowski – „zbędnym transponowaniem walorów malarstwa w dziedzinę poezji" 16 , zatem drobiazgowe opisy architektury również nie mogą w niej zaistnieć. Joanna Orska stwierdza:
15 S i e n k i e w i c z, op. cit., s. 247. Zdaniem E. R e w e r s (Post-polis. Wstęp do filozofii ponowoczesnego miasta. Kraków 2005, s. 264): „Często jednak to wzorowanie się na masowej produkcji prze mysłowej pociągało za sobą kontrolowanie, marginalizowanie, usuwanie wreszcie wszelkich form życia naruszających mechaniczny porządek. Idealny budynek, idealne miasto lub jego dzielnica najlepiej prezentowały się na papierze [...]".
16 J. B r z ę k o w s k i, Poezja integralna. Warszawa 1933, s. 35. Po latach J. P r z y b o ś (O „teorii poznania" lirycznego. W: Sens poetycki. T. 1. Wyd. 2, powiększ. Kraków 1967, s. 16–17) pisał w dość krytycznym tonie: „Z tej miłości do słowa i do tego, co z nim można zrobić, płynie niechęć Peipera do kojarzenia go z obrazem. Obraz w poezji jest wprowadzeniem obcego, malarskiego pier wiastka do literatury. [...] Dążąc do absolutnej czystości poetyckiej, Peiper opowiedział się za »słowiarstwem«, za literackością, a przeciw plastyce w poezji. Jego metafora jest nieobrazowa. [...] Mój spór z Peiperem zaczął się od niezgody na wykluczenie z poezji obrazu".
W Peiperowskiej liryce [...] rzeczywistość pozasłowna w swej mimetycznej dosłowności jest jedynie sugerowana. Sfera wyglądów we wczesnych wierszach jest skrajnie odpodobniona i sfragmentary zowana 17 .
Jednakże metafora, choć nie zalicza się do „środków realistycznego odtwarzania świata" (Metafora teraźniejszości, PT 55) 18 (więcej nawet: szczególnie u Peipera ustanawia swoistą barierę między tekstem a światem), dzięki pojemności i znacze niowemu bogactwu – jak w przywołanych przykładach – mimo wszystko zwiększa siłę oddziaływania obrazu poetyckiego.
Pojawiające się w poematach elementy architektoniczne pozwalają ubarwić krajobraz miejski (w wierszu RanoPP 37 śpiąca o świcie ulica jest przydeptana „sześcianem cienia" rzucanym w porannym świetle przez budynek), w innych wy padkach relacje przestrzenne zostają zapośredniczone w terminologii architekto nicznej, ale – jak zauważa Barbara Sienkiewicz – miasto Peipera:
pozbawione zostaje wszelkich cech indywidualizujących, tych w szczególności, które związane są z krajobrazem, historią kształtowania się miejsca, znajdującą odzwierciedlenie w już istniejących budowlach, tak jakby zostały one wymazane z mapy miasta, a w ich miejsce pojawiły się konstruktywistyczne szare sześciany [...] 19 .
Co więcej, także opiewane nowoczesne konstrukcje tracą indywidualny wyraz, zostają zunifikowane oraz sprowadzone do szeregu abstrakcyjnych jakości formal nych i właściwości technicznych – mających w założeniu identyfikować charakter projektów modernistycznych – takich jak stosunki płaszczyzn i układy form geo metrycznych („Ulica. / Dwa prostokąty z cegły na prostokącie z betonu", Ulica, PP 39), układy osi wertykalnych i horyzontalnych (przejawiające się w relacji ulicy do budynku) czy rodzaje wykorzystanych materiałów budowlanych (blacha, beton, cegła).
Jest to zapewne ten wymiar modernistycznego funkcjonalizmu, który krytyko wał Wolfgang Welsch, kiedy przekonywał, że „konsekwentne podporządkowanie funkcjom powoduje nieuchronne poddanie się dyktaturze" 20 . Dyktaturze planowa nia czy programowania, w ramach którego nieprzewidywalne i złożone życie zosta je ustrukturyzowane, zredukowane do schematu, możliwego do zbudowania dzięki kombinacji ściśle określonych funkcji. Oprócz tego tak postrzegana architektura nie podlega owym funkcjom, tylko – zdaniem niemieckiego filozofa – raczej steruje nimi i narzuca je użytkownikom. Za fasadą funkcjonalizmu ponadto skrywa się nierzadko formalizm, identyfikowany przez Welscha z rozwiązaniami architek tonicznymi, które nie są bynajmniej podporządkowane funkcjom ani nie mają funkcjonalnego uzasadnienia, ale jedynie sugerują lub pozorują modernistyczną
17 J. O r s k a, Przełom awangardowy w dwudziestowiecznym modernizmie w Polsce. Kraków 2004, s. 434.
19 S i e n k i e w i c z, op. cit., s. 244–245.
18 Zob. S ł a w i ń s k i, op. cit., s. 189–190 n. O języku poetyckim Peipera zob. także A. K l u b a, Autoteliczność – referencyjność – niewyrażalność. O nowoczesnej poezji polskiej (1918–1939). Wrocław 2004, s. 89–111.
20 W. We l s c h, Nasza postmodernistyczna moderna. Przeł. R. K u b i c k i, A. Z e i d l e r- J a n i s z e w s k a. Warszawa 1998, s. 133.
formę. Formę, która niepostrzeżenie stawała się uniformem. Dostrzegając znaczą ce osiągnięcia architektury modernistycznej, Welsch krytycznie spogląda na jej uniformizujący i totalizujący charakter oraz przesadną afirmację technologizacji, która jest także znamienna dla postawy Peipera, o czym już wspominałem, a do czego jeszcze wrócę.
3
W celu zarysowania szerszego kontekstu rozważań trzeba jednak jeszcze dodać, że wizja miasta-maszyny (nawiasem mówiąc, koncept o oczywistym rodowodzie futu rystycznym, pojawiający się bodaj najpierw w proklamacjach włoskiego architekta Antonia Sant'Elii, a po pierwszej wojnie żywo podjęty przez Le Corbusiera), podob nie jak forsowanie funkcjonalizmu, wskazywanie na konieczność powiązania roz woju architektury ze zmianami społecznymi i rozwojem nowoczesnego przemysłu – czyli zapatrywania, których rzecznikiem stał się w swoich pismach Peiper – były oczywiście szeroko omawiane w ramach dyskursu urbanistycznego oraz architek tonicznego lat dwudziestych XX wieku. Zwłaszcza w kręgach architektów, na których szczególnie wpłynęły koncepcje Bauhausu 21 , a więc związanych z grupami Blok i Praesens. W roku 1926 w artykule Preliminarz architektury, wydrukowanym na łamach efemerycznego pisma „Praesens" (ukazały się tylko dwa numery, w dodat ku w sporym odstępie czasu), Szymon Syrkus, jeden z czołowych przedstawicieli funkcjonalizmu w rodzimej architekturze, wychodząc od zasadniczego wniosku, że wpływ nowoczesnych technologii i produkcji przemysłowej stworzył warunki dla zupełnie nowego typu budownictwa, przedstawił swoją eksperymentalną wizję architektury modernistycznej.
Uniezależnienie od surowców naturalnych, stanowiących od zawsze podstawo wy budulec, pozwala – zdaniem Syrkusa – na wykorzystanie materiałów fabrycznych ustandaryzowanych i produkowanych na masową skalę:
Dzięki standaryzacji i centralizacji wszelkiego przemysłu możemy mieć:
Mebel-maszynę
│Miasto-maszynę. [SP 8] 22
│Mieszkanie-maszynę
Rolę architekta w takich warunkach autor artykułu ogranicza do zmyślnego komponowania całości z ustandaryzowanych prefabrykatów, zwracając jednocześnie uwagę, że oprócz reguł obowiązujących w konstrukcji budowlanej przestrzegać musi architekt również „nowoczesnych kanonów kompozycyjnych, nierozerwalnie zwią
21 Zob. P. K r a k o w s k i, Recepcja Bauhausu w architekturze polskiej Dwudziestolecia międzywojen nego. W zb.: Sztuka XX wieku. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Słupsk, paździer nik 1969. Warszawa 1971.
22 Rok po publikacji manifestu Syrkusa, w maju 1927 w Nowym Jorku, odbyła się wystawa Machine-Age, której jednym ze współorganizatorów był polski architekt. W katalogu wystawy (Machine-Age Exposition. New York 1927) wydrukowany został także programowy tekst autorstwa Sz. S y r k u s a Architecture Opens Up Volume, również podejmujący omówione tu wątki.
zanych z organizowaniem życia jednostek, klas, społeczeństw, ludzkości [...]" (SP 12). Architektura winna więc podążać w ślad za zmieniającym się życiem – za nietrwa łymi uwarunkowaniami i relacjami społecznymi, realiami ekonomicznymi – też współtworzyć jego obraz: „ARCHITEKTURA BOWIEM ZMIENIA UKŁAD SPOŁECZNY TAK, JAK UKŁAD SPOŁECZNY ZMIENIA ARCHITEKTURĘ" (SP 12).
Zagadnienie budownictwa ujmuje Syrkus w szerokim kontekście społecznym, pamiętając o różnych aspektach życia, m.in. tych związanych z komfortem i zdro wiem mieszkańców nowoczesnych osiedli – zauważa choćby, jak ważny jest wystar czający dostęp światła słonecznego oraz odpowiedni system wentylacji pomieszczeń. W opublikowanym cztery lata później artykule Tempo architektury, rozwijającym – czasami tylko hasłowo wyrażone – myśli z poprzedniego szkicu, powołując się już wprost na Gropiusa, autor stwierdza: „z biologicznego punktu widzenia okazuje się, że człowiek potrzebuje wprawdzie dużo powietrza i światła, ale za to stosunko wo niewiele powierzchni" 24 . W zbliżonym czasie, w tekście ogłoszonym w 1930 roku na łamach „Zentralblatt der Bauverwaltung", także sam Gropius podkreślał zna czenie dostępu do światła i świeżego powietrza, konstatując, że podstawowe wyma gania dla projektów dużych osiedli mieszkaniowych powinny uwzględniać w pierw szej kolejności właśnie uwarunkowania związane z nasłonecznieniem i wentylacją, a ponadto dostępność i wygodę lokali 25 . Warto przypomnieć w tym miejscu, że były to jedne z pierwszych rzeczy, na które zwrócił uwagę również Peiper, kiedy opisywał domy wykładowców Bauhausu: „Okna szukają światła tam, gdzie chcą je znaleźć. [...] Na platformach i terasach usługują powietrze i ciepło" (W Bauhausie, PT 170). Co więcej, w opublikowanym w 1929 roku w miesięczniku „Przegląd Współczesny" artykule Droga rymu (przedruk: PT) redaktor „Zwrotnicy" dostrzegał znaczenie problemu „udostępnienia światła i powietrza w nowej architekturze" (PT 64). Po dobne spostrzeżenia odnotowywał także Przyboś wZapiskach bez daty: „Człowiek stworzony jest do mieszkania z powietrza i światła. Mieszkanie – jako przestrzeń zamknięta – to przesąd" 26 .
Czytając manifest Syrkusa, warto przyjrzeć się bliżej nie tylko wymiarowi kon ceptualnemu, ale i warstwie językowej (kompozycji i formie) tekstu, ponieważ jak zasadnie i szczegółowo wykazała Elżbieta Rybicka, sama jego budowa (charakte ryzująca się tym, że osobne, w jakimś stopniu niezależne, wydzielone graficznie ogniwa wypowiedzi, adekwatnie zestrojone i skomponowane, składają się na upo rządkowany, logiczny wywód) nawiązuje do prawideł nowoczesnej konstrukcji ar chitektonicznej, montażu prefabrykatów, który staje się „generalną zasadą budo wania – zarówno dyskursu, jak i projektowanego miasta" 23 .
Chcąc pokazać, że identyczne postulaty spotykały się z żywą odpowiedzią ze strony architektów, przywołać można choćby projekt Józefa Szanajcy, opracowany w latach 1926–1927, a w 1930 roku przedstawiony na łamach „Praesensu", w tym samym numerze, w którym Syrkus opublikował Tempo architektury. Koncepcja
23 R y b i c k a, op. cit., s. 300–301.
25 W. G r o p i u s, Large Housing Estates. W zb.: Metropolis Berlin: 1880–1940. Ed. I. B o y d W h y t e,
24 Sz. S y r k u s, Tempo architektury. „Praesens" 1930, nr 2, s. 7–8.
D. F r i s b y. Berkeley, Calif. – Los Angeles, Calif., 2012, s. 484–485.
26 J. P r z y b o ś, O mieszkaniu. W: Zapiski bez daty. Warszawa 1970, s. 16.
Szanajcy zakładała budowę 11-kondygnacyjnych bliźniaczych budynków mieszkal nych połączonych wiszącymi galeriami. Dla zapewnienia właściwego dostępu światła dziennego bloki miały zostać ulokowane na osi północ–południe, ich elewacje całkowicie przeszklone i ukształtowane uskokowo. Usytuowane liniowo zespoły par budynków winny być oddalone od siebie na dystans równy ich wysokości, który pozostawiał znaczne połaci przestrzeni niezabudowanych do zagospodarowania na tereny zielone. Na towarzyszących artykułowi ilustracjach wizja Szanajcy wydaje się niezwykle śmiała i nowoczesna, jednakże osobną kwestię stanowiła, rzecz jasna, możliwość wykonania tak ambitnego projektu, nierealna w Polsce lat dwudziestych ubiegłego wieku.
1) realizacji architektonicznych, którym autor manifestu nadaje miano „apara tów mieszkaniowych i aparatów życia kolektywnego" (PA 13);
W manifeście Syrkusa, do którego teraz wracam, występują nadto przynajmniej trzy spostrzeżenia o przełomowym znaczeniu dla pojmowania omawianej tematyki w pierwszej dekadzie Dwudziestolecia międzywojennego – owe spostrzeżenia odno szą się do:
2) człowieka, „który dzięki nowym wynalazkom upodobniony jest do seryjnego standaryzowanego aparatu [...]" (PA 14);
Wniosek, jaki płynie z lektury artykułu Syrkusa, można sformułować w taki sposób: w dynamicznie rozwijającym się w latach dwudziestych XX wieku dyskur sie dotyczącym architektury coraz istotniejszą rolę zaczynają odgrywać zagadnienia związane z używaniem nowoczesnych technologii oraz refleksja społeczna. Co jed nak szczególnie ważne, a co Syrkus formułuje wprost, uzasadnienia nowych nurtów w architekturze szukać należy nie tylko na gruncie rozwoju technologicznego oraz przeobrażeń społecznych, a już tym bardziej nie na poziomie przemian czysto estetycznych, ale znacznie głębiej:
3) nieodzowności wykorzystania „altruizmu maszyn", bez którego „nie można zrealizować tego ogromu śmiałej i szerokiej pracy, jaką jest architektura na DZIŚ" (PA 13).
Praktyczne zastosowanie wszelkich kierunków, jako rzecz już utylitarna, jest sprawą wtórną i zu żyłoby się w krótkim czasie, gdyby nowatorskich poczynań nie zasilały stale ontologiczne podstawy teorii architektury. [PA 14]
Prawidła rządzące architekturą modernistyczną czerpią z przemyślenia pojmo wania kategorii czasu i przestrzeni: „Funkcjonalizm jest skoordynowaniem kompo zycji w przestrzeni i w czasie" (SP 15), maszyna z kolei „potencjalnym skondenso waniem przestrzeni i wielokrotną waloryzacją czasu i energii" (SP 15), sam czas natomiast okazuje się w architekturze czwartym wymiarem:
Funkcjonalne dzieło sztuki architektonicznej jest kompozycją okresu czasu, podzielonego na nie równe, ale zrównoważone pomiędzy sobą części, działające w ograniczonej przestrzeni w odstępach periodycznych. [SP 15]
Przedstawiony wątek podsumować można stwierdzeniem, że swą wizję archi tektury opierał Syrkus, na co wskazują omówione propozycje, w znacznej mierze na koncepcjach Gropiusa (z którym zresztą małżeństwo Heleny i Szymona Syrku sów łączyła wieloletnia przyjaźń oraz współpraca na forum Międzynarodowego
Kongresu Architektury Nowoczesnej – CIAM 27 ), a także Ludwiga Miesa van der Rohego – drugiego spośród kluczowych architektów Bauhausu (później następcy Gropiusa w fotelu dyrektora placówki), oraz Theo van Doesburga – holenderskiego artysty i architekta, na początku lat dwudziestych luźno związanego z niemiecką uczelnią. W przedrukowanym w 1924 roku na łamach pisma „Blok" szkicu Odno wienie architektury to akurat Doesburg zwracał uwagę na wartość, jaka wynika dla nowoczesnej architektury z wykorzystania czasu jako czwartego wymiaru w projekcie architektonicznym, stwierdzając, że właśnie czas i przestrzeń są ele mentami (obok m.in. oczekiwanych funkcji czy zastosowanych materiałów), od których winien wychodzić projekt: „Stara architektura uwzględniała przestrzeń – nowa dołącza czas. Ta łączność przestrzeni i czasu nada doskonalsze piętno bu downictwu: będzie ono czterowymiarowością" 28 .
Z kolei dla redaktora „Zwrotnicy" literatura awangardowa (sztuka, także archi tektoniczna) stanowi nie tylko odzwierciedlenie konstrukcji społecznej, ale wręcz sama tę konstrukcję projektuje, natomiast idea nowego piękna to równocześnie idea postępu: „A r t y s t a, k t ó r y n a r z u c a n o w e p i ę k n o, n a r z u c a n o w ą p r z y s z ł o ś ć" (Kamedułom sztuki, PT 117). Słowem „narzuca", dwukrotnie poja wiającym się w tym krótkim zdaniu, autor nie posłużył się zapewne przypadkowo. Ideologia nowoczesności w tym kształcie zakładała konieczność odgórnego wprowadzania nowoczesnych rozwiązań i zdobyczy cywilizacyjnych, piętnowania i rugowania „zapóźnień", niekiedy wbrew woli opornego na zmiany społeczeństwa:
Poświęcam tu sporo miejsca Syrkusowi, albowiem ideologiczny wymiar jego publikacji międzywojennych wykazuje wiele cech wspólnych z wypowiedziami pro gramowymi Peipera poświęconymi zagadnieniom urbanistycznym: z wyrażoną z emfazą, a dość bezkrytyczną wiarą w jedynie pozytywne skutki rozwoju techno logicznego czy też z przekonaniem o organicznym związku między miastem a czło wiekiem, w którym tkanka społeczna zmuszona jest dostosowywać się do tkanki miejskiej. W Syrkusie owe przeświadczenia umacniają wiarę w to, że dzięki nowo czesnym narzędziom znajdującym się w rękach architekta możliwe stanie się niemal nieograniczone regulowanie i kształtowanie przestrzeni publicznej, a tym samym organizacji rzeczywistości społecznej. W Preliminarzu architektury dostrzec wolno niewątpliwie jedno z rodzimych źródeł fundujących mit modernistycznego archi tekta jako tego, kto ma władzę projektować relacje i rozwiązywać problemy społecz ne. Ponadto jest to tekst kształtujący dyskurs modernizacyjny, w którym awans cywilizacyjny powiązany zostaje ściśle z rolą architektury jako narzędziem zmiany społecznej.
27 Ślady tej przyjaźni zawiera korespondencja między Gropiusem a Syrkusami przechowywana w ar chiwum niemieckiego architekta znajdującym się na Uniwersytecie Harvarda. Zob. też M. K o h l r a u s c h, Brokers of Modernity. East Central Europe and the Rise of Modernist Architects, 1910–1950. Leuven 2019, s. 112–114. – F. M a c C a r t h y, Walter Gropius. Człowiek, który zbudował Bauhaus. Przeł. J. D z i e r z g o w s k i. Warszawa 2021, s. 403–404.
28 Th. v a n D o e s b u r g [Ch . K ü p p e r], Odnowienie architektury. „Blok" 1924, nr 5, s. 12. W po dobnym duchu pisał Th. v a n D o e s b u r g w artykule Ewolucja architektury nowoczesnej w Ho landii (Przeł. M. Ta l k o - P o r z e c k i. „Architektura i Budownictwo" 1931, nr 8/9, s. 340): „Nowa architektura liczy się nie tylko z przestrzenią, lecz również i z czasem, jako walorem architekto nicznym. Połączenie przestrzeni i czasu daje widokowi architektonicznemu bardziej pełny wygląd".
Funkcjonalny związek, łączący życia ludzkie, oparty na ograniczeniach wolności, wiedzie ku do brom, które przy przebudowanej i uporządkowanej gospodarce społecznej mogą stać się źródłem po wszechnego szczęścia [...]. Idea współzależności wraz ze związaną z nią ideą nowoczesnego ładu to niewątpliwie najbardziej rozgrzewające idee naszej epoki. [Droga rymu, PT 74–75]
Narzucenie nowego stylu życia, wymuszenie przez nowoczesną architekturę zmiany lokatorskich przyzwyczajeń uwzględniał w swoich koncepcjach również Syrkus 29 . Nie był w tym oczywiście odosobniony. Stefania Zahorska, omawiająca na łamach czasopisma „Architekt", redagowanego przez Adolfa Szyszkę-Bohusza, IMiędzynarodową Wystawę Architektury Nowoczesnej, która odbyła się w salach warszawskiej Zachęty w 1926 roku, opiera swoją argumentację na podobnych przeświadczeniach:
Trzeba zrozumieć, że architektura przez to, że stwarza niejako teren życia, może to życie kształto wać. [...] Nie tylko ludzie renesansu stworzyli renesansową architekturę; ale architektura renesansu zamieniła ludzi gotyku na ludzi renesansu. Idea człowieka nowoczesnego stwarza na razie środki do urobienia masy ludzi nowoczesnych 30 .
Na tym tle także zarysowuje się wspólna płaszczyzna – prerogatywy architekta w koncepcji Syrkusa i rola artysty w programie Peipera wypływają z tożsamych modernistycznych źródeł. Ich możliwe negatywne implikacje, o których wspomnia łem, przywołując rozważania Welscha, podnoszone były zresztą wielokrotnie. Już w latach dwudziestych ubiegłego wieku Romano Guardini, niemiecki filozof i teolog, wListach znad jeziora Como krytykował apologię masy i maszyny oraz kwe stionował kierunek rozwoju nowoczesnej architektury 31 . Z kolei w czasach nam współczesnych włoski filozof Marco Filoni w podobnym kontekście przypomniał opowiadanie Blokken niderlandzkiego pisarza Ferdinanda Bordewijka, który w in teresującym mnie okresie – utwór pochodzi z 1931 roku – roztaczał wizję miasta i jego architektury zdominowanych przez obsesyjną i represyjną dyrektywę geometrycznego porządku. Wszechobecny i wszechogarniający imperatyw ładu i dys cypliny pozwala w opowiadaniu Bordewijka zobaczyć zapowiedź przyszłych tota litaryzmów, a przestrzeń miejską i kształtującą ją architekturę postrzegać w kate goriach politycznych jako reprezentację władzy: „miasta nie są neutralnymi, a tym bardziej nieszkodliwymi organizmami. Wprost przeciwnie. Są zwierciadłem i istotą władzy, którą sprawuje się, reprodukuje i przedstawia w mieście" – przekonuje Filoni 32 .
4
Eksponowana przez Peipera w dyskursie architektoniczno-urbanistycznym wizja nowoczesnego miasta, które wraz z nadejściem poranka „się rozśpiewa, jak roz-
29 Zob. SP 8: „Rzeczą architekta jest przełamać opór konserwatywnego lokatora i nauczyć go, jak wygodnie, oszczędnie i higienicznie mieszkać można w wieku XX-ym".
32 M. F i l o n i, Anatomia oblężenia. Strach w mieście. Przeł. J. U g n i e w s k a. Warszawa 2020, s. 31–32.
30 S. Z a h o r s k a, Międzynarodowa wystawa architektury w Warszawie. „Architekt" 1926, z. 5, s. 1. 31 R. G u a r d i n i, Listy znad jeziora Como. Przeł. K. M a r k i e w i c z. Warszawa 2021, s. 62. Zbiór dziewięciu listów ukazał się pierwotnie w postaci eseju publikowanego w latach 1924–1925 w cza sopiśmie „Die Schildgenossen", a w roku 1927 w formie książki.
marzona maszyna" (Rano, PP 37), oraz poglądy poety dotyczące architektury znaj dują oparcie w znanych i szeroko omawianych w latach dwudziestych XX wieku koncepcjach architektonicznych. Jednocześnie wykazują wyraźne analogie z roz ważaniami formułowanymi w tym samym czasie w środowisku akademickim ar chitektów i inżynierów związanych z Politechniką Warszawską:
Jako ideę przewodnią przyjęto powszechnie uznane w technice hasło celowości i oszczędności w materiale i pracy; przy czym zwraca się uwagę na konsekwencje wynikające z: używania nowych materiałów, maszynowego wyrobu wielu części budowli oraz projektowania powtarzających się typów budynków dla wykonywania ich seriami 33 .
Autorzy cytowanej publikacji dostrzegają także problemy budownictwa miesz kaniowego, stwierdzając wprost:
od rozwiązania tej palącej i ledwo zapoczątkowanej u nas sprawy zależy w znacznej mierze nie tylko wygląd kraju, ale co ważniejsze, higiena duchowa i fizyczna dorastającego i przyszłego pokolenia 34 .
Trzeba też pamiętać, że złożona sytuacja polityczna i społeczna, trudności ekonomiczne młodego państwa oraz dominujące tradycyjne wzorce budownictwa (m.in. wyraźne przez cały okres międzywojenny odwołania do rezerwuaru histo rycznych form i wzorów sztuki budowlanej, choćby stylu dworkowego czy architek tury wernakularnej, aż po modne wtedy nawiązania do epoki stanisławowskiej, które miały stanowić o tożsamości i wyrażać odrębność stylistyczną rodzimego budownictwa 35 , a jednocześnie symbolicznie łączyć dziedzictwo Polski przedrozbiorowej i II RP) sprawiły, że w pierwszej dekadzie po odzyskaniu niepodległości projekty architektury modernistycznej można było znaleźć przede wszystkim na deskach kreślarskich, ewentualnie pod postacią plansz i makiet wysyłanych na konkursy dla architektów (np. ogłoszony w 1926 roku konkurs na projekt taniego domu mieszkalnego, mający przynieść propozycje rozwiązania narastającego pro blemu mieszkaniowego, czy rozstrzygnięty na początku 1929 roku otwarty konkurs na projekt Dworca Centralnego w Warszawie) 36 .
Dla przemian obrazu architektury w omawianym okresie istotne znaczenie ma fakt, że na lata dwudzieste minionego wieku przypadają także pierwsze sukcesy młodego pokolenia absolwentów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, będących wyrazicielami nowych dążeń budownictwa modernistycznego, m.in. Boh dana Lacherta, Józefa Szanajcy, Barbary i Stanisława Brukalskich, Bohdana Pniewskiego. Jednakże realizacje ważniejszych projektów (najczęściej inwestycji publicznych) czerpiących z progresywnych założeń funkcjonalizmu pojawiają się dopiero na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Wymienić można
33 Politechnika Warszawska 1915–1925. Księga pamiątkowa. Oprac. L. S t a n i e w i c z. Warszawa 1925, s. 441.
35 Zob. M. J ę d r z e j c z y k, Modernizm udomowiony. W zb.: Tożsamość. 100 lat polskiej architektury. Red. B. S t e l m a c h, K. A n d r z e j e w s k a - B a t k o. Warszawa 2019.
34 Ibidem.
36 Oczywiście owa niezaistniała architektura, pozostająca w postaci rysunków czy tylko werbalnych koncepcji, stanowi wartościowy i interesujący przedmiot badań, co pokazuje m.in. książka J. Tr y b u s i a Warszawa niezaistniała. Niezrealizowane projekty urbanistyczne i architektoniczne Warsza wy Dwudziestolecia międzywojennego (Warszawa 2019).
tutaj choćby krakowski Miejski Dom Wycieczkowy (1929–1931) projektu Edwarda Kreislera, powstały także w Krakowie budynek gimnazjum i internatu oo. paulinów (1931–1934) zaprojektowany przez Adolfa Szyszkę-Bohusza 37 , a zwłaszcza kon strukcje zaprezentowane w 1929 roku na Powszechnej Wystawie Krajowej w Po znaniu: Pawilon Ministerstwa Poczt i Telegrafów architekta Juliana Putermana i rzeźbiarza Antoniego Miszewskiego 38 oraz Pawilon Nawozów Sztucznych małżeń stwa Syrkusów.
Kolejnym istotnym bodźcem przemian stało się uchwalenie w 1933 roku przez CIAM Karty Ateńskiej, proklamującej koncepcję nowoczesnego miasta, projektowa nego z uwzględnieniem wszelkich potrzeb (mieszkaniowych, komunikacyjnych, zdrowotnych) jego mieszkańców, które to zasady wcielała pionierska, nie tylko na polskim gruncie, wydana na początku 1934 roku książka Szymona Syrkusa i Jana Chmielewskiego Warszawa funkcjonalna 40 , przynosząca kompleksową wizję roz budowy aglomeracji stolicy, a szczególnie osiedli mieszkaniowych, ale także kom plementarną wobec niej propozycję rozwoju całego regionu. Publikacja, którą już 20 V 1934 autorzy zaprezentowali w siedzibie Królewskiego Instytutu Architektów Brytyjskich w Londynie na zjeździe delegatów CIRPAC (komitetu wykonawczego CIAM), wzbudziła uznanie Le Corbusiera oraz Gropiusa, a przez władze CIAM została wskazana jako wzorcowe studium rozwoju miasta, matryca dla analogicz nych opracowań, które zakładać miały ścisłe powiązanie oraz zgodność nowoczesnej architektury z układem urbanistycznym miasta i z funkcjonalnym planowaniem rozwoju całego regionu.
W pierwszej powojennej dekadzie aktywnie działa Towarzystwo Urbanistów Polskich, utworzone w 1923 roku, zrzeszające specjalistów (architektów, inżynierów, ekonomistów, działaczy społecznych) podejmujących zespołowe studia dotyczące problematyki planowania miast, którego kolejne, organizowane od 1930 roku, ogólnopolskie kongresy odgrywają zasadniczą rolę w kształtowaniu rodzimej myśli urbanistycznej. W latach 1925–1926 młode pokolenie absolwentów Wydziału Ar chitektury Politechniki Warszawskiej powołało do życia Stowarzyszenie Architektów Polskich, jako odpowiedź na konserwatywne nastawienie działającego już wówczas w środowisku Koła Architektów przy Stowarzyszeniu Techników w Warszawie. W roku 1934 nastąpiło wszakże połączenie obu struktur, motywowane, pomimo istniejących różnic, chęcią stworzenia jednej silnej organizacji, działającej odtąd pod nazwą Stowarzyszenie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej 39 .
Znamienna była także aktywność Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej,
37 Zob. Sz. P. K u b i a k, Modernizm zapoznany. Architektura Poznania 1919–1939. [Red. nauk. A. P a r a d o w s k a, P. K o r d u b a]. Warszawa 2016, s. 165–168. – M. J ę d r z e j c z y k, Katalog. W zb.: Tożsamość, s. 66–67, 69.
39 Zob. W. C z e r n y, Stowarzyszenie Architektów Polskich. W zb.: Fragmenty stuletniej historii 1899– 1999. Relacje, wspomnienia, refleksje. W stulecie organizacji warszawskich architektów. Red. T. B a r u c k i [i in.]. Warszawa 2001, s. 35–36.
38 Według projektu autorstwa J. Putermana i A. Miszewskiego w latach 1928–1934 przy ulicy Nowo grodzkiej w Warszawie powstał także gmach Urzędu Telekomunikacji, Poczty i Telefonu, uznawany za jeden z czołowych przykładów architektury funkcjonalistycznej.
40
J. C h m i e l e w s k i, Sz. S y r k u s, Warszawa funkcjonalna. Przyczynek do urbanizacji regionu warszawskiego. Współpr. J. H r y n i e w i e c k i [i in.]. Warszawa 2013.
założonej przez grupę działaczy społecznych na przełomie 1921 i 1922 roku, która stawiała sobie za cel walkę o dostęp do wygodnych mieszkań spółdzielczych dla warstw uboższych. Z tego powodu WSM finansowała i prowadziła od 1925 roku w Warszawie budowę kolonii robotniczych opartych na nowoczesnych i funkcjonal nych rozwiązaniach architektonicznych oraz oferujących rozbudowaną infrastruk turę, tzw. urządzenia społeczne (pralnie, czytelnie, świetlice, stołówki, przedszkola), które miały zapewnić możliwość optymalnego zaspokajania potrzeb zbiorowych 41 . Przedsięwzięcia WSM doczekały się szeregu wybitnych realizacji – choćby osiedle na Żoliborzu według projektu Brukalskich czy osiedle na Rakowcu, będące pierw szym przykładem osiedla liniowego, przez Gropiusa uznane za propozycję pionier ską i modelową 42 , zaprojektowane po szczegółowych konsultacjach z udziałem zarządu spółdzielni oraz przedstawicieli przyszłych lokatorów przez Zespół Praesens, w którego skład, oprócz małżeństw Syrkusów i Brukalskich, wchodzili także m.in. Lachert i Szanajca 43 . Zbliżone realizacje budownictwa komunalnego, mające sta nowić odpowiedź na narastający problem mieszkaniowy 44 , pojawiały się też w po zostałych większych miastach II Rzeczpospolitej. Wspomnieć warto w tym miejscu z pewnością poznańskie osiedle na Dębcu, powstające w latach 1927–1928 według projektu Władysława Czarneckiego, będące inwestycją municypalną.
Z jednej strony zatem w pierwszej połowie lat dwudziestych perspektywy nowych możliwości i wiara (cokolwiek naiwna, jak miało się wkrótce okazać) w dynamiczne unowocześnienie kraju pozwalały snuć śmiałe plany rozwoju cywilizacyjnego i kul turalnego oraz postępu gospodarczego. Przyboś tak wspomina okres niedługo po odzyskaniu niepodległości:
Wystarczyło machnąć kapeluszem, witając pierwszy śmigłowiec startujący na linii Kraków–War szawa, ażeby znikły z oczu stare dwupiętrowe kamieniczki i żeby na błoniach skakał w górę, piętro po piętrze, cały ze szkła drapacz chmur, łaskocący piorunochronem słońce 45 .
W podobnych nadziejach biją źródła wiary Peipera w miasto, które realizuje idee racjonalnego projektowania, ładu i funkcjonalności. Stąd także czerpią inspi rację poetyckie apele nawołujące do kolektywnej pracy i wspólnego budowania, a w szerszym ujęciu – przeświadczenie o możliwości wzięcia świata w posiadanie
41 O WSM jako ideologicznym i socjologicznym laboratorium nowoczesności zob. M. M a t y s e k - I m i e l i ń s k a, Miasto w działaniu. Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa – dobro wspólne w epoce nowoczesnej. Warszawa 2018.
43 Zob. Z [e s p ó ł] P [r a e s e n s], Osiedle Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej na Rakowcu. „Dom, Osiedle, Mieszkanie" 1931, nr 5. – H. S y r k u s, Ku idei osiedla społecznego 1925–1975. Warszawa 1976, s. 100–107.
42 Zob. I. W i s ł o c k a, Awangardowa architektura polska 1918–1939. Warszawa 1968, s. 156.
44 Z. Wó y c i c k i (Cel i istota wystawy „Mieszkanie i miasto". „Architektura i Budownictwo" 1926, nr 6, s. 2), omawiając zorganizowaną w 1925 roku w Warszawie ekspozycję Mieszkanie i miasto, dobitnie formułował najważniejsze wyzwania stojące przed władzami państwowymi i samorządo wymi II RP w zakresie mieszkalnictwa: „I oto stoimy wobec katastrofy kryzysu mieszkaniowego i związanego z tym bezrobocia. Więc znów z konieczności społeczeństwo i samorządy muszą się zająć gorliwie tymi sprawami i wysunąć je na plan pierwszy, a także wpłynąć na władze pań stwowe, by zrozumiały i zrozumieniu dały widomy wyraz, że sprawa mieszkaniowa to sprawa państwowa pierwszorzędnej wagi". 45
J. P r z y b o ś, „Zwrotnica" Tadeusza Peipera. W: Sens poetycki, s. 161.
i kreowania ludzkiego otoczenia w myśl zasady trzech M czy bezkrytycznie afirma tywny stosunek do technologizacji:
Kraj nasz znajduje się dzisiaj w nowym zupełnie położeniu. Wszystko buduje się od nowa. Dawno też nie było u nas powietrza tak bardzo sprzyjającego florze nowości. Ten pęd ogólny pragniemy wyzyskać i tworzyć nowość naszą własną. [O nowości, PT 262]
Z drugiej strony nieosiągalność albo wręcz utopijność awangardowego progra mu Peipera, celebrowane przezeń doświadczenie nowoczesności, manifestowanie poglądu o modelującej roli sztuki wobec życia społecznego, odniesione wprost do wątków, które mnie tutaj najbardziej interesują – wizji nowoczesnego miasta jako wcielenia awangardowej estetyki, architektury jako odindywidualizowanej formy podporządkowanej imperatywowi funkcjonalności – ujawniają swój czysto życze niowy charakter, szczególnie w obliczu realiów II Rzeczpospolitej w pierwszej deka dzie jej istnienia.
Teksty programowe Peipera miały ambicję wpływania na kształt nowoczesnego świata i życia społecznego, a przy tym ograniczone możliwości modelowania rze czywistości. Poeta – nawet jeżeli przyjmiemy przekonanie Peipera wyrażone w cy towanej już formule o cegle ze słów i próbować będziemy maksymalnie wyzyskać zawarty w niej kreacyjny potencjał – budować może tylko z językowej materii; w wypadku autora Tędy dodatkowo wyraźnie odseparowanej od zewnętrznego odniesienia. Wyłania się zatem przed nami obraz literatury samoistnej i samozw rotnej, autonomicznej (zwłaszcza na poziomie koncepcji języka poetyckiego, które mu „w świecie realnym nic nie odpowiada"Metafora teraźniejszości, PT 54). A jednak – i tutaj zarysowuje się swoista niejednoznaczność postawy Peipera – ob ciążonej brzemieniem wypełniania pewnej misji społecznej, o której krakowski poeta wypowiadał się znamiennie:
Czułem, że jest możliwa inna literatura, uspołeczniona głęboko, uspołeczniona w samym procesie tworzenia, a więc prowadząca do form uspołecznionych i działających społecznie. [Sztuka a proletariat, PT 137]
Peiper w swoich pismach z lat dwudziestych jawi się jako świadek doniosłych, dynamicznych przekształceń modernizacyjnych, rzecznik nowej doktryny estetycz nej, która w równym stopniu wpływała na przeobrażenia zachodzące w sferze języ ka i literatury, co w domenie architektury.
Abstract
BARTOSZ SWOBODA University of Opole ORCID: 0000-0002-5868-5562
PEIPER IN THE BAUHAUS ON ARCHITECTURAL DISCOURSE OF THE 1920S AND MODERN LITERATURE
The paper refers to relations that hold between modern literature and the architectural discourse of the first decade of the Inter-War Years. Tadeusz Peiper's 1927 article W Bauhausie (In the Bauhaus) published in "Zwrotnica" ("The Switch") is made subject of considerations. The piece forms a starting point for presenting the assumptions of functionalistic architecture and its reception in the Second Polish Re public, referring mainly to the works of Szymon Syrkus, one of the leading representatives of function alism in the native architecture. The avant-garde's will to transform reality and conviction about the artist's deliberate need to take part in building new reality besides shaping modern life, both close to Peiper, are conductive in entering into a dialogue between the program texts and Peiper's poetic creation on the one hand and the 1920s architectural and urbanistic discourse, especially with architectural functionalism assumptions formulated by Walter Gropius on the other hand. The author of the paper suggests developing a space for common research reflection between modernist architecture and avant-garde literature. | <urn:uuid:93b9c740-4d3a-4c92-bbb9-5c243ddf95a4> | finepdfs | 3.189453 | CC-MAIN-2024-30 | https://pamietnik-literacki.pl/uploads/settings/2024/07/02/6683ad9e98cc81.41950459_1-swoboda.pdf | 2024-07-15T17:44:04+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763514713.2/warc/CC-MAIN-20240715163240-20240715193240-00538.warc.gz | 397,654,317 | 0.999765 | 0.999837 | 0.999837 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3170,
6520,
9797,
13085,
15575,
18640,
22062,
24775,
27970,
30836,
34288,
37393,
41102,
44437,
47780,
51295,
54959,
58585
] | 1 | 1 |
KAMPANIA SPRAWOZDAWCZO – WYBORCZA PRZED XIX WALNYM ZJAZDEM POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO
Dokumenty dla jednostek organizacyjnych
2016 – 2017
Spis treści:
1. Pismo ZG PTTK znak L.dz. SG/1145/2016
2. Uchwała nr 213/XVIII/2016 ZG PTTK z dnia 25 czerwca 2016 roku w sprawie przeprowadzenia kampanii sprawozdawczo-wyborczej oraz zwołania XIX Walnego Zjazdu PTTK,
3. Uchwała nr 212/XVIII/2016 ZG PTTK z dnia 25 czerwca 2016 roku w sprawie Ordynacji Wyborczej,
4. Ordynacja Wyborcza – załącznik do uchwały ZG PTTK nr 212/XVIII/2016,
5. Uchwała nr 211/XVIII/2016 ZG PTTK z dnia 25 czerwca 2016 roku w sprawie kryteriów jakie winny być spełnione przy kierowaniu wniosków o nadanie przez XIX Walny Zjazd PTTK godności Członka Honorowego PTTK.
6. Wzór wniosku o nadanie Godności Członka Honorowego PTTK
7. Wzory druków dla Walnych Zebrań Kół/Klubów, Zjazdów Oddziałów, Zgromadzeń Przedstawicieli Oddziałów PTTK, Regionalnych Konferencji Oddziałów PTTK
Turystyczno–Krajoznawcze
Polskie Towarzystwo
ZARZĄD GŁÓWNY
TT – 1873 PTK – 1906 PTT – 1920 PTTK – 1950
Warszawa, 6 lipca 2016 r.
L.dz. SG/ 1145 /2016
Zarządy Kół i Klubów PTTK Zarządy Oddziałów PTTK Kierownictwa Jednostek Regionalnych PTTK
Szanowne Koleżanki, Szanowni Koledzy,
Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego na posiedzeniu w dniu 25 czerwca br. podjął uchwałę w sprawie przeprowadzenia kampanii sprawozdawczowyborczej oraz zwołania XIX Walnego Zjazdu PTTK. Postanowiono, że XIX Walny Zjazd PTTK będzie obradował we wrześniu 2017 roku w Warszawie. Tym samym rozpoczęta została kampania sprawozdawczo-wyborcza w całym Towarzystwie. Zgodnie z podjętą uchwałą przed nami do wykonania szereg czynności związanych z zebraniami kół i klubów, zjazdami oddziałów, regionalnymi konferencjami oddziałów poprzedzającymi Walny Zjazd Towarzystwa.
W załączeniu przesyłamy dokumenty, które stanowią podstawę do podejmowania decyzji w sprawie kampanii sprawozdawczo-wyborczej na wszystkich poziomach organizacyjnych Towarzystwa i wzory niezbędnych formularzy pomocnych w przygotowaniu właściwej dokumentacji jej towarzyszącej. Dokumenty te, jak i inne, które zostaną uchwalone przez Zarząd Główny PTTK, dotyczące Zjazdu będą zamieszczone również na stronie internetowej www.pttk.pl.
Prosimy o zapoznanie się z materiałami, przygotowanie i podjęcie, zgodnie ze swoimi kompetencjami, działań organizacyjnych niezbędnych do dobrego przeprowadzenia kampanii w Waszych jednostkach. Prosimy o dochowanie szczególnej staranności przy podejmowaniu odpowiednich uchwał i decyzji organizacyjnych.
Zgodnie z terminarzem przyjętym w uchwale ZG PTTK z 25 czerwca 2016 r., by możliwe było podjęcie przez Zarząd Główny PTTK niezbędnych decyzji w sprawie, między innymi, rozdzielnika mandatów na regionalne konferencje oddziałów bardzo ważne będzie przestrzeganie terminów dostarczania odpowiednich dokumentów, w tym sprawozdań TK-O (termin nadsyłania do 10 stycznia 2017 roku), apelujemy o potraktowanie tych kwestii ze szczególną uwagą i należną powagą.
PTTK
Przesyłane materiały dotyczą spraw organizacyjno-prawnych związanych z kampanią sprawozdawczo-wyborczą, w dalszym toku jej trwania pojawią się zapewne projekty dokumentów programowych i statutowych przedstawianych do dyskusji, niezależnie od tego zachęcamy do podejmowania trudu oceny dokonań Towarzystwa na każdym poziomie organizacyjnym, które dzieją się z Waszym udziałem, kreślenia planów na najbliższe lata, wybiegając przy tym również poza dalsze ramy czasowe. Prezentowane opinie i propozycje będą pomocne przy tworzeniu projektów dokumentów przedstawianych do dalszej debaty i decyzji Zjazdu. Serdecznie zapraszamy do udziału w przygotowaniu tego najważniejszego w działalności każdego stowarzyszenia wydarzenia również w tym zakresie.
W przypadku potrzeby zasięgnięcia dodatkowych informacji bądź objaśnień w sprawach organizacyjno-prawnych związanych z przebiegiem kampanii prosimy o kontaktowanie się z kol. Natalią Wojtyrą - tel. 22 826 22 51 w . 218, e-mail: email@example.com.
Z turystycznymi pozdrowieniami
Wiceprezes Zarządu Głównego PTTK
Prezes Zarządu Głównego PTTK
(-) Henryk Miłoszewski
(-) Roman Bargieł
Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze ZARZĄD GŁÓWNY Warszawa, ul. Senatorska 11
Uchwała nr 213 /XVIII/2016 Zarządu Głównego PTTK z 25 czerwca 2016 r.
w sprawie przeprowadzenia kampanii sprawozdawczo-wyborczej oraz zwołania XIX Walnego Zjazdu PTTK
Na podstawie Art. 25 ust. 2 oraz w związku z Art. 24-28 Statutu PTTK, Zarząd Główny PTTK p o s t a n a w i a:
§ 1
1. Zwołać XIX Walny Zjazd Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego we wrześniu 2017 roku.
2. XIX Walny Zjazd PTTK będzie miał charakter sprawozdawczo-wyborczy, podejmie uchwały określające kierunki dalszej działalności Towarzystwa. Zjazd będzie obradował plenarnie.
§ 2
Wybór delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK odbędzie się na 16 regionalnych konferencjach oddziałów PTTK, których obszar odpowiada granicom administracyjnym poszczególnych województw, zgodnie z Ordynacją Wyborczą uchwaloną przez Zarząd Główny PTTK uchwałą nr 212/XVIII/2016 z 25 czerwca 2016 roku.
§ 3
Kampania sprawozdawczo-wyborcza w jednostkach organizacyjnych PTTK, poprzedzająca XIX Walny Zjazd PTTK zostanie przeprowadzona w okresie od 1 października 2016 roku do 30 czerwca 2017 roku zgodnie z poniższym terminarzem:
1) walne zebrania kół i klubów PTTK wybierające delegatów na zjazdy oddziałów PTTK - w okresie od 1 października 2016 r. do 31 grudnia 2016 r.
2) zjazdy oddziałów PTTK wybierające delegatów na regionalne konferencje oddziałów PTTK - w okresie od 1 lutego 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r., nie później niż 28 dni przed terminem regionalnej konferencji oddziałów PTTK.
3) regionalne konferencje oddziałów PTTK wybierające delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK - w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r.
§ 4
1. Zobowiązuje się zarządy oddziałów PTTK do określenia własnymi uchwałami czasu trwania kampanii sprawozdawczo-wyborczej w kołach i klubach – jednostkach organizacyjnych oddziału, oraz terminu i charakteru zjazdu oddziału. Termin zjazdu oddziału i jego charakter powinny być podane do wiadomości Biura Zarządu Głównego PTTK oraz kierownictwa jednostek regionalnych PTTK najpóźniej na dwa tygodnie przed terminem jego odbycia.
2. Oddziały PTTK, w których kadencja władz oddziału kończy się po XIX Walnym Zjeździe PTTK odbędą zjazdy nadzwyczajne w celu dokonania wyboru delegatów oddziału na regionalną konferencję oddziałów PTTK oraz wypracowania wniosków dotyczących działalności Towarzystwa kierowanych na regionalną konferencję oddziałów PTTK oraz do ZG PTTK.
3. Zobowiązuje się kierownictwa jednostek regionalnych PTTK do przygotowania i przeprowadzenia regionalnych konferencji oddziałów PTTK.
4. Zobowiązuje się Sekretarza Generalnego ZG PTTK, by po konsultacjach z jednostkami regionalnymi PTTK ustalił do 15 stycznia 2017 r. terminy regionalnych konferencji oddziałów PTTK i przedstawił ZG PTTK do zatwierdzenia.
§ 5
W odrębnej uchwale Zarząd Główny PTTK zatwierdzi:
1. do 30 września 2016 roku:
a) składy zespołów przygotowujących XIX Walny Zjazd PTTK: organizacyjnego i programowego,
b) rozdzielnik mandatów na XIX Walny Zjazd PTTK wybieranych na 16 regionalnych konferencjach oddziałów według klucza wyborczego określonego w § 24 „Ordynacji Wyborczej" biorąc za podstawę liczbę członków wykazanych w sprawozdaniu statystycznym (wzór TK-O) na dzień 31.12.2015 roku,
c) powołanie członków zespołów XIX Walnego Zjazdu PTTK: organizacyjnego i programowego,
2. do 31 stycznia 2017 r.
a) rozdzielniki mandatów delegatów oddziałów na regionalne konferencje oddziałów, biorąc za podstawę liczbę członków wykazanych w sprawozdaniu statystycznym (TK-O) na dzień 31.12.2016 r.
b) terminy i miejsca regionalnych konferencji oddziałów PTTK,
c) szczegółowy termin i miejsce oraz projekt porządku i regulaminu obrad XIX Walnego Zjazdu PTTK,
§6
Powołać ZESPÓŁ KOORDYNUJĄCY PRZYGOTOWANIA DO XIX WALNEGO ZJAZDU PTTK w następującym składzie:
1. Kol. Roman Bargieł, Prezes ZG PTTK, Przewodniczący Zespołu,
2. Kol. Beata Dziduszko, Członek Honorowy PTTK, Prezes GKR PTTK,
3. Kol. Wojciech Tomalak, Prezes GSK PTTK,
4. Kol. Henryk Miłoszewski, Wiceprezes ZG PTTK, Przewodniczący Zespołu Organizacyjnego,
5. Kol. Andrzej Gordon, Członek Honorowy PTTK, Wiceprezes ZG PTTK, Przewodniczący Zespołu Programowego,
6. Kol. Włodzimierz Łęcki, Członek Honorowy PTTK, Dziekan Kręgu Seniorów PTTK,
7. Kol. Ryszard Mazur, Członek Honorowy PTTK, Przewodniczący Kapituły Odznaczeń ZG PTTK
§ 7
Powołać następujące Zespoły Problemowe XIX Walnego Zjazdu PTTK:
1) ZESPÓŁ ORGANIZACYJNY - którego zadaniem jest przygotowanie organizacyjno-logistyczne XIX Walnego Zjazdu PTTK oraz nadzór nad przebiegiem kampanii sprawozdawczo-wyborczej w jednostkach organizacyjnych Towarzystwa,
Przewodniczący: kol. Henryk Miłoszewski,
2) ZESPÓŁ PROGRAMOWY - którego zadaniem jest przygotowanie projektów uchwał i rezolucji do podjęcia przez Zjazd oraz materiałów do dyskusji na zjazdy oddziałów i regionalne konferencje oddziałów.
Przewodniczący: kol. Andrzej Gordon
§ 8
1. Upoważnić Sekretarza Generalnego ZG PTTK do powołania do 31 października 2016 r. Biura XIX Walnego Zjazdu PTTK, a także określenia jego zadań.
2. Zobowiązać Zespół Organizacyjny XIX Walnego Zjazdu PTTK do opracowania preliminarza kosztów oraz do wystąpienia w okresie planowania budżetu Zarządu Głównego PTTK o zabezpieczenie w budżecie na rok 2017 środków finansowych na realizację zadań zaplanowanych w kampanii sprawozdawczo-wyborczej i organizację XIX Walnego Zjazdu PTTK.
§ 9
Zobowiązać Sekretarza Generalnego ZG PTTK do opublikowania uchwał i dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia kompanii sprawozdawczo-wyborczej w jednostkach organizacyjnych PTTK.
§ 10
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze ZARZĄD GŁÓWNY Warszawa, ul. Senatorska 11
Uchwała nr 212/XVIII/2016 Zarządu Głównego PTTK z 25 czerwca 2016 roku
w sprawie Ordynacji Wyborczej
Na podstawie art. 30 ust. 2 pkt. 2 Statutu PTTK, Zarząd Główny PTTK postanawia:
§ 1
Uchwalić Ordynację Wyborczą stanowiącą załącznik do niniejszej uchwały.
§ 2
1. Zobowiązać Sekretarza Generalnego Zarządu Głównego PTTK do upowszechnienia uchwalonej Ordynacji Wyborczej, w tym poprzez zamieszczenie jej na stronie www.pttk.pl oraz do przekazania jej treści do wiadomości wszystkim jednostkom organizacyjnym Towarzystwa.
2. Zobowiązać wszystkie jednostki organizacyjne Towarzystwa do przestrzegania postanowień uchwalonej Ordynacji Wyborczej.
§ 3
Traci moc uchwała ZG PTTK nr 338/XVII/2012 z 30 czerwca 2012 r. w sprawie Ordynacji Wyborczej.
§ 4
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
ORDYNACJA WYBORCZA
1. Ordynacja Wyborcza określa:
1) zasady organizacji walnych zebrań kół i klubów, zjazdów oddziałów PTTK, jednostek regionalnych z osobowością prawną i Regionalnych Konferencji Oddziałów oraz Walnego Zjazdu,
2) zasady i tryb wyboru władz kół i klubów, oddziałów PTTK, jednostek regionalnych, z osobowością prawną, władz naczelnych PTTK,
3) zasady i tryb wyboru delegatów na zjazdy oddziałów PTTK, Regionalne Konferencje Oddziałów, Walny Zjazd.
2. Zasady członkostwa w Polskim Towarzystwie Turystyczno – Krajoznawczym oraz prawa i obowiązki członków regulują art. 10–18 Statutu PTTK.
I. JEDNOSTKI ORGANIZACYJNE ODDZIAŁÓW - KOŁA I KLUBY
§ 1
1. Najwyższą władzą koła lub klubu jest walne zebranie koła lub klubu.
2. Władzami koła lub klubu są:
1) zarząd koła lub klubu,
2) komisja rewizyjna koła lub klubu, o ile walne zebranie podejmie uchwałę o wyborze komisji rewizyjnej koła lub klubu.
§ 2
1. Walne zebranie koła lub klubu odbywa się raz na cztery lata, chyba że uchwałą walnego zebrania koła lub klubu kadencja władz została skrócona.
2. Walne zebranie koła lub klubu zwołuje zarząd, zawiadamiając członków o miejscu, terminie i porządku obrad zebrania, co najmniej 7 dni przed terminem.
3. Walne zebranie koła lub klubu może być zwołane przy zachowaniu zasady drugiego terminu. W zawiadomieniu o zwołaniu zebrania musi być określony pierwszy i drugi termin, porządek obrad oraz przywołanie zapisu § 4 ust. 3-4 „Ordynacji Wyborczej".
§ 3
1. Prawo uczestnictwa w walnym zebraniu koła lub klubu, z głosem decydującym, mają wszyscy członkowie danej jednostki, którzy okażą się ważną legitymacją członka PTTK.
2. Z głosem doradczym w walnym zebraniu koła lub klubu mogą brać udział:
1) Członkowie Honorowi PTTK,
2) członkowie władz PTTK,
3) osoby zaproszone.
§ 4
1. Ważność walnego zebrania koła lub klubu stwierdza komisja mandatowa wybrana przez zebranie lub prezydium zebrania jeżeli taki zapis zawiera regulamin obrad.
2. Walne zebranie koła lub klubu jest ważne, jeżeli bierze w nim udział co najmniej połowa uprawnionych członków danej jednostki.
3. Walne zebranie koła lub klubu obradujące w drugim terminie jest władne do podejmowania uchwał bez względu na liczbę obecnych uprawnionych do głosowania.
4. Walne zebranie odbywające się w drugim terminie może obradować tylko nad sprawami umieszczonymi w porządku obrad określonym w zawiadomieniu o jego zwołaniu
§ 5
1. Sposób przeprowadzenia obrad walnego zebrania koła lub klubu określa w sposób szczegółowy regulamin obrad uchwalony przez zebranie.
2. Liczbę wybieranych delegatów na Zjazd Oddziału określa § 16 ust. 1 pkt. 2) Ordynacji Wyborczej.
§ 6
1. Wybory do władz koła, klubu oraz delegatów na zjazd oddziału odbywają się w głosowaniu tajnym z zachowaniem zasady powszechności i równości.
2. Prawo kandydowania do władz koła, klubu oraz na delegatów przysługuje wszystkim członkom zwyczajnym PTTK, którzy posiadają ważną legitymację członka PTTK z opłaconą składką członkowską za dany rok i na których nie nałożono prawomocnym postanowieniem sądu koleżeńskiego PTTK kary zawieszenia w prawach członkowskich na czas obejmujący okres wyborów.
3. Nie mogą kandydować do władz koła, klubu na okres najbliższej kadencji członkowie zarządu koła, klubu, którzy nie uzyskali absolutorium.
4. Nie można łączyć funkcji we władzach koła wymienionych w § 1 ust. 2 niniejszej ordynacji.
5. Nie można łączyć funkcji we władzach koła, klubu z działalnością gospodarczą prowadzoną w oparciu o majątek PTTK lub mającej znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK.
§ 7
1. Zebranie koła, klubu ustala według własnych potrzeb liczbę wybieranych członków do władz koła, klubu.
2. Wybory do władz koła, klubu oraz delegatów na zjazd oddziału przeprowadza komisja skrutacyjna wybrana przez zebranie.
3. Komisja skrutacyjna przeprowadza wybory, o których mowa w ust. 2 zgodnie z regulaminem przyjętym na zebraniu.
4. W skład komisji skrutacyjnej nie mogą wchodzić osoby kandydujące do władz i na delegatów.
§ 8
1. Wybory do władz koła, klubu oraz wybory delegatów na zjazd oddziału odbywają się za pomocą oddzielnych kart wyborczych, przygotowanych przez komisję skrutacyjną.
2. Na karcie wyborczej (kartach wyborczych) do władz, komisja skrutacyjna umieszcza nazwiska kandydatów w porządku alfabetycznym z podziałem na rodzaje wybieranych władz.
3. Przy nazwie wybieranego rodzaju władz i delegatów winna być podana ustalona liczba członków wybieranych do danego rodzaju władzy oraz delegatów.
§ 9
1. Wybory są ważne, jeżeli bierze w nich udział co najmniej połowa uprawnionych do głosowania obecnych na zebraniu według listy obecności.
2. Głos w głosowaniu jest ważny, jeżeli:
1) został oddany za pomocą karty wyborczej.
2) liczba nie skreślonych kandydatów na karcie wyborczej jest równa lub mniejsza od liczby określonej dla wybieranego rodzaju władzy lub liczby delegatów.
1. Za wybranych do władz lub delegatów uważa się tych kandydatów, którzy otrzymali kolejno największą liczbę głosów i więcej niż połowę ważnie oddanych głosów.
2. Jeżeli w wyborach do władz lub delegatów nie wybrano pełnej liczby członków władz lub delegatów przeprowadza się wybory uzupełniające, w których biorą udział wyłącznie kandydaci, którzy nie zostali wybrani w pierwszym głosowaniu i uzyskali kolejno największą ilość głosów. Liczba kandydatów w wyborach uzupełniających nie może być większa niż dwukrotność liczby osób wybieranych w tej turze wyborów. Przy wyborach uzupełniających stosuje się zasadę, o której mowa w ust. 1.
3. W razie dalszego braku rozstrzygnięcia wyborów do władz lub delegatów przeprowadza się wybory dodatkowe, w których biorą udział wyłącznie kandydaci, którzy nie zostali wybrani w wyborach uzupełniających i uzyskali kolejno największą ilość głosów. Liczba kandydatów w wyborach dodatkowych nie może być większa niż dwukrotność liczby osób wybieranych w tej turze wyborów. O wyborze w wyborach dodatkowych decyduje zwykła większość głosów.
§ 11
1. Zebrania konstytuujące władz koła, klubu powinny się odbyć po zakończeniu wyborów w dniu obrad zebrania. W przypadkach wyjątkowych zebrania te mogą się odbyć w terminie późniejszym, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia zakończenia zebrania.
2. Zebraniu konstytuującemu przewodniczy członek prezydium obrad zebrania.
§ 12
1. Wybory prezesa zarządu koła, klubu odbywają się w głosowaniu tajnym za pomocą kart do głosowania.
2. Wybory prezesa zarządu, o którym mowa w ust. 1 przeprowadza komisja skrutacyjna składająca się z członków komisji skrutacyjnej zebrania.
3. Prezesem zarządu koła, klubu może być każdy z członków nowo wybranego zarządu koła, klubu.
4. Po rozdaniu kart do głosowania przez komisję, o której mowa w ust. 2 członkowie zarządu wpisują nazwisko swojego kandydata.
5. Prezesem zarządu zostaje kandydat, który otrzymał największą liczbę głosów, nie mniej jednak niż połowę głosów obecnych członków nowo wybranego zarządu.
6. Jeżeli w wyborach żaden z kandydatów nie otrzymał, co najmniej połowy głosów, zarządza się wybory uzupełniające, w których udział biorą dwaj kandydaci, którzy uzyskali największą liczbę głosów. W takim przypadku prezesem zarządu zostaje kandydat, który otrzymał największą liczbę głosów.
7. Podział funkcji wśród członków zarządu następuje w głosowaniu tajnym na wniosek nowo wybranego prezesa według zasad określonych w ust. 5 i 6.
8. Postanowienia ust. 1-7 stosuje się odpowiednio do ukonstytuowania komisji rewizyjnej.
§ 13
Dokumentami zebrania koła, klubu są:
1) regulamin obrad uchwalony przez zebranie,
2) uchwała zarządu oddziału w sprawie klucza wyborczego i rozdzielnika mandatów dla kół i klubów na zjazd oddziału,
3) lista obecności osób uprawnionych do głosowania,
4) protokół zebrania podpisany przez przewodniczącego obrad i sekretarza,
5) uchwały, wnioski i postulaty zebrania,
6) protokoły komisji mandatowej lub prezydium obrad dotyczące prawomocności zebrania,
7) protokoły komisji skrutacyjnej, w sprawie wyboru władz i delegatów,
8) protokoły komisji skrutacyjnej z zebrań konstytuujących nowo wybranych władz,
9) zaświadczenia wyboru delegata (delegatów) koła lub klubu na zjazd oddziału,
10) podstawowe informacje o wybranych władzach koła, klubu.
II. JEDNOSTKI ORGANIZACYJNE PTTK – ODDZIAŁY
§ 14
1. Najwyższą władzą oddziału jest zjazd oddziału.
2. Władzami oddziału są:
1) zarząd oddziału,
2) komisja rewizyjna oddziału,
3) sąd koleżeński oddziału, o ile zjazd oddziału podejmie uchwałę o wyborze sądu koleżeńskiego oddziału.
3. Władze oddziału pochodzą z wyboru. Kadencja władz oddziału trwa cztery lata i może być skrócona do dwóch lat uchwałą zjazdu oddziału.
4. Prawo kandydowania do władz oddziału oraz na delegata na RKO PTTK mają wszyscy członkowie oddziału opłacający w oddziale składkę członkowską, niezależnie od tego czy posiadają mandat delegata na Zjazd Oddziału.
§ 15
1. Zjazd oddziału odbywa się w zależności od potrzeb nie rzadziej jednak niż raz na cztery lata.
2. Nadzwyczajny zjazd oddziału zwołuje zarząd oddziału zgodnie z art. 58 Statutu PTTK. Postanowienia niniejszej „Ordynacji Wyborczej" odnoszące się do zjazdu oddziału stosuje się odpowiednio do nadzwyczajnego zjazdu oddziału.
3. Zjazd oddziału zwołuje zarząd oddziału określając w swojej uchwale, termin, miejsce i porządek obrad zjazdu, zawiadamiając członków lub delegatów co najmniej na dwa tygodnie przed terminem zjazdu, załączając swoje sprawozdanie lub wskazując termin i miejsce jego wyłożenia do wglądu oraz projekt regulaminu obrad.
4. Dla zapewnienia czynnego i biernego prawa wyborczego członkom kół i klubów, zarząd oddziału może powołać okręgi wyborcze obejmujące więcej niż jedno koło lub klub, określając dla nich swoją uchwałą liczbę wybieranych delegatów.
5. Zjazd oddziału może być zwołany przy zachowaniu zasady drugiego terminu. W zawiadomieniu o zwołaniu zjazdu musi być określony pierwszy i drugi termin oraz porządek obrad.
6. Zjazd oddziału odbywający się w drugim terminie może obradować tylko nad sprawami umieszczonymi w porządku obrad określonym w zawiadomieniu o jego zwołaniu.
§ 16
1. W zjeździe oddziału udział biorą z głosem decydującym:
1) w przypadku oddziału liczącego nie więcej niż dwa koła lub kluby lub mniej niż 50 członków zwyczajnych – wszyscy członkowie zwyczajni oddziału z ważną legitymacją członkowską PTTK,
2) w przypadku oddziału liczącego co najmniej trzy koła lub kluby lub co najmniej 50 członków delegaci z ważną legitymacją członkowską PTTK, wybrani na walnych zebraniach kół i klubów według rozdzielnika uchwalonego przez zarząd oddziału, zgodnie z kluczem wyborczym określonym w § 17 „Ordynacji Wyborczej" albo wszyscy członkowie oddziału,
2. W zjeździe oddziału udział biorą z głosem doradczym Członkowie Honorowi PTTK, przedstawiciele członków wspierających oddziału, przedstawiciele władz naczelnych PTTK, członkowie ustępujących władz oddziału, przewodniczący komisji i zespołów zarządu oddziału, opiekunowie szkolnych kół krajoznawczo-turystycznych oraz inne osoby zaproszone o ile nie są delegatami.
3. Delegaci na zjazd oddziału zachowują ważność mandatów do czasu zwołania następnego zwyczajnego zjazdu oddziału, z uwzględnieniem przepisu art. 58 ust. 4 Statutu PTTK.
§ 17
Delegaci na zjazdy oddziałów wybierani są na walnych zebraniach kół i klubów, wg następującego klucza wyborczego:
1) w oddziałach z liczbą od 51 do 100 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 3 członków zwyczajnych,
2) w oddziałach z liczbą od 101 do 150 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 5 członków zwyczajnych,
3) w oddziałach z liczbą od 151 do 300 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 8 członków zwyczajnych,
4) w oddziałach z liczbą od 301 do 500 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 10 członków zwyczajnych,
5) w oddziałach z liczbą od 501 do 700 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 15 członków zwyczajnych,
6) w oddziałach z liczbą od 701 do 900 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 20 członków zwyczajnych,
7) w oddziałach z liczbą od 901 do 1200 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 25 członków zwyczajnych,
8) w oddziałach z liczbą od 1201 do 1500 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 30 członków zwyczajnych,
9) w oddziałach z liczbą od 1501 do 2000 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 35 członków zwyczajnych,
10) w oddziałach z liczbą od 2001 do 3000 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 40 członków zwyczajnych.
11) w oddziałach z liczbą powyżej 3000 członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską - 1 delegat na każdą rozpoczętą liczbę 50 członków zwyczajnych.
§ 18
1. W skład zarządu oddziału wchodzi co najmniej pięciu członków wybranych przez zjazd oddziału.
2. Zarząd oddziału wybiera w głosowaniu tajnym ze swego grona prezesa, wiceprezesa lub wiceprezesów, sekretarza i skarbnika.
3. W skład zarządu oddziału może wchodzić urzędujący członek zarządu oddziału powołany przez zarząd oddziału, jeśli nie został wybrany przez zjazd oddziału.
§ 19
1. Do zjazdów oddziałów mają zastosowanie odpowiednio § 4-13 niniejszej Ordynacji Wyborczej.
2. Dokumentację ze zjazdu oddziału oprócz wymienionej w § 13 stanowi również:
1) opinia zjazdu w sprawach przekazanych do zaopiniowania przez Zarząd Główny PTTK,
2) protokół komisji wyborczej, jeżeli regulamin obrad przewidywał jej wybranie.
JEDNOSTKI REGIONALNE Z OSOBOWOŚCIĄ PRAWNĄ
§ 20
1. Najwyższą władzą jednostki regionalnej posiadającej osobowość prawną jest Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK.
2. Władzami jednostki regionalnej z osobowością prawną są:
1) zarząd jednostki regionalnej,
2) komisja rewizyjna jednostki regionalnej.
§ 21
1. Zgromadzenie sprawozdawczo – wyborcze Przedstawicieli Oddziałów PTTK z osobowością prawną odbywa się co cztery lata, chyba że regulamin stanowi inaczej.
2. Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK zwołuje zarząd jednostki zawiadamiając oddziały o miejscu, terminie i porządku obrad zebrania, co najmniej 21 dni przed terminem.
§ 22
1. Zasady zwoływania, przebieg obrad, prawomocność obrad jednostek regionalnych z osobowością prawną określają regulaminy tych jednostek zatwierdzone przez Zarząd Główny.
2. Do jednostki regionalnej z osobowością prawną mają zastosowanie odpowiednio § 4-13 niniejszej Ordynacji Wyborczej.
III. REGIONALNE KONFERENCJE ODDZIAŁÓW PTTK
§ 23
1. Regionalna Konferencja Oddziałów PTTK zwana dalej RKO PTTK jest zebraniem przedstawicieli wszystkich oddziałów z danego województwa, wybranych na zjazdach oddziałów, według klucza określonego w § 24 „Ordynacji Wyborczej" i rozdzielnika mandatów uchwalonego przez Zarząd Główny, przy zachowaniu zasad określonych w art. 25 ust. 1 pkt. 1 Statutu PTTK.
2. RKO PTTK zwołuje uchwałą Zarząd Główny PTTK w konsultacji z władzami jednostki regionalnej, określając miejsce i termin konferencji. Uchwała winna być podjęta przynajmniej na 28 dni przed terminem konferencji.
3. Projekt porządku oraz regulamin obrad RKO PTTK przygotowują władze jednostki regionalnej i dostarczają delegatom wraz z zaproszeniem nie później niż 21 dni przed wyznaczonym terminem. Do zaproszenia należy dołączyć również uchwały ZG PTTK, o których mowa w ust. 1 i 2.
§ 24
Delegaci na regionalne konferencje wybierani są na zjazdach oddziałów, przy czym na każdy oddział przypada jeden delegat plus jeden delegat na każdą rozpoczętą liczbę stu członków zwyczajnych przy liczebności oddziału powyżej stu członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską za rok poprzedzający rok, w którym ma się obyć RKO PTTK.
§ 25
1. Prawo uczestnictwa w RKO PTTK, z głosem decydującym, mają delegaci wybrani na zjazdach oddziałów z danego województwa, zgodnie z postanowieniami § 24 Ordynacji Wyborczej.
2. Z głosem doradczym w RKO PTTK mogą brać udział:
1) Członkowie Honorowi PTTK,
2) członkowie lub przedstawiciele członków wspierających,
3) członkowie władz naczelnych PTTK,
4) osoby zaproszone.
3. Delegaci na RKO PTTK zachowują ważność mandatów do czasu zwołania następnego RKO PTTK. Obsadzenie zwolnionego w czasie kadencji mandatu delegata następuje w drodze wyborów uzupełniających.
§ 26
1. Dokumentami uprawniającymi do uczestnictwa w RKO PTTK z głosem decydującym są: protokoły ze zjazdów oddziałów, ważna legitymacja członka PTTK oraz zaproszenie.
2. Mandaty delegatów na RKO PTTK wydają organizatorzy w dniu regionalnej konferencji na podstawie list delegatów, sporządzonych w oparciu o odpowiednie protokoły wyboru, po podpisaniu listy obecności delegatów oraz okazaniu legitymacji członka PTTK z opłaconą składką członkowską za dany rok.
§ 27
1. Sposób przeprowadzenia obrad, podejmowania uchwał, wyboru delegatów określa w sposób szczegółowy regulamin obrad, uchwalony przez RKO PTTK.
2. Ważność RKO PTTK stwierdza komisja mandatowa wybrana przez konferencję. RKO PTTK jest ważne, jeżeli bierze w niej udział, co najmniej połowa delegatów wybranych na RKO PTTK na zjazdach oddziałów.
3. Uchwały RKO PTTK zapadają zwykłą większością głosów osób uprawnionych do głosowania.
§ 28
1. Prawo kandydowania na delegatów na Walny Zjazd PTTK przysługuje wszystkim członkom zwyczajnym PTTK, którzy posiadają ważną legitymację członka PTTK, na których nie nałożono prawomocnym postanowieniem sądu koleżeńskiego PTTK kary zawieszenia w prawach członkowskich.
2. Prawo kandydowania na delegata na Walny Zjazd PTTK mają wszyscy członkowie PTTK niezależnie od tego czy są delegatami na RKO PTTK.
3. Kandydatów na delegatów na Walny Zjazd PTTK mają prawo zgłaszać do komisji wyborczej RKO PTTK delegaci biorący udział w obradach RKO PTTK z głosem decydującym.
4. Listę kandydatów, o których mowa w ust. 2, komisja wyborcza tworzy na podstawie zgłoszeń delegatów.
§ 29
1. Do przebiegu wyborów na RKO PTTK mają zastosowanie odpowiednio § 6-10 niniejszej Ordynacji Wyborczej.
2. Dokumentami RKO PTTK są:
1) regulamin i porządek obrad, uchwalony przez konferencję,
2) protokół z obrad konferencji, podpisany przez przewodniczącego obrad i sekretarza,
3) uchwała Zarządu Głównego PTTK w sprawie klucza wyborczego i rozdzielnika mandatów dla zjazdów oddziałów,
4) lista obecności osób uprawnionych do głosowania,
5) uchwały, wnioski i postulaty regionalnej konferencji kierowane do Walnego Zjazdu PTTK,
6) stanowisko regionalnej konferencji w sprawach, przedstawionych przez Zarząd Główny PTTK,
7) protokoły komisji mandatowej dotyczące prawomocności konferencji,
8) protokół komisji wyborczej,
9) protokoły komisji skrutacyjnej dotyczące wyboru delegatów na Walny Zjazd PTTK, 10) zaświadczenia wyboru delegatów na Walny Zjazd PTTK.
IV. NAJWYŻSZE I NACZELNE WŁADZE PTTK
§ 30
1. Najwyższą władzą PTTK jest Walny Zjazd.
2. Władzami naczelnymi PTTK są:
1) Zarząd Główny,
2) Główna Komisja Rewizyjna,
3) Główny Sąd Koleżeński.
3. Kadencja władz naczelnych PTTK trwa cztery lata.
4. Nie można łączyć funkcji we władzach naczelnych wymienionych w § 30 ust. 2.
§ 31
1. Walny Zjazd może być zwyczajny lub nadzwyczajny.
2. Zwyczajny Walny Zjazd zwoływany jest przez Zarząd Główny raz na cztery lata.
3. Nadzwyczajny Walny Zjazd zwołuje Zarząd Główny PTTK zgodnie z art. 26 Statutu PTTK. Postanowienia niniejszej „Ordynacji Wyborczej" odnoszące się do Walnego Zjazdu stosuje się odpowiednio do Nadzwyczajnego Walnego Zjazdu.
4. Walny Zjazd zwołuje Zarząd Główny PTTK, zawiadamiając wybranych delegatów oraz osoby zaproszone o miejscu, terminie i porządku obrad Zjazdu, co najmniej na 30 dni przed terminem Zjazdu. Do zaproszenia należy dołączyć projekt regulaminu obrad oraz materiały stanowiące przedmiot obrad.
5. Walny Zjazd obraduje na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu obrad, którego projekt przedstawia Zarząd Główny.
§ 32
1. W Walnym Zjeździe udział biorą:
1) z głosem decydującym delegaci z ważną legitymacją członkowską, wybrani na regionalnych konferencjach oddziałów PTTK obejmujących wszystkie oddziały z danego województwa, przy czym jeden delegat na Walny Zjazd PTTK przypada na każdą rozpoczętą liczbę czterystu pięćdziesięciu członków zwyczajnych z opłaconą składką członkowską w roku poprzedzającym podjęcie uchwały o zwołaniu Walnego Zjazdu PTTK, zrzeszonych łącznie we wszystkich oddziałach, których delegaci mają prawo uczestnictwa w regionalnej konferencji. Uchwała o zwołaniu Walnego Zjazdu określa rozdzielnik mandatów dla poszczególnych RKO PTTK.
2) z głosem doradczym – osoby niebędące delegatami: członkowie władz naczelnych, Członkowie Honorowi PTTK, przedstawiciele członków wspierających oraz osoby zaproszone.
2. Delegaci na Walny Zjazd zachowują ważność mandatów do czasu zwołania następnego Zwyczajnego Walnego Zjazdu. Obsadzenie zwolnionego w czasie kadencji mandatu delegata następuje w drodze wyborów uzupełniających.
§ 33
1. Regulamin obrad, uchwalony przez Walny Zjazd PTTK, określa sposób przeprowadzenia obrad, podejmowania uchwał, wyboru władz naczelnych.
2. Ważność Walnego Zjazdu PTTK stwierdza komisja mandatowa wybrana przez Walny Zjazd.
3. Walny Zjazd PTTK jest ważny, jeżeli bierze w nim udział, co najmniej połowa delegatów wybranych na Regionalnych Konferencjach Oddziałów PTTK.
4. Uchwały Walnego Zjazdu PTTK zapadają zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy ogólnej liczby osób uprawnionych do głosowania, chyba że statut stanowi inaczej.
§ 34
1. Władze naczelne PTTK pochodzą z wyboru.
2. Wybory władz PTTK naczelnych odbywają się w głosowaniu tajnym z zachowaniem zasady powszechności i równości.
3. Procedura głosowania może być przeprowadzona również przy wykorzystaniu technik elektronicznych. W takim przypadku karty do głosowania, o których mowa w § 12 ust. 1 Ordynacji Wyborczej nie stanowią dokumentacji wyborczej.
4. Prawo kandydowania do władz naczelnych przysługuje wszystkim członkom zwyczajnym PTTK, którzy:
1) posiadają ważną legitymację członka PTTK z opłaconą składką członkowską za dany rok;
2) nie są skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione z winy umyślnej;
3) nie mają nałożonej prawomocnym postanowieniem sądu koleżeńskiego PTTK kary zawieszenia w prawach członkowskich na czas obejmujący okres wyborów.
5. Nie można łączyć funkcji we władzach naczelnych z działalnością gospodarczą prowadzoną w oparciu o majątek PTTK lub mającą znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK.
6. Nie mogą kandydować do Zarządu Głównego na okres najbliższej kadencji członkowie Zarządu Głównego, którzy nie uzyskali absolutorium Zjazdu.
7. Nie mogą kandydować do Głównej Komisji Rewizyjnej osoby pozostające z osobą będącą członkiem Zarządu Głównego PTTK w związku małżeńskim, we wspólnym pożyciu, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa.
§ 35
1. Walny Zjazd PTTK podejmuje uchwały w sprawie wielkości składu liczbowego władz.
2. Wybory władz naczelnych przeprowadza komisja skrutacyjna wybrana przez Walny Zjazd.
3. Komisja skrutacyjna przeprowadza wybory, o których mowa w ust. 2 zgodnie z niniejszą „Ordynacja Wyborczą" oraz regulaminem obrad oraz uchwałami Zjazdu.
4. W skład komisji skrutacyjnej nie mogą wchodzić osoby kandydujące do władz naczelnych.
§ 36
1. Do wyborów na Walnym Zjeździe PTTK maja zastosowanie odpowiednio § 8 - 11 niniejszej „Ordynacji Wyborczej".
2. Prezesi władz naczelnych PTTK mogą pełnić funkcje nie dłużej niż dwie kolejne kadencje.
§ 37
1. Zarząd Główny PTTK wybiera ze swego grona Prezydium, w tym prezesa, 2 – 3 wiceprezesów i skarbnika oraz powołuje sekretarza generalnego, który wchodzi w skład Prezydium.
2. Wybory, o których mowa w ust. 1 odbywają się w głosowaniu tajnym za pomocą kart do głosowania.
3. Wybory przeprowadza komisja skrutacyjna składająca się z minimum trzech członków komisji skrutacyjnej Zjazdu.
4. Ukonstytuowanie Prezydium Zarządu Głównego PTTK odbywa się następująco:
1) Członkowie Zarządu wpisują na kartach imię i nazwisko swojego kandydata na prezesa zarządu.
2) Prezesem Zarządu może być każdy z członków nowo wybranego zarządu z wyłączeniem osób o których mowa w § 36 ust. 2.
3) Prezesem Zarządu zostaje kandydat, który otrzymał największą liczbę głosów, nie mniej jednak niż połowę głosów obecnych członków nowo wybranego zarządu.
4) Jeżeli w wyborach kandydat na prezesa nie otrzymał co najmniej połowy głosów, zarządza się wybory uzupełniające, w których udział biorą dwaj kandydaci, którzy uzyskali największą liczbę głosów. W takim przypadku prezesem zarządu zostaje kandydat, który otrzymał największą liczbę głosów.
5) Członkowie Zarządu Głównego w głosowaniu jawnym określają liczbę wiceprezesów.
6) Prezes Zarządu proponuje członkom Zarządu kandydatów do prezydium ze wskazaniem ich funkcji.
7) Komisja skrutacyjna Walnego Zjazdu przygotowuje karty do głosowania i zarządza głosowanie.
8) Wiceprezesami, skarbnikiem i sekretarzem generalnym Zarządu Głównego PTTK zostają kandydaci, który otrzymali największą liczbę głosów, nie mniej jednak niż połowę głosów obecnych członków nowo wybranego zarządu.
9) Jeżeli w wyborach kandydat na funkcję w prezydium nie otrzymał, co najmniej połowy głosów, zarządza się wybory uzupełniające, w których udział biorą dwaj kandydaci, którzy uzyskali największą liczbę głosów na daną funkcję. W takim przypadku członkiem prezydium zarządu zostaje kandydat, który otrzymał największą liczbę głosów.
10) Zarząd Główny może powołać na funkcję Sekretarza Generalnego osobę nie wybraną do Zarządu Głównego jeżeli Walny Zjazd przewidział taką możliwość.
§ 38
Postanowienia § 37 stosuje się odpowiednio do ukonstytuowania Głównej Komisji Rewizyjnej PTTK i Głównego Sądu Koleżeńskiego PTTK.
§ 39
Dokumentami Walnego Zjazdu PTTK są:
1) regulamin obrad uchwalony przez zjazd,
2) uchwały Zarządu Głównego w sprawie klucza wyborczego i rozdzielnika mandatów dla regionalnych konferencji,
3) lista obecności osób uprawnionych do głosowania,
4) protokół zjazdu, podpisany przez przewodniczącego obrad i sekretarza,
5) uchwały, wnioski i postulaty zjazdu,
6) projekt zmian Statutu PTTK, jeżeli będzie przedmiotem zjazdu,
7) protokoły komisji mandatowej dotyczące prawomocności zjazdu,
8) protokoły komisji wyborczej,
9) protokoły komisji skrutacyjnej z wyboru władz naczelnych PTTK,
10) protokoły komisji skrutacyjnej z zebrań konstytuujących nowo wybranych władz,
11) podstawowe informacje o nowo wybranych członkach władz naczelnych PTTK.
VI PRZEPISY KOŃCOWE
§ 40
1. Koło, klub przesyła do zarządu oddziału dokumentację zebrania, o której mowa w § 13 w terminie do 10 dni od daty jego zakończenia oraz ankietę informacyjną o członkach nowo wybranych władz koła, klubu.
2. Zarząd oddziału przesyła do Zarządu Głównego PTTK dokumentację ze zjazdu oddziału, o której mowa § 19 ust. 2 w terminie do 14 dni od daty jego zakończenia oraz ankietę informacyjną o członkach nowo wybranych władz oddziału.
3. Zarząd jednostki regionalnej przesyła do Zarządu Głównego PTTK dokumentację z regionalnej konferencji oddziałów PTTK, o której mowa w § 29 ust. 2 i ze zgromadzenia przedstawicieli oddziałów z osobowością prawną, o której mowa w § 22 ust. 2 w terminie 14 dni od daty jej zakończenia.
§ 41
1. Zarząd oddziału, po zjeździe oddziału, zgodnie z art. 20 i art. 21 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku „Prawo o stowarzyszeniach" z późniejszymi zmianami (Dz. U. z 1989 r. nr 20 poz. 104, Dz. U. z 2015 r. poz. 1393, 1923) jest obowiązany o zmianach we władzach oddziału i zmianie statutu niezwłocznie zawiadomić sąd rejestrowy oraz w terminie 14 dni od chwili zakończenia zjazdu - organ nadzorujący właściwy dla siedziby oddziału.
2. Zapisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku jednostki regionalnej z osobowością prawną i Zarządu Głównego PTTK.
Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze ZARZĄD GŁÓWNY Warszawa, ul. Senatorska 11
Uchwała nr 211/XVIII/2016 r. Zarządu Głównego PTTK z 25 czerwca 2016 r.
w sprawie kryteriów jakie winny być spełnione przy kierowaniu wniosków o nadanie przez XIX Walny Zjazd PTTK godności Członka Honorowego PTTK
Na podstawie art. 15 ust.1 oraz art. 24 ust. 2 pkt. 7 Statutu PTTK, w związku z Systemem wyróżnień członków i jednostek organizacyjnych PTTK" zatwierdzonym Uchwałą ZG PTTK nr 350/XVII/2012 z 29 września 2012 r., Zarząd Główny PTTK postanawia:
§ 1
1. Przedstawić XIX Walnemu Zjazdowi PTTK nie więcej niż 30 wniosków w sprawie nadania wybitnym działaczom Towarzystwa, szczególnie zasłużonym dla rozwoju turystyki i krajoznawstwa w Polsce, godności Członka Honorowego PTTK.
2. Z wnioskiem do Walnego Zjazdu PTTK o nadanie godności Członka Honorowego PTTK występuje Zarząd Główny PTTK z inicjatywy własnej lub na wniosek:
1) Zjazdu Oddziału,
2) Głównej Komisji Rewizyjnej,
3) Głównego Sądu Koleżeńskiego.
§ 2
Przyjąć, że podstawowymi kryteriami jakie powinni spełniać kandydaci do nadania godności Członka Honorowego PTTK są :
1) szczególne zasługi dla rozwoju turystyki i krajoznawstwa w Polsce,
2) posiadanie „Złotej Honorowej Odznaki PTTK" co najmniej od 10 lat,
3) co najmniej 30 - letnia znacząca działalność dla Towarzystwa, ze szczególnym uwzględnieniem dokonań po wyróżnieniu „Złotą Honorową Odznaką PTTK",
4) autorytet, którym kandydat cieszy się w Towarzystwie.
§ 3
Wnioski o nadania godności Członka Honorowego PTTK przez XIX Walny Zjazd PTTK składają do Zarządu Głównego PTTK Oddziały PTTK , w których kandydaci do wyróżnienia są zrzeszeni dołączając do wniosku odpowiednią uchwałę Zjazdu Oddziału.
§ 4
Termin składania wniosków do Zarządu Głównego PTTK w sprawie nadania godności Członka Honorowego PTTK upływa w dniu 31 maja 2017 roku (data wpłynięcia wniosku do ZG PTTK).
§ 5
Zarząd Główny PTTK zobowiązuje Kapitułę Odznaczeń Zarządu Głównego PTTK do:
1) zarejestrowania złożonych wniosków,
2) rozpatrzenia wniosków na posiedzeniu plenarnym Kapituły i przedłożenia opinii Zarządowi Głównemu PTTK w terminie do posiedzenia ZG PTTK, które odbędzie się w czerwcu 2017 roku.
Zarząd Główny PTTK po zapoznaniu się z opinią Kapituły Odznaczeń podejmie w czerwcu 2017 roku uchwałę w sprawie wystąpienia do XIX Walnego Zjazdu PTTK o nadanie przez Zjazd wybitnym działaczom Towarzystwa godności Członka Honorowego PTTK.
§ 7 Wzór wniosku o nadanie godności Członka Honorowego PTTK stanowi załącznik do niniejszej Uchwały.
§ 8
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
............................................................
Pieczęć wnioskodawcy
Załącznik do Uchwały ZG PTTK nr 211/XVIII/2016 r. z 25 czerwca 2016 r.
Polskie Towarzystwo Turystyczno - Krajoznawcze Zarząd Główny ul. Senatorska 11 00-075 Warszawa
WNIOSEK
O NADANIE GODNOŚCI CZŁONKA HONOROWEGO PTTK
1. Nazwisko i imię kandydata....................................................................................................
Data i miejsce urodzenia.......................................................................................................
Adres ...................................................................................................................................
Zawód ..................................................................................................................................
Miejsce pracy .........................................................................................................................
Stanowisko ............................................................................................................................
2. Wstąpił do:
PTT, PTK w roku ...............................................................................................................
PTTK w roku .....................................................................................................................
Obecnie należy do koła, klubu, oddziału PTTK ....................................................................
.............................................................................................................................................
3. Opis działalności w PTTK ze szczególnym uwzględnieniem kryteriów, o których mowa w § 2 Uchwały ZG PTTK nr 211/XVIII/2016 z 25.06. 2016 r. *)
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
*) do wniosku należy dołączyć uchwałę Zjazdu Oddziału wraz z uzasadnieniem, podpisaną przez przewodniczącego i sekretarza obrad
4. Przebieg działalności w PTTK:
5. Uprawnienia kadry PTTK:
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
6. Posiadane wyróżnienia Zarządu Głównego PTTK, w tym Złota Honorowa Odznaka PTTK, Medal 50-lecia PTTK
rodzaj wyróżnienia rok nadania
nr leg.
7. Posiadane odznaczenia państwowe, resortowe, organizacji społecznych, rok nadania
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................... .........................................................
.... ..........................
/data/
/pieczęć wnioskodawcy do ZG PTTK/
/podpis/
POSTANOWIENIA:
1/ KAPITUŁY ODZNACZEŃ ZG PTTK:
Kapituła Odznaczeń ZG PTTK na posiedzeniu plenarnym w dniu
........................................... .......................................................................................................
rozpatrzyła wniosek w sprawie nadania godności Członka Honorowego PTTK
Kol ...................................................................................................................
Kapituła postanowiła przedstawić/nie przedstawiać**) wniosek Zarządowi Głównemu PTTK do dalszego postępowania.
........................................................
.............................................
Sekretarz Kapituły Odznaczeń ZG PTTK
Przewodniczący Kapituły Odznaczeń ZG PTTK
___________________________________________________________________________
2/ ZARZĄDU GŁÓWNEGO PTTK:
Zarząd Główny PTTK uchwałą Nr............................./XVII/2017 r. z ......czerwca 2017 roku postanowił przedstawić/nie przedstawiać**) XIX Walnemu Zjazdowi PTTK wniosek o nadanie godności Członka Honorowego PTTK
Kol .......................................................................................................................................................
...............................................
Prezes ZG PTTK
___________________________________________________________________________
3/ XIX WALNEGO ZJAZDU PTTK:
XIX Walny Zjazd PTTK uchwałą Nr ................................/2017 r. z ............................2017 r.
postanowił nadać/nie nadał**)
Kol. ................................................................................................................................. ............
godność Członka Honorowego PTTK
............................................................................................................
Sekretarz Obrad XIX Walnego Zjazdu PTTK
Przewodniczący Obrad XIX Walnego Zjazdu PTTK
___________________________________________________________________________
Kol ........................................................................................................ .
otrzymał legitymację Członka Honorowego PTTK Nr ......................................................................
.............................................
Sekretarz Kapituły Odznaczeń ZG PTTK
**) właściwe skreślić
KAMPANIA SPRAWOZDAWCZO - WYBORCZA PRZED XIX WALNYM ZJAZDEM PTTK wzory druków
1. Protokół komisji mandatowej Walnego Zebrania Koła / Klubu.
2. Zgłoszenie kandydatów do władz Koła / Klubu,
3. Zgłoszenie kandydata na delegata na Zjazd Oddziału,
4. Protokół komisji skrutacyjnej Walnego Zebrania Koła / Klubu,
5.
Zaświadczenie wyboru delegata na Zjazd Oddziału,
6. Protokół komisji mandatowej Zjazdu Oddziału,
7.
Protokół komisji wyborczej Zjazdu Oddziału,
8. Zgłoszenie kandydatów do władz Oddziału,
9. Zgłoszenie kandydata na delegata na Zgromadzenie Oddziałów / Regionalną Konferencję Oddziałów,
10. Protokół komisji skrutacyjnej Zjazdu Oddziału,
11. Zaświadczenie wyboru delegata na Zgromadzenie Przedstawicieli / Regionalną Konferencję Oddziałów,
12. Protokół komisji mandatowej Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów,
13. Protokół komisji wyborczej Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów,
14. Zgłoszenie kandydatów do władz jednostki regionalnej,
15. Protokół komisji skrutacyjnej Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK,
16. Protokół komisji mandatowej Regionalnej Konferencji Oddziałów,
17. Protokół komisji wyborczej Regionalnej Konferencji Oddziałów,
18. Zgłoszenie kandydatów na delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK,
19. Protokół komisji skrutacyjnej Regionalnej Konferencji Oddziałów,
20. Zaświadczenie wyboru delegata na XIX Walny Zjazd PTTK,
21. Informacje o władzach jednostki.
Druki do pobrania na stronie www.pttk.pl zakładka XIX Walny Zjazd PTTK
.............................................
(pieczątka podłużna Koła lub Klubu PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI MANDATOWEJ WALNEGO ZEBRANIA KOŁA lub KLUBU PTTK
..................................................................
( nazwa koła lub klubu PTTK )
z dnia......................................... 20….. roku
Komisja Mandatowa Walnego Zebrania Koła / Klubu w składzie: * Prezydium Walnego Zebrania Koła / Klubu w składzie: *
Przewodniczący
Kol. .................................................
Członkowie
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Stwierdza, że:
1. Zgodnie z Uchwałą Zarządu Oddziału PTTK nr ……. z dnia ..................... w sprawie zwołania Zjazdu Oddziału, zatwierdzenia rozdzielnika mandatów delegatów koła lub klubu na Zjazd Oddziału PTTK, w zebraniu mogą brać udział wszyscy członkowie, którzy okazali się ważną legitymacją członka PTTK z opłaconą składką członkowską za 20….. rok.
2. Na podstawie podpisanej listy obecności w Walnym Zebraniu Koła / Klubu * w pierwszym terminie/drugim terminie* terminie uczestniczy ......... członków, co stanowi ........ % wszystkich członków koła / klubu.*
3. Walne Zebranie Koła / Klubu * jest ważne, ponieważ został spełniony wymóg § 4 ust. 2 / ust. 3* Ordynacji Wyborczej PTTK.
Podpisy Komisji Mandatowej/Prezydium Obrad* Walnego Zebrania Koła / Klubu *:
Przewodniczący............................
Członkowie............................
............................
* niepotrzebne skreślić
Protokół sporządzono w 2 egz. ( 1-szy egz. do dokumentacji obrad walnego zebrania koła / klubu, 2-gi egz. dla oddziału)
.........................................................................
(pieczątka podłużna Koła / Klubu PTTK)
Zgłoszenie kandydata do władz Koła / Klubu *
.......................................................................................................................................................
(należy wpisać do jakiej władzy kandydat zostaje zgłoszony: Zarządu Koła / Klubu; Komisji Rewizyjnej Koła / Klubu)
1. Imię i nazwisko kandydata
...............................................................................
2. Wiek
...............................................................................
3. Nr legitymacji PTTK
...............................................................................
4. Uzasadnienie kandydatury
................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
5. Charakterystyka działalności turystycznej
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
6. Zgłaszający kandydata :
................................................
.............................................
(Imię i nazwisko)
(podpis)
7. Oświadczenie zgody:
Wyrażam zgodę na kandydowanie do .................................................... Koła / Klubu * (wpisać odpowiedni rodzaj władzy)
.................................................
.............................................
(miejscowość , data)
(podpis kandydującego)
.........................................................................
(pieczątka podłużna Koła / Klubu PTTK)
Zgłoszenie kandydata na delegata na Zjazd Oddziału PTTK
.......................................................................................................................
(należy wpisać nazwę oddziału)
1. Imię i nazwisko kandydata
...............................................................................
2. Wiek
...............................................................................
3. Nr legitymacji PTTK
...............................................................................
4. Uzasadnienie kandydatury
...............................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
5. Charakterystyka działalności turystycznej
..................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
6. Zgłaszający kandydata :
................................................
.............................................
(Imię i nazwisko )
( podpis)
7. Oświadczenie zgody:
Wyrażam zgodę na kandydowanie na delegata na Zjazd Oddziału PTTK
..................................................................................................................
(należy wpisać nazwę oddziału)
.................................................
.............................................
(miejscowość , data)
(podpis kandydującego)
.............................................................
(pieczątka podłużna Koła / Klubu PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI SKRUTACYJNEJ WALNEGO ZEBRANIA KOŁA / KLUBU * PTTK
.............................................................................
(nazwa Koła / Klubu PTTK)
odbytego w dniu.............................. 20…..…roku
Komisja Skrutacyjna w składzie:
Przewodniczący Kol.........................................
Członkowie :
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Stwierdza, że:
1. Walne Zebranie Koła / Klubu * PTTK postanowiło wybrać:
do Zarządu Koła / Klubu * PTTK
………...... osób,
do komisji Rewizyjnej Koła / Klubu * PTTK
.................. osób,
na Zjazd Oddziału PTTK (uwzględniając postanowienia uchwały Zarządu Oddziału z dnia ........... w sprawie rozdzielnika mandatów oraz Ordynacji Wyborczej uchwalonej przez ZG PTTK uchwałą nr 212/XVIII/2016) ......... delegatów.
2. Na kandydatów do Zarządu Koła / Klubu * PTTK oddano ......... głosów ważnych, głosów nieważnych ..........
3. Kandydaci zgłoszeni do Zarządu Koła / Klubu * PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1) ......................................................... głosów ..............
2) ......................................................... głosów ..............
3) ......................................................... głosów ..............
4) ......................................................... głosów ..............
5) ......................................................... głosów ..............
6) ......................................................... głosów ..............
7) ......................................................... głosów ..............
8) ......................................................... głosów ..............
9) ......................................................... głosów ..............
4. Na kandydatów do Komisji Rewizyjnej Koła / Klubu * PTTK oddano ........... ważnych głosów, głosów nieważnych ............
5. Kandydaci zgłoszeni do Komisji Rewizyjnej Koła / Klubu * PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów: (należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1) ......................................................... głosów ..............
2) ......................................................... głosów ..............
3) .........................................................
głosów ..............
6. Na kandydatów na delegatów na Zjazd Oddziału PTTK .................................
(nazwa oddziału)
oddano .............. głosów ważnych, głosów nieważnych ..........
7. Kandydaci na delegatów na Zjazd Oddziału PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1) ......................................................... głosów ..............
2) ......................................................... głosów ..............
3) ......................................................... głosów ..............
4) ......................................................... głosów ..............
5) ......................................................... głosów ..............
8. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że wybory zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującą Ordynacją Wyborczą, regulaminem obrad Zebrania i są ważne.
9. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że w wyniku wyborów zostali wybrani:
- do Zarządu Koła / Klubu * PTTK - osoby wyszczególnione w pkt. 3 od poz. 1 do poz. .......... włącznie,
- do Komisji Rewizyjnej Koła / Klubu * PTTK - osoby wyszczególnione w pkt. 5 od poz. 1 do poz. ........ włącznie,
- delegatami na Zjazd Oddziału .................................................................... ( wpisać nazwę oddziału ) osoby wyszczególnione w pkt. 7 poz. od poz. 1 do poz. ....... włącznie.
10. Zaświadczenia wyboru delegatów na Zjazd Oddziału w ilości ..... stanowią załącznik do niniejszego protokołu.
Podpisy członków Komisji Skrutacyjnej :
Przewodniczący.................................
Członkowie :.................................
.................................
...................... dnia ..................20……. roku
Protokół sporządzono w 2 egz. (1-szy egz. do dokumentacji obrad walnego zebrania koła / klubu, 2-gi egz. dla zarządu oddziału)
............................................
(pieczątka podłużna Koła l / Klubu
PTTK)
ZAŚWIADCZENIE
WYBORU DELEGATA NA ZJAZD ODDZIAŁU PTTK
...............................................................
( nazwa oddziału PTTK )
1.
Imię i nazwisko ............................................................................................................................
2. Data i miejsce urodzenia.................................................................................................................
Adres zamieszkania (z kodem pocztowym).............................................................................
..........................................................................................................................................................
3.
Telefon ……………………………………… e-mail ……………………………………………
4.
Wykształcenie ..............................................................................................................................
5.
Miejsce pracy ................................................................................................................................
6. Data wstąpienia do PTTK
........................... (d-m-r)
7. Legitymacja członkowska PTTK nr
.................................... wystawiona przez Oddział PTTK
…………………………................................................................................................................
8. Pełnione funkcje w PTTK (kiedy)
........................................................................................
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
9. Posiadane odznaczenia państwowe i resortowe ............................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
10. Posiadane odznaczenia i wyróżnienia PTTK .................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
11. Posiadane uprawnienia kadry PTTK .............................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
12. Dodatkowe informacje o przebiegu działalności w PTTK
....................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................
13. Delegat został wybrany na Walnym Zebraniu Koła / Klubu * PTTK....................................
............................................................................................................ w dniu................................
( wpisać nazwę koła / klubu PTTK)
14. Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb PTTK zgodnie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997 roku (Dz.U nr 133 poz. 883)
.....................................
.........................................................................
( podpis delegata)
(podpis Przewodniczącego Walnego Zebrania Koła / Klubu PTTK)
................................... dnia
..................
roku
Wzór
........................................
(pieczątka podłużna Oddziału PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI MANDATOWEJ ZJAZDU ODDZIAŁU PTTK
..............................................................................
(nazwa oddziału)
z dnia.................................. roku
Komisja Mandatowa Zjazdu Oddziału w składzie: * Prezydium Zjazdu Oddziału w składzie: *
Przewodniczący
Kol. .................................................
Członkowie
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Stwierdza, że:
1. W Zjeździe biorą udział:
1) wszyscy członkowie, którzy okazali się ważną legitymacją członka PTTK,*
2) delegaci, którzy okazali się ważną legitymacją członka PTTK wybrani na walnych zebraniach kół i klubów według rozdzielnika uchwalonego przez Zarząd Oddziału zgodnie z § 17 Ordynacji Wyborczej.*
2. Zgodnie z Uchwałą Zarządu Oddziału PTTK z dnia ..................... w sprawie zwołania Zjazdu Oddziału, zatwierdzenia rozdzielnika mandatów delegatów na Zjazd Oddziału PTTK dla kół i klubów przyznano łącznie .................. mandatów. Łącznie koła i kluby wybrały na swych walnych zebraniach .......... delegatów na Zjazd Oddziału.*
3. Na podstawie podpisanej listy obecności przez członków/delegatów* oraz wydanych mandatów w Zjeździe Oddziału obradującym w pierwszym terminie/drugim terminie * uczestniczy .......... członków/delegatów*, co stanowi ........ % uprawnionych do głosowania członków/delegatów.*
4. Zjazd Oddziału jest ważny, ponieważ został spełniony wymóg § 15 i § 19 ust. 1 Ordynacji Wyborczej PTTK.
Podpisy Komisji Mandatowej / Prezydium Obrad* Zjazdu Oddziału:
Przewodniczący............................................
Członkowie............................................
.............................................
* niepotrzebne skreślić
Protokół sporządzono w 4 egz. (1-szy egz. dla sądu rejestrowego, 2-gi egz. do dokumentacji zjazdu oddziału, 3-ci egz. dla kierownictwa wojewódzkiej jednostki regionalnej oddziałów PTTK - organizatora regionalnej konferencji oddziałów PTTK, 4-ty egz. dla ZG PTTK)
............................................................
(pieczątka podłużna Oddziału PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI WYBORCZEJ ZJAZDU ODDZIAŁU PTTK
..............................................................................
(nazwa oddziału)
z dnia................................................. roku
Komisja Wyborcza Zjazdu Oddziału PTTK w składzie*
Prezydium Zjazdu Oddziału PTTK*
Przewodniczący
Kol.........................................
Członkowie:
Kol. ........................................
Kol. ........................................
zgodnie z uchwalonym Regulaminem Obrad Zjazdu Oddziału dokonała następujących czynności:
1. Przyjęcia zgłoszeń kandydatów do władz oddziału, na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK i delegatów na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK* województwa ..........................................................................................,
2. Przyjęcia oświadczeń kandydatów do władz o nie łączeniu funkcji we władzach oddziału z działalnością gospodarczą prowadzoną w oparciu o majątek oddziału PTTK lub mającej znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK (oświadczenie zawiera druk "zgłoszenie kandydata")
3. Sporządziła, w kolejności alfabetycznej, listy kandydatów do:
1) Zarządu Oddziału,
2) Komisji Rewizyjnej Oddziału,
3) Sądu Koleżeńskiego Oddziału,
4) delegatów na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK*,
5) delegatów na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK.
4. Komisja Wyborcza stwierdza, że do poszczególnych rodzajów władz i na delegatów zgłoszono następującą liczbę kandydatów:
1) do Zarządu Oddziału
......... osób
2) do Komisji Rewizyjnej Oddziału
......... osób
3) do Sądu Koleżeńskiego Oddziału
......... osób
4) na delegatów na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK
…….. osób*
5) na delegatów na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK
......... osób
Zgłoszenia kandydatów oraz alfabetyczne listy kandydatów do poszczególnych władz i na delegatów stanowią załączniki do niniejszego protokółu.
Na tym protokół zakończono i podpisano.
Przewodniczący.................................................................
Członkowie:.................................................................
..................................................................
* niepotrzebne skreślić
Protokół sporządzono w 4 egz. (1-szy egz. dla sądu rejestrowego, 2-gi egz. do dokumentacji zjazdu oddziału, 3-ci egz. dla kierownictwa wojewódzkiej jednostki regionalnej oddziałów PTTK organizatora regionalnej konferencji oddziałów PTTK, 4-ty egz. dla ZG PTTK)
..................................................................
(pieczątka podłużna Oddziału PTTK)
Zgłoszenie kandydata do Władz Oddziału PTTK
....................................................................................................................................................
(należy wpisać do jakiej władzy kandydat zostaje zgłoszony: Zarządu Oddziału; Komisji Rewizyjnej Oddziału; Sądu Koleżeńskiego Oddziału)
1. Imię i nazwisko kandydata
...............................................................................
2. Wiek
...............................................................................
3. Nr legitymacji PTTK
...............................................................................
4. Wykształcenie
...............................................................................
5. Uzasadnienie kandydatury
................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
6. Charakterystyka działalności turystycznej .................................................................. ........................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................
7. Zgłaszający kandydata:
................................................
.............................................
(Imię i nazwisko)
(podpis)
8. Oświadczenie kandydata:
1) Wyrażam zgodę na kandydowanie do ..................................................... Oddziału
(wpisać odpowiedni rodzaj władzy)
2) Oświadczam, że zgodnie z § 53 ust. 3 Statutu PTTK:
a) nie łączę funkcji we władzach oddziału z działalnością gospodarczą prowadzoną w oparciu o majątek Oddziału PTTK lub mającą znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK *
b) prowadzę działalność gospodarczą w oparciu o majątek PTTK * tj......................................................................................................................... ( określić rodzaj prowadzonej działalności )
c) prowadzę działalność gospodarczą mającą znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK*, tj. .......................................................... ..........................................................................................................................
( określić rodzaj prowadzonej działalności )
3) Oświadczam, że nie jestem skazany/a prawomocnym wyrokiem za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione z winy umyślnej*
.............................................................
......................................................
(miejscowość, data)
(podpis kandydującego)
* niepotrzebne skreślić
.............................................................
(pieczątka podłużna Oddziału PTTK)
Zgłoszenie kandydata na delegata na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK i na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK – jednostki z osobowością prawną*
Województwa
.......................................................
1. Imię i nazwisko kandydata
................................................................................
2. Wiek
................................................................................
3. Nr legitymacji PTTK
....................................................................
4. Wykształcenie
....................................................................
5. Uzasadnienie kandydatury
................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
6. Charakterystyka działalności turystycznej
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...................................................................................................................................
7. Zgłaszający kandydata:
................................................
.............................................
(Imię i nazwisko)
(podpis)
8. Oświadczenie zgody:
Wyrażam zgodę na kandydowanie na delegata na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK Województwa ......................................... / Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK – jednostki z osobowością prawną*
.................................................
.............................................
( miejscowość , data )
( podpis kandydującego )
* niepotrzebne skreślić
...........................................................
(pieczątka podłużna Oddziału PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI SKRUTACYJNEJ
ZJAZDU ODDZIAŁU PTTK
.............................................................................
(nazwa Oddziału PTTK)
odbytego w dniu...................................... roku
Komisja Skrutacyjna w składzie:
Przewodniczący
Kol.........................................
Członkowie :
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Stwierdza, że:
1. Zjazd Oddziału PTTK postanowił wybrać:
1) do Zarządu Oddziału PTTK
.......... osób
2) do Komisji Rewizyjnej Oddziału
.......... osób
3) do Sądu Koleżeńskiego Oddziału
.......... osób
4) na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK – jednostki z osobowością prawną
(uwzględniając postanowienia § 20-22 Ordynacji Wyborczej uchwalonej przez ZG
PTTK uchwałą nr 212/XVIII/2016)
........... osób *
5) na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK województwa ..................................... delegatów (uwzględniając postanowienia uchwały nr …./XVIII/2016 ZG PTTK z dnia ………………….2016 r. w sprawie rozdzielnika mandatów delegatów oddziałów na regionalne konferencje oddziałów PTTK).
2. Na kandydatów do Zarządu Oddziału PTTK oddano ......... głosów ważnych, głosów nieważnych ..........
3. Kandydaci zgłoszeni do Zarządu Oddziału PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1).........................................................
głosów ..............
2).........................................................
głosów ..............
3).........................................................
głosów ..............
4).........................................................
głosów ..............
5).........................................................
głosów ..............
6).........................................................
głosów ..............
7).........................................................
głosów ..............
8).........................................................
głosów ..............
9).........................................................
głosów ..............
10).........................................................
głosów ..............
11).........................................................
głosów ..............
12).........................................................
głosów ..............
13).........................................................
głosów ..............
14).........................................................
głosów ..............
4. Na kandydatów do Komisji Rewizyjnej Oddziału oddano ............... ważnych głosów, głosów nieważnych .........
5. Kandydaci zgłoszeni do Komisji Rewizyjnej Oddziału otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1).........................................................
głosów ..............
2).........................................................
głosów ..............
3).........................................................
głosów ..............
4).........................................................
głosów ..............
5).........................................................
głosów ..............
6).........................................................
głosów ..............
6. Na kandydatów do Sądu Koleżeńskiego Oddziału oddano ............... ważnych głosów, głosów nieważnych .........
7. Kandydaci zgłoszeni do Sądu Koleżeńskiego Oddziału otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1).........................................................
głosów ..............
2).........................................................
głosów ..............
3).........................................................
głosów ..............
4).........................................................
głosów ..............
5).........................................................
głosów ..............
8. Na kandydatów na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK – jednostki z osobowością prawną oddano ...... głosów ważnych, głosów nieważnych ........ *
9. Kandydaci na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK – jednostki z osobowością prawną otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów *:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1).........................................................
głosów ..............
2).........................................................
głosów ..............
3).........................................................
głosów ..............
4).........................................................
głosów ..............
5).........................................................
głosów ..............
10. Na kandydatów na delegatów, na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK oddano ...... głosów ważnych, głosów nieważnych .......
11. Kandydaci na delegatów na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1).........................................................
głosów ..............
2).........................................................
głosów ..............
3).........................................................
głosów ..............
4).........................................................
głosów ..............
5).........................................................
głosów ..............
12. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że wybory zostały przeprowadzone zgodnie z Ordynacją Wyborczą, regulaminem obrad Zjazdu i są ważne.
13. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że w wyniku wyborów zostali wybrani:
1) do Zarządu Oddziału - osoby wyszczególnione w pkt. 3 od poz. 1 do poz. ..... włącznie,
2) do Komisji Rewizyjnej Oddziału - osoby wyszczególnione w pkt. 5 od poz. 1 do poz. ..... włącznie,
3) do Sądu Koleżeńskiego Oddziału - osoby wyszczególnione w pkt. 7 od poz. 1 do poz. ..... włącznie,
4) delegatami na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK – jednostki z osobowością prawną osoby wyszczególnione w pkt. 9 poz. od poz. 1 do poz. ..... włącznie,*
5) delegatami na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK osoby wyszczególnione w pkt. 11 poz. od poz. 1 do poz. ..... włącznie
14. Zaświadczenia wyboru delegatów na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów *, Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK województwa ................................................ w ilości ...... stanowią załącznik do niniejszego protokołu.
Podpisy członków Komisji Skrutacyjnej :
Przewodniczący...............................
Członkowie :...............................
...............................
...................... dnia .............................. roku
* niepotrzebne skreślić
Protokół sporządzono w 4 egz. (1-szy egz. dla sądu rejestrowego, 2-gi egz. do dokumentacji zjazdu oddziału, 3-ci egz. wraz z zaświadczeniami wyboru delegata dla kierownictwa wojewódzkiego porozumienia oddziałów PTTK - organizatora regionalnej konferencji oddziałów PTTK, 4-ty egz. wraz z zaświadczeniami wyboru delegata dla ZG PTTK)
..........................................
(pieczątka podłużna Oddziału PTTK)
ZAŚWIADCZENIE WYBORU DELEGATA NA REGIONALNĄ KONFERENCJĘ ODDZIAŁÓW PTTK, NA ZGROMADZENIE PRZEDSTAWICIELI ODDZIAŁOW PTTK*
Województwa
................................................................................
1. Imię i nazwisko ...................................................................................................................
2. Data
i
miejsce
urodzenia
.............................................................................................................
3. Adres zamieszkania (z kodem pocztowym) ................................................................... .................................................................................................................................................
4. Telefon ……………………………………… e-mail ……………………………………...
5. Wykształcenie ……………………………………………………...................................
6. Miejsce pracy......................................................... telefon (kontaktowy) .....................
7. Data wstąpienia do PTTK
........................... (d-m-r)
8. Legitymacja członkowska PTTK nr ....................................... wystawiona przez Oddział PTTK
.................................................................................................................................................
9. Pełnione funkcje w PTTK (kiedy)
................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
9. Posiadane odznaczenia państwowe i resortowe ....................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
10. Posiadane odznaczenia i wyróżnienia PTTK
....................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
11. Posiadane uprawnienia kadry PTTK
................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
12. Dodatkowe informacje o przebiegu działalności w PTTK
............................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
13. Delegat został wybrany na Zjeździe Oddziału PTTK ............................................................
( wpisać nazwę oddziału )
w dniu......................
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb PTTK zgodnie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997 roku (Dz U nr 133 poz. 883) oraz publikowanie w materiałach zjazdowych danych zawartych w punktach 1, 2 (tylko wiek), 5, 7, 9-13 niniejszego zaświadczenia.
.....................................
..................................................
(podpis delegata)
(podpis Przewodniczącego Zjazdu Oddziału)
................................... dnia .................. roku.
* nie potrzebne skreślić
................................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora Zgromadzenia Przedstawicieli Oddziałów PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI MANDATOWEJ ZGROMADZENIA PRZEDSTAWICIELI ODDZIAŁÓW PTTK
Województwa...........................................................................
z dnia........................................ roku
Komisja Mandatowa Zgromadzenia Przedstawicieli Oddziałów PTTK w składzie:
Przewodniczący
Kol. .................................................
Członkowie:
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Stwierdza, że:
1. Zgodnie z Uchwałą Zarządu jednostki regionalnej oddziałów PTTK woj. ………………… nr ……….. z dnia ………………….. w sprawie rozdzielnika mandatów delegatów oddziałów na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK przyznano łącznie ........... mandatów.
2. W zgromadzeniu biorą udział delegaci, którzy okazali się ważną legitymacją członka PTTK z opłaconą składką członkowską za 2017 rok, zgodnie z protokołami komisji skrutacyjnych zjazdów oddziałów. Łącznie oddziały PTTK wybrały na swych zjazdach .......... delegatów na Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK.
3. Na podstawie podpisanej listy obecności przez delegatów oraz wydanych mandatów w Zgromadzeniu Przedstawicieli Oddziałów PTTK uczestniczy .............. delegatów, co stanowi ........ % uprawnionych do głosowania delegatów.
4. Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK Województwa ........................... jest ważne, ponieważ został spełniony wymóg prawomocności zawarty w regulaminie jednostki regionalnej.
Podpisy Komisji Mandatowej:
Przewodniczący......................................
Członkowie:......................................
......................................
......................................
......................................
Protokół sporządzono w 2 egz. (1-szy egz. do dokumentacji jednostki regionalnej Oddziałów PTTK, 2-gi egz. dla ZG PTTK)
................................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora
Zgromadzenia Przedstawicieli Oddziałów PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI WYBORCZEJ ZGROMADZENIA PRZEDSTAWICIELI ODDZIAŁÓW PTTK
Województwa
...........................................................................
z dnia....................................... roku
Komisja Wyborcza Zgromadzenia Przedstawicieli Oddziałów PTTK w składzie: * Prezydium obrad Zgromadzenia Przedstawicieli Oddziałów PTTK w składzie: *
Przewodniczący
Kol.........................................
Członkowie :
Kol. ........................................
Kol. ........................................
zgodnie z uchwalonym Regulaminem Obrad Zgromadzenia Przedstawicieli Oddziałów PTTK Województwa .......................................... dokonała/o następujących czynności:
1. Przyjęcia zgłoszeń kandydatów do władz regionalnej jednostki Oddziałów.
2. Przyjęcia oświadczeń kandydatów do władz o nie łączeniu funkcji we władzach z działalnością gospodarczą prowadzoną w oparciu o majątek oddziału PTTK lub mającej znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK (oświadczenie zawiera druk "zgłoszenie kandydata")
3. Sporządziła/o listy kandydatów do:
1) zarządu jednostki regionalnej;
2) komisji rewizyjnej jednostki regionalnej.
4. Komisja Wyborcza/Prezydium obrad* stwierdza, że do poszczególnych rodzajów władz zgłoszono następującą liczbę kandydatów:
1) do zarządu jednostki regionalnej
......... osób
2) do komisji rewizyjnej jednostki regionalnej
......... osób
Zgłoszenia kandydatów oraz alfabetyczne listy kandydatów do władz regionalnej jednostki stanowią załączniki do niniejszego protokołu.
Na tym protokół zakończono i podpisano.
Przewodniczący....................................................................
Członkowie :....................................................................
....................................................................
* niepotrzebne skreślić
Protokół sporządzono w 2 egz. (1-szy do dokumentacji jednostki regionalnej Oddziałów PTTK, 2-gi egz. dla ZG PTTK)
.................................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej PTTK )
Zgłoszenie kandydata do władz jednostki regionalnej PTTK z osobowością prawną
........................................................................................................................................
(należy wpisać do jakiej władzy kandydat zostaje zgłoszony: zarządu jednostki regionalnej; komisji rewizyjnej jednostki regionalnej)
1. Imię i nazwisko kandydata
...............................................................................
2. Wiek
...............................................................................
3. nr legitymacji PTTK
...............................................................................
4. Wykształcenie
...............................................................................
5. Uzasadnienie kandydatury
................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
6. Charakterystyka działalności turystycznej
..................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
7. Zgłaszający kandydata:
................................................
.............................................
(Imię i nazwisko)
(podpis)
8. Oświadczenie kandydata:
1) Wyrażam zgodę na kandydowanie do ..................................................... jednostki (wpisać odpowiedni rodzaj władzy) regionalnej PTTK z osobowością prawną
2) Oświadczam, że zgodnie z § 53 ust. 3 Statutu PTTK:
d) nie łączę funkcji we władzach z działalnością gospodarczą prowadzoną w oparciu o majątek Oddziału PTTK lub mającej znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK *
e) prowadzę działalność gospodarczą w oparciu o majątek PTTK * tj........................................................................................................................ ( określić rodzaj prowadzonej działalności )
.
f) prowadzę działalność gospodarczą mającą znamiona kolizji interesów z działalnością gospodarczą PTTK*, tj. .......................................................... .......................................................................................................................... ( określić rodzaj prowadzonej działalności )
3) Oświadczam, że nie jestem skazany/a prawomocnym wyrokiem za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione z winy umyślnej*
.............................................................
......................................................
(miejscowość, data)
(podpis kandydującego)
* niepotrzebne skreślić
..................................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora Zgromadzenia Przedstawicieli Oddziałów PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI SKRUTACYJNEJ ZGROMADZENIA PRZEDSTAWICIELI ODDZIAŁÓW PTTK
Województwa
................................................................................................
odbytego w dniu................................................... roku
Komisja Skrutacyjna w składzie:
Przewodniczący Kol.........................................
Członkowie :
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Stwierdza , że :
1. Zgromadzenie Przedstawicieli Oddziałów PTTK Województwa …........................... postanowiło, uwzględniając zapisy art. 85 Statutu PTTK i §§ 20-22 Ordynacji Wyborczej uchwalonej przez ZG PTTK uchwałą nr 212/XVIII/2016 oraz regulaminu jednostki regionalnej wybrać:
1) do zarządu jednostki regionalnej
………………… osób,
2) do komisji rewizyjnej jednostki regionalnej ………………… osób.
2. Na kandydatów do zarządu jednostki regionalnej PTTK w oddano ...... głosów ważnych, głosów nieważnych ........
3. Kandydaci do zarządu jednostki regionalnej PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1)......................................................... głosów ..............
2)......................................................... głosów ..............
3)......................................................... głosów ..............
4)......................................................... głosów ..............
5).........................................................
głosów ..............
6)......................................................... głosów ..............
7)......................................................... głosów ..............
4. Na kandydatów do komisji rewizyjnej jednostki regionalnej PTTK w oddano ...... głosów ważnych, głosów nieważnych ........
5. Kandydaci do komisji rewizyjnej jednostki regionalnej PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów:
(należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1)......................................................... głosów ..............
2)......................................................... głosów ..............
3)......................................................... głosów ..............
4)......................................................... głosów ..............
5)......................................................... głosów ..............
6)......................................................... głosów ..............
7)......................................................... głosów ..............
8)......................................................... głosów ..............
6. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że wybory zostały przeprowadzone zgodnie z Ordynacją Wyborczą PTTK, regulaminem jednostki regionalnej, regulaminem obrad Zgromadzenia i są ważne.
7. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że w wyniku wyborów zostali wybrani:
1) do zarządu jednostki regionalnej PTTK - osoby wyszczególnione w pkt. 3 od poz. 1 do poz. ..... włącznie,
2) do komisji rewizyjnej jednostki regionalnej PTTK - osoby wyszczególnione w pkt. 5 od poz. 1 do poz. ..... włącznie.
Podpisy członków Komisji Skrutacyjnej :
Przewodniczący.................................
Członkowie :.................................
.................................
.................................
.................................
...................... dnia ........................................... roku
Protokół sporządzono w 2 egz. ( 1-szy egz. do dokumentacji jednostki regionalnej Oddziałów PTTK, 2-gi egz. dla ZG PTTK)
…….......................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI MANDATOWEJ REGIONALNEJ KONFERENCJI ODDZIAŁÓW PTTK
Województwa ...........................................................................
z dnia ........................................ 2017 roku
Komisja Mandatowa Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK w składzie:
Przewodniczący
Kol. .................................................
Członkowie:
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Kol. .................................................
Stwierdza, że:
1. Zgodnie z Uchwałą Zarządu Głównego PTTK nr ……./XVIII/2016 z dnia …...2016r. w sprawie rozdzielnika mandatów delegatów oddziałów na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK Województwa ................................... przyznano łącznie ........... mandatów.
2. W konferencji biorą udział delegacji, którzy okazali się ważną legitymacją członka PTTK z opłaconą składką członkowską za 2017 rok, zgodnie z protokołami komisji skrutacyjnych zjazdów oddziałów. Łącznie oddziały PTTK wybrały na swych zjazdach .......... delegatów na Regionalną Konferencję Oddziałów PTTK.
3. Na podstawie podpisanej listy obecności przez delegatów oraz wydanych mandatów w Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK uczestniczy .......... delegatów, co stanowi ........ % uprawnionych do głosowania delegatów.
4. Regionalna Konferencja Oddziałów PTTK jest ważna, ponieważ został spełniony wymóg § 27 ust. 2 Ordynacji Wyborczej PTTK.
Podpisy Komisji Mandatowej:
Przewodniczący......................................
Członkowie:......................................
......................................
......................................
......................................
Protokół sporządzono w 2 egz. ( 1-szy egz. do dokumentacji Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK, 2-gi egz. dla ZG PTTK)
...............................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI WYBORCZEJ REGIONALNEJ KONFERENCJI ODDZIAŁÓW PTTK
Województwa
..........................................................................
z dnia.......................................... 2017 roku
Komisja Wyborcza Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK w składzie: * Prezydium obrad Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK w składzie: *
Przewodniczący
Kol.........................................
Członkowie :
Kol. ........................................
Kol. ........................................
zgodnie z uchwalonym Regulaminem Obrad Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK Województwa .......................................... dokonała następujących czynności:
1. Przyjęcia zgłoszeń kandydatów na delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK
2. Po stwierdzeniu, że na delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK zgłoszono......... osób, sporządziła w porządku alfabetycznym listy kandydatów na delegatów.
Zgłoszenia kandydatów oraz alfabetyczne listy kandydatów na delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK stanowią załączniki do niniejszego protokołu.*
Na tym protokół zakończono i podpisano.
Przewodniczący..........................................................
Członkowie :..........................................................
..........................................................
* niepotrzebne skreślić
Protokół sporządzono w 2 egz. ( 1-szy do dokumentacji Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK, 2-gi egz. dla ZG PTTK)
......................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK)
Zgłoszenie kandydata na delegata na na XIX Walny Zjazd PTTK
1. Imię i nazwisko kandydata
................................................................................
2. Wiek
................................................................................
3. Nr legitymacji PTTK
....................................................................
4. Oddział PTTK
....................................................................
5. Wykształcenie
....................................................................
6. Uzasadnienie kandydatury
...............................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
7. Charakterystyka działalności turystycznej
..................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
8. Zgłaszający kandydata :
................................................
.............................................
(Imię i nazwisko)
(podpis)
9. Oświadczenie zgody:
Wyrażam zgodę na kandydowanie na delegata na XIX Walny Zjazd PTTK.
.................................................
.............................................
(miejscowość, data)
(podpis kandydującego)
...............................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK)
PROTOKÓŁ KOMISJI SKRUTACYJNEJ REGIONALNEJ KONFERENCJI ODDZIAŁÓW PTTK
Województwa
.................................................................................
odbytej w dniu.................................... 2017 roku
Komisja Skrutacyjna w składzie:
Przewodniczący Kol.........................................
Członkowie :
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Kol. ........................................
Stwierdza , że :
1. Na podstawie uchwały ZG PTTK nr 213/XVIII/2016 z dnia 25 czerwca 2016 roku w sprawie przeprowadzenia kampanii sprawozdawczo wyborczej oraz zwołania XIX Walnego Zjazdu PTTK, Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK Województwa ................................. przysługuje prawo wyboru ......... delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK.
2. Na kandydatów na delegatów, na XIX Walny Zjazd PTTK oddano ...... głosów ważnych, głosów nieważnych ........
3. Kandydaci na delegatów, na XIX Walny Zjazd PTTK otrzymali w głosowaniu tajnym następującą ilość głosów: (należy wpisać według kolejności uzyskanych głosów)
1).........................................................
głosów ..............
2).........................................................
głosów ..............
3).........................................................
głosów ..............
4).........................................................
głosów ..............
5).........................................................
głosów ..............
6).........................................................
głosów ..............
7).........................................................
głosów ..............
8).........................................................
głosów ..............
9).........................................................
głosów ..............
10).........................................................
głosów ..............
11).........................................................
głosów ..............
12).........................................................
głosów ..............
13).........................................................
głosów ..............
14).........................................................
głosów ..............
15).........................................................
głosów ..............
4. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że wybory zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującą Ordynacją Wyborczą PTTK, przyjętym regulaminem obrad RKO PTTK i są ważne.
5. Komisja Skrutacyjna stwierdza, że w wyniku wyborów delegatami na XIX Walny Zjazd PTTK zostały osoby wyszczególnione w pkt. 3 od poz.1 do poz. ........ włącznie.
6. Zaświadczenia wyboru delegatów na XIX Walny Zjazd PTTK w ilości ..... stanowią załącznik do niniejszego protokołu.
Podpisy członków Komisji Skrutacyjnej :
Przewodniczący .................................
Członkowie :.................................
.................................
.................................
.................................
...................... dnia .............................2017 roku
Protokół sporządzono w 2 egz. (1-szy egz. wraz z zaświadczeniami wyboru delegata do dokumentacji Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK, 2-gi egz. wraz z zaświadczeniami wyboru delegata dla ZG PTTK)
....................................................................................
(pieczątka podłużna jednostki regionalnej lub organizatora
Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK)
ZAŚWIADCZENIE WYBORU DELEGATA NA XIX WALNY ZJAZD PTTK
1.
Imię i nazwisko ...................................................................................................................
2. Data i miejsce urodzenia .......................................................................................................
3. Adres zamieszkania (z kodem pocztowym)
..................................................................
................................................................................................................................................
4.
Telefon ……………………………………… e-mail ……………………………………...
5. Wykształcenie
...................................................................................................................
6. Miejsce pracy
............................................... telefonu (kontaktowy) ...............................
7. Data wstąpienia do PTTK
........................... (d-m-r)
8. Legitymacja członkowska PTTK nr ............................... wystawiona przez Oddział PTTK
.................................................................................................................................................
9. Aktualna przynależność do Oddziału PTTK
....................................................................
10. Pełnione funkcje w PTTK (kiedy)
................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
11. Posiadane odznaczenia państwowe i resortowe ....................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
12. Posiadane odznaczenia i wyróżnienia PTTK
....................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
13. Posiadane uprawnienia kadry PTTK
................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
14. Dodatkowe informacje o przebiegu działalności w PTTK
.............................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
15. Działalność wydawnicza i publikacyjna ................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
16. Delegat został wybrany na Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK Województwa
........................................................................................ . w dniu ......................
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych dla potrzeb PTTK zgodnie z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997 roku (Dz U nr 133 poz. 883) oraz publikowanie w materiałach zjazdowych danych zawartych w punktach 1, 2 (tylko wiek), 5, 7, 9-16 niniejszego zaświadczenia.
.....................................
......................................................
(podpis delegata)
(podpis Przewodniczącego Obrad Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK)
................................... dnia .................. 2017roku.
........................................................
(pieczątka podłużna jednostki)
INFORMACJE O WŁADZACH KOŁA KLUBU/ ODDZIAŁU/ JEDNOSTKI REGIONALNEJ *
L.p.
10
11
* Niepotrzebne skreślić
.............................................. dnia ........................................ rok
..........................................................
( nazwisko i imię osoby sporządzającej) | <urn:uuid:9227cd73-9370-429b-bf6c-cfbf2d5f3ad2> | finepdfs | 1.580078 | CC-MAIN-2023-50 | https://pttk.swidnica.pl/templates/images/news/images/kampania_2016_wysylka1_oddzialy.pdf | 2023-12-10T12:49:16+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679102469.83/warc/CC-MAIN-20231210123756-20231210153756-00357.warc.gz | 517,473,313 | 0.967613 | 0.999992 | 0.999992 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | false | [
161,
963,
3039,
4180,
6299,
8831,
9828,
10715,
12952,
15589,
18687,
21344,
24440,
26800,
29493,
31906,
34493,
37293,
38602,
40800,
41190,
43558,
44931,
47272,
48743,
50417,
52754,
55171,
57165,
59590,
64548,
66677,
69266,
72487,
74904,
77575,
8... | 2 | 0 |
Oferta:
Data wydruku:
519
2024-02-28
www:
Tel:
Tel (2):
E-mail:
Kontakt:
mareksamochody.pl
+48502377767
+48512856986
firstname.lastname@example.org mareksamochody
1.5 Dci,Kamera,Hak,Tempomat,Panorama Dach..
65 900 PLN
Apple CarPlay
System nawigacji satelitarnej
Szyberdach szklany nieotwieran...
Kierownica skórzana
Automatyczna kontrola ogrzewan...
Elektryczne szyby tylne
Kamera parkowania tył
Aktywny asystent zmiany pasa r...
Oświetlenie adaptacyjne
System Start/Stop
ABS
Poduszka powietrzna pasażera
Boczna poduszka powietrzna kie...
Marka
Nissan
Typ nadwozia
SUV
Importowany
Tak
Przebieg
149386
VAT marża
Tak
Moc
110
Napęd
Na przednie koła
Liczba miejsc
5
Metalik
Tak
Model
Qashqai
Typ paliwa
Diesel
Rok produkcji
2017
Kolor
Biały
Pojemność skokowa
1461
Skrzynia
Manualna
Kraj pochodzenia
Belgia
Liczba drzwi
5
Interfejs Bluetooth
Radio
Gniazdo USB
System nagłośnienia
Tapicerka materiałowa
Kierownica ze sterowaniem radi...
Czujnik deszczu
Przyciemniane tylne szyby
Lusterka boczne ustawiane elek...
Kontrola odległości od poprzed...
Czujnik zmierzchu
Elektroniczna kontrola ciśnien...
ESP
Poduszka kolan kierowcy
Boczne poduszki powietrzne - p...
Poduszka powietrzna pasów bezp...
Isofix (punkty mocowania fotel...
Przedmiotem sprzedaży jest Nissan Qashqai 1.5 Dci ,110 KM z 2017 roku.
!! Świeżo sprowadzony !!
!! Cena po opłatach !!
!! Niski przebieg !!
Większa ilość zdjęć oraz pełna oferta na:
<b> www.mareksamochody.pl </b>
<b> !! GWARANCJA !! </b>
- Dla każdego auta używanego
- Od 3 do 12 miesięcy w cenie
<b> ----------------------------------------------------- </b>
Stan techniczny jak i wizualny bardzo dobry.
Zawieszenie w bardzo dobrym stanie, auto prowadzi się pewnie.
Silnik pracuje cicho i równo, bez wycieków, nie dymi, ma moc.
Wnętrze zadbane, czyste i pachnące.
Potwierdzenie przebiegu, serwis ASO.
Alufelgi.
2x Kluczyki.
Komputer pokładowy.
Klimatyzacja automatyczna, dwustrefowa.
El.Szyby x4.
El.Ustawiane lusterka.
El.Składane lusterka.
Kierownica wielofunkcyjna.
Nawigacja.
Gniazdo AUX, USB.
Bluetooth.
Kamera cofania.
Czujniki parkowania przód i tył.
Czujnik zmierzchu.
Czujnik deszczu.
Podgrzewane lusterka.
System Start-Stop.
System bezkluczykowy.
Ekran dotykowy
Podłokietniki - przód
Kierownica wielofunkcyjna
Podgrzewana przednia szyba
Tempomat adaptacyjny
Podgrzewane lusterka boczne
Ogranicznik prędkości
Światła do jazdy dziennej diod...
Elektryczny hamulec postojowy
Asysten pasa ruchu
Kurtyny powietrzne - przód
Kurtyny powietrzne - tył
Klimatyzacja automatyczna, dwu...
Podłokietniki - tył
Cyfrowy kluczyk
Elektryczne szyby przednie
Kamera panoramiczna 360
Lusterka boczne składane elekt...
Kontrola trakcji
Oświetlenie drogi do domu
Wspomaganie kierownicy
Poduszka powietrzna kierowcy
Poduszka powietrzna centralna
Boczne poduszki powietrzne - t...
Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)
Przyciemniane szyby. Relingi dachowe. Hak.
...
<b> ----------------------------------------------------- </b>
Gwarancja obejmuje:
- wszystkie usterki techniczne (związane z gwarancją) wynikłe po nabyciu pojazdu.
- jednostkę napędową - silnik,
- skrzynię biegów manualną
- skrzynię biegów automatyczną,
- mechanizmy różnicowe,
- wały napędowe,
- obudowy - skrzyni biegów, silników, mostów, miski olejowej itd.
- komputer główny silnika,
- przednie i tylne zawieszenie - amortyzatory, sprężyny itp.
- zawieszenie hydro-pneumatyczne,
- paski rozrządu,
- łańcuchy rozrządu,
- koła zamachowe dwumasowe,
- turbosprężarki,
- diagnostykę komputerową,
- Auto Asistance - transport do warsztatu w razie awarii,
Gwarancja działa na terenie Całej Polski,
Naprawa i wszystkie części w okresie gwarancji usuwane będą bezpłatnie.
Możliwość...
Sprawdzenia na stacji diagnostycznej.
Zjazdu na kołach po wykupieniu ubezpieczenia.
Pozostawienia starego auta w rozliczeniu.
„Niniejsze ogłoszenie jest wyłącznie informacją handlową i nie stanowi oferty w myśl art. 66, § 1. Kodeksu Cywilnego. Sprzedający nie odpowiada za ewentualne błędy lub nieaktualność ogłoszenia." | <urn:uuid:95bc933e-31d6-4d7e-bb80-fed3be196bf2> | finepdfs | 1.032227 | CC-MAIN-2024-10 | https://mareksamochody.pl/doc/ed0b58feb1257884d8d1/ulotka/index/519? | 2024-02-27T23:49:48+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947474688.78/warc/CC-MAIN-20240227220707-20240228010707-00375.warc.gz | 364,442,483 | 0.998838 | 0.999291 | 0.999291 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2912,
4107
] | 2 | 0 |
NEWSLETTER Marzec 2018
Monitorowanie Systemów Telekomunikacyjnych
Sprawnie działająca telekomunikacja stanowi podstawę funkcjonowania przedsiębiorstwa zarówno w części produkcyjnej jak i biurowej. Nie dziwią zatem nakłady jakie ponoszą firmy aby utrzymywać własne systemy telekomunikacyjne w nienagannym stanie i wysokiej sprawności.
Współczesny system telekomunikacyjny przedsiębiorstwa to sieć powiązanych ze sobą urządzeń:
* central telefonicznych, bram i serwerów VoIP,
* konsol i pulpitów dyspozytorskich, telefonów systemowych, interkomów, radiotelefonów
* urządzeń zasilających tj. rozdzielni, siłowni, ups, prostych zasilaczy,
* elementów aktywnych sieci jak switche, routery, modemy,
* urządzeń chłodzących typu klimatyzatory, wentylatory
* centralek alarmowych, ppoż itp.
Urządzenia pochodzą niejednokrotnie z różnych lat a ich wadliwa praca, usterka lub naruszenie bezpieczeństwa mogą być przyczyną niesprawności całości systemu telekomunikacyjnego, strat finansowych i potencjalnego zagrożenia życia .
Dlatego ważnym jest aby w gąszczu tych urządzeń i ich połączeń uzyskać szybką informacje o nieprawidłowościach w postaci precyzyjnego komunikatu, aby móc dokonać szybkiej diagnostyki i działań naprawczych. Informacja ta powinna trafić do konkretnych osób zajmujących się daną tematyką w sposób mobilny, zwalniając je od stałego przebywania w pomieszczeniach nadzorujących.
Istotne jest również monitorowanie współpracy systemu telekomunikacyjnego z siecią publiczną czyli tzw. traktów E1 i SIP Trunków do operatorów.
Aby sprostać tym wymaganiom Halo-Sky.Net opracowało rodzinę kompaktowych kontrolerów, których zadaniem jest bieżące monitorowanie systemu telekomunikacyjnego oraz realizacja scenariuszy powiadomień obsługi w przypadku istotnych nieprawidłowości.
Oferowane urządzenia stanowią rozszerzenie systemu akwizycji alarmów technicznych Halo-SaaT i są z nim kompatybilne.
Urządzenia zostały odpowiednio zoptymalizowane pod kątem oprogramowania i posiadanych interfejsów aby usprawnić wdrożenie i ułatwić eksploatację.
Kontroler NC-002R1W jest częścią systemu akwizycji alarmów technicznych produkcji HaloSky.net. W systemie pełni rolę kontrolera węzłowego agregującego alarmy pochodzące z czujników. Współpracuje z serwerem wiadomości Halo-Box oraz z pozostałymi elementami Halo-Saat. Może być również wykorzystane samodzielnie np. w powiązaniu z modemem GSM MC-002E.
Budowa NC-002R1W została zoptymalizowana pod kątem monitorowania systemu telekomunikacyjnego. W jednej obudowie przeznaczonej do montażu na szynie DIN o szerokości 6 modułów zawarto wszystkie niezbędne do tego elementy:
* 4 kanałowy interfejs 1-wire do podłączenia czujników monitorujących parametry środowiskowe pomieszczenia centralowego w tym temperatury w szafach serwerowych, wilgotności , otwarcie drzwi, natężenia pobieranego prądu, ruchu, wejść binarnych do podłączenia alarmów np. z siłowni itp.
* interfejs ethernet wspierający protokół SNMP Trap (odbieranie alarmów z upsa, switcha, klimatyzatora itp.), protokół halo odbierający alarmy z bram Halo-Box w tym alarmy na traktach E1.
Opcjonalnie protokół do współpracy z innym systemem telekomunikacyjnym np. DGT odbierający alarmy z tych systemów.
* 2 kanałowy interfejs przekaźników do wysterowania dodatkowych urządzeń np. wentylatorów lub sygnalizatorów optycznych lub dźwiękowych.
NC-002R1W wyposażony jest w interfejs rozszerzający EXP umożliwiający podłączenie dodatkowych portów I/O lub modemu GSM/GPRS do wysyłania powiadomień na telefony komórkowe.
Kontroler węzłowy Halo-SaaT NC-002R1W (po prawej) i kontroler nadrzędny Halo-SaaT MC-002E (po lewej)
Kontroler MC-002E jest częścią systemu akwizycji alarmów technicznych produkcji HaloSky.net. W systemie pełni rolę kontrolera nadrzędnego agregującego alarmy pochodzące z pozostałych kontrolerów i nadzorujący ich działanie. Współpracuje z serwerem wiadomości Halo-Box oraz z pozostałymi elementami Halo-Saat.
Dzięki wbudowanemu modemowi GSM/GPRS oraz serwerowi wiadomości może stanowić uzupełnienie np. dla NC-002R1W realizując tym samym powiadomienia o alarmach z systemu telekomunikacyjnego na telefony komórkowe obsługi. Do odbioru powiadomień można wykorzystać smartfon z aplikacją Halo-Messenger.
MC-002E posiada obudowę na szynę DIN o szerokości 3 modułów. Umożliwia podłączenie zewnętrznej anteny GSM z wtykiem SMA.
Moduł SM-002 stanowi uzupełnienie kontrolera NC-002R1W . Umożliwia połączenie na odległość wymaganych czujników z kontrolerem za pomocą magistrali 1-wire.
(Z jednej strony udostępnia gniazdo RJ45 do podłączenia magistrali 1-wire, z drugiej 3 punktowe złącze śrubowe do podłączenia czujnika)
Występuje w trzech wykonaniach:
SM-002D1W - 2 wejścia binarne
SM-002A1W – wejście analogowe 0..10V
SM-002T1W – przelotowe do podłączenia czujnika cyfrowego np. temperatury, wilgotności itp.
Do realizacji magistrali można zastosować kabel UTP kat 5. max. odległość 30m
Istnieje możliwość opracowania innego modułu dostosowanego do indywidualnych wymagań np. w postaci wtyku DB25 do podłączenia alarmów z siłowni.
Podgląd alarmów, bieżący stan pracy oraz konfiguracja urządzeń są proste i intuicyjne. Wszystkie operacje przeprowadza się za pomocą przeglądarki www. Dla bardziej wymagających aplikacji dostępny jest również język skryptowy LUA, a w przypadku dużych systemów zawierających wiele urządzeń provisioning.
Zainteresowanych rozwiązaniem zachęcamy do kontaktu, darmowej prezentacji lub testów.
Arkadiusz Waleczek | <urn:uuid:500aeffa-ed53-4e86-905f-7fe5cc5a2595> | finepdfs | 1.737305 | CC-MAIN-2021-43 | https://halo-sky.net/halo-sky/pobierz/plik?path=newsletter/newsletter-halo-marzec-2018.pdf | 2021-10-26T01:55:09+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323587794.19/warc/CC-MAIN-20211026011138-20211026041138-00007.warc.gz | 394,170,465 | 0.999953 | 0.999949 | 0.999949 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2054,
3529,
5072,
5485
] | 1 | 0 |
Wykorzystanie modeli prognozujących zagrożenie przedsiębiorstwa upadłością na przykładzie benchmarkingu i ratingu w branży budowlanej
Streszczenie
W publikacji wykazano, że Systemy Wczesnego Ostrzegania o zagrożeniu przedsiębiorstwa upadłością (SWO) można z powodzeniem wykorzystać także w obszarach analizy finansowej innych niż diagnostyka zagrożenia upadłością. W artykule zaproponowano wykorzystanie SWO w komplementarnych procesach analitycznych benchmarkingu i ratingu, opierając się na wartościach funkcji SWO bez uwzględnienia kryterium informującego o poziomie zagrożenia upadłością. Ilustracje propozycji wykonano wykorzystując populację 56 przedsiębiorstw z sektora budowlanego.
Wprowadzenie
W ostatnich latach niemal stałym elementem publikacji z zakresu finansów przedsiębiorstwa i analizy ryzyka kredytowego stały się Systemy (Modele) Wczesnego Ostrzegania (SWO). Wielu ekonomistów, w tym: E. Maćzyniśka (2004), D. Wędzki (2004), P. Stepiń, T. Strąk, D. Appenzeller (2004) i inni prezentowali swoje SWO, przedstawiając tym samym wyniki prowadzonych badań. Inna grupa badaczy (m.in. U. Malinowska (2005), W. Rogowski, K. Borkowski (2005) oraz P. Antonowicz) prowadziła z kolei badania obejmujące ocenę możliwości efektywnego wykorzystania SWO, weryfikując ich siłę prognoстyczną przy różnych założeniach. Ponadto, w latach 2004–2006 realizowany był w Szkole Głównej Handlowej projekt badawczy poświęcony zagadnieniu upadłości przedsiębiorstw\(^1\), w ramach którego ważny aspekt stanowiły badania poświęcone prognozowaniu takich zdarzeń.
Nie wnikając w szczegóły poszczególnych publikacji można stwierdzić, że wykorzystanie, czy też weryfikacja efektywności SWO ograniczała się zazwyczaj do prognozowania stanu zagrożenia upadłością przedsiębiorstw zgrupowanych w próbach badawczych z częstym poszerzeniem badań o charakterze weryfikacyjnym o pomiar popełnianych błędów (błędy I i II rodzaju) w oparciu o próbę testową (walidacyjną) pochodząca z tej samej populacji podmiotów. Było to zatem wykorzystanie modeli wyłącznie w zakresie użycia przewidzianym na etapie ich tworzenia.
Analizując prezentowane w literaturze rozważania można podjąć próbę określenia głównych zalet SWO jak również towarzyszących im kontrowersji. Podstawowe **zalety SWO** to:
- jednoznaczne zasady ich wykorzystania i interpretacja wyników,
- relatywnie prosty algorytm ich użycia,
- niski koszt związany z ich wykorzystaniem,
- operowanie (w większości przypadków) na standardowych sprawozdaniach finansowych.
Z kolei **kontrowersje towarzyszące SWO** to:
- niewrażliwość na cechy typowe dla poszczególnych branż,
- sprawność uzależniona od fazy cyklu gospodarczego,
- pominięcie czynników jakościowych,
- pogarszająca się skuteczność modeli wraz z upływem czasu (starzenie się modeli).
Nie powtarzając argumentów i wątków wielokrotnie już poruszanych w innych publikacjach, można postawić **tezę**, że niezależnie od oceny bilansu wad i zalet SWO, zagadnienie prognozowania zagrożenia upadłością nie wyczerpuje potencjału analitycznego tego typu algorytmów. Fundamentem tego twierdzenia jest fakt budowy SWO w oparciu o wskaźniki finansowe o szerokim spektrum wykorzystania w wielu aspektach analizy finansowej. Ponieważ modele prognozowania niewypłacalności zawierają w swoich funkcjach wskaźniki wykorzystywane także dla innych czynności analitycznych, same SWO mogą zostać wykorzystane także w innych procesach analitycznych.
Powyższa teza będzie weryfikowana na przykładzie przedsiębiorstw z sektora budowlanego (45 dział PKD), w oparciu o próbę składającą się łącznie z 56 przedsiębiorstw o formie prawnej spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w tym 18 podmiotów, wobec których sąd wydał decyzję o ogłoszeniu upadłości. Wśród 38 podmiotów, wobec których taka decyzja nie zapadła (do
---
\(^1\) Projekt: *Przesłanki i bariery rozwoju przedsiębiorstw w Polsce. Upadłość przedsiębiorstw w Polsce – skala, przyczyny, przeciwdziałanie*, pod kierownictwem E. Mańczyńskiej, realizowany w latach 2004–2006 w Instytucie Funkcjonowania Gospodarki Narodowej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.
końca 2006 r.), 15 podmiotów to spółki z udziałem Skarbu Państwa (SSP). SSP stanowią wyodrębniona część próby badawczej, wykorzystaną dla zilustrowania prowadzonych rozważań.
1. Istota proponowanych alternatywnych sposobów wykorzystania SWO
Proponowane w dotychczasowych publikacjach sposoby zastosowania SWO ograniczały się, jak już zauważono we wstępie, jedynie strictly do prognozowania zagrożenia przedsiębiorstw upadłością. Niezależnie bowiem od szczegółowych, przyjmowanych na potrzeby badań rozwiązań, analizy polegały zazwyczaj na przeprowadzeniu prognozowania zagrożenia upadłością za pomocą jednego lub kilku SWO, a następnie na odpowiednim zestawieniu wyników. Nie następowała jednak ingerencja w sam algorytm SWO, ani w zasady interpretacji wyników prognozy (kryteria decyzyjne), a emanacje takie mogą jednak stanowić cenne źródło informacji na temat kondycji ekonomicznej przedsiębiorstwa.
Proponowane w tej publikacji alternatywne sposoby wykorzystania SWO dla potrzeb benchmarkingu i ratingu wychodzą naprzeciw potrzebom rozbudowy zakresu zastosowania algorytmów takich, jak SWO na inne obszary, w których kluczową rolę odgrywa analiza finansowa przedsiębiorstwa. Celem tych propozycji będzie dowiedzenie, że SWO mogą stanowić znacznie szersze, niż się dotychczas w literaturze przyjmuje, narzędzie analityczne. Jednocześnie wymaga podkreślenia fakt, że analizy nie dotyczą zagadnienia benchmarkingu i ratingu jako określonych narzędzi analitycznych, lecz jedynie wskazują na możliwość wykorzystania SWO w tego typu procedurach.
Wspólną cechą proponowanych rozwiązań będzie oddzielenie procesu obliczeniowego opartego na algorytmie danego SWO od etapu wnioskowania o istnieniu zagrożenia upadłością. Zatem istotny będzie jedynie wynik algebraicznego oszacowania wartości funkcji SWO, gdyż będzie on miara standingu finansowego badanego podmiotu. Szczegóły metodologiczne dotyczące badania będą sukcesywnie opisywane w kolejnych punktach niniejszej publikacji.
2. Prezentacja algorytmu SWO wykorzystanego w analizach
Istnieje wiele publikacji (głównie autorów wymienionych we wstępie), w których sygnalizuje się, że jedynie wykorzystanie efektywnego (skutecznego) Systemu Wczesnego Ostrzegania pozwala na osiągnięcie w wyniku analiz istotnej wartości dodanej. Różne publikacje, dokonujące porównawczej weryfikacji modeli, wykazywały większa efektywność jednych SWO, a mniejszą innych. Niemniej jednak trudno jest wskazać jeden, najlepszy SWO. Dobór właściwego SWO jest niewątpliwie jednym z kluczowych punktów procesu związanego z wykorzystaniem SWO w praktyce gospodarczej i zawsze warto jest poświęcić mu znaczną uwagę. Wybierając optymalny w danej sytuacji model należy skupić się na następujących aspektach:
1. **Efektywności modeli w dyskryminowaniu przedsiębiorstw z populacji podległej analizom.** Wybrany SWO powinien możliwie wyraźnie oddzielać podmioty w słabej kondycji finansowej (i na przykład zagrożone upadłością) od podmiotów w dobrej kondycji finansowej. Cenne jest także, jeżeli wartości typowe dla przedsiębiorstw zagrożonych różnią się istotnie od wartości przypisywanych podmiotom niezagrożonym, gdyż ułatwia to prowadzenie dalszych analiz.
2. **Zgodności wskaźań poszczególnych modeli.** Gdy wykorzystany jest więcej niż jeden model, to zaistnieją przypadki, gdy ocena danego przedsiębiorstwa będzie różna w zależności od użytych modeli. Dobrze jest znać zachodzące na tym polu prawidłowości, aby ograniczyć ryzyko wyciągnięcia błędnych wniosków.
3. **Raczej nie jest wskazane jednoczesne wykorzystanie kilku modeli jednego autora, skonstruowanych w oparciu o tą samą próbę.** Modele takie siła rzeczy będą posiadały bardzo podobne właściwości.
W niniejszej publikacji wykorzystany został model, który osiągnął najlepsze wyniki w badaniach przeprowadzonych przez autorów w 2005 r. (Rogowski, Borkowski, 2005). Nie oznacza to, że model ten jest w szczególny sposób dedykowany sektorowi budowlanemu, ani że model ten należy uznać jako najlepszy dla potrzeb benchmarkingu i ratingu. Stanowi on jednak dobre narzędzie ilustracyjne, a jego weryfikacja pozwala założyć, że model posiada pożądane właściwości na akceptowalnym dla dalszych badań poziomie. Ponadto, model ten może zostać zastosowany niezależnie od wybranego wariantu sprawozdania finansowego\(^2\).
**Tabela 1. Definicje wskaźników wykorzystywanych SWO wykorzystany w badaniu. Definicje wskaźników wg stanu prawnego na dzień 31.12.2005 r.**
| Ozn. | Licznik | Mianownik |
|------|-------------------------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------|
| \(X_1\) | zobowiązania i rezerwy na zobowiązania | aktywa razem |
| \(X_2\) | (należności + środki pieniężne i inne aktywa pieniężne) | (zobowiązania krótkoterminowe – fundusze specjalne) |
| \(X_3\) | zysk (strata) ze sprzedaży | aktywa razem |
| \(X_4\) | przychody netto ze sprzedaży produktów towarów i materiałów | 1) Przy kalkulacyjnym wariancie RZiS: (koszt sprzedanych produktów towarów i materiałów + koszty sprzedaży + koszty ogólnego zarządu + pozostałe koszty operacyjne)
lub
2) Przy porównawczym wariancie RZiS: (koszty działalności operacyjnej – zmiana stanu produktów – produkty wytworzone na własne potrzeby + pozostałe koszty operacyjne) |
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Stępień P., Strąk T., 2004.
\(^2\) Tymczasem, na przykład modele E. Maćzyńskiej wymagają podania wielkości amortyzacji, która nie jest wycięgolmiona w kalkulacyjnej wersji rachunku zysków i strat.
Tabela 2. Algorytm SWO wykorzystywany w badaniu
| Autorzy | Ozn. | Postać funkcji modelu (oznaczenia wskaźników wg tabeli 2) | Kryterium zagrożenia niewypłacalności | Inne wzory i uwagi |
|------------------|------|----------------------------------------------------------|----------------------------------------|---------------------|
| P. Stępień i T. Strąk | L0 | $L_0 = -11X_1 + 6X_2 + 40X_3 + 19X_4 - \frac{19}{19}$ | $P(L_0) < 0,5$ | $P(L_0) = \frac{1}{1/(1+\exp(-L_0))}$ |
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Stępień P., Strąk T., 2004.
Dane dotyczące wykorzystanego SWO zawierają tabele 1 i 2. Należy przy tym zauważać, że tabela 2 zawiera pełny algorytm modelu, łącznie z kryterium używanym bezpośrednio w celu stwierdzenia zagrożenia niewypłacalnością. W prezentowanych poniżej propozycjach wykorzystania SWO, kryterium zagrożenia upadłością będzie stanowiło jedynie drugorzędną informację dodatkową, a najważniejsze analizy będą wykorzystywać wartości $P(L_0)$, wyznaczone według podanych w tabeli 2 wzorów. Symbol $L_0$ pochodzi z materiału źródłowego.
3. Benchmarking branżowy z wykorzystaniem SWO
Pierwszym proponowanym rozwiązaniem jest wykorzystanie SWO w procesie benchmarkingu branżowego. Benchmarkingiem można nazwać – pomijając szczegóły poszczególnych definicji – porównanie wybranych aspektów działalności wybranego przedsiębiorstwa z przedsiębiorstwem uważanym za najlepsze w obszarach wybranych do celów porównawczych. Benchmarking za pomocą SWO dotyczyłby syntetycznej oceny kondycji finansowej danego przedsiębiorstwa ze szczególnym uwzględnieniem poziomu zagrożenia upadłością wybranego podmiotu.
Zanim przystąpimy do prezentacji proponowanej procedury, należy określić, jaki podmiot mógłby stanowić „wzorcowy punkt odniesienia” zwany też benchmarkerem. Wybór benchmarkera jest najczęściej decyzją o charakterze ekspertkim, niemniej jednak wydaje się, że można wskazać propozycję określenia cech podmiotów, które mogłyby pełnić tę rolę. Zgodnie z sugestią zawartą w nazwie „benchmarking branżowy”, benchmarkerem może zostać jedynie podmiot należący do tej samej branży, do której należy podmiot przyrównywany. Na potrzeby dalszych analiz przyjęto, że podmiot ten musi posiadać ten sam kod PKD. Na podstawie powyższych założeń benchmarkerami dla ocenianego przedsiębiorstwa mogły zostać:
- inna spółka z danej branży charakteryzujące się podobnymi, ekspertcko określonymi cechami; w tym przypadku do porównania należałoby wybrać najlepszą spółkę z danej branży, zawierającą „podobne cechy”. Przykładowo, dla SSP można byłoby poszukać benchmarkera w postaci najlepszej SSP z danej branży,
- inna spółka uznawana za lidera branży, bez uwzględnienia cech podobieństwa; taki scenariusz zakłada porównanie analizowanego podmiotu do lidera branżowego. Umożliwia to między innymi odpowiedź na pytanie
o efektywność gospodarowania majątkiem danego podmiotu z analizowaną
nej branży,
• najlepsza w danej branży spółka notowana na Giełdzie Papierów Warto-
ściowych; spółki publiczne często stanowią punkt odniesienia przy wykony-
waniu analiz biznesowych. Powodem takiej tendencji jest ułatwiony dostęp
do szeregu informacji o spółce, które na podstawie przepisów o obrocie pa-
pierami wartościowymi podlegają ujawnianiu w określonym czasie, zakre-
sie i standardzie,
• inny podmiot wybrany na podstawie decyzji eksperteczkiej.
Poniżej zaprezentowany zostanie proces zastosowania SWO w procedurze
benchmarkingowej na przykładzie SSF. Jako benchmark wykorzystano firmę
Przedsiębiorstwo Budownictwa Elektroenergetycznego ELBUD Gdańsk S.A.,
a podmiotem porównywanym jest Przedsiębiorstwo Robót Komunikacyjnych
w Krakowie S.A.. W dalszej części wykorzystane zostaną nazwy skrócone, odpow-
iednio: ELBUD i PRK. Oba podmioty mają przypisany kod PKD 45.21.³
Procedura wykorzystania SWO w procesie benchmarkingu powinna przewi-
dywać posłużenie się wartościami funkcji SWO, zamiast końcowej prognozy za-
grożenia upadłością. Należy obliczyć wartości funkcji SWO (tu: P(L0)) i dokonać
ich porównania. Znając odchylenia porównywanego podmiotu od benchmarkera,
można dokonać dalszej analizy różnic już na poziomie wskaźników wykorzysty-
wanych przez funkcję SWO, a następnie przeanalizować przyczyny, dla których
jeden pomiot ma wskazania lepsze, niż drugi. Analiza, o której mowa, powinna
objąć okres kilku lat (w przykładzie są to lata 2002–2004). Może także mieć cha-
rakter kroczały. Nie można także pominać faktu, iż opisywana procedura zakła-
da, że benchmarking z kryterium standingu finansowego może być syntetycz-
nym wyznaczniem podmiotów, będących liderami branżowymi, ponieważ osta-
tecznie to sfera ekonomiczna (finansowa) jest wyznaczniem sukcesu danego
podmiotu. Zestawienie wartości funkcji P(L0) dla wymienionych wyżej dwóch
spółek, które powinno stanowić punkt wyjściowy dla dalszych analiz benchmar-
kingowych, zawiera tabela 3.
Tabela 3. Przykład benchmarkingu branżowego (PKD: 45.21) z wykorzystaniem funkcji SWO
| Rok obrotowy | Przedsiębiorstwo Budownictwa Elektroenergetycznego ELBUD Gdańsk S.A. | Przedsiębiorstwo Robót Komunikacyjnych w Krakowie S.A. | Wartość bezwzględna różnicy między wartością dla ELBUDU Gdańsk S.A. i wartością dla PRK w Krakowie S.A. | Kryterium zagrożenia niewypła-
calnością |
|--------------|---------------------------------------------------------------------|------------------------------------------------------|---------------------------------------------------------------------------------|------------------|
| | wartość funkcji P(L0) | | | |
| 2002 | 0,999 | 0,695 | 0,304 | |
| 2003 | 0,925 | 0,436 | 0,489 | |
| 2004 | 0,998 | 0,002 | 0,996 | |
Źródło: Opracowanie własne.
³ ELBUD to SSP o najwyższych wartościach funkcji P(L0) we wszystkich badanych okre-
sach.
Dane zawarte w tabeli 3 pozwalają wyciągnąć szereg wniosków, stanowiących bardzo dobry wstęp dla analiz na poziomie aplikacyjnym. Najważniejsze z nich zostały zawarte w kilku punktach:
1. We wszystkich trzech latach obrotowych wartości P(L0) były wyższe (świadcząły o lepszej kondycji firmy) dla ELBUDU, a niższe dla PRK.
2. Różnica w uzyskiwanych wartościach P(L0) zwiększała się w każdym kolejnym roku obrotowym.
3. W przypadku przedsiębiorstwa PRK wartości P(L0) od 2003 r. sygnalizują zagrożenie upadłością. Jednak już w 2002 r. dystans dzielący PRK od ELBUDU (wartość bezwzględna różnicy wartości funkcji) był znaczny.
Proponowany rodzaj benchmarkingowego zastosowania SWO pozwala osiągnąć następujące korzyści:
- zostaje oceniona kondycja danej spółki na tle spółki wybranej jako lidera, do którego należy się porównywać,
- zostają ocenione rezultaty pracy kadry zarządzającej, szczególnie w przypadku, gdy ocenie podlega okres kilku lat,
- następuje porównanie efektywności wykorzystania zaangażowanego kapitału (w tym przypadku) Skarbu Państwa – tego typu informacje są zawsze cenne dla udziałowców (akcjonariuszy) w procesie nadzorowania efektywności wykorzystania przez podmiot powierzzonego mu kapitału,
- możliwe są dalsze badania nad przyczynami, które powodują występowanie w danym przypadku „straty do lidera”.
Benchmarking w dłuższym okresie pozwala, o ile zachodzi taka potrzeba, na stworzenie lepszego planu naprawczego lub zapobieżenie upadłości. Dzieje się tak, gdyż łatwo jest stwierdzić, czy pogorszenie sytuacji przedsiębiorstwa wynika z ogólnej tendencji w gospodarce (lub w danej branży), czy też jest spowodowane specyficznymi uwarunkowaniami dla tego podmiotu. W tym celu należy przyrównać analizowane przedsiębiorstwo do kilku innych podmiotów.
Wykorzystanie SWO jako syntetycznego, ekonomicznego miernika dystansu do lidera branżowego nie jest jedynym możliwym obszarem wykorzystania SWO w obszarze benchmarkingu. W przypadku tradycyjnego benchmarkingu, nie wykorzystującego takich narzędzi jak SWO w procesie porównawczym, modele takie można wykorzystać do wyznaczenia benchamarkera. SWO staje się w takim przypadku narzędziem wykorzystywanym do wskazania lidera, który posłuży jako punkt odniesienia w kolejnych etapach prowadzonego procesu porównawczego.
4. Rating branżowy za pomocą SWO
Prezentowana teraz kolejna możliwość wykorzystania SWO jest rozwinięciem propozycji benchmarkingu opisanej w punkcie 3. Tak jak w poprzednim przypadku, wykorzystanie SWO opiera się na kilku prostych założeniach, zawartych w poniższych punktach:
1. Przy wykorzystaniu SWO dla stworzenia ratingu branżowego analizie podlegają otrzymane wartości funkcji SWO, a wypływająca z nich prognoza zagrożenia upadłością, czyli wartość funkcji odpowiadająca kryterium zagrożenia podanym w tabeli 2, stanowi jedynie informację dodatkową.
2. Analiza wyników polega na porównaniu otrzymanych wartości z wynikami uzyskanymi dla innych podmiotów z branży; w przypadku benchmarkingu był to jeden, specjalnie wybrany podmiot, a w tym wypadku jest to porównanie na tle pewnej podpopulacji.
3. Wybór podpopulacji wykorzystanej dla badania ratingowego podlega analogicznym uwarunkowaniom, jak procedura wyboru benchmarkera. Zatem podpopulację stanowiącą materiał do porównań można zbudować z następujących podmiotów:
– innych przedsiębiorstw o wspólnym zbiorze cech wyróżniających (np. SSP w danej branży),
– innych spółek z danej branży (z pominięciem cech szczegółowych),
– spółek z danej branży notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych,
– innych, specjalnie wyselekcjonowanych podmiotów.
Rating stworzony przy wykorzystaniu SWO służy zasadniczo kategoryzacji przedsiębiorstw pod względem określonego kryterium, w tym wypadku standingu finansowego w świetle wskaźnika SWO. Podobnie jak miało to miejsce przy omawianiu procedury benchmarkingu wykonywanego z wykorzystaniem SWO, również w tym punkcie należy podkreślić, iż szczegóły procedury i analizy ratingowej muszą zostać dokonane przez osobę, która analizy takie chce wykonać. Przedstawione poniżej rozwiązanie należy w zakresie metodyki traktować jako przykładowe, niewyczerpujące w pełni wszystkich możliwych przypadków.
Wzorem poprzedniego punktu, pozycja ratingu branżowego zostanie zilustrowana przykładem, opartym na wartościach P(L0). Nie oznacza jednak (zgodnie z treścią punktu 2), że jest to jedyny i optymalny model dla analizowanego przypadku.
Prezentowana przykładowa forma ratingu ma odpowiedzieć na pytanie o pozycję przedsiębiorstwa z branży budowlanej, będącego SSP na tle innych spółek budowlanych (niedziałających w obrębie 45 działu PKD). Proponowane rozwiązanie pozwala stwierdzić, czy wyniki otrzymane dla SSP są zbliżone do wartości typowych dla spółek upadłych, czy też dla spółek niezagrożonych – zwanych dalej zdrowymi. Badania przeprowadzono w oparciu o rozkład decylovy wartości
| Przedsiębiorstwa „zdrowe” | Przedsiębiorstwa niewyplacalne |
|---------------------------|-------------------------------|
| decyle | wartość funkcji P(L0) | decyle | wartość funkcji P(L0) |
| D2 | 0,945 | D2 | 0,000 |
| D5 | 0,994 | D5 | 0,004 |
| D8 | 1,000 | D8 | 0,255 |
Źródło: Opracowanie własne.
Tabela 5. Propozycja klas ratingowych wykorzystujących wskazania modelu L0
| Grupa Przedsiębiorstw | Przedsiębiorstwa Zdrowe | Przedsiębiorstwa Zagrożone Niewypłacalne |
|-----------------------|-------------------------|------------------------------------------|
| | D8 | D5 | D2 | D8 | D5 | D2 |
| Wielkości decylowe | | | | | | |
| Kategorie ratingowe | Z3 | Z2 | Z1 | ZU | U1 | U2 | U3 |
Źródło: Opracowanie własne.
funkcji P(L0). Wykorzystano populację 18 spółek upadłych i 23 spółek zdrowych (niebędących SSP). Liczebność tej próby nie pozwala oczywiście na nadanie otrzymanym wartościom znaczenia statystycznego i powinna być traktowana jedynie jako służąca ilustracji określonych prawidłowości. W badaniach wykorzystano sprawozdania obrotowe za lata 2002–2003, zachowując przy tym (w przypadku spółek upadłych) roczne wyprzedzenie czasowe między rokiem obrotowym prognozy, a rokiem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.\(^4\) Po obliczeniu wartości funkcji P(L0) wyznaczono (osobno dla podpopulacji spółek upadłych i zdrowych) drugie, piąte i ósme decyle – oznaczone odpowiednio jako D2, D5 i D8. Zestawienie tych wielkości zawiera tabela 4.
Zaproponowane kategorie ratingowe zawiera tabela 5. Przedstawiona propozycja zakłada podział na 7 klas, wyznaczonych przez wartości decylowe podane w tabeli 4.
Kategorie ratingowe podzielono na grupy kategorii „Z” (jak „zdrowe”) i „U” (jak „upadłe”). Interpretacji kategorii należy dokonywać w następujący sposób. Jeżeli wartość funkcji danego SWO przekraczała wartość D8 (z tabeli 4) dla przedsiębiorstw zdrowych, to dana SSP otrzymywała kategorię Z3. Jeżeli wartość ta była niższa od D8 przedsiębiorstw zdrowych ale wyższa od D5, nadawano kategorię Z2. Kategorię Z1 nadawano analogicznie przy wykorzystaniu wartości D5 i D2. Jeżeli wartość była niższa od D2 przedsiębiorstw zdrowych, ale wyższa od D8 przedsiębiorstw zagrożonych niewypłacalnością to nadawano kategorię ZU. Kategorie U1, U2 i U3 nadawano analogicznie przy uwzględnieniu odpowiednich wartości decylowych obliczonych dla podpopulacji przedsiębiorstw zagrożonych niewypłacalnością. Przyporządkowanie kategorii ratingowych SSP z 45 działu PKD (budownictwo) prezentuje tabela 6.
Analiza otrzymanych wyników pozwala zauważyć, że jedne SSP otrzymały kategorie bardzo wysokie, świadczące o bardzo dobrej kondycji finansowej (np. Gliwickie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych w Gliwicach Sp. z o.o.), a inne wręcz przeciwnie – zostały ocenione jednoznacznie negatywnie (np. PRZEMBUD GDANSK S.A.). Jednak o wiele istotniejsze są uwagi dotyczące merytorycznego wdrożenia tego rodzaju procedury ratingowej. Zagadnienia o fundamentalnej wadze zostały zaprezentowane w punktach poniżej:
\(^4\) Oznacza to, że dla podmiotów, wobec których wnioski o ogłoszenie upadłości zostały złożone w 2003 r. wykorzystano sprawozdania finansowe za 2002 r. Analogicznie, w przypadku wniosków z 2004 r. wykorzystano sprawozdania finansowe z 2003 r.
1. W powyższym przykładzie ratingu, wartości D2, D5, i D8 wybrano w sposób ekspercki. W realnym procesie, inny dobór może okazać się bardziej optymalny do wyznaczania poszczególnych klas ratingowych. Osobne zagadnienie dotyczy jakości próby, która postąpiła do ustalen progów decyloowych. Zagadnienia związane z identyfikacją wartości kluczowych dla oceny ratingowej wraz z wyznaczaniem wartości tych parametrów mają charakter ściśle ekspercki, czyli należą w głównej mierze do użytkownika SWO.
2. Kolejny raz należy wspomnieć o potrzebie właściwego doboru SWO. Nie wykonanie stosownej selekcji przekreśla merytoryczne podstawy dalszych działań, a model wykorzystany w tej publikacji jako narzędzie ilustrujące możliwości wykorzystania tego typu modeli nie może bez dodatkowej weryfikacji uczestniczyć w badaniach branżowych.
3. Badanie ratingowe może mieć również charakter dynamiczny, czyli dotycząc kilku kolejnych lat obrotowych.
**Tabela 6.** Rating SSP z branży budowlanej na podstawie danych za rok obrotowy 2003
| Nazwa SSP | Rating |
|------------------------------------------------|--------|
| Krośnieńskie Przedsiębiorstwo Budowlane w Krośnie S.A. | ZU |
| Elektromontaż GDAŃSK S.A. | U1 |
| PRZEMBUD GDAŃSK S.A. | U3 |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa Elektroenergetycznego ELBUD Gdańsk S.A. | ZU |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego CHEMOBUDOWA-KRAKÓW S.A. | U1 |
| Podhalańskie Przedsiębiorstwo Drogowo-Mostowe S.A. | ZU |
| Gliwickie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych w Gliwicach Sp. z o.o. | Z3 |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodnego w Warszawie S.A. | Z3 |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodnego w Tczewie Sp. z o.o. | U3 |
| Przedsiębiorstwo Elektryfikacji i Robót Instalacyjnych ELTOR – Warszawa Sp. z o.o. | U3 |
| Przedsiębiorstwo Robót Komunikacyjnych w Krakowie S.A. | ZU |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa Hydrotechnicznego ODRA-3 Spółka z o.o. | Z3 |
| Świętokrzyskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych „ŚPRD-TRAKT” Sp. z o.o. | ZU |
| Przedsiębiorstwo Drogowo-Mostowe S.A. | ZU |
| Przedsiębiorstwo Robót Instalacyjno-Inżynierijnych PRII Sp. z o.o. w upadłości | U1 |
| ELEKTROMONTAŻ – POZNAŃ S.A. | Z3 |
| Nadwiślańska Spółka Mieszkaniowa Sp. z o.o. | Z3 |
| Przedsiębiorstwo Konserwacji Urządzeń Wodnych i Melioracyjnych S.A. | ZU |
| Leszczyńskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowo-Mostowych Sp. z o.o. | Z3 |
| Przedsiębiorstwo Robót Drogowych DROMOS Spółka z o.o. | Z3 |
Źródło: Opracowanie własne.
Prawidłowo wykonane badanie ratingowe z wykorzystaniem SWO może za-
tem dostarczyć wielu merytorycznych wniosków i stanowi interesującą propo-
zycję dla polskiej praktyki gospodarczej.
**Zakończenie**
Całokształt prezentowanych rozważań pozwala na potwierdzenie tezy o ist-
niejącym dodatkowym potencjale SWO jako narzędzi analitycznych, które mogą
być wykorzystane także w innych procedurach niż ocenianie zagrożenia upadło-
ścią. Propozycje benchmarkingu i ratingu zamieszczone w tej publikacji są tego
przykładem, ale w opinii autorów nie wyczerpują w pełni wszystkich możliwości.
Perspektywicznie cenna wydaje się możliwość rozwoju badań nad szerszym wy-
korzystaniem tego rodzaju algorytmów w analizie finansowej.
**Bibliografia**
Antoniewicz P., *Jak minimalizować ryzyko niewypłacalności kontrahenta – rola systemów wcze-
snego ostrzegania przed upadłością przedsiębiorstw produkcyjnych*, referat w: *Strategia Li-
żbońska a zarządzanie wartością*, niepublikowane materiały konferencyjne pod red. L.
Pawłowicza.
Appenzeller D., Szarzec K., *Prognozowanie zagrożenia upadłością polskich spółek publicznych*,
"Rynek Terminowy", 2004 nr 1 (23).
Malinowska U., Rogowski W., *Rola modeli oceny zagrożenia upadłością w nowoczesnej analizie
finansowej*, [w:] *Analiza finansowa jako narzędzie zarządzania przedsiębiorstwem*,
M. Hamrol (red.), Akademia Ekonomiczna w Poznaniu. Poznań 2005.
Maćzyńska E., *Systemy wcześniego ostrzegania*, „Nowe Życie Gospodarcze”, 2004 nr 12.
Rogowski W., Borkowski K., *Weryfikacja przydatności znanych modeli wcześniego ostrzegania
o zagrożeniu upadłością przedsiębiorstw w Polsce*, Instytucjonalna infrastruktura upadło-
ści przedsiębiorstw w Polsce, Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej, SGH,
Warszawa 2005.
Śtepien P., Strąk T., *Wielowymiarowe modele logitowe oceny zagrożenia bankructwem polskich
przedsiębiorstw*, [w:] Zarządzanie finansami, D. Zarzecki (red.), Tom I, Wydawnictwo Uni-
wersytetu Szczecińskiego, Szczecin 2004.
Wędzki D., *Logitowy model upadłości dla gospodarki polskiej – wnioski z badania*, [w:] Zarzą-
dzanie finansami, D. Zarzecki (red.), Tom I, Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego,
Szczecin 2004.
Alternative Possibilities of the Insolvency-Predicting-Algorithms Using. The Case of Benchmarking and Rating in Construction Sector
Summary
In the article it has been proposed that insolvency-predicting-algorithms (pol. SWO) may be successfully used in other areas of the financial analysis. A potential use of SWO in procedures of benchmarking and rating was presented as an example and illustration. The authors suggest that it is possible to use such algorithms without deciding about the risk of the insolvency. The proposals have been illustrated with the use of the financial data of 56 companies from the construction sector. | <urn:uuid:2eca78de-9d66-4ca6-a3e7-d77d347b3597> | finepdfs | 2.587891 | CC-MAIN-2019-51 | http://we.vizja.pl/en/download-pdf/page/1/volume/1/issue/2/id/17 | 2019-12-10T09:20:20 | crawl-data/CC-MAIN-2019-51/segments/1575540527010.70/warc/CC-MAIN-20191210070602-20191210094602-00002.warc.gz | 151,755,696 | 0.916649 | 0.99996 | 0.99996 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"eng_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1380,
4115,
6848,
10033,
12905,
16659,
19235,
21860,
25462,
28096,
30278,
30914
] | 1 | 0 |
WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT INSPEKCJI HANDLOWEJ W OPOLU
Start > Ochrona danych osobowych > Klauzula informacyjna
OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH
do Inspektora Ochrony Danych w Wojewódzkim Inspektoracie Inspekcji Handlowej w Opolu można:
napisać: ul. Mickiewicza 1, 45-367 Opole,
zatelefonować: 774426471
lub wysłać email: iod[at]opole[dot]wiih[dot]gov[dot]pl
Ogólna klauzula informacyjna zgodna z RODO dotycząca przetwarzania danych osobowych
w
Wojewódzkim Inspektoracie Inspekcji Handlowej w Opolu
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 roku w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dalej zwane RODO) - Opolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej informuje, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Opolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, którego siedzibą jest Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Opolu, ul. Mickiewicza 1, 45 – 367 Opole, zwany dalej: Administratorem; Administrator prowadzi operacje przetwarzania Pani/Pana danych osobowych.
2. Inspektorem ochrony danych u Administratora jest Dariusz Kubiński, e-mail: iod[at]opole[dot]wiih[dot]gov[dot]pl, nr telefonu: (77) 44 25 998.
3. Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. c) i e) RODO - Administrator przetwarza dane osobowe w celu:
- realizacji nałożonych na niego zadań ustawowych takich jak ochrona interesów i praw konsumenta oraz interesów gospodarczych państwa zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1930),
- wykonania zadań realizowanych w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej Administratorowi.
4. Podanie danych przez Panią/Pana jest niezbędne w celu określonym w pkt 3 klauzuli. Będą one udostępniane innym odbiorcom, w tym pracownikom Administratora, innym podmiotom wykonującym zadania publiczne, w tym organom administracji rządowej i samorządowej, organom kontroli, organom ścigania, organom wymiaru sprawiedliwości, rzecznikom konsumentów, a także podmiotom przetwarzającym na podstawie odpowiedniej umowy zawiązanej z Administratorem dotyczącej powierzenia przetwarzania danych.
5. Posiada Pani/Pan prawo do:
żądania od Administratora dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych osobowych - o ile będzie to zgodne z przepisami prawa na podstawie których odbywa się przetwarzanie danych,
wniesienia sprzeciwu wobec takiego przetwarzania,
przenoszenia danych,
cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem,
wniesienia skargi do organu nadzorczego jakim jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przypadku przetwarzania Pani/Pana danych osobowych przez Administratora niezgodnie z przepisami RODO.
6. Pani/Pana dane osobowe nie podlegają zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji, w tym profilowaniu.
7. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres zgodny z obowiązującymi przepisami archiwalnymi, tj. ustawą z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 217) i rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych (Dz. U. z 2011 r. Nr 14 poz. 67, z późn. zm.).
Wytworzył(a): Kubiński Dariusz
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz
Opublikował(a): Kubiński Dariusz
Data wytworzenia: 2018-07-03 14:18:55
Data publikacji: 2018-07-03 14:24:47
Ostatnio aktualizował(a): Biegun Dariusz
Data ostatniej zmiany: 2019-06-13 11:54:33
Historia zmian artykułu:
2019-06-13 11:54:33 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Biegun Dariusz, v2
2019-02-04 08:22:50 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2019-02-04 08:16:37 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2019-02-04 08:15:56 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, aktualizacja danych adresowych
2018-10-17 10:31:20 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz,
Aktualizacja podstawy prawnej w pkt 3
ogólnej klauzuli informacyjnej zgodnej z
RODO
2018-08-21 12:47:00 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, aktualizacja klauzuli
2018-08-20 11:20:54 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2018-08-17 09:23:28 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2018-07-12 14:23:40 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2018-07-12 08:22:05 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2018-07-09 16:02:31 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2018-07-09 16:01:00 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, aktualizacja klauzuli
2018-07-06 17:33:44 [Modyfikowano],
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, .
2018-07-06 17:32:01 [Modyfikowano],
© Opolski Urząd Wojewódzki
Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, edycja treści 2018-07-05 16:14:07 [Modyfikowano], Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, . 2018-07-05 16:09:56 [Modyfikowano], Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, . 2018-07-05 15:53:28 [Modyfikowano], Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, edycja treści 2018-07-03 14:31:57 [Modyfikowano], Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, . 2018-07-03 14:29:15 [Modyfikowano], Wprowadził(a): Kubiński Dariusz, . | <urn:uuid:e26f1def-5c2b-4b11-b601-297aa9af899c> | finepdfs | 1.467773 | CC-MAIN-2019-43 | https://bipwiih.e-wojewoda.pl/pdf/000185-4a163ece56831b7c607631b986d27241-1560419673.pdf | 2019-10-13T20:25:24Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570986647517.11/warc/CC-MAIN-20191013195541-20191013222541-00507.warc.gz | 507,590,103 | 0.993088 | 0.999474 | 0.999474 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2360,
5056,
5499
] | 1 | 0 |
WYNIKI CIĄGŁYCH POMIARÓW HAŁASU W ŚRODOWISKU
DLA PORTU LOTNICZEGO IM. F. CHOPINA W WARSZAWIE
Nazwa obiektu:
Punkt pomiarowy nr 8 „Ursus"
Data wykonania pomiaru:
początek: 01-05-2008
koniec: 31-05-2008
Lokalizacja punktu pomiarowego: Warszawa, ul. Sosnkowskiego 16
Układ współrzędnych: WGS 84
Szerokość geograficzna: N 52 o 11' 27,9"
Długość geograficzna: E 20 o 53' 19,9"
Względna wysokość punktu pomiarowego [m]: 20
Szkic sytuacyjny:
Metoda badań:
Metoda ciągłych lub okresowych pomiarów monitoringowych: metodyka referencyjna, określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23.01.2003 w sprawie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego droga, linią kolejową, linia tramwajową, lotniskiem, portem.
Metody obliczeniowe: jw.
Aparatura pomiarowa:
Analizator poziomu dźwięku (producent; nr typu): Lochard, EMU-2
Mikrofon/sonda mikrofonowa (producent; nr typu): Lochard, 41DM-2
Świadectwo legalizacji nr 3830-LB12-431-450.8/1042/TW/06 wydane dnia 26.09.2006 r. przez Prezesa Głównego Urzędu Miar w Warszawie, ważne do dnia 30.09.2008 r.
Wzorzec akustyczny (producent; nr typu) Brüel & Kjær; 4228.
Oznaczenia:
A - lądowanie
D - start
Pora dnia
B735
A
72,80
76,10
84,30
01-05-2008
AT72
A
A320
A
69,60
72,60
81,00
02-05-2008
B735
D
MD11
D
04-05-2008
B733
B734
D
D
75,20
68,90
79,70
B733
A
05-05-2008
E170
B734
D
D
66,40
69,20
68,90
05-05-2008
B735
E170
D
D
67,80
71,00
70,10
06-05-2008
B733
C25A
D
D
71,30
66,50
76,80
07-05-2008
MD11
B733
D
D
71,20
70,20
81,30
E170
D
C560
D
B735
D
15-05-2008
B735
A320
D
D
70,70
70,60
74,70
16-05-2008
A320
B733
D
D
67,70
73,80
69,10
B735
D
17-05-2008
E170
E170
A
A
70,40
69,50
72,90
18-05-2008
E170
B733
D
D
68,40
73,00
70,30
19-05-2008
E170
B738
D
D
70,50
71,80
73,70
E170
D
E170
D
AT72
A
67,60
68,40
77,60
21-05-2008
B733
D
21-05-2008
B734
L410
D
D
68,30
68,80
71,50
E170
D
22-05-2008
E170
B733
D
D
68,80
68,60
70,60
E170
A
70,50
72,70
81,30
27-05-2008
B735
D
B734
D
E170
D
68,90
73,10
80,90
28-05-2008
B735
D
PA34
D
A319
A
CRJ2
A
E170
A
70,00
73,60
81,50
29-05-2008
E170
A
29-05-2008
JS32
A320
A
A
67,50
69,50
68,50
B762
A
A320
A
72,60
75,80
84,10
30-05-2008
C56X
A
30-05-2008
B462
B733
A
A
68,90
73,00
71,60
31-05-2008
B738
B735
A
A
68,10
66,40
71,80
Przedział ufności Δ
0,17
Poziom równoważny dla pory dnia określony dla 6 kolejnych najmniej korzystnych (pod względem liczby zdarzeń akustycznych) miesięcy w roku 2007 (maj - październik): LAeq, LT = 57,17 dB
Pora nocy
04-05-2008
E170
E170
D
D
67,20
68,00
69,10
19-05-2008
B733
AT72
A
A
71,60
68,40
74,80
Przedział ufności Δ
0,48
Poziom równoważny dla pory nocy określony dla 6 kolejnych najmniej korzystnych (pod względem liczby zdarzeń akustycznych) miesięcy w roku 2007 (maj - październik): LAeq, LT = 48,48 dB | <urn:uuid:69db3c78-ab90-4f7e-8ecd-f2c3f5a34b0f> | finepdfs | 1.889648 | CC-MAIN-2019-26 | https://wios.warszawa.pl/ftp/dokumenty/monitoring_halasu/URSUS/rmaj8-08.pdf | 2019-06-17T01:02:27Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-26/segments/1560627998339.2/warc/CC-MAIN-20190617002911-20190617024911-00295.warc.gz | 648,468,542 | 0.999862 | 0.99685 | 0.99685 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"u... | pol_Latn | {} | false | [
970,
1241,
1292,
1343,
1352,
1403,
1412,
1463,
1514,
1565,
1616,
1625,
1634,
1643,
1694,
1745,
1754,
1805,
1856,
1907,
1916,
1925,
1976,
2027,
2036,
2087,
2138,
2147,
2198,
2207,
2216,
2225,
2276,
2327,
2336,
2387,
2438,
2489,
2712,
2763,... | 1 | 0 |
UCHWAŁA nr 424/XI/2013
Zarządu Powiatu Nowotarskiego
z dnia 26 listopada 2013 roku
w sprawie: zgody Zarządu na przesunięcia wydatków między zadaniami na rok 2013
dokonane przez kierowników jednostek budżetowych
Na podstawie § 6 ust. 2 Uchwały Zarządu Powiatu Nowotarskiego nr 2/I/2013 z dnia
08 stycznia 2013, Zarząd Powiatu Nowotarskiego uchwala co następuje:
§ 1.
Zarząd akceptuje propozycje przesunięć wydatków między zadaniami zgłoszone przez:
1) Dom Pomocy Społecznej w Rabce Zdroju
2) Zespół Szkół im. Bohaterów Westerplatte w Jabłonce
3) Zespół Szkół Technicznych w Nowym Targu
4) Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 w Nowym Targu
5) Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Rabce Zdroju
zgodnie z załącznikiem do niniejszej uchwały
§ 2.
Wykonanie uchwały powierza się Staroście Nowotarskiemu.
§ 3.
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
STAROSTA
Krzysztof Faber
CZŁONEK ZARZĄDU
Leszek Swider
CZŁONEK ZARZĄDU
Andrzej Kalata
CZŁONEK ZARZĄDU
Bożena Okoniewska
WICESTAROSTA
Maciej Jaćdyniak
## Zmiany w planie w roku 2013
Data złożenia wniosku: 2013-11-13 Wniosek Informacja: 8 propozycja zmiany w planie wydatków
### Zmiany wydatków
| Dział / Rozdział / Paragraf | Nazwa | Zwiększenie | Zmniejszenie |
|-----------------------------|-----------------------------------------------------------------------|-------------|--------------|
| 852 | Wynagrodzenia osobowe pracowników | 10 000,00 | 0,00 |
| | **Zadanie:** 02/DPSRZ/2013/P PROCESY ZARZĄDZCZE I WSPOMAGAJĄCE | | |
| | **Tytuł wydatku:** Wynagrodzenia osobowe pracowników | | |
| | **Uzasadnienie:** zmiany w planie konieczne są w związku z dostosowaniem wydatków do planu zadaniowego | | |
| 852 | Wynagrodzenia osobowe pracowników | 0,00 | -10 000,00 |
| | **Zadanie:** 02/DPSRZ/2013/P UTRZYMANIE BUDYNKU (SIEDZIBA JEDNOSTKI) | | |
| | **Tytuł wydatku:** Wynagrodzenia osobowe pracowników | | |
| | **Uzasadnienie:** zmniejszenie wydatków na wynagrodzenia osobowe w zadaniu utrzymanie budynku związane jest z koniecznością dostosowania planu zadaniowego | | |
| 852 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 1 750,00 | 0,00 |
| | **Zadanie:** 02/DPSRZ/2013/P PROCESY ZARZĄDZCZE I WSPOMAGAJĄCE | | |
| | **Tytuł wydatku:** Składki na ubezpieczenia społeczne | | |
| | **Uzasadnienie:** zmiany konieczne są ze względu na dostosowanie wydatków do planu zadaniowego | | |
| 852 | Składki na ubezpieczenia społeczne | 0,00 | -1 750,00 |
| | **Zadanie:** 02/DPSRZ/2013/P UTRZYMANIE BUDYNKU (SIEDZIBA JEDNOSTKI) | | |
| | **Tytuł wydatku:** Składki na ubezpieczenia społeczne | | |
| | **Uzasadnienie:** zmiany w planie w zadaniu utrzymanie budynku konieczne są ze względu na dostosowanie wydatków do planu zadaniowego | | |
| 852 | Składki na Fundusz Pracy | 250,00 | 0,00 |
| | **Zadanie:** 02/DPSRZ/2013/P PROCESY ZARZĄDZCZE I WSPOMAGAJĄCE | | |
| | **Tytuł wydatku:** Składki na Fundusz Pracy | | |
| | **Uzasadnienie:** zmiany w planie konieczne są ze względu na dostosowanie wydatków do planu zadaniowego | | |
| 852 | Składki na Fundusz Pracy | 0,00 | -250,00 |
| | **Zadanie:** 02/DPSRZ/2013/P UTRZYMANIE BUDYNKU (SIEDZIBA JEDNOSTKI) | | |
| | **Tytuł wydatku:** Składki na Fundusz Pracy | | |
| | **Uzasadnienie:** zmiany w planie wydatków w zadaniu utrzymanie budynku konieczne są ze względu na dostosowanie wydatków do planu zadaniowego | | |
**RAZEM:**
| Zwiększenie | Zmniejszenie |
|-------------|--------------|
| 12 000,00 | -12 000,00 |
| Dział / Rozdział / Paragraf | Nazwa | Zwiększenie | Zmniejszenie |
|-----------------------------|-----------------------------------------------------------------------|-------------|--------------|
| 801 | Zakup materiałów i wyposażenia | | |
| | **Zadanie:** Zad. P2 Utrzymanie budynku wraz z obsługą | | |
| | **Placówka:** ZSR | | |
| | **Tytuł wydatku:** Doposażenie innych pomieszczeń szkolnych | | |
| | **Uzasadnienie:** niezbędny zakup mebli do pokoju nauczycielskiego w szkole Rolniczej, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania | | |
| 801 | Zakup usług pozostałych | | -102,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZSR | | |
| | **Tytuł wydatku:** Usługi poligraficzne, introligatorskie, reklamowe | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | Zakup usług pozostałych | | -192,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZST | | |
| | **Tytuł wydatku:** Usługi poligraficzne, introligatorskie, reklamowe | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | Zakup usług pozostałych | | -18,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZSSZ | | |
| | **Tytuł wydatku:** Usługi poligraficzne, introligatorskie, reklamowe | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | | -51,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZSR | | |
| | **Tytuł wydatku:** Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | | -96,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZST | | |
| | **Tytuł wydatku:** Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | | -9,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZSSZ | | |
| | **Tytuł wydatku:** Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii komórkowej | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | | -96,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZST | | |
| | **Tytuł wydatku:** Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | | -51,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** ZSR | | |
| | **Tytuł wydatku:** Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej | | |
| | **Uzasadnienie:** | | |
| 801 | 80130 | 4370 | Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej |
|-----|-------|------|------------------------------------------------------------------------|
| | | | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji |
| | | | **Placówka:** ZSSZ |
| | | | **Tytuł wydatku:** Oplaty z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych telefonii stacjonarnej |
| | | | **Uzasadnienie:** |
**RAZEM:**
624,00 -624,00
| Dział / Rozdział / Paragraf | Nazwa | Zwiększenie | Zmniejszenie |
|-----------------------------|-----------------------------------------------------------------------|-------------|--------------|
| 801 | Wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych | | |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Placówka:** Z/T | | |
| | **Tytuł wydatku:** Śląski na PFRON | | |
| | **Uzasadnienie:** Zakup projektorów, sprzętu komputerowego do celów dydaktycznych - niezbędne jest dalsze wyposażenie sal do przedmiotów zawodowych a także sali fizycznej w projektorły. | | |
| 801 | Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek | 4 000,00 | 0,00 |
| | **Zadanie:** Zad. B1 Nauczanie i wychowanie | | |
| | **Placówka:** Z/T | | |
| | **Tytuł wydatku:** Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych | | |
| | **Uzasadnienie:** Zakup projektorów, sprzętu komputerowego do celów dydaktycznych - niezbędne jest dalsze wyposażenie sal do przedmiotów zawodowych a także sali fizycznej w projektorły. Zakup zaakceptowany przez Biuro Systemów Informatycznych. | | |
| 801 | Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych i książek | 4 000,00 | 0,00 |
| | **Zadanie:** Zad. B1 Nauczanie i wychowanie | | |
| | **Placówka:** Z/T | | |
| | **Tytuł wydatku:** Zakup pomocy naukowych, dydaktycznych | | |
| | **Uzasadnienie:** Zakup projektorów, sprzętu komputerowego do celów dydaktycznych - niezbędne jest dalsze wyposażenie sal do przedmiotów zawodowych a także sali fizycznej w projektorły. Zakup zaakceptowany przez Biuro Systemów Informatycznych. | | |
**RAZEM:**
8 000,00
-8 000,00
Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy Nr 1
ul., Nowy Targ
Zmiany planu wydatków budżetu w roku 2013
Aneks 19 Zmiana w planie zadaniowym wstępna akceptacja
Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy Nr 1
| Dział / Rozdział / Paragraf | Nazwa | Zwiększenie | Zmniejszenie |
|-----------------------------|-----------------------------------------------------------------------|-------------|--------------|
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
| 801 | Podróże służbowe krajowe | | |
RAZEM: 293,00 -293,00
PABS 6.6.875 (c) Krakfin
Wygenerowany: 2013-11-25 10:30:34 #a42e
Strona 1 z 1
| Dział / Rozdział / Paragraf | Nazwa | Zwiększenie | Zmniejszenie |
|-----------------------------|-----------------------------------------------------------------------|-------------|--------------|
| 854 | Zakup materiałów i wyposażenia | | |
| | **Zadanie:** Zad. P2 Utrzymanie budynku wraz z obsługą | | |
| | **Tytuł wydatku:** Materiały dla konserwatora | | |
| | **Uzasadnienie:** Konieczność zabezpieczenia środków na podróże służbowe | | |
| 854 | Podróże służbowe krajowe | 250,00 | 0,00 |
| | **Zadanie:** Zad. B1 Nauczanie i wychowanie | | |
| | **Tytuł wydatku:** Podróże służbowe krajowe | | |
| | **Uzasadnienie:** Konieczność zabezpieczenia środków na podróże służbowe | | |
| 854 | Podróże służbowe krajowe | 100,00 | 0,00 |
| | **Zadanie:** Zad. P1 Utrzymanie administracji | | |
| | **Tytuł wydatku:** Podróże służbowe krajowe | | |
| | **Uzasadnienie:** Konieczność zabezpieczenia środków na podróże służbowe | | |
**RAZEM:**
350,00 -350,00 | cdb74006-b896-4759-954a-995a23a5505e | finepdfs | 1.128906 | CC-MAIN-2024-30 | https://www.nowotarski.pl/bip/_plik/r7KIQSUKw5vtyXxJM2IJ.html | 2024-07-20T18:55:36+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763517515.18/warc/CC-MAIN-20240720174732-20240720204732-00374.warc.gz | 798,118,524 | 0.999363 | 0.999528 | 0.999528 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | true | [
1012,
5055,
11479,
12104,
14868,
16499,
18401
] | 1 | 0 |
ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ
Nr 1209 ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE, z. 66 2016
MARTA ZNAJMIECKA-SIKORA
Instytut Psychologii Wydział Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego
MOŻLIWOŚCI DIAGNOZY KULTURY BEZPIECZEŃSTWA – WSTĘPNA ANALIZA WŁASNOŚCI PSYCHOMETRYCZNYCH NARZĘDZIA DO POMIARU KLIMATU BEZPIECZEŃSTWA
Artykuł prezentuje wstępne wyniki prac nad narzędziem do pomiaru klimatu bezpieczeństwa. Klimat bezpieczeństwa traktowany jest jako suma moralnych spostrzeżeń, które podzielają pracownicy na temat ich środowiska pracy. Odzwierciedla pracowniczą percepcję organizacyjnego systemu zarządzania z uwzględnieniem polityki, stosowanych praktyk i procedur, które wskazują jak bezpieczeństwo jest realizowane w środowisku pracy. Przygotowana wersja Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa składa się ze 106 twierdzeń, obejmujących wymiary związane z partycypacją pracowników w sprawy bezpieczeństwa, zachowaniami bezpiecznymi, zaangażowaniem kierownictwa, modelowaniem i wzmacnianiem bezpiecznych zachowań w organizacji, zarządzaniem ryzykiem w miejscu pracy, zapleczem technicznym i ergonomią, tempem pracy i poziomem zmęczenia, procesem szkolenia w zakresie bhp, atmosferą w miejscu pracy, polityką organizacji w zakresie zarządzania bhp. Wyniki analiz przeprowadzonych z udziałem 695 osób pokazują, że rzetelność wyróżnionych skal jest satysfakcjonująca (alfa Cronbacha od 0,68 do 0,89). Również trafność kwestionariusza, oszacowana za pomocą współczynników korelacji liniowej r-Pearsona, jest na dobrym poziomie (r = 0,88, p < 0,01). Wyniki analizy czynnikowej wskazują na jednorodność 4 spośród 10 poskal, w pozostałych można wyodrębnić kolejne subwymiary. Wstępne analizy pozwalają uznać KKB za trafne i rzetelne narzędzie do pomiaru klimatu bezpieczeństwa w organizacji.
1. Wstęp
Kultura bezpieczeństwa jest traktowana jako składnik kultury organizacji. Odnosi się do ogółu stosowanych w organizacji praktyk, których celem jest ochrona indywidualna pracownika oraz jego środowiska pracy [15]. Aktualnie w literaturze przedmiotu możemy spotkać się z wieloma definicjami kultury bezpieczeństwa [34, 4 ,8, 10, 28, 23]. Szczególne miejsce wśród nich zajmuje definicja opracowana przez Brytyjski Komitet Wykonawczy do spraw bhp (Health and Safety Executive – HSE), który traktuje kulturę bezpieczeństwa jako sumę indywidualnych i grupowych wartości, postaw, postrzegania, kompetencji, wzorców zachowań oraz stylu i jakości zarządzania bezpieczeństwem w organizacji [19].
* poziom zaangażowania kierownictwa – sformułowanie polityki bhp, wyrażanie troski i zainteresowania o bezpieczeństwo pracowników, przestrzeganie przepisów bhp oraz traktowanie spraw bhp na równi z innymi;
Kształtowanie pożądanej kultury bezpieczeństwa, jak podaje S. Geller [14], wymaga stałej koncentracji nie tylko na zachowaniach pracowników, ale również na środowisku fizycznym pracy oraz indywidualnych cechach pracowników. Na kształtowanie kultury bezpieczeństwa wpływa [31, 26, 29, 14]:
* rodzaj komunikacji: otwarta komunikacja – obejmuje przekazywanie rzetelnych i systematycznych informacji o zagrożeniach, na wszystkich szczeblach organizacji;
* edukacja w zakresie bhp – szkolenia, ćwiczenia umiejętności praktycznych odpowiednich do danej pracy i potrzeb pracowników;
* partycypacja pracowników – wpływanie pracowników na decyzje dotyczące organizacji, uczestnictwo w procesach planowania, konsultowanie z pracownikami działań związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy;
* sposób analizy wypadków – zgłaszanie oraz badanie zdarzeń potencjalnie wypadkowych i wypadków, jak również wnioskowanie i podejmowanie działań korygujących i profilaktycznych;
* współpraca między pracownikami – to prawidłowe komunikowanie się i przekazywanie informacji między pracownikami a kierownictwem;
* sposób motywowania i wzmacniania zachowań pracowników ‒ wyrażanie uznania dla pracowników angażujących się w poprawę bezpieczeństwa pracy;
* zarządzanie stresem – diagnoza, ocena i monitorowanie poziomu stresu pracowników oraz ich satysfakcji z pracy;
* promowanie zachowań bezpiecznych – zarówno w pracy, jak i poza nią; prowadzenie w przedsiębiorstwie profilaktyki prozdrowotnej.
1.1. Kultura bezpieczeństwa a klimat bezpieczeństwa
Klimat bezpieczeństwa powszechnie jest uznawany jako składnik i odzwierciedlenie rzeczywistej kultury bezpieczeństwa oraz jej zewnętrzna manifestacja, stanowiąc niejako rodzaj produktu kultury bezpieczeństwa [8, 28, 6, 1, 26, 33]. Zdaniem Mohameda kultura bezpieczeństwa odzwierciedla proces organizacyjnego zarządzania bezpieczeństwem, zaś klimat dotyczy percepcji pracowników w zakresie roli jaką odgrywa bezpieczeństwo w miejscu pracy ‒ jest „sumą moralnych spostrzeżeń, które podzielają pracownicy na temat ich środowiska pracy" [34]. Odzwierciedla atmosferę związaną z bezpieczeństwem i higieną pracy, panującą w zakładzie pracy, pracowniczą percepcję organizacyjnego systemu zarządzania, wliczając w to politykę, praktyki i procedury, które pokazują jak bezpieczeństwo jest realizowane w środowisku pracy. Jest to „migawka", która opisuje „sposób w jaki robimy pewne rzeczy tu i teraz" [6]. Wpływa na postawy i zachowanie pracowników w zakresie bhp, determinując bezpieczną bądź ryzykowną pracę [24, 34, 25, 26]. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż monitorowanie klimatu sprzyja kształtowaniu i utrzymywaniu wysokiej kultury bezpieczeństwa [24].
1.2. Metody pomiaru kultury i klimatu bezpieczeństwa
Badanie kultury bezpieczeństwa jest zadaniem trudnym. Dotarcie bezpośrednio do najgłębszych poziomów kultury jest niemożliwe, dlatego diagnoza najczęściej opiera się na analizie powierzchownych, obserwowalnych wskaźników [21]. W literaturze przedmiotu przyjmuje się trzy podejścia do oceny kultury bezpieczeństwa: akademickie, analityczne i pragmatyczne Podejście akademickie bazuje na ocenie jakościowej (rdzenia kulturowego) i rzadko stosowane jest poza sferą naukową. Podejście analityczne ukierunkowane jest na opis przejawów kultury, wykorzystując technikę badań kwestionariuszowych. Podejście pragmatyczne skupia się wokół trzech aspektów organizacji: struktury, kultury i procesów, które poprzez dynamiczne powiązanie decydują o tym, czy zachowania bezpieczne w organizacji mają faktycznie miejsce. Te trzy odmienne strategie zapewniają różne punkty widzenia, a każda z nich dysponuje określonymi metodami i narzędziami [18, 2]. Badanie klimatu bezpieczeństwa stanowi jedną z metod oceny kultury bezpieczeństwa.
Celem prezentowanych badań była weryfikacja właściwości psychometrycznych narzędzia do pomiaru klimatu bezpieczeństwa. Decyzja o przygotowaniu narzędzia była podyktowana wzrostem zainteresowania zarówno badaczy, jak i właścicieli organizacji, kulturą i klimatem bezpieczeństwa oraz deficytem niekomercyjnych narzędzi diagnostycznych, które spełniałyby standardy stosowane w naukach społecznych.
2. Materiał i metody
2.1. Charakterystyka Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa
Kwestionariusz Klimatu Bezpieczeństwa (KKB) (załącznik 1) konstruowano z myślą o przeznaczeniu go do diagnozowania klimatu bezpieczeństwa w organizacji. Został on zaprojektowany jako narzędzie dostarczające danych do wnioskowania na podstawie informacji uzyskanych od pracowników. Budowę Kwestionariusza rozpoczęto zgodnie z zasadami konstrukcji testów wg Brzezińskiego [3] i Hornowskiej [20]. Zgodnie z przyjętą koncepcją teoretyczną, klimat bezpieczeństwa traktowany jest jako składnik i odzwierciedlenie rzeczywistej kultury bezpieczeństwa oraz jej zewnętrzna manifestacja [8, 28, 5, 22, 12, 17, 1, 26]. Pierwszym etapem było wygenerowanie puli pozycji testowych. Zastosowano strategię teoretyczną – celem było opracowanie kwestionariusza pozwalającego na diagnozę cech ujmowanych przez określoną teorię [32]. W oparciu o koncepcję S. Gellera [13] zostały wyłonione kluczowe elementy klimatu bezpieczeństwa: partycypacja pracowników w sprawy bezpieczeństwa, zachowania bezpieczne, zaangażowanie kierownictwa, modelowanie i wzmacnianie bezpiecznych zachowań w organizacji, zarządzanie ryzykiem w miejscu pracy, zaplecze techniczne i ergonomia, tempo pracy i poziom zmęczenia, proces szkolenia w zakresie bhp, atmosfera w miejscu pracy, polityka organizacji w zakresie zarządzania bhp. Następnie wygenerowano 220 pozycji testowych, tak aby było ich co najmniej 50% więcej w stosunku do planowanego zestawu. Do każdego z wyłonionych obszarów utworzono około 15-22 pozycji, możliwie najlepiej opisujących daną kategorię. Twierdzenia sprawdzono pod względem językowym – część twierdzeń poprawiono, część odrzucono. Ze względu na odpowiednie zróżnicowanie odpowiedzi, został przyjęty zamknięty format pozycji testowych: ZT (zdecydowanie tak), T (tak), TP (trudno powiedzieć), N (nie), ZN (zdecydowanie nie).
W celu weryfikacji trafności teoretycznej Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa zastosowano Kwestionariusz KB-Z opracowany przez Małgorzatę Milczarek [27], Kwestionariusz składa się z trzech części. Pierwsza z nich obejmuje 49 pytań dotyczących klimatu bezpieczeństwa w zakresie takich aspektów, jak: zaangażowanie kierownictwa i partycypacja, szkolenia BHP i analiza
W kolejnym etapie autorka poprosiła grupę ekspertów (7 pracowników zajmujących się problematyką bezpieczeństwa w organizacjach – pracowników naukowych, biegłych sądowych, pracowników służb bhp), aby oszacowali trafność budowanego kwestionariusza. W wyniku oceny trafności treściowej pozostało 106 pozycji testowych o najwyższych ocenach wystawionych przez sędziów kompetentnych. Za pomocą tej wersji przeprowadzono badanie pilotażowe.
wypadków, wartości, stosunki między pracownikami i przynależność do firmy, odpowiedzialność i świadomość, bezpieczne zachowania. Druga część obejmuje 10 pytań dotyczących wypadkowości pracownika na przestrzeni ostatnich trzech lat. Trzecia zaś to krótka metryczka, uwzględniająca wiek, staż pracy, stanowisko, wykształcenie i płeć pracownika. Rzetelność kwestionariusza KB-Z obliczona, za pomocą współczynnika alfa Cronbacha, dla całej skali klimatu bezpieczeństwa wyniosła 0,94, dla poszczególnych aspektów kwestionariusza waha się w przedziale 0,71-0,80. Trafność teoretyczna kwestionariusza została obliczona poprzez analizę różnic międzygrupowych za pomocą testu t-Studenta oraz analizę korelacji (r Pearsona) z zewnętrznym kryterium, jakim były wypadki lub zdarzenia wypadkowe w badanych zakładach [26].
2.2. Osoby badane
W badaniu pilotażowym wzięło udział 695 osób (297 K i 398 M) reprezentujących 24 organizacje z obszaru małych, średnich i dużych przedsiębiorstw sektora produkcji i usług. Wiek badanych wahał się w przedziale 18-67 lat (M = 33,82; SD = 10,61). Większość badanych miała wykształcenie średnie (56,7%), wykształcenie wyższe posiadało 20% badanych, zasadnicze zawodowe – 18,3%, zaś podstawowe – 5%. Staż pracy wahał się w przedziale 1-41 lat (M = 7,92; SD = 8,01).
3. Wyniki
3.1. Wyniki eksploracyjnej analizy czynnikowej
Stosując eksploracyjną analizę czynnikową sprawdzono, czy skonstruowane skale (wymiary) klimatu bezpieczeństwa są jednorodne oraz czy pytania wchodzące w zakres skali w dostateczny sposób uzasadniają powiązanie itemu ze zmienną. Dane z badania pilotażowego spełniły założenia analizy czynnikowej. Warunki brzegowe EFA są w tym przypadku jak najbardziej spełnione. Po pierwsze, próba jest duża – doskonała z punktu widzenia możliwości stosowania tej metody [30, 9]. Po drugie, test sferyczności Bartletta – istotny (p < 0,001) [11]. Po trzecie, KMO jest wysokie (0,711- 0,928), co wskazuje na to, że na danych można przeprowadzić analizę czynnikową. Także współczynniki korelacji między poszczególnymi zmiennymi potwierdzają adekwatność danych na potrzeby analizy czynnikowej – są dodatnie i statystycznie istotne. Zastosowana metoda głównych składowych szczególnie sprawdza się w tego typu analizach – gdy próba jest duża [2]. Zastosowano ortogonalną metodę rotacji czynników Varimax.
Założeniem pracy była ocena jakości poszczególnych podskal klimatu bezpieczeństwa, wyróżnionych zgodnie z modelem teoretycznym, popartym wynikami ocen sędziów kompetentnych. W świetle wyników eksploracyjnej analizy czynnikowej, przeprowadzonej dla każdej z podskal odrębnie, cztery spośród 10 skal są jednorodne, w pozostałych można wyodrębnić kolejne subwymiary.
W tabeli 1 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Partycypacja pracowników w sprawach bezpieczeństwa. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić 2 czynniki. Wartości ładunków czynnikowych w obydwu wyróżnionych czynnikach są wysokie i wahają się w granicach 0,749-0,565 w pierwszym czynniku oraz 0,846-0,631 w drugim. Pierwszy czynnik wyjaśnia 42,1% wariancji, drugi ‒ 12,8%. Obydwa czynniki wyjaśniają łącznie 54,9% wariancji. Czynnik 1 obejmuje wymiar partycypacji związany z angażowaniem pracowników w różnego rodzaju działania prowadzone w organizacji przez pracodawcę i przełożonych, zaś czynnik 2 wskazuje odwrotny kierunek ‒ pokazuje na ile inicjatywy wychodzące ze strony samych pracowników są uwzględniane przez pracodawcę, co ma istotne znaczenie w kontekście budowania zaangażowania. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,856, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 1. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Partycypacja pracowników w sprawach bezpieczeństwa
| Nr | Treść pytania | |
|---|---|---|
| | | 1 |
| 4 | Zostałem zaangażowany w proces oceny ryzyka zawodowego występującego na moim stanowisku pracy. | 0,749 |
| 12 | U nas w firmie pracownicy są członkami zespołów pracujących na rzecz poprawy bezpieczeństwa w organizacji, np. uczestni- czą w tworzeniu procedur dotyczących bezpieczeństwa, in- strukcji bhp, pracach zespołów powypadkowych, oceny ryzyka, komisji bhp. | 0,707 |
| 14 | Pracownicy są informowani o wdrażaniu długotrwałych projek- tów dotyczących bezpieczeństwa, np. ISO, program profilak- tyczny, wdrożenie programu obserwacji zachowań na stanowisku pracy. | 0,677 |
| 7 | Działania pracodawcy związane z bezpieczeństwem są konsul- towane z pracownikami. | 0,633 |
| 50 | Każdy pracownik ma możliwość zgłoszenia propozycji rozwią- zania problemu związanego z bezpieczeństwem w organizacji, np. zgłaszanie różnego rodzaju usprawnień. | |
|---|---|---|
| 103 | Pomysły i inicjatywy pracowników dotyczące poprawy bezpieczeństwa są wdrażane w życie organizacji. | |
| 38 | Sugestie pracowników dotyczące bezpieczeństwa są brane pod uwagę przez przełożonych i uwzględniane w procesie poprawy stanu bhp. | 0,346 |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | | 42,1% |
*KMO = 0,856, test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
W tabeli 2 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych itemów w skali Zachowania bezpieczne. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić 3 czynniki. Wartości ładunków czynnikowych wahają się w granicach 0,774-0,568 w pierwszym czynniku, 0,742-0,524 w drugim, oraz 0,832-0,771 w trzecim. Pierwszy czynnik wyjaśnia 31,6% wariancji, drugi – 10,6%, trzeci – 10,1%. Trzy czynniki wyjaśniają łącznie 52,3% wariancji. Czynnik pierwszy dotyczy bezpiecznego vs ryzykownego zachowania się pracownika na stanowisku pracy, drugi – aktywnego zaangażowania się pracownika w sprawy bezpieczeństwa oraz reagowania w sytuacji, kiedy inni lekceważą obowiązujące procedury, trzeci zaś odnosi się do wiedzy i znajomości procedur związanych z bezpieczeństwem. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,810, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,001).
Tabela 2. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Zachowania bezpieczne
| Nr | Treść pytania | Czynnik | | |
|---|---|---|---|---|
| | | 1 | 2 | 3 |
| 29* | Zdarza się, że w pracy zachowuję się ryzykowanie, np. demontuję osłony na maszynach, wykonuję drobne naprawy podczas pracy maszyny, przekraczam dozwolo- ną prędkość, idę na skróty, aby dojść szybciej do celu. | 0,774 | | |
| 28* | Lekceważę uwagi i polecenia przełożonego związane z bezpieczeństwem, np. nie zakładam rękawic, ochron- ników słuchu, chociaż przełożony zwrócił mi na ten temat (to) uwagę. | 0,733 | | |
| 8* | Zdarza się, że wykonuję zadania niezgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. | 0,579 | 0,339 | |
| 13 | Na moim stanowisku pracy panują porządek i ład (na- rzędzia mają stałe miejsce, a odpady są na bieżąco usu- wane), ważne jest dla mnie utrzymanie porządku. | 0,568 | | |
| 23 | Denerwuję się, kiedy moi współpracownicy lekceważą zasady bezpieczeństwa i niepotrzebnie narażają się na ryzyko. | | 0,742 |
|---|---|---|---|
| 9 | Kiedy zauważam, że moi koledzy nie przestrzegają zasad bhp – natychmiast podejmuję interwencję – zwra- cam im uwagę na ten fakt, a jeżeli to nie poskutkuje – informuję o tym zachowaniu przełożonych. | | 0,711 |
| 17* | W pracy nie zajmuję się bezpieczeństwem, jestem skoncentrowany na wykonaniu powierzonych mi zadań. | | 0,577 |
| 16 | Zgłaszam zdarzenia i obserwacje, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników. | | 0,524 |
| 11 | Znam zasady bhp obowiązujące na moim stanowisku pracy (może być do szkoleń) | | |
| 2 | Znam treść instrukcji stanowiskowej (może być do szkoleń). | | |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | | 31,6% | 10,6% |
*Pytanie odwrotnie punktowane.
*KMO = 0,810, test sferyczności Bartletta < 0,001.
W tabeli 3 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Zaangażowanie kierownictwa. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić jeden czynnik. Wartości ładunków czynnikowych są wysokie i wahają się w granicach 0,8-0,56. Składowa wyjaśnia 51,2% wariancji. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,928, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 3. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Zaangażowanie kierownictwa
| Nr | Treść pytania |
|---|---|
| 45* | Moi przełożeni „przymykają oko” na sposób wykonania pracy – niekoniecznie musi być bezpiecznie, ważne, aby było na czas i w odpowiedniej ilości. |
| 27* | Moi przełożeni nie zwracają uwagi na stan bezpieczeństwa maszyn i urządzeń – wykonanie planu jest ważniejsze niż bezpieczeństwo pracowników. |
| 24 | Moi przełożeni zwracają uwagę na bezpieczeństwo pracy. |
| 34* | Zdarza się, że mój przełożony lekceważy zasady bezpieczeństwa. |
| 20* | Moi przełożeni nie interesują się sprawami bhp. |
| 25 | W sytuacji lekceważenia przez pracowników zasad bezpieczeństwa podczas wykonywania pracy, przełożony interweniuje. |
| 21* | Zdarza się, że przełożony zleca wykonanie pracy w sposób niezgod- ny z zasadami bezpieczeństwa, np. zdjęcie z maszyny osłony, żeby szybciej pracowała. |
| 70* | W mojej firmie przełożeni nie zwracają uwagi na to, czy pracownik wykonuje pracę zgodnie z zasadami bhp, czy też nie. |
|---|---|
| 31* | Przełożony zwykle lekceważy informacje otrzymane od swoich pra- cowników dotyczące bezpieczeństwa pracy, np. informacja o uszko- dzonych narzędziach. |
| 1 | Zwykle kierownictwo reaguje szybko w sytuacjach awarii i zagrożeń życia oraz zdrowia pracowników, np. poprzez wstrzymanie pracy maszyny w sytuacji identyfikacji uszkodzenia. |
*Pytanie odwrotnie punktowane.
**Miara KMO = 0,928, test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
W tabeli 4 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Modelowanie i wzmacnianie bezpiecznych zachowań w organizacji. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić jedną składową. Wartości ładunków czynnikowych są wysokie i wahają się w granicach 0,743-0,536. Składowa wyjaśnia 42,9% wariancji. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,906, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 4. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Modelowanie i wzmacnianie bezpiecznych zachowań w organizacji
| Nr | Treść pytania |
|---|---|
| 41 | Moi przełożeni aktywnie uczestniczą w organizowanych przez firmę akcjach promocyjnych dotyczących bezpieczeństwa. |
| 40 | Zachowanie mojego przełożonego jest dla mnie wzorem w zakresie bezpieczeństwa. |
| 32 | W mojej firmie bezpieczne wykonywanie pracy przez pracowników jest promowane, np. poprzez uwzględnienie w procesie ocen pracowniczych. |
| 39 | Mój przełożony udziela mi informacji zwrotnej dotyczącej sposobu wykonania przeze mnie pracy, zwracając uwagę na bezpieczny sposób jej wykonania. |
| 67 | Uważam, że mój przełożony motywuje mnie do wykonywania pracy w sposób bezpieczny. |
| 68 | Rozmowy na temat bezpiecznego wykonywania pracy są stałym elementem codziennych odpraw/spotkań/zebrań z pracownikami. |
| 5 | Mój przełożony prowadzi z nami rozmowy na temat bezpieczeństwa, wskazując zarówno na skutki zachowań ryzykownych przekładające się na pracę, np. zniszczony sprzęt, niemożność wykonania pracy, jak również przekładające się na życie prywatne, np. konsekwencje zdro- wotne skutkujące ograniczeniami w życiu prywatnym. |
| 33 | Pracownicy przestrzegający zasad bezpieczeństwa są nagradzani przez przełożonych, np. system punktowy, bonowy. | 0,633 |
|---|---|---|
| 35 | W mojej firmie prowadzony jest proces obserwacji zachowania pra- cownika na stanowisku pracy – obserwowany pracownik otrzymuje informacje zwrotne. | 0,591 |
| 37 | Przełożony nie dopuszcza do sytuacji, aby któryś z podwładnych łamał zasady bhp na stanowisku pracy. | 0,574 |
| 52 | Zdarzały się sytuacje, kiedy przełożony ukarał pracownika, np. upomnienie, nagana, za nieprzestrzeganie zasad bhp. | 0,536 |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | | 42,9% |
*Miara adekwatności doboru próby KMO = 0,906, test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
W tabeli 5 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Zarządzanie ryzykiem w miejscu pracy. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić 1 składową. Wartości ładunków czynnikowych są wysokie i wahają się w granicach 0,815-0,393. Składowa wyjaśnia 43,3% wariancji. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,843, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 5. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Zarządzanie ryzykiem w miejscu pracy
| Nr | Treść pytania |
|---|---|
| 44 | Rejestr zdarzeń potencjalnie wypadkowych (prawie wypadków) wykorzystywany jest m.in. do informowania pracowników o zagrożeniach i podejmowanych działaniach profilaktycznych. |
| 43 | W zakładzie prowadzony jest rejestr zdarzeń potencjalnie wypadko- wych (prawie wypadków). |
| 42 | Każdy wypadek, który miał miejsce w zakładzie, jest omawiany przez przełożonego podczas spotkań informacyjnych. |
| 30 | W zakładzie istnieje system informacji o zaistniałych wypadkach, np. manekin z oznaczonymi miejscami urazów, tablica informacyjna, gazetka. |
| 101 | W naszej firmie są prowadzone praktyczne ćwiczenia, np. próbna ewakuacja, symulacja wypadku. |
| 48 | Umiem wskazać osoby, wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy oraz przeprowadzania ewakuacji w sytuacji awarii i zagrożenia. |
| 47 | Instrukcje stanowiskowe uwzględniają sposób postępowania w sytuacji awarii, wypadku. |
| 46* | Zdarza się, że pracownicy nie informują o zaistniałym wypadku, szczególnie tym drobnym typu nacięcie, stłuczenie. |
*Miara adekwatności doboru próby KMO = 0,843, test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
W tabeli 6 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Zaplecze techniczne i ergonomia. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić dwa czynniki. Wartości ładunków czynnikowych są wysokie i wahają się w granicach 0,695-0,523 dla pierwszego oraz 0,728-0,542 dla drugiego czynnika. Pierwszy czynnik wyjaśnia 38,3% wariancji, drugi ‒ 9,3%. Obydwa czynniki wyjaśniają łącznie 47,6% wariancji. Czynniki pierwszy dotyczy bezpieczeństwa technicznego maszyn, urządzeń, drugi zaś – ergonomii i komfortu pracy. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,917, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 6. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Zaplecze techniczne i ergonomia
| Nr | Treść pytania | |
|---|---|---|
| | | 1 |
| 76 | Elementy sterownicze maszyn są dobrze widoczne i oznakowane. | 0,695 |
| 56 | Miejsca szczególnie niebezpieczne są odpowiednio oznakowane. | 0,660 |
| 72 | Remonty maszyn i urządzeń są wykonywane przez wykwalifikowane zespoły. | 0,649 |
| 71 | Zasady poruszania się po zakładzie są jasno określone. | 0,647 |
| 49 | Moje stanowisko pracy wyposażone jest w bezpieczne maszyny i urządzenia. | 0,612 |
| 3 | Maszyny i urządzenia, na których pracuję przechodzą cyklicznie przeglądy. | 0,575 |
| 94 | Na moim stanowisku pracy, narzędzia są tak ułożone, abym miał do nich łatwy dostęp. | 0,541 |
| 54 | Maszyny i urządzenia w naszym zakładzie spełniają standardy bezpieczeństwa. | 0,523 |
| 53 | Odzież i obuwie, których używam w czasie pracy są wygodne. | |
| 62 | Uważam, że moje stanowisko pracy jest komfortowe. | |
| 55 | Środki ochrony indywidualnej, które zapewnia nam pracodaw- ca, np. okulary ochronne, kaski, ochronniki słuchu są wygodne (ergonomiczne, dobrej jakości). | |
| 15 | Sprzęt i urządzenia, z których korzystam w trakcie pracy, są wygodne (ergonomiczne). | |
| 61 | Stan techniczny urządzeń, maszyn i narzędzi, których używam do wykonania pracy jest dobry. | 0,426 |
| 22* | Pracuję na przestarzałych maszynach i urządzeniach. | 0,325 |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | | 38,3% |
*Pytanie odwrotnie punktowane.
**Miara adekwatności doboru próby KMO = 0,917; test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
W tabeli 7 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Tempo pracy i poziom zmęczenia. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić trzy czynniki. Wartości ładunków czynnikowych są wysokie i wahają się w granicach 0,814-0,638 dla pierwszego, 0,778-0,500 dla drugiego czynnika oraz 0,906 dla trzeciego. Pierwszy czynnik wyjaśnia 29,9% wariancji, drugi – 16,4%; trzeci – 11,6%. Trzy czynniki wyjaśniają łącznie 57,9% wariancji. Czynnik pierwszy odnosi się do tempa pracy oraz poziomu zmęczenia, zaś drugi i trzeci – dotyczy przewidywalności i stałości planowanych do wykonania przez pracownika zadań, w ciągu dniówki roboczej. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,711, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 7. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Tempo pracy i poziom zmęczenia
| Nr | Treść pytania | | |
|---|---|---|---|
| | | 1 | 2 |
| 58* | Zwykle pracuję pod presją czasu.* | 0,814 | |
| 36* | Liczba zadań, które muszę każdego dnia wykonać, powoduje, że muszę pracować w bardzo szybkim tempie.* | 0,801 | |
| 65* | Praca, którą wykonuje jest dla mnie bardzo męcząca.* | 0,663 | |
| 69* | Po całym dniu pracy odczuwam rożnego rodzaju dolegliwości mięśniowo-szkieletowe np. odciski, bóle kręgosłupa.* | 0,638 | |
| 51 | W zakładzie wyznaczone są stałe miejsca na poszczególne narzędzia, komponenty oraz odpady. | | 0,778 |
| 73 | W zakładzie zwykle panuje ład i porządek. | | 0,738 |
| 63 | Przed rozpoczęciem pracy, wiem, co będę robić – mam ustalony harmonogram dnia. | | 0,523 |
| 66* | Mój plan pracy/rozkład zadań zmienia się bardzo często, co jest dla mnie źródłem frustracji. * | 0,421 | 0,500 |
| 64* | Zanim rozpocznę pracę muszę zrobić porządek na swoim stanowisku pracy.* | | |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | | 29,9% | 16,4% |
*Pytanie odwrotnie punktowane.
**Miara adekwatności doboru próby KMO = 0,711, test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
W tabeli 8 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Proces szkolenia w zakresie bhp. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić 4 czynniki. Wartości ładunków czynnikowych są wysokie i wahają się w granicach 0,704-0,480 dla pierwszego, 0,707-0,510 dla drugiego, 0,773-0671 dla trzeciego i 0,857-0,430 dla czwartego czynnika. Pierwszy czynnik wyjaśnia 31,6% wariancji, drugi – 8,2%; trzeci – 6,5%, czwarty – 5,7%. Cztery czynniki wyjaśniają łącznie 52,3% wariancji. Czynnik pierwszy odnosi się do przekonania pracownika o posiadaniu bądź nieposiadaniu dostatecznej wiedzy w zakresie zagrożeń występujących na stanowisku pracy, sposobów bezpiecznego wykonywania pracy oraz sposobu zachowania się w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia. Drugi czynnik dotyczy posiadanych przez pracownika umiejętności w zakresie bezpiecznego wykonywania pracy. Trzeci odnosi się do wykonywania pracy bez niezbędnych uprawnień (szkoleń, świadectw potwierdzających podsiadanie odpowiednich kwalifikacji). Czwarty obejmuje zagadnienia związane z realizacją procesu szkleń bhp w organizacji. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,895, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 8. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Proces szkolenia w zakresie bhp
| Nr | Treść pytania | | | |
|---|---|---|---|---|
| | | 1 | 2 | 3 |
| 84 | Uważam, że jestem dobrze wyszkolony w zakresie metod udzielania pierwszej pomocy, w sytuacji wypadku wiedział- bym, co mam zrobić. | 0,704 | | |
| 85 | Znam obowiązki pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa. | 0,656 | | |
| 88 | Podczas zmiany stanowiska pracy – przed przystąpieniem do pracy na nowym stanowisku przechodzę instruktaż stanowiskowy. | 0,613 | | 0,373 |
| 77 | Zostałem zapoznany z oceną ryzyka zawodowego na stanowisku pracy. | 0,600 | 0,441 | |
| 86 | Znam ryzyko zawodowe na moim stanowisku pracy. | 0,587 | 0,449 | |
| 83 | Czuję się dobrze poinformowany o sposobach ochrony przed zagrożeniami związanymi z wykonywaną pracą. | 0,546 | 0,390 | |
| 102 | Podczas szkoleń okresowych bhp, informacje na temat wypadków, zagrożeń, środków ochrony indywidualnej, są omawiane w odniesieniu do specyfiki naszego zakładu. | 0,480 | | 0,357 |
| 19 | Wiem, jakie środki profilaktyczne powinienem stosować, aby minimalizo- wać zagrożenia na stanowisku pracy. | | 0,707 | |
|---|---|---|---|---|
| 26 | Znam zasady bhp zawarte w regulami- nach i procedurach obowiązujących w naszym zakładzie pracy. | | 0,630 | |
| 104 | Znam zasady postępowania w sytuacji awarii i zagrożenia. | 0,457 | 0,594 | |
| 75 | Znam zagrożenia, które występują na moim stanowisku pracy. | 0,328 | 0,576 | |
| 59 | Umiem wykonać pracę w sposób bezpieczny. | | 0,510 | |
| 78* | Zdarza się, że wykonuję pracę, do której wykonania nie posiadam kwalifikacji np. prowadziłem wózek widłowy, nie mając uprawnień. | | | 0,773 |
| 79* | Zdarza mi się wykonywać pracę na sta- nowisku, na którym nie miałem przepro- wadzonego instruktażu stanowiskowego. | 0,366 | | 0,732 |
| 82* | Zdarzyło mi się pracować bez aktualnego szkolenia bhp.* | | 0,354 | 0,671 |
| 57 | Proces szkoleń w zakresie bhp prowadzony jest w naszej organizacji regularnie. | 0,365 | | |
| 74* | Proces szkoleń bhp prowadzony jest bardzo zdawkowo (zbyt krótki czas). | | | 0,390 |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | | 31,6% | 8,2% | 6,5% |
*Pytanie odwrotnie punktowane.
**Miara adekwatności doboru próby KMO = 0,895, test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
W tabeli 9 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Atmosfera w miejscu pracy. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić dwa czynniki. Wartości ładunków czynnikowych zarówno w pierwszym, jak i drugim czynniku są wysokie i wahają się w granicach 0,777-0,450 dla pierwszego oraz 0,784-0,670 dla drugiego. Pierwszy czynnik wyjaśnia 39,5% wariancji, drugi – 13,9%. Obydwa czynniki wyjaśniają łącznie 53,4% wariancji. Czynnik pierwszy dotyczy zaufania i relacji między pracownikami nawzajem oraz miedzy pracownikami i przełożonymi; drugi zaś dotyczy kwestii wzajemnej rywalizacji i wynikających z niej zachowań ryzykownych. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,832, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 9. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Atmosfera w miejscu pracy
| | | 1 | 2 |
|---|---|---|---|
| 81 | W sytuacji wykonywania pracy niebezpiecznej wiem, że mogę mieć zaufanie do współpracowników, z którymi wykonuję niebezpieczne zadanie. | 0,777 | |
| 89 | Mam dobre relacje z moimi kolegami/ koleżankami w zakładzie pracy. | 0,733 | |
| 106 | W sytuacji wykonywania pracy w zespole wiem, że mogę mieć zaufanie do pozostałych członków zespołu. | 0,699 | |
| 80 | Mam dobre relacje z przełożonym, wiem, że mogę na niego liczyć w sytuacji awaryjnej. | 0,630 | 0,434 |
| 95* | Komunikacja w zespole jest trudna, nie wiadomo, komu można zaufać. | 0,531 | 0,401 |
| 97 | Przełożony słucha moich uwag i sugestii. | 0,450 | 0,430 |
| 92* | W naszym zakładzie zdarzają się „głupie żarty”, które są ryzykowne i mogą być niebezpieczne, np. kręcenie bączków wózkiem, robienie z paleciaka hulajnogi. | | 0,784 |
| 93* | Pracownicy często rywalizują między sobą, co prowadzi do inicjowania zachowań ryzykownych. | | 0,773 |
| 91* | Przełożony komunikuje się bardzo zdawkowo, nie zawsze wiem o co mu chodzi. | 0,324 | 0,670 |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | | 39,5% | 13,9% |
**Miara adekwatności doboru próby KMO = 0,832, test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
*Pytanie odwrotnie punktowane.
W tabeli 10 zaprezentowano wartość ładunków czynnikowych dla poszczególnych pytań (itemów) w skali Polityka organizacji w zakresie zarządzania bhp. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, iż w ramach tej skali można wyróżnić jeden czynnik. Wartości ładunków czynnikowych są wysokie i wahają się w granicach 0,798-0,534. Składowa wyjaśnia 47,7% wariancji. Miara adekwatności doboru próby KMO wynosiła 0,874, przy wynikach testu sferyczności Bartletta (p < 0,0001).
Tabela 10. Wartości ładunków czynnikowych dla itemów skali – Polityka organizacji w zakresie zarządzania bhp
| 90 | Bezpieczeństwo w naszej organizacji jest priorytetem, trwa u nas proces ciągłego doskonalenia w zakresie bezpieczeństwa. |
|---|---|
| 98 | W naszej organizacji prowadzone są w sposób ciągły różnego rodzaju działania, których celem jest poprawa bezpieczeństwa pracy. |
| 18 | Mój pracodawca podejmuje działania mające na celu poprawę stanu bezpieczeństwa w organizacji. |
| 60 | W naszej organizacji istnieje plan działań związanych z procesem doskonalenia bezpieczeństwa. |
| 99* | W naszej organizacji o bezpieczeństwie mówi się tylko w sytuacji wypadku albo kontroli. |
| 87* | Pracodawca próbuje oszczędzać na bezpieczeństwie, np. poprzez zakup tańszych środków ochrony indywidualnej, nieterminowe przeglądy maszyn. |
| 100 | Jakość środków ochrony indywidualnej w mojej organizacji jest zadowalająca. |
| 6 | W mojej organizacji zapewnione są środki ochrony indywidualnej, np. ochronniki słuchu, okulary ochronne. |
| % całkowitej wariancji wyjaśnionej przez czynnik | |
*Pytanie odwrotnie punktowane.
**Miara adekwatności doboru próby KMO = 0,874, Test sferyczności Bartletta p < 0,0001.
3.2. Rzetelność kwestionariusza KKB
W celu oszacowania rzetelności kwestionariusza zastosowano procedury obliczeń współczynnika spójności wewnętrznej alfa Cronbacha. Wartość współczynnika dla globalnego wymiaru klimatu bezpieczeństwa wyniosła 0,931. W tabeli 11 przedstawiono podstawowe statystyki opisowe Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa. Uzyskane wyniki potwierdzają wysoką rzetelność skonstruowanej skali, w tym również jej podskal (nieco słabsze właściwości ma skala Tempo pracy i poziom zmęczenia, niemniej jednak współczynnik alfa Cronbacha bliski 0,7 pozwala uznać jej rzetelność za satysfakcjonującą [7].
Tabela 11. Statystyki opisowe podskal Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa (KKB) oraz globalnego wymiaru klimatu bezpieczeństwa
| Podskala Subscale | M | SD | Min. | Maks. Max. | Skośność Skewness | Kurtoza Kurtosis |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Partycypacja pracowników w sprawach bezpieczeństwa | 25,14 | 5,04 | 9,00 | 38,00 | -0,07 | -0,03 |
| Zachowania bezpieczne | 39,42 | 5,94 | 20,00 | 55,00 | -0,32 | 0,06 |
| Zaangażowanie kierownictwa | 36,88 | 6,73 | 16,00 | 50,00 | -0,48 | -0,07 |
| Modelowanie i wzmacnianie bezpiecznych zachowań w organizacji | 33,35 | 7,11 | 12,00 | 55,00 | -0,13 | -0,20 |
| Zarządzanie ryzykiem w miejscu pracy | 24,86 | 5,34 | 9,00 | 40,00 | -0,04 | -0,14 |
| Zaplecze techniczne i ergonomia | 51,24 | 7,44 | 21,00 | 70,00 | -0,61 | 0,97 |
| Tempo pracy i poziom zmęczenia | 29,03 | 4,80 | 15,00 | 45,00 | -0,09 | 0,00 |
| Proces szkolenia w zakresie bhp | 64,31 | 8,63 | 34,00 | 90,00 | -0,22 | 0,30 |
| Atmosfera w miejscu pracy | 32,61 | 4,98 | 18,00 | 45,00 | -0,42 | 0,20 |
| Polityka organi- zacji w zakresie zarządzania bhp | 27,05 | 5,06 | 9,00 | 40,00 | -0,32 | 0,15 |
| Globalny wymiar klimatu bezpieczeństwa | 364,19 | 48,90 | 221,00 | 528,00 | -0,18 | 0,27 |
M – średnia/mean, SD – odchylenie standardowe/standard deviation, min – wartość minimalna/minimal value, maks./max. – wartość maksymalna/maximal value, α Cronbacha/Cronbach's α – współczynnik zgodności wewnętrznej/internal consistency coefficient.
3.3. Trafność kwestionariusza KKB
W trakcie badań uzyskano także dane pozwalające oszacować trafność teoretyczną omawianego kwestionariusza. Wykorzystano w tym celu Kwestionariusz KB-Z opracowany przez Małgorzatę Milczarek. W tabeli 12 przedstawiono wartości współczynników korelacji liniowej r-Pearsona między poszczególnymi skalami Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa i Kwestionariusza KB-Z.
Tabela 12. Wartość współczynników korelacji liniowej r-Pearsona między skalami Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa i skalami Kwestionariusza KB-Z M. Milczarek
| Lp. | Nazwa zmiennej | zaangażowanie kierownictwa i partycypacja | szkolenia BHP i analiza wypadków | wartości | stosunki między pracownikami i przynależność do firmy | odpowiedzialność i świadomość | bezpieczne zachowania | Ogólny wynik w zakresie klimatu bezpieczeństwa |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Partycypacja pracowników w sprawach bezpieczeństwa | 0,67** | 0,62** | 0,64** | 0,48** | 0,51** | 0,54** | 0,67** |
| 2 | Zachowania bezpieczne | 0,59** | 0,58** | 0,57** | 0,48** | 0,60** | 0,72** | 0,68** |
| 3 | Zaangażowanie kierownictwa | 0,76** | 0,60** | 0,71** | 0,54** | 0,53** | 0,59** | 0,73* |
| 4 | Modelowanie i wzmacnianie bez- piecznych zachowań w organizacji | 0,76** | 0,70** | 0,74** | 0,50** | 0,55** | 0,59** | 0,74* |
| 5 | Zarządzanie ryzykiem w miejscu pracy | 0,70** | 0,68** | 0,66** | 0,45** | 0,55** | 0,58** | 0,70** |
| 6 | Zaplecze techniczne i ergonomia | 0,69** | 0,60** | 0,72** | 0,57** | 0,54** | 0,58** | 0,71** |
| 7 | Tempo pracy i poziom zmęczenia | 0,48** | 0,42** | 0,48** | 0,49** | 0,36** | 0,44** | 0,52** |
| 8 | Proces szkolenia w zakresie bhp | 0,75** | 0,68** | 0,71** | 0,55* | 0,64** | 0,65** | 0,77** |
| 9 | Atmosfera w miejscu pracy | 0,61** | 0,54** | 0,57** | 0,72** | 0,54** | 0,54** | 0,69** |
| 10 | Polityka organizacji w zakresie zarządzania bhp | 0,78** | 0,67** | 0,79** | 0,54** | 0,55** | 0,60** | 0,77** |
| Globalny wymiar klimatu bezpieczeństwa | | 0,86** | 0,77** | 0,83** | 0,66** | 0,68** | 0,73** | 0,88** |
** Korelacja istotna statystycznie (α = 0, 01).
Otrzymany obraz relacji między zmiennymi (por. tab. 12) jest spójny i zgodny z oczekiwaniami. Globalny wymiar klimatu bezpieczeństwa pozostaje w związku z wynikiem ogólnym (r = 0,88, p < 0,01).
4. Wnioski
Kwestionariusz Klimatu Bezpieczeństwa bada poziom klimatu bezpieczeństwa w organizacji. Celem prezentowanego artykułu była weryfikacja własności psychometrycznych Kwestionariusza Klimatu Bezpieczeństwa (KKB). Analizie poddano strukturę czynnikową podskal, rzetelność skali i jej trafność teoretyczną. Wyniki analiz przeprowadzonych z udziałem 695 osób pokazują, że rzetelność wyróżnionych skal jest satysfakcjonuąca (alpha Cronbacha od 0,68 do 0,89). Również trafność kwestionariusza jest na dobrym poziomie (r = 0,88, p < 0,01). Wyniki analizy czynnikowej wskazują na jednorodność 4 z 10 badanych podskal oceny klimatu bezpieczeństwa.
Przedstawiony kwestionariusz powinien być jednak poddany dalszym badaniom empirycznym w celu uzyskania optymalnej struktury narzędzia.
Rezultaty przeprowadzonych analiz statystycznych wydają się uprawniać do sformułowania wniosku, iż Kwestionariusz Klimatu Bezpieczeństwa (KKB) jest narzędziem o wystarczająco zadowalających właściwościach psychometrycznych. Może być używany zarówno w badaniach naukowych, jak i przez praktyków, pracowników działów HR i BHP w diagnozie klimatu bezpieczeństwa w organizacji, jako wiarygodna metoda pomiaru .
Aneks
Kwestionariusz Klimatu Bezpieczeństwa – wersja pilotażowa
Instrukcja:
Niniejszy kwestionariusz zawiera stwierdzenia przedstawiające zachowanie się ludzi w różnych sytuacjach zawodowych oraz sposób organizacji pracy. Przeczytaj każde z nich uważnie i zakreśl odpowiedzi, oznaczając stopień, w jakim poszczególne stwierdzenia odnoszą się do Ciebie (Twojego doświadczenia w pracy).
Zakreśl kółkiem ZT – jeśli chcesz odpowiedzieć zdecydowanie tak; T – jeśli chcesz odpowiedzieć tak, ? – jeśli chcesz wskazać - trudno powiedzieć; N – nie, ZN – zdecydowanie nie. Odpowiadaj tak, jakby Twoim celem było sporządzenie wiarygodnego opisu Twojego zachowania w pracy, zachowania Twoich przełożonych oraz sposobu organizacji pracy.
| Lp. | Pytanie | Odpowiedzi: ZT – zdecydowanie tak T – tak TP – trudno powie- dzieć N – nie ZN – zdecydowanie nie |
|---|---|---|
| 1 | Zwykle kierownictwo reaguje szybko w sytuacjach awarii i zagrożeń dla życia i zdrowia pracowników, np. wydaje decyzje o wstrzymaniu pracy maszyny w sytuacji identyfikacji uszkodzenia. | ZT T TP N ZN |
| 2 | Znam treść instrukcji stanowiskowej. | ZT T TP N ZN |
| 3 | Maszyny i urządzenia, na których pracuję przechodzą cyklicznie przeglądy. | ZT T TP N ZN |
| 4 | Zostałem zaangażowany w proces oceny ryzyka zawodowego występującego na moim stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 5. | Mój przełożony prowadzi z nami rozmowy na temat bezpie- czeństwa, wskazując zarówno na skutki zachowań ryzykow- nych przekładające się na pracę, np. zniszczony sprzęt, niemożność wykonania pracy, jak również przekładające się na życie prywatne – np. konsekwencje zdrowotne skutkujące ograniczeniami w życiu prywatnym. | ZT T TP N ZN |
| 6. | W mojej organizacji zapewnione są środki ochrony indywi- dualnej, np. ochronniki słuchu, okulary ochronne. | ZT T TP N ZN |
| 7. | Działania pracodawcy związane z bezpieczeństwem są konsultowane z pracownikami. | ZT T TP N ZN |
| 8.* | Zdarza się, że wykonuję zadania niezgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. | ZT T TP N ZN |
| 9. | Kiedy zauważam, że moi koledzy nie przestrzegają zasad bhp – natychmiast podejmuję interwencję – zwracam im uwagę na ten fakt, a jeżeli to nie skutkuje – informuję o tym fakcie przełożonych. | ZT T TP N ZN |
| 10. | Pracownicy mają możliwość testowania środków ochrony indywidualnej np. obuwie, okulary, przed podjęciem decyzji o ich zakupie. | ZT T TP N ZN |
| 11. | Znam zasady bhp obowiązujące na moim stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 12. | U nas w firmie, pracownicy są członkami zespołów pracują- cych na rzecz poprawy bezpieczeństwa w organizacji, np. uczestniczą w tworzeniu procedur dotyczących bezpieczeń- stwa, instrukcji bhp, pracach zespołów powypadkowych, oceny ryzyka, komisji bhp. | ZT T TP N ZN |
| 13. | Na moim stanowisku pracy panują porządek i ład (narzędzia mają stałe miejsce, a odpady są na bieżąco usuwane), ważne jest dla mnie utrzymanie porządku. | ZT T TP N ZN |
| 14. | Pracownicy są informowani o wdrażaniu długotrwałych pro- jektów dotyczących bezpieczeństwa np. ISO, program profi- laktyczny, wdrożenie programu obserwacji zachowań na stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 15. | Sprzęt i urządzenia, z których korzystam w trakcie pracy, są wygodne (ergonomiczne). | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 16. | Zgłaszam przełożonym zdarzenia, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników. | ZT T TP N ZN |
| 17.* | W pracy nie zajmuję się bezpieczeństwem, jestem skoncen- trowany na wykonaniu powierzonych mi zadań. | ZT T TP N ZN |
| 18. | Mój pracodawca podejmuje działania mające na celu poprawę stanu bezpieczeństwa w organizacji. | ZT T TP N ZN |
| 19. | Wiem, jakie środki profilaktyczne powinienem stosować, aby minimalizować zagrożenia na stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 20.* | Moi przełożeni nie interesują się sprawami bhp. | ZT T TP N ZN |
| 21.* | Zdarza się, że przełożony zleca wykonanie pracy w sposób niezgodny z zasadami bezpieczeństwa, np. zdjęcie z maszyny osłony, żeby szybciej pracowała. | ZT T TP N ZN |
| 22.* | Pracuję na przestarzałych maszynach i urządzeniach. | ZT T TP N ZN |
| 23. | Denerwuję się, kiedy moi współpracownicy lekceważą zasa- dy bezpieczeństwa i niepotrzebnie narażają się na ryzyko. | ZT T TP N ZN |
| 24. | Moi przełożeni zwracają uwagę na bezpieczeństwo pracy. | ZT T TP N ZN |
| 25. | W sytuacji lekceważenia przez pracowników zasad bezpie- czeństwa podczas wykonywania pracy, przełożony interwe- niuje. | ZT T TP N ZN |
| 26. | Znam zasady bhp zawarte w regulaminach i procedurach obowiązujących w naszym zakładzie pracy. | ZT T TP N ZN |
| 27.* | Moi przełożeni nie zwracają uwagi na stan bezpieczeństwa maszyn i urządzeń – wykonanie planu jest ważniejsze niż bezpieczeństwo pracowników. | ZT T TP N ZN |
| 28.* | Lekceważę uwagi i polecenia przełożonego związane z bez- pieczeństwem, np. nie zakładam rękawic, ochronników słu- chu, chociaż przełożony zwrócił mi na ten temat uwagę. | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 30. | W zakładzie istnieje system informacji o zaistniałych wypad- kach, np. manekin z oznaczonymi miejscami urazów, tablica informacyjna, gazetka. | ZT T TP N ZN |
| 31.* | Przełożony zwykle lekceważy informacje otrzymane od swoich pracowników dotyczące bezpieczeństwa pracy, np. informacja o uszkodzonych narzędziach. | ZT T TP N ZN |
| 32. | W mojej firmie, bezpieczne wykonywanie pracy przez pracowników jest promowane, np. poprzez uwzględnienie w procesie ocen pracowniczych. | ZT T TP N ZN |
| 33. | Pracownicy przestrzegający zasad bezpieczeństwa są nagra- dzani przez przełożonych, np. system punktowy, bonowy. | ZT T TP N ZN |
| 34.* | Zdarza się, że mój przełożony lekceważy zasady bezpieczeństwa. | ZT T TP N ZN |
| 35. | W mojej firmie prowadzony jest proces obserwacji zachowa- nia pracownika na stanowisku pracy – obserwowany pracow- nik otrzymuje informacje zwrotne. | ZT T TP N ZN |
| 36.* | Liczba zadań, które muszę każdego dnia wykonać, powoduje, że muszę pracować w bardzo szybkim tempie. | ZT T TP N ZN |
| 37. | Przełożony nie dopuszcza sytuacji, aby któryś z podwładnych łamał zasady bhp na stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 38. | Sugestie pracowników dotyczące bezpieczeństwa są brane pod uwagę przez przełożonych i uwzględniane w procesie poprawy stanu bhp. | ZT T TP N ZN |
| 39. | Mój przełożony udziela mi informacji zwrotnej dotyczącej sposobu wykonania przeze mnie pracy, zwracając uwagę na bezpieczny sposób jej wykonania. | ZT T TP N ZN |
| 40. | Zachowanie mojego przełożonego jest dla mnie wzorem w zakresie bezpieczeństwa. | ZT T TP N ZN |
| 41. | Moi przełożeni aktywnie uczestniczą w organizowanych przez firmę akcjach promocyjnych dotyczących bezpieczeń- stwa. | ZT T TP N ZN |
| 42. | Każdy wypadek, który miał miejsce w zakładzie, jest oma- wiany przez przełożonego podczas spotkań informacyjnych. | ZT T TP N ZN |
| 43. | W zakładzie prowadzony jest rejestr zdarzeń potencjalnie wypadkowych (prawie wypadków). | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 44. | Rejestr zdarzeń potencjalnie wypadkowych (prawie wypad- ków) wykorzystywany jest m.in. do informowania pracowni- ków o zagrożeniach i podejmowanych działaniach profilaktycznych. | ZT T TP N ZN |
| 45.* | Moi przełożeni „przymykają oko” na sposób wykonania pracy – niekoniecznie musi być bezpiecznie, ważne, aby było na czas i w odpowiedniej ilości. | ZT T TP N ZN |
| 46.* | Zdarza się, że pracownicy nie informują przełożonych o zaistniałym wypadku, szczególnie tym drobnym typu nacięcie, stłuczenie. | ZT T TP N ZN |
| 47. | Instrukcje stanowiskowe uwzględniają sposób postępowania w sytuacji awarii, wypadku. | ZT T TP N ZN |
| 48. | Umiem wskazać osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy oraz przeprowadzania ewakuacji w sytuacji awarii i zagrożenia. | ZT T TP N ZN |
| 49. | Moje stanowisko pracy wyposażone jest w bezpieczne ma- szyny i urządzenia. | ZT T TP N ZN |
| 50. | Każdy pracownik ma możliwość zgłoszenia propozycji rozwiązania problemu związanego z bezpieczeństwem w organizacji, np. zgłaszanie różnego rodzaju usprawnień. | ZT T TP N ZN |
| 51. | W zakładzie wyznaczone są stałe miejsca na poszczególne narzędzia, komponenty oraz odpady. | ZT T TP N ZN |
| 52. | Zdarzały się sytuacje, kiedy przełożony ukarał pracownika za nieprzestrzeganie zasad bhp, np. upomnienie, nagana. | ZT T TP N ZN |
| 53. | Odzież i obuwie, których używam w czasie pracy są wygodne. | ZT T TP N ZN |
| 54. | Maszyny i urządzenia w naszym zakładzie spełniają standar- dy bezpieczeństwa. | ZT T TP N ZN |
| 55. | Środki ochrony indywidualnej, które zapewnia nam praco- dawca, np. okulary ochronne, kaski, ochronniki słuchu są wygodne (ergonomiczne, dobrej jakości). | ZT T TP N ZN |
| 56. | Miejsca szczególnie niebezpieczne są odpowiednio oznako- wane. | ZT T TP N ZN |
| 57. | Proces szkoleń w zakresie bhp prowadzony jest w naszej organizacji regularnie. | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 58.* | Zwykle pracuję pod presją czasu. | ZT T TP N ZN |
| 59. | Umiem wykonać pracę w sposób bezpieczny. | ZT T TP N ZN |
| 60. | W naszej organizacji istnieje plan działań związanych z procesem doskonalenia bezpieczeństwa. | ZT T TP N ZN |
| 61. | Stan techniczny urządzeń, maszyn i narzędzi, których używam do wykonania pracy jest dobry. | ZT T TP N ZN |
| 62. | Uważam, że moje stanowisko pracy jest komfortowe. | ZT T TP N ZN |
| 63. | Przed rozpoczęciem pracy wiem, co będę robić – mam ustalony harmonogram dnia. | ZT T TP N ZN |
| 64. | Zanim rozpocznę pracę muszę zrobić porządek na swoim stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 65.* | Praca, którą wykonuję jest dla mnie bardzo męcząca. | ZT T TP N ZN |
| 66.* | Mój plan pracy/rozkład zadań zmienia się bardzo często, co jest dla mnie źródłem frustracji. | ZT T TP N ZN |
| 67. | Uważam, że mój przełożony motywuje mnie do wykonywa- nia pracy w sposób bezpieczny. | ZT T TP N ZN |
| 68. | Rozmowy na temat bezpiecznego wykonywania pracy są stałym elementem codziennych odpraw/spotkań/zebrań z pracownikami. | ZT T TP N ZN |
| 69.* | Po całym dniu pracy odczuwam rożnego rodzaju dolegliwo- ści mięśniowo-szkieletowe np. odciski, bóle kręgosłupa. | ZT T TP N ZN |
| 70.* | W mojej firmie przełożeni nie zwracają uwagi na to, czy pracownik wykonuje pracę zgodnie z zasadami bhp, czy też nie. | ZT T TP N ZN |
| 71. | Zasady poruszania się po zakładzie są jasno określone. | ZT T TP N ZN |
| 72. | Remonty maszyn i urządzeń są wykonywane przez wykwali- fikowane zespoły. | ZT T TP N ZN |
| 73. | W zakładzie zwykle panuje ład i porządek. | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 75. | Znam zagrożenia, które występują na moim stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 76. | Elementy sterownicze maszyn są dobrze widoczne i oznakowane. | ZT T TP N ZN |
| 77. | Zostałem zapoznany z oceną ryzyka zawodowego na stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 78.* | Zdarza się, że wykonuję pracę, do której wykonania nie posiadam kwalifikacji, np. prowadzę wózek widłowy, nie mając uprawnień. | ZT T TP N ZN |
| 79.* | Zdarza mi się wykonywać pracę na stanowisku, na którym nie miałem przeprowadzonego instruktażu stanowiskowego. | ZT T TP N ZN |
| 80. | Mam dobre relacje z przełożonym, wiem, że mogę na niego liczyć w sytuacji awaryjnej. | ZT T TP N ZN |
| 81. | W sytuacji wykonywania pracy niebezpiecznej wiem, że mogę mieć zaufanie do współpracowników, z którymi wykonuję niebezpieczne zadanie. | ZT T TP N ZN |
| 82.* | Zdarzyło mi się pracować bez aktualnego szkolenia bhp. | ZT T TP N ZN |
| 83. | Czuję się dobrze poinformowany o sposobach ochrony przed zagrożeniami związanymi z wykonywaną pracą. | ZT T TP N ZN |
| 84. | Uważam, że jestem dobrze wyszkolony w zakresie metod udzielania pierwszej pomocy, w sytuacji wypadku wiedział- bym, co mam zrobić. | ZT T TP N ZN |
| 85. | Znam obowiązki pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa. | ZT T TP N ZN |
| 86. | Znam ryzyko zawodowe na moim stanowisku pracy. | ZT T TP N ZN |
| 87.* | Pracodawca próbuje oszczędzać na bezpieczeństwie, np. poprzez zakup tańszych środków ochrony indywidualnej, nieterminowe przeglądy maszyn. | ZT T TP N ZN |
| 88. | Podczas zmiany stanowiska pracy – przed przystąpieniem do pracy na nowym stanowisku przechodzę instruktaż stanowiskowy. | ZT T TP N ZN |
| 89. | Mam dobre relacje z moimi kolegami/koleżankami w zakła- dzie pracy. | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 90. | Bezpieczeństwo w naszej organizacji jest priorytetem, trwa u nas proces ciągłego doskonalenia w zakresie bezpieczeństwa. | ZT T TP N ZN |
| 91.* | Przełożony komunikuje się bardzo zdawkowo, nie zawsze wiem o co mu chodzi. | ZT T TP N ZN |
| 92.* | W naszym zakładzie zdarzają się „głupie żarty”, które są ryzykowne i mogą być niebezpieczne np. kręcenie bączków wózkiem, robienie z paleciaka hulajnogi. | ZT T TP N ZN |
| 93.* | Pracownicy często rywalizują między sobą, co prowadzi do inicjowania zachowań ryzykownych. | ZT T TP N ZN |
| 94. | Na moim stanowisku pracy narzędzia są tak ułożone, abym miał do nich łatwy dostęp. | ZT T TP N ZN |
| 95.* | Komunikacja w zespole jest trudna, nie wiadomo, komu można zaufać. | ZT T TP N ZN |
| 96.* | Szkolenia w zakresie bhp są nudne i monotonne. | ZT T TP N ZN |
| 97. | Przełożony słucha moich uwag i sugestii. | ZT T TP N ZN |
| 98. | W naszej organizacji prowadzone są w sposób ciągły różnego rodzaju działania, których celem jest poprawa bezpieczeń- stwa pracy. | ZT T TP N ZN |
| 99.* | W naszej organizacji o bezpieczeństwie mówi się tylko w sytuacji wypadku albo kontroli. | ZT T TP N ZN |
| 100. | Jakość środków ochrony indywidualnej w mojej organizacji jest zadowalająca. | ZT T TP N ZN |
| 101. | W naszej firmie są prowadzone praktyczne ćwiczenia, np. próbna ewakuacja, symulacja wypadku. | ZT T TP N ZN |
| 102. | Podczas szkoleń okresowych bhp, informacje na temat wypadków, zagrożeń, środków ochrony indywidualnej, są omawiane w odniesieniu do specyfiki naszego zakładu. | ZT T TP N ZN |
| 103. | Pomysły i inicjatywy pracowników dotyczące poprawy bezpieczeństwa są wdrażane w życie organizacji. | ZT T TP N ZN |
| 104. | Znam zasady postępowania w sytuacji awarii i zagrożenia. | ZT T TP N ZN |
| 105. | Chętnie uczestniczę w szkoleniach i spotkaniach dotyczących kwestii bezpieczeństwa. | ZT T TP N ZN |
|---|---|---|
| 106 | W sytuacji wykonywania pracy w zespole, wiem że mogę mieć zaufanie do pozostałych członków zespołu. | ZT T TP N ZN |
*Pytanie odwrotnie punktowane.
Literatura
[1] Altmann R.: Understanding organizational climate. Start minimalizing your workforce problems, Engineering and Management 2000; 147: 31-33.
[3] Brzeziński J.: Metodologia badań psychologicznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1980.
[2] Boczkowska K.: Ocena poziomu kultury bezpieczeństwa w polskich przedsiębiorstwach – wyniki badań, [w:] Juźwicka A., Szymańska K., Walecka A. (red.), Nowe spojrzenie na kulturę organizacyjną. Monografie PŁ, Łódź 2014. s. 9-19.
[4] Cheyne A., Cox C., Oliver A., Thomas JM.: Modeling safety climate in the prediction of levels of safety activity, Work & Stress 1998; 12: 255-271.
[6] Choundhry M.R., Fang D., Mohamed S.: Developing a Model of Construction Safety, Culture Journal of management in Engineering ASCE 2007; 23(4): 207-212.
[5] Choundhry R.M., Fang D.P.: The nature of safety climate: Asurvey of the stateof-the-art and improving a positive safety culture. Proc. 1 st Int. Conf. on Construction Engineering and Management for Korea Institute of Construction Engineering and Management (KICEM). Seoul, Korea: 2005; 480-485.
A First Course in Factor Analysis, Lawrence Erlbaum
[8] Cooper M.D.: Towards a model of safety culture, Safety Sci. 2000; 36(2): 111-136.
[7] Comrey A.L., Lee H.B.: Associates, 2nd edition, Hillsdale, NJ, USA 1992.
[9] Costello A.B., Osborne J.W.: Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis, Practical Assessment, Research and Evaluation. 2005; 10, 1-9.
[11] Field J.: Lifelong Learning and the New Educational Order? A Review Article. Journal of Philosophy of Education. 2002; 36(1):119-129.
[10] Cox S., Cox T.: The structure of employee attitudes to safety: A European example, Work & Stress 1991; 5: 93-104.
[12] Flin R., Mearns K., O'Connor P., Bryden R.: Measuring safety climate: Identifying the common features, Safety Sci. 2000; 34(1-3): 177-192.
[14] Geller E.S.: The Psychology of Safety Handbook, CRC Press, Boca Raton London New York Washington 2001.
[13] Geller ES.: The psychology of safety: How to improve behaviors and attitudes on the job, CRC. Boca Raton. Fla, 1997.
[15] Gherardi S., Niccolini D.: The organizational learning of safety in communities of practice, Journal of Management Inquiry 2000; 9(1): 7-18.
[17] Guldenmund FW.: The nature of safety culture: A review of theory and research. Safety Sci. 2000; 34(1-3): 215-257.
[16] Glynn M.S., Woodside A.G.: Effective business-to-business brand strategies: introduction to business-to-business brand management, [in:] (ed.) Glynn M.S., Woodside A.G. Business-To-Business Brand Management: Theory, Research and Executivecase Study Exercises (Advances in Business Marketing and Purchasing, Volume 15 Emerald Group Publishing Limited, Richmond, TX, USA 2009, pp. 1-10.
[18] Guldenmund F.W.: Understanding and Exploring Safety Culture, BoxPress, Oisterwijk 2010.
[19] Horbury CR., Bottomley DM.: Research into health and safety in the paper industry, Health & Safety Laboratory 1997; IR/RAS/98/2.
[21] Kożusznik B.: Zachowanie człowieka w organizacji. PWE, Warszawa 2002.
[20] Hornowska E.: Testy psychologiczne. Teoria I praktyka, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2003.
[22] Lee T., Harrison K.: Assessing safety culture in nuclear power stations, Safety Sci. 2000; 34(1-3): 61-97.
[24] Mearns K., Flin R., Gordon R., Fleming M.: Measuring safety climate on offshore installations, Work & Stress 1998; 12(3): 238-254.
[23] McDonald N., Ryan F.: Constraints on the development of safety culture: A preliminary analysis, Irish Journal of Psychology 1992; 13: 273-281.
[25] Milczarek M.: Kultura bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie – nowe spojrzenie na zagadnienie bezpieczeństwa pracy, Bezpieczeństwo Pracy 2000; 10: 17-20.
,
[27] Milczarek M.: Opracowanie kwestionariusza do oceny klimatu bezpieczeństwa w zakładzie pracy, Raport z III etapu pracy statutowej. Warszawa, Poland: CIOP. 2001 (materiał niepublikowany).
[26] Milczarek M.: Ocena poziomu kultury bezpieczeństwa w przedsiębiorstwie Bezpieczeństwo Pracy 2001; 5: 17-19.
[28] Neal A., Griffin MA., Hart PM.: The impact of organizational climate on safety climate and individual behavior, Safety Sci. 2000; 34(1-3): 99-109.
[30] Rószkiewicz M.: Analiza klienta. SPSS Polska, Kraków 2011.
[29] Podgeon N.F.: Safety culture: a key theoretical issues, Work & Stress 1998; 12(3): 202-216.
[31] Studenski R.: Kultura bezpieczeństwa pracy w przedsiębiorstwie, Bezpieczeństwo Pracy 2000; 9: 1-4.
[33] Znajmiecka-Sikora M.: Ocena kultury bezpieczeństwa w sektorze MiŚP na podstawie badań przedsiębiorstw z regionu łódzkiego, [w:] Juźwicka A., Szymańska K., Walecka A. (red.). Nowe spojrzenie na kulturę organizacyjną. Monografie PŁ, Łódź 2014, s. 53-62.
[32] Zawadzki B.: Kwestionariusze osobowości. Strategia i procedura stosowania, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2006.
[34] Zohar D.: Safety climate in industrial organizations. Theoretical and applied implications, Safety Sci. 1980; 34(1-3): 99-109.
THE POSSIBILITY OF A DIAGNOSIS OF SAFETY CULTURE – PRELIMINARY ANALYSIS OF THE PSYCHOMETRIC PROPERTIES OF THE TOOL FOR MEASURING THE SAFETY CLIMATE
Summary
This article presents the results of work on the tool for measuring the safety climate. Safety climate is treated as the sum of the moral perceptions that employees' share about their environment. It reflects employee perceptions of organizational management system regarding policies, practices and procedures that indicate how safety is implemented in the work environment The prepared version of the Questionnaire of the Safety Climate consists of 106 statements regarding the dimensions related to employee participation in safety issues, safe behaviors, management's commitment, modeling and strengthening safe behaviors in the organization, risk management in the workplace, technical equipment and ergonomics, the pace of work and the level of fatigue , the process of training in health and safety, the atmosphere in the workplace, the organization's policies in the management of health and safety. The results of analyzes conducted for the 695 people show that the reliability of the scale is satisfactory (Cronbach's alpha from 0.68 to 0.89). What is more, the accuracy of the questionnaire is on a good level (r = 0.88, p < 0.01). The results of the factor analysis indicate the homogeneity of 4 scales. Preliminary analyzes allow saying that KKB is accurate and reliable tool for measuring the climate of security in the organization. | <urn:uuid:cedafe92-8069-48a2-8f19-82a408746027> | finepdfs | 4.082031 | CC-MAIN-2022-33 | http://www.znajmiecka-sikora.com/wp-content/uploads/mozliwosci_diagnozy_kultury_bezpieczenstwa.pdf | 2022-08-10T11:28:33+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882571153.86/warc/CC-MAIN-20220810100712-20220810130712-00358.warc.gz | 99,194,524 | 0.917761 | 0.99979 | 0.99979 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",... | pol_Latn | {} | false | [
1835,
4215,
6898,
9593,
11930,
14124,
16474,
18755,
21014,
23396,
25673,
28946,
29991,
32084,
33881,
35717,
37182,
39296,
40684,
42028,
43953,
45646,
47634,
49532,
51157,
52922,
54813,
54985,
57874,
59977,
61485
] | 1 | 1 |
| Msc. | Uczelnia | Pkt. |
|------|---------------------------------|------|
| 1. | Uniwersytet Ekonomiczny | 111 |
| 2. | Akademia Wychowania Fizycznego | 82 |
| 3. | Politechnika Poznańska | 76,5 |
| 4. | Uniwersytet Przyrodniczy | 76 |
| 5. | Uniwersytet im. Adama Mickiewicza | 63,5 |
| 6. | Uniwersytet Medyczny | 21 |
| 7. | Wyższa Szkoła Logistyki | 17 |
| 8. | Wyższa Szkoła bezpieczeństwa | 6 |
| MIEJSCE | UZELNIA | Bieg przełajowe kobiet | Biegi przełajowe mężczyzn | Ergometr kobiet | Ergometr mężczyzn | Futsal | Kosz kobiet | Kosz mężczyzn | Lekka Kobiet | Lekka mężczyzn | Siata kobiet | Siata mężczyzn | Piłka ręczna | Pływanie kobiet | Pływanie mężczyzn | Tenis stolowy kobiet | Tenis stolowy mężczyzn | SUMA |
|---------|--------|-----------------------|--------------------------|----------------|------------------|-------|------------|--------------|-------------|---------------|-------------|----------------|-----------|-----------------|-----------------|---------------------|---------------------|------|
| 1. | UE | 9,0 | 9,0 | 4,0 | 5,0 | 9,0 | 6,0 | 9,0 | 7,0 | 9,0 | 6,0 | 7,0 | 9,0 | 7,0 | 7,0 | 5,0 | 3,0 | 111,0 |
| 2. | UAM | | 6,0 | | | | 6,0 | 7,0 | 5,0 | 5,0 | 7,0 | 6,0 | 6,0 | 6,0 | 5,0 | 4,5 | | 63,5 |
| 3. | PP | 5,0 | 7,0 | 5,0 | | 5,0 | 9,0 | 7,0 | | | 7,0 | 9,0 | 8,0 | 4,0 | 6,0 | 4,5 | | 76,5 |
| 4. | UP | 7,0 | 5,0 | 9,0 | 6,0 | 4,0 | | | 9,0 | 6,0 | | 7,0 | 3,0 | 4,0 | 9,0 | 7,0 | | 76,0 |
| 5. | AWF | 6,0 | 4,0 | 7,0 | 9,0 | 7,0 | | | | | 6,0 | 9,0 | 9,0 | 9,0 | 7,0 | 9,0 | | 82,0 |
| 6. | UM | | | | | | | | | | 4,0 | | | 5,0 | 6,0 | 6,0 | | 21,0 |
| 7. | WSL | 4,0 | 6,0 | | 7,0 | | | | | | | | | | | | 17,0 | |
| 8. | WSBezp.| 3,0 | | | | | | | | | 3,0 | | | | | | 6,0 | |
**Ilość startów**
| | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
|-------|---|---|---|---|---|---|---|---|---|----|----|----|----|----|----|----|
| UE | 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 3 | 3 | 6 | 4 | 3 | 4 | 2 | 6 | 5 | 4 | 6 |
| SUMA | 71 | | | | | | | | | | | | | | | |
Ministerstwo Sportu i Turystyki
SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO
POZnan*
REBIS | c170a952-d813-49e4-bc06-a6bf6a28657c | finepdfs | 2.902344 | CC-MAIN-2024-33 | https://poznanazs.pl/wp-content/uploads/2020/03/Generalka_1lata_1920.pdf | 2024-08-13T14:50:45+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722641079807.82/warc/CC-MAIN-20240813141635-20240813171635-00056.warc.gz | 366,452,944 | 0.998895 | 0.998895 | 0.998895 | [
"unknown",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
494,
3982
] | 1 | 0 |
| ZEST. POWIERZCHNI LABORATORIUM | ZEST. POWIERZCHNI LABORATORIUM |
|-------------------------------|-------------------------------|
| Numer | Nazwa | Powierzchnia | Numer | Nazwa | Powierzchnia |
| 4 | Pom. socjalne | 7,73 m² | 15 | Chłodnia | 5,22 m² |
| 5 | WC | 5,95 m² | 16 | Mroźnia | 7,29 m² |
| 6 | Laboratorium – szatnia | 14,96 m² | 17 | Pom. odpadów | 2,41 m² |
| 7 | Służa | 7,77 m² | 18 | Laboratorium – biuro | 16,85 m² |
| 8 | WC laboratorium | 4,42 m² | 19 | Piekarnia testowa | 91,69 m² |
| 9 | Pom.techniczne | 2,70 m² | 20 | Kontrola jakości | 34,28 m² |
| 10 | Pom.socjalne | 6,10 m² | 21 | Sala konferencyjna | 32,32 m² |
| 11 | Służa | 7,94 m² | | | 271,58 m² |
| 12 | Służa | 7,26 m² | | | |
| 13 | Produkcja – WCM | 11,96 m² | | | |
| 14 | Produkcja – WCK | 4,74 m² | | | |
**DANE OGÓLNE POW. LABORATORIUM**
- Długość: 30,0 m
- Szerokość: 10,15 m
- Pow. całkowita: 304,5 m²
- Wysokość netto: 4,10 m
- Kubatura: 1248,45 m³
**Nr treści rewizji:** [ORTECH]
**Projektant:** NOWEL Sp. z o.o.
**Inwestor:** NOWEL Sp. z o.o.
**NAZWA I ADRES INWESTYCJI:** Projekt zamieniony Zmiana sposobu użytkowania obiektów Komunalnego Zakładu Budowlanego na pokrój wraz z rozbudową oraz budową portem z przebudową infrastruktury technicznej w m. Legionowo ul. Szarych Szeregów 11 działki o nr ewidencyjnych 3/23, 3/25, AM1, obręb 70, jednostka ewidencyjna Legionowo
**PRZEKŁADY:** mgr inż. arch. Tomasz Janikowski upr. nr LO/WA/2442/2017/GW; spec. architektoniczna
**SPRAWDZIE:** mgr inż. arch. Maciej Markowski upr. nr UA/V-7302/2017/GW; spec. architektoniczna
**TECHN. LABORATORIUM**
| Data | Nr rys. | Rew. | Arkusz | Skala | Format |
|------|---------|------|--------|-------|--------|
| 2018.07.30 | AP-LABOR. | - | 1/1 | 1:100 | A3 | | <urn:uuid:57fab5c4-2c09-41d2-aaed-0dac842c8ae8> | finepdfs | 1.744141 | CC-MAIN-2024-30 | https://piekarnianowakowski.pl/wp-content/uploads/2018/07/Za%C5%82%C4%85cznik-nr-1-Projekt-budowlany.pdf | 2024-07-21T20:20:20+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-30/segments/1720763517768.40/warc/CC-MAIN-20240721182625-20240721212625-00704.warc.gz | 400,268,078 | 0.996749 | 0.996749 | 0.996749 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2261
] | 2 | 0 |
1 z 2
Wyniki indywidualne z zawodów: III Puchar PZŁ - MIX - 01.08.2021
Klasa Powszechna:
Konkurencje Śrutowe
Konkurencje Kulowe
| | | | | | | Oś | Krąg | Myśliwska oś praktyczna | | Dzik | Rogacz/Lis | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 44 | 8 | Boho Sylwester | P | Rzeszów | 90 | 85 | 100 | 275 | 90 | 96 | 186 |
| 2 | 77 | 13 | Udrycki Sławomir | P | Lublin | 80 | 95 | 90 | 265 | 77 | 97 | 174 |
| 3 | 67 | 12 | Motyliński Przemysław Karol | P | Łomża | 85 | 85 | 85 | 255 | 85 | 99 | 184 |
| 4 | 56 | 10 | Hennig Rafał | P | Słupsk | 90 | 70 | 100 | 260 | 85 | 89 | 174 |
| 5 | 12 | 2 | Michałowski Marcin | P | Gdańsk | 90 | 85 | 90 | 265 | 68 | 98 | 166 |
| 6 | 61 | 11 | Sobolewski Dariusz Sebastian | P | Toruń | 90 | 80 | 90 | 260 | 78 | 91 | 169 |
| 7 | 65 | 11 | Olborski Maciej | P | Warszawa | 80 | 80 | 95 | 255 | 80 | 90 | 170 |
| 8 | 3 | 1 | Siedlecki Jakub Lech | P | Bydgoszcz | 80 | 85 | 85 | 250 | 87 | 84 | 171 |
| 9 | 27 | 5 | Panasewicz Przemysław | P | Leszno | 90 | 95 | 95 | 280 | 43 | 95 | 138 |
| 10 | 22 | 4 | Hołodniak Ireneusz | P | Krosno | 70 | 95 | 90 | 255 | 85 | 78 | 163 |
| 11 | 71 | 12 | Sejda Piotr, Michał | P | Łódź | 80 | 85 | 80 | 245 | 78 | 95 | 173 |
| 12 | 41 | 7 | Konowalski Maciej | P | Poznań | 80 | 75 | 95 | 250 | 77 | 88 | 165 |
| 13 | 33 | 6 | Pieńkowski Radosław | P | Olsztyn | 85 | 70 | 90 | 245 | 76 | 93 | 169 |
| 14 | 52 | 9 | Biereśniewicz Damian | P | Szczecin | 85 | 90 | 95 | 270 | 79 | 63 | 142 |
| 15 | 4 | 1 | Kędzierawski Paweł | P | Chełm | 90 | 50 | 85 | 225 | 90 | 94 | 184 |
| 16 | 47 | 8 | Wolski Daniel | P | Sieradz | 80 | 60 | 95 | 235 | 69 | 100 | 169 |
| 17 | 60 | 10 | Kędzierski Zbigniew | P | Toruń | 60 | 80 | 100 | 240 | 70 | 88 | 158 |
| 18 | 37 | 7 | Dreger Mikołaj | P | Piła | 75 | 50 | 90 | 215 | 87 | 95 | 182 |
| 19 | 19 | 4 | Gąsiorek Bogusław | P | Kraków | 65 | 80 | 95 | 240 | 60 | 96 | 156 |
| 20 | 28 | 5 | Klimek Jacek Franciszek | P | Nowy Sącz | 80 | 65 | 80 | 225 | 71 | 98 | 169 |
| 21 | 8 | 2 | Niedźwiecki Przemysław | P | Ciechanów | 65 | 75 | 90 | 230 | 73 | 89 | 162 |
| 22 | 13 | 3 | Kłodnicki Romuald Tadeusz | P | Kalisz | 80 | 75 | 85 | 240 | 61 | 89 | 150 |
| 23 | 76 | 13 | Ulanowski Maciej | P | Lublin | 85 | 60 | 80 | 225 | 59 | 97 | 156 |
| 24 | 74 | 13 | Kwiatkowski Michał | P | Piotrków Trybunalski | 75 | 65 | 70 | 210 | 71 | 94 | 165 |
| 25 | 36 | 6 | Mioduszewski Jan | P | Opole | 55 | 75 | 100 | 230 | 62 | 82 | 144 |
Konkurencje
Konkurencje
2021-08-01, 16:30
2 z 2
| LOKATA | Nr startowy | Grupa | Nazwisko Imię | Kl. | Okręg | Konkurencje Śrutowe | | | Konkurencje Śrutowe RAZEM | Konkurencje Kulowe | | Konkurencje Kulowe RAZEM |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | | | | | | Oś | Krąg | Myśliwska oś praktyczna | | Dzik | Rogacz/Lis | |
| 26 | 79 | 14 | Kaczorowski Waldemar | P | Włocławek | 85 | 75 | 45 | 205 | 85 | 83 | 168 |
| 27 | 32 | 6 | Pająk Marta | P | Olsztyn | 65 | 65 | 75 | 205 | 69 | 94 | 163 |
| 28 | 16 | 3 | Bocian Tomasz Wojciech | P | Koszalin | 70 | 55 | 90 | 215 | 61 | 90 | 151 |
| 29 | 21 | 4 | Rachwalik Barbara | P | Kraków | 65 | 65 | 75 | 205 | 71 | 86 | 157 |
| 30 | 49 | 9 | Kaczmarczyk Przemysław Zbigniew | P | Suwałki | 60 | 75 | 70 | 205 | 68 | 85 | 153 |
| 31 | 46 | 8 | Prusińska Michalina | P | Sieradz | 65 | 30 | 80 | 175 | 69 | 86 | 155 |
| 32 | 63 | 11 | Janus Magdalena | P | Toruń | 60 | 55 | 55 | 170 | 63 | 94 | 157 |
| 33 | 6 | 1 | Szumera Anna | P | Chełm | 55 | 55 | 60 | 170 | 52 | 94 | 146 |
| 34 | 45 | 8 | Krawiec- Grabczak Marta | P | Rzeszów | 65 | 40 | 70 | 175 | 43 | 87 | 130 |
| 35 | 53 | 9 | Kośka Katarzyna | P | Szczecin | 75 | 50 | 45 | 170 | 51 | 81 | 132 |
| 36 | 58 | 10 | Krokos Wioleta Anna | P | Toruń | 50 | 50 | 60 | 160 | 43 | 90 | 133 |
| 37 | 14 | 3 | Matysiak Karina Anna | P | Kalisz | 55 | 60 | 80 | 195 | 15 | 34 | 49 |
| 38 | 81 | 14 | Skibicka Alina | P | Włocławek | 40 | 55 | 30 | 125 | 39 | 69 | 108 |
| 39 | 42 | 7 | Wojtasik Julita | P | Poznań | 40 | 45 | 45 | 130 | 35 | 50 | 85 |
| 40 | 25 | 5 | Galus Paulina | P | Leszno | 55 | 45 | 15 | 115 | 29 | 64 | 93 |
| 41 | 75 | 13 | Nurczyńska Małgorzata | P | Piotrków Trybunalski | 25 | 30 | 25 | 80 | 40 | 64 | 104 |
| 42 | 30 | 5 | Kowalczyk Karolina Artemida | P | Nowy Sącz | 20 | 40 | 30 | 90 | 21 | 63 | 84 |
| 43 | 24 | 4 | Lenkiewicz- Bardzińska Agata | P | Krosno | 30 | 20 | 10 | 60 | 32 | 50 | 82 |
| 44 | 64 | 11 | Lubecka Martyna | P | Warszawa | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 44 | 70 | 12 | Cieślak Katarzyna | P | Łódź | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
2021-08-01, 16:30 | <urn:uuid:d3770d31-c2db-4203-9784-339e0fa6248f> | finepdfs | 1.280273 | CC-MAIN-2024-42 | https://www.pzlow.pl/wp-content/uploads/2021/08/Powszechna-MIX.pdf | 2024-10-09T06:22:09+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253572.98/warc/CC-MAIN-20241009054103-20241009084103-00833.warc.gz | 789,181,191 | 0.999818 | 0.999601 | 0.999601 | [
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
2528,
4625
] | 1 | 0 |
DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA
Temat pracy doktorskiej:
„Dynamika przepływu energii w systemie Człowiek – Duże Zmechanizowane Narzędzie Ręczne (C–DZNR )" ( promotor: dr hab. inż. Marian Witalis DOBRY, prof. nadzw.)
Publikacje:
1.Dobry M. W., Wojsznis M. (Miszczak )., DRGANIA W UKŁADACH FIZYCZNYCH, „Dynamiczny model parametrycznych drgań giętnych przekładni zębatych"; Poznań Błażejewko, 23-27 maj 2000, pp. 94-95;
2.Dobry M. W., Wojsznis M. (Miszczak), Dynamiczny model systemu człowiek- maszyna w przypadku posługiwania się dużymi narzędziami zmechanizowanymi, ACTA of BIOENGINEERING and BIOMECHANICS, Vol. 2, Supplement 1, 2000, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2000, pp 125-130;
3.Dobry M. W., Wojsznis M., STRUCTURES- WAVES- HUMAN HEALTH, Structural Acoustics and Waves in Environment, The Influence of Tool Mass on Energy Phenomena in a Biomechanical Human- Big Demolishing Hammer System, vol XII, No. 1, Kraków 2003, pp. 141-150;
4.Wojsznis M., Dobry M. W., , STRUCTURES – WAVES – HUMAN HEALTH, Acoustical Engineering, Dynamics of energy flow in a biomechanical human – machine system- handarm vibrations, vol. XIII, No. 1, Kraków 2004, pp. 55-70
5.Wojsznis M., Dobry M. W., XXI SYMPOSIUM VIBRATIONS IN PHYSICAL SYSTEMS, The influence of positioning of hands on energy quantities Meltzer model, Poznań-Kiekrz, maj 26- 29, 2004, pp. 419- 422;
6.Wojsznis M., Dobry M. W., X Konferencja Naukowa WPŁYW WIBRACJI NA OTOCZENIE, Analiza energetycznego oddziaływania dużego zmechanizowanego narzędzia udarowego na człowieka, CZASOPISMO TECHNICZNE- MECHANIKA, z.5-M/2004, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, ISSN 0011-4561, pp. 375- 386;
7.Wojsznis M., Dobry M. W., 3 rd INTERNATIONAL CONGRESS of TECHNICAL DIAGNOSTICS „DIAGNOSTICS'2004", September 6-9, 2004, Poznań, Poland, Oddziaływanie drgań miejscowych na organizm ludzki- ocena analizy dynamicznej i energetycznej, Diagnostyka vol. 30, tom 1, 2004, ISSN 641-6414, Wydawca: Polskie Towarzystwo Diagnostyki Technicznej, pp. 151-154;
8.Wojsznis M., Dobry M. W., STRUCTURES – WAVES – HUMAN HEALTH, Acustical Engineering, Energy verification of a dynamical model of a human – big hand-held hammer systems, vol. XIV, No. 1, Kraków 2005, pp. 179-182;
9.Wojsznis M., Dobry M. W, DRGANIA W UKŁADACH FIZYCZNYCH, Analysis of energy flow in a human being – machine system with application of energy portraits of power, Poznań – Będlewo 19-22 maj 2006, pp
Działalność statutowa, badania własne:
1. Wojsznis M. (Miszczak), Akustyczny efekt Casimira, Zaawansowane zagadnienia wibroakustyki i diagnostyki systemów, nr TB 21- 841/98 ZDiWS, IMS PP, Poznań, listopad1998.
2. Dobry M.W., Wojsznis M. (Miszczak), „Badania dynamiki drgań parametrycznych w subsystemach napędowych maszyn",[w:], Zaawansowane zagadnienia wibroakustyki i diagnostyki systemów, nr TB 21- 881/99 ZDiWS, IMS PP, Poznań, listopad 1999.
3. Dobry M.W., Wojsznis M. (Miszczak), „Zastosowanie programu MATLAB/ Simulink do badania dynamiki drgań parametrycznych w subsystemach napędowych maszyn", Technologie informatyczne i technologie odkrywania wiedzy w wibroakustyce maszyn, narzędzi i systemów, nr PB 21-844 /99 ZDiWS, IMS PP, Poznań, listopad 1999.
4. Dobry M.W., Wojsznis M., Badanie wpływu tłumienia na amplitudy parametrycznych drgań giętych w przekładniach zębatych. Zaawansowane zagadnienia wibroakustyki i diagnostyki systemów, PB 21- 001/ 2000, ZDiWS, IMS PP, Poznań, listopad 2000
5. Dobry M.W., Wojsznis M, Symulacja cyfrowa wpływu stopnia pokrycia zębów na amplitudy parametrycznych drgań giętnych wałków jednostopniowej przekładni zębatej z wykorzystaniem programu MATLAB/Simulink, Technologie informatyczne w wibroakustyce maszyn i systemów, PB 21- 004/2000, ZDiWS, IMS PP, Poznań, listopad 2000;
6. Wojsznis M, Dobry M.W., „Badanie wpływu masy narzędzia na zjawiska energetyczne w modelu człowiek- duży młot wyburzeniowy", Technologie informatyczne i sieciowe w wibroakustyce maszyn", 21-078/2002 BW
7. Wojsznis M, Dobry M.W., „Analiza widmowa wielkości energetycznych w systemie człowiek- duży młot wyburzeniowy"„Technologie informatyczne i sieciowe w wibroakustyce maszyn", PB 21-121/2003 BW
8. Wojsznis M, Dobry M.W, Analiza energetycznego oddziaływania dużego zmechanizowanego narzędzia udarowego na człowieka ,Technologie informatyczne i sieciowe w wibroakustyce systemów biomechanicznych", 21-121/2004 BW,
9. Wojsznis M, Dobry M.W, Oddziaływanie drgań miejscowych na organizm ludzki- ocena analizy dynamicznej i energetycznej, Zaawansowane zagadnienia wibroakustyki i diagnostyki systemów, TB 21-118/ 2004 DS
10. Wojsznis M., Dobry M. W., Tabaszewski M., Energy verification of a dynamical model of a human – big hand-held hammer systems, Technologie informatyczne i sieciowe w wibroakustyce maszyn, BW
Nagrody, wyróżnienia:
* 2003 nagroda J. M. Rektora II stopnia Za szczególne osiągnięcia naukowe – projekt badawczy KBN
* 2005 nagroda zespołowa za szczególne osiągnięcia w działalności badawczej
Udział w pracach naukowo – badawczych:
* Współudział jako wykonawca w grancie KBN: „Przepływ energii w systemie Człowiek – Maszyna w przypadku złożonych stanów oddziaływania między człowiekiem i maszyną." trzyletni projekt badawczy nr 7T07B03017
* Współudział jako wykonawca w grancie KBN: „Wpływ imperfekcji wału na hałas i trwałość łożysk tocznych", nr 0954/t07/99/16.
Referaty wygłoszone na otwartym seminarium ZWIB-DS prowadzonym przez prof. dr hab. Czesława Cempla, dr h.c.:
1. Nieliniowy efekt dielektryczny (NDE) w zastosowaniu do diagnostyki gruntu, (19.03.1998)
2. Efekt akustyczny Casimira, (01.06.1998)
3. Ocena stanu zagrożenia drganiami operatorów zmechanizowanych ręcznych narzędzi, (31.05.1999)
4. Badania dynamiki drgań parametrycznych w systemach napędowych maszyn, (10.01.2000)
5. Badanie wpływu parametrów konstrukcyjnych przekładni zębatych na amplitudy parametrycznych drgań giętnych wałków, (08.05.2000)
6. Model dynamiczny systemu Człowiek – Maszyna dla przypadku dużych narzędzi ręcznych, (22.01.2001)
7. Dynamika przepływu energii w systemie Człowiek – Duże Zmechanizowane Narzędzie Ręczne (C-DZNR)- część I, (18.11.2002)
8. Dynamika przepływu energii w systemie Człowiek – Duże Zmechanizowane Narzędzie Ręczne (C-DZNR)- część II, (31.03.2003)
9. Dynamika przepływu energii w systemie Człowiek – Duże Zmechanizowane Narzędzie Ręczne (C-DZNR)- część III, (03.03.2004)
Udział w konferencjach naukowych:
1. 3 - 6.12.1998 r, Europa – nasz dom, Dźwięk, Muzyka, Hałas, Instytut Fizyki UAM w Poznaniu (Morasko)
2. 13-14 grudnia 1999 r, Krajowa Konferencja „Napedy'99" , Szczyrk
3. 14-15 grudnia 1999 r, Krajowa Konferencja „IV Szkoła Analizy Modalnej" , Szczyrk
4. 23-27 maja 2000 r, XIX Sympozjum Drgania w Układach Fizycznych, Błażejewko koło Poznania, „Dynamiczny model parametrycznych drgań giętnych przekładni zębatych".
5. wrzesień 2000 r, XVI Szkoła Biomechaniki, Mikołajki „Dynamiczny model systemu człowiek – maszyna w przypadku posługiwania się dużymi narzędziami zmechanizowanymi"
6. 22-25 maja 2002 r, XIX Sympozjum Drgania w Układach Fizycznych, Błażejewko koło Poznania
7. 7-11 kwiecień 2003, Konferencja Krajowa, STRUCTURES – WAVES – HUMAN HEALTH, Acustical Engineering, The Influence of Tool Mass on Energy Phenomena in a Biomechanical Human – Big Demolishing Hammer System
8. 13-16 maj 2004, Konferencja Krajowa, STRUCTURES – WAVES – HUMAN HEALTH, Acustical Engineering, Zakopane, Dynamics of energy flow in a biomechanical human – machine system- hand- arm vibrations
9. 26-29 maj 2004, Konferencja Krajowa, XXI Sympozjum Drgania w Układach Fizycznych, Poznań-Kiekrz, The influence of positioning of hands on energy quantities Meltzer model
10. 27- 30 września 2004, Konferencja Krajowa, X Konferencja Naukowa „Wpływ Wibracji na Otoczenie", Janowice- Kraków, Analiza energetycznego oddziaływania dużego zmechanizowanego narzędzia udarowego na człowieka
11. 6-9.10.2004, 3 rd INTERNATIONAL CONGRESS of TECHNICAL DIAGNOSTICS „DIAGNOSTICS'2004", Poznań, Poland, Oddziaływanie drgań miejscowych na organizm ludzki- ocena analizy dynamicznej i energetycznej, organizacja kongresu
12. czerwiec 2005, Konferencja Krajowa, STRUCTURES – WAVES – HUMAN HEALTH, Acoustical Engineering, Zakopane, Energy verification of a dynamical model of a human – big hand-held hammer systems
13. 19-22 maj 2006, Konferencja Krajowa, XXII Sympozjum Drgania w Układach Fizycznych, Poznań – Będlewo, Analysis of energy flow in a human being – machine system with application of energy portraits of power | <urn:uuid:0436bd96-b43c-44cc-9dd2-f4895b101f4e> | finepdfs | 1.516602 | CC-MAIN-2017-39 | http://neur.am.put.poznan.pl/Wojsznis/nauka.pdf | 2017-09-20T02:14:27Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-39/segments/1505818686117.24/warc/CC-MAIN-20170920014637-20170920034637-00681.warc.gz | 229,345,407 | 0.990472 | 0.996653 | 0.996653 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2414,
4947,
6343,
8466
] | 1 | 0 |
OGŁOSZENIE O PRZETARGACH Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego
na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016r. poz. 446 z późn. zm.), art. 38 ust. 2 i art. 40 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016r. poz. 2147), oraz § 6 ust 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości (Dz. U. z 2014r. poz. 1490), w związku z wykonaniem Uchwały Nr LXIII/151/2014 Rady Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z dnia 2 października 2014r. w sprawie sprzedaży działek gruntu i Zarządzenia Nr IV/265/2017 Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z dnia 24 maja 2017r. w sprawie ustalenia warunków przeprowadzenia trzecich przetargów na sprzedaż działek gruntu,
ogłasza dwa trzecie przetargi ustne nieograniczone na sprzedaż:
1. niezabudowanych działek gruntu o łącznej powierzchni 0,9235 ha, oznaczonych numerami: 35/5 (Obr. 34, ark. 5) o pow. 0,3288 ha i 36/6 (Obr. 34, ark. 5) o pow. 0,5947 ha, stanowiących własność Gminy Ostrowiec Świętokrzyski, położonych w Ostrowcu Świętokrzyskim przy ulicy Leona Chrzanowskiego , objętych księgą wieczystą nr KI1O/00041407/2,
2. niezabudowanych działek gruntu o łącznej powierzchni 1,0310 ha, oznaczonych numerami: 38/2 (Obr. 34, ark. 5) o pow. 0,7627 ha i 72/2 (Obr. 33, ark. 5) o pow. 0,2683 ha, stanowiących własność Gminy Ostrowiec Świętokrzyski, położonych w Ostrowcu Świętokrzyskim przy ulicy Leona Chrzanowskiego, objętych księgą wieczystą nr KI1O/00041407/2.
Termin i miejsce przetargów:
Przetargi odbędą się w dniu 21 sierpnia 2017r. odpowiednio o godz. 10 00 i 10 15 w Urzędzie Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego przy ul. Jana Głogowskiego 3/5, w sali 003 (parter).
Dla potrzeb przeprowadzenia przetargów, ustala się następujące warunki:
- do cen działek uzyskanych w przetargach doliczony zostanie podatek VAT wg stawki 23%
Wadia należy uiścić do dnia 16 sierpnia 2017r. Wadium może być wnoszone wyłącznie w pieniądzu PLN w formie wpłaty gotówkowej w kasie Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego lub przelewu bankowego na konto Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego, PKO BP S.A. 03 1020 2629 0000 9802 0341 0131. Dokument wpłaty wadium powinien zawierać dane uczestnika przetargu. Za dzień wpłaty wadium uważa się datę wpłaty gotówki w kasie lub datę wpływu środków pieniężnych na rachunek bankowy Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego. Przy wpłacie/przelewie należy zaznaczyć numery działek, na które wnoszone jest wadium.
Przetargi na sprzedaż w/w działek, były przeprowadzone w dniach 26 września 2016r i 21 marca 2017r.
1
Opis i przeznaczenie nieruchomości:
1. Działki o łącznej pow. 0,9235 ha, oznaczone nr: 35/5 (Obr. 34, ark. 5) i 36/6 (Obr. 34, ark. 5)
Opis nieruchomości:
Działki położone są w południowo-wschodniej części miasta Ostrowiec Świętokrzyski. Tworzą na gruncie całość fizyczną i gospodarczą o kształcie regularnym, zbliżonym do prostokąta, o szerokości około 82 m. Położone są na terenie płaskim, porośniętym trawą. Na gruncie rosną samosieje drzew i krzewów. Dojazd dogodny, z przyległej urządzonej drogi publicznej gminnej o nawierzchni asfaltowej- ul. Leona Chrzanowskiego, poprzez urządzony zjazd. W pasie drogowym ul. Leona Chrzanowskiego znajdują się sieci uzbrojenia terenu, tj. sieć energetyczna i kanalizacja deszczowa oraz kolektor sanitarny.
W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się tereny niezabudowane, a w dalszym sąsiedztwie, przy ul. Jana Kilińskiego, znajdują się nieruchomości wykorzystywane na cele usługowo – handlowe. Działki gruntu nie są przedmiotem obciążeń, ani zobowiązań.
W ewidencji gruntów wykazano dla działek użytek gruntowy z grupy użytki rolne, oznaczony symbolem – Ł- łąki trwałe, częściowo klasy III, a częściowo klasy V, tj.:
- dla działki nr 35/5: dla powierzchni 0,1530 ha – klasa III, a dla powierzchni 0,1758 ha – klasa V;
- dla działki nr 36/6: dla powierzchni 0,2227 ha – klasa III, a dla powierzchni 0,3720 ha – klasa V.
Przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze podlega przepisom ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015r. poz. 909 z późn. zm.).
Usunięcie drzew i krzewów z terenu działek może nastąpić zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016r. poz. 2134). Wszelkie informacje związane z wycinką drzew lub krzewów można uzyskać w Wydziale Infrastruktury Komunalnej Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.
W celu uzbrojenia działek w media, potencjalny inwestor we własnym zakresie zobowiązany będzie do uzyskania warunków technicznych od gestorów sieci na włączenie planowanej inwestycji do istniejącej infrastruktury technicznej, po przedstawieniu zapotrzebowania na poszczególne media.
Przeznaczenie nieruchomości:
Teren, na którym położone są działki nie jest objęty ustaleniami żadnego obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i nie ogłoszono o przystąpieniu przez Gminę Ostrowiec Świętokrzyski do sporządzania planu miejscowego w odniesieniu do obszaru działek nr 35/5 i nr 36/6. Dla obszaru w/w działek, decyzją Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z dnia 19 lutego 2015 r. znak: WPR-I.6730.166.2014.KOD, ustalone zostały warunki zabudowy, polegające na budowie budynku usługowego (o powierzchni sprzedaży do 500 m 2 ) oraz budowie parkingu do 30 miejsc postojowych. W przypadku zamiaru realizacji przez Nabywcę działek, innego, zamierzonego celu, wymagane będzie uzyskanie decyzji Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego o warunkach zabudowy, na zasadach i w trybie określonym ustawą z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 z późn. zm.), od której uzależnione jest wydanie pozwolenia na budowę.
Informacje szczegółowe w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania w/w działek można uzyskać w Wydziale Planowania i Rozwoju Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego
W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ostrowiec Świętokrzyski, działki przeznaczone do sprzedaży, znajdują się w jednostce strukturalnej, oznaczonej symbolem „E1", na obszarze określonym zgodnie z załącznikiem graficznym jako „tereny łąk, osiedlowe tereny otwarte, obszary towarzyszące ciekom wodnym, dla których proponuje się wprowadzenie funkcji terenów otwartych". Zgodnie z ustaleniami studium, teren objęty jednostką strukturalną „E1", położony jest w obszarze zagrożenia powodziowego.
2. Działki o łącznej pow. 1,0310 ha, oznaczone numerami: 38/2 (Obr. 34, ark. 5) i 72/2 (Obr. 33, ark. 5)
Opis nieruchomości:
Działki położone są w południowo-wschodniej części miasta Ostrowiec Świętokrzyski. Tworzą na gruncie całość fizyczną i gospodarczą, o kształcie regularnym, o szerokości od około 20 m do około 110m. Leżą na terenie w miarę płaskim, porośniętym trawą. Na gruncie rosną samosieje drzew i krzewów. Działki przylegają do urządzonej publicznej drogi gminnej - ul. Leona Chrzanowskiego. Dostęp działek do drogi publicznej wymaga budowy zjazdu z przyległej ulicy.
W pasie drogowym przyległej ul. Leona Chrzanowskiego znajdują się sieci uzbrojenia terenu, tj. sieć energetyczna i kanalizacja deszczowa oraz kolektor sanitarny.
siedztwie, przy
W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się tereny niezabudowane, a w dalszym są ul. Jana Kilińskiego, znajdują się nieruchomości wykorzystywane na cele usługowo – handlowe.
Działki gruntu nie s
ą
przedmiotem obci
ąż
e
ń
, ani zobowi
ą
za
ń.
W ewidencji gruntów wykazano dla działek użytek gruntowy z grupy użytki rolne, oznaczony symbolem – Ł- łąki trwałe, częściowo klasy III, a częściowo klasy V, tj.:
- dla działki nr 38/2: dla powierzchni 0,7610 ha – klasa III, a dla powierzchni 0,0017 ha – klasa V;
- dla działki nr 72/2 – klasa III.
Przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze podlega przepisom ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2015r. poz. 909 z późn. zm.).
Usunięcie drzew i krzewów z terenu działek może nastąpić zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016r. poz. 2134). Wszelkie informacje związane z wycinką drzew lub krzewów można uzyskać w Wydziale Infrastruktury Komunalnej Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.
W celu uzbrojenia działek w media, potencjalny inwestor we własnym zakresie zobowiązany będzie do uzyskania warunków technicznych od gestorów sieci na włączenie planowanej inwestycji do istniejącej infrastruktury technicznej, po przedstawieniu zapotrzebowania na poszczególne media.
Przeznaczenie nieruchomości:
Teren, na którym położone są działki nie jest objęty ustaleniami żadnego obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego miasta i nie ogłoszono o przystąpieniu przez Gminę Ostrowiec Świętokrzyski do sporządzania planu miejscowego w odniesieniu do obszaru działek nr 38/2 i nr 72/2. Dla obszaru w/w działek, decyzją Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego z dnia 19 lutego 2015 r. znak: WPR-I.6730.165.2014.KOD, ustalone zostały warunki zabudowy, polegające na budowie budynku usługowego (o powierzchni sprzedaży do 500 m 2 ), budowie parkingu do 30 miejsc postojowych oraz budowie zjazdu publicznego z ulicy Leona Chrzanowskiego (działka nr 22/1; Obręb 34, ark. 5). W przypadku zamiaru realizacji przez Nabywcę działek, innego, zamierzonego celu, wymagane będzie uzyskanie decyzji Prezydenta Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego o warunkach zabudowy, na zasadach i w trybie określonym ustawą z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 z późn. zm.), od której uzależnione jest wydanie pozwolenia na budowę.
Informacje szczegółowe w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania w/w działek można uzyskać w Wydziale Planowania i Rozwoju Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego.
W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Ostrowiec Świętokrzyski, działki przeznaczone do sprzedaży, znajdują się w jednostce strukturalnej, oznaczonej symbolem „E1", na obszarze określonym zgodnie z załącznikiem graficznym jako „tereny łąk, osiedlowe tereny otwarte, obszary towarzyszące ciekom wodnym, dla których proponuje się wprowadzenie funkcji terenów otwartych". Zgodnie z ustaleniami studium, teren objęty jednostką strukturalną „E1", położony jest w obszarze zagrożenia powodziowego.
Warunkiem przystąpienia do przetargów jest:
* Okazanie dowodu tożsamości,
* Okazanie dowodu wpłaty wadium,
* W przypadku uczestnictwa w przetargach osób prawnych – przedłożenie aktualnego wypisu z właściwego dla danego podmiotu rejestru. W przypadku reprezentowania osoby prawnej przez pełnomocnika, oprócz aktualnego wypisu przedłożenie notarialnie potwierdzonego pełnomocnictwa upoważniającego do uczestnictwa w przetargu i nabycia działek gruntu nr …………………./ podać nr działek/, za wylicytowaną przez niego cenę.
* W przypadku uczestnictwa w przetargach pełnomocnika reprezentującego osobę fizyczną – okazanie pełnomocnictwa z podpisem potwierdzonym notarialnie upoważniającym do uczestnictwa w przetargu i nabycia działek gruntu nr …………………./ podać nr działek/, za wylicytowaną przez niego cenę.
* W przypadku uczestnictwa w przetargach jednego z małżonków – przedłożenie pisemnej zgody współmałżonka (z podpisem potwierdzonym notarialnie lub złożonym w obecności pracownika Referatu Przetargów i Zamówień Publicznych) do reprezentowania go w przetargu i nabycia działek gruntu nr …………………./ podać nr działek/ za środki pochodzące z majątku wspólnego, za wylicytowaną przez niego cenę lub też złożenie przez osobę przystępującą do przetargu oświadczenia woli, że nabycie działek gruntu nr …………………./ podać nr działek/ nastąpi na majątek odrębny.
Nabycie działek gruntu przez cudzoziemców wymaga uzyskania zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych, na zasadach i w trybie określonym w ustawie z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2014 r. poz. 1380, z późn. zm.). Cudzoziemiec zamierzający przystąpić do przetargu zobowiązany jest przed rozpoczęciem przetargu przedłożyć Komisji Przetargowej promesę wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości.
Wadia wpłacone przez osoby, które wygrają przetargi, zalicza się na poczet cen nabycia działek gruntu.
Oferentom, którzy nie wygrają przetargów, wadia zwraca się niezwłocznie – nie później niż przed upływem 3 dni od dnia zamknięcia lub odwołania przetargów – przelewem na wskazane konto.
W przypadku uchylenia się Nabywcy wyłonionego w przetargu od zawarcia umowy notarialnej, wadium nie podlega zwrotowi.
Koszty związane z zawarciem umów sprzedaży działek gruntu w formie aktów notarialnych oraz opłat sądowych związanych z dokonaniem wpisów w księgach wieczystych, ponoszą Nabywcy.
Okazanie przebiegu granic działek gruntu przez geodetę uprawnionego, pozostaje po stronie
Nabywców i na ich koszt.
Szczegółowych informacji o przetargach udziela:
- na temat warunków przetargów – Referat Przetargów i Zamówień Publicznych tel. 41 26-72-133,
- na temat wyżej wymienionych działek gruntu - Referat Obrotu Nieruchomościami Wydziału Mienia Komunalnego Urzędu Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego przy ul. Jana Głogowskiego 3/5, pokój 214, tel. 41 26-72-224.
Prezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego zastrzega sobie prawo odwołania przetargów, w przypadku zaistnienia ważnych powodów będących podstawą ich odwołania.
Ostrowiec Świętokrzyski, dnia 02.06.2017r.
W załączeniu szkic sytuacyjny
Z up. Prezydenta Miasta Marzena Dębniak Wiceprezydent Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego | <urn:uuid:2a376a02-db4e-43d7-9f6e-be7d3876cce5> | finepdfs | 1.047852 | CC-MAIN-2020-10 | http://bip.um.ostrowiec.pl/attachments/download/4151 | 2020-02-19T13:28:58+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-10/segments/1581875144150.61/warc/CC-MAIN-20200219122958-20200219152958-00335.warc.gz | 21,689,998 | 0.999913 | 0.99993 | 0.99993 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2675,
6501,
10370,
13551
] | 2 | 0 |
Konferencje – Zjazdy – Spotkania
Sprawozdanie z XIV Ogólnopolskich Dni Prawniczych
„Prawnik XXI wieku”
Ogólnopolskie Dni Prawnicze, organizowane przez Zrzeszenie Prawników Polskich, mają już swoją historię, która świadczy o tym, że zainteresowanie nimi zawsze było duże w środowisku prawniczym, problemy podnoszone w trakcie obrad były dobrze dobrane, a potrzeba spotykania się prawników różnych profesji była powszechnie akceptowana. Nadal więc idea spotykania się osób wykonujących zawody prawnicze jest aktualna i pożyteczna.
XIV Ogólnopolskie Dni Prawnicze, pod tytułem „Prawnik XXI wieku”, które odbywały się w dniach 24-27 maja br. w Warszawie, miały na celu ukazanie stanu wykonywania zawodu prawnika podlegającego wyzwaniom współczesnych potrzeb ustrojowych i gospodarczych, a także ocenę aktualnego modelu kształcenia prawniczego, jaki ukształtował się na polskich uczelniach i ustalenie, na ile odpowiada on zapotrzebowaniu społecznemu.
Program XIV Ogólnopolskich Dni Prawniczych był niezwykle bogaty w propozycje merytoryczne, które w formie wykładów, warsztatów, dyskusji panelowych i pokazów, a także rozprawy sądowej, stanowiły atrakcyjną ofertę dla każdego uczestnika tego spotkania.
Inauguracja odbyła się w sali Pod Kopułą w siedzibie Ministerstwa Gospodarki. Uroczystego otwarcia dokonał dr Ludwik Sobolewski–Prezes
Zrzeszania Prawników Polskich. Po serii oficjalnych wystąpień zabrała głos przedstawicielka Ministra Sprawiedliwości – Małgorzata Manowska – Podsekretarz Stanu w tymże ministerstwie.
Prowadzenie oficjalnej części XIV Ogólnopolskich Dni Prawniczych powierzone zostało p. notariusz Tamarze Żurakowskiej, która zresztą radziła sobie wyśmienicie, ona też czuwała przez cały czas nad stroną merytoryczną i organizacyjną tej imprezy.
Notariuszy reprezentował – Andrzej Urbanik – wiceprezes Krajowej Rady Notarialnej.
Prezentacje tematów odbywały się w grupach panelowych, w których przedstawiciele danych zawodów lub też moderatorzy dokonywali wprowadzenia, a następnie zachęcali do dyskusji i wypowiedzi.
Dużo emocji i kontrowersji wywołał model edukacji prawniczej w trakcie studiów (panel I) połączony z prezentacją projektu ustawy o licencjach prawniczych\(^1\).
Projekt tej ustawy określa warunki uprawniające do odpłatnego: udzielania porad prawnych, sporządzania opinii prawnych, pism procesowych, występowania przed sądami i trybunałami, organami dochodzeniowo-sledczymi, a także organami administracji publicznej i podmiotami wykonującymi zadania z zakresu administracji publicznej (czynności prawnicze). Ustawa określa także obowiązki i prawa osób wykonujących czynności prawnicze i zasady nadzoru nad osobami wykonującymi czynności prawnicze.
Wykonywanie czynności prawniczych oparte jest na zasadach konkurencji, wymaga posiadania licencji prawniczych, przyznawanych osobom fizycznym, które muszą spełniać określone w ustawie warunki. Licencje prawnicze są trzystopniowe, każda z nich uprawnia do podejmowania wymienionych w ustawie czynności prawnych. Licencje prawnicze przyznaje Prawnicza Komisja Licencyjna na wniosek osoby zainteresowanej. Komisja ta publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej wykaz osób, które posiadają licencję prawniczą wraz z podaniem stopnia i numeru licencji prawniczej. Prawnicza Komisja Licencyjna odmawia przyznania
\(^1\) Zob. Vademecum Notariusza – Zbiór przepisów 2007, red. R. Sztyk, Warszawa-Kluczbork 2007, s. 1191.
licencji prawniczej m.in. osobie, która pozbawiona została prawa prowadzenia kancelarii notarialnej (art. 9 pkt 4 lit. d). Ponadto ustawa reguluje także m.in. szkolenia w jednostkach akredytowanych, egzamin prawniczy, zasady wykonywania czynności prawniczych, rolę i zadania Prawniczej Komisji Licencyjnej oraz przepisy karne, w myśl których, kto wykonuje czynności prawnicze, nie będąc do tego uprawnionym, podlega karze grzywny do 50 000 zł.
Prezentacja ogólnych założeń i rozwiązań projektu ustawy o licencjach prawniczych wywołała ożywioną dyskusję wśród uczestników tego panelu. Przeważały głosy krytyczne oceniające tę propozycję Ministerstwa Sprawiedliwości, wyrażano obawy przed obniżeniem się jakości pracy prawników oraz zagrożeniem standardów wykonywania zawodu.
Równocześnie została przedstawiona modernizacja prawa cywilnego (panel II). Moderatorami tego panelu byli: prof. dr hab. Michał Romanowski (Uniwersytet Warszawski), not. Leszek Zabielski (członek KRN) oraz dr Jacek Górecki (Uniwersytet Śląski), który przedstawił wybrane nowe instytucje prawa spadkowego.
Ciekawym też tematem było zasygnalizowanie możliwości powagienia się nowej regulacji prawnej dotyczącej transgranicznego łączenia się spółek kapitałowych jako przykładu realizacji idei wspólnego rynku europejskiego w pracach Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego – Nowelizacja Kodeksu Spółek Handlowych (dr Adam Opalski i prof. dr hab. Michał Romanowski).
W wystąpieniu prof. dr hab. Michała Romanowskiego, członka Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, wyeksponowane zostały przykłady nowych rozwiązań kodeksu cywilnego, który ma być już za kilka lat zmodyfikowaną w poważnym stopniu regulacją prawną. Jej główne założenia stały się przedmiotem dyskusji prawniczej, zainteresowanych warto odesłać do Zielonej Księgi, jaka została przygotowana specjalnie dla upowszechnienia wyników prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego\(^2\).
Natomiast w ramach panelu III poświęconego aplikacjom poszukiwano optymalnego modelu kształcenia zawodowego, który zorganizowano
---
\(^2\) J. Jacyszyn, *Prace nad optymalną wizją Kodeksu cywilnego „Zielona Księga”*, Rejent 2007, nr 2, s. 25 i nast.
jako rozprawę przed Trybunałem Konstytucyjnym, gdzie toczył się spór o ustawę o tzw. dostępie do zawodów prawniczych. Składem orzekającym kierowała p. Teresa Romer, sędzia Sądu Najwyższego, a ciekawym uzupełnieniem było wystąpienie mec. Witolda Daniłowicza, partnera zarządzającego „Kancelarii White & Case”, który próbował odpowiedzieć na pytanie: „Aplikacje – przeżytek czy konieczność?”.
Znaczne ożywienie wzbudził drugi poruszany przez niego temat postulujący reformę organizacji zawodów prawniczych w Polsce w świetle tendencji światowych. Mec. W. Daniłowicz jest znaną osobą w środowisku prawniczym, wypowiadał się na ten temat na łamach prasy\(^3\), proponując nowe rozwiązania w zakresie organizacji usług prawniczych. Jego zdaniem nadszedł czas na kompleksową regulację usług prawniczych, dotychczasowy model się przeżył, jest on nie tylko anachroniczny, ale wręcz szkodliwy zarówno dla samorządów zawodowych, jak i obrotu prawnego i gospodarczego. By podejść dla sprawy kompleksowo i na odpowiednim poziomie merytorycznym trzeba – zdaniem mec. W. Daniłowicza – skoncentrować się na odpowiedzi na następujące pytania:
1) Na czym polega świadczenie usług prawniczych?
2) Kto ma prawo świadczyć usługi prawnicze?
3) Jaka powinna być rola korporacji zawodowych?
4) Jak powinno być zorganizowane szkolenie kandydatów do zawodu?
5) Jak rozwiązywać problemy związane z tzw. okresem przejściowym?
Tak zarysowany obszar zagadnień próbował krótko zaprezentować uczestnikom tego spotkania.
Kolejny, IV panel był poświęcony tematowi „Zawody prawnicze w świetle dyrektyw unijnych”. Występowali: eurodeputowany Janusz Wojciechowski (moderator), który też pokrótce przedstawił dyrektywy unijne dotyczące zawodów prawniczych; prof. dr hab. Jerzy Jacyszyn (Uniwersytet Wrocławski) postawił pytanie, czy prawnikom potrzebny jest lobbing i wskazywał na możliwości wykonywania usług lobbistycz-
---
\(^3\) W. Daniłowicz, Powinna powstać jednak korporacja prawnicza, Rzeczpospolita z 2007 r., nr 93.
\(^4\) Szerzej w odniesieniu do notariuszy zob. J. Jacyszyn, Czy notariatowi potrzeby jest lobbing? Rejent 2007, nr 4, s. 176.
nych w ramach kancelarii prawniczych\(^4\). Następnie przedstawiciel Prokuratury Krajowej omówił pozycję ustrojową prokuratury w świetle proponowanych zmian o prokuraturze. W dużym stopniu odnosił się do tego także prok. Krzysztof Pakulski – Prezes Stowarzyszenia Prokuratorów RP, a Andrzej Kuligowski – wiceprezes Krajowej Rady Komorniczej oraz komornik Michał Redelbach scharakteryzowali przygotowanie do zawodu w aspekcie działalności egzekucyjnej w krajach Unii Europejskiej.
W formie paneli odbyła się także:
– rozprawa karna przy wykorzystaniu elektronicznych nośników informacji w Sądzie Okręgowym w Warszawie, która ukazała uczestnikom korzyści procesowe, jakie stwarza wdrożenie tego systemu w praktyce stosowania prawa,
– dyskusja wokół pytania, dlaczego prawnicy powinni lubić mediacje,
– aspekty prawne i rola prawników w umiędzynaradawianiu polskiego rynku kapitałowego.
W XIV Ogólnopolskich Dniach Prawniczych brało udział około 200 osób, reprezentujących wszystkie korporacje prawnicze, uniwersyteckie wydziały prawa, jak i inne uczelnie publiczne i prywatne, kancelarie prawnicze oraz wymiar sprawiedliwości.
Widoczna była grupa ELSY – Poland, która wnosiła świeże spojrzenie na wiele trudnych problemów związanych z kształceniem prawniczym i poszukiwaniem swojego miejsca w zawodach prawniczych.
Wśród uczestników dość dużo pojawiło się notariuszy z wielu izb notarialnych, a jednym z głównych współorganizatorów było Stowarzyszenie Notariuszy Rzeczypospolitej Polskiej z prezes Anną Dańko-Roesler na czele, jednocześnie członkiem Rady Programowo-Naukowej ZPP. Niezastąpiona przez czas całych XIV Ogólnopolskich Dni Prawniczych okazała się not. Tatiana Żurakowska, która służyła pomocą w każdej sprawie.
W podsumowaniu obrad brał udział także not. Jacek Wojdyło – prezes KRN, obecny był też w dyskusjach panelowych not. Jan Gielec – wiceprezes KRN.
Bez wątpienia hasło „Prawnik XXI” wieku, pod którym toczyły się obrady, wystąpienia, dyskusje i panele, nie zostało do końca rozszyfrowane, nie jest to zresztą takie proste, skoro żyjemy i pracujemy w warunkach ciągłych zmian prawa publicznego i prywatnego. Pojawiają się
też nowe pomysły zawodowe i korporacyjne, wzrasta presja na środowisko prawnicze, padają pomysły znacznego ograniczenia autonomii samorządowej.
Nie ma żadnej wątpliwości, że wiek XX był stuleciem wyjątkowym w historii rozwoju naszej cywilizacji. Zmiany, jakie w ciągu stu lat zachodziły, były tak szybkie i głębokie, że nieuchronnie doprowadziły do powstania nowej sytuacji społecznej.
Obecny rynek gospodarczy staje się coraz bardziej konkurencyjny, dostęp do niego jest łatwiejszy, choćby dzięki Internetowi, cyberprzestrzeń to duże wyzwanie dla prawników, ułatwia im pracę, ale jednocześnie przynosi wiele problemów prawnych, o których żywo się dyskutuje w kręgu ludzi nauki i praktyki gospodarczej.
Maleje wpływ państwa narodowego i tożsamości narodowej w obrocie gospodarczym, rozwija się rynek usług transgranicznych. Od przyszłego roku będzie można łączyć spółki polskie ze spółkami z unijnymi. Projekt ustawy o transgranicznym łączeniu się spółek został już przyjęty przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego. Został on opracowany na podstawie unijnej dyrektywy w sprawie transgranicznego łączenia się spółek kapitałowych (Nr 2005/56/WE).
Znikają szczelne dotychczas granice i bariery między poszczególnymi państwami Europy, powstają nowe regulacje prawne – w tym dotyczące zawodów prawniczych – w obrębie wspólnoty, której stajemy się częścią, także w zakresie wykonywania wielu różnych zawodów. Pojawili się wreszcie świadczący pomoc prawną prawnicy zagraniczni, coraz też więcej specjalności jest podejmowanych w Polsce przez osoby pochodzące z różnych krajów Unii Europejskiej.
Według prognoz w ciągu najbliższych 10 lat ma powstać ok. 300 nowych zawodów i specjalizacji. Wypada zauważyć, że i w zawodach prawniczych następuje wyraźne ożywienie, obok bowiem tradycyjnych zawodów prawniczych paleta zawodowa została wzbogacona o referendarza sądowego, asystenta sędziego; padają propozycje, by utworzyć referendarzy notarialnych. Uchwalona została ustawa o licencji syndyka,
____________________
5 Zob. szerzej M. Domalski, Będzie można łączyć spółki ponad granicami, Rzeczpospolita z 26 marca 2007 r., nr 72, s. C3.
o której stanowi art. 157 ust. 3 prawa upadłościowego i naprawczego. Ma ona zastosowanie również do nadzorcy sądowego i zarządcy, ustanawianych przez sąd upadłościowy. Ustawa znacznie podwyższa wymagania, jakie musi spełnić syndyk. Zarówno warunki, jak i tryb uzyskiwania statusu syndyka wywoływały duże emocje i w środowisku sędziów, i samych zainteresowanych.
Coraz głośniej też mówi się o reformie zawodu biegłego sądowego, którego rola w postępowaniach sądowych ma być zbliżona do roli sędziego. Pojawił się zawód mediatora, negocjatora prawnego oraz prawnika zajmującego się lobbingiem.
Pojawiają się nowe typy usług, np. w zakresie wizerunku prawnego firmy czy kancelarii prawniczej. Kształtuje się podział na prawników obsługujących tylko przedsiębiorców czy wielkie przedsięwzięcia gospodarcze oraz tych, którzy pracując w sferze publicznej, uznawani są za osoby zaufania publicznego, a nawet funkcjonariuszy publicznych.
Tworzy się zawód legislatora na użytek władz samorządowych i organów państwa. Na potrzebę utworzenia profesji legislatora wskazuje praktyka ustawodawcza, a także coraz głośniejsze głosy w tym środowisku\(^6\).
Dynamicznie rozwija się zawód windykatorów, wyraźnie już w pewnym stopniu konkuruje z komornikami sądowymi, których objęła niedawna kolejna reforma zawodowa, idąca w kierunku „otwarcia tego zawodu”.
Poszerza się сфера osób zajmujących się informatyką prawniczą, a także udzielaniem porad za pomocą Internetu. Powstają nowe zawody wytwarzone potrzebami unijnymi, pojawiają się specjaliści od wykorzystania funduszy strukturalnych czy też innych środków, które oferuje nam Unia Europejska.
Wiedza i umiejętności to już nie tylko domena naukowców czy też pewnych elit, to coraz bardziej kapitał (inwestycja) dla specjalistów w danych dziedzinach, takich jak: prawo, medycyna, psychologia spo-
---
\(^6\) Zob. M. Granieccki, *W procesie tworzenia prawa potrzebni są również fachowcy*, Rzeczpospolita z 16 marca 2007 r., nr 64, s. C4; M. Przychodzki, Z. Śpiewałk, *Legislacja: stanowienie prawa to nie to samo co jego artykułowanie*, Rzeczpospolita z 16 kwietnia 2007 r., nr 89, s. C8.
łeczna i handlowa, technologie i informatyka, analityka gospodarcza i doradztwo zawodowe i wiele innych.
Wszystko to sprawia, że „Prawnik XXI” wieku musi wykonywać swój zawód na odpowiednio wysokim poziomie, świadczyć usługi prawnicze przy wykorzystaniu nowoczesnych technik komunikacji elektronicznej, posiadać odpowiednie walory etyczne i psychiczne, by sprostać nie tylko wyzwaniom tych czasów, ale – co najważniejsze – zaspokajać potrzeby w interesie publicznym i społecznym.
Na zakończenie XIV Ogólnopolskich Dni Prawniczych podjęto jednogłośnie uchwałę o następującej treści:
„XXI wiek stawia przed całym środowiskiem prawniczym nowe wyzwania będące konsekwencją wstąpienia do Unii Europejskiej, postępującej globalizacji oraz wpływu nowych technologii w ramach społeczeństwa informatycznego.
Wyzwania te, w pierwszej kolejności powinny determinować model kształcenia prawniczego, który zmierzać ma do zapewnienia wiedzy prawniczej i szeroko pojętej wiedzy humanistycznej. Nasza obecność w Unii Europejskiej zmienia postrzeganie zawodu prawnika, który w obecnych warunkach powinien być przygotowany do wykonywania zawodu nie tylko w Polsce, ale i w Unii Europejskiej.
Kolejne etapy kształcenia prawniczego powinny odbywać się w ramach aplikacji, stanowiących w ocenie zebranych optymalną drogę do zawodu. Szczególnie ważną rolę odgrywa właściwa organizacja i treść aplikacji prawniczych, na które istotny wpływ powinny mieć samorządy zawodowe.
Występujące słabości w funkcjonowaniu zawodów prawniczych powinny być rozwiązywane przy czynnym udziale samorządów zawodowych, a nie poprzez tworzenie nowych zawodów prawniczych. W tym kontekście zebrani wyrażają sprzeciw, wobec projektu utworzenia nowego zawodu – licencjonowanego prawnika.
Zebrani nie są przeciwni poszerzaniu dostępu do zawodów prawniczych, lecz wyrażają dezaprobatę wobec prób obniżania standardów dostępu do tych zawodów.
Prawnicy dostrzegają konieczność zmian w prawie zmierzających do wzmożenia ochrony praw i wolności jednostki. W demokratycznym
państwie prawnym podstawowym gwarantem prawidłowego funkcjonowania prawa są Sądy, Trybunały i niezależna Prokuratura.
Zebrani wyrażają zaniepokojenie wobec zmian w prawie, zwiększających uprawnienia Ministra Sprawiedliwości w stosunku do władzy sądowniczej, które mogą wpływać na ograniczenie niezawisłości sędziowskiej;
Zebrani opowiadają się za zaprzestaniem wykorzystywania prokuratury jako instrumentu doraźnych działań politycznych;
Zebrani w pełni podzielają formułowane w ostatnim czasie przez różne środowiska prawnicze, w szczególności uniwersyteckie, obawy co do zagrożeń dla podstaw demokratycznego państwa prawnego.
Wyrażając aprobatę dla działań Ministerstwa Sprawiedliwości związanych z unowocześnianiem infrastruktury wymiaru sprawiedliwości zebrani deklarują gotowość współdziałania w celu unowocześniania modelu prawa, kształcenia prawnika, budowania zaufania do prawa i instytucji ochrony prawnej”.
Jerzy Jacyszyn | <urn:uuid:594b6a8f-7916-4758-82c1-03aa81a9e1fa> | finepdfs | 2.074219 | CC-MAIN-2021-43 | https://u227.e-cryptex.pl/app/appStowarzyszenieS/publikacje/2007/6/1582.pdf | 2021-10-21T15:22:42+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-43/segments/1634323585424.97/warc/CC-MAIN-20211021133500-20211021163500-00534.warc.gz | 723,832,164 | 0.999974 | 0.999979 | 0.999979 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1338,
3408,
5581,
7705,
9850,
11988,
14118,
16148,
17086
] | 1 | 1 |
KURS/SZKOLENIE
Perspektywy naukowe, innowacyjne metody i technologie kształcenia w systemie szkolnictwa wyższego Unii Europejskiej, w tym Polski
| Autor kursu | dr Olena Burunova | |
|---|---|---|
| Dziedzina wiedzy | Dziedzina nauk społecznych | |
| Forma zajęć | On-line, e-nauka | |
| Liczba godzin | 180 godzin / 6 ECTS | |
| Cena Kursu | 350 złotych | |
| Terminy | 19.06.2023 r. – 15.07.2023 r. | |
| Cel kursu | | Uzyskanie przez uczestników wiedzy, umiejętności |
| | | i kompetencji społecznych dotyczących międzynarodowych perspektyw |
| | | naukowych, innowacyjnych metod i technologii kształcenia w systemie |
| | | szkolnictwa wyższego oraz nabycie praktycznych umiejętności |
| | | opracowywania własnych projektów edukacyjnych. |
| Opis szczegółowy | | Program kursu: |
| | | Moduł 1. System szkolnictwa wyższego UE, w tym Polski |
| | | 1. System szkolnictwa wyższego wybranych państw UE. |
| | | 2. System edukacji w Polsce. |
| | | 3. Etapy rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce. |
| | | 4. Prawne uregulowania systemu szkolnictwa wyższego w Polsce. |
| | | 5. Struktura szkolnictwa wyższego w Polsce. |
| | | 6. Uczelnie w Polsce. |
| | | 7. Kadra akademicka. |
| | | Moduł 2. Mobilność akademicka w szkolnictwie wyższym |
| | | 1. Programy unijne dotyczące szkolnictwa wyższego. |
| | | 2. Ramy prawne mobilności akademickiej. |
| | | 3. Mobilność studentów i doktorantów. |
| | | 4. Mobilność kadry akademickiej oraz administracyjnej. |
| | | Moduł 3. Organizacja procesu kształcenia w uczelni wyższej |
| | | 1. Struktura uczelni. |
| | | 2. Prezentacja systemu jakości kształcenia w Uczelni, sposobów jej |
| | | ewaluacji i form udziału studentów w działaniach doskonalących jakość |
| | | kształcenia w Uczelni. |
| | | 3. Plan i program studiów. Rodzaje zajęć, formy zaliczeń przedmiotów. |
| | | System punktacji ECTS. Karty przedmiotów. Efekty uczenia się i ich |
| | | weryfikacja. Wybór przedmiotów. |
| | | 4. Regulamin studiów, regulamin dyplomowania i inne akty prawne |
| | | obowiązujące w uczelni, w tym: polityka antymobbingowa i |
| | | antykorupcyjna. |
| | | | 5. Metoda tutoringu akademickiego i tutoringu rozwojowego. |
|---|---|---|---|
| | | | 6. Kształcenie na odległość. |
| | | | 7. Dziekanat i Wirtualny Dziekanat (USOS web). |
| | | | Moduł 4. Projekty oraz działalność naukowo-badawcza uczelni wyższej |
| | | | 1. Podstawy prawne działalności naukowej na uczelni. |
| | | | 2. Formy organizacji działalności naukowej na uczelni. |
| | | | 3. Projekty badawcze. |
| | | | 4. Publikacje w czasopismach naukowych. |
| | | | Moduł 5. Opracowanie indywidualnego projektu edukacyjnego: od |
| | | | teorii do praktyki |
| | | | Stworzenie przestrzeni do wspieranie nauczycieli w refleksyjnym |
| | | | projektowaniu środowiska aktywnego uczenia się. |
| | | | Wymiana poglądów i doświadczeń w zakresie metodyki nauczania oraz |
| | | | obsługi narzędzi dydaktycznych i sposobów komunikacji oraz wspierania |
| | | | w tym procesie studentów. |
| | | | Budowanie wspólnoty nauczycieli akademickich. |
| | | | Konsultacje indywidualne na wybrany temat projektu. |
| | | | Prezentacja opracowanych projektów edukacyjnych. |
| Do kogo kurs jest kierowany | | Kadry naukowo-dydaktycznej instytucji szkolnictwa wyższego w Ukrainie | Kadry naukowo-dydaktycznej instytucji szkolnictwa wyższego |
| | | | w Ukrainie |
| Wymagane dokumenty | | | Warunkiem uczestnictwa w kursie jest przesłanie Deklaracja uczestnictwa w |
| | | | kursie/szkoleniu (doc. 53 KB) oraz zaświadczenie o zatrudnieniu na adres e- |
| | | | mail: firstname.lastname@example.org |
| | Wymogi związane | Test końcowy | Test końcowy |
| | z ukończeniem | | |
| | kursu | | |
| Warunki otrzymania zaświadczenia o ukończeniu kursu | Warunki otrzymania | | Zaświadczenia może być wydane osobie, która spełniła wszystkie wymogi |
| | zaświadczenia o | | określone w programie kształcenia, w szczególności osiągnęła określone |
| | ukończeniu kursu | | programem kształcenia efekty uczenia się i liczbę punktów ECTS poprzez |
| | | | uczestnictwo w szkoleniu w wymiarze 180 godzin, wykonanie zadań |
| | | | przewidzianych w programie, rozwiązanie testu końcowego (ponad 50% |
| | | | poprawnych odpowiedzi). |
| | | | Warunkiem otrzymania certyfikatu jest terminowe wniesienie wymaganej |
| | | | opłaty za kurs. |
| KONTAKT | | | Uniwersyteckie Centrum Kształcenia Ustawicznego Uniwersytetu |
| | | | Humanistyczno - Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie |
| | | | ul. Zbierskiego 2/4, pok. 3.09 |
| | | | 42-201 Częstochowa |
| | | | tel: 34 3783 119;34 3783 120 |
| | | | e-mail:email@example.com |
| | | | dr Olena Burunova |
| | | | e-mail: firstname.lastname@example.org |
| | | | tel: +48889671652 | | <urn:uuid:9d505019-bc76-4fb1-bc65-320cff7d2e30> | finepdfs | 2.146484 | CC-MAIN-2023-40 | http://www.ucku.ujd.edu.pl/uploads/article/perspektywy-naukowe-innowacyjne--c083a60dcf.pdf | 2023-09-22T14:15:18+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233506420.84/warc/CC-MAIN-20230922134342-20230922164342-00536.warc.gz | 83,518,863 | 0.999452 | 0.999452 | 0.999452 | [
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
2158,
4879
] | 1 | 0 |
PIELGRZYMKA DO ŹRÓDEŁ SŁOWIAŃSKIEGO CHRZEŚCIJAŃSTWA
Termin: 17-19.04.2023
RAMOWY PROGRAM PIELGRZYMKI
Dzień 1:
Wyjazd z ustalonego miejsca w godzinach porannych. Nawiedzenie sanktuarium na Świętej Górze (Svatý Kopeček), do którego od stuleci licznie przybywają pielgrzymi oraz miłośnicy baroku. Zapoznanie się z historią miejsca. Zwiedzanie pięknej bazyliki pod wezwaniem Nawiedzenia Marii Panny z łaskami słynącym wizerunkiem Madonny z Dzieciątkiem. Monumentalny barokowy kompleks został zbudowany w miejscu, gdzie zgodnie z legendą przed ołomunieckim kupcem pojawiła się Matka Boska. Udział we Mszy św. Czas wolny na zakup pamiątek. Przejazd do Ołomuńca, którego starówka uważana jest za drugi, po Pradze, zespół zabytkowy w Czechach. Spacer po jedynym w swoim rodzaju centrum miasta zacznijemy od wzgórza, z Pałacem Biskupim, w którym niegdyś gościła Maria Teresa i Ludwig van Beethoven, a współcześnie papież Święty Jan Paweł II, następnie zobaczymy katedrę św. Wacława, której trzywietrowa bryła jest nieodłączną częścią panoramy miasta. Przejście w okolice rynku: kolumna Trójcy Świętej będąca największym skupiskiem rzeźb barokowych w ramach jednej struktury w Europie środkowej (obiekt będący na Liście UNESCO), wieża ratuszowa, zegar zbudowany w myśl zasad realizmu socjalistycznego oraz kaplica św. Jana Sarkandra – powstała w miejscu, w którym w 1620 roku zginął torturowany kapłan. Przejazd do hotelu. Zakwaterowanie, obiadokolacja i nocleg.
Dzień 2:
Śniadanie. Nawiedzenie sanktuarium w Velehradzie - Morawskiego Betlejem, będącego bez wątpienia najważniejszym miejscem kultu religijnego na Morawach i jednym z najważniejszych dla całej Europy wschodniej. Tu w IX wieku prowadzili swoją działalność misyjną święci bracia Cyryl i Metody, dzięki którym chrześcijaństwo dotarło także na tereny obecnej Polski. W 1990 i 1995 roku odwiedził to miejsce Święty Jan Paweł II. Jest to także jedno z czterech sanktuariori w których święty papież podarował złotą różę. Zapoznanie się z historią miejsca. Udział we Mszy św. Kolejno przejazd do Morawskiego Krasu, należącego do najwspanialszego regionu krasowego w środkowej Europie. Na całym jego terenie znajduje się więcej niż 1100 jaskiń, z których cztery udostępnione są dla zwiedzających. Są to: jaskinia Punkevní - z możliwością spływu łodziami podziemną rzeczką Punkvią połączoną ze zwiedzaniem dna przepaści Macocha, jaskinia Kateřinská, która słynie z unikatowych stalagmitów w kształcie słupa, jaskinia Balcarka z bogatą i kolorową naciekową dekoracją oraz Sloupsko-šošůvskie jaskinie, tworzone przez potężne korytarze i podziemne przepaści. Podczas pielgrzymki, proponujemy grupie zwiedzanie Jaskini Punkevní, która zdecydowanie zostanie w pamięci na długi czas. Kolejno przejazd do hotelu. Obiadokolacja i nocleg.
Dzień 3:
Śniadanie, wykwaterowanie z hotelu. Przejazd do Brna - drugiego co do wielkości miasta Czech. Spacer po mieście, podczas obaczymy m.in.: Bazylikę Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, kościół św. Michała, XVI-wieczny Dům pánů z Kunštátu - jeden z ważniejszych renesansowych zabytków Brna. Zajrzymy na rynki Starego Miasta, bo jest ich aż dwa! - Namesti Svobody i Zelný Trh. Na koniec wizyty w Brnie, spacer po parku okalającym zamek Špilberk, górujący nad Brnem. Słynna forteca dziś raczej nie przypomina twierdzy, która przez lata uchodziła za niedzobytą. Do naszych czasów przetrwały jedynie położone na wzgórzu zabudowania zamkowe z systemem bastionów. Jednak samo położenie Zamku pozwoliło uzmysłowić sobie, jak trudno było zdobyć Špilberk kilkaset lat temu. Na zakończenie pielgrzymki proponujemy przejazd do najważniejszego Sanktuarium Maryjnego na Morawach, którym jest Svatý Hostýn. Setki tysięcy pielgrzymów rocznie podziwiają bazylikę mniejszą Wniebowzięcia Panny Marii i oryginalną Drogę krzyżową. Od Kaplicy wodnej, gdzie bije źródło z cudowną wodą, do bazyliki prowadzi 250 schodów. Świątynia wraz z domami pielgrzyma i zabytkową kamienną wieżą widokową stoi na szczycie góry o wysokości 735 m n.p.m. nad byłym szlakiem bursztynowym prowadzącym od Bałtyku do Adriatyku. Udział we Mszy św.
Po zwiedzaniu wyjazd w drogę powrotną i zakończenie pielgrzymki.
CENA ZAWIERA
- transport komfortowym autokarem z klimatyzacją,
- zakwaterowanie: 2 noclegi w hotelu/osrodku/pensjonacie w okolicy Brna (pokoje 2-, 3-osobowe z łazienkami),
- wyżywienie: 2 śniadania i 2 obiadokolacje serwowane,
- opiekę pilota na całej trasie wycieczki,
- opiekę duchowną kapłana,
- opiekę przewodnika lokalnego w Olomuńcu i Brnie,
- rezerwację Mszy św.,
- zestawy audio guide dla każdego z uczestników,
- ubezpieczenie Signal Iduna KL, CP, NNW, bagaż,
- składki na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny oraz Turystyczny Fundusz Pomocy.
CENA NIE ZAWIERA
- biletu wstępu do Bazyliki w Velehradzie, biletu wstępu do Jaskini Punkvy, datków na odwiedzanie sanktuaria - łącznie ok. 500 KC, tj ok. 100 zł. | e226e688-548b-4f5b-a2b6-b9b9f1def140 | finepdfs | 1.102539 | CC-MAIN-2023-50 | https://moja-pielgrzymka.eu/wp-content/uploads/Morawy-na-strone-kwiecien-1.pdf | 2023-12-09T10:39:14+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100909.82/warc/CC-MAIN-20231209103523-20231209133523-00758.warc.gz | 451,643,566 | 0.999659 | 0.999774 | 0.999774 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
2779,
4871
] | 1 | 0 |
TECH MACHINES
PODRĘCZNIK NAUCZYCIELA
45002
LEGOeducation.com
## SPIS TREŚCI
### Podręcznik nauczyciela – wprowadzenie .......................... 3
### Rozwijane umiejętności – tabela ........................................... 7
### ZAJĘCIA
**Poziom początkujący – jak działają koła** ......................... 8
Poznawanie kół i ich funkcji
**Poziom początkujący – duże obciążenie** ............................ 10
Ciężar i poruszanie ciężkich przedmiotów
**Poziom początkujący – bezpieczeństwo przede wszystkim** ........ 12
Wyposażenie i bezpieczeństwo
**Poziom średniozaawansowany – specjalne elementy maszyn** .... 14
Poznawanie części maszyn oraz ich funkcji
**Poziom średniozaawansowany – maszyny do konkretnych zastosowań** .......... 16
Poznawanie maszyn, które pomagają rozwiązywać problemy
**Poziom średniozaawansowany – projekt parku** .................. 18
Budowanie maszyn, które wspólnie pracują przy projekcie
**Poziom zaawansowany – pomocne maszyny** ...................... 20
Budowa robotów, które pomagające wykonywać różne prace
**Poziom zaawansowany – pojazdy wodne** .......................... 22
Porównywanie typów pojazdów i projektowanie pojazdów podwodnych
Podręcznik nauczyciela — wprowadzenie
Do kogo skierowany jest podręcznik?
Podręcznik „Tech Machines” przeznaczony jest dla nauczycieli przedszkoli. Powstał, by pomóc nauczycielom we wczesnym rozwijaniu u dzieci zdolności technicznych, takich jak projektowanie, budowanie, analiza i rozwiązywanie problemów oraz badanie maszyn i ich sposobu działania.
Do czego służy podręcznik?
Seria zabawek konstrukcyjnych przeznaczonych dla dzieci w wieku przedszkolnym pozwala im budować pojazdy, maszyny, sprzęt budowlany oraz samodzielnie wymyślone modele i w ten sposób poznawać zagadnienia techniczne w znajomym otoczeniu.
Podręcznik nauczyciela „Tech Machines” zapewnia ciekawe i atrakcyjne możliwości poznawania nowych zagadnień, jednocześnie zachęcając dzieci do rozwijania zdolności naukowych, technicznych i matematycznych.
Podręcznik pozwala nauczycielom z przedszkoli organizować ciekawe zajęcia, podczas których dzieci będą poznawać koła, krażki, przeguby i inne części maszyn, a jednocześnie badać sposób ich działania. Specjalnie zaprojektowany śrubokręt pozwala dzieciom w bezpieczny sposób korzystać z narzędzi, zmieniając prace w zabawę. Co najważniejsze, podczas zajęć dzieci uczą się rozwiązywania problemów, a budowanie i prezentowanie modeli zwiększa ich kreatywność.
Jak realizowane są cele edukacyjne?
Podczas zajęć dzieci zetkną się z kluczowymi pytaniami, które pomogą im przejść proces praktycznego zastosowania umiejętności technicznych. Ponadto ćwiczenia w budowaniu z LEGO® DUPLO® pomogą dzieciom rozwijać kreatywność, dociekleliwość i chęć poznawania świata.
Zestaw Tech Machines zawiera kartę „Pierwsze kroki”, która opisuje pięć ćwiczeń ułatwiających szybkie zaprezentowanie zestawu dzieciom. Wykonując kolejne polecenia, nauczyciel przedstawi dzieciom unikalne elementy zestawu, w tym śrubokręty i klocki blokujące.
Podręcznik nauczyciela zawiera osiem scenariuszy zajęć. Zwięzły opis tematów podano w spisie treści. W zależności od wymaganego poziomu wiedzy i potrzebnych umiejętności kolejne zajęcia przypisano do jednego z następujących poziomów: podstawowy, średni/zaawansowany lub zaawansowany. Przy wyborze i adaptacji kolejnych zajęć można kierować się tym, które z nich okazać się najbardziej odpowiednie i ciekawe dla dzieci.
Do przeprowadzenia ćwiczeń i zajęć z podręcznika nauczyciela niezbędny jest zestaw LEGO Education Tech Machines (45002).
Dostosowanie do wymagań grupy
Tematy zajęć z zestawu Tech Machines można dopasować do potrzeb grupy i nauczyciela. Z każdego zestawu Tech Machines może korzystać jednocześnie maksymalnie czwórka dzieci, które mogą pracować w parach, jeśli opanowały już tę umiejętność. Biegłość w budowaniu modeli z partnerem wymaga od dzieci wielu ćwiczeń, co jest dobrą metodą uczenia się współpracy. Wyraźne polecenie budowania we współpracy z partnerem dotyczy tylko zaawansowanych ćwiczeń. Jeśli dzieci są na to gotowe, budowanie z partnerem można jednak włączyć do wszystkich ćwiczeń.
Struktura zajęć
Układ zajęć wspomaga naturalny przebieg nauki. To tak zwana metodyka 4C (pol. 4Z: Zacznij, Zbuduj, Zastanów się, Zastosuj) LEGO Education, która zapewnia skuteczne przyswajanie wiedzy. Trzy pierwsze etapy każdych zajęć to Zacznij, Zbuduj i Zastanów się. Można je przeprowadzić podczas jednej sesji. Etap Zastosuj wymaga od dzieci większego wysiłku i można go odłożyć na kolejne zajęcia.
Zacznij
Podczas tego etapu dzieci rozmawiają. Ma to na celu pobudzenie ich ciekawości i wykorzystanie posiadanej wiedzy, a jednocześnie przygotowanie do dalszej nauki.
Zbuduj
Na tym etapie dzieci uczestniczą w ćwiczeniach konstrukcyjnych. Budują modele osób, miejsc, rzeczy i pojęć, jednocześnie porządkując w głowie i zapamiętując nowo zdobyte informacje związane z budowlami.
Zastanów się
W trakcie tego etapu dzieci mają szansę porozmawiać i zastanowić się nad tym, co zbudowały, a także podzielić się swoimi spostrzeżeniami zdobytymi na etapie konstruowania.
Zastosuj
Ten etap przynosi nowe wyzwania, które opierają się na pojęciach przyswojonych wcześniej w trakcie zajęć. Daje to dzieciom możliwość stosowania nowo nabytych umiejętności przy wykonywaniu ćwiczeń rozszerzonych. Bez wielokrotnego przećwiczenia umiejętności nabytych wcześniej podczas zajęć dzieci mogą nie być gotowe do ukończenia etapu Zastosuj, który można w związku z tym przełożyć na jedną z późniejszych sesji.
Na co zwracać uwagę
Do opracowania zajęć Tech Machines użyto wytycznych edukacyjnych Narodowego Stowarzyszenia Edukacji Małych Dzieci (NAEYC), a także programu Head Start i standardów Next Generation Science Standards (NGSS). Podręcznik nauczyciela koncentruje się na wartościach poznawania zagadnień z zakresu matematyki, nauki i techniki. Przejrzyj tabelę rozwijanych umiejętności, aby zapoznać się z omówieniem wartości, o których mowa w podręczniku. Lista celów na końcu opisu każdych zajęć może pomóc w określeniu, czy każde dziecko rozwija odpowiednie umiejętności. Punkty z listy odpowiadają konkretnym ćwiczonym podczas zajęć umiejętnościom lub informacjom prezentowanym w ich trakcie.
| ROZWIJANE UMIEJĘTNOŚCI | ZAJĘCIA |
|------------------------|---------|
| | Jak działają koła | Duże obciążenie | Bezpieczeństwo przed wszystkim | Specjalne elementy maszyn | Maszyny do konkretnych zastosowań | Projekt parku | Pomocne maszyny | Pojazdy wodne |
| **NAUKI ŚCISŁE** | | | | | | | | |
| Rozwiązywanie problemów z użyciem strategii i planowania | | | | | | | | |
| Obserwowanie i opisywanie przedmiotów oraz zdarzeń | | | | | | | | |
| **TECHNOLOGIA** | | | | | | | | |
| Prawidłowe użycie urządzeń technicznych, takich jak koła czy proste narzędzia | | | | | | | | |
| Zadawanie pytań na tematy związane z nauką i techniką | | | | | | | | |
| **INŻYNIERIA** | | | | | | | | |
| Budowa materialnych modeli i ilustrowanie ich działania | | | | | | | | |
| Badanie, zadawanie pytań, obserwacje i zbieranie informacji, aby lepiej projektować maszyny lub narzędzia | | | | | | | | |
| Udział w procesie konstrukcyjnym przez projektowanie, budowanie i testowanie modeli | | | | | | | | |
| Zrozumienie i pokazanie, w jaki sposób narzędzia pomagają w rozwiązywaniu problemów i realizacji zadań | | | | | | | | |
| **MATEMATYKA** | | | | | | | | |
| Rozpoznawanie, porównywanie i nazywanie kształtów; nauka rozpoznawania różnych kształtów, z których składają się przedmioty | | | | | | | | |
| Użycie wyobraźni przestrzennej do zrozumienia przedmiotów i poruszania nimi | | | | | | | | |
| Porównywanie dwóch lub więcej przedmiotów lub cech | | | | | | | | |
Poziom początkujący — jak działają koła
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002), mała pochylnia lub materiały potrzebne do jej zbudowania
Słownictwo
pojazdy, koła, stabilny, toczyć się, test, rampa, bieźniki
Zacznij
Pokaż dzieciom kilka kół z zestawu Tech Machines.
Porozmawiajcie o cechach i działaniu kół.
Zadaj takie pytania jak:
- Jakiego kształtu są koła?
- Jak się poruszają?
- W jaki sposób pozwalają pojazdom jeździć?
Wspomnij, że łatwość toczenia wynika z okrągłego kształtu kół.
Wyjaśnij, że pojazdy z wieloma kołami mogą utrzymać równowagę i przewozić ciężkie ładunki.
Jeśli dzieci nie potrafią jeszcze używać śrubokrętów, pokaż, jak zbudować czterokołowy pojazd, przykręcają koła śrubokrętem.
Zbuduj
Poproś dzieci, aby zbudowały pojazd z czterema kołami.
Wyjaśnij, że mogą zaprojektować własne pojazdy lub poszukać pomysłów na kartach budowania.
- Niektóre dzieci sięgną po koła z pojedynczą oponą, a inne wezmą podwójne koła z gasienicą.
- W razie potrzeby pomóż zamontować wybrane koła.
W trakcie budowy pomóż dzieciom przykręcić koła śrubokrętem.
Gdy dzieci zakończą budowanie, poproś o sprawdzenie, czy pojazdy toczą się po podłodze.
CELE EDUKACYJNE
Dzieci:
• Poznają elementy zestawu Tech Machines
• Dowiedzą się więcej o funkcji kół
• Nauczą się rozpoznawać kształty i cechy
• Zyskają wyobraźnię przestrzenną, która pozwoli im zrozumieć, jak poruszają się pojazdy kołowe
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję na temat pojazdów zbudowanych przez dzieci.
Zadaj takie pytania jak:
- Jakiego rodzaju pojazd zbudowałeś/zbudowałaś?
- W jaki sposób koła pomagają pojazdowi się poruszać?
Daj dzieciom okazję do przerobienia modeli zgodnie z tym, czego się dowiedziały podczas testowania.
Poproś dzieci o ponowne przetestowanie pojazdów. Niech koniecznie umieszcza w nich jednego lub dwóch pasażerów!
Zastosuj
Zbuduj małą pochylnię i poproś dzieci, aby zjechały po niej swoimi pojazdami.
Zachęć dzieci do wypróbowania różnych konstrukcji czterokołowych pojazdów. Zaznacz, jak daleko dojechał każdy z nich.
Następnie całą grupą porównajcie i zestawicie z sobą różne konstrukcje oraz ich zdolność do zjeżdżania po pochylni.
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne zdolności:
• Technika — odpowiednie wykorzystanie elementów technicznych, takich jak koła lub proste narzędzia
• Technika — zadawanie pytań dotyczących zagadnień technicznych
• Inżynieria — uczestniczenie w procesie konstrukcji przez budowanie i testowanie modeli
• Matematyka — rozpoznawanie, porównywanie i nazywanie kształtów
• Matematyka — użycie wyobraźni przestrzennej do zrozumienia przedmiotów i poruszania nimi
Poziom początkujący — duże obciążenie
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002), znajdujący w klasie ciężki i lekki przedmiot, dodatkowe przedmioty pasujące do modeli ciężarówek
Słownictwo
ciężar, ciężki, lekki, nosić, ładunek, winda, ciężka praca, transport, towar
Zacznij
Znajdź w klasie dwa przedmioty — jeden ciężki, a drugi lekki — i na ich przykładzie zademontuj różnicę ciężaru.
Poproś dzieci, aby porównały z sobą oba przedmioty.
Zadaj takie pytania jak:
- Który z przedmiotów jest cięższy?
- Wyjaśnij, że cięższy przedmiot waży więcej niż lżejszy.
- Który przedmiot jest lżejszy?
Wyjaśnij, że lżejszy przedmiot waży mniej niż cięższy.
Powiedz dzieciom, że ludzie często muszą podnosić ciężkie przedmioty.
Wyjaśnij, że jednym ze sposobów transportu ciężkich przedmiotów jest użycie specjalnych ciężarówek.
Zbuduj
Poproś dzieci, aby zbudowały ciężarówkę, która poradzi sobie z przewiezieniem ciężkiego ładunku.
Wyjaśnij, że mogą zaprojektować własne ciężarówki lub poszukać pomysłów na kartach budowania.
Przypomnij dzieciom, że ciężarówka powinna mieć miejsce na ładunek.
W trakcie budowy pomóż dzieciom przykręcić koła śrubokrętem.
Gdy dzieci skończą budować, poproś każde z nich o przetestowanie ciężarówek z użyciem przedmiotów znalezionych w klasie.
Zachęć dzieci, aby załadowały swoje modele i woziły ładunki po całym pomieszczeniu.
CELE EDUKACYJNE
Dzieci:
• Poznają elementy zestawu Tech Machines
• Dowiedzą się, czym jest ciężar, i nauczą się porównywać przedmioty
• Poznają wyrażenia związane z porównaniami
• Zaprojektują pojazd, który pomaga wykonać jakieś zadanie, i pokażą, jak działa
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję na temat ciężarówek zbudowanych przez dzieci.
Zadaj takie pytania jak:
- Dlaczego ciężarówka była (lub nie była) w stanie przewieźć ciężki ładunek?
- Jakie inne maszyny mogłyby przetransportować takie samo obciążenie?
Powiedz dzieciom, że podnoszenie ciężkich przedmiotów może być niebezpieczne.
Porozmawiajcie o tym, co powinni zrobić kierowcy prawdziwych ciężarówek, aby nie narażać się na niebezpieczeństwo.
Zastosuj
Wyjaśnij dzieciom, że inne rodzaje maszyn i pojazdów też mogą przewozić ciężkie przedmioty.
Podaj kilka przykładów: możesz opisać dźwig, który podnosi ciężkie przedmioty za pomocą krążków.
Poproś dzieci, aby zaprojektowały i zbudowały kolejną maszynę lub pojazd do transportu ciężkich ładunków.
Niech wypróbują swoje konstrukcje i pokażą, jak bezpiecznie załadować i rozładowywać nową maszynę lub pojazd.
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne zdolności:
• Technika — zadawanie pytań dotyczących zagadnień związanych z nauką, w szczególności ciężaru
• Inżynieria — uczestniczenie w procesie konstrukcji przez projektowanie, budowanie i testowanie modeli
• Inżynieria — zrozumienie i pokazanie, w jaki sposób maszyny pomagają ludziom rozwiązywać problemy i wykonywać zadania
• Matematyka — porównywanie dwóch lub więcej przedmiotów lub cech
Poziom początkujący — bezpieczeństwo przede wszystkim
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002)
Słownictwo
bezpieczeństwo, bezpieczny, ochrona, wypadek, osłona, bieżnik
Zacznij
Porozmawiaj z dziećmi o bezpieczeństwie.
Wyjaśnij, że:
- Maszyny budowlane mogą być bardzo niebezpieczne.
- Obsługa dużej, ciężkiej maszyny wymaga odpowiednich umiejętności.
- Operatorzy maszyn muszą uzyskać licencję na ich obsługę — to coś w rodzaju prawa jazdy, które dorośli muszą mieć, aby móc prowadzić samochód.
Powiedz dzieciom, że wypadki naprawdę się zdarzają i sprzęt budowlany powinien być zaprojektowany z zachowaniem najwyższego poziomu bezpieczeństwa.
Zbuduj
Pokaż dzieciom dwa rodzaje osłon.
Wyjaśnij, że osłona chroni operatora przed odłamkami, a nawet przed skutkami wywrócenia się maszyny budowlanej.
Pokaż dzieciom bieżniki opon i wyjaśnij, że zapewniają operatorom bezpieczeństwo, ponieważ dzięki nim maszyny mogą jeździć po każdym rodzaju podłoża.
Poproś dzieci, aby zbudowały maszynę budowlaną wyposażoną w osłony i koła z oponami.
Wyjaśnij, że mogą zaprojektować własne maszyny lub poszukać pomysłów na kartach budowania.
Pomóż dzieciom, jeżeli w trakcie budowy nie będą sobie radzić ze śrubokrętem.
CELE EDUKACYJNE
Dzieci:
• Poznają elementy zestawu Tech Machines
• Będą rozmawiać o bezpieczeństwie
• Będą rozwiązywać problemy z bezpieczeństwem przez twórcze myślenie
• Będą potrafiły opisać, na jakiej zasadzie działają elementy zabezpieczające, takie jak przednia szyba
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję na temat modeli zbudowanych przez dzieci.
Zadaj takie pytania jak:
- Jaki specjalny element bezpieczeństwa został użyty?
- W jaki sposób zwiększa on bezpieczeństwo maszyny?
- Czy istnieją inne sposoby na zapewnienie bezpieczeństwa operatorom maszyn?
Powiedz dzieciom, że operatorzy maszyn muszą koniecznie przestrzegać zasad bezpieczeństwa.
Zapytaj: Jakich zasad powinni przestrzegać operatorzy, aby byli bezpieczni?
Zastosuj
Zachęć dzieci do pokazania, jak operatorzy bezpiecznie korzystają z maszyn.
Jeżeli dzieci sobie z tym poradzą, niech pokażą, w jaki sposób specjalny element zabezpieczający chroni operatora podczas wypadku.
Porozmawiajcie o tym, co ludzie robią, gdy dojdzie do prawdziwego wypadku (np. dzwonią pod numer 112).
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne zdolności:
• Nauka — rozwiązywanie problemów z użyciem strategii i planowania
• Technika — odpowiednie wykorzystanie elementów technicznych, takich jak koła lub proste narzędzia
• Inżynieria — budowanie fizycznych modeli i ilustrowanie ich działania
• Inżynieria — uczestniczenie w procesie konstrukcji przez projektowanie, budowanie i testowanie modeli
Poziom średniozaawansowany — specjalne elementy maszyn
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002) i zdjęcia lub wideo z prawdziwymi maszynami
Słownictwo
maszyna, część, funkcja, przeznaczenie, ruch, obrót, skręt, krążek
Zacznij
Powiedz dzieciom, że maszyny muszą się poruszać w specjalny sposób, aby mogły wykonywać zadania i rozwiązywać problemy.
Wyjaśnij, że wiele maszyn ma odpowiednie części, które pozwalają im się poruszać w potrzebny sposób.
Pokaż dzieciom wszystkie specjalne ruchome części z zestawu i zademonstruj działanie każdej z nich:
- Krążek porusza się w górę i w dół
- Łopaty się obracają
- Żółta platforma się obraca
- Betoniarka się obraca
Wyjaśnij, w jaki sposób te specjalne elementy są częściami maszyn i umożliwiają wykonywanie wyjątkowych działań.
W razie możliwości pokaż dzieciom zdjęcia lub filmy prezentujące użycie tych elementów w prawdziwych maszynach (np. dźwig z krążkiem lub turbina wiatrowa z łopatami).
CELE EDUKACYJNE
Dzieci:
• Nauczą się używać wyobraźni przestrzennej do zrozumienia przedmiotów i poruszania nimi
• Zademonstrują sposoby rozwiązywania problemów
• Będą obserwować i opisywać specjalne części i funkcje
• Zbudują model zawierający specjalną część i zademonstrują jej działanie
• Będą zadawać pytania, prowadzić obserwacje i zbierać informacje, aby lepiej projektować maszyny
Zbuduj
Poproś dzieci, aby zbudowały maszynę zawierającą którąś z pokazanych specjalnych części.
Wyjaśnij, że nie musi to być maszyna budowlana. Mogą zbudować jakąkolwiek, ale musi
zawierać jedną z czterech części specjalnych.
Powiedz, że mogą zaprojektować własne maszyny lub poszukać pomysłów na kartach
budowania.
W razie potrzeby pomóż dzieciom zamontować specjalne elementy.
Gdy dzieci skończą budować, poproś każde z nich o pokazanie zbudowanego modelu grupie
oraz przedstawienie specjalnej części i sposobu jej działania.
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję o tym, jak ważne jest, by maszyny mogły się poruszać w specjalny sposób.
Zadaj takie pytania jak:
- Jaka specjalna część ma Twoja maszyna?
- Do czego służy specjalna część w Twojej maszynie?
- W jaki sposób ta funkcja pomaga rozwiązać problem?
Zastosuj
Możesz wymyślić niewielkie wyzwania, na przykład zbudowanie turbiny wiatrowej, która
wyprodukuje prąd dla pobliskiego miasta, lub skonstruowanie maszyny, która pomoże
robotnikom budowlanym LEGO® DUPLO® podnosić materiały na wysokie urwisko.
Niech dzieci spróbują sobie poradzić z wyzwaniem.
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne
zdolności:
• Nauka — rozwiązywanie problemów z użyciem strategii i planowania
• Nauka — obserwowanie i opisywanie przedmiotów oraz wydarzeń
• Inżynieria — budowanie fizycznych modeli i ilustrowanie ich działania
• Inżynieria — badanie, zadawanie pytań, obserwacja i zbieranie informacji, aby lepiej
projektować maszyny lub narzędzia
• Matematyka — użycie wyobraźni przestrzennej do zrozumienia przedmiotów i poruszania nimi
Poziom średniozaawansowany — maszyny służące określonym celom
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002)
Słownictwo
pojazdy, maszyny, przeznaczenie, wyzwanie, projekt, wiercenie, kopanie, spychanie
Zacznij
Opowiedz dzieciom o ekipie robotników budowlanych, którzy próbują zbudować nowy tunel pod górą, aby połączyć dwa miasta.
Weź kilka figurek LEGO DUPLO®.
- Poproś dzieci, aby wskazały typy pojazdów i maszyn, które mogą pomóc robotnikom w pracy (np. maszyna do wiercenia pomoże przebić się przez górę, a betoniarka może zamieszać asfalt na nową drogę).
Zbuduj
Poproś dzieci, aby zbudowały maszynę lub pojazd, które pomogą robotnikom zbudować tunel.
Wyjaśnij, że mogą zaprojektować własne maszyny i pojazdy lub poszukać pomysłów na kartach budowania.
W razie potrzeby pomóż dzieciom w dołączeniu bardziej kłopotliwych elementów.
Gdy dzieci skończą budować, poproś każde z nich o pokazanie zbudowanego modelu grupie, opisanie jego cech i pokazanie, jak może pomóc w budowie tunelu.
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję na temat modeli zbudowanych przez dzieci. Niech każde z nich opisze, w jakich czynnościach związanych z budowaniem tunelu może pomóc ich pojazd lub maszyna.
Powiedz dzieciom, że maszyny często muszą współpracować lub zachowywać odpowiednią kolejność działania (np. jedna maszyna drąży tunel, a druga usuwa gruz).
Poproś dzieci o pokazanie, w jaki sposób ich modele pomagają w budowie tunelu.
Zastosuj
Wyjaśnij, że niektóre maszyny muszą być wielofunkcyjne, czyli muszą wykonywać różne zadania (np. koparki mogą kopać i ubijać grunt tylną częścią łyżki).
Powiedz dzieciom, że mogą wymyślać różne wielofunkcyjne maszyny, na przykład latające koparki!
Poproś dzieci, aby zbudowały maszynę, która będzie mieć dwie funkcje (dzieci mogą je wybrać same).
Gdy dzieci skończą budować, poproś każde z nich o pokazanie zbudowanego nowego wynalazku grupie.
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne zdolności:
• Nauka — rozwiązywanie problemów z użyciem strategii i planowania
• Inżynieria — budowanie fizycznych modeli i ilustrowanie ich działania
• Inżynieria — zrozumienie i pokazanie, w jaki sposób narzędzia i maszyny pomagają ludziom rozwiązywać problemy i wykonywać zadania
Poziom średniozaawansowany — projekt parku
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002)
Słownictwo
miasto, projekt, park, plan, maszyny, przed, po, kompletny
Zacznij
Weź parę figurek LEGO DUPLO®.
Powiedz dzieciom, że w mieście, w którym mieszkają te figurki, brakuje miejsc do zabawy na świeżym powietrzu.
Wyjaśnij, że figurki bardzo potrzebują nowego parku, ale jego budowa to poważny projekt.
Powiedz dzieciom, że miasto potrzebuje pomocy w zaplanowaniu tak wielkiego projektu.
Porozmawiajcie o sprzęcie potrzebnym do jego realizacji (np. koparka do przenoszenia i wyrównywania gruntu lub taczki do przewożenia lżejszych materiałów i gruzu).
Zbuduj
Niech dzieci zbudują maszynę lub urządzenie, które pomogą w realizacji projektu parku.
Wyjaśnij, że mogą zaprojektować własne maszyny i pojazdy lub poszukać pomysłów na kartach budowania.
W razie potrzeby pomóż dzieciom w dołączeniu bardziej kłopotliwych elementów.
Dzieci, które szybko uporają się z tym zadaniem, mogą zbudować jeszcze jeden model.
Wyjaśnij, że do ukonczenia projektu będzie potrzebne dużo sprzętu.
Gdy dzieci skończą budować, poproś każde z nich o pokazanie zbudowanego modelu grupie i opowiedzenie, jak pomoże on przy realizacji projektu parku.
CELE EDUKACYJNE
Dzieci:
• Będą projektować maszyny lub pojazdy pomagające rozwiązywać problemy
• Zbadają sposób, w jaki maszyny współpracują ze sobą przy realizacji projektu
• Będą rozmawiać o sekwencji zdarzeń
• Poznają role związane z różnymi projektami
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję na temat modeli zbudowanych przez dzieci.
Zadaj takie pytania jak:
- W jakich konkretnie zadaniach związanych z tworzeniem parku pomoże zbudowane urządzenie?
- Czy będzie używane w trakcie całego projektu, czy tylko na jednym z jego etapów?
Dlaczego?
Niech dzieci pokażą, w jaki sposób zbudowane modele pomogą w realizacji projektu parku.
Zastosuj
Powiedz dzieciom, że miasto chce zapewnić środki transportu, którymi mieszkańcy będą mogli łatwo dojechać do nowego parku.
Niech dzieci zbudują pojazd, który może przewieźć jednego lub dwóch pasażerów.
Niech pokażą, jak ich pojazd przewozi pasażerów do parku.
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne zdolności:
• Nauka — rozwiązywanie problemów z użyciem strategii i planowania
• Technika — zadawanie pytań dotyczących zagadnień technicznych
• Inżynieria — badanie, zadawanie pytań, obserwacja i zbieranie informacji, aby lepiej projektować maszyny lub narzędzia
• Inżynieria — uczestniczenie w procesie konstrukcji przez projektowanie, budowanie i testowanie modeli
• Matematyka — użycie wyobraźni przestrzennej do zrozumienia przedmiotów i poruszania nimi
Poziom zaawansowany — pomocne maszyny
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002), kolorowe kredki i papier
Słownictwo
maszyny, roboty, pomoc, zadanie, projekt, test
Zacznij
Opowiedz dzieciom o specjalnym rodzaju maszyny zwanym robotem.
Wyjaśnij, że roboty mogą pomagać ludziom przy wielu różnych pracach.
Niech dzieci nazwą i opiszą roboty, które kiedyś widziały lub o których słyszały.
Powiedz dzieciom, że choć powstało już mnóstwo różnych robotów, to nadal jest wiele prac, przy których przydałaby się nam ich pomoc. Mogą to być drobne zadania, takie jak załadowanie zmywarki, lub poważniejsze, takie jak na przykład leczenie chorych osób.
Zbuduj
Poproś dzieci, aby zbudowały model robota. Jeśli chcą, mogą go najpierw narysować.
Gdy dzieci skończą budować, poproś każde z nich o pokazanie zbudowanego robota grupie i opowiedzenie o jego możliwościach.
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję na temat robotów zbudowanych przez dzieci.
Zadaj takie pytania jak:
- Jak opiszesz swojego robota?
- Co potrafi Twój robot?
Poproś dzieci, aby wymyśliły problem lub zadanie, przy którym ich robot mógłby pomóc.
Niech pokażą, jak wyglądałaby pomoc ich robota (np. jeżeli jest to robot do sprzątania, niech posprząta zabawki w sali).
Zastosuj
Powiedz dzieciom, że niektóre roboty mogą robić wiele rzeczy naraz.
Następnie poproś dzieci, aby rozbudowały robota o element, który zwiększy jego użyteczność
(mogą zamontować dodatkowe ramię lub dodać funkcję obrotu).
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne
zdolności:
• Nauka — obserwowanie i opisywanie przedmiotów oraz wydarzeń
• Technika — zadawanie pytań dotyczących zagadnień technicznych
• Inżynieria — badanie, zadawanie pytań, obserwacja i zbieranie informacji, aby lepiej
projektować maszyny lub narzędzia
• Inżynieria — uczestniczenie w procesie konstrukcji przez projektowanie, budowanie
i testowanie modeli
• Matematyka — rozpoznawanie, porównywanie i nazywanie kształtów; nauka rozpoznawania
różnych kształtów, z których składają się przedmioty
Poziom zaawansowany — pojazdy wodne
Maksymalna liczba dzieci: 4
Potrzebne materiały
Zestaw LEGO® Education Tech Machines (45002)
Słownictwo
podwodny, ocean, pojazd, śruba, kotwica, przystosowanie, projekt
Zacznij
Wyjaśnij dzieciom, czym pojazdy wodne różnią się od pojazdów poruszających się po lądzie. Poproś dzieci, aby porównały pojazd lądowy z pojazdem wodnym (np. samochód z łódką). Wyjaśnij dzieciom, że pojazdy wodne często wyposażone są w specjalne elementy, takie jak śruba napędowa, dzięki którym mogą się poruszać po powierzchni lub pod powierzchnią wody, lub takie jak zawieszona na specjalnej wciągarce kotwica, która pozwala zatrzymać pojazd wodny w miejscu.
Zbuduj
Poproś dzieci, aby wspólnie z partnerem zaprojektowały i zbudowały pojazd wodny. Daj każdej parze dzieci zadanie zaprojektowania i zbudowania pojazdu ze śrubą lub wciągarką kotwicy. Gdy dzieci skończą budować, niech każda para zaprezentuje pojazd wodny grupie, opisując jego specjalny element i wyjaśniając jego przeznaczenie.
Zastanów się
Rozpocznij dyskusję na temat pojazdów wodnych zbudowanych przez dzieci. Zadaj takie pytania jak:
- Czym pojazd wodny różni się od lądowego?
- Do czego może służyć zbudowany pojazd wodny (np. łowienia ryb, badania morskich zwierząt, sprzątania oceanu, wycieczek)?
Wyjaśnij dzieciom, że niektóre pojazdy wodne poruszają się pod wodą — na przykład łodzie podwodne. Umożliwiają badanie tych części oceanu, do których nie można dotrzeć w normalnym pojazdzie. Poproś dzieci o przebudowanie pojazdów tak, aby mogły się poruszać pod wodą.
Zastosuj
Powiedz dzieciom, że ludzie budują rozmaite pojazdy służące do różnych celów. Jedne pływają pod wodą, pozwalając badać oceany, a inne latają w powietrzu i przewożą ludzi oraz towary lub pomagają w misjach ratunkowych.
Poproś dzieci, aby zaprojektowały i zbudowały w parach pojazd latający, taki jak helikopter, samolot czy kosmiczny wahadłowiec!
Gdy dzieci skończą budować, poproś je o pokazanie, jak używa się zbudowanego przez nie pojazdu.
Na co zwracać uwagę
Obserwacja poniższych kompetencji ułatwia stwierdzenie, czy dzieci rozwijają potrzebne zdolności:
• Nauka — rozwiązywanie problemów z użyciem strategii i planowania
• Technika — odpowiednie wykorzystanie elementów technicznych, takich jak proste maszyny
• Inżynieria — badanie, zadawanie pytań, obserwacja i zbieranie informacji, aby lepiej projektować maszyny lub narzędzia
• Inżynieria — uczestniczenie w procesie konstrukcji przez projektowanie, budowanie i testowanie modeli
• Matematyka — porównywanie dwóch lub więcej przedmiotów lub cech
KARTA Z MODEŁAMI — DO WYDRUKU
KARTA Z MODEŁAMI — DO WYDRUKU
Pomóż przedszkolakom w rozwinięciu ważnych umiejętności
Rozwiązania LEGO® Education dla przedszkoli pobudzają naturalną ciekawość dzieci do wspólnego poznawania świata i nauki przez zabawę. Oferowane rozwiązania dla przedszkoli wspomogą rozwój Twoich podopiecznych w następujący sposób:
– dając im odpowiednie umiejętności społeczne potrzebne do tego, aby porozumiewać się i współpracować z otaczającym ich światem;
– pozwalając im na odkrywanie własnych zdolności i zdobywanie podstawowych kompetencji życiowych;
– pomagając w opanowaniu kluczowych umiejętności potrzebnych w szkole, skupiających się wokół czterech najważniejszych obszarów wczesnego rozwoju dziecka: twórczych poszukiwań, rozwoju społeczno-emocjonalnego, podstaw matematyki i nauki oraz umiejętności językowych i literackich.
Dowiedz się więcej...
LEGOeducation.com | df814aa5-7a06-492b-9451-d4a601b37ebe | finepdfs | 2.074219 | CC-MAIN-2024-26 | https://neorobots.pl/ftp/Lego/Duplo/LEGO45002_Podrecznik_nauczyciela.pdf | 2024-06-21T01:19:19+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-26/segments/1718198862032.71/warc/CC-MAIN-20240620235751-20240621025751-00785.warc.gz | 373,375,838 | 0.994264 | 0.99997 | 0.99997 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | true | [
61,
1195,
2476,
4155,
5555,
6251,
8570,
10019,
11286,
12950,
14314,
15846,
17079,
18465,
20105,
21570,
22416,
23944,
25155,
26432,
27270,
28828,
29846,
29877,
29908,
30750
] | 1 | 0 |
TEKA STANCZYKA
Poleca
Adam Miśuk
UNIVERSITAS
TEKA STANCZYKA
SERIA:
Poleca
Adam Miśuk
TEKA STANCZYKA
opracowanie naukowe i wprowadzenie
Andrzej Dziadzio
Kraków
© Copyright by Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych
UNIVERSITAS, Kraków 2007
Recenzent
Prof. dr hab. Stanisław Grodziski
Wybór ilustracji
dr Karolina Grodziska
Redakcja
Wanda Lohman
Opracowanie komputerowe ilustracji
Jakub Chojnacki
Projekt okładki i stron tytułowych
Sepielak
ISBN 97883-242-1022-0
TAiWPN UNIVERSITAS
www.universitas.com.pl
1. Geneza Teki Stańczyka
Wbrew obiegowej opinii zawiązanie się w 1866 roku grupy młodych krakowskich intelektualistów nie było spowodowane tym, że chcieli oni przejąć ideologiczne przywództwo w Galicji pod hasłem przeciwwstawienia się konspiracyjnej tradycji narodowo-wyzwoleńczej. Założenie *Przeglądu Polskiego* przez Stanisława Tarnowskiego, Stanisława Koźmiana, Józefa Szujskiego i Ludwika Wodzickiego miało być wyrazem opozycji wobec zbyt konserwatywnej linii krakowskiego *Czasu*.
J. Szujski w liście do Józefa Ignacego Kraszewskiego informującym o powstaniu *Przeglądu Polskiego* pisał wprost, że „program nasz nie będzie mieścił żadnego wyznania wiary”. Profil pisma miała wyznaczać głównie tematyka społeczna, gospodarcza i literacka, podejmowana z myślą o uzdrowieniu stosunków wewnętrznych Galicji. J. Szujski konstatował bowiem fakt, że galicyjskie życie publiczne znalazło się pod przemożnym wpływem „nieporadnych i małodusznych” koterii politycznych, co źle wróżyło przyszłości prowincji.
Dlatego ludzie – jak pisał – którzy ujemnie oceniali taki stan rzeczy, podjęli się wydawania nowego czasopisma, jako forum dyskusji i propagowania spraw społecznych Galicji w duchu „liberalnym i postępowym”. Chcieli na jego łamach prezentować politykę „głębszą, zasadową, strzegącą całości interesu narodowego”\(^1\). Ich zamiarem było skupienie wokół *Przeglądu Polskiego* grupy politycznej, która przejęłaby ster w wykonaniu zarysowanego przez niego programu „*de reformanda republica Galiciana*”.
Od samego początku ukazywania się *Przeglądu Polskiego* przeważały na jego łamach artykuły poświęcone problematyce społeczno-ekonomicznej Galicji. Poza sprawą chłopską poruszany był także problem ukraiński i żydowski. Obie kwestie były analizowane zgodnie z deklarowanymi przy powołaniu pisma zasadami „*wolności i równości*”. Redaktorzy *Przeglądu Polskiego* opowiadali się za równouprawnieniem narodowym ludności ukraińskiej i równymi prawami dla Żydów w sferze społecznej, politycznej i ekonomicznej\(^2\).
Inicjatywa powołania nowego czasopisma była także pośrednio demonstracją wobec postawy konserwatwnych polityków starszego pokolenia, którzy, jak związany z *Czasem* Paweł Popiel, odmawiali uczestnikom powstania styczniowego moralnego prawa do uczestnictwa w legalnym życiu publicznym Galicji. W skład redakcji *Przeglądu Polskiego* wchodziły przecież osoby o powstańczym życiorysie.
Publicystyczny bój o ocenę powstania styczniowego z P. Popielem stoczył J. Szujski w 1865 roku, broniąc dobrego imienia powstańców. Poglądy J. Szujskiego złożyły się więc na formację ideową *Przeglądu Polskiego*. Jego publiczny rozrachunek z powstańczą przeszłością trafił młodym krakowskim konserwatystom w pełni do przekonania i dlatego zaprosili go do współpracy. Dopiero w *Tece Stańczyka* grono krakowskie w ocenie powstania styczniowego zbliżyło się do stanowiska P. Popiela.
W 1865 roku J. Szujski – w przeciwieństwie do P. Popiela – nie potępiał ani idei powstańczej, ani organizatorów powstania styczniowego. Mimo że nie ukrywał zgubnych następstw nieudanego
---
\(^1\) A. Dziadzio, *Społeczne i polityczno-ideowe oblicze „Przeglądu Polskiego” w latach 1866–1870*, Studia Historyczne, XXXI, 1988, z. 2, s. 193.
\(^2\) M. Jaskólski, *Historia – Naród – Państwo. Zarys syntezы myśli politycznej konserwatystów krakowskich w latach 1866–1934*, Kraków 1981, s. 116–117.
powstania, to jednak podkreślał poświęcenie jego uczestników. J. Szujski sprzeciwiał się nawoływaniu do politycznego ostracyzmu wobec organizatorów i uczestników powstania. Był zwolennikiem powszechnej moralnej amnestii.
Generalna amnestia miała sprzyjać ideowej reorientacji, która, jak sądził, obejmowała coraz szersze kręgi uczestników powstania. Klęska powstania bowiem całkowicie podważyła dogmat polskiego myślenia o niepodległości w kategoriach konspiracji i zbrojnej irredenty. Poparcia dla polityki ugody z Austrią ze strony środowisk zaangażowanych wcześniej w akcję powstańczą nie uzależniał od potępienia przez nie całej tradycji niepodległościowej.
Zapewnienie J. Szujskiego o powszechnej zgodzie na program porozumienia z rządem wiedeńskim dla wywalczenia koncesji narodowych okazało się jednak przedwczesne. W Galicji bowiem pojawiли się działacze emigracyjni, którzy agitowali przeciwko utylitarnej polityce konserwatystów. Propagowali na nowo ideę tworzenia konspiracyjnych organizacji\(^3\). W takiej sytuacji nie pozostało J. Szujskiemu nic innego, jak podjąć publicystyczną walkę z teorią, której polityczny niebędł ogłosił na wyrost. Z tym zamierem opublikował w 1867 roku broszurę pt. „Kilka prawd z dziejów naszych ku rozważeniu w chwili obecnej”, której najważniejszym przesłaniem stało się hasło: „do grobu liberum conspíro”.
J. Szujski podważył ideę konspiracji jako nieodłącznego elementu polskiego myślenia o niepodległym bycie narodu. Uznał konspirację za zło konieczne wynikające z tego, że do tej pory górne warstwy społeczeństwa polskiego, zamiast godnie reprezentować interes narodowy, wykazywały obojętność dla sprawy narodowej. Konspiracja – jego zdaniem – spełniła pozytywną rolę, ale w nowych warunkach ustrojowych i społecznych straciła rację bytu. Pisał: „Dzisiaj po skończonym uwłaszczeniu przyszło do tego, że konspiracja ma absolutną niestuszność! Dlaczego? Bo rok 1863 zamknął na zawsze epokę konspiracji, nie zostawiając ani jednego człowieka społecznie niewolnego”.
Argumentacja J. Szujskiego była wszakże nietrafna. Polskie powstania narodowe były natury politycznej, zmierzały do uzyskania własnej państwowości. Nie miały charakteru rewolucji
---
\(^3\) S. Pijaj, Między polskim patriotyzmem a habsburskim lojalizmem. Polacy wobec przemian ustrojowych monarchii habsburskiej (1866–1871), Kraków 2003, s. 61–63.
społecznej. Niemniej jednak słuszności postawionej tezy upatrywał w tym, że w polskich powstaniach dążenie do przeprowadzenia reformy społecznej górowało nad odzyskaniem niepodległości. Wskutek tego nastąpiło utożsamienie tych dwóch zadań konspiracji do tego stopnia, że „cel brano za środek, a środek stawał się niepostrzeżenie jednym skutkiem i celem”.
J. Szujski zatem starał się tak zinterpretować porozbiorowe dzieje, żeby, z jednej strony, nie naruszyć żywej w świadomości społecznej tradycji narodowowyzwoleńczej, z drugiej, by uprawomocnić rezygnację z polityki konspiracji na rzecz legalnych form walki o poprawę narodowego bytu. Z tego powodu posłużył się argumentacją merytoryczną wątpliwą, aczkolwiek bardzo błyskotliwą i nośną politycznie.
Ostatecznie jednak, zdaniem J. Szujskiego, o odrzuceniu konspiracji, jako metody politycznego działania, miały zadecydować realia, w jakich przyszło żyć narodowi polskiemu po 1863 roku. Oto konstytucyjna Austria pragnęła porozumienia z Galicją w dwa lata po zbrojnym powstaniu Polaków\(^4\). Zapewniała o poszanowaniu narodowych praw ludności polskiej. Czyniła ustępstwa na rzecz autonomicznego charakteru prowincji. W interesie Polaków leżało znalezienie politycznego *modus vivendi* z katolicką Austrią, która niejako była „skażana” na militarne starcie z Rosją. Tej ostatniej tezie podporządkowany był cały wywód J. Szujskiego.
Emigracyjni demokraci, i ich poplecznicy w kraju, nie przyjęli historyczno-geopolitycznych uzasadnień ugody z Austrią. Krytykowali J. Szujskiego za to, że nie stawiał jasno celu pracy organicznej, do jakiej namawiał społeczeństwo. Zarzucali mu, że widział w niej cel sam w sobie, bo nie przewidywał w przyszłości żadnej akcji niepodległościowej. Znaczny odłam polskiej emigracji pozostał wierny koncepcji myśli politycznej, która zakładała konspirację i ogólnonarodowe powstanie, jako środek prowadzący do uzyskania politycznej niezawisłości.
Postulat organizowania się do nowego czynu zbrojnego przynosił prawie każdy numer *Niepodległości*, emigracyjnego czasopisma, które prowadziło ostry spór z doktryną polityczną obecną w publicystyce J. Szujskiego. Dla grona krakowskiego skupionego wokół *Przeglądu Polskiego* rozprawienie się z ideą *liberum conspicio*
---
\(^4\) Zob. A. Dziadzio, *Monarchia konstytucyjna w Austrii (1867–1914). Władza – obywatel – prawo*. Kraków 2002, s. 19 i n.
oznaczało walkę z realnym politycznym przeciwnikiem – tak postyczniozą emigracją, jak i jej adherentami w kraju. Najmocniejszym jednak akordem w tej walce stała się Teka Stańczyka.
Publikacja Teki Stańczyka przypadła w okresie dla Galicji szczególnym. Rok 1869 był bowiem kulminacyjnym momentem w staraniach polityków galicyjskich o rozszerzenie autonomii kraju. Nie przyniosły one spodziewanych wyników. Niepowodzenie polityki aktywnej opozycji wywołało w społeczeństwie zrozumiałe rozgoryczenie. Nie zościły się plany uzyskania dla Galicji „najzupełniejszej autonomii”, która dla wielu miała być zachytem nowej Polski. Żywiono niepokój o to, czy społeczeństwo galicyjskie wytrwa przy programie ugody z Austrią. Obawiano się negatywnych skutków agitacji zwolenników irredenty. Aby zaradzić temu niebezpieczeństwowi, grono krakowskie postanowiło – jak napisał J. Szujski – „wszelkimi siłami i całym natężeniem dobrych duchów społeczeństwa polskiego...zakląc jego skutki moralne [tj. powstania styczniowego], skoro już materialnych zakląc było niepodobna”.
Dlatego w Tece Stańczyka skarykaturyzowana została postać Optymowicza, który porozumienie Galicji z Wiedniem traktował jako przejściową konieczność. Jednak faktycznie był przeciwny polityce „pozytywnej”, gdyż za jedynie zbawczą uważał ideę utrzymania narodu w ciągłej gotowości do zbrojnego powstania. Na przykładzie tej fikcyjnej sylwetki pokazana została w negatywnym świetle polityczna postawa, która chlubi się tylko wiernością idei niepodległości, jaką pozostawił po sobie patriotyczny zryw 1863 roku. Teka Stańczyka potępiała więc nie tyle samo powstanie styczniowe, co popowstaniowe sentymenty\(^5\).
Prowieniencja polityczna sportretowanych w Tece Stańczyka osób była nad wyraz czytelna. Kierowała uwagę w stronę działalności lwowskiego Towarzystwa Narodowo-Demokratycznego i postycznioowej emigracji. Politycy galicyjscy związani z lwowską demokracją nie ukrywali zresztą w swych prywatnych enuncjacjach, że uległa ona w 1869 roku wpływom „pewnej kliki zaczajonych Mierosławczyków”\(^6\). Emigracja doskonale pojęła, że atak Przeglądu Polskiego na politykę „nieprzerwalności powstania” był
---
\(^5\) M. Król, Stańczycy. Antologia myśli społecznej i politycznej konserwatystów krakowskich, Warszawa 1982, s. 13.
\(^6\) A. Dziadzio, Społeczne i polityczno-ideowe..., op. cit., s. 205.
wymierzony w ideę ciągłości myśli niepodległościowej, której była narodowym szafarzem.
Przegląd Polski, depopularyzując myśl polityczną emigracji, chciał ją pozabawić wpływu na życie narodowe w kraju. W związku z odrzuceniem przez rząd austriacki rezolucji Sejmu Krajowego z 1868 roku\(^7\), i ewentualnym przejściem Galicji do biernej opozycji, twórcy Teki Stańczyka obawiali się, że galicyjska polityka znajdzie się pod silnym naciskiem działaczy emigracyjnych. Pomostem w przechwycieniu wpływów mogło stać się Towarzystwo Narodowo-Demokratyczne. Samo na gruncie galicyjskim nie było groźne, ale przy politycznym wsparciu emigracji mogło podważyć dotychczasowy kurs polityczny krakowskich konserwatystów. Zapobiec temu miała zawarta w Tece Stańczyka krytyka działalności emigracji, której celem – jako pokazano – pozostały: spisek, powstanie i rewolucja społeczna. J. Szujski, broniąc w 1869 roku ogólnej wymowy Teki Stańczyka, pisał: „Bez zwrotu stanowczego na całej linii naszego działania musimy zginąć nie na zawsze, ale na długo! [...] Odrodźmy się z organicznym dążeniem, a żyć będziemy nie jutro – to pojutrze, nie za pomocą Austrii, to nawet wśród Rosji”.
2. Znaczenie Teki Stańczyka
Posądzenie galicyjskich demokratów o dążenie do siłowej konfrontacji z rządem austriackim było ze strony redaktorów Przeglądu Polskiego bezpodstawną insynuacją. Niemniej jednak mistyfikacja, jaką się posłużyono w Tece Stańczyka, oddziaływała dość sugestywnie na opinię publiczną, gdyż uderzała w najsłabszy punkt politycznej koncepcji demokratów. Wskazywali oni bowiem bierną opozycję jako środek walki z Wiedniem, ale nie uwzględniali ujemnych skutków takiej polityki.
Podpowiedziała je właśnie Teka Stańczyka. Ryzykowna polityka absencji Polaków w parlamencie austriackim przybliżała widmo tajnych związków i konspiracji. Niebagatelne znaczenie w tym kontekście miało historyczne nawiązanie do świeżej jeszcze pamięci o sytuacji w Królestwie Polskim przed wybuchem powstania styczniowego. Spór grona krakowskiego z demokra-
---
\(^7\) Zob. S. Grodziski, *Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914*, Warszawa 1993, s. 149 i n.
tami i liberałami galicyjskimi, poza różnicami ideologicznymi poświadczonymi także przez Tekę Stańczyka, przebiegał głównie na płaszczyźnie wyboru różnej taktyki politycznej i odmiennego sposobu oddziaływania na opinię publiczną.
Atak konserwatywnej grupy *Przeglądu Polskiego* na lwowską demokrację nie polegał na jej denuncjacji, jako postępowej siły społecznej, zagrażającej pozycji ziemiaństwa\(^8\). W Galicji w 1869 roku nie chodziło o to, kto będzie sprawował rządy: konserwatywne ziemiaństwo i arystokracja czy liberalne mieszczaństwo. To ostatnie nie było na tyle silne, aby stanowić samodzielny czynnik polityczny. Poza tym pozycja ziemiaństwa w systemie politycznym Galicji była ugruntowana obowiązującym kurialnym systemem wyborczym.
Specyfika tej denuncjacji polegała na tym, że konserwatywna elita umysłowa Galicji odsłaniała przed społeczeństwem zgubność koncepcji politycznej przywódczych środowisk demokratycznych i liberalnych kraju, z wyraźną przestrogą poddania się ich wpływom. Wzmocniono tę denuncjację oskarżeniem o kontynuowanie tradycji „nieprzerwalności powstania”, do której mieli się rzekomo odwoływać konkurenci do sprawowania „rządu dusz” nad galicyjskim społeczeństwem. Intelektualne nadużycie, jako instrument walki politycznej, zapewniło *stańczykom* krótkotrwały sukces. Wprawdzie publikacja Teki Stańczyka przyczyniła się do zwycięstwa ich programu politycznego, ale dopiero przyszłość pokazała jej negatywne skutki dla przywódczej roli redaktorów *Przeglądu Polskiego* w życiu publicznym Galicji.
Tekę Stańczyka grono krakowskich konserwatystów toczyło batalię w dwóch niejako płaszczyznach. Na płaszczyźnie interesów ogólnonarodowych zwalczało myśl polityczną radykalnej postycznioowej emigracji. W sferze polityki prowincjonalnej wystąpiło z atakiem na galicyjskich demokratów z powodu głoszonej w czasie kampanii rezolucyjnej taktyki biernej opozycji. W obu przypadkach posłużyło się zarzutem o dążenie do pchnięcia społeczeństwa na drogę konspiracji i powstania.
Użycie tego samego oskarżycielskiego tonu zarówno w odniesieniu do sporu politycznego z emigracją, jak i z demokracją galicyjską, okazało się dla dalszej działalności grona krakowskiego
---
\(^8\) K. Wyka, *Teka Stańczyka na tle historii Galicji w latach 1849–1869*, Wrocław 1951, s. 181.
poważnym błędem politycznym. Z czasem bowiem zatarła się pamięć o historycznych okolicznościach powstania Teki Stańczyka. Natomiast w społecznej świadomości utrwały się mocno mit Teki Stańczyka jako aktu wyznania przez krakowskich konserwatystów rezygnacji z ideału niepodległości narodu.
Posądzenie stańczyków o narodową apostazję nie ułatwiło im pozyskania zwolenników dla swego programu reform społecznych. Nawet ideowi adherenci, jak np. P. Popiel, zarzucili redaktorom Przeglądu Polskiego, że ich apodyktyczna, doktrynerska, koteryjna i prorządowa polityka zaszkodziła wewnętrznym interesom Galicji. Teką Stańczyka zamknęli sobie bowiem drogę do skupienia wokół siebie liczącej się grupy politycznej. Podobne stanowisko prezentowali przedstawiciele demokracji galicyjskiej. Wybitny jej przedstawiciel Tadeusz Romanowicz napisał wprost: „Myśl naprawdę organiczna nakazywała między konserwatyzmem a demokracją nie wykopywać przepaści [...] Wyście ją wykopali Teką Stańczyka”.
Wszelkie więc próby podejmowane przez stańczyków po 1870 roku wcielenia w życie programu przebudowy stosunków społecznych Galicji, jaki deklarowali na łamach Przeglądu Polskiego, napotykały opór stronnicztwa demokratycznego. Nawet nie ze względu na różnice ideologiczne, bo te w owym czasie nie były jeszcze zbyt ostre. Od współpracy z konserwatystami powstrzymywało demokratów wspomnienie o tym, jak zostali wykpieni i ośmieszeni w Tece Stańczyka. Psychologiczny klincz, jaki wytworzyła Teka Stańczyka między konserwatystami a demokratami powodował, że inicjatywy stańczyków w Sejmie Krajowym były, co do zasad, utrącane przez demokratyczną opozycję.
Miarę poniesionej przez stańczyków klęski w polityce prowincjonalnej (bo depopularyzację myśli politycznej i działalności emigracji uznał za swój największy sukces) odnajdujemy w słowach J. Szusińskiego, oceniających Przegląd Polski: „Pismo [...] które zawiniło ciężko, że po „Tece Stańczyka” nie stworzyło „Teki reform Zygmunta Starego”. Początkiem politycznej ofensywy stańczyków na gruncie galicyjskim miał być opublikowany w 1874 roku w Przeglądzie Polskim artykuł S. Tarnowskiego pt. „Porcje”.
W artykule tym Tarnowski piętnował postępowanie wschodniogalicyjskiego ziemianstwa, które udzielało chłopom pożyczek na odrobek, czyli tzw. porcji. W ostrych słowach wyrażał swój sprzeciw wobec takiej praktyki: „Porcje [...] to jest krzywdą i ucieniężenie chłopa, to jest nowa, tylko ukryta pańszczyzna […]. Pod względem uczciwości i honoru jest to nikczemność, pod względem ludzkości i cywilizacji jest barbarzyństwem korzystanie z nędzy bliźnego; pod względem patriotyzmu utrwalanie i rozkrzewianie społecznej nienawiści\(^9\).
Artykuł S. Tarnowskiego wywołał, po raz drugi od czasów Teki Stańczyka, nagonkę na redaktorów Przeglądu Polskiego. J. Szujski zanotował wtedy, że „szlachta odbywa pospolite ruszenie na Tarnowskiego”. W antystańczykowskiej kampanii propagandowej brali udział niemal wszyscy: od Adama Sapiehy „czerwonego księcia” poczynając, a kończąc na „mameluku” Agenorze Gołuchowskim. Ten zmasowany atak na redaktorów Przeglądu Polskiego wynikał z tego, że analizę przedstawioną przez S. Tarnowskiego uznano za przesadną i krzywdzącą.
W przekonaniu wielu skłonność stańczyków do mistyfikacji rzeczywistości była ich podstawowym grzechem, który dał o sobie znać najpierw w Tece Stańczyka, a teraz w Porcjach. Raziła już opinię publiczną apodyktyczność, z jaką podchodzili do wielu zagadnień galicyjskiego życia publicznego i społecznego. Mentalnie bowiem akceptowali reguły liberalnej demokracji, ale w praktycznej działalności uznawali ją za przeszkodę do realizacji jedynie słusznego programu. Ton ich publicystyki nabierał coraz bardziej cech akademickiego mentorstwa i intelektualnej wyższości.
W zamiarze redaktorów Przeglądu Polskiego publikacja Porcji posłużyć miała – jak napisał J. Szujski – do skupienia „pocztiwych i szlachetniejszych żywiołów zachodniej Galicji” wokół spraw czekających na szybkie rozwiązanie. Artykuł S. Tarnowskiego, zamiast wzmoć aktywność stańczyków przez stworzenie konserwatywnego stronnictwa, wywołał całkiem odwrotny skutek: zmierzch ich politycznego znaczenia. Oskarżenie Przeglądu Polskiego o głoszenie antyszlacheckiego programu osłabiło ostatecznie siłę jego społecznego oddziaływania. W obliczu wyraźnego spadku pozycji politycznej pisma zaniechała także szerszej działalności grupa stańczykowska.
---
\(^9\) A. Dziadzio, Spoleczne i polityczno-ideowe..., op. cit., s. 195.
OD WYDAWCY
Publikacja jest pierwszą w literaturze naukowej krytyczną edycją Teki Stańczyka, wydanej w formie osobnej broszury w 1870 roku. Pierwotnie tekst był drukowany odcinkami w Przeglądzie Polskim w postaci 20 listów (od maja do grudnia 1869 roku). Jednak w publikacji z 1870 roku pominięte zostały trzy ostatnie listy, które nie wiązały się ściśle z główną wymową Teki Stańczyka. Zostały one zamieszczone w aneksie do obecnego jej wydania.
Fragmentaryczną prezentację Teki Stańczyka zawiera praca pt. Stańczycy. Antologia myśli społecznej i politycznej konserwatystów krakowskich, z znakomitą przedmową M. Króla. Wydana przez PAX w 1982 roku, w stanie wojennym, miała także pozanaukowy cel. Realizm polityczny stańczyków miał być swoistym drogowskazem dla polskich elit umysłowych po upadku Solidarności. Nie-wątpliwie w tamtym kontekście historycznym treść Teki Stańczyka miała swoją specyficzną aurę.
W świadomości społecznej stańczycy funkcjonują jako synonim lojalizmu wobec państw zaborczych, a niekiedy uchodzą nawet za symbol narodowej apostazji. Natomiast wiedza o samej Tece Stańczyka powoli zanika. Czytelnik znajdzie w Tece Stańczyka nie tylko odniesienia do historii politycznej Galicji XIX wieku, ale także analogie do współczesnej liberalnej i laickiej demokracji.
Stańczyk do Gąski
Teka Stańczyka to zbiór dwudziestu listów pisanych przez fikcyjne osoby do anonimowych adresatów. W charakterystyce niektórych postaci odnaleźć można jednak elementy postawy politycznej i biografii rzeczywistych aktorów życia publicznego Galicji z okresu walki o rozszerzenie jej autonomii w latach 1867–1869. Listy omawiające z różnych pozycji ówczesną sytuację polityczną wpisane zostały w historyczny kontekst czasów Zygmunta I Starego i jego nadwornego błazna Stańczyka, który w polskiej tradycji narodowej stał się symbolem rozsądku i sceptycyzmu politycznego. Przyjęta konwencja literacka znalazła odbicie w liście pierwszym. Autorem jest Stanisław Tarnowski.
Generose, sincere mihi dilecte!
Służby swoje powolne W. M. zalecam z uprzejmim winszowaniem fortunnego na wszem powodzenia i chwałę wiekuistą W. M. Pana Brata mego kochanego w tej jasności niebieskiej z wielką rewerencją tem niegodnem pisaniem mojem nawiedzam, i zapytuję jako tam W. M. ta wieczność przyjemnie trwa? A żem do W. M. brata mego kochanego dawniej nie pisał, za złe tego mieć nie racz, gdyż za niektóre wolniejsze figielki i krotochwile byłem przydan do tego chóru który jest sub inspectione Królowej Jej Mci Anny, i jest jak to całemu niebu wiadomo,
---
1 Pojęcie „Gąska” w Polsce XVI wieku oznaczało przydomek nadawany zwyczajowo błaznom (trefnisiom).
2 Anna Jagiellonka (1523–1596), królowa Polski, córka Zygmunta Starego i Bony.
estrictissimae observantiae. Oddała mnie też miłościwa Królowa księdzu JMci Karnkowskiemu\(^3\) w dozór, a ten mnie ustawicznie na oku miał, żem się i ruszyć nie mógł, jeno musiałem zawsze śpiewać a śpiewać heynały różne cudne a kadzidło palić cały czas. A Królowa Jej Mć zawsze sama prym trzymać raczy, i śpiewa pięknie dosyć jeno że trochę przez nos, jak dawniej zwykła była kiedy się podstarzała. Ale choć to tam poważnie bardzo i po królewsku, przecież mi się przykrzyło nieco, bo jenom kiedy w swoją stronę odleciał albo co pociesznego dojrzał, zaraz mnie strofowali.
Teraz już z łaski Boga Najwyższego odbywszy na wielki swój pożytek te rekolekcye, powróciłem do Króla młodszego miłościwego Pana mego, który też Waszą Miłość wdzięcznie wspomina i w łasce swej chować raczy. A choć się na nas tamten chór trochę niby krzywi i narzeka iż Król Jegomość włoskie obyczaje tu do nieba wprowadził, przecież to prawda że tu ucieczniej jak u nich, a panny z chóru Królowej Jej Mci Barbary\(^4\) choć robią co na nie należy i chwały bożej pilnie przestrzegają, aleć się czasem rozweselą i pośmijęą, a Królowa im tego nie broni. Jedno tylko strach wielki żeby się tu u nas nie popsuło, bo Królowa stara się wciąż pisze a pisze i prosi żeby ją tu wpuszczono, snać się już babie czyściec uprzykrzył, choć Boże odpuść, jest tam z nią Gamratów\(^5\) i Firlejów dosyć. A Król stary chodzi a chodzi do J. M. Piotra świętego a za nią prosi. A jakby wskóral toby samemu najgorzej było, boby się jęła jako dawniej nad nim przewodzić, ale to już taka jego natura, że wszystko musi dla niej zrobić czego się jeno naprawe.
Król Jegomość bardzo na mnie łaskaw i zawsze mnie niegodnego służkę swego do posług swych używać raczy. Co trochę to mnie pośle na ziemię zobaczyć co się u nas dzieje. To ja lecę i zaglądam w każdy kąt, a potem piszę relację porządną, żeby się i sam ksiądz Tomicki\(^6\) nie powstydził. A Król Jegomość jak co złego wyczyta, zaraz nas wszystkich ze sobą zabiera i idzie na górę (a przez brata
---
\(^3\) Stanisław Karnkowski (1520–1603), biskup kujawski, prymas Polski.
\(^4\) Barbara Radziwiłłówna (1523–1551), żona Zygmunta Augusta, królowa Polski.
\(^5\) Odniesienie do postaci Piotra Gamrata (1487–1545), biskupa krakowskiego i arcybiskupa gnieźnieńskiego. Współczesni zarzucali mu niemoralne prowadzenia się. Gamratkami nazywano w dawnej Polsce kobiety lekkich obyczajów.
\(^6\) Piotr Tomicki (1464–1535), sekretarz króla Zygmunta Starego, podkanclerzy i biskup.
Królewicza JMci Kazimierza\(^7\) ma wstęp o każdej godzinie) i prosi żeby to ustalo, ale jakoś dotąd nic nie uprosił.
Byłem ja tam znowu niedawno i na Litwie i na Mazowszu i na Rusi, ale tam dla nas nie ma co robić, bo jeno płakać a płakać, że tam Moskal gospodaruje. Tylko koło Krakowa i na Rusi tej co ją Cesarz trzyma, to sobie człowiek jeszcze czasem przypomni że kiedyś bywał błaznem i naśmieje się z ludzi. Mówili ludzie za nas, że Polak mądry po szkodzie, ale się pokazuje, że po szkodzie taki głupi jako i przed szkodą. Na pozór to niby inaczej trochę, ale czemu się jeno lepiej przypatrzysz, a to takie same jak za nas albo i gorsze. Co krok to spotkasz takiego co ci się zdaje że to ten warchoł Lupa albo Pudłowski, a który z nich niby mądrzejszy, to coś na tego wywłokę Orzechowskiego\(^8\) zakrawa, jeno że głupszy; a są też i tacy cobyś na nich przysiądł że Kmita\(^9\) abo który z synaczków pana z Rytwian, jeno skromniejszy, bo mu Niemiec trochę rogów przytarł.
Zgoła żem nieraz myślał jakobym nigdy nie był umarł, jeno między tymi samymi ludźmi żyw został co pode Lwowem gardłowali\(^{10}\), albo Królowi JMci o małżeństwo się przykrzyli. A iż myślę że W. M. rad będziesz dowiedzieć się jako oni teraz w Polsce myślą i mówią, przeto posyłam W. M. kopię listów różnych, które dla Króla JMci sporządziłem jakem tam chodził ostatni raz, którą racz W. M. u siebie zachować, a mnie nawiązajem pisaniem swojem pocieszyć, skorobyś W. M. co nowego ztamąd zasłyszał.
Poruczam zatem siebie i służby swe w łaskę W. M. Pana i brata mego miłościwiego
uprzejmy służebnik
Stańczyk
były błazen J.K.M.
---
\(^7\) Św. Kazimierz (1458–1484), patron Litwy, syn króla Kazimierza Jagiellończyka i brat Zygmunta I Starego.
\(^8\) Stanisław Orzechowski (1513–1566), pisarz polityczny, ideolog szlachetczyzny i jej wolności.
\(^9\) Piotr Kmita (1477–1553), wojewoda krakowski początkowo stronnik królowej Bony, a później jeden z przywódców „wojny kokoszej”.
\(^{10}\) Nawiązanie do zjazdu szlachty pod Lwowem z 1537 roku, który przekształcił się w antykrólewski rokosz, tzw. wojnę kokoszą.
List jest spojrzeniem na problemy polityczne Austrii i Galicji oczami arystokraty. W sylwetce Poloniusza (Szambelana) zarysowane zostały pewne podobieństwa do osoby namiestnika Agenora Goluchowskiego. Uchodził on wówczas za ideowego przywódcę zwolenników bezwarunkowego porozumienia z rządem w Wiedniu. List jest satyrą na postawę ultrakonserwatwną i serwilizm wobec władzy. Autorem jest Ludwik Wodzicki.
Chaopolis 35/19 9681
Mon très cher!
Aż dziwno pisać mi do Ciebie pod takim wrażeniem i w takim usposobieniu w tej niegdyś tak uroczej i swobodnej a przede wszystkiem tak ulubionej stolicy. Zdaje mi się że to zły sen jakiś albo zmora. Wszak pamiętasz: ile razy życie wydało nam się zbyt ciężkie lub ciasne w tym nieoświeconym i bezrozumnym kraju naszym, jak skoro zanadto dokuczyli nam krzykliwi demokraci, gardłacze, inteligencya, zebrania, sejmiki, wymagania pseudopatryotyzmu i tak zwanej opinii publicznej – tu znajdowaliśmy wytchnienie i pociechę, bezpieczne schronienie od wszystkich kontuszów i czamarek, burd, zaczepek lub gorszych stokroć czułości naszych często nieuczcesanych a nigdy nieumytych braci. Czas to był błogi a bodaj czy nie na zawsze stracony! Zdaje mi się że więcej może przynieść pożytku niejedno słówko rzucone trafnie i na czasie tej lub owej wysoko położonej osobie, myśl zgrabnie podsunięta, przyjaźń i stosunki, jak wszystkie demokratyczne
---
1 Pod nazwą „Chaopolis” zaszyfrowany został Wiedeń, a ciąg cyfr 9681 oznaczał rok 1869.
zebrania, dziennikarskie wyskoki i majaczenia opinii, która sama siebie publiczną nazywa. Zresztą ci panowie są dziś u steru i robią co im się podoba w oszołomionem społeczeństwie, przypisują sobie monopol patryotyzmu, i czegoż dokazali? Nasza myśl była rzeczywiście głęboka, i gdyby nam byli dali wprowadzić ją raz w życie, skutek byłby okazał z której strony rozum i korzyść. Cóż kiedy nam zabrakło siły, spójni a może i odwagi wobec błota, którem pełną garścią bryzgano...
Oto, wszystko co dobrze wychowane a przedewszystkiem dobrze urodzone, powinno było garnąć się dodworu, do stolicy, zapoznawać, przyjaźnić z „elitą” chaopolitańskiej arystokracji, która, niech mówią co chcą, jest i będzie zawsze szczytem człowieczeństwa – w rozmaity sposób łącząc z ludźmi u władzy będącymi. Mówiono: naszych nie dopuszczają do niczego; ale niechoby nasi zdobyli miejsca w salonie, w przedpokojach dworu, niechby choć jeden został vortänzerem na kammerbalach lub przypuszczony był ah! do poufałych połowań w małem kódku, niechby się połączyli węzlami rodzinnymi, niechby otwarto domy, dawano doskonałe obiady i świetne bale, inne byłoby znaczenie i łatwość w otrzymaniu czegokolwiek, choćby tej z piekła rodem autonomii. Pora minęła bezpowrotnie, dzisiaj z kim się tu kojarzyć albo na kim budować? Dźwignia arystokratycznych aliansów musi pozostać celem sama przez się, ale środkiem już być przestała.
Wiesz – ty jesteś jednym i jedynym któremu bez ogródki całą prawdę wypowiedzieć mogę i umiem: już mi się tyle żółci nazbierało że muszę sobie ulżyć, choćbyś mnie miał nazwać najokropniejszym pessymistą. Widzę jak na dłoni że idziemy ku strasznej katastrofie, a znikąd ratunku ani pomocy. W średnich wiekach mówiono sobie w takich razach, że zbliża się koniec świata et tout était dit. Naszym umysłem nie wystarcza to ogólne pojęcie, po za którym widziano tylko zamglone postacie wiecznie potępionych i wiecznie błogosławionych, my z naszem gorzkiem doświadczeniem wiemy, że się i koniec świata przeżyje, a nawet jako ostatnią pociechę mamy to doświadczenie, że po najgorszych przejściach jeszcze czasami przychodzi... restauracja.
Ale wróćmy do tego co jest: otóż naprzód całe piekło narodowo-finansowo-socjalno-demokrato-polityko-błazeńskie tu się zjechało, rusza się, łączy, dzieli, waśni, kojarzy, potępią wzajemnie, a przedewszystkiem tak się wszędzie rozłazi, że już krokiem stąpić nie możesz, aby na którego nie nadepnąć.
Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej. | 712be881-eab5-4aac-b1b2-ad7291c45e8c | finepdfs | 2.603516 | CC-MAIN-2021-49 | https://woblink.com/product-publication/download/214872/pdf | 2021-12-02T22:20:54+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964362297.22/warc/CC-MAIN-20211202205828-20211202235828-00095.warc.gz | 635,725,293 | 0.999478 | 0.999763 | 0.999763 | [
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | true | [
46,
62,
90,
168,
526,
1532,
3908,
6273,
8655,
11011,
13132,
15431,
17818,
19902,
21191,
22628,
25110,
27202,
28674,
31100,
31148
] | 1 | 0 |
REGULAMIN KONTA W SKLEPIE KESKE.PL
Postanowienia dotyczące Przedsiębiorcy uprzywilejowanego mają zastosowanie do umów zawartych od dnia 1 stycznia 2021 r.
SPIS TREŚCI
§ 1 Definicje
§ 2 Kontakt ze Sprzedawcą
§ 3 Wymogi techniczne
§ 4 Konto
§ 5 Reklamacje
§ 6 Dane osobowe
§ 7 Zastrzeżenia
§ 8 Postanowienia końcowe
§ 1 DEFINICJE
Konsument – konsument w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.
Konto – uregulowana w Regulaminie nieodpłatna funkcja Sklepu (usługa), dzięki której Kupujący może założyć w Sklepie swoje indywidualne konto.
Kupujący - każdy podmiot kupujący w Sklepie.
Kupujący uprzywilejowany – Konsument lub Przedsiębiorca uprzywilejowany.
Przedsiębiorca uprzywilejowany – osoba fizyczna zawierająca ze Sprzedawcą umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, ale nieposiadającą dla niej charakteru zawodowego (definicja obowiązuje dla umów zawartych od dnia 1 stycznia 2021 r.).
Regulamin
- niniejszy regulamin Konta.
Sklep – sklep internetowy KESKE.PL prowadzony przez Sprzedawcę pod adresem https://keske.pl Sprzedawca - Keske Katarzyna Stolarska z siedzibą pod adresem ul. Łąkowa 5 , 42-256 Olsztyn, NIP 9491832587
§ 2 KONTAKT ZE SPRZEDAWCĄ
Adres pocztowy: Keske Katarzyna Stolarska z siedzibą pod adresem ul. Łąkowa 5 , 42-256 Olsztyn Adres e-mail: firstname.lastname@example.org
Telefon: 693831026
§ 3 WYMOGI TECHNICZNE
1. Dla prawidłowego funkcjonowania i założenia Konta potrzebne jest:
* aktywne konto e-mail
* urządzenie z dostępem do Internetu
* przeglądarka internetowa obsługująca JavaScript i pliki cookies
1. Założenie Konta jest całkowicie dobrowolne i zależne od woli Kupującego.
2. Konto daje Kupującemu dodatkowe możliwości, takie jak:
* przeglądanie historii zamówień złożonych przez Kupującego w Sklepie
* sprawdzenie statusu zamówienia czy samodzielna edycja danych Kupującego.
3. W celu założenia Konta należy wypełnić stosowny formularz w Sklepie.
4. W momencie założenia Konta zawierana jest na czas nieokreślony pomiędzy Kupującym a Sprzedawcą umowa w zakresie prowadzenia Konta na zasadach wskazanych w Regulaminie.
5. Kupujący może bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów w każdym czasie zrezygnować z Konta.
6. W celu dokonania rezygnacji z Konta należy wysłać swoją rezygnację do Sprzedawcy na adres e-mail: email@example.com, czego skutkiem będzie niezwłoczne usunięcie Konta oraz rozwiązanie umowy w zakresie prowadzenia Konta.
§ 5 REKLAMACJE
1. Reklamacje dotyczące funkcjonowania Konta należy kierować na adres e-mail firstname.lastname@example.org .
2. Rozpatrzenie reklamacji przez Sprzedawcę nastąpi w terminie do 14 dni.
3. POZASĄDOWE SPOSOBY ROZPATRYWANIA REKLAMACJI I DOCHODZENIA ROSZCZEŃ
4. W przypadku gdy postępowanie reklamacyjne nie przyniesie oczekiwanego przez Konsumenta rezultatu Konsument może skorzystać m.in. z:
* mediacji prowadzonej przez właściwy terenowo Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej, do którego należy się zwrócić z wnioskiem o mediację. Co do zasady postępowanie jest bezpłatne. Wykaz Inspektoratów znajduje się tutaj: https://www.uokik.gov.pl/wazne_adresy.php#faq595;
* pomocy właściwego terenowo stałego polubownego sądu konsumenckiego działającego przy Wojewódzkim Inspektoracie Inspekcji Handlowej, do którego należy złożyć wniosek o rozpatrzenie sprawy przed sądem polubownym. Co do zasady postępowanie jest bezpłatne. Wykaz sądów dostępny jest pod adresem: https://www.uokik.gov.pl/wazne_adresy.php#faq596;
* bezpłatnej pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika Konsumentów;
* internetowej platformy ODR dostępnej pod adresem: https://ec.europa.eu/consumers/odr/main/?event=main.home.howitworks.
§ 6 DANE OSOBOWE
1. Administratorem danych osobowych przekazanych przez Kupującego podczas korzystania z Konta jest Sprzedawca. Szczegółowe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych przez Sprzedawcę – w tym o pozostałych celach oraz podstawach przetwarzania danych, a także o odbiorcach danych, znajdują się w dostępnej w Sklepie Polityce prywatności – ze względu na zasadę przejrzystości, zawartą w ogólnym rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) o ochronie danych – „RODO".
2. Celem przetwarzania danych Kupującego jest prowadzenie Konta. Podstawą przetwarzania danych osobowych w tym przypadku jest umowa o świadczenie usługi lub działania
podejmowane na żądanie Kupującego, zmierzające do jej zawarcia (art. 6 ust. 1 lit. B RODO), a także prawnie uzasadniony interes Sprzedawcy, polegający na przetwarzaniu danych w celu ustalenia, dochodzenia lub obrony ewentualnych roszczeń (art. 6 ust. 1 lit. F RODO).
3. Podanie danych przez Kupującego jest dobrowolne, ale jednocześnie konieczne do prowadzenia Konta. Niepodanie danych oznacza, że Sprzedawca nie będzie mógł świadczyć usługi prowadzenia Konta.
4. Dane Kupującego będą przetwarzane do momentu, w którym:
* Konto zostanie usunięte przez Kupującego lub Sprzedawcę na żądanie Kupującego
* ustanie możliwość dochodzenia roszczeń przez Kupującego lub Sprzedawcę, związanych z Kontem;
* zostanie przyjęty sprzeciw Kupującego wobec przetwarzania jego danych osobowych – w przypadku gdy podstawą przetwarzania danych był uzasadniony interes Sprzedawcy – w zależności od tego, co ma zastosowanie w danym przypadku i co nastąpi najpóźniej.
5. Kupującemu przysługuje prawo żądania:
* dostępu do swoich danych osobowych,
* ich sprostowania,
* usunięcia,
* ograniczenia przetwarzania,
* przeniesienia danych do innego administratora a także prawo:
* wniesienia w dowolnym momencie sprzeciwu wobec przetwarzania danych z przyczyn związanych ze szczególną sytuacją Kupującego– wobec przetwarzania dotyczących go danych osobowych, opartego na art. 6 ust. 1 lit. f RODO (tj. na prawnie uzasadnionych interesach realizowanych przez administratora).
6. W celu realizacji swoich praw, Kupujący powinien skontaktować się ze Sprzedawcą.
7. W przypadku gdy Kupujący uzna, że jego dane są przetwarzane niezgodnie z prawem, Kupujący może złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
§ 7 ZASTRZEŻENIA
1. Zakazane jest dostarczanie przez Kupującego treści o charakterze bezprawnym.
2. Umowa w zakresie prowadzenia Konta zawierana jest w języku polskim.
4. Ważnymi przyczynami, o których mowa w ust. 3 są:
3. W przypadku zaistnienia ważnych przyczyn, o których mowa w ust.4, Sprzedawca ma prawo do zmiany Regulaminu.
* konieczność dostosowania Sklepu do przepisów prawa mających zastosowanie do działalności Sklepu
* poprawa bezpieczeństwa świadczonej usługi
* zmiana funkcjonalności Konta wymagająca modyfikacji Regulaminu.
5. Kupujący zostanie poinformowany o planowanej zmianie Regulaminu co najmniej na 7 dni przed wprowadzeniem zmiany w życie za pośrednictwem wiadomości e-mail wysłanej na przypisany do Konta adres.
6. W przypadku gdy Kupujący nie wyrazi akceptacji dla planowanej zmiany, powinien poinformować o tym Sprzedawcę poprzez wysłanie odpowiedniej wiadomości na adres email Sprzedawcy email@example.com, czego skutkiem będzie rozwiązanie umowy w zakresie
prowadzenia Konta z chwilą wejścia w życie planowanej zmiany lub wcześniej, jeśli Kupujący zgłosi takie żądanie.
7. W sytuacji gdy Kupujący nie wyrazi sprzeciwu dla planowanej zmiany do chwili wejścia jej w życie przyjmuje się, że akceptuje ją, co nie stanowi żadnej przeszkody do rozwiązania umowy w przyszłości.
9. Celem przetwarzania danych Usługobiorcy jest wysyłka Newslettera. Podstawą przetwarzania danych osobowych w tym przypadku jest umowa o świadczenie usługi lub działania podejmowane na żądanie Usługobiorcy, zmierzające do jej zawarcia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO), a także prawnie uzasadniony interes Usługodawcy, polegający na przetwarzaniu danych w celu ustalenia, dochodzenia lub obrony ewentualnych roszczeń (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).
8. Usługodawcę – w tym o pozostałych celach oraz podstawach przetwarzania danych, a także o odbiorcach danych, znajdują się w dostępnej w Sklepie Polityce prywatności – ze względu na zasadę przejrzystości, zawartą w ogólnym rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) o ochronie danych – „RODO".
10. Podanie danych przez Usługobiorcę jest dobrowolne, ale jednocześnie konieczne do świadczenia usługi Newslettera. Niepodanie danych oznacza, że Usługodawca nie będzie mógł świadczyć tej usługi.
11. Dane Usługobiorcy będą przetwarzane do momentu, w którym:
* Usługobiorca wypisze się z Newslettera;
* ustanie możliwość dochodzenia roszczeń przez Usługobiorcę lub Usługodawcę, związanych z Newsletterem;
* zostanie przyjęty sprzeciw Usługobiorcy wobec przetwarzania jego danych osobowych – w przypadku gdy podstawą przetwarzania danych był uzasadniony interes Usługodawcy – w zależności od tego, co ma zastosowanie w danym przypadku i co nastąpi najpóźniej.
12. Usługobiorcy przysługuje prawo żądania:
* dostępu do swoich danych osobowych,
* ich sprostowania,
* usunięcia,
* ograniczenia przetwarzania,
* przeniesienia danych do innego administratora a także prawo:
* wniesienia w dowolnym momencie sprzeciwu wobec przetwarzania danych z przyczyn związanych ze szczególną sytuacją Usługobiorcy – wobec przetwarzania dotyczących go danych osobowych, opartego na art. 6 ust. 1 lit. f RODO (tj. na prawnie uzasadnionych interesach realizowanych przez administratora).
13. W celu realizacji swoich praw, Usługobiorca powinien skontaktować się z Usługodawcą.
14. W przypadku gdy Usługobiorca uzna, że jego dane są przetwarzane niezgodnie z prawem, Usługobiorca może złożyć skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
§ 8 Postanowienia końcowe
1. Usługodawca zastrzega sobie prawo do zmiany niniejszego regulaminu tylko z ważnych przyczyn. Jako ważną przyczynę rozumie się konieczność zmiany regulaminu spowodowaną modernizacją usługi Newsletter lub zmianą przepisów prawa, mającą wpływ na świadczenie usługi przez Usługodawcę.
2. Informacja o planowanej zmianie regulaminu zostanie wysłana na adres e-mail
Usługobiorcy podany w momencie zapisywania się do Newslettera co najmniej na 7 dni przed wprowadzeniem zmian w życie.
3. W przypadku gdy Usługobiorca nie sprzeciwi się planowanym zmianom do chwili wejścia ich w życie, przyjmuje się, że akceptuje je.
4. W przypadku braku akceptacji dla planowanych zmian, Usługobiorca powinien wysłać informację o tym na adres e-mail Usługodawcy: firstname.lastname@example.org, co będzie skutkować rozwiązaniem umowy o świadczenie usługi z chwilą wejścia w życie planowanych zmian.
5. Zakazane jest dostarczanie przez Usługobiorcę treści o charakterze bezprawnym.
6. Umowa o świadczenie usługi Newslettera zawierana jest w języku polskim.
7. W przypadku Usługobiorcy niebędącego Usługobiorcą uprzywilejowanym, sądem właściwym będzie sąd właściwy dla siedziby Usługodawcy. | <urn:uuid:64f308a2-7520-45e3-8d98-397e7657d292> | finepdfs | 1.110352 | CC-MAIN-2023-14 | https://keske.pl/wp-content/uploads/2022/12/regulamin_konta_keske.pdf | 2023-03-30T01:26:18+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296949093.14/warc/CC-MAIN-20230330004340-20230330034340-00624.warc.gz | 385,161,691 | 0.999969 | 0.999979 | 0.999979 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1549,
6029,
9571,
10769
] | 1 | 0 |
WYPRAWA KRAJOZNAWCZO - KULTUROWA, Z TREKKINGAMI PO BEZDROŻACH, GÓRSKIMI I NA WULKANY
BAJKAŁ
Morze Syberii i szamańska Buriacja
PODRÓŻZACZYNASIĘTERAZ...
BAJKAŁ - najstarsze i najgłębsze jezioro na świecie, które wraz z przyległymi do niego terenami wpisane jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO. "Błękitne oko Syberii" o długości 630 km i szerokości 30-80 km, nazywane jest syberyjskim morzem - gromadzi 22% wszystkich słodkich wód planety. Jest mieszkaniem dla kilku tysięcy endemicznych gatunków, takich jak np. foka bajkalska i omul.
Naszą podróż rozpoczniemy od Irkucka, aby wkrótce rozpocząć pierwszy trekking Wielkim Szlakiem Bajkalskim i zachwycić się niesamowitymi widokami Bajkału i otaczających gór.
Nadbajkalskie miejscowości oferują wiele atrakcji. W Listwiance odwiedzimy ciekawe Muzeum Bajkału. W Sludiance natomiast podziwiać będziemy dworzec zbudowany z białego marmumu i eksponaty w Muzeum Mineralogicznym. Wszędzie czeka na nas pyszne jedzenie, z wędzonymi omulami na czele.
Trekkingów wokół jeziora nie zabraknie - choćby wzdłuż torów Kolei Krugobajkalskiej, historycznej magistrali transsyberyjskiej z licznymi tunelami, wiaduktami i pięknymi widokami na jezioro.
Oddalimy się też nieco od jeziora i odwiedzimy Ułan-Ude - stolicę Buriacji. Odwiedzimy też leżący nieopodal Dacan Iwołgiński - centrum buddyzmu w Rosji. Na koniec czekać na nas będzie największa wyspa Bajkału - uduchowiony i piękny Olchon.
ź
Wyprawa nad Bajkał to przeżycie niezwykłe i mistyczne. Niesamowita przyroda, wszechogarniająca cisza i piękno najstarszego jeziora świata, z pewnością pozostawią w waszych wspomnieniach trwały ślad na zawsze, a spotkania z niezwykle gościnnymi mieszkańcami będą ródłem wielu radości.
ŚWIADCZENIA W C E N I E
- logistyka wyprawy, przygotowanie i realizacja;
- polski pilot Arsoba Travel, jednocze nie t
umacz rosyjskoj
ś
ł
zyczny - przez ca y czas trwania wyprawy;
- bilety na przejazd Koleją Transsyberyjską na trasach: Połowinnyj – Sludianka oraz Sludianka – Ułan-Ude (w standardzie miejsca
- bilety lotnicze na trasie Warszawa – Irkuck – Warszawa do limitu 2500 zł, do rozliczenia*;
ę
ł
- wszystkie noclegi (9) w czasie trwania wyprawy (w hotelach, hostelach, pensjonatach, na kwaterach prywatnych i w wynajętych
ale najczęściej wspólna na piętrze lub w mieszkaniu, często kuchnia ogólnodostępna, czasami bezpłatny bezprzewodowy mieszkaniach (pokoje 2-osobowe i 3-, 4-osobowe z osobnymi łóżkami z pościelą, toaleta i łazienka czasem w pokoju,
dost
ę
p do internetu);
pozostałe noclegi w standardzie biwakowym, we własnych namiotach – wg programu;
- wszystkie transfery lotniskowe (taksówki, autobusy) na trasach lotnisko – miejsce zakwaterowania – lotnisko;
Uczestnicy na miejscu pokrywają swoje koszty:
- wydatków własnych.
typu płackartnyj);
siedzącego w wagonie typu płackartnyj) oraz Ułan-Ude – Irkuck (w standardzie miejsca leżącego w wagonie
- wszystkie pozostałe transporty (autobusy, busiki, marszrutki, tramwaj, statek lub wodolot, promy) – wymienione w programie;
- wszystkie bilety wstępu do obiektów i atrakcji wymienionych w programie;
- przechowalnie bagażu – wymienione w programie;
- wizowanie, wiza turystyczna 1-krotna do Rosji, w tym wszystkie koszty powiązane jak np. obowiązkowy voucher;
- ubezpieczenie podróżne turystyczne KLZ (30000 euro), KR (5000 euro), NNW (3000 euro) i BP (300 euro);
- serwis fotograficzny, przesłany pocztą po wyprawie na pamięci typu flash – pendrive (zdjęcia i filmiki zarejestrowane
przez pilota w czasie wyprawy).
- obowiązkowa składka na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny
- własnego wyżywienia,
Minimalna kwota, jaką Uczestnik powinien zabrać w związku z tym ze sobą to około 170 dolarów USD. Naturalnie sugerujemy, aby dysponować większą kwotą na dodatkowe atrakcje turystyczne, pamiątki, uzupełniające i nieprzewidziane wydatki.
ŚWIADCZENIA
1 dzień - WARSZAWA – przelot
Zbiórka i spotkanie z pilotem wyprawy na lotnisku im. Chopina w Warszawie. Przelot do Irkucka z przesiadką w Moskwie.
2 dzień - przelot – IRKUCK – BOLSZOJE GOŁOUSTNOJE
Przylot do Irkucka, transfer do centrum, pozostawienie bagażu na przechowalni na dworcu autobusowym. Spacerem zwiedzimy Irkuck, rozpoczynając od Angary – jedynej rzeki, która wypływa z Bajkału. Po drodze smacznie posilimy się w stołowej. Mijając moskiewski łuk triumfalny, Cerkiew Spaską, budynek filharmonii, urzędu wojewódzkiego, skwer Kirowa, pomnik przyjaźni rosyjskojapońskiej, muzea sztuki i krajoznawcze, pomnik Lenina i teatr dramatyczny dojdziemy do pomnika imperatora Aleksandra III. Odbierzemy nasze bagaże z przechowalni i przejedziemy autobusem wioski Bolszoje Gołoustnoje, położonej nad Bajkałem. Zakwaterujemy się, zjemy kolację, posmakujemy po raz pierwszy omula, bajkalskiej endemicznej ryby - sagudaj to sałatka z surowego omula z cebulką i cytryną. Omula możemy smakować również smażonego, suszonego lub wędzonego sposobem na zimno lub na gorąco. Nocleg w hotelu lub na kwaterze prywatnej w Bolszoje Gołoustnoje. Licznik pieszy dnia: ok. 11 km
3 dzień - BOLSZOJE GOŁOUSTNOJE – brzegiem BAJKAŁU
Rano spacer po wsi, wokół której rosną 400-letnie sosny. Po śniadaniu robimy zakupy spożywcze na trasę. Wyruszymy na trekking brzegiem Bajkału, trasą Wielkiego Szlaku Bajkalskiego - dzisiejszy odcinek przejdziemy w większości kamienistym brzegiem Bajkału, bez wzniosów. Przenocujemy w namiotach, przy ognisku, z widokiem na Bajkał, gorący posiłek ugotujemy w kociołku na ognisku. Nocleg w namiotach.
Licznik pieszy dnia: ok. 17 km
4 dzień - brzegiem BAJKAŁU – BOLSZYJE KOTY
Jeśli dopisze pogoda, to wcześnie rano obejrzymy piękny wschód słońca. Dalszy ciąg trekkingu brzegiem Bajkału – przepiękny widokowo odcinek, trasa trudniejsza, w zróżnicowanym terenie, ścieżki w trawach i łąkach, kawałki po zboczach nadbajkalskich gór, a pod koniec wejdziemy na jedną z gór, gdyż zbocze stromo opada do Bajkału. Dojdziemy do wsi Bolszyje Koty, w której znajduje się stacja naukowo-dydaktyczna Uniwersytetu Irkuckiego. Zakwaterowanie, odpoczynek, możliwa kąpiel i relaks w ruskiej bani. Nocleg na kwaterze prywatnej w Bolszych Kotach.
Licznik pieszy dnia: ok. 20 km (suma wzniosów około 700 metrów).
5 dzień - BOLSZYJE KOTY – LISTWIANKA
Odpoczynek, spacer po wsi z tradycyjną syberyjską zabudową, miejsca w których zatrzymał się czas, możliwość wejścia na pobliskie wzgórze. Przepłyniemy wodolotem lub szybkim statkiem do Listwianki (alternatywnie, jeśli nie będzie transportu wodnego w tym dniu: piesze przejście do Listwianki ok. 24 km). Zakwaterowanie, spacer po Listwiance, posiłek, możliwy relaks w ruskiej bani. Nocleg na kwaterze prywatnej w Listwiance.
Licznik pieszy dnia: ok. 5 km
6 dzień, - LISTWIANKA – PORT BAJKAŁ – trasą KRUGOBAJKAŁKI
Zwiedzimy bardzo interesujące, multimedialne Muzeum Bajkału, interdyscyplinarnie ukazujące Bajkał pod względem jego geologii, hydrologii i biologii, a w jego fokarium obejrzymy z bliska baraszkujące foki nerpy. Przepłyniemy promem przez początek Angary do Portu Bajkał i zaczniemy trekking trasą Kolei Krugobajkalskiej – wzdłuż torów kolejowych z pięknym widokiem na Bajkał i tajgę gór Chamar-Daban. Kolej Krugobajkalska, zwana również Krugobajkałką, to historyczna trasa magistrali transsyberyjskiej przebiegają nad brzegiem Bajkału zbudowana w latach 1899-1949. Ponieważ trasa łączyła tory przerwane wodami jeziora, była nazywana „złotą sprzączką stalowego pasa Rosji". Odpoczynki po drodze w ładnych widokowo miejscach. Nocleg w namiocie nad brzegiem Bajkału, gorący posiłek ugotujemy w kociołku na ognisku.
Licznik pieszy dnia: ok. 23 km
7 dzień - trasą KRUGOBAJKAŁKI
Drugi dzień trekingu. Krugobajkałka prowadziła południowo-zachodnim brzegiem Bajkału, od Portu Bajkał, poprzez Kułtuk, Słudiankę, Tanchoj aż po Babuszkin. W latach 50. Krugobajkałka utraciła znaczenie, ponieważ zastąpiła ją nowa trasa prowadząca przez Płaskowyż Olchiński. Natomiast Kolej Krugobajkalska, ze względu na swe urokliwe położenie, stała się atrakcją turystyczną. Na biwak zatrzymamy się po przejściu najdłuższego tunelu Połowinnyj, o długości 778 m, gorący posiłek ugotujemy w kociołku na ognisku. Nocleg w namiocie nad brzegiem Bajkału. W nocy pobudka, spakujemy się przy świetle latarek i przejdziemy na stację kolejową we wiosce Połowinnaja, skąd lokalnym pociągiem „Matania", pokonamy drugą połowę trasy. Licznik pieszy dnia: ok. 25 km ca
8 dzień - SLIUDIANKA
Przyjedziemy rano do Sludianki na dworzec, zbudowany z białego marmuru, wydobywanego w okolicy. Stacja kolejowa tętni życiem – to ważny węzeł komunikacyjny, także towarowy na trasie Kolei Transsyberyjskiej. Zakwaterujemy się w hotelu i ogarniemy po dwóch trekkingach. Odwiedzimy niezwykłe prywatne Muzeum Mineralogiczne, w którym zgromadzono zbiór ponad 10 tysięcy minerałów i kamieni szlachetnych - poważną część tworzą minerały wydobywane w pobliżu Sludianki, np. Sliuda, od nazwy którego wzięła nazwę miejscowość i rzeka przez nią przepływająca. Po muzeum oprowadzi nas właścicielka – pasjonat, następnie będziemy mogli u niej dokonać zakupów wyrobów z minerałów, jubilerskich i pamiątkowych. Nocleg w hotelu w Sludiance. Licznik pieszy dnia: ok. 8 km
9 dzień - SLIUDIANKA – UŁAN-UDE
Przejazd pociągiem, trasą Kolei Transsyberyjskiej, do Ułan-Ude - stolicy Buriacji. Po drodze degustacja wędzonych omuli – endemicznych ryb bajkalskich. Zakwaterowanie. Ułan-Ude to miasto liczące ok. 400 tys. mieszkańców, położone na prawym brzegu Selengi (największej rzeki spośród ponad 400 wpływających do Bajkału). Cechuje się ono pagórkowatą rzeźbą terenu, a dodatkowe urozmaicenie krajobrazu stanowią liczne wyspy na szeroko rozlewającej się Selendze. Spośród innych syberyjskich miast Ułan-Ude wyróżnia względny porządek na ulicach śródmieścia i duża ilość zieleni. Stolica Buriacji stanowi największe w Rosji skupisko buddystów, dlatego też w każdej dzielnicy jest tu dacan. Pośród miejskiej zabudowy można również odnaleźć prawosławne cerkwie, kościół rzymskokatolicki, świątynię staroobrzędowców i meczet. Spacer po centrum i deptaku, mijając muzeum przyrody Buriacji oraz gmach opery i baletu a także unikalny pomnik – największa głowa Lenina na świecie. Nocleg w hostelu w Ułan-Ude. Licznik dnia: ok. 6 km
10 dzień – UŁAN-UDE – DACAN IWOŁGIŃSKI – GREMIACZYŃSK
Pozostawienie bagaży w depozycie w hostelu. Przejazd do Iwołgińska, opodal którego znajduje się Dacan Iwołgiński - centrum buddyzmu w Rosji, buriacki zespół klasztorny i świątynia buddyzmu. Buriaci w życiu codziennym odnoszą się często do szamanizmu. W związku z czym nierzadko możemy napotkać w okolicy tzw. „pogańskie idole", czyli drzewa ozdabiane kolorowymi wstążkami i monetami. Symbolizują one rozmowy szamanów z duchami. Buriaci to ludność pochodzenia mongolskiego i potomkowie Hunów. Osiedlili się na nad-bajkalskich terenach przed 1000 lat. W XVII wieku zostali odcięci od Mongolii i przyłączeni do Rosji. W czasach komunizmu nie wolno im było kultywować własnych wierzeń. Wiele buddyjskich świątyń zostało zburzonych. Dopiero po upadku ZSRR Buriaci powrócili do lamaizmu i szamanizmu. Powrót do Ułan-Ude, odbiór bagaży z depozytu, pozostawienie części bagażu na przechowalni na dworcu kolejowym (jeśli nie bęziemy spać w namiotach). Przejazd busem do Gremiaczyńska nad Bajkałem, zakwaterowanie i odpoczynek. Nocleg w pensjonacie albo w namiocie (wybór Uczestników) w Gremiaczyńsku. Licznik dnia: ok. 6 km
11 dzień - brzegiem Bajkału – TURKA
Trekking brzegiem Bajkału do Turki. Ta część Przybajkala charakteryzuje się mikroklimatem, są tu piaszczyste plaże i wysokie sosny. Odpoczynek nad Bajkałem, kąpiel. Jeśli pogoda pozwoli, obejrzymy słońce zachodzące nad Bajkałem. Nocleg kempingowy w jurcie buriackiej, albo w namiocie (wybór Uczestników) w Turce lub Goriaczyńsku.
Licznik pieszy dnia: ok. 23 km
12 dzień - TURKA – GORIACZYŃSK – UŁAN-UDE
Przejście brzegiem Bajkału (po drodze skała o kształcie żółwia) do Goriaczyńska – to od 200 lat znany kurort, ponieważ w pobliżu, przy strumieniu Goriaczym, występują unikalne naturalne gorące wody i błota lecznicze – będziemy mogli z nich skorzystać. Powrót busem do Ułan-Ude, odbiór bagaży z przechowalni. Przejedziemy Koleją Transsyberyjską do Irkucka. Nocleg w pociągu. Licznik pieszy dnia: ok. 10 km
13 dzień - IRKUCK – CHUŻYR, OLCHON
Przyjazd do Irkucka rano, przejazd na dworzec autobusowy. Przejazd busem na wyspę Olchon, do miejscowości Chużyr, zakwaterowanie. Spacer po wiosce, posiłek, odwiedzimy skałę „szamankę" na przylądku Burchan. Relaks w ruskiej bani na piaszczystej plaży, z kąpielą w Bajkale. Nocleg w pensjonacie w Chużyrze. Licznik pieszy dnia: ok. 7 km
14 dzień - OLCHON
Po śniadaniu rozpoczniemy trekking po Olchonie. Pojedziemy na północ, na koniec wyspy Olchon na przylądek Choboj i zaczniemy wracać piechotą wybrzeżem Małego Morza, trasa lasem, polami, kamienistą plażą. Nocleg biwakowy w namiotach, przy ognisku, z widokiem na Bajkał, gorący posiłek ugotujemy w kociołku na ognisku. Licznik pieszy dnia: ok. 23 km
15 dzień - OLCHON
Ciąg dalszy trekkingu po Olchonie, wybrzeżem Małego Morza. Na wieczór dojdziemy w pobliże Chużyru. Nocleg biwakowy w namiotach, przy ognisku, z widokiem na Bajkał, gorący posiłek ugotujemy w kociołku na ognisku. Licznik pieszy dnia: ok. 23 km
16 dzień - CHUŻYR – IRKUCK
Wcześnie rano, mijając ponownie skałę „szamankę", przejdziemy do centrum Chużyru. Powrót busem do Irkucka, zakwaterowanie. Czas wolny na ogarnięcie się po trekkingu i ostatnie zakupy. Nocleg w hostelu w Irkucku. Licznik pieszy dnia: ok. 6 km
17 dzie
ń
- IRKUCK – WARSZAWA
Transfer na lotnisko. Przelot do Warszawy z przesiadk
ą
na lotnisku pod Moskw.
ą | <urn:uuid:21a275ac-0637-45a3-9442-2877f884e0b5> | finepdfs | 1.510742 | CC-MAIN-2020-40 | https://www.arsobatravel.pl/zalacznik.php?id=440&element=124 | 2020-09-19T22:02:25+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400192887.19/warc/CC-MAIN-20200919204805-20200919234805-00516.warc.gz | 780,919,113 | 0.999715 | 0.999688 | 0.999688 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1724,
3862,
8356,
13598
] | 1 | 0 |
Co słychać w świecie?
Niemcy. Z Berlina donoszą, że w poniedziałek cesarz Wilhelm udzielił posłuchanie ks. arcybiskupowi Stablewskiemu, a następnie zaprosił go na śniadanie.
— W sprawie chińskiej przeciwnictwa pomiędzy wielkimi mocarstwami coraz więcej się zaostroja. Wiele spraw nie zostało jeszcze dobrze wyjaśnionych i wywiezionych. Zwrócić tylko należy uwagę na zachowanie się Anglii. Wiadomo, że dwa angielskie okręty wojenne zawinęły do portu Artura. Ma to niewątpliwie wielkie znaczenie w obec Rosji, która przecież zajęła port Artura. Coraz więcej się też pokazuje, że w Chinach po jednej stronie stoi Rosja i Francja, po drugiej Anglia i Japonia. Niemcy wchodzić mniej w ruchy i gazety niemieckie piszą, że im dużej Niemcy zachowują się bezstronne, tem lepiej dla Niemiec. Gazety angielskie donoszą, że Rosja i Francja starały się pozyskać dla siebie Niemcy, ale dotąd nie odniosło to żadnego rezultatu. Północna Ameryka nie myślał też popierać Anglii w razie jakiegoś zatargu. Niemieckie gazety, które najpierw zajęcie zatoki Kia Ouan wprowadło w wielką radość, nabierają teraz coraz to więcej przekonania, że ta zatoka nie ma dla Niemiec wielkiej wartości. Zajęcie tej zatoki może Niemcy osłabić, bo trzeba zwrócić, że administrowanie kosztuje wiele pieniędzy. Anglia coraz więcej gromadzi się w sprawie chińskiej. Gazety angielskie donoszą, że rząd angielski do nich Chineń i innym mocarstwom. Iż Anglia w Chinach żąda dla siebie tych własnych praw, co każde inne mocarstwo.
— Anglia w razie potrzeby użycie przemocy i siły, ażeby wszędzie wywalczyć sobie równa prawa. Taką samą deklarację, co Anglia, złożyła także Japonia Chinom i mocarstwom europejskim. Z tego widać, że położenie w wschodniej Azji coraz więcej się zaostroa.
Wiadomości kościelne.
Chełmińska diecezja. Ks. prob. Stanisław Kujot z Grzybna otrzymał 4go d. m. kanoniczną insygnię na dzikana chełmińskiego. Od naczelnego prezbitera Prus Zachodnich otrzymali przyrzeczenia ks. Otton Radtke z Olawy na probostwo w Walichnowach w dekanacie gniewskim, a ks. kuratus Stanisław Dziegielewski z Gdańska na probostwo w Lemburgu w dekanacie brodnickim.
Rzeczy. Donoszą, że Ojciec św. w dniu Nowego Roku, tj. swego dyżurnego jubileuszu kapłaństwa odprawił mszę św. w jednej zawsze sali. Na mszy świętej odprawionej przez Leona XIII obecnych było jakie trzy tysiące osób i to głównie deputacje rozmaitych katolickich stowarzyszzeń. Papieża wniesiono na krzesło do sali o godzinie 8 i pół przed południem, gdy Ojciec św. się pokazał, zgromadzona rzesza wydała głębokie oklaski. Podczas mszy świętej wykonał śpiewem hymn polski syfickiej pieśni świątecznej. Po ukończeniu mszy św. udzielił Papież głosnym i podnosnym głosem apostolskiego błogosławieństwa i dopuścił deputacje do swego tronu. Nabożeństwo trwało dwie godziny, poczmi Papież opuścił salę zegnany znów od pobożnych żywymi oklaskami. Zdrowie Papieża jest bardzo dobry i wydał na dniu jubileuszowym wspaniałe życzenia. Święta katolickiego donoszą o pięknym przebiegu uroczystości jubileuszowych. Wszędzie w dniu Nowego Roku odprawia się wspomniano nabożeństwa dziękczynne za Ojciec św. We wielu miejscowoścach odbyły się święcenia uroczystości na cześć Papieża, na których wyrażono hołd Ojcu św. wysłano telegramy do Rzymu. W wielu miejscach ustanowiono wspaniałą iluminację w dniu jubileuszowym, po wielu miastach niemieckich, jak w Kolonii, Monasterze, Trewirze, Berlinie itd. urządzono wiele zebrania i pochody. Cały ten świat katolicki szeszy i serdeczny brat oddał tej rzadkiej i niebyvalej uroczystości jubileuszowej najwyżej szanującego Kościoła katolickiego, słąc życzenia i mody, aby Go Pan Bóg jak najdłużej zachować raczy przy sternictwie Kościoła św.
Na nowy kwartał wolą jeszcze można zapisywać "Gazetę Olszty" na wszystkich porządkach lub u listownych wioskach. Numerów pozajakowych drukujemy więcej i dostarczamy ich na żądanie bezpłatnie tym, którzy się z zapisaniem Gazety opóźnili.
"Gazeta Olsztyńska" wraz z dodatkiem "Gość niedzielny" wychodzi trzy razy na tydzień i kosztuje kwartalnie w wszystkich posiadaczy lub u listownych 1 markę.
Zażyjcie czytajcie i rozszerzajcie "Gazetę Olsztyńską".
Rodzice polscy! uczyć dzieci wasze czytać i pisać po polsku!
Wiadomości z Warmii i z dalszych stron.
* Olsztyn. We wtorek po południu wóz obładowany długim drzewem wywrócił w ulicy Warszawskiej latarnię, która pokazałczy znacznie w głowie przechodzącego właśnie mistrza szewskiego p. Ferdynanda Jagodzińskiego.
— Zbiory kuracji olsztyńskiej. Uczennica ślusarska Teofila Jarłowska z krajobrazek zeszłego został na półtoru roku więzienia.
— W zeszłym numerze zasza omówka w wiadomościach kościelnych. Nie 55-letni, ale 25-letni jubileusz kapłański obchodzić będą podani z dyrekcją warmińskiej kaplicy.
— Tutejsze Towarzystwo św. Cecylii urządziło w uroczystość Trzech Króli na sali p. Funka przedstawienie oratorium "Helian" (Zbawiciel). Przedstawienie to wypadło pięknie i tak śpiewy, jak i żywe obrazy przedstawiające Narodzenie Pana Jezusa, poklon Trzech Króli: ucieczka do Egiptu itd., ogólne się podobały.
— Do obecnego roku można dołączyć my projekt o śpiewie komponacyjnym Karola Simona w Lesznie (Lissa i P.), na który zwracana uwagę Szan. Czytelników naszych.
— Syn zmarłego byłego posła do sejmu i parlamentu, p. Rarkowskiego, który jest w zakoniu Marystów w Belgii, otrzyma w przyszłym roku święcenia kapłańskie. Przyjąć ma msza św. na odprowadzenie 18 b. m. w tutejszym kościele.
— Przy zawieraniu umów i wynajmu pomieszkani na czas duższy należy już bacznie na nową ustawę, która zacznie obowiązywać od roku 1900. Według niej nie jest wolno obłożyć amoretsem mebl wyjmującemu jemu ona nażycie z żony. Trzeba więc w umowie podjąć oboga.
W sądzie poznańskim wywrażano jakąś świadectwa pewnego rozwiędziecia psa, któremu z mieszkania skradziono pieniądze. Przy tej sposobności zdał sądzenia o niego, aby przysięgał po niemiecku. Świadek wyznał się to uczynić, ponieważ nie znał języka niemieckiego, a rzekł przewodniczący sądu. Świadek powinien mu przysiągać po polsku, a potem przysiągać, że o wego wyznania nie umie wymówić, poczyno zapisano to do protokołu.
— W Olsztynie można na roczce, czterzawie, głosze baśni, dziekaczki, dropie, bekasy i inne piactwo błotne.
* Bartęg. W numerze 3 Gazyty wyczytałem, że syn gospodarza Penkita z Jondra złamał nogę w drodze do kościoła. Wpadł się do domu w zeszłej niedzielę. Oto nie zjeżdżał się do prawdy, gdy Penkitt złamał nogę w pierwsze dni Bożego Narodzenia i to nie w drodze do kościoła, ale w karcerze. Po nabożeństwie wspiął on do karcermy, gdzie z figi lub na prawdę mocował się z jakimś mlynarczykiem, przyczynem padł tak niezręcznie, że nogę złamał. A więc znów pijawstwo przyczyniło się niezręcznie, co miech będzie przestrogą dla tych, którzy do kieliszka za głęboko zagłębiają lubią.
* W Sztumie znaleziono na drzewach gniazda gąsiennic, z których już młode wypięły. Miły one długości 3 do 4 centymetrów i mimo zimna się ruszały. Gąsiennice gniazda przenosiły do niej wielką plagę, by ma ich być bardzo zarośnięte. Pogoń cieple dnie nadają się do szczęsnego zniesienia gniazd ich na drzewach.
* Jucha. Przed Godami wybuch ognie w mlynie Kreutena w Sotmanach powiatu węgorzewskiego. Ognie zniszczył mlyn z wszelkimi zapasami do mienia.
— Przy ważeniu trzody chlewniej, u kupca p. P. w Wydmach znaleziono w dole od mierzwy nowonarodzenie dziecko. Po | b30f5c2d-f23f-4110-8f69-e3d46d866b71 | finepdfs | 1.676758 | CC-MAIN-2024-42 | https://wmbc.olsztyn.pl/Content/7858/GO_1898_04.pdf | 2024-10-14T03:00:40+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944255355.53/warc/CC-MAIN-20241014005649-20241014035649-00764.warc.gz | 532,281,191 | 0.9999 | 0.9999 | 0.9999 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
7375
] | 1 | 0 |
RADA MIEJSKA
w Swarzędzu
Swarzędz, dnia 21 kwietnia 2015 r.
Rada Miejska w Swarzędzu
Komisja Gospodarki
BRM.KG.0012.2.4.2015
Protokół nr 4/2015
Posiedzenie w dniu 21 kwietnia 2015 r.
Obrady rozpoczęto 21 kwietnia 2015 r. o godz. 08:00, a zakończono o godz. 11:35 tego samego dnia.
W posiedzeniu wzięło udział 7 członków.
Obecni:
1. Piotr Baranowski
2. Piotr Choryński
3. Anna Graczyk
4. Wojciech Kmiecik
5. Zygmunt Majchrzak
6. Adrian Senyk
7. Katarzyna Szkudlarek
1. Otwarcie posiedzenia i stwierdzenie prawomocności obrad.
Posiedzenie otworzył Przewodniczący Komisji Gospodarki Adrian Senyk. Na wstępie powitał radnych, gości oraz pracowników Urzędu. Na podstawie załączonej do protokołu listy obecności (załącznik nr 1) stwierdził, że Komisja Gospodarki jest władna do podejmowania prawomocnych wniosków, 7 członków obecnych- wszyscy.
Przewodniczący Komisji Gospodarki Adrian Senyk odczytał porządek obrad, który został przyjęty bez uwag i stanowi załącznik nr 2.
2. Omówienie materiałów sesyjnych.
a) Rozpatrzenie uchwały w sprawie zmiany uchwały budżetowej Miasta i Gminy Swarzędz na rok 2015.
Projekt uchwały przedstawił Skarbnik Gminy Maciej Narlowski.
Członkowie komisji zapoznali się z projektem uchwały.
b) Rozpatrzenie uchwały w sprawie zmiany Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Swarzędz na lata 2015 -2036.
Projekt uchwały przedstawiła i omówiła Z-ca Skarbnika Gminy Karolina Dziekan.
Członkowie komisji zapoznali się z projektem uchwały.
c) Rozpatrzenie uchwały w sprawie ustalenia wysokości wynagrodzenia za inkaso dla inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody gminy Swarzędz.
Projekt uchwały przedstawiła i omówiła Kierownik Referatu Podatków i Opfat Lokalnych Aneta Maćkowiak.
Głosowano w sprawie: rozpatrzenie uchwały w sprawie ustalenia wysokości wynagrodzenia za inkaso dla inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody gminy Swarzędz.
Wyniki głosowania: za: 6, przeciw: 0, wstrzymało się: 0, nie głosowało: 1.
d) Rozpatrzenie uchwały w sprawie warunków udzielania i wysokości stawek procentowych bonifikat od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Projekt uchwały przedstawiła i omówiła wraz z autopoprawką Kierownik Referatu Geodezji i Nieruchomości, Anna Domasiewicz.
Radna Anna Graczyk powiedziała, że po 20 latach miało być 90% bonifikaty, a jest 55%. Zdaniem radnej ten zapis w projekcie uchwały jest nieprzemysłany.
Kierownik Domasiewicz wyjaśnia się, aktualizacja opłat została przeprowadzona w 2011 roku i było to naturalną konsekwencją wzrostu wartości nieruchomości dla użytkowników wieczystych. Dodała, że aktualizacja nie była wykonywana przez wiele lat. Wyjaśniła, że Burmistrz Miasta i Gminy zaproponował przedstawiony projekt uchwały.
Radny Piotr Choryński poprosił o wyjaśnienie sposobu naliczania algorytmu dla spółdzielni.
Kierownik Domasiewicz wyjaśniła, że z zapisanego w § 2 pkt 3 projektu uchwały wzoru będzie wynikał okres użytkowania wieczystego jakim dysponuje Spółdzielnia Mieszkaniowa.
Radna Graczyk zapytała, czym różni się użytkownik wieczysty od użytkownika wieczystego w spółdzielni.
Kierownik Domasiewicz odpowiedziała, że taki projekt uchwały został zaakceptowany przez Pana Burmistrza.
Radny Piotr Baranowski poprosił o ustosunkowanie się do przekształcenia działek przy ulicy Działkowej i Malinowej, które kiedyś były ogródkami działkowymi.
Kierownik Domasiewicz odpowiedziała, że wszystko opiera się na zapisach w księgach wieczystych, a każdy wniosek jest analizowany indywidualnie.
Radny Wojciech Kmieciał zapytał, jakie skutki finansowe niesie za sobą podjęcie przedstawionego projektu uchwały.
Radny Zygmunt Majchrzak przypomniał, że dyskusja nad bonifikatami prowadzona w latach ubiegłych opierała się przede wszystkim na analizie skutków finansowych. Stwierdził, że nie przyjęcie zaproponowanej uchwały będzie korzystne dla budżetu Gminy, a po przyjęciu zaproponowanych zapisów radni mogą narażić się na niezadowolenie mieszkańców, którzy liczą na większe bonifikaty.
Radna Graczyk powiedziała, że w momencie, gdy ustawowo można było przekształcać prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nie było dostatecznych informacji na ten temat dla mieszkańców. Poinformowała, że przedstawiony projekt uchwały jest dla niej nie do przyjęcia.
Kierownik Domasiewicz odpowiedziała, że informacje na ten temat były w lokalnych gazetach oraz w Biuletynie Informacji Publicznej.
Przewodnicząca Rady Barbara Czachura powiedziała, że zachętą do rozmów w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stała się aktualizacja wycen przeprowadzona w 2011 roku. Stwierdziła, że wcześniej, kiedy opłaty nie były tak dotkliwe, mieszkańcy nie mieli problemów, a sytuacja byłaby zupełnie inna, gdyby aktualizacja wycen była przeprowadzana systematycznie. Wyjaśniła, że najważniejsza dla radnych przy podjęciu decyzji jest opinia Skarbnika Gminy, ponieważ radni rozpatrując uchwałę powinni wiedzieć jakie uchwała rodzi skutki finansowe.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że został przygotowany projekt uchwały, który jest próbą rozwiązania problemu.
Radna Graczyk zaproponowała obniżenie progu liczby wykorzystanych lat w załączniku do projektu uchwały.
Radny Choryński powiedział, że udzielenie bonifikat wiąże się z jednorazowym wpływem do budżetu Gminy pochodzącym z wykupów i jednocześnie z umniejszeniem wpływów w latach następnych, dlatego należy przeanalizować, co jest bardziej korzystne dla Gminy.
Skarbnik Gminy Maciej Narłowski odpowiedział, że opinia skarbnika jest negatywna, ponieważ udzielając bonifikat traci się dochody Gminy. Wyjaśnił, że wysokość opłat z tytułu użytkowania wieczystego powoduje wpływy do budżetu Gminy w wysokości ponad 2 mln 500 tys. zł, który przy obecnie obowiązującej uchwale może umniejszyć się o kwotę 906 tys. zł. Natomiast po przyjęciu proponowanej uchwały dochód może umniejszyć się o kwotę ponad 1 mln 700 tys. zł. Wyjaśnił, że pierwszy rok przy wykupie nie byłby tak odczuwalny w dochodach Gminy, ponieważ wpływałyby kwoty pochodzące z wykupów, odczuwalne byłyby lata następne, gdzie nastąpiłaby za duża strata dla Gminy.
Głosowano w sprawie: rozpatrzenie uchwały w sprawie warunków udzielania i wysokości stawek procentowych bonifikat od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Wyniki głosowania: za: 3, przeciw: 2, wstrzymał się: 1, nie głosował: 1.
e) Rozpatrzenie uchwały w sprawie wydzierżawienia nieruchomości wchodzącej w skład zasobu Gminy Swarzędz.
Projekt uchwały przedstawiła i omówiła Kierownik Referatu Geodezji i Nieruchomości, Anna Domasiewicz.
Głosowano w sprawie: rozpatrzenie uchwały w sprawie wydzierżawienia nieruchomości wchodzącej w skład zasobu Gminy Swarzędz.
Wyniki głosowania: za: 6, przeciw: 0, wstrzymało się: 0, nie głosowało: 1.
f) Rozpatrzenie uchwały w sprawie zmiany uchwały nr XXIV/210/2012 Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 27 marca 2012 roku w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnej umowy dzierżawy z dotychczasowym dzierżawcą nieruchomości.
Projekt uchwały przedstawił i omówił Kierownik Referatu Nadzoru Właścicielskiego Mariusz Szrajbrowski.
Głosowano w sprawie: rozpatrzenie uchwały w sprawie zmiany uchwały nr XXIV/210/2012 Rady Miejskiej w Swarzędzu z dnia 27 marca 2012 roku w sprawie wyrażenia zgody na zawarcie kolejnej umowy dzierżawy z dotychczasowym dzierżawcą nieruchomości.
Wyniki głosowania: za: 4, przeciw: 0, wstrzymało się: 2, nie głosowało: 1.
g) Rozpatrzenie uchwały w sprawie nadania nazwy dla ronda w mieście Swarzędz – rondo Floriana Fiedlera.
Projekt uchwały przedstawiła i omówiła Kierownik Referatu Geodezji i Nieruchomości, Anna Domasiewicz.
Radna Anna Graczyk zapytała, czy Gmina musi nadawać nazwy rond, ponieważ mieszkańcy i tak odnosząc się do ronda określają je od nazwy najbliższej ulicy.
Kierownik Domasiewicz odpowiedziała, że Gmina nie musi nadawać nazw rond, ale taka była dotychczas sugestia, aby nadawać nazwy rondom. Dodała, że radni z poprzedniej kadencji również zastanawiali się, czy jest to potrzebne.
Radny Piotr Choryński powiedział, że nadawanie nazw nadaje dodatkową rangę określonym osobom, a dotychczas nazwy nadawano znaczącym osobom, związanym z naszym terenem.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka uważa, że ronda są obiektami, które nie nadają adresu, co nie zwiąże się z dodatkowymi kosztami dla mieszkańców związanymi z wymianą dowodów osobistych, tylko mają charakter symboliczny.
Głosowano w sprawie: rozpatrzenie uchwały w sprawie nadania nazwy dla ronda w mieście Swarzędz – rondo Floriana Fiedlera.
Wyniki głosowania: za: 6, przeciw: 0, wstrzymało się: 0, nie głosowało: 1.
h) Rozpatrzenie uchwały w sprawie nadania nazwy dla ronda w mieście Swarzędz – rondo św. Floriana.
Projekt uchwały przedstawiła i omówiła Kierownik Referatu Geodezji i Nieruchomości, Anna Domasiewicz.
Radny Zygmunt Majchrzak uważa, że należy trzymać się zasad, że nazwy rond nadawane są znanym swarzędzanom.
Głosowano w sprawie: rozpatrzenie uchwały w sprawie nadania nazwy dla ronda w mieście Swarzędz – rondo św. Floriana.
Wyniki głosowania: za: 5, przeciw: 1, wstrzymało się: 0, nie głosowało: 1.
3. Lokalna Grupa Działania TRAKT PIASTÓW.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk poprosił o przedstawienie bieżącej sytuacji Lokalnej Grupie Działania TRAKT PIASTÓW.
Kierownik Referatu Nadzoru Właścicielskiego Mariusz Szrajbrowski poinformował, że przekazał Strategię Rozwoju Gminy Swarzędz oraz wszystkie dokumenty dotyczące Odnowy Wsi przygotowane przez poszczególne sołectwa. Dopowiedział, że kolejne zebranie będzie dotyczyło przyjęcia dwóch kolejnych gmin. Wyjaśnił, że przekazanie strategii Gminy Swarzędz ma na celu ujęcie określonych priorytetów w strategii LGD.
4. Drogi gminne, ich remonty, plany utwardzeń – wizja lokalna.
5. Stan dróg z przebiegiem linii autobusowych.
6. Ograniczenia na drogach gminnych (tonażowe i prędkości).
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk poinformował, że członkowie Komisji przeprowadzili wizję lokalną podczas której radni zapoznali się z realizacją bieżących inwestycji na terenie Gminy oraz poznali problemy, które zgłaszali mieszkańcy. Przewodniczący poprosił o przedstawienie informacji na temat budowy ronda w ulicy Pszennej w Łowęcinie.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że został przekazany radnym wstępny koszt zadania, które zawierało rondo. Zadanie to będzie szacunkowo droższe o 150 tys. zł z uwzględnieniem ronda oraz o kolejne 150 tys. zł przeznaczone na wykup gruntu. Wyjaśnił, że plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje poszerzenie pasa drogowego i rondo. W związku z tym, jeżeli plan zostanie uchwalony to rondo będzie musiało powstać i będzie trzeba wykupić określone grunty. Dopowiedział, że przy prowadzeniu tak dużej inwestycji dołożenie 100 tys. zł i wykonanie ronda jest zasadne, ponieważ usprawni ruch.
Ryszard Wlodarczyk, przedstawiciel firmy Aris Mebel chciałby poznać dalsze plany związane z zadaniem dotyczącym drogi serwisowej i budowy ronda. Dopowiedział, że od tej inwestycji zależy dalsze funkcjonowanie wielu firmy, znajdujących się w tym rejonie. Poinformował, że właściciele tych firm czekają na rondo, które chcieliby, aby było wybudowane w I etapie zadania. Poprosił o jak najszybsze rozwiązanie problemu, aby nie było nieporozumień, tym bardziej, że w najbliższym czasie zacznie funkcjonować duża firma transportowa, która przeniosła się z ul. Wrzesińskiej, gdzie miesięcznie ma obsługiwać 1000 tirów, a pas zjazdowy jest na jeden samochód.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że projekt tego zadania jest w uzgodnieniach w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – GDDKiA. Powiedział, że prawda jest to, że Gmina Swarzędz zgadzając się na wybudowanie nowego wiaduktu i skrzyżowania, podpisała porozumienie z GDDKiA, że wybuduje drogę na gruncie, który nie należy Gminy. Droga ta miała zostać wybudowana, ponieważ w momencie budowania skrzyżowania przy nowym wiadukcie, istniejące skrzyżowanie będzie musiało być zamknięte, ze względu na to, że na drogach szybkiego ruchu nie może być w tak małej odległości kilku skrzyżowań. Poinformował, że powstał projekt całego zadania, podzielony na dwa etapy, pierwszy etap dotyczy prac
wykonywanych do skrzyżowania, które ma być zamknięte, a drugi etap od skrzyżowania do Paczkowa. Z-ca burmistrza poinformował, że odbyły się spotkania z właścicielami terenów i firm przy drodze serwisowej, którzy w większości zgodzili się nieodpłatnie przekazać teren pod drogę, aby zaktywizować te tereny. Dopowiedział, że osoby prowadzące gospodarstwa rolne nie chcą przekazać terenów.
Kierownik Referatu Budownictwa i Infrastruktury Bartłomiej Majchrzak poinformował, że plan sytuacyjny został przesłany do zarządcy drogi czyli GDDKiA, który przesłał uwagi dotyczące lokalizacji pasa włączenia w Paczkowie i lokalizacji ronda. Dodał, że w najbliższym czasie odbędą się rozmowy z projektantem w celu omówienia dalszych szczegółów dotyczących rozwiązań komunikacyjnych. Wyjaśnił, że zmiana lokalizacji firmy transportowej z ulicy Wrzesińskiej na lokalizację w Łowęcinie przy drodze dojazdowej, odbywa się na warunkach komunikacyjnych określonych przez zarządcę drogi czyli GDDKiA, a Gmina Swarzędz nie będzie poszerzać pasów włączeń. Poinformował, że Gmina dąży do tego, aby powstała 6-metrowa droga serwisowa na całym odcinku, co jest uzależnione od pozyskiwania gruntu. Stwierdził, że zmiana lokalizacji firmy transportowej w niczym nie koliduje z planowanym zadaniem.
Radny Piotr Baranowski stwierdził, że przedstawicielom firm bardziej chodzi o budowę ronda w Paczkowie, które poprawi wjazd dla samochodów jadących właśnie z Paczkowa i zaktywuje te tereny.
Radny Maciej Socha powiedział, że zarządca drogi uwarunkował decyzję o zamknięciu skrzyżowania, kiedy budowany był nowy wiadukt, działalnością Gminy w kierunku wybudowania drogi serwisowej.
Pan Włodarczyk powiedział, że informacje dopisane przez Gminę Swarzędz w porozumieniu, nie są respektowane przez GDDKiA.
Kierownik Majchrzak powiedział, że wszystko zależy od zarządcy drogi, a omawiane skrzyżowanie nie spełnia żadnych norm i może dojść do sytuacji, że tiry nie zmieszczą się na zjazdach.
Pan Włodarczyk stwierdził, że tego rodzaju problemy powinny być rozwiązywane wcześniej, ponieważ gdy rozpoczynał działanie dojazd spełniał wszystkie wymogi.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk podkreślił, że zarządcą drogi jest GDDKiA.
Kierownik Majchrzak powiedział, że wydanie warunków zabudowy jest uwarunkowane od wydania opinii komunikacyjnej przez zarządcę drogi i GDDKiA dopuszcza udział tırów w tym skrzyżowaniu, a wszystkie pojazdy typu tir będą powodowały kolizję.
Pan Włodarczyk stwierdził, że przedstawiciele firm padli ofiarą takiego działania, a problem zacznie się po otwarciu nowej firmy transportowej.
Kierownik Majchrzak poinformował, że Gmina Swarzędz dąży do tego, aby prace projektowe trwały w uzgodnieniu z GDDKiA wraz ze staraniem się o pozyskanie terenów i odwodnienie części zalewanej. Wyjaśnił, że na całej długości drogi jest 30 nieruchomości.
Pan Włodarczyk powiedział, że przedstawiciele firm chcą jasnego określenia, że w pierwszej kolejności będzie budowane rondo.
Kierownik Majchrzak stwierdził, że w momencie uzyskania pozwolenia na dalsze działania od zarządcy drogi, Gmina przedstawi przedstawicielom firm dalsze możliwości działania.
Następnie dyskutowano na temat możliwości odrolnienia terenów, odwodnienia zalewanych terenów, które mają być przeznaczone pod budowę nowego ronda i drogi serwisowej.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że Gmina będzie starała się, aby rondo było zaprojektowane jak najszybciej oraz aby potrzebne tereny były odrolnione. Poinformował, że wpłynęła deklaracja firmy Aris Meble o możliwości partycypowania w kosztach tej inwestycji, a
dalsze ustalenia będą w momencie przygotowywania finansowania zadania.
Pan Włodarczyk zapytał, czy droga powstanie, jeżeli jeden właściciel nie zgodzi się na przekazanie gruntu pod drogę?
Kierownik Majchrzak odpowiedział, że jeżeli jeden właściciel się nie zgodzi, to na tym odcinku będzie zwężenie drogi na 3 metry.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że konkretne działania będą znane dopiero po przygotowaniu całej dokumentacji. Zadeklarowała, że jeżeli będzie taka potrzeba, to gmina będzie rozmawiała z każdym właścicielem terenu indywidualnie. Wyjaśnił, że po powstaniu projektu, Gmina będzie wiedziała, ile brakuje terenu.
Radny Zygmunt Majchrzak stwierdził, że nikt nie rozpatruje próby porozumienia się z GDDKiA, aby wykonać dodatkowy zjazd z trasy, ponieważ jest to najtańsze rozwiązanie i możliwe do wykonania. Wyjaśnił, że zjazd usytuowany byłby w odległości ok. 1 km od obecnego skrzyżowania i lokalne firmy miałyby skuteczny dojazd do swoich posesji.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że w tym zakresie kontynuowane są działania i umowy podpisane przez poprzedniego burmistrza. Zadeklarował, że przedstawi w GDDKiA taką propozycję.
Radna Anna Graczyk powiedziała, że należy rozmawiać i uzgadniać działania z każdą stroną.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk stwierdził, że wszyscy starają się rozwiązać problem. Zapytał, czy są problemy z zadaniem dotyczącym budowy ul. Heweliusza i Staniewskiego.
Kierownik Majchrzak odpowiedział, że przetarg na przebudowę jest ogłoszony, podpisanie umowy planowane jest na połowę maja, a zakończenie inwestycji we wrześniu. Natomiast przetarg na ul. Staniewskiego będzie rozstrzygnięty na początku czerwca, a na koniec listopada planuje się zakończenie inwestycji.
Krzysztof Kowalski, członek rady sołeckiej wsi Paczkowo zapytał, czy jest wykonany harmonogram wykonywania nieutwardzonych dróg na terenie Gminy, ponieważ w Paczkowie jest kilka ulic do utwardzenia, przykładowo ul. Ogrodowa i Zaplocie. Poprosił, aby uszkutecznić działania zmierzające do uporządkowania i wykonania oświetlenia drogi oraz terenu pomiędzy drogą nr 92, a terenem kolejowym w Paczkowie.
Sołtys Paczkowa Małgorzata Glabas – Gruszka dodała, że jest to bardzo wąska droga powiatowa bez chodnika i mieszkańcy proszą o podjęcie działań w tej sprawie.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk powiedział, że jeżeli jest to droga powiatowa, to należy zgłosić ten problem do Starostwa Powiatowego w Poznaniu.
Radny Maciej Socha zauważył, że ta sama droga na terenie Gminy Kostrzyn jest szersza i ma chodnik.
Sołtys Paczkowa poprosiła, aby Gminy wystąpiła do Powiatu z prośbą o rozwiązanie przedstawionego problemu.
Radna Katarzyna Szkudlarek zauważyła, że należy również poprosić radnych Rady Powiatu z terenu Gminy Swarzędz o wsparcie tych działań.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że będzie remontowany odcinek drogi powiatowej - ul. Zaplocie w kierunku nowej szkoły, ze względu na bezpieczeństwo dzieci poruszających się do szkoły i będzie to zadanie współfinansowane w 50 % z budżetu Gminy Swarzędz. Wyjaśnił, że wnioski z zebrą sołeckich zostały zebrane, następnie będzie opracowywany harmonogram wykonywania poszczególnych zadań w zależności od możliwości, a wszystko będzie się odbywało w porozumieniu z Komisją Środowiska i Rozwoju Wsi. Ponadto poinformował, że w Paczkowie planuje się modernizację budynku z przeznaczeniem na świetlicę oraz budowę drogi serwisowej. Wyjaśnił, że będzie się starał, aby jak najszybciej
przedstawić Radzie Miejskiej nowe, możliwe do wykonania zadania, które muszą być w pierwszej kolejności uzgodnione. W kwestii bałaganu na terenie pomiędzy trasą nr 92, a terenem Kolei, wyjaśnił, że jest to teren prywatny i jedynie co można zrobić, to wezwać właściciela do uporządkowania terenu.
Radna Katarzyna Szkudlarek podkreśliła, że do każdego zadania należy podchodzić racjonalnie oraz proporcjonalnie do wszystkich mieszkańców gminy i wpływów do budżetu. Stwierdziła, że radni chcą, aby nie tylko na wsiach wykonywano wszystkie zadania, ale również w mieście.
Przewodnicząca Rady Barbara Czachura stwierdziła, że po to Komisja Gospodarki wyjechała w teren, aby miała jak najlepszą wiedzę na temat sytuacji w całej Gminie. Ma nadzieję, że harmonogram dalszych inwestycji powstanie po przeanalizowaniu potrzeb mieszkańców, zgłoszonych na zebraniach sołeckich, a kolejność ich wykonywania będzie wspólnie uzgodniona. Poinformowała, że przykładowo w Gruszczynie projektuje się drogi, ale od projektowania upłynęło wiele czasu, a drogi nie są jeszcze wykonane. Następnie przypomniała, jak wiele trudu włożono w to, aby droga powiatowa z Gruszczyny do Swarzędza była wyremontowana i odpowiednio przygotowana do tak dużego natężenia ruchu.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka zaproponował, aby każde sołectwo rozpisało zadania, które uważają za najbardziej potrzebne na terenie danej wsi w kolejności ich wykonywania.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk powiedział, że każde sołectwo powinno przygotować swój własny harmonogram.
Radny Rafał Słupiński powiedział, że najważniejsze jest to, aby sprawdzić, czy proponowane zadania są możliwe do realizacji oraz aby przygotowany harmonogram był realizowany. Stwierdził, że spisanie potrzeb nie gwarantuje ich wykonania.
Radny Piotr Choryński zaproponował, aby taki harmonogram przygotowały również poszczególne rejony miasta.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk powiedział, że będzie to pomocne dla radnych w przygotowaniu zadań na kolejne lata.
Radna Wanda Konys podziękowała za zorganizowaną wizję lokalną, podkreśliła, że rzeczywiście nie tylko mieszkańcy sołectw mają potrzeby, ale mają je również mieszkańcy Swarzędza.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk poinformował, że Komisja Gospodarki będzie organizować kolejne wizje lokalne, aby zweryfikować wszystkie zgłoszone zadania i problemy. Następnie zapytał jakie czynności zostały poczynione w celu udrożnienia przejazdu w ul. Ogrodniczej w Janikowie.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że zwrócił się z wnioskiem do geodety o wytyczenie drogi, będzie się starał o wycięcie drzew na terenie, gdzie powinna przebiegać droga i stara się jak najszybciej rozwiązać problem.
Kierownik Referatu Infrastruktury Drogowej Hanna Ostatnt - Jaskuła potwierdziła, że wniosek o wycięcie drzew został złożony do Starostwa Powiatowego.
Radny Rafał Słupiński poprosił o nowy przystanek lub zmianę lokalizacji na trasie linii S3 na ul. Działkowej na wysokości ul. Leśników w Wierzonce.
Kierownik Szrajbrowski wyjaśnił, że z tym wnioskiem jest problem, ponieważ przy tej drodze nie ma pobocza, teren nie jest przygotowany do wsiadania i wysiadania z autobusu dzieci. Stwierdził, że wniosek jest zasadny, ale warunki techniczne nie są spełnione pod względem bezpieczeństwa.
Radny Piotr Baranowski powiedział, że autobus S4 jedzie o 7.15 w okolicach ul. Malinowej i dzieci czekają prawie 45 minut na rozpoczęcie lekcji.
Kierownik Szrajbrowski odpowiedział, że nie jest w stanie zorganizować komunikacji w ten sposób, aby wszystkie dzieci dotarły do szkoły na godz. 8 rano.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk poinformował, że na kolejnym posiedzeniu będzie dokonana analiza zmian rozkładu jazdy w związku ze zmianą rejonizacji szkół.
Radna Wanda Konys poprosiła o rozważenie, czy pierwszeństwo ruchu na ulicach: Kupiecka, Armii Poznań i Planetarna jest właściwie rozwiązane.
Przewodniczący Komisji Adrian Senyk poinformował, że jest to przeanalizowane praktycznie również przez mieszkańców i zastosowane rozwiązanie jest celowe.
Radny Piotr Choryński poprosił o rozważenie możliwości parkowania samochodów osobowych mieszkańców osiedli północnych na parkingu przy żłobku na os. Czwartaków oraz o postawienie znaku ograniczającego prędkość na ul. Zwycięstwa w Swarzędzu, w związku z prowadzonym tą ulicą objazdem z powodu remontu ul. Grudzińskiego.
Kierownik Ostant – Jaskula wyjaśniła, że obecnie istnieje zakaz postoju samochodów osobowych od godz. 6 do godz. 18 i jest to zasadne.
Z-ca Burmistrza Grzegorz Taterka poinformował, że przez wskazany parking przechodzi droga przeciwpożarowa i z tego względu nie powinno się tam wpuszczać dodatkowych samochodów, ponieważ bezpieczeństwo dzieci jest najważniejsze. Odnośnie ograniczenia prędkości na ul. Zwycięstwa poinformował, że właściwe byłoby postawienie tego znaku na stałe, nie tylko na czas objazdu, dlatego zostanie wykonany projekt zmiany organizacji ruchu uwzględniający ten znak.
Radna Anna Graczyk zwróciła uwagę, że mieszkańcy nie stosują się do ograniczenia prędkości na ul. Granicznej na odcinku pomiędzy rondami.
Radny Piotr Baranowski zwrócił uwagę, że po remoncie ul. Sośnickiej w Antoninku nastąpi wzmożony ruch pieszy, samochodowy i rowerowy na ul. Strzeleckiej w Swarzędzu. Radny zauważył, że już należy się zastanowić nad możliwościami poprawy bezpieczeństwa ruchu w tym rejonie. Następnie radny poddał pod rozważę usytuowanie fotoradaru na trasie nr 92, ponieważ po remoncie skrzyżowania z ul. Stawną, obecne miejsce usytuowania fotoradaru nie jest celowe. Radny zaproponował przeniesienie fotoradaru w okolice przejścia dla pieszych przy Ośrodku Zdrowia Certus. Następnie radny zwrócił uwagę, że nie jest respektowany przez mieszkańców znak „Zakaz postoju” na ul. Strzeleckiej na odcinku od ul. Piaski w dół do hali sportowej. Ponadto radny poprosił o postawienie znaku „Uwaga dzieci” na ul. Morelowej.
7. Sprawy bieżące. W sprawach bieżących nikt nie zabrał głosu.
8. Zakończenie. Na tym posiedzenie zakończono.
Przewodniczący
Komisji Gospodarki
Adrian Senyk
Przygotował(a): Biuro Rady
Hanna Meleń
Przygotowano przy pomocy programu eSesja.pl | <urn:uuid:018d04c9-213e-4d93-acaa-1cc46acae63c> | finepdfs | 1.365234 | CC-MAIN-2023-40 | https://bip.swarzedz.pl/fileadmin/BIP/Prawo/Uchwaly/2015/prot_nr_4_KG.pdf | 2023-09-26T10:12:46+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233510179.22/warc/CC-MAIN-20230926075508-20230926105508-00647.warc.gz | 150,218,749 | 0.999938 | 0.99994 | 0.99994 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2182,
5519,
8706,
12261,
15845,
19341,
22767,
25476
] | 1 | 0 |
Śruba M10x40-8.8 ; Bolt
Podkł. spręż.10,2 ; Spring Washer
Podkł. okr. pow. 10,5 ; Plain Washer
+7(495)669-38-36
D
Pkt. 3
Pkt. 3
Podkł. spręż.10,2 ; Spring Washer
Nakrętka M10 ; Nut
Podkł. okr. 10,5 ; Plain Washer
+7(495)669-38-36
+7(495)669-38-36
Gniazdo 7-biegunowe 12V
z ruchomymi bolcami
Symbol SWW 1135-812
Mercedes M-Klasa 07/05 – 10/11 NO CAT. M/043 INSTRUKCJA MONTAŻU: FITTING INSTRUCTION: +7(495)669-38-36
Moment skręcający dla śrub i nakrętek (8.8) +7(495)669-38-36
ZESTAW ŚRUBOWY:
FASTENING MEANS:
+7(495)669-38-36
* Unscrew the bumper.
* Wyjąć dywanik bagażnika i odkręcić belkę zderzeniową ( nie będzie już potrzebna ).
* Elementy C i D wsunąć w podłużnice i przykręcić śrubami M10x40 8.8 (pkt 3).
* Belkę haka A wsunąć w elementy C i D i przykręcić śrubami M12x1,5x85 (pkt 1) i śrubami M10x30 8.8 (pkt 2).
* Osłony termiczne przykręcić a tłumiki zawiesić. • Włożyć dywanik bagażnika i przykręcić zderzak. • Dokręcić wszystkie śruby z momentem według tabeli. • Dokręcić kulę i blachę gniazda elektrycznego. • Podłączyć instalację elektryczną. +7(495)669-38-36
* Take out the carpeting from the boot and unscrew the bumper bar (it will not be used any more).
* Lower the dampers and thermal shields.
* Insert the elements C and D in the frame side members and screw with bolts M10x40 8.8 (point 3).
* Insert the main bar A between the elements and screw with bolts M12x1,5x85 8.8 (point 1) and M10x30 8.8 (point 2).
85 Nm 135 Nm +7(495)669-38-36
+7(495)669-38-36
* Hang the dampers and screw thermal shields.
* Put the carpeting in the boot and screw the bumper.
* Tighten all the bolts according to the torque setting- see the table.
* Fix the ball and electric plate.
* Connect the electric wires.
+7(495)669-38-36
+7(495)669-38-36
* Odkręcić zderzak. • Opuścić tłumiki i odkręcić osłony termiczne. +7(495)669-38-36
Mercedes M-Klasa 07/05 – 10/11 Nr katalogowy M/043
Zakład Produkcyjno Handlowo Usługowy 96-111 Kowiesy, Chojnata 23A tel. (0-46) 831 73 31, fax 831 74 29 www.hakpol.pl POLAND Zaczep kulowy do samochodu: +7(495)669-38-36
+7(495)669-38-36
Warunki gwarancyjne i postępowanie reklamacyjne
1. Producent zobowiązuje się do wymiany wadliwego wyrobu w okresie 12 miesięcy od daty zakupu lub 24 miesięcy od daty produkcji, w terminie 14-dniowym.
2. Wymianę wadliwego wyrobu dokonuje się w miejscu zakupu lub bezpośrednio u producenta.
3. Nie podlega reklamacji gwarancyjnej zaczep kulowy, którego uszkodzenie nastąpiło: a) wskutek wypadku,
b) wskutek nieprzestrzegania zasad prawidłowej obsługi, eksploatacji, konserwacji podanych w instrukcji.
4. Karta gwarancyjna bez daty sprzedaży , pieczęci sklepu lub warsztatu montującego, nie może służyć jako podstawa do reklamacji.
Przeznaczenie Warunki zamontowania +7(495)669-38-36
WARUNKI EKSPLOATACJI
Zaczep posiada tabliczkę znamionową obowiązującą użytkownika w zakresie prawidłowego i bezpiecznego obciążenia.
R = 3500 kg D = 16,54 kN
S = 135 kg
W czasie całej eksploatacji należy poszczególne elementy zaczepu utrzymywać w należytym stanie technicznym (właściwie dokręcone elementy złączone, całość konstrukcji zabezpieczona przed działaniem korozji).
Przyczepa musi być połączona z zaczepem kulowym dodatkowym złączem o odpowiedniej wytrzymałości (łańcuch, linka z zapięciem).
+7(495)669-38-36
UWAGA Uszkodzenia mechaniczne zaczepu kulowego np. w wyniku najechania, zaczepienia przeszkodę, wykluczają dalszą eksploatację zaczepu. Uszkodzony zaczep kulowy nie może być naprawiany. Sprawdzić śruby mocujące zaczep kulowy po około 1000 km przebiegu eksploatacji. Nacisk pionowy na kulę zaczepu nie może przekroczyć 135 kg. Po zamontowaniu zaczepu kulowego należy dokonać przeglądu na stacji diagnostycznej! data sprzedaży............................ nr rej poj .................................... +7(495)669-38-36 +7(495)669-38-36
Data produkcji........-..................
m-c rok.
............................
pieczęć sprzedawcy.
e20*94/20*00
+7(495)669-38-36
+7(495)669-38-36
KARTA GWARANCYJNA 5. W skutek nie prawidłowego zamontowania zaczepu. +7(495)669-38-36
Zaczep kulowy zamontowany do samochodu przeznaczony jest do holowania przyczep towarowych i turystycznych.
Zaczep może być zamontowany i eksploatowany w samochodzie, który posiada właściwy stan techniczny elementów podwozia, poprzez które następuje podłączenie zaczepu.
Elementy te nie mogą być uszkodzone mechanicznie ani poprzez działanie korozji. | <urn:uuid:5092f851-c5e0-4bb4-878c-a8afb457d0fd> | finepdfs | 1.400391 | CC-MAIN-2017-39 | http://xn--80aumecw.xn--p1ai/pdf/M.043.pdf | 2017-09-24T03:12:30Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-39/segments/1505818689845.76/warc/CC-MAIN-20170924025415-20170924045415-00292.warc.gz | 623,821,764 | 0.910653 | 0.999257 | 0.999257 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
259,
1858,
4464
] | 3 | 0 |
Rekonstrukcja drewnianego kościoła z XI wieku. Autor, Robert Żukowski
Tradycja a fakty
Minęło już pół wieku, odkąd Iwona i Krzysztof Dąbrowscy w ramach badań nad Tysiącleciem Państwa Polskiego rozpoczęli pierwsze stacjo narne prace wykopaliskowe na terenie grodziska w dzisiejszej dzielnicy Zawodzie w Kaliszu. Nie byli oni pierwszymi badaczami zajmującymi się tym zagadkowym zabytkiem przeszłości – miej scem o wielowiekowych tradycjach osadnictwa. Oprócz skojarzenia nazwy miasta ze wzmianką Ptolemeusza o starożytnej Kalisii, które nasunęło się (według autorów artykułu trafnie) Janowi Dłu goszowi, ten sam wybitny dziejopis wskazywał na ruiny grobowców książąt kaliskich i opuszcze nie widoczne na terenie zapomnianej kolegiaty. Pisał to w XV stuleciu, kiedy od dawnej świetno ści grodu na Zawodziu dzieliło go zaledwie parę wieków. Od tamtego czasu grodzisko obrastało w legendy, a i sama lokalizacja grodu w opinii wielu osób zaczynała wzbudzać wątpliwości. Niektórzy sądzili, że znajdują się tam szczątki zamku z kamienia i cegły. Krążyły wieści o zło tych trumnach pochowanych wielmożów.
Teren grodziska stanowił dla mieszkańców Kalisza swoisty kamieniołom. Zaopatrywali się oni tutaj przez wieleset lat zarówno w duże głazy granitowe, pochodzące z fundamentów budowli, jak i w cenne ciosy piaskowca ze ścian. W ten sposób dewastowano coraz dotkliwiej ruiny kościoła. Na wiele rabunkowych wykopów natrafiono podczas prowadzonych badań wy kopaliskowych.
Niemniej jednak miejscowa tradycja zawsze łączyła pozostałości grodu na Zawodziu z pew nymi faktami historycznymi. Grodzisko określano mianem „Gór Szwedzkich". Taka nazwa została udokumentowana na słynnym planie grodzi ska, wykonanym w 1885 roku przez geometrę Władysława Tarłowskiego, z inicjatywy Adama Chodyńskiego.
Nie brakowało światłych ludzi, którzy dostrze gali potrzebę kultywowania tradycji poprzez stu dia nad przeszłością. W wieku XIX rozbudzone zostały zainteresowania starożytnicze dotyczące różnych epok. Poznawano przede wszystkim dzieje własnego regionu. W połowie XIX wieku Edward Stawecki w książce „Album kaliski" po święcił nieco miejsca zabytkom Zawodzia.
Ocalić od zapomnienia
Postacią zasłużoną dla wydobycia z niepa mięci grodu w Kaliszu był także ksiądz Piotr Kobyliński (pleban dobrzecki), który powiązał znaleziska rozsypisk murów na Zawodziu ze wzmiankami o kościele św. Pawła. Publikował on w latach sześćdziesiątych XIX wieku frag menty opracowania na temat dziejów Kościoła w Kaliszu na łamach „Tygodnika Katolickiego". W latach 1865-1866 zamieścił rodzaj monografii – „Kalisz pod względem religijnym z głównym poglądem na kollegiatę". W pierwszym odcinku z 15 grudnia 1865 roku jest mowa o murach kościoła (św. Pawła), widocznych „w ogrodzie Baraszkiewicza", co najprawdopodobniej od nosi się do grodziska na Zawodziu lub jego okolic. Autor zwrócił przy tym uwagę zarówno na starożytność nazwy miasta, jak i na „Góry Szwedzkie", „Zamczysko" lub „Siedlisko" (czyli grodzisko na Zawodziu).
Fazy budowy i użytkowania grodu na Zawodziu w Kaliszu. Rys. Maciej Trzeciecki
Dziedzictwo kulturowe Europy
Gród kaliski na Zawodziu
Tadeusz Baranowski, Leszek Ziąbka
Ponad sto lat temu, w 1903 roku, w północno -wschodniej części grodziska, badania sonda żowe, uwieńczone odkryciem rozsypisk ciosów romańskich, przeprowadził archeolog, profesor Włodzimierz Demetrykiewicz z Krakowa. Znalezi sko określił poprawnie jako pozostałości kościoła romańskiego. Prac nie kontynuowano ze względu na sytuację ziem polskich pod zaborami.
Postulaty zorganizowania prac wykopaliskowych w odniesieniu do grodziska na Zawodziu odnajdu jemy w korespondencji z początku lat dwudzie stych między Polską Akademią Umiejętności a Ministerstwem Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
Od owego czasu prowadzono w tym miejscu, z ramienia Instytutu Historii Kultury Materialnej (obec ny Instytut Archeologii i Etnologii) Polskiej Akademii Nauk, wykopaliska trwające nieraz nawet po kilka sezonów. Jednocześnie zacieśniono współpracę z Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej.
Najbardziej znaczące, zarówno ze względu na skalę prac, jak i wartość odkryć były badania pod kierunkiem Iwony i Krzysztofa Dąbrowskich w latach 1958-1965. Zastosowano w nich najnowsze wówczas osiągnięcia techniczne, na przykład w zakresie metod geofizycznych.
Główne etapy historii Zawodzia
Na podstawie wyników długoletnich badań ar cheologicznych, wspartych danymi innych nauk, wyróżniono główne fazy dziejów miejsca, w którym istniał kaliski gród. Każda z faz ma odbicie zarówno w układzie występujących na grodzisku warstw, jak też w materiale zabytkowym z nich uzyskanym. Do charakterystyki poszczególnych faz dołączono także informacje na temat innych obiektów w okolicy grodu na Zawodziu.
Prahistoria i schyłek starożytności
Na piaszczystych wyspach w dolinie Prosny istniały stanowiska osady ludności kultury łużyc kiej z wczesnej epoki żelaza oraz ludności kultury przeworskiej ze schyłku starożytności. Jedynym tego świadectwem są fragmenty naczyń glinianych, pochodzące z warstw uformowanych znacznie później. Ostatnie datowania radiowęglowe (C14) najstarszych warstw osadniczych na terenie grodzi ska wskazują na późny okres wpływów rzymskich jako czas istnienia nieumocnionej osady.
5•6
2008
5
Początki wczesnego średniowiecza
Z wieków VI-VII pozostały ślady działalno ści ludzkiej (głównie w postaci fragmentów naczyń). Ze względu na bardzo ograniczoną liczbę tych źródeł niewiele można powiedzieć o charakterze tego miejsca; najprawdopodobniej była to osada otwarta. Osada otwarta o podob nym datowaniu powstała również na północny zachód od centrum dzisiejszego Kalisza (tak zwana ulica Wydarte). Pochodzi z niej piękna ozdoba – okucie zakończenia rzemyka do przymocowywania ostróg. Wykonane na tere nach zachodniej Europy, zajmowanych przez Franków, trafiło nad Prosnę jako przedmiot handlu, dar, lub łup.
Cmentarzysko pogańskie – wiek VII-VIII
W tym miejscu zmarłych chowano w obrządku ciałopalnym. Jako popielnice służyły naczynia gliniane. Usypano również co najmniej jeden kurhan kamienny. Być może, poza cmentarzem, istniało tam także pogańskie miejsce kultowe.
Nad Prosną w pobliżu osady „na Wydartem" powstał ufortyfikowany gródek, który został odkryty dopiero w 2002 roku. Leżał on nie jak wspomniana osada otwarta na wysokim brzegu rzeki, a na samym dnie doliny rzeki. Strzegł, jak i inne punkty późniejszego Kalisza, przejść przez Prosnę na jednym z licznych tradycyjnych szlaków komunikacyjno-handlowych bliskiego i dalekiego zasięgu, łączących Kalisz z innymi ośrodkami wczesnośredniowiecznymi.
Umocnienia brzegów – wiek VIII-IX
Prawdopodobnie w tym okresie rozpoczęto umacnianie faszyną i drewnem brzegów rzeki, wysp oraz przejść przez tereny podmokłe.
Gród plemienny
W drugiej połowie IX wieku wzniesiono pierw szy gród na Zawodziu. Datowanie za pomocą dendrochronologii określiło powstanie pierw szego grodu na lata pięćdziesiąte-sześćdzie siąte IX wieku. Trudno jest w tej chwili określić, czy wówczas funkcjonował jeszcze gród przy dzisiejszej ulicy Wydarte. Najprawdopodobniej w tym czasie powstała osada otwarta, obecnie w dzielnicy Stare Miasto. Odkryto tutaj między innymi ślady działalności produkcyjnej oraz dwa fragmenty monet arabskich – dirhemów.
Państwo Piastów
W X wieku tereny nad Prosną stały się czę ścią państwa Piastów. W związku ze zmianą poziomu wód na miejscu dawnego grodu po wstały nowe umocnienia, mające swe miejsce w systemie grodów młodego państwa. Istnieją dwie przeciwstawne teorie dotyczące sposobu, w jaki Kalisz i jego region – dzielnica lub okręg grodowy – trafił do państwa Piastów. Jedna zakłada, że Piastowie, wywodząc się z innych ośrodków Wielkopolski – Giecza, Gniezna,
w Kaliszu w pierwszych latach XII wieku własną mennicę wy twarzającą charakterystyczne srebrne denary krzyżowe, wyróżniające się niewielkimi rozmiarami. Kilka takich monet odkryto podczas badań na terenie osady produkcyjno -handlowej na Starym Mieście. Oprócz denarów w niewielkim skarbie znajdowała się złota ozdoba – głowa byka, która pochodzi być może aż z Per sji, a dostała się nad Prosnę dzięki rozwiniętym kontaktom handlowym, czego świadec
Ostrowa Lednickiego itp. zaatakowali Kalisz i zdobyli go we wczesnej fazie ekspansji. Dru ga teoria, Andrzeja Buko, właśnie z Kalisza wywodzi Piastów, ponieważ ślady zniszczeń z czasów ekspansji Piastów znane są jedynie z innych terenów. Możliwa też jest jeszcze inna hipoteza: najwcześniejsze państwo piastow skie miało wiele centrów. Niektóre ze źródeł wskazują, że Kalisz we wcześniejszym okresie mógł się znajdować w strukturze plemiennej, obejmującej raczej Kruszwicę i Gopło, a nie Gniezno i Poznań. Zupełnie bezzasadne jest pomijanie Kalisza w opracowaniach dotyczą cych początków Polski.
Reorganizacja przestrzeni – wiek XI
Wzniesienie pierwszego kościoła (z drewna i gliny), a później również prawdopodobnie kościoła kamiennego, jest świadectwem wprowadzenia chrześcijaństwa na te tereny. W owym czasie wybudowano zapewne nowe, mocniejsze wały, opasujące większą niż daw niej przestrzeń. Wówczas też wzniesiono w grodzie drewniany dom, nazwany przez od krywców „chatą z beczką". Obecnie budowlę tę interpretuje się jako siedzibę „naczelnika grodu – komesa". W obrębie tego obiektu natrafiono na ołowianą pieczęć, według opinii Marcina Wołoszyna od dokumentu księcia ruskiego Izasława.
Rozkwit grodu – wiek XII
Zwłaszcza druga połowa tego wieku to szczyt świetności grodu. Wzmocniono kon strukcje obronne, które później z powodze niem odpierały ataki wrogów. Podczas badań grodziska wydobyto liczne okazy broni. Po wstała architektura monumentalna: kamienny kościół, kolegiata pod wezwaniem św. Pawła, przypuszczalnie wzniesiono również siedzibę księcia – palatium. Z tego okresu pochodzą pierwsze wczesnośredniowieczne wzmianki pisane, dotyczące grodu w Kaliszu (1106 rok). Gall Anonim (Gall) wspomina zdobycie grodu przez Bolesława Krzywoustego na bracie Zbi gniewie. Jak się okazało, książę Zbigniew miał
twem są między innymi wymienione dirhemy arabskie. Osada na Starym Mieście to jeden z najważniejszych punktów osadniczych wcze snośredniowiecznego Kalisza. Tam mieścił się targ, a zabudowa miała charakter regularny. Podczas badań w latach 2001-2007 odkryto wie le zabytków poświadczających wczesnomiejski charakter osady, w tym znaczną liczbę odważ ników oraz obiekt, który można interpretować jako karczmę. Ta część osady znajdowała się
przy brodach przez Prosnę, a zapewne także w pobliżu mostu, o którym mówią źródła pisane. Tam też powinien mieścić się nieodnaleziony dotąd kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Nieopodal, na wysokim brzegu doliny, wzniesiono kościół pod wezwaniem św. Gotarda.
Nieco dalej najprawdopodobniej istniała osada żydowska z cmentarzem.
Książę Mieszko III Stary zasłużył się szcze gólnie dla rozwoju Kalisza – wspomniane obiekty wzniesiono za jego panowania i praw dopodobnie według jego pomysłów. Zamierzał on bowiem stworzyć na Zawodziu coś w rodzaju katedry z nekropolią władców. Jak wiemy z trzynastowiecznej „Kroniki wielkopolskiej", w kolegiacie, wybudowanej w połowie wieku XII, został pochowany jego syn Mieszko (w roku 1193) oraz sam Mieszko Stary (w 1202). Obec nie, wbrew opinii odkrywców reliktów kolegiaty, wątpi się w usytuowanie grobowców dwóch książąt w miejscu przejścia nawy w prezbiterium kościoła. Tak więc dokładne miejsce pochów ków książąt nie jest znane, ale przypuszcza się, że znajduje się ono w partii centralnej nawy głównej kolegiaty.
Zniszczenia i odbudowy
W wyniku walk książąt dzielnicowych, jak również z powodu niekorzystnych zmian śro dowiska naturalnego (liczne i częste powodzie) w początkach XIII wieku gród narażony był na zniszczenia. Równocześnie zabudowa zyskała na warowności. Istotne zmiany w zakresie rozpla nowania wnętrza grodu i form jego użytkowania musiały nastąpić po roku 1233 – po najeździe księcia Henryka Brodatego i „przeniesieniu" gro du w inne miejsce. Mieszkańcy osad (Stare Mia sto i Zawodzie) leżących na tarasie zalewowym w środku doliny przenieśli się na położony wyżej taras (obecne miasto Kalisz) wraz z głównymi „protomiejskimi" elementami osad i grodu oraz siedzibą władzy świeckiej. Na Zawodziu pozostał jedynie ośrodek władzy kościelnej. W połowie XIII wieku powstało miasto lokacyjne (dzisiejsze śródmieście), dla którego brak było dogodnych terenów w pobliżu starego centrum Kalisza.
Opuszczenie
Od XV stulecia po wiek XX dawny gród nisz czeje i popada w zapomnienie.
Ukoronowaniem badań archeologicznych na terenie grodziska na Zawodziu w Kaliszu stała się realizacja rezerwatu archeologicznego.
Rezerwat – pierwsze projekty
Pierwszy wniosek o utworzenie rezerwatu archeologicznego na Zawodziu sformułowany został przez Krzysztofa Dąbrowskiego w 1961 roku. Projekt przewidywał realizację trzech elementów: urządzeń usługowo-administra cyjnych, ekspozycji na terenie grodziska i w pawilonach oraz ewentualną organizację skansenu etnograficznego, który powinien był łączyć rezerwat z zachowaną wtedy jeszcze in situ drewnianą zabudową dzielnicy Zawodzie. Pawilon usługowo-administracyjny, umieszczo ny przy wejściu na teren rezerwatu miał spełniać ówczesne wymogi nieodzowne dla profesjonal nej obsługi turystycznej. Teren całego grodzi
7
5•6
2008
Baranowskiego, a także liczne konsultacje z architektami uczestniczącymi w pracach badawczych na Zawodziu, Te resą Rodzińską-Chorąży i To maszem Węcławowiczem. W roku 2007 ukończono realiza cję projektu, który miał na celu przede wszystkim wydobycie walorów oświatowych zabyt kowej przestrzeni historycznej grodu. Główny akcent polegał na wykonaniu rekonstrukcji fundamentów przyziemia ko legiaty pod wezwaniem św. Pawła (w skali 1:1) z kamienia piaskowego, z wizualną cią głością murów i widocznym podziałem na prezbiterium z ska przeznaczono dla celów ekspozycyjnych. Głównymi akcentami plastycznymi były dwa pawilony: większy, nad fundamentami kolegiaty oraz mniejszy, nad pozostałościami wałów i fundamentami wieży obronnej. Pawilony, które miały być postawione nad pozostałościami ko legiaty pod wezwaniem św. Pawła, fragmentami wału i fundamentami wieży, zaprojektowane zostały w lekkiej konstrukcji stalowej, przykrytej pleksiglasem. Projekt jednak nie doczekał się realizacji.
W roku 1985 dla Muzeum Okręgowego Ziemi Kaliskiej w Kaliszu ponownie wykonano plan zagospodarowania grodziska na Zawodziu jako rezerwatu archeologicznego. Instytut Podstaw Rozwoju Architektury Politechniki Warszawskiej przedstawił projekt przewidujący między inny mi udostępnienie odsłoniętych podczas prac wykopaliskowych reliktów kolegiaty, wieży obronnej oraz różnorodnych zabytków rucho mych. Ta koncepcja również nie doczekała się realizacji.
absydą, mury nawy, emporę, czworoboczną wieżę, ołtarz na fundamencie (do wysokości ok. 40 cm) oraz zaznaczonym wewnątrz zarysem kościółka drewnianego. Kolejny element prac stanowiła rekonstrukcja czworokątnej, dwukon dygnacyjnej wieży obronnej w miejscu dawnych fundamentów. Belki podwalinowe rekonstrukcji drewnianej wieży spoczęły na mikropalach, aby umożliwić wgląd pod poziom „parteru", gdzie znajdują się oryginalne, odsłonięte fundamenty. Do tak posadowionej wieży dostawiono po obu jej stronach palisadę z ostro zakończonych drewnianych okrąglaków.
W 1993 roku Teresa Rodzińska-Chorąży, Tomasz Węcławowicz i Tadeusz Baranowski opracowali założenia przyszłego rezerwatu. Wypracowany i zaakceptowany przez środo wisko kaliskie projekt zakładał kompleksową ochronę istniejącej w terenie substancji zabyt kowej wraz z otoczeniem, przy jednoczesnym wykorzystaniu grodziska na Zawodziu do celów ekspozycyjno-oświatowych.
Rezerwat – rekonstrukcja
W związku z pozyskaniem środków unijnych przez Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej w Kali szu w ramach Zintegrowanego Programu Ope racyjnego Rozwoju Regionalnego w 2006 roku powstał projekt zagospodarowania rezerwatu archeologicznego Kalisz-Zawodzie, którego twórcą była firma Konserwacja Zabytków – M.J. Cempli z Krakowa. Podstawą przygotowanego projektu była dokumentacja z badań wykopali skowych Iwony i Krzysztofa Dąbrowskich oraz zespołu archeologów pod kierunkiem Tadeusza
Wejście do grodu prowadzi przez zrekonstru owany drewniany most i umieszczoną tutaj bramę wjazdową, wykonaną z bali drewnianych, usytu owaną w linii wału. Po jej obu stronach postawio no palisadę, a przed nią – nad pozostałościami oczyszczonej fosy – ostrokół. Odbudowano także fragment wału w konstrukcji drewniano-ziemnej, zlokalizowany w części południowo-wschodniej grodziska, który wypełniono kamieniami. Dla pokazania zabudowy mieszkalnej postawiono siedem budynków, różniących się od siebie nie tylko wielkością, ale i konstrukcją ścian (zrębowa, sumikowo-łątkowa i palisadowa) oraz pokryciem powierzchni dachu (trzcina lub dranice). Na tere nie grodu umieszczono także kamienny kopiec -kurhan w miejscu jego odkrycia, jako najstarszy element związany z funkcjonowaniem pogańskie go cmentarzyska ciałopalnego. W celach eduka cyjnych sporządzono i ustawiono tam także dwie granitowe makiety przedstawiające rezerwat na Zawodziu z wszelkimi rekonstrukcjami oraz kolegiatę pod wezwaniem św. Pawła. Wszystkie elementy architektury połączone zostały specjal nie wytyczonymi ścieżkami wkomponowanymi w pasy zieleni, w których gatunki roślin podkreślają zróżnicowanie chronologiczne faz obiektu.
W ramach projektu na teren rezerwatu, na podgrodzie, przeniesiono z dzielnicy Stare Mia sto drewnianą zagrodę ze schyłku osiemnastego wieku, będącą ostatnim zachowanym elemen tem drewnianej architektury tego terenu. | <urn:uuid:7327e043-4306-4490-b5f5-0ac0c5dc3076> | finepdfs | 3.375 | CC-MAIN-2023-23 | https://regionwielkopolska.pl/wp-content/uploads/2020/02/grod-kaliski-na-zawodziu_kalisia_06_2008.pdf | 2023-06-05T16:03:40+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224652149.61/warc/CC-MAIN-20230605153700-20230605183700-00123.warc.gz | 524,689,461 | 0.999886 | 0.999903 | 0.999903 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
5284,
10734,
17615
] | 2 | 2 |
KESTOKOL 460
Klej do drewna litego EN 204/D2
Zastosowanie
Kestokol 460 jest dyspersją o długim czasie otwartym i bardzo krótkim czasie prasowania. Szczególnie zalecaną do klejenia w prasach na zimno, ciepło i w prasach w.cz.
- klejenie płyt z drewna litego
- klejenie montażowe
- przyklejanie laminatów
Dane techniczne i zalecane warunki stosowania
| Parametr | Wartość |
|----------------------------------|----------------------------------------------|
| Baza | dyspersja polioctanowinylowa |
| Kolor | biały, przezroczysty po wyschnięciu |
| Minimalna temp. tworzenia się błony klejowej | +3°C |
| pH | słabo kwaśny |
| Grupa wodoodporności połączenia | EN 204/D2 |
| Ilość naniesienia | 120...150 g/m² |
| Czas otwarty (przy naniesieniu 150 g/m²) | ok. 6...8 min |
| Ciśnienie prasowania | 0,1...0,5 N/mm² |
| Czas prasowania (w temp. 20°C) | 3...6 min |
| Temperatura w pomieszczeniu, materialu i kleju | +18...+22°C |
| Wilgotność drewna | 7...10% |
| Wilgotność względna powietrza | 60...70% |
Czas otwarty i niezbędny czas prasowania zależą od warunków pracy takich jak: temperatura w pomieszczeniu, wilgotność, jakość, chłonność i stan naprężeń materiału oraz ilość naniesionego kleju. Dlatego też nasze zalecenia mogą być traktowane tylko jako wskazówki.
Instrukcja użytkowania
Sprawdź, czy łączone elementy dokładnie pasują do siebie. Duże tolerancje połączeń osłabiają wytrzymałość spoiny i wydłużają czas wiązania. Nalożyć warstwę kleju na jedną stronę, połączyć elementy i docisnąć. Czas prasowania zależy od warunków pracy.
W przypadku produkcji seryjnej należy wykonać testy próbne w celu ustalenia czasu wiązania. Przy produkcji jednostkowej sklejone elementy powinny być odstawione przed dalszą obróbką, aby uzyskać niezbędną wytrzymałość spoiny.
Kestokol 460 jest gotowy do użycia. Dodatki np. woda, zmieniają jego właściwości. Klej nie przebarwia drewna. Jeśli klej lub klejone powierzchnie zostaną zanieczyszczone żelazem lub rdzą to wskutek reakcji z garbnikami zawartymi w drewnie może dojść do zabarwień.
Czyszczenie narzędzi pracy
Zmywać wodą przed zaschnięciem kleju.
Uwagi
Unikać zbytniego kontaktu ze skórą. Okres przechowywania w temperaturze pokojowej w szczelnie zamkniętym, oryginalnym opakowaniu co najmniej 12 miesięcy.
Chronić przed zamrażaniem. Po długim przechowywaniu przed użyciem wymieszać.
Powyższe zalecenia oparte są na naszych badaniach i dostępnej wiedzy. Ponieważ nie mamy wpływu na sposób stosowania naszych wyrobów nie możemy być odpowiedzialni za uzyskane wyniki.
W celu uzyskania dodatkowych informacji prosimy o kontakt z naszym biurem:
Kiilto – Polska Sp. z o.o.
03-687 Warszawa, ul.Wyspowa 8 lok.113
tel.+48 22 743 91 76, fax +48 22 743 04 02
NIP 526-17-23-823 Regon 012360048
www.kiilto.com | <urn:uuid:89164ebe-476f-41bc-9620-b832498fd208> | finepdfs | 1.080078 | CC-MAIN-2019-35 | http://www.rexton.pl/download,dGV4dHNfZmlsZXMjYToxOntzOjEyOiJwYXJhZ3JhcGhfaWQiO3M6MjoiOTciO30jMTY=.html | 2019-08-20T17:04:05Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-35/segments/1566027315551.61/warc/CC-MAIN-20190820154633-20190820180633-00403.warc.gz | 295,772,514 | 0.999968 | 0.999968 | 0.999968 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3307
] | 1 | 0 |
REGULAMIN
sprzedaży przez KOLEO biletów ważnych na przejazd pociągami „Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej" sp. z o.o. (Regulamin KOLEO-ŁKA)
Spis treści
§ 1. Postanowienia ogólne
1. Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 8) „Łódzka Kolej Aglomeracyjna" sp. z o.o. ustala Regulamin sprzedaży prze KOLEO biletów ważnych na przejazd pociągami „Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej" sp. z o.o., zwany dalej Regulaminem KOLEO-ŁKA.
2. Regulamin KOLEO- ŁKA obowiązuje od dnia 01 marca 2016 r. i określa warunki oraz zasady zakupu biletu oraz warunki dokonywania płatności za ten bilet.
3. Akceptując niniejszy Regulamin Użytkownik akceptuje jednocześnie Regulamin serwisu Koleo.pl. Jeżeli Użytkownik nie akceptuje warunków Regulamin KOLEO-ŁKA lub nie spełnia wymagań technicznych opisanych w Regulaminie serwisu Koleo.pl – zakup biletu za pośrednictwem serwisu KOLEO jest niemożliwy. Szczegółowe zasady korzystania z serwisu KOLEO określone są w Regulaminie serwisu Koleo.pl dostępnym na stronie: pomoc.koleo.pl.
4. Bilet można zakupić z wykorzystaniem urządzeń elektronicznych za pomocą platformy dystrybucyjnej, dostępnej na stronie: www.koleo.pl.
5. W celu nabycia biletu, Użytkownik musi dokonać rejestracji w KOLEO na zasadach określonych w Regulaminie serwisu Koleo.pl.
6. Użytkownik może nabyć bilet dla siebie oraz dla innych osób. Za zobowiązania finansowe odpowiada Użytkownik.
7. Użytkownik korzysta z serwisu KOLEO w swoim imieniu. Jeżeli czyni to w imieniu osoby trzeciej oznacza to, że posiada ważne w świetle prawa pełnomocnictwo. Użytkownik ponosi pełną odpowiedzialność za działanie bez pełnomocnictwa oraz w przypadku przekroczenia jego granic.
8. W celu poprawnego wydrukowania biletu należy skorzystać ze sprawnej drukarki, drukującej w formacie A4, w orientacji pionowej z rozdzielczością min. 300 dpi.
9. Do zapisania biletu na urządzeniu mobilnym wymagane jest posługiwanie się urządzeniem z obsługą plików PDF minimum w specyfikacji 1.4, wyposażonym w ekran pozwalający na wyświetlenie obrazów o rozmiarze, co najmniej 250 mm na 250 mm.
10. Postanowienia Regulaminu KOLEO-ŁKA oraz każdą zmianę zamieszcza się na stronie internetowej www.lka.lodzkie.pl.
11. Użytkownik akceptując Regulamin KOLEO - ŁKA wyraża zgodę na warunki w nim zawarte, która jednocześnie stanowi oświadczenie woli i stwarza prawne zobowiązanie między Pasażerem a „ŁKA" sp. z o.o.
§ 2. Słownik Terminów
Użyte w Regulaminie KOLEO-ŁKA określenia oznaczają:
1) „ŁKA" sp. z o.o. – „Łódzka Kolej Aglomeracyjna" spółka z o.o. z siedzibą w Łodzi, al. Piłsudskiego 12, zarejestrowana w rejestrze przedsiębiorców prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Łodzi dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XX Wydział Krajowego Rejestru Sadowego pod nr KRS 0000359408, NIP 725-202-58-42, REGON 100893710, zwana dalej „ŁKA" sp. z o.o.;
2) KOLEO – oznacza system informatyczny dostępny dla Pasażerów za pomocą globalnej sieci internetowej, w postaci elektronicznej aplikacji dystrybucyjnej, za pomocą której Użytkownik może nabyć bilet od Usługodawcy;
3) Usługodawca – Astarium Sp. z o.o. z siedzibą Rondo ONZ 1, 00-124 Warszawa, KRS 0000416223; właściciel platformy KOLEO;
4) Bilet – imienny dokument potwierdzający zawarcie umowy przewozu generowany przez KOLEO i uprawniający do przejazdu pociągami „ŁKA" sp. z o.o., zgodnie ze wskazaniami na danym bilecie;
5) Użytkownik – osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych nie prowadząca działalności gospodarczej lub przedsiębiorca, która została zarejestrowana w KOLEO i z którą Usługodawca zawiera jednostkową transakcję zakupu biletu;
6) Podróżny – każda osoba odbywająca przejazd na podstawie biletu;
7) Poświadczenie – stwierdzenie zmiany zakresu uprawnień określonych na bilecie, mające postać odrębnego dokumentu zmieniający zakres uprawnień określonych na bilecie lub stanowiący podstawę do zwrotu należności, potwierdzony odpowiednio:
a) w kasie biletowej – datownikiem lub stemplem i podpisem pracownika, wraz z zamieszczeniem godziny jego dokonania,
b) w pociągu – podpisem pracownika obsługi pociągu i odciskiem pieczątki identyfikacyjnej;
8) Urządzenie elektroniczne – stacjonarne (np. komputer stacjonarny) lub przenośne urządzenie elektroniczne np. telefon komórkowy, smartfon, tablet, netbook z systemem operacyjnym Android, iOS, Windows Phone umożliwiające zarejestrowanemu Podróżnemu nabycie biletu za pośrednictwem KOLEO; urządzenie to musi być wyposażone w ekran o przekątnej min. 3 cali;
9) Umowa przewozu – umowa zawarta z „ŁKA" sp. z o.o. za pośrednictwem systemu informatycznego obsługiwanego przez KOLEO, na przewóz osób, rzeczy i/albo zwierząt pociągami uruchamianymi przez „ŁKA" sp. z o.o.;
10) Dokument poświadczający uprawnienie do ulgowego przejazdu – odpowiednie dokumenty, o których mowa w Taryfie przewozowej (ŁKA-TP);
11) Osoba upoważniona do kontroli – osoba upoważniona przez „ŁKA" sp. z o.o. m.in. do kontroli dokumentów przewozu i dokumentów poświadczających uprawnienia do ulgowych przejazdów;
12) RPO-ŁKA – Regulamin obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób, rzeczy i zwierząt (RPO-ŁKA);
13) Rezerwacja miejsca – możliwość dokonania rezerwacji miejsca siedzącego, wyłącznie przez system KOLEO, przy zakupie biletu jednorazowego na przejazd pociągiem kategorii ŁKA Sprinter. Rezerwacja odbywa się w sposób fakultatywny czyli przy zakupie biletu Pasażer sam decyduje czy chce dokonać rezerwacji. Z rezerwacji wyłączone są przejazdy pomiędzy stacjami/przystankami po obszarze Łodzi oraz Warszawy. Rezerwacja możliwa tylko poprzez system KOLEO;
14) Bilet strefowy ważny w strefie A aglomeracji łódzkiej – ważny na przejazdy pociągami kategorii ŁKA lub ŁKA Sprinter, pomiędzy stacjami/przystankami: Łódź Kaliska, Łódź Żabieniec, Łódź Radogoszcz Zachód, Łódź Pabianicka, Łódź Chojny, Łódź Dąbrowa, Łódź Widzew, Łódź Stoki, Łódź Marysin, Łódź Arturówek, Łódź Andrzejów, Łódź Lublinek, Łódź Niciarniana, Łódź Fabryczna, Łódź Olechów Wiadukt, Łódź Olechów Zachód, Łódź Olechów Wschód, Łódź Retkinia, Łódź Warszawska, Łódź Radogoszcz Wschód, Łódź Andrzejów Szosa, Pabianice, Zgierz, Zgierz Jaracza, Zgierz Północ, Zgierz Kontrewers.
§ 3. Rejestracja
1. Użytkownik, który zamierza korzystać z KOLEO musi dokonać rejestracji w tym systemie.
Warunkiem skorzystania z KOLEO jest:
1) zaakceptowanie Regulaminu KOLEO oraz Regulaminu KOLEO-ŁKA,
2) spełnienie następujących wymagań:
a) dostęp do Internetu,
b) zainstalowanie w systemie jednej z następujących przeglądarek internetowych z włączoną obsługą JavaScript:
− Internet Explorer 10+,
− Google Chrome 24+,
− Firefox 14+,
− Safari 5.1+.
c) w przypadku korzystania z urządzenia elektronicznego zainstalowanie jednej z następujących przeglądarek:
− Mobile Safari, iOS 6+,
− Mobile Chrome, Android 4.1+,
− Mobile IE, Windows Phone 8 lub wersja późniejsza;
3) wprowadzenie do formularza rejestracyjnego następujących danych:
a) imię i nazwisko,
b) adres e-mail,
c) datę urodzenia,
d) numer telefonu,
e) hasło,
f) rodzaj i numer dokumentu ze zdjęciem,
oraz ewentualnie,
g) dane do faktury, jeśli chce otrzymać fakturę VAT.
2. Użytkownik może nabyć bilet dla siebie oraz dla maksymalnie 5 innych osób, wspólnie z nim podróżujących.
3. Konto w KOLEO może być usunięte. W tym celu Użytkownik zobowiązany jest wysłać na adres e-mailowy: firstname.lastname@example.org pisemny wniosek o usunięcie swojego konta. Konto zostanie usunięte najpóźniej w terminie 30 dni, licząc od daty zakończenia terminu ważności biletu, zakupionego za pośrednictwem KOLEO.
§ 4. Umowa przewozu
1. Potwierdzeniem zawarcia umowy przewozu jest Bilet, zakupiony w jednej transakcji na przejazd maksymalnie 6 Podróżnych. Jeżeli Bilet jest nabywany na przejazd dwóch lub więcej osób przy kontroli dokumentów przewozu widoczne są dane Użytkownika, który podczas ww. kontroli wskazuje pozostałych Podróżnych.
2. Najwcześniej na 30 dni przed terminem odjazdu, a najpóźniej na 5 minut przed rozpoczęciem terminu ważności Biletu, z zastrzeżeniem ust. 3, Użytkownik może nabyć bilet:
1) na przejazd jednorazowy:
a) wg taryfy podstawowej lub Łódzkie Łączy, normalne lub z ulgą ustawową: 33%, 37%, 49%, 51%, 78%,93%, 95%, 100%, albo z ulgą handlową – 50% lub 55%, lub z ulgą transportową,
b) wg oferty specjalnej, tj.: „Łódzkie Bliżej Ciebie", „Karta Seniora Województwa Łódzkiego", „ŁKA Senior", „Razem taniej", „Wojewódzka Karta Rodzin Wielodzietnych", „Bilet zintegrowany ŁKA+PKS", „Bilet ŁKA dla Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi", „Bilet promocyjny"; „Taniej za Tomaszów", „ŁKA łączy z Tomaszowem Mazowieckim", „ŁKA łączy z Piotrkowem Trybunalskim",
c) strefowy czasowy ważny w strefie A aglomeracji łódzkiej odpowiednio przez 20 min, 40 min, 60 min 1 , wg taryfy normalnej, z ulgą ustawową 33%, 37%, 49%, 51%, 78%, 93%, 95%, lub z ulgą handlową 50% lub 55%;
2) okresowy imienny:
a) odcinkowy miesięczny wg taryfy podstawowej: normalny oraz z ulgą ustawową 33%, 37%, 49%, 51%, 78%, 93%, albo z ulgą handlową 50%, 55%,
b) odcinkowy tygodniowy lub kwartalny wg taryfy podstawowej: normalny albo z ulgą handlową 50%, 55%,
c) strefowy miesięczny ważny w strefie A aglomeracji łódzkiej oraz strefie A+ Bedoń, Justynów: normalny oraz z ulgą ustawową 33%, 37%, 49%, 51%, 78%, 93%, albo z ulgą handlową 50%, 55%,
d) strefowy kwartalny ważny w strefie A aglomeracji łódzkiej: normalny albo z ulgą handlową 50%, 55%,
e) wg oferty specjalnej, tj.: „Łódzkie Bliżej Ciebie", „Karta Seniora Województwa Łódzkiego", „ŁKA Senior", „Wojewódzka Karta Rodzin Wielodzietnych", „Bilet ŁKA dla Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi", „Bilet promocyjny";
1 do odwołania z uwagi na prowadzone modernizacje drogowe na terenie aglomeracji łódzkiej – bilet 20 minutowy jest ważny 40 minut, bilet 40 minutowy jest ważny 60 minut, oferta biletu 60 minutowego zablokowana.
3) na przewóz psa, rzeczy lub pobrać kupon na przewóz roweru (do biletu jednorazowego albo okresowego).
3. Termin przedsprzedaży, o którym mowa w ust. 2 może być krótszy dla niektórych ofert. Szczegółowe informacje określone są w warunkach szczególnych dotyczących poszczególnych ofert specjalnych lub pozataryfowych.
W przypadku biletów z rezerwacją miejsca, zakup biletu możliwy: najwcześniej na 30 dni, a najpóźniej na 15 minut - przed terminem odjazdu.
4. Na bilecie zamieszczone są następujące dane:
1) nazwa przewoźnika,
2) kod 2D,
3) szczegóły dotyczące podróży (nazwa stacji wyjazdu i stacji przeznaczenia, data),
4) wskazanie rodzaju taryfy (normalna albo % wymiar ulgi),
5) liczba osób wg taryfy normalnej lub uprawnionych do ulgi wraz ze wskazaniem wymiaru i rodzaju ulgi,
6) wysokość opłaty za przejazd,
7) odległość taryfowa, albo obszar obowiązywania,
8) termin lub zakres ważności,
9) numer biletu,
10) inne informacje (np. wypis „Razem taniej"),
11) imię i nazwisko Podróżnego,
12) kategoria pociągu,
13) na biletach z rezerwacją miejsca dodatkowo: nr pociągu, nr wagonu oraz nr miejsca.
5. Dane na bilecie mogą być zapisane w języku polskim, rosyjskim, niemieckim, angielskim lub francuskim, czcionką Lato, Roboto/Arial/Helvetica/FS Block/ComicSans o rozmiarach 12, 14, 16, 18.
6. Postanowienia taryfowe dotyczące przewozu osób, rzeczy i zwierząt oraz opłat obowiązujących przy przejazdach pociągami „ŁKA" sp. z o.o. określone są w Taryfie przewozowej (ŁKA-TP), dostępnej na stronie www.lka.lodzkie.pl.
§ 5. Zakup biletu
1. Użytkownik, na swoim urządzeniu elektronicznym może nabyć bilet. W tym celu powinien:
1) w razie korzystania z ulgi lub oferty wybrać rodzaj przysługującej ulgi albo oferty w zakładce „ustawienia" → „moje dane",
2) wybrać relację przejazdu, wprowadzając stację początkową z listy wyboru, stację docelową z listy wyboru, rodzaj ulgi albo oferty w razie korzystania z ulgi lub oferty,
3) wpisać imię i nazwisko współpasażera lub współpasażerów (max. 5) oraz podać liczbę osób, które będą korzystały z taryfy normalnej lub ulgowej,
4) w przypadku zakupu biletu z rezerwacją miejsca dodatkowo: wybrać nr wagonu, nr miejsca,
5) dokonać zapłaty za przejazd:
a) kartą płatniczą, lub
b) e-przelewem, np. mBank, Alior Bank, PKO BP, Pekao SA, etc. lub
c) inną formą płatności – Blik, MasterPass,
w ciągu 5 min. przed rozpoczęciem terminu ważności biletu, zgodnie z zamówieniem. Brak dokonania płatności w wymaganym terminie powoduje automatyczne anulowanie zamówienia.
2. Bilet jest ważny:
1) zgodnie z terminem określonym w RPO-ŁKA, regulaminie oferty lub warunkach odprawy podróżnych,
2) na urządzeniu elektronicznym zgodnie z § 2 pkt 8) lub w formie wydruku papierowego,
3) w oznaczonym na nim czasie i/albo relacji,
4) w przypadku zarezerwowanego miejsca - tylko na przejazd tym pociągiem, który był wybrany w trakcie dokonywania zakupu biletu. Pasażerowie posiadający zarezerwowane miejsca mogą zajmować tylko te miejsca, które są określone na bilecie na przejazd.
3. Osoba odbywająca przejazd na podstawie ulgowego biletu, zobowiązana jest posiadać i okazać w pociągu „ŁKA" sp. z o.o. ważny dokument poświadczający uprawnienie do ulgowego przejazdu.
§ 6. Zmiana umowy przewozu
1. Zmiana umowy przewozu może dotyczyć:
1) terminu odjazdu,
2) stacji przeznaczenia,
3) kategorii pociągu.
2. W przypadku zmiany umowy przewozu do biletu jednorazowego, przed rozpoczęciem podróży:
1) poprzez KOLEO (system z wykorzystaniem którego został zakupiony bilet) należy zakupić nowy bilet uwzględniając zmiany, o których mowa w ust. 1 i zwrócić pierwotny bilet, na zasadach określonych w § 7, bez potrącania odstępnego.;
W przypadku zmiany umowy przewozu, gdzie była rezerwacja miejsca Użytkownik nie ma gwarancji, iż przy zakupie nowego biletu możliwe będzie dokonanie rezerwacji (w zależności od dostępności wolnych miejsc siedzących);
2) w kasie biletowej – należy nabyć nowy bilet na faktyczny przejazd i uzyskać poświadczenie o rezygnacji z biletu. Zwrot należności za niewykorzystany bilet można uzyskać drogą pisemnej reklamacji, wniesionej zgodnie z zapisami § 23 i 24 RPO-ŁKA.
3. Jeżeli Użytkownik zmienia umowę przewozu dotyczącą wielokrotnego przejazdu nie później niż na jeden dzień przed rozpoczęciem terminu ważności Biletu, stosuje
się odpowiednio zasady, o których mowa w ust. 2. W przypadku nie dokonania zmiany umowy przewozu w terminie, o którym mowa powyżej, należy dokonać zwrotu Biletu na zasadach, o których mowa w § 7 ust. 7.
4. Zmiany inne niż określone w ust. 1 mogą być dokonane w drodze odstąpienia od umowy przewozu, z potrąceniem odstępnego. Potrącenia odstępnego nie dokonuje się w przypadkach określonych w § 8 ust. 7.
5. Podróżny, który nie dokonał formalności związanych ze zmianą umowy przewozu na przejazd jednorazowy i zamierza odbyć przejazd w pociągu „ŁKA" sp. z o.o., jest zobowiązany zgłosić się do obsługi pociągu przed lub niezwłocznie po wejściu do pociągu, w celu zakupu nowego Biletu na faktyczny przejazd lub uzyskania odpowiedniego poświadczenia.
Obowiązek ten nie dotyczy osób:
1) niepełnosprawnych lub o ograniczonej sprawności ruchowej – pod warunkiem okazania obsłudze pociągu „ŁKA" sp. z o.o. dokumentu stwierdzającego niepełnosprawność, z wyjątkiem osób z widoczną niesprawnością fizyczną (stałą lub czasową),
2) które ukończyły 70 lat, pod warunkiem okazania dokumentu potwierdzającego wiek.
6. Jeżeli zmiana umowy przewozu na przejazd jednorazowy dokonywana jest w pociągu, z tytułu której „ŁKA" sp. z o.o. przysługuje:
1) niższa należność za przejazd – Podróżny otrzymuje odpowiednie poświadczenie stanowiące podstawę do otrzymania zwrotu należności. Zwrot nadpłaconych należności dokonuje się w drodze pisemnej reklamacji, zgodnie z zapisami § 23 i 24 RPO-ŁKA.
2) wyższa należność – Podróżny zobowiązany jest dopłacić różnicę należności, jeśli postanowienia taryfowe na to zezwalają.
7. Zgłoszenie przejazdu poza stację przeznaczenia jest obligatoryjne dla wszystkich Podróżnych i należy go dokonać nie później niż przed stacją przeznaczenia, którą Podróżny zamierza zmienić, ponieważ z chwilą dotarcia do stacji przeznaczenia uważa się, że umowa przewozu została już wykonana i można jedynie zawrzeć nową umowę przewozu.
8. Zmiana umowy przewozu na podstawie biletu wydanego na przejazd wielokrotny: tj. przejazd poza stację przeznaczenia wskazaną na bilecie – dozwolona jest pod warunkiem uiszczenia (w kasie biletowej lub w pociągu) należności stanowiącej różnicę między ceną biletu jednorazowego za faktyczny przejazd a ceną biletu jednorazowego w relacji wskazanej na posiadanym wg zasad określonych bilecie, obliczonej na zasadach wskazanych w Taryfie (ŁKA-TP) i RPO-ŁKA. Należności obliczane są z zastosowaniem taryfy normalnej lub ulgowej, w zależności od indywidualnych uprawnień Podróżnego.
9. Podróżny z Biletem na przejazdy wielokrotne:
1) wg taryfy normalnej, z ulgą 50%, 55% - jeżeli chce odbyć przejazd poza stację przeznaczenia wskazaną na bilecie – powinien w kasie biletowej lub w pociągu dokonać odpowiedniej dopłaty stanowiącej różnicę cen właściwych biletów na przejazd jednorazowy wg taryfy podstawowej, zgodnie z indywidualnymi uprawnieniami, z zastrzeżeniem ust. 6;
2) wg ulgi ustawowej: 33%, 37%, 49%, 51%, 78%, 93% który zamierza jednorazowo odbyć przejazd poza stację przeznaczenia wskazaną na bilecie – powinien:
a) w przypadku biletu z ulgą 33%, 37%, 51%, 93% - w kasie biletowej lub w pociągu dokonać odpowiedniej dopłaty stanowiącej różnicę cen właściwych biletów na przejazd jednorazowy, obliczonej odpowiednio z ulgą 33%, 37%, 51% albo 93%,
b) w przypadku biletu z ulgą 49%, 78% - nabyć bilet jednorazowy na przejazd dalszy (zgodnie z indywidualnymi uprawnieniami Podróżnego).
10. W przypadku zmiany stacji przeznaczenia, o której mowa w ust. 7 brak jest gwarancji dokonania rezerwacji miejsca.
§ 7. Zwrot biletu
1. Użytkownik może poprzez KOLEO dokonać rezygnacji z zakupionego biletu:
a) jednorazowego najpóźniej na 15 minut przed rozpoczęciem terminu ważności biletu;
b) okresowego – nie później niż 1 dzień przed pierwszym dniem ważności, wskazanym na Bilecie.
2. W przypadku niedotrzymania terminów, o których mowa w ust. 1, albo po rozpoczęciu terminu ważności biletu, zwrotu należności za całkowicie niewykorzystany bilet Podróżny (pod warunkiem uzyskania odpowiedniego poświadczenia biletu o całkowitym jego niewykorzystaniu) może dochodzić na zasadach określonych w § 8.
3. Zwrot należnej Podróżnemu kwoty za całkowicie niewykorzystany bilet, gdy nie wystawiono do niego faktury VAT, następuje automatycznie na konto posiadane przez Użytkownika w systemie KOLEO lub konto bankowe, z którego dokonano płatności.
4. Zwrot należności za częściowo niewykorzystany bilet jednorazowy jest możliwy pod warunkiem uzyskania od obsługi pociągu odpowiedniego poświadczenia, które stanowi podstawę do dochodzenia zwrotu należności stosownie do niewykorzystanego świadczenia przewozowego. Zwrot jest dokonywany w drodze reklamacji, na zasadach określonych w § 8.
5. W razie całkowitego niewykorzystania biletu:
1) z którego Podróżny nie mógł skorzystać z przyczyn całkowicie od siebie niezależnych (np. pobyt w szpitalu),
2) z powodu przerwy w ruchu, utraty połączenia, odwołania/opóźnienia pociągu „ŁKA" sp. z o.o.,
zwrotu należności z tego tytułu może dochodzić Podróżny w drodze reklamacji, na zasadach określonych w § 8.
6. Użytkownik po stwierdzeniu nieprawidłowości związanej z transakcją dotyczącą zakupu biletu za pośrednictwem urządzenia mobilnego (np. w przypadku nie wygenerowania się lub błędnego wygenerowania się biletu elektronicznego z powodu błędnego działania serwisu KOLEO), o zwrot należności za niewykorzystany bilet, może dochodzić na zasadach określonych w § 8.
7. O zwrot należności za częściowo niewykorzystany bilet odcinkowy należy wystąpić z wnioskiem na zasadach określonych w § 8. Zwraca się należność proporcjonalną do czasu, w jakim bilet nie mógł być wykorzystany – po potrąceniu odstępnego, nie więcej niż 120,00 zł – pod warunkiem, że rezygnacji z biletu nie dokonano za pośrednictwem KOLEO i w przypadku biletu:
1) tygodniowego – nie później niż pierwszego dnia ważności,
2) miesięcznego – nie później niż dziesiątego dnia ważności,
3) kwartalnego – nie później niż trzydziestego dnia terminu ważności.
Nie podlegają zwrotowi należności za częściowo niewykorzystane bilety jeżeli rezygnacji dokonano po upływie terminu określonego wyżej, zastrzeżeniem ust. 5.
§ 8. Reklamacje i wnioski
1. Reklamacje w zakresie funkcjonowania serwisu KOLEO, w tym w szczególności w przypadkach dotyczących:
1) stwierdzenia nieprawidłowości związanej z transakcją zakupu biletu,
2) niewygenerowania się lub błędnego wygenerowania biletu z powodu błędnego działania serwisu KOLEO,
3) z uwagi na problem dokonania zwrotu należności, o której mowa w § 7 ust. 1, można składać drogą elektroniczną na adres email@example.com.
2. Reklamacje dotyczące:
1) naprawienia szkody poprzez zwrot poniesionych kosztów przewozu, pokrycie dodatkowych udokumentowanych strat materialnych lub odszkodowania w innej formie zgodnej z profilem działalności przewoźnika;
2) całkowitego lub częściowego niewykorzystania biletu na przejazd/przewóz;
3) niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu;
4) udowodnienia, że w dniu przejazdu pociągiem przewoźnika podróżny posiadał ważny dokument przewozu lub dokument poświadczający, w związku z brakiem, którego wystawiono mu bilet w pociągu;
5) przypadku, gdy podróżny nie zgadza się z treścią wezwania i może udowodnić, że posiadał ważny dokument przewozu (bilet) lub dokument poświadczający, których brak został stwierdzony w czasie kontroli dokumentów przewozu w pociągu;
6) wezwań w przypadkach innych niż wskazanych w pkt 5). można składać na zasadach określonych w § 23 i 24 RPO-ŁKA.
3. Do reklamacji o zwrot kosztów biletu w przypadku, o którym mowa w § 7 ust. 5 pkt 2 należy dołączyć poświadczenie o rezygnacji z dalszego przejazdu.
4. Jeżeli do biletu była wystawiona faktura VAT we wniosku należy podać jej numer.
5. Zwrotu należności za bilet dokonuje się po potrąceniu 10% odstępnego, z zastrzeżeniem ust. 6 i 7.
6. Odstępnego nie potrąca się w przypadku:
1) zmiany umowy przewozu - na zasadach określonych w § 13 ust. 5 pkt. 2 w Regulaminie obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób, rzeczy i zwierząt (RPO-ŁKA),
2) jeżeli niewykorzystanie biletu nastąpiło z przyczyn leżących po stronie „ŁKA" sp. z o.o. i fakt ten został poświadczony przez upoważnionego pracownika przewoźnika.
7. W razie częściowego niewykorzystania biletu, zwrot należności dokonywany jest stosownie do niewykorzystanego świadczenia przewozowego.
§ 9. Wystawianie faktur VAT
1. Bilet nie jest fakturą VAT.
2. Faktura może być wygenerowana w systemie KOLEO w zakładce „Moje bilety" w profilu Użytkownika do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano płatności za bilet.
3. W przypadku przekroczenia terminu, o którym mowa w ust. 2 wnioski o wystawienie faktury VAT Podróżny powinien składać na adres:
„Łódzka Kolej Aglomeracyjna" sp. z o.o.
Al. Piłsudskiego 12
90-051 Łódź
lub przesłać na adres e-mail: firstname.lastname@example.org, w treści podając informacje niezbędne do wystawienia faktury VAT (nazwę firmy lub osoby fizycznej, ulicę, kod pocztowy, miasto, numer telefonu komórkowego z którego została wykonana transakcja – w przypadku dokonania zakupu poprzez aplikacje mobilną, numer biletu elektronicznego, datę i kwotę transakcji, NIP – w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą). Faktury VAT wystawiane są w terminie do 3 miesięcy po miesiącu, w którym nastąpiła sprzedaż biletu.
4. W przypadku zwrotu biletów przed rozpoczęciem terminu ważności, do których wystawiona została faktura, faktury korygujące generowane są w systemie KOLEO. W pozostałych przypadkach faktury korygujące wystawiane są przez „ŁKA" sp. z o.o.
§ 10. Kontrola biletu
1. W pociągu „ŁKA" sp. z o.o. podczas kontroli dokumentów przewozu Podróżny zobowiązany jest okazać obsłudze pociągu:
1) właściwy bilet w postaci kodu 2D wyświetlony na urządzeniu elektronicznym, wyposażonym w ekran o przekątnej min. 3 cali (np. telefon komórkowy, smartfon, tablet, netbook) – podczas kontroli biletu na urządzeniu elektronicznym powinna być ustawiona max jasność ekranu, lub
2) bilet wydrukowany na kartce papieru formatu A4,
3) dokument ze zdjęciem potwierdzający tożsamość,
4) ważny dokument poświadczający uprawnienie do ulgi, gdy podróżny korzysta z ulgowego przejazdu.
2. Podróżnego, który nie spełni powyższych warunków traktuje się jak podróżnego bez ważnego biletu na przejazd. Wyczerpanie baterii w urządzeniu lub brak zasięgu nie zwalnia pasażera z obowiązku okazania ważnego biletu na przejazd.
§ 11. Prawa i obowiązki Podróżnego
1. Podróżny zobowiązany jest:
1) podać przy korzystaniu z serwisu KOLEO prawdziwe i aktualne dane;
2) potwierdzić zapoznanie się z postanowieniami Regulaminu KOLEO-ŁKA na każde żądanie KOLEO,
3) potwierdzić datą i podpisem odbiór faktury korygującej,
4) obsłudze pociągu „ŁKA" sp. z o.o. dokonującej kontroli dokumentów przewozu:
a) okazać bilet w taki sposób aby osoba dokonująca kontroli biletu mogła zeskanować Kod 2D (należy tak ustawić Kod 2D na ekranie urządzenia mobilnego, aby był on w całości widoczny),
b) okazać i wręczyć ważny dokument poświadczający uprawnienie do ulgi – na zasadach określonych w § 10,
c) dokument ze zdjęciem potwierdzający tożsamość;
5) nie przenosić praw wynikających z zawarcia umowy na osoby trzecie.
2. Jeżeli, Podróżny odbywający przejazd pociągiem „ŁKA" sp. z o.o. oświadczy, że posiada ważny dokument poświadczający uprawnienie do ulgi a okaże tylko bilet, wówczas zwrot (umorzenie) zapłaconych w pociągu (wykazanych w wezwaniu do zapłaty) opłat taryfowych i opłaty dodatkowej – po potrąceniu (uiszczeniu) opłaty manipulacyjnej – może uzyskać na podstawie zgłoszonej reklamacji, na zasadach określonych w § 8.
3. Akceptując Regulamin KOLEO-ŁKA Podróżny oświadcza, że wszelkie informacje dostarczone przez niego w trakcie korzystania z KOLEO są prawidłowe, aktualne, zgodne z jego najlepszą wiedzą.
§ 12. Prawa i obowiązki Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej
1. „Łódzka Kolej Aglomeracyjna" sp. z o.o. ma prawo odstąpić od umowy przewozu zawartej przy wykorzystaniu KOLEO w przypadku naruszenia przez Podróżnego niniejszego Regulaminu KOLEO-ŁKA (np. jeżeli urządzenie elektroniczne za pośrednictwem którego Podróżny nabył bilet funkcjonuje niepoprawnie bądź nie spełnia wymogów potrzebnych do wyświetlenia biletu w taki sposób, żeby osoba dokonująca kontroli biletu mogła zeskanować Kod 2D).
2. W związku z umową przewozu zawartą za pośrednictwem KOLEO, „ŁKA" sp. z o.o. zobowiązana jest do:
1) wykonania przewozu zgodnie z zawartą umową,
2) rozpatrzenia złożonych reklamacji, o których mowa w § 8.
§ 13. Postanowienia końcowe
1. Administratorem danych osobowych w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób
fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, Użytkowników usługi Bilet „Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej" sp. z o. o., jest Astarium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, Rondo ONZ 1, 00-124 Warszawa.
2. Astarium sp. z o.o. przetwarza dane osobowe Użytkowników oraz osób dla których zostały zakupione bilety w celach:
1) świadczenia usługi prowadzenia konta Użytkownika w Portalu www.koleo.pl podstawą prawną przetwarzania danych jest wykonanie umowy (art. 6 ust. 1 lit. b RODO),
2) sprzedaży biletów oraz przyjmowania zwrotu biletów – podstawą prawną przetwarzania danych jest wykonanie umowy (art. 6 ust. 1 lit. b RODO),
3) marketingowych – podstawą prawną przetwarzania danych jest prawnie uzasadniony interes Administratora – marketing własnych produktów i usług (art. 6 ust. 1 lit. f RODO),
4) rozpatrzenia reklamacji, dochodzenia i obrony w razie zaistnienia wzajemnych roszczeń – podstawą prawną przetwarzania danych jest prawnie uzasadniony interes Administratora (art. 6 ust. 1 lit. f RODO),
5) wysyłki informacji handlowych drogą elektroniczną – wyłącznie w przypadku wyrażenia zgody przez Użytkownika. Podstawą prawną przetwarzania danych jest zgoda (art. 6 ust. 1 lit. a RODO).
3. Administratorem danych osobowych w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, osób korzystających z przejazdów pociągami „ŁKA" sp. z o.o. na podstawie biletów, zakupionych za pośrednictwem KOLEO jest „Łódzka Kolej Aglomeracyjna" sp. z o.o., 90-051 Łódź, ul. Al. Piłsudskiego 12.
4. „ŁKA" sp. z o.o. przetwarza dane osobowe Pasażerów w celach:
1) wykonania umowy przewozu, realizacji obowiązków oraz uprawnień Podróżnego lub „ŁKA" sp. z o.o. związanych z zawartą umową przewozu a także kontroli ważności biletu - podstawą prawną przetwarzania danych jest wykonanie umowy (art. 6 ust. 1 lit. b RODO),
2) rozpatrzenia reklamacji, dochodzenia i obrony w razie zaistnienia wzajemnych roszczeń – podstawą prawną przetwarzania danych jest prawnie uzasadniony interes Administratora (art. 6 ust. 1 lit. f RODO).
5. Podanie pozostałych danych osobowych jest dobrowolne jednak niezbędne do realizacji ww. celów.
6. Dane osobowe przetwarzane będą przez okres niezbędny dla wykonania umowy, a po tym okresie dla celów i przez czas oraz w zakresie wymaganym przez przepisy prawa lub dla zabezpieczenia ewentualnych roszczeń, lub do czasu cofnięcia udzielonej zgody.
7. Odbiorcami danych osobowych będą:
1) organy administracji publicznej – na mocy odpowiednich przepisów prawa,
2) podmioty świadczące usługi związane z bieżącą działalnością Administratora,
3) podmioty współpracujące przy obsłudze infolinii dostępnej dla Podróżnych,
− na mocy stosownych umów powierzenia przetwarzania danych osobowych.
8. Każdej osobie, w zakresie wynikającym z przepisów prawa, przysługuje prawo do dostępu do swoich danych oraz ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, prawo do przenoszenia danych, a także prawo cofnięcia udzielonej zgody w dowolnym momencie. Cofnięcie zgody nie ma wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
9. W przypadku wątpliwości związanych z przetwarzaniem danych osobowych każda osoba może zwrócić się do Administratora z prośbą o udzielenie informacji.
10. Niezależnie od powyższego każdemu przysługuje prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
11. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym Regulaminie KOLEO-ŁKA zastosowanie mają przepisy określone w:
1) ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe,
2) Taryfie przewozowej (ŁKA-TP),
3) Regulaminie obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób, rzeczy i zwierząt (RPO-ŁKA),
4) rozporządzeniu (WE) Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącym praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (PRR), w zakresie, w jakim jest ono stosowane w odniesieniu do poszczególnych przewozów,
5) ustawie z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną;
6) rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 20 stycznia 2005 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat dodatkowych z tytułu przewozu osób, zabranych ze sobą do przewozu rzeczy i zwierząt oraz wysokości opłaty manipulacyjnej,
7) rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalenia stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego.
§ 14. Inne
Wykaz biletów sprzedawanych za pośrednictwem systemu KOLEO stanowi Załącznik nr 1 do Regulaminu KOLEO – ŁKA. | <urn:uuid:03a6e87a-45cd-4347-9490-51fe06718f59> | finepdfs | 1.121094 | CC-MAIN-2025-08 | https://pomoc.koleo.pl/wp-content/uploads/2021/06/Regulamin-KOLEO-ze-zm.-nr-3-obow.-czerwiec-2021.pdf | 2025-02-19T21:53:20+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738832267024.99/warc/CC-MAIN-20250219201440-20250219231440-00542.warc.gz | 420,866,250 | 0.999835 | 0.999981 | 0.999981 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
135,
148,
2430,
5121,
7021,
9766,
11934,
14049,
16953,
19481,
21922,
24230,
26726,
29645,
31559
] | 7 | 0 |
TABANAL
środek ochroniający zwierzęta od każenia much i bąków
polecony w „Rolniku” nr. 28 dodatku do „Nowin Raciborskich”
na składzie i polecia
Drogerya św. Jana
L. Gryglewicz,
Racibórz, Wielkie Przedmieście
naprzeciw młyna psińskiego (Dom’sa).
Wilhelm Golombek,
Racibórz, Wielkie Przedmieście,
obok maszary Przybilli
szanownej Publiczności Raciborza i okolicy wszelkie
towary kolonialne
Cukier bardzo tanio.
Specjalność:
Kawa Golombusa
funt 1,20 mk.
Tak działa moja tuczna prosta
dla świń.
Dla rolników zil po-
lecam wszelkie leki, po-
trzebne w gospodarstwie
sztuczne, jak też leki
dla, gdy mają w sobie
laboratorium.
Bernard Pilich
drogeria, — Racibórz
Wielkie Przedmieście 24
Farby i laki jak najtaniej!
Wszystkie pomiary katastrowe,
podzięty gruntu, wyznaczenie granicy,
wyrownanie ziemi wykonuje szybko
publikowanie ustanowiony i zaprzysiężony miernik
Hans Forchmann,
Racibórz, Niederwallstr. 14.
Szan. Publiczności zwracam uwagę na mój wielki
skład drzewa
i polecam:
heblowane dylówki sosnowe, świerkowe,
rantówki (randbreiter), DESKI na dachy szer-
okie, szalówki, drzewo (Halbfölzer),
łaty, belki i krokwie
rozmaitej długości i grubości.
Dylówki będą w moim własnym warsztacie
na miejscu wedle zamówienia heblowane.
Ja papa na dachy
we wszystkich gatunkach.
Zwracam uwagę, że materiał jest najlepszego ga-
tunku, i proszę w razie potrzeby mój skład uwzględnić.
J. Tichauer, skład drzewa,
Racibórz-Ostróg
u p.p. Kockes-Jungblutul. Bosacka Nr 18.
Redaktor odpowiedzialny Józef Pełdziński w Raciborzu. — Nakładem i czcionkami „Nowin Raciborskich” w Raciborzu.
Na porę latową
najlepiej i najtańiej można zakupować
ubrania męskie
dla chłopców i dzieci
Wilhelma Krocza,
Racibórz, Rynek 13.
Poszczególnie polecam szatownym
moim Olszowcem ubrania na miarę
w zastępstwie na miarę.
Materye
na miarę ubrania i spodnie,
ubrania do porę latowej po jak najtaniejszych cenach.
Ubrania na miarę
dostarczam pod gwarancją
dobrego przyłączenia.
Wilh. Kroczek, Racibórz, Rynek 13
Karty pocztowe
z podobiznami naszych posłów ks. Brandysa, ks. Jankowskiego,
ks. Skowrońskiego, p.p. Napierałowskiego i Korfantego, po 10 szt.,
także karty pocztowe z widokami Raciborza, po 5 szt.,
szuka, polecaj!
„Nowiny Raciborskie”
Racibórz—Ratior O.S.
Fabryka wyrobów drucianych i blasznarskich
Franc. Meyer, Racibórz, Flurstr. 4.
Wybór
plotów drucianych
do zwierzyniec i ogrodzeń ogrodowych.
Wrote, drzw, balony,
kraty grobowe.
Urządzenie przy maszynach,
także rolnicze węże
przemysłowe prawo.
Żelazne kraty
dla ogrodów,
Ślaki druciane
z żelaza, stali i mosiądzu.
Chłopiec
do remontu i past i psów
znajduje stale zainteresowanie
w ekspedycji
„Nowin Raciborskich”.
Franc. Widok,
handel towarów kobuńnych,
Racibórz, Ostrzańska ul.
Liszacz
mokre i suche liszacje, skroń,
ekgenu wyżyny skórne,
otwarte rany na nogach,
wrożby na nogach, ryby nogi,
odmiany, zgrane, rany,
są często długotrwałe;
które są lepsze, darome, szczelne
wyjątkowo, zgrane, rany,
ostatni próbę z doskonale
maszta Rinco,
wolną od chorób, zgrane,
pudelko i mk.
Listy działo, nadch, codziennie
Przegląd, gazeta, trybunala,
opakowanie biało-błękitno-czer-
wone, z logo, z logo, z logo,
Rieh. Schubert & Co., Weinböhla.
Podrąb nie trzeba przyjmować.
Do takich praktyk weszły
stosy aptekarzy.
W Raciborzu: Engel-A.-sheke.
I Schwian-Apotheke.
Chilijską sól
ze pola połowa
Bernard Pitche,
drogeria — Racibórz,
Wielkie Przedmieście 26.
Do siewu poleć
groch, wykę,
poganek,
gorczyce,
pepcornat [Kinderch]
i rzepę
po jak najtaniejszych cenach.
A. Kruliczek,
Racibórz.
Fr. Kafarnik,
RACIBÓRZ,
naprzeciw króla, sądu ziemskiego.
Najtańsze źródło zakupna przy
jak najrzetelniejszej obsłudze
wszelkich towarów kolonialnych,
delikatesów, rumu, araku,
Kto kupuje
funt kawy, dostaje
8 fen. rabatu.
wina, likierów,
KORNA; WÓDKI itd
Polecam:
pod gwarancją czysty
wytopiony SMALEC:
funt tylko 60 fen., zamiast 65 fen.
Cukier jak najtaniej!
Cukier jak najtaniej!
Pustelnik
Powiesić się przez F.
Ach ojciec!
O, czerwieni
w głowie i miejscami
Na Boga!
Ojciec...
Moja córka
Bóg nie ma
podzielić się ze
szaty.
Krzeszona o
Przełomie
okropne, że się
zabija.
Michanowicz
Za mają?
Wszystko
I za kogo
Och!... to
Pustelnik lew
Dworzak
ktoś znany
Waż się jedno
Nie płacz, | c0bc137e-ef23-411c-8e52-ee81a5b883f1 | finepdfs | 1.161133 | CC-MAIN-2025-08 | https://www.biblrac.eu/files/nowiny_raciborskie_1907czi_nr_87_1374095021.pdf | 2025-02-14T07:58:21+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-08/segments/1738831951852.74/warc/CC-MAIN-20250214065601-20250214095601-00886.warc.gz | 621,775,924 | 0.99737 | 0.99737 | 0.99737 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
4209
] | 1 | 0 |
Najjaśniejsza Rzeczpospolita
Już w październiku 1918 r. polskie oddziały zaczęły rozbrajanie żołnierzy niemieckich i austriackich. W listopadzie powstał pierwszy polski rząd tymczasowy pod przewodnictwem socjalisty Ignacego Daszyńskiego. Po powrocie do Polski Józefa Piłsudskiego, komendantowi Legionów podporządkowały się armia i tymczasowa administracja. Piłsudski został Naczelnikiem Państwa.
Wybrany w styczniu 1919 r. Sejm Ustawodawczy przyjął tzw. Małą Konstytucję, powierzającą władzę wykonawczą Józefowi Piłsudskiemu jako Naczelnikowi Państwa. Państwo polskie obejmowało początkowo Królestwo Polskie i Galicję Zachodnią. Wersalski traktat pokojowy przyznał Polsce: Pomorze Wschodnie bez Gdańska, który otrzymał status wolnego miasta i Wielkopolskę wyzwoloną w wyniku powstania, a na Górnym Śląsku oraz Warmii i Mazurach nakazywał plebiscyty. Na Górnym Śląsku brutalne postępowanie władz niemieckich doprowadziło do kolejnych powstań śląskich, granica została ustalona ostatecznie w wyniku trzeciego powstania śląskiego, które wybuchło po niekorzystnym dla Polaków plebiscycie. Granica na Śląsku Cieszyńskim została ustalona w lipcu 1920 r. na konferencji w Spa, zgodnie z sugestiami czeskimi przez włączenie 2 polskich powiatów do państwa czeskiego. Na wschodzie początkowo próbowano realizować federacyjną koncepcję Piłsudskiego, zakładającą niepodległość Litwy, Ukrainy i Białorusi jako antyrosyjskiego przedmurza Polski, czemu sprzeciwiała się narodowa demokracja dążąc do utworzenia jednolitego etnicznie państwa narodowego.
Jeszcze w 1918 r. wybuchły walki na Ukrainie, a przyłączenie Wielkopolski odbyło się na drodze powstania. Podpisany przez Romana Dmowskiego, kończący I wojnę światową traktat wersalski usankcjonował polską niepodległość. Największe niebezpieczeństwo groziło Rzeczypospolitej ze wschodu. Bolszewicka Rosja, głosząca hasła „pochodu rewolucji przez Europę", bliska była zwycięstwa w wojnie 1920 r. Oddziały rosyjskie dotarły na przedpola Warszawy. Stoczoną tam w dniach 13-18 VIII zwycięską dla Polaków bitwę dyplomata brytyjski lord D'Abernon określił jako jedną z „18 najważniejszych bitew w historii świata", a Polacy „cudem nad Wisłą". Wojnę zakończył traktat pokojowy zawarty w Rydze na Łotwie 18 III 1921 r.
Trzy miesiące po odzyskaniu niepodległości prace rozpoczął Sejm Ustawodawczy. Uchwalenie reformy rolnej, powołanie organów administracji państwowej, odbudowa szkolnictwa i zniszczonego w czasie wojny przemysłu odbywały się w czasie trwających powstań śląskich i wojny z Rosją Sowiecką. Już w marcu 1921 r. Rzeczpospolita zyskała nowoczesną konstytucję. W maju 1926 r., przy pomocy wiernych sobie oddziałów, Józef Piłsudski, od czterech lat pozostający na uboczu życia politycznego, zdecydował się na zbrojną manifestację przeciwko konstytucyjnemu rządowi pod hasłem „sanacji" czyli uzdrowienia państwa. Kilkudniowe walki określane mianem „zamachu majowego" doprowadziły do dymisji prezydenta Stanisława Wojciechowskiego i rządu premiera Wincentego Witosa. Piłsudski, choć został wybrany przez Sejm prezydentem - odrzucił wybór, wysuwając kandydaturę profesora Ignacego Mościckiego. W Polsce rozpoczął się okres nazywany „rządami sanacji" lub rządami pułkowników, ponieważ większość ekipy J. Piłsudskiego stanowili czynni oficerowie armii.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przed naszymi rodakami stanęło wiele nowych wyzwań i ogromnych problemów. Nowo powstałe państwo podjęło wielki wysiłek zjednoczenia gospodarczego i komunikacyjnego trzech zaborów. W 1924 przeprowadzona została reforma monetarna, której efektem była stabilizacja sytuacji gospodarczej Polski.
Rządy sanacji przyniosły Polsce stabilizację gospodarczą, ale równocześnie oznaczały przejście od demokracji do autorytaryzmu. Marszałek Piłsudski rządził silną ręką, nie tolerował sprzeciwu, a dla poskromienia opozycyjnych polityków nie wahał się stosować drastycznych metod. Było to widoczne zwłaszcza w latach trzydziestych, kiedy Polskę dotknęły skutki wielkiego krachu na nowojorskiej giełdzie, a kryzys gospodarczy spowodował radykalizację nastrojów społecznych. We wrześniu 1930 r. Piłsudski rozwiązał parlament i nakazał aresztowanie wielu posłów opozycyjnych, którzy następnie zostali skazani na karę więzienia w urągającym sprawiedliwości „procesie". W 1934 r. utworzono zaś obóz w Berezie Kartuskiej, gdzie izolowano „osoby zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi". Piłsudski przed śmiercią w maju1935 r. zdążył jeszcze zatwierdzić autorytarną konstytucję kwietniową, która znacznie ograniczała uprawnienia Sejmu na rzecz prerogatyw prezydenta.
Zbudowano port w Gdyni, linie kolejowe Warszawa – Poznań i Śląsk – Gdynia. Wielkim osiągnięciem II Rzeczypospolitej było uprzemysłowienie kraju i likwidacja przeludnienia wsi. Pod koniec lat trzydziestych zbudowano Centralny Okręg Przemysłowy, w skład którego wchodziło 51 nowych zakładów przemysłowych. COP stanowił największy sukces cywilizacyjny II Rzeczypospolitej.
Polska okresu międzywojennego przeżywała również prawdziwą „eksplozję" artystyczną. Lata dwudzieste to przede wszystkim dominacja poezji, w której pojawiły się dwa nurty: skamandrycki i awangardowy. W powieści polskiej oprócz twórców tradycyjnych i już uznanych (Stefan Żeromski, Władysław Reymont - literacka Nagroda Nobla w 1924 r.) pojawili się przedstawiciele nowych form zwracających uwagę na psychologiczne i egzystencjalne problemy człowieka (Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa, Jarosław Iwaszkiewicz, Jan Parandowski, Pola Gojawiczyńska i Zbigniew Uniłowski). Dobrze rozwijał się teatr, którego głównymi ośrodkami były: Warszawa, Wilno i Lwów. Zdecydowanie największą karierę zrobiła aktorka Apolonia Chałupiec, która pod pseudonimem Pola Negri podbiła Hollywood. Muzykę polską reprezentowali: Karol Szymanowski, Feliks Nowowiejski, Artur Rubinstein i Grażyna Bacewicz. Światową sławę zdobyli wokaliści Jan Kiepura i Ada Sari. W rzeźbie prym wiedli nie tylko w Polsce, ale także w świecie: Xawery Dunikowski i Zbigniew Pronaszko, a w malarstwie Julian Fałat, Wojciech Kossak i Jacek Malczewski.
Odrodzone państwo polskie wprowadziło obowiązek szkolny dla dzieci od 7 do 14 roku życia. Nastąpił szybki rozwój szkolnictwa wyższego, a nauka polska miała w okresie dwudziestolecia międzywojennego wiele osiągnięć w skali światowej. Uznaniem cieszyły się polskie szkoły matematyczne: lwowska skupiona wokół jej twórców Stefana Banacha i Hugo Steinhausa oraz warszawska profesorów Wacława Sierpińskiego i Stefana Mazurkiewicza. Polska filozofia reprezentowana przez szkołę warszawsko-lwowską w osobach Tadeusza Kotarbińskiego i Kazimierza Ajdukiewicza była znana w całym świecie nauki. Polski antropolog, pracujący poza granicami kraju, Bronisław Malinowski, osiągnął sukcesy w badaniu kultur ludów pierwotnych.
Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)
II wojna światowa
Istnienie II Rzeczpospolitej przerwał wybuch II wojny światowej. 1 IX 1939 r. Niemcy zaatakowały Polskę, 17 IX - ze wschodu uderzył Związek Sowiecki. Po miesiącu walk Niemcy i ZSRR dokonały kolejnego rozbioru Polski. Ogromna dysproporcja sił przy braku realnej pomocy ze strony aliantów sprawiły, że we wrześniu 1939 r. nie było dla Polski ratunku.
Polacy wkrótce otrząsnęli się z pesymistycznych nastrojów, a najdzielniejsi spośród nich podjęli walkę w konspiracji. Dzięki postanowieniom konstytucji kwietniowej, na emigracji mógł być sformowany prawowity rząd polski, który koordynował wojenny wysiłek całego narodu. W Londynie rezydowali prezydent Władysław Raczkiewicz i premier oraz Wódz Naczelny Władysław Sikorski. Podporządkowane im organizacje konspiracyjne stworzyły zaś w kraju prawdziwe Państwo Podziemne, z własną administracją - Delegaturą Rządu na Kraj wraz z aparatem terenowym do poziomu gminy, namiastką podziemnego parlamentu - Radą Jedności Narodu, wojskiem - Armią Krajową, ale także oświatą, nauką i kulturą. Działało ono w skrajnie trudnych warunkach. Kierujący nim ludzie wywodzili się z pokolenia, które wywalczyło niepodległość Polski w 1918 r., było aktywne w życiu publicznym II RP, broniło jej granic we wrześniu 1939 r., kontynuowało walkę o przywrócenie niepodległości pod okupacją niemiecką i sowiecką. Liczba uczestników zbrojnego ruchu oporu przekroczyła 400 tysięcy żołnierzy, a działalność dywersyjna i akcje partyzanckie należały do najliczniejszych w okupowanej Europie.
Na części terytoriów utworzono tzw. Generalne Gubernatorstwo, część wcielono do Rzeszy. Tereny wschodnie znalazły się pod okupacją ZSRR. Obaj okupanci rozpoczęli politykę wyniszczania ludności polskiej, zapełniały się niemieckie obozy koncentracyjne, sowieckie łagry, inteligencja polska rozstrzeliwania była masowo w Palmirach, Wawrze i wielu miejscach straceń. 21 tysięcy oficerów, urzędników i inteligentów rozstrzelano na rozkaz Stalina, głównie w Katyniu i Charkowie. Kilkaset tysięcy Polaków zostało wywiezionych na Wschód przez władze sowieckie, gdzie bardzo wielu wyginęło. Z rąk Niemców zginęło ok. 3 mln Żydów - obywateli polskich oraz ponad 2 miliony Polaków. Cały obszar Polski był poddany w latach 1939 -1945 radykalnym i krwawym czystkom etnicznym.
Oddziały polskie walczyły w czasie wojny na wszystkich frontach. Najsilniejsze zgrupowanie wojsk polskich na Zachodzie stanowił II Korpus gen. Władysława Andersa we Włoszech, utworzony w 1941 roku w ZSRR na mocy porozumienia gen. Sikorskiego i Stalina, a składający się głównie z uwolnionych wówczas polskich jeńców. Polacy wspierali aliantów także w dziedzinie wywiadu, m.in. rozszyfrowali kodu niemieckiej maszyny szyfrującej Enigmy.
Dla przyszłości Polski najważniejsze były jednak decyzje polityczne. Zerwanie stosunków z ZSRR po ujawnieniu mordu katyńskiego, śmierć gen. Sikorskiego w tajemniczej katastrofie lotniczej w 1943 r. osłabiły pozycję Polski na arenie międzynarodowej. Ani premier Stanisław Mikołajczyk, ani naczelny wódz generał Władysława Sosnkowski nie byli partnerami dla premiera Wielkiej Brytanii W. Churchilla i prezydenta USA W. Roosevelta, którzy za cenę udziału ZSRS w wojnie przeciw Niemcom byli gotowi pozostawić Polskę w kręgu sowieckiej zależności. Nie pomogły militarne wystąpienia Armii Krajowej w Wilnie, na Wołyniu i we Lwowie, ani trwające 63 dni Powstanie Warszawskie. Decyzje przedstawicieli Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Związku Sowieckiego podjęte podczas konferencji w 1943 r. w Teheranie i w 1945 r. w Jałcie zadecydowały o losie Polski: wschodnie ziemie Rzeczpospolitej przypadły ZSRS, a Polska znalazła się w sowieckiej strefie wpływów. Podczas przeprowadzonej w lutym 1945 r. konferencji jałtańskiej podjęły m.in. decyzję o powołaniu w Polsce Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, którego fundamentem miał się stać uzurpatorski, narzucony przez Kreml, tzw. rząd tymczasowy. Jedynym ustępstwem ze strony Stalina była zgoda na przyznanie Polsce ziem położonych nad Odrą oraz dawnych Prus Wschodnich. Po raz kolejny z wojny mocarstw Polska wyszła wyniszczona, ludność zmniejszyła się o jedną trzecią, a majątek narodowy o 38%. | <urn:uuid:36445d6e-382d-48d7-be3b-736e160b30dd> | finepdfs | 4.167969 | CC-MAIN-2018-22 | http://polskieszkoly.org/pdf.php?token=aab3238922bcc25a6f606eb525ffdc56 | 2018-05-20T23:04:39Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-22/segments/1526794863811.3/warc/CC-MAIN-20180520224904-20180521004904-00278.warc.gz | 248,015,060 | 0.999771 | 0.999761 | 0.999761 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
6797,
11016
] | 1 | 1 |
WYKAZ AKTUALNYCH NUMERÓW W URZĘDZIE MIEJSKIM W ŚREMIE
Urząd Miejski w Śremie, Pl. 20 Października 1, 63-100 Śrem tel. 61 28 35 225,
fax. 61 28 35 337
www.srem.pl; e-mail: email@example.com
| NAZWA PIONU/ZESPOŁU | IMIĘ I NAZWISKO PRACOWNIKA | NUMER WEWNĘTRZNY | NUMER BEZPOŚREDNI |
|---|---|---|---|
| PION ADMINISTRACYJNO- ORGANIZACYJNY (PAO) | Hanna Brukarczyk - Sekretarz Gminy; Naczelnik | 121 | 61 28 47 121 |
| Zespół Obsługi Klienta (OK) | Grażyna Kubera | 147 | 61 28 47 147 |
| | Marzena Tonińska | 147 | 61 28 47 147 |
| | Jolanta Leśniewska | 122 | 61 28 47 122 |
| Zespół Obsługi Rady (OR) | Zofia Kłak | 117 | 61 28 47 117 |
| | Longina Maj | 185 | 61 28 47 117 |
| Zespół Obsługi Kancelaryjnej i Sekretariatu (KS) | Joanna Zięta | 100 | 61 28 47 100 |
| | Joanna Chwaliszewska | 100 | 61 28 47 100 |
| | Marta Matuszewska- SEKRETARIAT | 101 | 61 28 47 101 |
| Archiwista (AR) | Adrian Marcinkowski | 105 | 61 28 47 105 |
| PION EDUKACJI I USŁUG SPOŁECZNYCH (PEU) | Barbara Jabłońska – Naczelnik | 143 | 61 28 47 143 |
|---|---|---|---|
| Zespół Usług Społecznych (PS) | Agnieszka Doberstein-Bednarska | 130 | 61 28 47 130 |
| | Barbara Czaplicka | 142 | 61 28 47 142 |
| Stanowisko Kultury, Sportu i Turystyki (ST) | Agata Nowicka | 177 | 61 28 47 177 |
| Zespół Edukacji (EK) | Ewelina Springer-Kobus | 168 | 61 28 47 168 |
| | Natalia Pepeta | 155 | 61 28 47 155 |
| PION ZARZĄDZANIA FINANSAMI GMINY (PFG) | Krzysztof Lewandowski- Skarbnik Gminy; Naczelnik | 128 | 61 28 47 128 |
| Zespół Planowania i Księgowości Budżetowej (PK) | Katarzyna Kubaś | 167 | 61 28 47 167 |
| | Anna Michalak | 179 | 61 28 47 179 |
| | Karolina Adamczak | 127 | 61 28 47 127 |
| | Klaudia Pytel | 166 | 61 28 47 166 |
| | Beata Proch | 112 | 61 28 47 112 |
| | Danuta Szukowska | 182 | 61 28 47 182 |
| Zespół Podatków, Opłat Lokalnych i Pomocy Publicznej (PL) | Irena Wasińska | 119 | 61 28 47 119 |
| | Krystyna Kubiś | 164 | 61 28 47 164 |
| | Magdalena Jachnik | 114 | 61 28 47 114 |
| | Magdalena Sznura | 163 | 61 28 47 163 |
|---|---|---|---|
| | Marzena Kujawska | 162 | 61 28 47 162 |
| | Marzena Garbarek | 161 | 61 28 47 161 |
| | Olga Pawłowska | 157 | 61 28 47 157 |
| Zespół Budżetu i Analiz Ekonomicznych (AŚ) | Aleksandra Ściubeł | 113 | 61 28 47 113 |
| PION KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ I INFORMATYZACJI | Adrian Wartecki – Naczelnik | 116 | 61 28 47 116 |
| Zespół Promocji i Komunikacji Społecznej (IK) | Julia Projs | 115 | 61 28 47 115 |
| Zespół Informatyzacji (IF) | Krzysztof Mikołajczak | 126 | 61 28 47 126 |
| | Chrystian Jasiczak | 124 | 61 28 47 124 |
| | Bartosz Tarnawski | 154 | 61 28 47 154 |
| PION ROLNICTWA I GOSPODARKI KOMUNALNEJ (PRK) | Robert Mielcarek - Naczelnik | 172 | 61 28 47 172 |
| Zespół Gospodarki Mieszkaniowej i Usług Komunalnych (GK) | Ilona Klak | 186 | 61 28 47 186 |
| | Dominika Gronowska | 184 | 61 28 47 184 |
| Stanowisko Obsługi Sołectw (RS) | Marta Gano-Mańkowska | 148 | 61 28 47 148 |
| Zespół Zieleni, Oczyszczania i Urządzeń Komunalnych (ZZ) | Karolina Włodarczak | 144 | 61 28 47 144 |
|---|---|---|---|
| | Anna Koronowska | 144 | 61 28 47 144 |
| Zespół Gospodarowania Odpadami i Nadzoru Właścicielskiego(GO) | Karolina Nowacka | 174 | 61 28 47 174 |
| | Waldemar Flaczyński | 111 | 61 28 47 111 |
| PION SKARBU GMINY (PSG) | Donat Tomczak - Naczelnik | 135 | 61 28 47 135 |
| Zespół Gospodarki Nieruchomościami (GN) | Lidia Wysoczańska | 170 | 61 28 47 170 |
| | Katarzyna Ratajczak | 137 | 61 28 47 137 |
| | Angelika Kaja | 136 | 61 28 47 136 |
| | Maciej Jankowki | 169 | 61 28 47 169 |
| Zespół Postępowań Administracyjnych (PA) | Anna Maruk | 175 | 61 28 47 175 |
| | Katarzyna Kołtyś | 109 | 61 28 47 109 |
| Zespół Obsługi Inwestorów (OI) | Marcin Sawicki | 134 | 61 28 47 134 |
| BIURO PRAWNE (BP) | Sławomir Baum-Koordynator | 171 | 61 28 47 171 |
| | Ilona Dworczyńska - Giernacka | 133 | 61 28 47 133 |
| | Izabela Jarczyńska | 133 | 61 28 47 133 |
| PION GOSPODAROWANIA PRZESTRZENIĄ I ŚRODOWISKIEM (PPS) | Katarzyna Bednarowicz - Naczelnik | 107 | 61 28 47 107 |
|---|---|---|---|
| Zespół Planowania Przestrzennego (PP) | Magdalena Joachimiak | 181 | 61 28 47 181 |
| | Monika Grzegorek | 123 | 61 28 47 123 |
| | Mikołaj Gaszek | 190 | 61 28 47 190 |
| | Sylwia Sobiech | 159 | 61 28 47 159 |
| | Magdalena Nerling | 131 | 61 28 47 131 |
| Zespół Ochrony Środowiska (OŚ) | Karolina Banicka | 138 | 61 28 47 138 |
| | Małgorzata Borowska | 140 | 61 28 47 140 |
| SPION ROZWOJU I INFRASTRUKTURY | Szymon Wasielewski – Naczelnik | 145 | 61 28 47 145 |
| Zespół Inwestycji i Pozyskiwania Środków Zewnętrznych (PŚ) | Anna Śniegocka | 146 | 61 28 47 146 |
| | Mateusz Barełkowski | 149 | 61 28 47 149 |
| | Radosław Binkowski | 139 | 61 28 47 139 |
| | Joanna Kubska | 139 | 61 28 47 139 |
| Zespół Drogowy (DR) | Paweł Pawelczyk | 180 | 61 28 47 180 |
| | Dariusz Werner | 129 | 61 28 47 129 |
| | Szymon Rogaliński | 173 | 61 28 47 173 |
Urząd Stanu Cywilnego w Śremie, ul. Mickiewicza 10,63-100 Śrem tel. 61 28 35 225, fax. 61 28 35 337
www.srem.pl; e-mail: firstname.lastname@example.org
| PION SPRAW OBYWATELSKICH (PSO) | Karina Sulejewska - Naczelnik | 108 | 61 28 47 108 61 28 30 313 |
|---|---|---|---|
| Urząd Stanu Cywilnego (USC) | Arleta Neumann | 132 | 61 28 47 132 61 28 30 313 |
| | Dominika Zandecka-Kaczmarek | 132 | 61 28 47 132 61 28 30 313 |
| | Marta Edwarczyk | 156 | 61 28 47 156 61 28 30 313 |
| Zespół Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych (ED) | Romana Czeterbok | 120 | 61 28 47 120 |
| | Anna Ratajczak | 125 | 61 28 47 125 |
| | Małgorzata Zakrzewska | 120 | 61 28 47 125 |
| Zespół Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego(CR) | Jacek Konwerski | 152 | 61 28 47 152 |
| | Grzegorz Schmidt | 151 | 61 28 47 151 |
| PION AUDYTU I KONTROLI (PAK) | Bartosz Edwarczyk - Naczelnik | 141 | 61 28 47 141 |
|---|---|---|---|
| Zespół Kontroli i Egzekucji | Jakub Gogulski | 158 | 61 28 47 158 |
| | Sylwia Szczefanowicz | 165 | 61 28 47 165 |
| | Katarzyna Górska | 187 | 61 28 47 187 |
| | Patrycja Konatkowska – Jaśkowiak | 188 | 61 28 47 188 |
| | Artur Błaszyk | 189 | 61 28 47 189 | | <urn:uuid:a0c7ac24-7790-403c-9927-087746cd7b9d> | finepdfs | 1.395508 | CC-MAIN-2022-21 | http://umsrem.bip.eur.pl/public/getFile?id=545465 | 2022-05-23T15:41:43+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652662558030.43/warc/CC-MAIN-20220523132100-20220523162100-00592.warc.gz | 63,209,677 | 0.992814 | 0.996543 | 0.996543 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
940,
1999,
2962,
3952,
4951,
5748,
6120
] | 16 | 0 |
WYDARZENIA PRZEDSZKOLNE W I PÓŁROCZU ROKU SZKOLNEGO 2011/2012
Przedszkole po termomodernizacji wypiękniało, poprawił się komfort przebywania dzieci w placówce. Teraz można się zająć innymi sprawami równie ważnymi: poprawą bazy przedszkola (wyposażeniemeble, zabawki, pomoce dydaktyczne), poprawą estetyczną wnętrz . W grudniu 2011 roku zamontowaliśmy daszek nad wejściem głównym, aby było bardziej funkcjonalne w różnych warunkach pogodowych. Odmalowany został również korytarz przedszkolny, zyskując przestrzeń i nowy wizerunek. W dalszym ciągu czynię starania, aby pomieszczenia przedszkolne bardziej unowocześnić, poprawić ich estetykę i funkcjonalność.
Pierwsze półrocze roku szkolnego 2011/2012 obfitowało w różne wydarzenia, wewnątrz przedszkolne, a także o randze miejskiej. W listopadzie odbyła się II edycja Przeglądu Recytatorskiego pod hasłem „Co w trawie piszczy" pod patronatem Prezydenta Miasta Białegostoku oraz Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Książnicy Podlaskiej, Nadleśnictwa Białowieża, Radia Białystok, z udziałem dzieci z białostockich przedszkoli. Było to wielkie wydarzenie zaowocowało pozytywnymi relacjami i wrażeniami w środowisku lokalnym, z czego się bardzo cieszymy.
We wrześniu całe przedszkole, jak co roku wzięło udział w akcji „Sprzątanie świata". Starszaki wyposażone w rękawice i worki zbierały śmieci na placu i w okolicy przedszkola. Dbamy o nasze najbliższe środowisko naturalne oraz jego estetykę.
W IV grupie pod koniec września, rodzice wzięli udział w otwartym zajęciu edukacyjnym, aby zobaczyć jaką wiedzę i umiejętności przedstawiają 6-latki na początku roku szkolnego w zakresie gotowości szkolnej. Na pewno takie zajęcia będzie powtórzone na koniec roku, aby porównać wiedzę i stan gotowości dzieci przed pójściem do szkoły podstawowej.
W przedszkolu odbywały się też liczne uroczystości wewnątrz przedszkolne. W październiku grupa 6-altków przygotowała uroczystą akademię z okazji Dnia Edukacji Narodowej, na której pojawili się zaproszeni goście - emerytowani pracownicy przedszkola, Pani Dyrektor Halina Żuk, a także Rada Rodziców z życzeniami w imieniu całej społeczności przedszkolnej. Taki dzień jest niezapomniany, a ciepłe słowa życzeń na długo pozostają w pamięci, dają siłę i motywację do dalszej pracy z wychowankami na etapie przedszkolnym.
W listopadzie – pluszowe misie i ich Właściciele obchodzili hucznie Święto Misia. Uroczystość zdominowały opowiadania o najsłynniejszych misiach pojawiających się w literaturze oraz w bajkach dla dzieci, a także quizy, zagadki i zabawy muzyczne, taneczne. Tablice grupowe zajęły portrety misiów, a posiłki i relaks
poobiedni również odbywał się w towarzystwie ukochanych pluszaków niezapomnianych przyjaciół dzieciństwa.
Maluszki w listopadzie uczestniczyły w uroczystości „Pasowania na Przedszkolaka", na którym licznie zgromadzeni goście – rodzice, rodzeństwo, ciocie, wujkowie, bacie i dziadkowie byli świadkami pierwszych występów dzieci oraz złożonego ślubowania i pasowania na Przedszkolaka Przedszkola Nr 77 w Białymstoku. To była piękna uroczystość, uwieńczona tortem- „rumiankiem" wykonanym przez mamę Marysi Fiłonowicz z grupy I oraz pysznymi ciastkami, ciastami innych mami babć maluszków.
W grudniu, dzieci wzięły udział w uroczystości, na której pojawił się w swoje imieniny Mikołaj, przynosząc drobne niespodzianki- książeczki i słodycze dla wszystkich przedszkolaków. Tego dnia dzieci wzięły udział w uroczystości mikołajkowej, z opowiadaniami, zagadkami i mnóstwem tańców i zabawa ruchowych.
Przed świętami odbył się kiermasz świąteczny, z udziałem zaproszonych rodziców i gości na grupowych Jasełkach . Podczas kiermaszu zebrano kwotę 650 zł , którą Rada Rodziców przeznaczyła na zakup zabawek dla dzieci w grupach.
W 5 - latkach w grupie III odbyło się otwarte zajęcie z udziałem rodziny, podczas których wspólnie z dziećmi wykonano ozdoby i udekorowano nimi choinkęchyba najpiękniejszą w przedszkolu.
Jasełka przedszkolne przygotowane przez grupę IV, 6 - latków zjednoczyły społeczność przedszkolną, zaproszonych gości- emerytowanych pracowników przedszkola, by wszyscy mogli złożyć sobie świąteczne życzenia i podzielić się opłatkiem. To piękny czas, kiedy na chwilę zatrzymujemy się, by w przedszkolnej rodzinie poczuć jedność, wyrazić swoją życzliwość, a czasem wysunąć wniosek z refleksji nad własnym postępowaniem.
Wzięliśmy też udział w akcji charytatywnej „Paczka z sercem", zbierając zabawki, książki, produkty żywnościowe dla rodzin dzieci znajdujących się w hospicjum w Białymstoku. Dziękuję Państwu serdecznie za dary, które przed świętami trafiły do właściwych adresatów, kierując dużo podziękowań na Państwa ręce od dzieci i ich Rodzin.
W styczniu 2012 roku odbył się wielki bal choinkowy w Restauracji Mozart, prowadzony przez aktorów z Teatru „ Co Nieco". Tego dnia przedszkole było radosne, kolorowe dzięki wspaniałym Przebierańcom. Bal urozmaiciły konkursy, tańce, ale przede wszystkim odwiedziny Mikołaja z bogatymi paczkami. Zakupione słodycze i zabawki pochodziły z wpłat na Komitet Rodzicielski oraz dzięki staraniom przedszkola.
W przedszkolu w I półroczu w roku szkolnym 2011/2012 odbywały się również cykliczne warsztaty psychologiczno - pedagogiczne „Szkoła dla Rodziców", prowadzone przez specjalistów z Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej Nr 1 w Białymstoku. Uczęszczający rodzice na spotkania, wyrażali pozytywną opinię i zadowolenie z uczestnictwa w szkoleniach, poszerzając i zdobywając wiedzę wychowawczą, wspomagającą rozwój dziecka w wieku przedszkolnym.
W przedszkolu zostały utworzone 3 zespoły pomocy psychologicznopedagogicznej, wychowankom, którzy potrzebują dodatkowego wsparcia i indywidualnej pracy specjalistów: logopedy , terapeutów pedagogicznych, nauczycieli z grup przy współpracy ze środowiskiem rodzinnym dziecka.
Ponadto w każdym miesiącu dzieci uczestniczyły w muzycznych koncertach oraz w przedstawieniach teatralnych organizowanych na terenie placówki, dbamy o upowszechnianie kultury i sztuki i regularny udział naszych wychowanków, które są wyznacznikiem działań zawartych w podstawie programowej wychowania przedszkolnego.
Uczestniczyłam w zajęciach edukacyjnych diagnozujących wiedzę i umiejętności 5 i 6 - latków w grupie III, IV i V zawartą w obszarach podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Z całą odpowiedzialnością można stwierdzić, ze dzieci uzyskały wysoki i dobry stopień przygotowania w/w zakresie. Nauczyciele pracują systematycznie z dziećmi przejawiającymi wyższy poziom rozwoju, jak również potrzebującymi indywidualnego wsparcia. Widać to w arkuszach diagnoz, indywidualnych kartach pracy oraz pracach gromadzonych w teczkach dzieci. Dodam również ,ze wychowankowie zdobywają liczne nagrody i wyróżnienia w konkurach, przeglądach i festiwalach na form miejskim, rozwijając swoje predyspozycje i talenty , dostrzeżone przez wychowawczynie w grupach.
Najważniejsze jednak działania dotyczą wszczęcia i wdrażania procedury nadania imienia placówce Simony Kossak. Powołany zespół zadaniowy nauczycieli: Jolanta Kłusewicz, Ewa Pieczyńska, Beata Gudalewska przy współpracy z pozostałymi nauczycielami, radą Rodziców oraz całą społecznością przedszkola realizują harmonogram działań, których efektem będzie uroczyste nadanie imienia na Jubileusz 25 - lecia placówki w czerwcu 2012 roku. Rodzice, personel przedszkola oraz dzieci brały udział w ogłoszonych plebiscytach i konkursach na nazwę i logo przedszkola. Ostatecznie społeczność przedszkola wybrało nazwę "Rumiankowe Przedszkole" imieniem Simony Kossak, które jest również powiązane z nazwą ulicy przy, której mieści się siedziba placówki. Kewin Tworkowski- 6 - latek z grupy IV wygrał w konkursie plastycznym na logo do nazwy „Rumiankowe Przedszkole", po obradach komisji złożonej z Rady Rodziców, zespołu nauczycieli ds. nadania imienia oraz personelu przedszkola.
Obecnie jesteśmy na etapie formułowania wniosku do Prezydenta Miasta Białegostoku, opisującego podejmowane działania, uzasadnienie wyboru patrona, biografię patrona oraz wyciągi z protokołów zebrań Rady Rodziców, posiedzeń Rady Pedagogicznej oraz statutu przedszkola. Mam nadzieję, że na najbliższej sesji Rady Miejskiej, wniosek nasz uzyska konieczną uchwałę nadającą imię Simony Kossak przedszkolu.
Drodzy Rodzice chciałabym serdecznie podziękować za wspaniałą współpracę w tym półroczu, za okazywanie zainteresowania różnymi sprawami bieżącymi przedszkola :sponsorowanie nagród do konkursów, podarowanie zabawek i książek do grup, przygotowywanie słodkich poczęstunków na uroczystości grupowe, pomoc w przygotowaniu strojów, naukę ról do Jasełek , pomoc w uroczystości Choinkowej, wielką pomoc w każdy poniedziałek w grupie III- 5- latków , na basenie i wielu innych przedsięwzięciach przedszkolnych.
Ale przede wszystkim dziękuję Państwu za życzliwość, uśmiech i dobre słowo, które są motorem do podejmowania dalszych wyzwań w tych trudnych ekonomicznie czasach, gdzie trzeba dołożyć wielu starań, aby przedszkole zyskiwało na wyglądzie, estetyce ale również co najważniejsze by miało jak najlepszą opinię w środowisku lokalnym. Pracują na to nauczyciele i personel przedszkola, we współpracy z Radą Rodziców i najbliższym środowiskiem rodzinnym dzieci, spotykając się w dobrych relacjach ,podejmując z wielką troską wyzwania dnia codziennego, które służą wyłącznie dobru dziecka uczęszczającego do naszej placówki.
Zapraszam Rodziców do dalszej współpracy, liczę na pomoc w dalszym modernizowaniu placówki, ale przede wszystkim wsparcie podczas uroczystości nadania imienia palcówce Simony Kossak oraz w związku z tym, podejmowane działania o których będziemy informować w „Kąciku Patrona"
W Nowym Roku życzę Państwu wszystkiego co najlepsze, aby zrealizowały się plany i marzenia, by dzieci były zdrowe i radosne, aby żyło się trochę wolniej, a czas wzbogacił nasze rodziny w pozytywne relacje i niezapomniane chwile wspólnie spędzonych, szczęśliwych dni dzieci i rodziców.
Pracownikom Przedszkola w nowym roku – 2012 życzę przede wszystkim dużo zdrowia, satysfakcji z wykonywanej pracy, spokoju, stabilności we wszystkich obszarach życia i życzliwości ludzi spotykanych na drodze swojego powołania.
Dyrektor Przedszkola Bogusława Czyrska
Bałwan ze śniegu
B.St. Kossuthówna
Ulepiły dzieci Ze śniegu bałwana, W kapeluszu, z fajką w zębach Wygląda na pana.
Pewno ci tu zimno, śniegowy bałwanie, chodźże do nas do przedszkola na ciepłe śniadanie.
Zaiskrzył się bałwan, jakby śmiał się z tego:
- Mróz – to mój przyjaciel,
- stopniałbym bez niego.
Wydarzenia przedszkolne Wydarzenia przedszkolne
Dzień nauczyciela
14 października w naszym przedszkolu odbyła się uroczysta akademia z okazji Dnia Edukacji Narodowej. W sali dzieci sześcioletnich, najstarszych przedszkolaków zebrało się szanowne grono pracowników naszej placówki, zarówno tych, którzy aktualnie pracują w naszym przedszkolu, jak i tych którzy dawniej tworzyli nasz personel.
Najstarsze dzieci wraz z paniami przygotowały akademię, na której zaprezentowano wiersze, tańce i piosenki dla swoich pań. Były też prezenty przygotowane przez wychowanków - piękne słoneczniki na obrazkach z farb. Rada Rodziców przedszkola również przygotowała drobne upominki, chwil wzruszeń nie było końca.
Dzień pluszowego misia
25 listopada odbyło się w naszym przedszkolu Święto Pluszowego Misia. Panie z grupy II Pani Helena Karłuk i Pani Beata Gudalewska przygotowały dzieciom stos zabaw w trakcie wspólnych pląsów w sali teatralnej. Wszystkie przedszkolaki znakomicie bawiły się w tym dniu. Dzieci przyniosły do przedszkola swoje ulubione pluszaki - małe i wielkie cieszyły oczy przez cały dzień.
Przegląd recytatorski pod hasłem: "Co w trawie piszczy"
„ Człowiek też jest częścią przyrody, a nie ma w niej części mniej i bardziej ważnych. Kwiat, gwiazdę, kamień, człowieka przenika ta sama iskra Boża. Ci ,którzy nauczą się współodczuwać z rośliną i zwierzęciem, potrafią zrozumieć innych i będą lepsi dla siebie, to znaczy nic nie uczynią wbrew swojej naturze."
Simona Gabriela Kossak
II EDYCJA PRZEDSZKOLNEGO PRZEGLĄDU RECYTATORSKIEGO POD HASŁEM „CO W TRAWIE PISZCZY"
W Przedszkolu Samorządowym Nr 77 w Białymstoku, w dniu 23 listopada 2011 roku odbyła się II edycja Przedszkolnego Przeglądu Recytatorskiego pod hasłem „Co w trawie piszczy" w związku z wdrażaniem procedury nadania imienia placówce Simony Kossak w 2012 roku.
Imprezę przedszkolną zorganizowano pod honorowym patronatem Prezydenta Miasta Białegostoku Pana Tadeusza Truskolaskiego oraz patronatami instytucji współpracujących z przedszkolem: Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych w Białymstoku - reprezentowaną przez Panią Ewę Majewską, Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Białymstoku - reprezentowaną przez Panią Małgorzatę Wnuk oraz Panią Agnieszkę Fiedorczuk, Filią nr 7 Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku - reprezentowaną przez Panią Elżbietę Koczot (kierownika Filii nr7) oraz Panią Elżbietę Tomaszuk, Nadleśnictwa Białowieża - reprezentowaną przez Pani Barbarę Bańka, a także Polskim Radiem Białystok - patronem medialnym.
W Przedszkolnym Przeglądzie Recytatorskim pod hasłem „Co w trawie piszczy" wzięło udział 29 dzieci z białostockich przedszkoli: Nr 2, Nr 5, Nr 31,, Nr 49, Nr 79, Nr 58, Nr 48, Nr 73, nr 42, Nr 55, nr 77, z Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej Nr 8 w Białymstoku oraz z Klubu „Kalina" Rodziny Kolejowej w Białymstoku, których w świat jesiennej aury wprowadziła gawęda Simony Kossak „O jeżu rycerzu".
Dzieci recytowały wiersze o tematyce przyrodniczej, korzystając z bogatych zbiorów literatury dziecięcej począwszy od klasyki do autorów współczesnych, wykazując się na scenie walorami aktorskimi w zakresie deklamacji wiersza łącząc słowo z gestem, odpowiednią modulacją głosu, a także doborem kostiumów i rekwizytów przyrodniczych.
Możliwość zaprezentowania się na scenie przed licznie zgromadzoną publicznością, była nie lada wyzwaniem szczególnie dla najmłodszych 3- letnich uczestników, ale również dla dzieci, które w tym roku szkolnym rozpoczęły edukację przedszkolną. Docenili to w szczególności zaproszeni goście Przedszkolnego Przeglądu Recytatorskiego, wskazując na doznania różnych barw wzruszeń, możliwości powrotu do ulubionych utworów literatury dziecięcej, a także wielu wspaniałych doznań artystycznych w wykonaniu występujących przedszkolaków. Dzieci wykazały się nie tylko wrażliwością i talentem artystycznym, ale również empatią w postrzeganiu otaczającej przyrody i przełożenia wiedzy na kunszt artystyczny - deklamację wiersza ze zrozumieniem treści literackich.
Na zakończenie Przedszkolnego Przeglądu Recytatorskiego pod hasłem "Co w trawie piszczy" uczestnicy otrzymali pamiątkowe statuetki, dyplomy i wspaniałe nagrody w postaci książek, publikacji i gier przyrodniczych przekazanych przez instytucje wspierające honorowym patronatem imprezę oraz inne niespodzianki ufundowane przez sponsorów: Inspektorat PZU, Firmę „Moje Bambino", Wydawnictwo Mac Edukacja oraz rodziców z przedszkola.
Na pamiątkę spotkania , Przedstawiciele Departamentu Ochrony Środowiska w Białymstoku podarowali społeczności przedszkolnej gawędy Simony Kossak „Co w trawie piszczy", aby krzewić wiedzę przyrodniczą wśród wychowanków, a przede wszystkim przybliżyć osobę Patrona.
Dziękujemy instytucjom ze środowiska lokalnego za owocną współpracę, wspieranie podejmowanych inicjatyw, które przybliżają nas do święta, w którym nasze przedszkole będzie miało zaszczyt nosić imię Pani profesor Simony Gabrieli Kossak.
Dziękujemy serdecznie również za wspaniałą atmosferę, którą stworzyli zaproszeni goście, nauczyciele z białostockich przedszkoli, bliskie osoby z rodzin wspierające swoja obecnością swoje pociechy podczas występów na forum przedszkolnym.
Do zobaczenia za rok podczas III edycji Przedszkolnego Przeglądu Recytatorskiego
-„ Darz Bór!" –jak zawsze na pożegnanie mawiała Pani Simona Kossak
Organizatorzy: Ewa Pieczyńska, Urszula Czykwin, Beata Gudalewska Dyrektor Przedszkola
SPRAWOZDANIE Z KONKURSU NA NAZWĘ I LOGO SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA NR.77 W BIALYMSTOKU
Podejmując działania na nadanie nazwy i lago dla naszej placówki, zespół zadaniowy opracował kolejne etapy wdrażania tej ważnej inicjatywy. Prace przebiegały w trzech etapach.
I ETAP:
zorganizowanie kącika tematycznego przybliżającego postać patronki naszego przedszkola Simony Gabrieli Kossak, przedstawienia regulaminu wyboru nazwy przedszkola.
II ETAP:
zbieranie propozycji od rodziców na nazwę przedszkola, podanie proponowanych nazw pod głosowanie - termin wyboru do 4.XI.2011 r., rozstrzygnięcie konkursu na nazwę - 7 .XI.2011r.
III ETAP:
zorganizowanie wśród dzieci konkursu plastycznego na logo przedszkola - termin do 14.XI. 2011r., wybór najlepszej propozycji - 17.XI.2011r.
PRZEBIEG:
Ad. I.
Organizatorki uroczystości nadania imienia Simony Kossak: Jolanta Kłusewicz, Beata Gudalewska i Ewa Pieczyńska przygotowały gazetkę tematyczną dotyczącą postaci patronki naszego przedszkola. Będą tam również zamieszczane informacje dotyczące całego procesu nadania imienia, wyboru nazwy i logo przedszkola.
Ad. II.
W kąciku informacyjnym przygotowano urnę do wrzucania propozycji na nazwę przedszkola. Termin zbierania propozycji od rodziców przewidziano do 20.X.2011 r.
Wpłynęło 6 propozycji nazwy: RUMIANEK, MALI PRZYRODNICY, EKOLUDKI, RUMIANKOWE PRZEDSZKOLE, MALI PRZYJACIELE PRZYRODY, LEŚNE LUDKI.
Proponowane nazwy umieszczono na tablicy do wyboru dla rodziców i pracowników naszego przedszkola. Termin zbierania odpowiedzi - 4.XI.2011r.
W dniu 7.Xi.2011r. Komisja w składzie: dyr. Bogusława Czyrska, Jolanta Kłusewicz, Beata Gudalewska, Ewa Pieczyńska dokonała przeliczenia zebranych głosów. Wpłynęło 84 odpowiedzi. Uzyskano następujące wyniki:
RUMIANEK – 7 głosów,
MALI PRZYRODNICY – 2 głosy,
EKOLUDKI – 3 głosy,
RUMIANKOWE PRZEDSZKOLE – 64 głosy,
MALI PRZYJACIELE PRZYRODY – 4 głosy.
LEŚNE LUDKI – 4 głosy.
Wygrała nazwa RUMIANKOW PRZEDSZKOLE.
Ad. III
We wszystkich grupach zorganizowano konkurs plastyczny na logo przedszkola. Ogółem wpłynęło 85 prac. Komisja w składzie: dyr. Bogusława Czyrska, Jolanta Kłusewicz, Beata Gudalewska, Ewa Pieczyńska, Katarzyna Dowgier przewodnicząca Rady Rodziców, Izabela Motkowska - przedstawicielka rodziców, wybrała pracę Kewina Tworkowskiego z grupy IV pod kierunkiem pani Urszuli Czykwin i Ewy Pieczyńskiej. Laureat konkursu otrzymał nagrodę i pamiątkowy dyplom.
Przed przystąpieniem do konkursu nauczycielki zorganizowały zajęcia i zabawy dotyczące nazwy przedszkola, a grupa IV przygotowała dramę p.t. „Wędrówki rumianka". Dzieci mogły również poznać bliżej postać Simony Kossak naszej patronki dzięki jej gawędom i spotkaniu przygotowanym przez Panie; Jolantę Kłusewicz i Ewę Pieczyńską.
Ewa Pieczyńska
Śnieg Ludwik Jerzy Kern
Czy wam nie przyszło nigdy do głowy, że śnieg powinien być kolorowy? Albo zielony, albo czerwony, liliowy albo beż. Śnieg ten lepiłoby się wspaniale, a bałwan biały nie byłby, ale albo zielony, albo czerwony, liliowy albo beż. Śnieżki tak samo w zimowej porze byłyby wtedy w jakimś kolorze: albo zielone, albo czerwone, liliowe albo beż. Bardzo kolory by się przydały, a tu tymczasem wciąż pada biały, biały bielutki, miękki mięciutki, świeży, świeżutki śnieg.
Dziś w przedszkolu Krzyś i Tomek Zmajstrowali ptaszkom domek Jest podłoga, jest i daszek Żeby mógł się zmieścić ptaszek Jest na miejsce na okruszki Dla wróbelka, pośmieciuszki Jest i gwoździk na skraweczki Dla łakomej sikoreczki
PROGRAM PROFILAKTYKI TYTONIOWEJ
„Zdrowe powietrze wokół nas"
Szanowni Rodzice!
Zdrowie naszych dzieci jest dla każdego z nas najważniejszą sprawą. Dbam o to, aby zapewnić dzieciom jak najlepsze warunki dla harmonijnego rozwoju. Na zdrowie ma wpływ wiele czynników: opieka zdrowotna, czynniki genetyczne, środowisko fizyczne i społeczne, a przede wszystkim styl życia i zachowania prozdrowotne (tj. aktywność fizyczna, racjonalne żywienie, utrzymywanie czystości ciała i otoczenia, zachowanie bezpieczeństwa, utrzymywanie właściwych relacji między ludźmi, a także nie używanie środków psychoaktywnych). Kształtowanie prawidłowych postaw zdrowotnych wśród dzieci jest najskuteczniejszym działaniem w profilaktyce palenia tytoniu. Palenie tytoniu jest zjawiskiem powszechnym i stanowi jedną z głównych przyczyn umieralności w wieku dorosłym. Dlatego, aby zmniejszyć rozmiar tej epidemii, należy od najmłodszych lat prowadzić edukacje antytytoniową.
Badania psychospołecznych uwarunkowań palenia tytoniu duże znaczenie przypisują środowisku rodzinnemu, w jakim wzrastają dzieci. Nie ulega wątpliwości, że pierwszym środowiskiem rozwojowym i wychowawczym dziecka jest rodzina, która kształtuje wzory zachowań w odniesieniu do nałogu palenia tytoniu. Ponadto prawdopodobieństwo palenia przez dzieci wzrasta, gdy palą rodzice lub starsze rodzeństwo, a także wówczas, gdy rodzice przejawiają tolerancje wobec prób palenia przez ich dzieci.
Biorąc pod uwagę fizjologię rozwoju psychoemocjonalnego dziecka, współczesną wiedzę na temat uwarunkowań procesu uzależnienia się od tytoniu przez dzieci oraz epidemiologię palenia tytoniu w wieku rozwojowym, zasadnym jest przeprowadzenie wśród dzieci w wieku przedszkolnym programu profilaktyki antytytoniowej. Jest to wiek, w którym kształtują się postawy wobec tytoniu u dzieci często stykających się z osobami palącymi.
W związku z powyższym serdecznie zapraszamy do aktywnego udziału w przedszkolnej antynikotynowej edukacji. Program profilaktyki tytoniowej pt.„Zdrowe powietrze wokół nas" ukierunkowany jest na wdrażanie dzieci do podejmowania świadomych wyborów, kształtowanie prozdrowotnych postaw wobec zjawiska palenia tytoniu.
Program składa się z pięciu zajęć:
1. Wycieczka - podczas której dzieci będą obserwowały różne źródła dymu.
Szanowni Rodzice! Wysłuchajcie uważnie Waszych dzieci, porozmawiajcie chwilę, podzielcie się swoimi uwagami na temat otaczającego was środowiska. Pomóżcie dziecku znaleźć i powycinać z gazet ilustracje z obiektami, z których wydobywa się dym.
2. Co i dlaczego dymi? - dzieci opowiedzą o różnych źródłach dymu, przyczynach wydobywania się dymów.
Szanowni Rodzice! Wasze dzieci na pewno pochwalą się wiedza na temat tego, co i dlaczego dymi. Opowiedzą, jak wspólnie z innymi robiło gazetkę na ścianie z prac plastycznych lub kącik antytytoniowy. W tym dniu przyniosą jeszcze jedną ważną informację: „papieros dymi, gdyż spala się w nim tytoń, zaś palenie tytoniu niczemu nie służy i szkodzi zarówno temu, kto pali, jak również osobom wdychającym dym."
3. Jak się czuję kiedy dymi papieros? - dzieci dowiedzą się o szkodliwości dymu tytoniowego.
Szanowni Rodzice! Wysłuchajcie spokojnie wrażeń Waszego dziecka z ćwiczeń oddechowych, zapytajcie, jakim powietrzem lubi oddychać. Dziecko na pewno będzie opowiadało lub pokazywało jak się czują lub zachowują zwierzęta i kwiaty oddychające zanieczyszczonym powietrzem. Z przedszkola z pewnością przyniesie portret dinozaura Dinusia, zapytajcie, kim on jest, czego nie lubi. Pomóżcie pokolorować dziecku portret Dinusia. Zachęcajcie do działania i opowiadania.
4. Co się dzieje, gdy ludzie palą papierosy? - dzieci dowiedzą się o skutkach palenia tytoniu i o szkodliwości biernej ekspozycji na dym tytoniowy.
Szanowni Rodzice! Wasze dzieci nauczyły się piosenki o Dinusiu, z pewnością będą chciały Wam ją zaśpiewać. Poświęćcie im trochę czasu, posłuchajcie, co mają Wam do powiedzenia.
5. Jak uniknąć dymu tytoniowego? - dzieci dowiedzą się, w jakich miejscach mogą być narażone na dym tytoniowy i jak w takiej sytuacji mogą się zachować.
Szanowni Rodzice! Wspierajcie Wasze dzieci, gdy będą się bronić przed wdychaniem dymu tytoniowego i narysują, bądź umieszczą w swoim pokoju znak zakazu palenia. Nie złośćcie się na nie. Wasze dzieci maja prawo decydować, co się wokół nich dzieje. W naszym programie nie występujemy przeciwko Wam, nie pada ani jedno zdanie dyskryminujące palących rodziców. Chcemy natomiast wdrożyć Wasze dzieci do podejmowania świadomych wyborów wobec palenia tytoniu. Dlatego ważna jest wasza współpraca z wychowawcą przedszkolnym dziecka. To on udzieli Wam szczegółowych informacji i wskazówek w zakresie realizacji przedszkolnej edukacji antytytoniowej, do której serdecznie zapraszamy.
Szanowni Rodzice, pamiętajcie, że programy profilaktyczne realizowane w przedszkolach, a później w szkołach to nie wszystko! W dużej mierze to od Was zależy, czy Wasze dzieci będą miały w przysżłości problem z zażywaniem substancji psychoaktywnych, czy też nie.
Dlatego pamiętajcie aby:
- pokazać dobry przykład swoim zachowaniem
- spędzać z dzieckiem dużo czasu - jednak nie ilość, a jakość się liczy
- umieć słuchać uważnie tego, co ma do powiedzenia dziecko
- rozmawiać z dzieckiem o świecie, nawet na trudne tematy
- ustalać ściśle reguły dotyczące opalenia i picia w domu
- prowadzić wraz z dzieckiem ocenę tego, co oferują media, ponieważ środki masowego przekazu (reklamy, filmy) są dla dzieci głównym źródłem informacji na temat picia alkoholu, palenia papierosów i używania narkotyków
- pomagać dzieciom w kształtowaniu pozytywnego wizerunku własnej osoby poprzez zachęcanie do pracy nad sobą oraz unikanie porównywania ich z innymi. negatywne wyobrażenie o sobie sprzyja używaniu środków psychoaktywnych, pozytywny stosunek do własnej osoby uodparnia na presje społeczną
- zachęcać dziecko do aktywnego i twórczego spędzania wolnego czasu.
Szanowni Rodzice, w przedszkolu uzyskacie adresy placówek zajmujących się profilaktyką i terapią uzależnień odtytoniowych w Waszym regionie.
WYKAZ PLACÓWEK ZAJMUJĄCYCH SIĘ PROFILAKTYKĄ I TERAPIĄ UZALEŻNIEŃ ODTYTONIOWYCH
telefoniczna Poradnia Pomocy palącym - Centrum Onkologii ul. Roentgena 5 Warszawa tel. 0 801 108 108 czas pracy: poniedziałek - piątek, godz. 11.00 - 19. 00
Wykaz zakładów opieki zdrowotnej zajmujących się profilaktyka i terapią uzależnień odtytoniowych w rejonie zamieszkania dostarczą powiatowe stacje sanitarno epidemiologiczne.
KĄCIK TERAPEUTY PEDAGOGICZNEGO
„Czy u małych dzieci możemy rozwijać inteligencję emocjonalną?"
Termin „inteligencja emocjonalna" użyty po raz pierwszy w 1990r. Przez amerykańskich psychologów. Stosowano go dla określenia cech emocjonalnych, które wydają się ważne dla osiągnięcia sukcesu. Są nimi:
− umiejętność wyrażania i rozumienia uczuć
− empatia - wczuwanie się w stany emocjonalne innych osób,
− umiejętność kontrolowania złości,
,
− niezależność,
− budzenie sympatii,
− umiejętność dostosowania się do zmian,
− umiejętność rozwiązywania problemów międzyludzkich,
− przyjazny stosunek do ludzi i świata,
− wytrwałość,
− grzeczność,
− asertywność.
− okazywanie szacunku innym,
Podstawową publikacją która rozpowszechniła koncepcję inteligencji emocjonalnej na całym świecie była książka pt.: „Inteligencja emocjonalna" Daniela Golemana - bestseller - wydana w 1995r.
Problematykę inteligencji emocjonalnej przydatną u dzieci w wieku przedszkolnym: można zasygnalizować grupując w czterech obszarach tematycznych.
Rozwój etyczny czyli umiejętności związane z moralnością, odróżnianie zachowania dobrego od złego, opieka, uprzejmość, dzielenie się z innymi. Odczuwanie wstydu, poczucia winy, gniewu, w obliczu łamania zasad moralnych.
Empatia i troska o innych ludzi którego częścią jest zdolność do miłości, to dwie najważniejsze pozytywne emocje które kształtują moralny rozwój dziecka.
Uczciwość i moralność. Wraz z wiekiem dzieci zaczynają rozróżniać i stopniować rodzaje kłamstw, pewne z nich uznając za gorsze. Dziecko przedszkolne najczęściej ucieka się do kłamstwa aby ukryć coś co mu nie wyszło lub jeszcze tego nie potrafi, albo chce zwrócić na siebie uwagę, a także gdy boji się konsekwencji i chce uniknąć odpowiedzialności. Dopiero w wieku czterech lat dzieci zaczynają rozumieć, że oszustwo jest czymś złym.
Rozwiązywanie problemów. Nauka rozwiązywania problemów przez dzieci to poznawanie możliwości i nabywanie umiejętności i alternatywnego widzenia i określania zdarzeń. O ile wcześniej zaprezentowane obszary nie są dla większości rodziców i nauczycieli problematyką nieznaną to właśnie „rozwiązywanie problemów" należy szerzej zaprezentować. Każdy z nas jak i dziecko spotykamy się codziennie z wieloma sytuacjami w których musimy opanowywać wzburzenie, znajdować trudne rozwiązania, bronić się przed nieprawdziwymi zarzutami, czy też niespodziewanym atakiem w różnej formie. Nasze doświadczenie zebrane w okresie całego życia pomaga nam w tym, lecz mimo to jakże często stajemy bezradni „jak dzieci". Cóż dopiero dziecko które dopiero poznaje i gromadzi pierwsze doświadczenia w zakresie zachowań i stosunków społecznych. Jeśli dziecko spotyka się z sytuacjami trudnymi, a nie poznało sposobów rozwiązywania trudnych problemów zachowa się tak jak jego intuicja, osobiste cechy i doświadczenie radzą. Zatem w skrajnych przypadkach poddadzą się przemocy albo zaatakują broniąc lub forsując swoje racje. Jeśli takie reakcje się utrwalą ponieważ przynosiły rozwiązanie problemu staną się sposobem na życie i trudno będzie potem te przyzwyczajenia zmienić. Często jednak stają się balastem utrudniającym osiągnięcie powodzenia i sukcesów w życiu. Małe dziecko podobnie jak uczy się chodzić i wykonywać wszystkie czynności winno uczyć się rozwiązywania problemów.
opracowanie. Urszula Czykwin, terapeuta pedagogiczny
Kącik logopedy Kącik logopedy ROZWÓJ MOWY DZIECKA
Rozwój mowy jest uwarunkowany genetycznie, zależy od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, ale możliwy jest jedynie w kontakcie ze środowiskiem społecznym z innymi ludźmi. Jest to proces, w którym współgrają czynniki biologiczne i społeczne.
Według Leona Kaczmarka w rozwoju mowy wyodrębnia się cztery okresy:
− okres wyrazu (1- 2 lata),
− okres melodii (0-1 rok),
− okres zdania (2- 3 lata),
− okres swoistej mowy dziecięcej (3- 7 lat).
OKRES MELODII:
Początkowo dziecko komunikuje się za pomocą krzyku. Po krzyku matka poznaje, że dziecko jest głodne. Maluch zaczyna kojarzyć, że ilekroć krzyczy, tylekroć zjawia się matka. Jest to pierwsze porozumienie. W 2-3 miesiącu życia niemowlę zaczyna wydawać różne dźwięki (głużenie albo gruchanie). W drugiej połowie pierwszego roku życia obserwujemy u dziecka gaworzenie- zamierzone powtarzanie dźwięków. Naśladownictwo to, początkowo odruchowe staje się objawem uwagi i woli. Gaworzenie jest treningiem słuchu.
OKRES WYRAZU:
Dziecko używa już właściwie wszystkich samogłosek, prócz nosowych. Ze spółgłosek wymawia: p, b, m, t, d, n, k, ś czasem ć. Pozostałe spółgłoski zastępuje innymi, o zbliżonym miejscu artykulacji. Upraszcza grupy spółgłoskowe.
OKRES ZDANIA:
W tym czasie mowa ulega dalszemu doskonaleniu. Dziecko powinno wypowiadać już głoski:
− wargowo - zębowe - f, w, fi, wi,
− wargowe - p, b, m oraz zmiękczone - pi, bi, mi,
− środkowojęzykowe - ś, ź, ć, dź, ń, ki, gi,
− przedniojęzykowo - zębowe - t, d, n,
− tylnojęzykowe - k, g, ch,
− przedniojęzykowo - dziąsłowe - l,
Pod koniec tego okresu mogą pojawiać się już głoski - s, z, c, a nawet - sz, ż, cz, dż.
OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECIĘCEJ:
Około 4-5 roku życia pojawiają się głoski - sz, ż, cz, dż, choć mogą być jeszcze wymawiane jak - s, z, c, dz.
Dziecko zaczyna odróżniać dźwięki - s, z, c, dz od ich miękkich odpowiedników. Między czwartym a piątym rokiem życia pojawia się głoska - r.
Wyrazy mogą być poskracane, głoski poprzestawiane Występują zlepki wyrazów.
Dziecko 3-letnie zmiękcza głoski - s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, które są często wymawiane jak - ś, ź, ć, dź, r - może być wymawiane jak j lub ł, zamiast f występuje ch i odwrotnie. Grupy spółgłoskowe są upraszczane, brak końcówek w wyrazach.
Wymowa dziecka 4-letniego będzie się już różniła pod względem dźwiękowym. Utrwalają się takie głoski jak: s, z, c, dz, może pojawić się głoska - r. Głoski - sz, ż, cz,dż, często zamienia na s, z, c, dz lub ś, ź, ć, dź.
Dziecko 5- letnie potrafi się już porozumiewać z dorosłymi, chociaż mowa nie jest ukształtowana pod względem dźwiękowym. Jedna trzecia dzieci 5- letnich nie wymawia jeszcze głosek najtrudniejszych sz, ż, cz, dż.
Przedstawiony rozwój mowy postępuje równolegle z rozwojem motoryki narządów artykulacyjnych. Mówienie jest sprawnością i trzeba się jej uczyć jak wszelkich innych sprawności.
opracowanie Anna Sosnowska, logopeda
Jedzie zima
Cz. Janczarski
Przypłynęła chmura sina. Od północy wiatr zacina. Kot wyjść z domu nie ma chęci. Coś się tam na dworze święci!
Kraczą wrony na parkanie: - Jedzie zima , groźna pani!
I już lecą z nieba śnieżki, zasypują drogi, ścieżki, pola, miedzę i podwórka, dach, stodoły, budę Burka.
Kraczą wrony na jabłoni: - Jedzie zima parą koni!
Mróz ściął lodem brzeg strumyka. Zając z pola w las pomyka. Krasnalowi zmarzły uszy, już spod pieca się nie ruszy!
Kraczą wrony na brzezinie: - Oj, nieprędko zima minie!
Grupa III
Dzieciom z grupy III pracowicie minął pierwszy semestr. Chętnie uczestniczyły w zajęciach prowadzonych w grupie, na których wzbogacały wiadomości z zakresu świata przyrody, najbliższego środowiska. Nasi wychowankowie chętnie spędzali czas na zabawach, zajęciach w kącikach a także podczas słuchania bajek czytanych przez nauczycielki. Z przyjemnością i wielkim entuzjazmem uczestniczyli w
koncertach prowadzonych przez artystów z Filharmonii Białostockiej. Brały udział w przedstawieniach teatralnych na terenie naszej placówki.
Niepowtarzalnym wydarzeniem w życiu dzieci będą wspomnienia związane z obchodami Dnia Pluszowego Misia w przedszkolu. Dzieci bawiły się przy muzyce, śpiewały i przytulały swoje misie. Nasi wychowankowie są niezwykle utalentowani plastycznie i muzycznie. Ochoczo przygotowywali prace na konkursy plastyczne między przedszkolne i brali w nich udział. Dzieci wzięły udział w następujących konkursach plastycznych i muzycznych:
− „Z Kubusiem Puchatkiem przez świat"- Iza Andrysewicz, Patrycja Perner, Martynka Bagilcz, Piotr Denysiuk
− „Czary Pani Jesieni"- Wiktoria Kondraciuk, Ada Wróbel
− „XII Jesienny Festiwal Piosenki Przedszkolnej"- Paulina Kuc, Iza
− „Bohaterowie ulubionych bajek"- Paula Kuc, Zofia Romanowska, Iza Andrysewicz, Martynka Bagilcz, Olaf Barcewicz, Piotr Dworakowski, Kacper Hołownia, Wiktoria Kondraciuk, Damian Konopka, Jakub Kowalko, Aleksandra Kucharczyk, Aleksander Masłowski, Zofia Misztal, Mateusz Sawicki, Maciej Szydłowski
− „Andrysewicz„II Przegląd recytatorski - Co piszczy w trawie" - Aleksandra Mystkowska, Aleksandra Czemiel, Piotr Dworakowski
− konkurs plastyczny na logo przedszkola- wyróżnienie otrzymali- Olaf Barcewicz, Aleksandra Mystkowska, Jakub Kowalko
− Festiwal Solowy Piosenki Dziecięcej „Słoneczne głosiki"- Aleksandra Mystkowska, Patrycja Perner, Olaf Barcewicz, który zajął II miejsce.
Jesienne, ciepłe dni dzieci spędzały na placu przedszkolnym hartując swoje organizmy w trakcie zabawa na świeżym powietrzu oraz uczestniczyły w zajęciach na basenie. Listopad i grudzień to był czas wytężonej pracy przed zbliżającymi się świętami Bożego Narodzenia. Przedszkolaki przygotowały pocztówki oraz prace na kiermasz świąteczny, które oczarowały rodziców.
Dzieci z niecierpliwością oczekiwały na dzień imienin Mikołaja i z dużym entuzjazmem uczestniczyły w imprezie mikołajkowej.Przed nami wspaniała zabawa karnawałowa oraz dzień Babci i Dziadka. Życzymy Wam drogie dzieci wytrwałości i wielu sukcesów.
Wychowawczynie- Grażyna Korobkiewicz, Anna Sosnowska
Grupa II
Grupa II liczy 27 dzieci 23 - 4 latków i 4 - 3 latków, które przybyły do przedszkola po raz pierwszy.
Dzieci doskonale zaadoptowały się w grupie. Są samodzielne choć nieraz wymagają pomocy z zakresu samoobsługi. Aktywnie uczestniczą w zajęciach i zabawach grupowych. W grupie prowadzona jest intensywna praca wychowawczo opiekuńczo - dydaktyczna.
W pierwszych tygodniach swojej pracy skupiłyśmy się na integracji grupy. Wpojono zasady zgodnego, kulturalnego i właściwego funkcjonowania dzieci w grupie rówieśniczej. Ustalono normy i zasady funkcjonowania w grupie, zapoznano z nimi dzieci.
W sojej pracy wychowawczo - dydaktycznej realizujemy Program Wychowania Przedszkolnego "Nasze Przedszkole Wiesławy Żaby - Żabińskiej.
Wszystkie dzieci na początku roku szkolnego za zgoda rodziców badane były przez psychologa i logopedę z Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej nr.1 w Białymstoku, która to poradnia sprawuje opiekę nad naszym przedszkolem. Rodzice zostali poinformowani w czasie kontaktów indywidualnych o wynikach badań. kilkoro dzieci systematycznie uczęszcza na zajęcia z panią logopedą mgr Ireną Hałuszczak. Jedno dziecko objęte jest terapią pedagogiczną dla którego powołano zespół zadaniowy mający na celu wyrównywanie i kompensowanie trudności w zakresie indywidualnych potrzeb dziecka. Praca z dzieckiem prowadzona jest systematycznie raz w tygodniu w przedszkolu.
Dzieci prezentują zróżnicowany poziom rozwoju. Niektóre potrzebują większego zainteresowania i wzmożonej pracy indywidualnej, szczególnie w zakresie funkcjonowania w grupie rówieśniczej oraz samoobsługi.
Chętne dzieci uczestniczyły w konkursach: plastycznym „Czary Pani Jesieni": Amelia Poluch, Szymon Molski i Nikola Banachowska, zdobywając nagrody, Anastazja Czykwin i Maciek Zaniewski recytowali wiersze o tematyce przyrodniczej w konkursie recytatorskim „Co w trawie piszczy". Dzieci brały udział w konkursie piosenki „Jesienne śpiewanie".
16 dzieci uczęszcza dwa razy w tygodniu na zajęcia z języka angielskiego , 5 dziewczynek na mażoretki i 2 na religię prawosławną. Cała grupa w każdy piątek bawi się na rytmice. Przedszkolaki uczestniczyły w koncertach Filharmonii Białostockiej oraz w 5 spektaklach teatralnych.
25 listopada nasza grupa organizowała święto Pluszowego Misia dla dzieci z całego przedszkola. Impreza bardzo podobała się dzieciom.
Przed Świętami Bożego Narodzenia dzieci zaprezentowały Jasełka dla rodziców i najbliższych. Przygotowały ciekawe eksponaty na kiermasz świąteczno bożonarodzeniowy. 10 stycznia brały udział w balu karnawałowym w restauracji „Mozart".
Wszystkim dzieciom życzymy wspaniałej zabawy w przedszkolu na każdy dzień roku oraz dużo zdrowia, uśmiechu i radości w nowym 2012 roku, a rodzicom zadowolenia i satysfakcji z postępów dzieci.
mgr Helena Karłuk, mgr Beata Gudalewska
Grupa IV
Do grupy IV uczęszcza 24 dzieci 6 – letnich i 3 dzieci 5 letnich. Praca dydaktyczno – wychowawcza prowadzona jest na podstawie programu edukacji przedszkolnej „Nasze przedszkole". Treści programowe prowadzone są w sposób planowany i systematyczny, co daje bardzo dobre rezultaty w przygotowaniu dzieci do podjęcia obowiązku szkolnego.
Przeprowadzone wstępne badania gotowości szkolnej dzieci udowodniły, że nasi wychowankowie są gotowi do podjęcia obowiązków szkolnych.
Analizując poszczególne strefy rozwojowe otrzymałyśmy następujące rezultaty:
− strefa społeczna
a) poziom wysoki: 22 dzieci,
b) poziom przeciętny: 5 dzieci,
c) poziom niski: 0 dzieci
− strefa fizyczna
a) poziom wysoki: 27 dzieci,
b) poziom przeciętny: 0 dzieci,
c) poziom niski: 0 dzieci
− strefa umysłowa
a) poziom wysoki: 26 dzieci,
b) poziom przeciętny: 1 dziecko
c) poziom niski: 0 dzieci
Suma wyników określająca poziom gotowości do podjęcia obowiązku szkolnego:
− poziom przeciętny – 1 dziecko
− poziom wysoki – 26 dzieci
− poziom niski – 0 dzieci
Otrzymane wyniki pozwalają nam uznać, że dzieci są gotowe do podjęcia obowiązku szkolnego. W niektórych przypadkach konieczne są działania wspomagające sfery rozwojowe, w których wykryto trudności.
Otrzymane wyniki diagnozy świadczą o planowanej, rzetelnej pracy nauczycielek przy ścisłej współpracy z rodzicami. Zostali oni poinformowani o wynikach wstępnej diagnozy, ustalono dalszą współpracę wspomagającą rozwój dziecka. Rodzice otrzymali propozycje zabaw, ćwiczeń do realizacji w domu. Na bieżąco informowani są o postępach dziecka.
Kontakty z rodzicami pomagają nie tylko w sferze edukacyjnej i wychowawczej, ale uatrakcyjniają pobyt dzieci w przedszkolu. Włączają się aktywnie w życie naszej grupy: organizacja wyjazdu do Bajkolandu, Domu Zabaw, na przeglądy i konkursy. Dostarczają materiałów plastycznych, pomagają w organizacji uroczystości przedszkolnych (przebrania na spektakle, udział w kiermaszach, pomoc w przygotowaniach dzieci do konkursów piosenek, recytatorskich). Biorą udział w zajęciach otwartych i zebraniach grupowych. Nasi wychowankowie korzystają z wielu zajęć dodatkowych prowadzonych na terenie przedszkola, nauka angielskiego, mażoretki, nauka religii, zajęcia z logopedą.
Nasza współpraca oparta jest na wzajemnym zaufaniu i wspólnych celach.
Dzieci z naszej grupy brały czynny udział w promowaniu naszego przedszkola
na terenie miasta w wyniku udziału w licznych konkursach plastycznych, muzycznych i recytatorskim. Dzieci z naszej grupy były inicjatorami przybliżenia młodszym kolegom postaci patronki naszego przedszkola – Simony Kossak oraz nadania imienia i logo dla naszej placówki. Praca Kewina Tworkowskiego na logo przedszkola otrzymała główną nagrodę.
Realizując program edukacyjny nie zapominamy o dostarczaniu dzieciom różnorodnych form i metod pracy. Urozmaiceniem w edukacji są gry i zabawy edukacyjne z komputerem. Zachęcamy do pracy w zespołach, jako ważnego elementu zgodnej zabawy z zawartymi regułami i zasadami. Zachęcamy dzieci do samodzielnej organizacji zabaw dowolnych, planowania prac plastycznych (przygotowanie materiałów, narzędzi), duży nacisk kładziemy na dbanie o salę zabaw, dobry stosunek do kolegów i nauczycielek, odpowiedzialność za swoje zachowanie.
Wychowawczynie grupy Ewa Pieczyńska, Urszula Czykwin
Grupa V
Pierwszy semestr upłynął pracowicie. W naszej placówce w październiku dzieci zostały przebadane logopedycznie i psychologicznie. Rodzice zostali poinformowani o wynikach badań.
Nieocenione znaczenie mają pozytywne wpływy kontaktów dziecięcych: przedszkolaki bawią się, rozmawiają ze sobą, pokonują różne trudności. Chętnie pracują, np. podczas robienia surówki myły warzywa, ucierały, kroiły. Bardzo chętnie malują, rysują, wycinają w miarę swoich możliwości. Efekty ich wysiłków przedstawione były w licznych konkursach plastycznych, wokalnych, recytatorskich. W pierwszym półroczu odbył się konkurs na nazwę naszego przedszkola i jego logo. Rodzice wspólnie z dziećmi wybrali jedną z czterech możliwości. Wygrała nazwa: „Rumiankowe przedszkole".
W naszym przedszkolu w listopadzie obchodzony był „Dzień Pluszowego Misia", natomiast 6 grudnia odbyło się spotkanie z Mikołajem, podczas którego dzieci prezentowały wiersze, piosenki oraz różne konkursy. Spotkanie zakończyło się rozdaniem słodkich upominków. 16 grudnia tradycyjnie odbył się kiermasz Bożonarodzeniowy. dzieci z udziałem nauczycielek wykonały ozdoby świąteczne. Tego dnia w naszej grupie odbyło się spotkanie jasełkowe, spotkanie z udziałem rodziców oraz p. Dyr. B. Czyrskiej. Przed Świętami nasza grupa pojechała do Bajkolandu, gdzie świetnie się bawiliśmy, i do tej pory jeszcze wspominamy ten wyjazd.
Dziękujemy rodzicom za przygotowanie strojów na jasełka, oraz panu Andrzejowi Stępniowi za dostarczenie tekturowych tub, które wykorzystujemy na zajęciach gimnastycznych.
Przed nami drugi semestr wytężonej pracy. Życzymy wszystkim wiele radości i pomyślności w Nowym Roku 2012.
Wychowawczynie grupy: Nina Dowgier, Alicja Szczepańska
Bardzo serdecznie dziękujemy Pani Julicie Kirysiuk za ofiarowanie nagród na przegląd recytatorski.
Pragniemy złożyć gorące podziękowania
Pani Ilonie Jakubowskiej za pomoc w opiece nad dziećmi w trakcie Gali Mikołajkowej Przedszkolaka w MDK i również za zorganizowanie wyjazdu do Bajkolandu dzieciom z grupy IV i V
Serdecznie dziękujemy Panu Adamowi Czyrskiemu za ofiarowanie materiałów papierniczych na rzecz dzieci z grupy II.
Serdecznie dziękujemy wszystkim rodzicom, którzy czynnie włączyli się w akcje przedszkolne i okazali wielką ofiarność w trakcie góry grosza i paczce do hospicjum, kiermaszu bożonarodzeniowym.
Popracuj ze mną Mamo, Tato… Popracuj ze mną Mamo, Tato…
Zimą zwierzętom brakuje pożywienia. Pomóż głodnym ptakom dotrzeć do karmnika.
Ogłoszenie Ogłoszenie
Wysokość miesięcznej opłaty za świadczenia udzielane przez Przedszkole w roku 2012:
− Nie pobiera się opłaty jeżeli dziecko przebywa w przedszkolu przez 5 godzin dziennie (czas na realizację minimum programowego, określony Ramowym rozkładem dnia przez Dyrektora Przedszkola)
− 210 zł w przypadku korzystania ze świadczeń przedszkola przez pierwsze dziecko – do 9 godzin dziennie
− pobierana jest opłata za żywienie - śniadanie i obiad w kwocie-3,50 zł
− 180 zł w przypadku korzystania ze świadczeń przedszkola przez drugie dziecko – do 9 godzin dziennie
− Za trzecie i kolejne dziecko nie pobiera się opłat
− Za każdą rozpoczętą godzinę korzystania ze świadczeń powyżej deklarowanych 4 godzin dziennie ponad minimum programowe pobierana będzie opłata 3,00zł
− Opłaty podlegają zaokrągleniu do pełnych złotych, zgodnie z zasadami rachunkowości
ZNIŻKI W OPŁATACH:
− 105 zł w przypadku korzystania ze świadczeń przez pierwsze dziecko, na które został przyznany zasiłek rodzinny (wymagana decyzja MOPR) – do 9 godzin dziennie
− 105 zł Dziecko posiadające orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej o p o t r z e b i e k s z t a ł c e n i a s p e c j a l n e g o l u b o r z e c z e n i e o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych indywidualnych lub zespołowych
− 90 zł w przypadku korzystania ze świadczeń przedszkola przez drugie dziecko, na które został przyznany zasiłek rodzinny (wymagana decyzja MOPR) – do 9 godzin dziennie
− w przypadku utracenia prawa do otrzymywania zasiłku rodzinnego rodzic obowiązany jest do natychmiastowego zgłoszenia tego faktu do dyrektora przedszkola
Podstawa prawna: obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 września 2011r. w s p r a w i e w y s o k o ś c i m i n i m a l n e g o w y n a g r o d z e n i a za pracę w 2011r. (DzU Nr 192, poz.1141) oraz Uchwała Nr XIII/105/11 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 20.06.2011r
*Miesięczne wyżywienie: ilość dni roboczych pomnożona przez wysokość dziennej stawki żywieniowej ustalonej przez dyrektora przedszkola.
Dzienna stawka żywieniowa od 1 września 2011r. wynosi 5 zł (śniadanie- 1 zł, obiad -2,50 zl, podwieczorek- 1,50 zł)
ODPISY ZA ŻYWIENIE za dni, w których dziecko jest nieobecne w przedszkolu dokonywane są w następnym miesiącu. Zwrotowi podlega opłata od pierwszego dnia nieobecności dziecka w przedszkolu, jeżeli nieobecność została zgłoszona dnia poprzedniego.
Opłaty za świadczenia udzielane przez Przedszkole należy wnosić do 20 dnia każdego miesiąca ** na podane numery rachunków:
ą
1. opłata stała za usługi świadczone przez Przedszkole drogą elektroniczn wnosimy na numer konta:
1240 1154 1111 0010 3575 9718
2. opłaty za żywienie wnosimy na numer konta:
40 1240 1154 1111 0010 3575 9776
WPŁATY BEZGOTÓWKOWE NA NR KONTA podany na wydruku „należności", z dopiskiem: „Imię i nazwisko dziecka, opłata za świadczenia udzielane przez przedszkole, za miesiąc….."
Opłaty gotówkowe zbierane są przez intendenta w sekretariacie przedszkola do 20- każdego miesiąca od poniedziałku do piątku, w godz. 7.00 – 15.00.
**Nieterminowe wnoszenie opłat jest podstawą do wypowiedzenia przez dyrektora Umowy w sprawie korzystania z usług przedszkola.
Naliczanie godzinowe ponad zadeklarowany czas 5 i 9 godzin*:
Kwota naliczana za czas pobytu dziecka ponad 5 i ponad 9 zadeklarowanych godzin - 3 zł
50 % zniżka w opłacie godzinowej, tj. od kwoty 1,50 zł obejmuje czas ponad 9 godz.;
nie obejmuje czasu ponad 5 godz.
Podstawa prawna: Uchwała nr XIII/105/11 Rady Miejskiej Białegostoku z dnia 20 czerwca 2011r.w sprawie ustalenia opłat za świadczenia udzielane przez przedszkola prowadzone przez Gminę Białystok
*zestawienie wewnętrzne na potrzeby księgowości
Cena gazetki podyktowana jest kosztami własnymi: papier ksero, tusz do drukarki, toner ksero, itp.
Pismo ukazuje pod redakcją:
Bogusławy Czyrskiej i Urszuli Czykwin
Przedszkole Samorządowe Nr 77 15-665 Białystok ul. Rumiankowa 15 tel. 085-661-38-55 | <urn:uuid:11ba31d7-60ca-408b-a6f4-55f9c75c3235> | finepdfs | 1.931641 | CC-MAIN-2024-22 | https://przedszkole77.bialystok.pl/podstrony/Echo_Przedszkola/Echo_Przedszkola_64.pdf | 2024-05-19T23:47:59+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971058009.3/warc/CC-MAIN-20240519224339-20240520014339-00045.warc.gz | 413,607,264 | 0.998863 | 0.999943 | 0.999943 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2674,
5583,
8802,
10558,
13097,
16008,
17972,
19494,
22535,
25542,
26644,
29304,
31353,
32768,
35315,
38136,
40530,
43174,
43800,
43936,
46087,
47883
] | 3 | 0 |
WNIOSEK O UDZIELENIE DOTACJI
na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru lub znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na terenie gminy Miasto Sieradz
I. PODSTAWOWE INFORMACJE O ZABYTKU I WNIOSKODAWCY
A. WNIOSKODAWCA
1. IMIĘ I NAZWISKO / NAZWA
2. ADRES / SIEDZIBA
3. ADRES DO KORESPONDENCJI
4. ADRES E-MAIL
5. INNE DANE (dot. jednostek organizacyjnych):
*Forma prawna
*Nazwa i nr rejestru
*Data wpisu do rejestru /ewidencji
*Nr NIP/PESEL •Nr REGON:
*Osoba upoważniona do reprezentowania Wnioskodawcy
(zgodnie z danymi rejestrowymi):
B. DANE O ZABYTKU:
1. NAZWA ZABYTKU
2. DANE 0 ZABYTKU
*nr w rejestrze zabytków/gminnej ewidencji zabytków:
*wpis z dnia:
3. DOKŁADNY ADRES POŁOŻENIA ZABYTKU
C. TYTUŁ DO WŁADANIA ZABYTKIEM:
własność / użytkowanie wieczyste / trwały zarząd / inne...................................................*
dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr ...........................................przez Sąd.........................................
D. UZYSKANE POZWOLENIA / OPINIE:
*pozwolenie/opinia* na przeprowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wydane przez......................................................................nr dokumentu.................................z dnia............................................
*pozwolenie na budowę wydane przez..................nr dokumentu..................................z dnia............................................
II. SZCZEGÓŁOWE INFORMACJE O PLANOWANYCH PRACACH LUB ROBOTACH
A. NAZWA ZADANIA
B. KALKULACJA PRZEWIDYWANYCH KOSZTÓW
L.p.
Planowany zakres rzeczowy/nakłady konieczne
Przewidywane koszty
(brutto)
Planowane źródło finansowania
C. PRZEWIDYWANE ŹRÓDŁA FINANSOWANIA PRAC LUB ROBOT:
L.p. -------------------,------------------------
Źródła sfinansowania prac lub robót
Kwota
Udział w całości kosztów
(w %)
1.
ogółem
100%
1.1. kwota wnioskowanego dofinansowania ze
D. TERMIN REALIZACJI: (planowany termin rozpoczęcia i zakończenia prac lub robót)
E. UZASADNIENIE CELOWOŚCI PRAC LUB ROBOT I ZAKŁADANE REZULTATY:
F. UZASADNIENIE DO PRZYZNANIA DOTACJI WYŻSZEJ NIŻ 50 % NAKŁADÓW KONIECZNYCH:
III. WYKAZ DOKUMENTÓW WYMAGANYCH PRZY SKŁADANIU WNIOSKU:
a) dokument potwierdzający tytuł własności lub posiadania obiektu,
b) zaświadczenie o nie zaleganiu w opłatach z tytułu podatku od nieruchomości,
c) decyzję o wpisie do rejestru zabytków,
d) wykaz prac przewidywanych do wykonania wraz z kosztorysem inwestorskim,
e) pozwolenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych, w przypadku zabytków wpisanych do rejestru zabytków lub opinię Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych,
w przypadku zabytków wpisanych do gminnej ewidencji zabytków, na które ma zostać przeznaczona udzielona dotacja,
f) pozwolenie na budowę, w sytuacji gdy jest ono wymagane,
g) zgoda współwłaścicieli,
h) zaświadczenie o pomocy de minimis**,
i) wyciąg z właściwego rejestru dot. wnioskodawcy**
Dotacje przyznawane są na zasadach określonych w uchwale Nr XIVIII/321/2018 Rady Miejskiej w Sieradzu z dnia 15 lutego 2018 r. w sprawie określenia zasad udzielania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru lub znajdującym się w gminnej ewidencji zabytków, położonych na terenie gminy Miasto Sieradz.
W przypadku stwierdzenia, że we wniosku podano nieprawdziwe dane, Miasto Sieradz zastrzega sobie prawo do żądania zwrotu przyznanych środków.
IV. PODPISY:
W przypadku otrzymania dotacji zobowiązuję się do wydatkowania przyznanych środków na realizację wskazanego zadania zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1579 z późn. zm.).
(pieczęć Wnioskodawcy)
| (podpis Wnioskodawcy lub osoby reprezentującej Wnioskodawcę)
Sieradz, dnia.................................................................................
V. ZGODA NA PRZETWARZANIE DANYCH OSOBOWYCH***
Na podstawie przepisów art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r., wyrażam dobrowolnie zgodę, na przetwarzanie moich danych osobowych wskazanych w niniejszym wniosku przez gminę Miasto Sieradz, w celu przeprowadzenia procedury rozpatrzenia wniosku i udzielania dotacji, w tym również podjęcia i publikacji uchwały Rady Miejskiej w Sieradzu w tym zakresie.
data i podpis osoby, której dane dotyczą
VI. KLAUZULA INFORMACYJNA
1. Administratorem Państwa danych osobowych jest:
Gmina Miasto Sieradz, Plac Wojewódzki 1, 98-200 Sieradz, NIP 827-22-37-737, tel. 43-826-61-16, fax 43-822-30-05, e-mail: firstname.lastname@example.org
2. Dane kontaktowe do Inspektora Ochrony Danych: email@example.com.
3. Celem przetwarzania danych jaki realizuje Administrator jest przeprowadzenie procedury rozpatrzenia wniosku i udzielania dotacji, w tym również podjęcia i publikacji uchwały Rady Miejskiej w Sieradzu w tym zakresie.
4. Dane nie będą udostępniane innym podmiotom niż uprawnionym na podstawie przepisów prawa.
5. Dane nie będą przekazywane do Państw trzecich.
6. Dane osobowe będą przetwarzane przez 5 lat.
7. Państwa dane osobowe sa przetwarzane na podstawie wyrażonej zgody, przy czym przysługuje Państwu możliwość
jej wycofania w dowolnym momencie. Wycofanie zgody nie ma wpływu na zgodność z prawem, przetwarzania dokonanego przed wycofaniem.
8. Podanie przez Państwa danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do realizacji celu przetwarzania. Konsekwencją odmowy lub wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych, będzie brak możliwości rozpatrzenia wniosku.
9. Jednocześnie posiadają Państwo możliwość dostępu i aktualizacji podanych danych.
10. Przysługuje Państwu prawo do żądania usunięcia lub ograniczenia przetwarzania oraz prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych. Mogą Państwo skorzystać z przysługujących kontaktując się z Administratorem przez powyższe dane kontaktowe. Przysługuje Państwu prawo wniesienia skargi do Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych jest dobrowolne, jednak niezbędne do zrealizowania celu.
11. W ramach realizowanego przetwarzania nie występuje profilowanie.
* zaznaczyć właściwe
** obowiązuje, gdy o udzielenie dotacji ubiega się podmiot będący przedsiębiorcą
*** dotyczy osób fizycznych | <urn:uuid:68fbf378-8b8b-4911-a8e8-564b3a1dcc67> | finepdfs | 1.175781 | CC-MAIN-2024-51 | https://sieradz.eu/uploads/attachments/e6c5a9ebd0aa205a0eace998ae0ffcc921976/wniosek_o_udzielenie_dotacji-1.pdf | 2024-12-07T16:54:28+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066429533.78/warc/CC-MAIN-20241207163624-20241207193624-00892.warc.gz | 478,868,608 | 0.999906 | 0.999948 | 0.999948 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2020,
5416,
6493
] | 1 | 0 |
BIAWAR
ŽRÓDŁO DOMOWEGO CIEPŁA
KATALOG Z CENNIKIEM
SYSTEMY SOLARNE
wydanie 1/2017, ceny obowiązują od 04.09.2017 r.
HEVELIUS
50 lat zrównoważonego rozwoju
Już od prawie 50 lat szeroka gama produktów firmy BIAWAR zapewnia komfort korzystania z ciepłej wody milionom ludzi w Polsce i poza jej granicami.
BIAWAR, który rozpoczął swoją działalność jako firma państwowa, od kilkunastu lat jest członkiem jednej z największych europejskich firm branży grzewczej NIBE AB z centralą w Szwecji.
Dzięki dostępowi do najnowszej technologii, rozwinięciu parku maszynowego oraz wykwalifikowanej kadrze pracowniczej od początku XXI wieku firma dynamicznie zwiększa swoje przychody, wprowadza do oferty nowe urządzenia i zdobywa coraz to nowe rynki zbytu.
W 2005 roku, jako jedni z pierwszych w Polsce, wprowadziliśmy kompletnie systemy solarne oparte na próżniowych kolektorach słonecznych.
Wraz ze wzrostem zainteresowania techniką solarną, rozszerzyliśmy naszą ofertę o zestawy z kolektorami płaskimi o konstrukcji harfowej oraz meandrycznej.
Naszą misją jest oferowanie nowoczesnych rozwiązań grzewczych będących połączeniem wysokiej jakości i innowacji.
SPIS TREŚCI
4 KOLEKTORY PRÓŻNIOWE HEVELIUS SCM
6 KOLEKTORY PŁASKIE HEVELIUS WUNDER CLS/ALS
8 KOLEKTORY PŁASKIE NIBE SOLAR FP215P
10 AKCESORIA DO SYSTEMÓW SOLARNYCH
NAJWYŻSZA JAKOŚĆ POTWIERDZONA CERYTFIKATEM SOLAR KEYMARK
- HEAT PIPE – RURKI CIEPŁA UMIESZCZONE WEWNĄTRZ RURY KOLEKTORA
- HARPOWA BUDOWA KOLEKTORA
- MEANDRYCZNA BUDOWA KOLEKTORA
- MAKSYMALNA ILOŚĆ KOLEKTORÓW W BATERII
- 80% WYSOKA SPRAWNOŚĆ OPTYCZNA – MAKSYMALNE KORZYŚCI
- OPTYMALNY UZYSK ENERGII PRZEZ CAŁY ROK
- 34 kg NISKÁ WAGA URZĄDZENIA
- 10 LAT 10-LETNI OKRES GWARANCJI
NIBE-BIAWAR Sp. z o.o. zastrzega sobie prawo do wprowadzenia zmian technicznych oferowanych wyrobów oraz cen.
KOLEKTORY PRÓŻNIOWE HEVELIUS SCM
Cechą charakterystyczną kolektorów HEVELIUS SCM jest zastosowanie technologii Heat-Pipe (rurki ciepła). Polega ona na podgrzewaniu dolnego końca miedzianej rurki umieszczonej wewnątrz kolektora, co wywołuje parowanie cieczy pobierającej ciepło. Para przenosi się do górnej, zimniejszej części rurki, gdzie skrapla się na chłodniejszych ściankach, oddając ciepło. Następnie skroplona ciecz spływa grawitacyjnie do dolnej, cieplejszej części. Efektywność przenoszenia ciepła w wyniku konwekcji połączonej z parowaniem jest znacznie większa, niż w przypadku przewodzenia ciepła przez ciała stałe. Rurka ciepła wypełniona jest określoną ilością płynu niezamarzającego, którego parowanie w wyniku wzrostu temperatury odbywa się już przy 25°C.
W celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb klientów, istnieje możliwość stworzenia zestawu solarnego opartego na kolektorach 15-sto lub 20-sto rurowych w dowolnej konfiguracji.
- heat-pipe (rurka ciepła umieszczona wewnątrz rury kolektora)
- dwuścienne próżniowe rury szklane
- niskie opory przepływu czynnika roboczego
- długie żywotność rur kolektora
- optymalny uzysk energii przez cały rok
- wspomaganie instalacji c.o.
- możliwość łączenia do 6 kolektorów w jednej baterii
- najwyższa jakość kolektorów słonecznych potwierdza certyfikat Solar KEYMARK
- 5-letni okres gwarancji
HEVELIUS SCM 20
Schemat budowy rury kolektora w systemie Heat-pipe.
kondensator, w którym następuje odbiór ciepła
miedziana rurka cieplna
aluminiowy radiator
gorąca para przenosząca się w kierunku kondensatora
zewnętrzna rura szklana
wewnętrzna rura szklana z absorberem
próżnia
płyn niezamarzający, parujący w temp. 25°C
### Zestaw solarny HEVELIUS do produkcji c.w.u. z kolektorami próżniowymi HEVELIUS SCM
| Kod wyrobu | Nazwa elementu | HEVELIUS 300/30 |
|------------|--------------------------------------------------------------------------------|-----------------|
| | | Ilość [szt.] |
| 20165 | Kolektor słoneczny próżniowy HEVELIUS SCM-15 | 2 |
| 18993 | Uchwyt do kolektorów HEVELIUS (8pl. 2 szt.) | 4 |
| 21367 | Grupa pompowa LPS 60, 1-drogowa z tolatrem 2-12 l/min. | 1 |
| 21371 | Separator powietrza 2PGW 1/4" | 1 |
| 16752 | Solarny zestaw do podczerwienia rącznicy | 1 |
| 16257 | Naczynie przeprowne solarnie 24 l | 1 |
| 16254 | Regulator solarny | 1 |
| 21695 | Trójnik GW 1" x GZ 1/4", z odpowietznikiem ręcznym i śrubunkiem nakrętnym | 1 |
| 21696 | CONEX – złączka prosta Ø 22 x 1/4" | 4 |
| 21373 | Złączka elastyczna INOX 1/4" – do połączenia kolektorów | 1 |
| 21372 | Uszczelka 1/4" (opakowanie 10 sztuk) | 1 |
| 16411 | Glinka przepięciowa 201 | 1 |
| 16259 | Glinka przepięciowa 201 | 1 |
| 21374 | Przewód elastyczny, złożony do połączenia wymiennika z grupą pompową G | 1 |
| 21375 | Przedłużka redukcyjna GW 1" – GZ 1/4" – na wymiennik | 1 |
### Zestawy solarne HEVELIUS do produkcji c.w.u. bez zbiornika z kolektorami płaskimi HEVELIUS SCM
| Kod wyrobu | Nazwa elementu | HEVELIUS 30 BZ | HEVELIUS 40 BZ | HEVELIUS 60 BZ |
|------------|--------------------------------------------------------------------------------|----------------|----------------|----------------|
| 20165 | Kolektor słoneczny próżniowy HEVELIUS SCM-15 | 2 | - | - |
| 19370 | Kolektor słoneczny próżniowy HEVELIUS SCM-20 | - | 2 | 3 |
| 18993 | Uchwyt do kolektorów HEVELIUS (8pl. 2 szt.) | 4 | 4 | 6 |
| 21367 | Grupa pompowa LPS 60, 1-drogowa z tolatrem 2-12 l/min. | 1 | 1 | 1 |
| 21371 | Separator powietrza 2PGW 1/4" | 1 | 1 | 1 |
| 16752 | Solarny zestaw do podczerwienia rącznicy | 1 | 1 | - |
| 16257 | Naczynie przeprowne solarnie 24 l | 1 | 1 | - |
| 16254 | Regulator solarny | 1 | 1 | 1 |
| 21695 | Trójnik GW 1" x GZ 1/4", z odpowietznikiem ręcznym i śrubunkiem nakrętnym | 1 | 1 | 1 |
| 21696 | CONEX – złączka prosta Ø 22 x 1/4" | 4 | 4 | 6 |
| 21373 | Złączka elastyczna INOX 1/4" – do połączenia kolektorów | 1 | 1 | 2 |
| 21372 | Uszczelka 1/4" (opakowanie 10 sztuk) | 1 | 1 | 1 |
| 16259 | Glinka przepięciowa 201 | 1 | 1 | 1 |
### Dane techniczne
| Parametr | Jedn. | Hevelius SCM-15 | Hevelius SCM-20 |
|---------------------------|-------|-----------------|-----------------|
| Ilość rur | szt. | 15 | 20 |
| Długość pojedynczych rur | mm | 1800 | 2000 |
| Szerokość / Wysokość | mm | 1270 / 1990 | 1650 / 1990 |
| Powierzchnia brutto | m² | 2,44 | 3,10 |
| Powierzchnia apertury | m² | 1,41 | 1,88 |
| Powierzchnia absorberia | m² | 1,20 | 1,60 |
| Masa kolektora pustego | kg | 49,6 | 64,4 |
| Pojemność | litr | 1,3 | 1,5 |
| Rura do Top-Pipe | | Miedziana, średnica 8 mm | |
| Średnica zewnętrzna rury | mm | 58 | |
| Średnica wewnętrzna rury | mm | 47 | |
| Powierzchnia absorpcyjna | | Stopniowa selektywna Al-N/Al | |
| Absorpcja / Emisja | % | 92 / 8 | |
| Maksymalny uzysk energii | W | 945 | 1260 |
### Ceny katalogowe
| Kod | Typ | Opis | Jedn. | Cena netto [PLN] | Cena brutto [PLN] |
|-------|----------------------------|----------------------------------------------------------------------|-------|------------------|-------------------|
| 22229 | HEVELIUS 300/30 | Zestaw solarny HEVELIUS do produkcji c.w.u. | szt. | 8 190,00 | 10 073,70 |
| 20991 | HEVELIUS 30 BZ | | szt. | 5 990,00 | 7 367,70 |
| 20982 | HEVELIUS 40 BZ | Zestawy solarne HEVELIUS do produkcji c.w.u. bez zbiornika | szt. | 7 490,00 | 9 212,70 |
| 22682 | HEVELIUS 60 BZ | | szt. | 10 490,00 | 12 590,70 |
| 20165 | HEVELIUS SCM - 15 | Kolektor słoneczny próżniowy HEVELIUS SCM - 15 1800/58 | szt. | 1 990,00 | 2 447,70 |
| 19370 | HEVELIUS SCM - 20 | Kolektor słoneczny próżniowy HEVELIUS SCM - 20 1800/58 | szt. | 2 690,00 | 3 308,70 |
| 21696 | Złączka CONEX 1/4" | CONEX – złączka prosta Ø 22 x 1/4" do przejścia z kolektora na 1/4" | szt. | 35,00 | 43,05 |
| 18993 | Uchwyt – dach skosny (dachówka) | 2 sztuki uchwytów na dach skosny pokryty dachówką | kpl. | 50,00 | 61,50 |
| 21889 | Uchwyt – dach skosny (biała) | 2 sztuki uchwytów na dach skosny pokryty białą | kpl. | 50,00 | 61,50 |
| 21284 | Uchwyt – dach płaski SCM-15 | Konstrukcja do montażu kolektora SCM-15 na płaszczyźnie poziomej | kpl. | 190,00 | 233,70 |
| 22289 | Uchwyt – dach płaski SCM-20 | Konstrukcja do montażu kolektora SCM-20 na płaszczyźnie poziomej | kpl. | 190,00 | 233,70 |
KOLEKTORY PŁASKIE HEVELIUS WUNDER ALS
Kolektory HEVELIUS WUNDER należą do nowej generacji kolektorów płaskich. Zastosowana w tych urządzeniach wysoko selektywna powłoka absorpcyjna z jednej strony umożliwia pochłonięcie większej ilości energii słonecznej, z drugiej zaś minimalizuje straty ciepła w wyniku jego emisji do otoczenia.
Zastosowanie tafl hartowanego szkła pryzmatycznego, jako pokrycia kolektora HEVELIUS WUNDER, znacząco zwiększa jego sprawność. Dzięki temu zapotrzebowanie na ciepłą wodę w okresie letnim może być w pełni zapewnione. Absorberem w kolektorze HEVELIUS WUNDER jest jednorodny arkusz blachy aluminiowej, pokrytej wysoko selektywną powłoką absorpcyjną. Obudowa kolektora wykonana jest z blachy nierdzewnej, pomalowanej proszkowo na kolor czarny, dzięki czemu nie odbija promieni słonecznych.
Kolektory o tak dużej powierzchni dedykowane są do budynków jedno i wielorodzinnych oraz obiektów komercyjnych o zwiększonym zapotrzebowaniu na ciepłą wodę użytkową.
Aby zminimalizować straty ciepła do otoczenia, kolektor został szczególnie zaizolowany termicznie od spodu i po bokach wełną mineralną. Kolektory HEVELIUS WUNDER mogą być instalowane na dachach płaskich i skośnych oraz jako konstrukcje wolno stojące.
- harfowa konstrukcja
- mniejsze opory przepływu czynnika roboczego
- hartowane szkło pryzmatyczne zalamuje promienie słoneczne tak, aby ich największa wiązka trafiała na absorber, co podnosi sprawność kolektora
- sprawność optyczna 78,5%
- niska masa kolektora 44,0 kg
- możliwy montaż kolektora w pozycji pionowej i poziomej
- możliwość łączenia do 6 kolektorów w jednej baterii
- funkcja odszrażania
- obudowa z blachy nierdzewnej pomalowanej proszkowo na kolor czarny, dzięki czemu nie odbija promieni słonecznych
- najwyższa jakość kolektorów słonecznych potwierdza certyfikat Solar KEYMARK
- 10-letni okres gwarancji
CERTYFIKAT SOLAR KEYMARK
BUDOWA HARFOWA
x6 6 SZT. W BATERII
75% WYSOKA SPRAWNOŚĆ OPTYCZNA
10 LAT GWARANCJI
HEVELIUS WUNDER ALS
## Dane techniczne
| Parametr | Jedn. | Wartość |
|---------------------------|-------|------------------|
| Model kolektora | | WUNDER ALS 2512 |
| Szer./Wys./Głęb. | mm | 1218 / 1988 / 90|
| Masa własna pustego | kg | 46,0 |
| Powierzchnia brutto | m² | 2,42 |
| Powierzchnia apertury | m² | 2,24 |
| Powierzchnia absorbera | m² | 2,23 |
| Absorpcja / Emisja | % | 95 / 4 |
| Absorber | | aluminiowy Almeco-TINOX |
| Pojemność | ltr | 1,27 |
| Rodzaj szkła | | Hartowane szkło o obn. zaw. żelaza |
| Grubość szyby | mm | 4 |
| Sprawność optyczna | % | 78,5 |
| Współczynnik strat A1 | W/m² K| 3,722 |
| Współczynnik strat A2 | W/m² K| 0,012 |
| Maksymalny uzysk energii | W | 1751 |
## Schemat budowy kolektorów HEVELIUS ALS.
- Kolektor płaski o konstrukcji harfowej Wunder 2512
- Uchwyt pojedynczy na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS
- Uchwyt podwójny na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS
- Uchwyt pojedynczy na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS
- Uchwyt podwójny na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS
- Uchwyt pojedynczy na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS
- Uchwyt podwójny na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS
- Uchwyt pojedynczy na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS
- Uchwyt podwójny na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS
- Złącze krzyżowe GW ¾" x GZ ¼" z odpowiedźnikiem ręcznym, kapilarą i śrubunkiem nakrętnym na ¼"
- Śrubunek nakrętny
- Zaślepka płaska
## Ceny katalogowe
| Kod | Typ | Opis | Jedn. | Cena netto [PLN] | Cena brutto [PLN] |
|-------|------------------------------------------|----------------------------------------------------------------------|-------|------------------|-------------------|
| 22641 | HEVELIUS WUNDER ALS | Kolektor płaski o konstrukcji harfowej Wunder 2512 | szt. | 1 990,00 | 2 447,70 |
| 12963 | Uchwyt pojedynczy skośny WUNDER CLS | Uchwyt pojedynczy na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS | kpl. | 360,00 | 442,80 |
| 12912 | Uchwyt podwójny skośny WUNDER CLS | Uchwyt podwójny na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS | kpl. | 590,00 | 725,70 |
| 12905 | Uchwyt pojedynczy płaski WUNDER CLS | Uchwyt pojedynczy na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS | kpl. | 490,00 | 602,70 |
| 12903 | Uchwyt podwójny płaski WUNDER CLS | Uchwyt podwójny na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER CLS | kpl. | 860,00 | 1 057,80 |
| 22642 | Uchwyt pojedynczy skośny WUNDER ALS | Uchwyt pojedynczy na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS | kpl. | 420,00 | 516,60 |
| 22643 | Uchwyt podwójny skośny WUNDER ALS | Uchwyt podwójny na dach skośny do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS | kpl. | 740,00 | 910,20 |
| 22644 | Uchwyt pojedynczy płaski WUNDER ALS | Uchwyt pojedynczy na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS | kpl. | 520,00 | 639,60 |
| 22645 | Uchwyt podwójny płaski WUNDER ALS | Uchwyt podwójny na dach płaski do kolektora HEVELIUS WUNDER ALS | kpl. | 860,00 | 1 057,80 |
| 21694 | Złącze krzyżowe | Złącze krzyżowe GW ¾" x GZ ¼" z odpowiedźnikiem ręcznym, kapilarą i śrubunkiem nakrętnym na ¼" | szt. | 75,00 | 92,25 |
| 21369 | Śrubunek nakrętny | Śrubunek nakrętny ¾" | szt. | 15,00 | 18,45 |
| 18996 | Zaślepka płaska | Zaślepka płaska GW ¾" | szt. | 10,00 | 12,30 |
KOLEKTORY PŁASKIE NIBE SOLAR FP215 P
Kolektory płaskie NIBE SOLAR FP215 P to wysokiej jakości kolektory słoneczne z niebieską, wysoko selektywną powłoką absorpcyjną o budowie meandrycznej, zaprojektowane w innowacyjny sposób, z myślą o lekkiej konstrukcji kolektora słonecznego. Rozwiązanie z meandrem, pozwala na uzyskanie znacznego przyrostu temperatury czynnika roboczego w trakcie przejścia przez kolektor i gwarantuje pełny i równomierny odbiór ciepła, ze wszystkich kolektorów w układach baterijnych. Niewątpliwą zaletą kolektora jest możliwość połączenia do 12 płyt w jednej baterii. Dzięki temu, że wszystkie połączenia wykonane są na szybkoziłączach (połączenia wtykowe), instalacja kolektorów jest prosta i szybka. Połączenie płyty poliuretanowej PIR oraz wełny mineralnej, stanowi doskonałą izolację termiczną, przy jedynie 81 mm grubości.
- absorber – aluminiowy pokryty wysoko selektywną powłoką absorpcyjną
- meandryczna konstrukcja gwarantuje równomierny odbiór ciepła
- hartowane szkło pryzmatyczne o obniżonej zawartości żelaza zalamuje promienie słoneczne tak, aby ich największa wiązka trafiała na absorber, co podnosi sprawność kolektora
- wysoka sprawność optyczna 80,6%
- niska waga: 32,5 kg
- możliwość łączenia do 12 kolektorów w jednej baterii przy połączeniu dwustronnym
- izolacja wykonana płyty poliuretanowej PIR oraz wełny mineralnej
- najwyższa jakość kolektorów słonecznych potwierdza certyfikat Solar KEYMARK
- 5-letni okres gwarancji udzielanej przez producenta.
Schemat meandrycznej budowy kolektorów NIBE SOLAR FP215 P.
Szkło pryzmatyczne zapewniające wysoką sprawność kolektora.
## KOLEKTORY PŁASKIE NIBE SOLAR FP215 P
### Zestawy solarnie HEVELIUS MEANDER do produkcji c.w.u. z kolektorami płaskimi NIBE SOLAR FP215 P
**HEVELIUS MEANDER 220/2**
| Kod wyrobu | Nazwa elementu | HEVELIUS MEANDER 220/2 | HEVELIUS MEANDER 300/3 | HEVELIUS MEANDER 400/4 |
|------------|--------------------------------------------------------------------------------|-------------------------|-------------------------|-------------------------|
| | | Ilość [szt.] | Ilość [szt.] | Ilość [szt.] |
| 057001 | Kolektor płaski NIBE SOLAR FP215 P | 2 | 3 | 4 |
| 16255 | Grupa pompowa UPS 25-60, 2-drogowa z rotometrem 2-12 V/min | 1 | 1 | 1 |
| 16752 | Solarny zestaw do podłączenia naczynia | 1 | 1 | 1 |
| 16256 | Naczynie przepowne solarnie 18 l | 1 | - | - |
| 16257 | Naczynie przepowne solarnie 24 l | - | 1 | - |
| 19399 | Naczynie przepowne solarnie 35 l | - | - | 1 |
| 16254 | Regulator solarny | 1 | 1 | 1 |
| 21695 | Trójnik GW ¾" x GZ ¾" z ręcznym odpowiedźnikiem solarnym i śrubunkiem nakrętnym na ¾" | 1 | 1 | 1 |
| 21372 | Uszczelka kąt (opakowanie 10 sztuk) | 1 | 1 | 1 |
| 16259 | Gikol przepływowy 20 l | 1 | 1 | 1 |
| 18999 | Przewód elastyczny, izolowany, do podłączenia wymiernika i grupy pompowej G N° – G N°; L = 1,0 m | 1 | 1 | 1 |
| 21374 | Przewód elastyczny, izolowany, do podłączenia wymiernika i grupy pompowej G N° – G N°; L = 1,5 m | 1 | 1 | 1 |
| 057024 | SVP-FD 1" - 2 złązki, 2 połączenia ¼", 4 klamry zabezpieczające | 1 | 1 | 1 |
| 057025 | SVP-FD 1" - 2 połączenia pomiędzy kolektorami, 2 klamry zabezpieczające | 1 | 2 | 3 |
| 21375 | Przedłużka redukcyjna GW 1" / GZ ¾" - na wymiennik | - | 2 | 2 |
| | Zestaw solarny, przemoczenie | | 2-4 os. | 4-5 os. | 5-6 os. |
### Dane techniczne
| Parametr | Jedn. | Wartość |
|---------------------------------|-------|------------------|
| Szerokość/Wysokość/Głębokość | mm | 1030 / 2088 / 81 |
| Masa kolektora pustego | kg | 32,5 |
| Powierzchnia brutto | m² | 21,15 |
| Powierzchnia apertury | m² | 1,91 |
| Powierzchnia absorbera | m² | 1,99 |
| Absorpcja / Emisja | % | 95 / 5 |
| Absorber | | aluminiowy, wysokoselektywna powłoka absorpcyjna |
| Pojemność | litr | 1,65 |
| Rodzaj szkła | | Hartowane szkło o obniżonej zawartości żelaza |
| grubość szyby | mm | 3,2 |
| Sprawność optyczna | % | 80,6 |
| Współczynnik strą A1 | W/m² K| 4,164 |
| Współczynnik strą A2 | W/m² K| 0,0098 |
| Maksymalny uzysk energii | W | 1600 |
### Ceny katalogowe
| Kod | Typ | Opis | Jedn. | Cena netto [PLN] | Cena brutto [PLN] |
|-------|------------------------------|----------------------------------------------------------------------|-------|------------------|-------------------|
| 22672 | HEVELIUS MEANDER 220/2 | Zestawy solarnie HEVELIUS do produkcji c.w.u. | szt. | 8 190,00 | 10 073,70 |
| 22673 | HEVELIUS MEANDER 300/3 | | szt. | 10 290,00 | 12 656,70 |
| 22674 | HEVELIUS MEANDER 400/4 | | szt. | 12 690,00 | 15 608,70 |
| 057001| NIBE SOLAR FP215 P | Kolektor płaski NIBE SOLAR FP215 P o konstrukcji meandrycznej | szt. | 1 890,00 | 2 324,70 |
| 189993| Uchwyt – dach skońny (dachówka)| 2 sztuki uchwytów na dachach skońny pokryty dachówką | kpl. | 50,00 | 61,50 |
| 21889 | Uchwyt – dach skońny (blacha)| 2 sztuki uchwytów na dachach skońny pokryty blachą | kpl. | 50,00 | 61,50 |
| 057003| Szyna montażowa SMP – SHS1 | Szyna montażowa do 1 kolektora | kpl. | 150,00 | 184,50 |
| 057004| Szyna montażowa SMP – SHS2 | Szyna montażowa do 2 kolektorów | kpl. | 260,00 | 319,80 |
| 057005| Szyna montażowa SMP – SHS3 | Szyna montażowa do 3 kolektorów | kpl. | 420,00 | 516,60 |
| 057019| Łącznik do szyn montażowych SMP-V | Łącznik do szyn montażowych (powyżej 2 kolektorów) | kpl. | 120,00 | 147,60 |
| 057010| Uchwyt montażowy SMP-V | Zestaw z 2 hakami profilowanymi | kpl. | 250,00 | 307,50 |
| 057011| Uchwyt montażowy SMP-S2 | Zestaw z 2 hakami profilowanymi | kpl. | 280,00 | 344,40 |
| 057012| Uchwyt montażowy SMP-S3 | Zestaw z 6 hakami profilowanymi | kpl. | 420,00 | 516,60 |
| 057013| Uchwyt montażowy SMP-S ERW | Zestaw rozszerzający dla 1 kolektora z dwoma hakami profilowanymi | kpl. | 150,00 | 184,50 |
| 057014| Konstrukcja na dach płaski SMP-A1 | Konstrukcja na dach płaski do 1 kolektora | kpl. | 750,00 | 922,50 |
| 057015| Konstrukcja na dach płaski SMP-A2 | Konstrukcja na dach płaski do drugiego i do kolejnych kolektorów | kpl. | 450,00 | 553,50 |
| 057023| Szybkobłączek SVP-FD 1" | Zestaw szybkobłączek do przejścia na ¾" (2 złązki, 2 złączki, 4 klamry zab.) | kpl. | 150,00 | 184,50 |
| 052024| Szybkobłączek SVP-FD ¾" | Zestaw szybkobłączek do przejścia na ¾" (2 złązki, 2 złączki, 4 klamry zab.) | kpl. | 150,00 | 184,50 |
| 057025| Złączki do kolektorów SVP-WR | Złączki łączące kolektory (2 złączki kompensujące, 2 klamry zabezpieczających) | kpl. | 135,00 | 166,05 |
| 053011| Zestaw klamr zabezpieczających SVP-SWK | Zestaw klamr zabezpieczających (4 do przejść, 4 do złączek kompensujących) | kpl. | 80,00 | 98,40 |
| Kod | Typ | Opis | Jedn. | Cena netto [PLN] | Cena brutto [PLN] |
|-------|------------------------------------------|----------------------------------------------------------------------|-------|------------------|-------------------|
| 21367 | Grupa pomp. UPS 25-60, 1- drogowa, 2-12 l/min | Grupa pompowa UPS 25-60, 1-drogowa z rotometrem 2-12 l/min | szt. | 1 200,00 | 1 476,00 |
| 16255 | Grupa pomp. UPS 25-60, 2- drogowa, 2-12 l/min | Grupa pompowa UPS 25-60, 2-drogowa z rotometrem 2-12 l/min | szt. | 1 450,00 | 1 783,50 |
| 19066 | Grupa pomp. UPS 25-60, 2- drogowa, 8-38 l/min | Grupa pompowa UPS 25-60, 2-drogowa z rotometrem 8-38 l/min | szt. | 1 450,00 | 1 783,50 |
| 21385 | Grupa pomp. UPS 25-80, 2- drogowa, 8-38 l/min | Grupa pompowa UPS 25-80, 2-drogowa z rotometrem 8-38 l/min | szt. | 3 200,00 | 3 936,00 |
| 21371 | Separator powietrza | Separator powietrza 2xGW ¼" | szt. | 75,00 | 92,25 |
| 16254 | Regulator ecoSOL 200 | Regulator solarny sterujący układem ecoSOL 200 | szt. | 520,00 | 639,60 |
| 13409 | Czujnik T1 | Czujnik temperatury kolektora CT6W (PT 1000) | szt. | 120,00 | 147,60 |
| 13467 | Czujnik T2 (13, 14) | Czujnik temperatury zasobnika CT6 (PT 1000) | szt. | 120,00 | 147,60 |
| 21695 | Trójnik GW ¼"x GZ ¼" | Trójnik GW ¼"x GZ ¼", z odpow. ręcznym i śrubunkiem nakrętnym na ¼" | szt. | 45,00 | 55,35 |
| 21368 | Odpowietrznik ręczny ½" | Ręczny odpowietrznik solarny ½" | szt. | 15,00 | 18,45 |
| 16258 | Odpowietrznik automatyczny ½" | Automatyczny odpowietrznik solarny ½" | szt. | 110,00 | 135,30 |
| 16753 | Podłączenie naczynia | Solarny zestaw do podłączenia naczynia | szt. | 120,00 | 147,60 |
| 13458 | DS - 6 | Naczynie przepornowe 6 l | szt. | 120,00 | 147,60 |
| 16256 | DS - 18 | Naczynie przepornowe 18 l | szt. | 180,00 | 221,40 |
| 16257 | DS - 24 | Naczynie przepornowe 24 l | szt. | 210,00 | 258,30 |
| 19399 | DS - 35 | Naczynie przepornowe 35 l | szt. | 350,00 | 430,50 |
| 13469 | DSV - 50 | Naczynie przepornowe 50 l | szt. | 480,00 | 590,40 |
| 13470 | DSV - 80 | Naczynie przepornoje 80 l | szt. | 750,00 | 922,50 |
| 22438 | DSV - 100 | Naczynie przepornoje 100 l | szt. | 1 100,00 | 1 353,00 |
| 22439 | DSV - 150 | Naczynie przepornoje 150 l | szt. | 1 450,00 | 1 783,00 |
| 22440 | DSV - 200 | Naczynie przepornoje 200 l | szt. | 1 800,00 | 2 214,00 |
| 21373 | Złączka INOX ¾" | Złączka elastyczna INOX ¾" – do połączenia kolektorów | szt. | 40,00 | 49,20 |
| 21372 | Uszczelka ¾" | Uszczelka ¾" opakowanie 10 sztuk (wkładka aramidowe) | szt. | 10,00 | 12,30 |
| 13338 | Przewód x 2, DNI 6; L=20m GW ¼" | Pompa, przewód karbowany DN16 o dł. 20m, z izolacją 14 mm + przewód | szt. | 1 980,00 | 2 435,40 |
| | | z grupą pompową G ¼" – G ¼", L=1 m | | | |
| 21374 | Przewód 1,5 m, GW ¼" | Przewód elastyczny, izolowany do połączenia wymiennika z grupą pom | szt. | 60,00 | 73,80 |
| | | pową G ¼" – G ¼", L=1,5 m | | | |
| 21375 | Redukcja GW 1" – GZ ¼" | Przedłużka redukcyjna GW 1" – GZ ¼" – na wymiennik | szt. | 15,00 | 18,45 |
| 19962 | Stacja solarna | Stacja solarna do podłączenia i odpowietrzania układów zamkniętych in | szt. | 1 800,00 | 2 214,70 |
| 16771 | Pompka solarna | Pompka ręczna do napełniania instalacji ze zbiornikiem 9 l | szt. | 150,00 | 184,50 |
| 16259 | Plyn solarny 20 l | Glikol propylenny 20 l | szt. | 250,00 | 307,50 |
| 21384 | Plyn solarny 5 l | Glikol propylenny 5 l | szt. | 80,00 | 98,40 |
BIAWAR
ŽRÓDŁO DOMOWEGO CIEPŁA
HEVELIUS
SERWIS I DORADZTWO TECHNICZNE:
email@example.com
INFOLINIA: 801 003 066
NIBE-BIAWAR Sp. z o.o.
15-703 Białystok, al. Jana Pawła II 57
tel. 85 662 84 90, fax 85 662 84 09
e-mail: firstname.lastname@example.org
www.biawar.com.pl | <urn:uuid:781b3e80-56d9-4291-827c-995be17b2327> | finepdfs | 1.415039 | CC-MAIN-2018-43 | https://www.biawar.com.pl/wp-content/uploads/2017/09/Cennik-Solary-01-2017-popr.pdf | 2018-10-24T01:06:52Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-43/segments/1539583517628.91/warc/CC-MAIN-20181024001232-20181024022732-00323.warc.gz | 873,615,386 | 0.978078 | 0.999797 | 0.999797 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
125,
1151,
1807,
3489,
11239,
13233,
17452,
19073,
27283,
33159,
33200,
33432
] | 1 | 0 |
Biuro Analiz Ekonomicznych
Kalendarium danych
Ernest Pytlarczyk główny ekonomista
tel. +48 22 829 01 66
firstname.lastname@example.org
Marcin Mazurek starszy analityk
tel. +48 22 829 01 83
email@example.com
Paulina Ziembi´nska analityk
tel. +48 22 829 02 56
firstname.lastname@example.org
Artur Płuska analityk
tel. +48 22 829 90 34
email@example.com
BRE Bank SA
Senatorska 18
00-950 Warszawa tel. +48 22 829 00 00
fax. +48 22 829 00 33
http://www.brebank.pl
Dane z Polski i zagranicy o potencjalnym wpływie na rynek krajowy
Dzi´s zostan ˛a opublikowane...
* Gospodarka globalna. Dzi´s zostanie ogłoszona decyzja FOMC (20:15). Jeszcze kilka tygodni temu po konferencji w Jackson Hole oczekiwania na dalsz ˛a stymulacj˛e monetarn ˛a wybujały. Obecnie - po bezprecedensowym uzupełnieniu komunikatu o (w pewnym sensie bezwarunkowe) zobowi ˛azanie do utrzymania niskich stóp procentowych do połowy 2013 roku - pole manewru FOMC, zarówno z uwagi na narosłe w komitecie głosy sprzeciwu, jak i naciski polityczne, istotnie si˛e zaw˛eziło. Jest pewne jednak, ˙ze FOMC b˛edzie d ˛a˙zył do dalszego inflowania gospodarki - pozostaje tylko pytanie, czy rozszerzanie programu zakupu aktywów ma sens, czy raczej lepszy skutek przyniesie przemodelowanie portfela (obni˙zenie dłu˙zszego ko´nca krzywej - wsparcie dla sektora nieruchomo´sci), czy te˙z działania zniech˛ecaj ˛ace do parkowania wolnych ´srodków w Fed.
Najwa˙zniejsze wydarzenia i komentarze
* MFW: Wzrost PKB w Polsce w tym roku wyniesie 3,8%, a w 2012 roku spowolni do 3,0%. Deficyt polskiego sektora finansów publicznych spadnie z 5,5% PKB w 2011 r. do 3,8% PKB w 2012 r. W pa´nstwach takich jak Polska, w których o˙zywienie gospodarcze ju˙z si˛e utrwaliło, potrzebna jest przyspieszona konsolidacja fiskalna.
* Kotecki: Prognozowane przez MFW spowolnienie wzrostu PKB w strefie euro nie musi przeło˙zy´c si˛e na wzrost gospodarczy w Polsce. Wsparciem dla tej hipotezy jest odczyt danych o produkcji w sierpniu, której dynamika wskazuje na do´s´c wysok ˛a konkurencyjno´s´c cenow ˛a polskich eksporterów.
* Ka´zmierczak (RPP): W polskiej gospodarce mamy do czynienia z wyra´znymi sygnałami osłabienia wzrostu gospodarczego, z drugiej strony utrzymuj ˛a si˛e negatywne tendencje inflacyjne. Restrykcyjne nastawienie w polityce pieni˛e˙znej powinno zosta´c utrzymane a˙z do momentu, kiedy obecna, niepewna sytuacja zagra˙zaj ˛aca procesom inflacyjnym si˛e uspokoi.
Dotyczy benchmarków Reuters
Spadek indeksu ZEW
We wrze´sniu indeks ZEW obni˙zył si˛e do -43,3pkt (nieco mniej od oczekiwa´n analityków i oczywi´scie znacznie ni˙zej od ´sredniej wieloletniej na poziomie 25,6pkt.). Po spadku o 9,9pkt. indeks dotycz ˛acy sytuacji bie˙z ˛acej odnotował poziom 43,6pkt. Przyczyny hamowania obydwu indeksów pozostaj ˛a bez zmian: kryzys zadłu˙zeniowy, obawy o spowolnienie gospodarcze.
Odpowiedzi respondentów nabieraj ˛a w coraz wi˛ekszym stopniu cech samospełniaj ˛acej si˛e przepowiedni - niedaleko ju˙z do sytuacji, w której odpowiedzi respondentów s ˛a negatywne poniewa˙z indeks ZEW jest coraz ni˙zszy. Problem ma jednak równie˙z drugie dno - samospełniaj ˛aca si˛e przepowiednia działa równie˙z przez kanał oczekiwa´n na instrumenty finansowe, a te oddziałuj ˛a na sfer˛e realn ˛a gospodarki. Koniec ko´nców jednak wydaje si˛e, ˙ze problemy postulowane przez indeks ZEW maj ˛a na obecnym etapie wbudowan ˛a zbyt du˙zy, negatywny ładunek za potencjalny rozpad strefy euro. Jako ˙ze na tym polu czeka nas w najbli˙zszym czasie raczej du˙za hu´stawka nastrojów a nie jeden kierunkowy scenariusz, indeks ZEW pozostanie bardzo zmienny na poziomach zbli˙zonych do obecnych.
Decyzje ECB odno´snie obni˙zek stóp procentowych b˛ed ˛a podejmowane na podstawie twardych danych o koniunkturze gospodarczej (Ifo, PMI - ten ostatni ju˙z powoli na poziomach obni˙zkowych). Bez wzgl˛edu na komentarze MFW odno´snie "konieczno´scióbni˙zek stóp procentowych przez ECB, wydaje si˛e to opcj ˛a atrakcyjn ˛a z punktu widzenia banku centralnego. Jako ˙ze zmiana prezesa mo˙ze by´c niefortunnym momentem na rozpocz˛ecie obni˙zek (Draghi - jako Włoch - mógłby by´c pos ˛adzony o prowadzenie polityki pieni˛e˙znej pod k ˛atem swojego kraju), nie jest wykluczone ˙ze taka opcja pojawi si˛e na pa´zdziernikowym posiedzeniu z inicjatywy Tricheta (albo w postaci obni˙zki, która - odwrotnie do podwy˙zek - nie jest zwykle komunikacyjnie tak pieczołowicie przygotowywana, albo w postaci ´zielonego ´swiatła"dla takiego działania w najbli˙zszej przyszło´sci).
Skokowy wzrost inflacji bazowej w sierpniu
W sierpniu inflacja bazowa liczona po wył ˛aczeniu cen ˙zywno´sci i energii wzrosła do 2,7% z 2,4% r/r zanotowanych w lipcu. Pozostałe miary inflacji bazowej wzrosły odpowiednio o 0,2pp i 0,3pp. Zasadniczym powodem skokowych zmian był koniec zapocz ˛atkowanej w maju promocji cenowej w jednej z sieci telefonii komórkowej. Zachowanie cen w wi˛ekszo´sci kategorii bazowych jest zbli˙zone do tego obserwowanego w poprzednim roku, co sugerowałoby ustabilizowanie wska´znika rocznego w kolejnych miesi ˛acach. Szybkiemu obni˙zeniu wska´znika, pomimo oznak osłabienia presji popytowej, nie sprzyja´c b˛edzie wyra´zne osłabienie kursu złotego.
Dopiero pocz ˛atek 2012 roku i odwrócenie efektu wy˙zszego VAT mo˙ze spowodowa´c bardziej wyra´zny spadek inflacji bazowej (skala 0,2-0,4pp). Ryzykiem dla ´scie˙zki inflacji w przyszłym roku pozostaj ˛a przede wszystkim zmiany cen kontrolowanych i ewentualne zmiany stawek podatków po´srednich.
21 wrze´snia 2011
EURUSD fundamentalnie
EURUSD technicznie
EURUSD nieco mocniejszy. EUR pocz ˛atkowo traciło do USD po obni˙zeniu przez agencj˛e S&P oceny kredytowej Włoch oraz na fali obaw o bankructwo Grecji i dalszej eskalacji kryzysu zadłu˙zenia. Po południu wspólna waluta nieco o˙zyła. Wczoraj przypadała płatno´s´c Grecji z tytułu obsługi swoich zobowi ˛aza´n (udało si˛e) oraz zapadały kontrakty CDS. Pomimo wybujałych oczekiwa´n na ogłoszenie niewypłacalno´sci Grecji nic si˛e złego nie stało; dodatkowo Hiszpania sprzedała swój dług a „Trojka" w do´s´c pozytywnym tonie wypowiedziała si˛e o przebiegu rozmów z Grecj ˛a, co przybli˙za uwolnienie kolejnej 8 mld transzy. Z drugiej za´s strony IMF obni˙zyło prognozy wzrostu globalnego oraz wezwało EBC do obni˙zenia stóp procentowych i opanowania w Europie kryzysu zadłu˙zenia. Wczorajsze mieszane dane z ameryka´nskiego rynku nieruchomo´sci nie miały istotnego wpływu na kurs, pozostawały w cieniu wydarze´n w strefie euro. Dzisiaj nadal nieco nerwowo, gdy˙z pod koniec dnia FOMC podejmie decyzje w sprawie dalszego luzowania polityki monetarnej. Rynek oczekuje, ˙ze w ko´ncu FOMC zdecyduje si˛e na dalsze działania (rynek spodziewa si˛e programu wydłu˙zania zapadalno´sci portfela papierów, tzw. „Operational Twist").
Na EURUSD mo˙zna łatwo wykresli´c kanały deprecjacyjne zarówno w uj˛eciu dziennym (góra kanału), jak i tygodniowym (dół kanału, po penetracji w dół). Stochastic na wykresie dziennym w spadkowym trendzie, korekta nawet nie dotkn˛eła linii trendu. Cel mo˙zna ustawi´c na 1,3063.
EURPLN fundamentalnie
Złoty wyj ˛atkowo stabilny w stosunku do EUR, mocniejszy w stosunku do CHF - na tym polu jednak jest to zasługa EURCHF, który ro´snie z uwagi na oczekiwania na podniesienie kursu odniesienia CHF do EUR na 1,25. Dzi´s zapowiada si˛e kolejny mało ciekawy dzie´n. Decyzja FOMC - o ile nie b˛edzie wi ˛azała si˛e ze zwi˛ekszeniem poda˙zy pieni ˛adza - pozostanie neutralna dla złotego.
EURPLN technicznie
Wzrostowy układ ´srednich i wyra´zny kanał deprecjacyjny to czynniki przemawiaj ˛ace za dalszym osłabianiem złotego. Niemniej jednak na Stochastic (wykres dzienny) rysuje si˛e pozytywna dla złotego dywergencja, co w poł ˛aczeniu z du˙zym wykupieniem na wst˛edze Bollingera sugeruje mo˙zliwo´s´c przynajmniej gł˛ebszej korekty. Kluczowe dla mozliwo´sci ruchu w dół b˛edzie złamanie 4,2665 (61,8% Fibo); do tego czasu perspektywa negatywna.
UWAGA!
NINIEJSZA PUBLIKACJA ZOSTAŁA PRZYGOTOWANA W CELU PROMOCJI I REKLAMY ZGODNIE Z DEFINICJ ˛A ZAWART ˛A W PARAGRAFIE 9, UST ˛EP 1 ROZPORZ ˛ADZENIA MINISTRA FINANSÓW Z DNIA 20. LISTOPADA 2009 W SPRAWIE TRYBU I WARUNKÓW POST ˛EPOWANIA FIRM INWESTYCYJNYCH, BANKÓW, O KTÓRYCH MOWA W ART. 70 UST. 2 USTAWY O OBROCIE INSTRUMENTAMI FINANSOWYMI, ORAZ BANKÓW POWIERNICZYCH. OPRACOWANIE STANOWI WYRAZ NAJLEPSZEJ WIEDZY AUTORÓW POPARTEJ INFORMACJAMI Z KOMPETENTNYCH RYNKOWYCH ´ ZRÓDEŁ, JEDNAK ˙ ZE NIE MO ˙ ZEMY GWARANTOWA ´ C ICH PEŁNEJ WIARYGODNO ´ SCI I KOMPLETNO ´ SCI. WSZELKIE OCENY ZAWARTE W NINIEJSZYM DOKUMENCIE WYRA ˙ ZAJ ˛A NASZE OPINIE W DNIU WYDANIA RAPORTU I MOG ˛A BY ´ C ZMIENIONE PRZEZ AUTORÓW BEZ UPRZEDNIEGO POWIADOMIENIA. INFORMACJE, NA KTÓRE POWOŁUJ ˛A SI ˛E W NINIEJSZYM OPRACOWANIU AUTORZY NIEKONIECZNIE POZOSTAJ ˛A W ZGODZIE Z OPINIAMI BRE BANKU. KWOTOWANIA WSKAZANE W OPRACOWANIU S ˛A ´ SREDNIMI POZIOMAMI ZAMKNI ˛ECIA RYNKU MI ˛EDZYBANKOWEGO Z DNIA POPRZEDNIEGO I MAJ ˛A CHARAKTER WYŁ ˛ACZNIE INFORMACYJNY. NIE S ˛A ZATEM PORAD ˛A, REKOMENDACJ ˛A, OFERT ˛A DOTYCZ ˛AC ˛A KUPNA LUB SPRZEDA ˙ ZY INTRUMENTÓW FINANSOWYCH I NIE NALE ˙ ZY ICH TAK TRAKTOWA ´ C. PROGNOZY WSKAZANE W NINIEJSZYM DOKUMENCIE NIE GWARANTUJ ˛A OSI ˛AGNI ˛ECIA ZYSKÓW PRZEZ INWESTORA DZIAŁAJ ˛ACEGO NA ICH PODSTAWIE. BRE BANK S.A. ( LUB JEGO PRACOWNICY ) MO ˙ ZE POSIADA ´ C NA RACHUNKU WŁASNYM LUB MO ˙ ZE ZAWIERA ´ C TRANSAKCJE KUPNA/SPRZEDA ˙ ZY INSTRUMENTÓW OPISANYCH W NINIEJSZEJ PUBLIKACJI. AUTORZY O ´ SWIADCZAJ ˛A, ˙ ZE INWESTOR NIE POWINIEN DZIAŁA ´ C WYŁ ˛ACZNIE NA PODSTAWIE NINIEJSZEGO OPRACOWANIA, BEZ ZASI ˛EGNI ˛ECIA NIEZALE ˙ ZNEJ PROFESJONALNEJ PORADY INWESTYCYJNEJ. JAKAKOLWIEK ODPOWIEDZIALNO ´ S ´ C BRE BANKU SA, JEGO ZARZ ˛ADU, PRACOWNIKÓW, WSPÓŁPRACOWNIKÓW, KOOPERANTÓW, AGENTÓW Z TYTUŁU PODJ ˛ECIA PRZEZ JAK ˛AKOLWIEK OSOB ˛E DZIAŁA ´ N LUB ZANIECHA ´ N W ZWI ˛AZKU Z NINIEJSZYM OPRACOWANIEM JEST WYŁ ˛ACZONA. DYSTRYBUCJA LUB PRZEDRUK CZ ˛E ´ SCI LUB CAŁO ´ SCI OPRACOWANIA MO ˙ ZLIWA JEST ZA UPRZEDNI ˛A PISEMN ˛A ZGOD ˛A AUTORÓW. | <urn:uuid:9da7bd7b-2773-420b-acdb-39348e4636e5> | finepdfs | 2.134766 | CC-MAIN-2024-18 | https://www.mbank.pl/pobierz/serwis-ekonomiczny/komentarz-dzienny/Daily_2011_09_21.pdf?noredir | 2024-04-19T17:38:46+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296817442.65/warc/CC-MAIN-20240419172411-20240419202411-00522.warc.gz | 808,667,274 | 0.998654 | 0.999353 | 0.999353 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2469,
5502,
7042,
7908,
9953
] | 1 | 0 |
Katowice, dnia 06.12.2018r.
Zamawiający:
WĘGLOKOKS ENERGIA ZCP sp. z o.o.
ul. Szyb Walenty 32,
41-700 Ruda Śląska
Organizator Postępowania:
WĘGLOKOKS ENERGIA sp. z o.o.
ul. Mickiewicza 29
40-085 Katowice
Wszyscy wykonawcy
DOTYCZY: Postępowanie Zakupowe w trybie konkursu ofert z ogłoszeniem z negocjacjami na zadanie pn.:
„Wykonanie projektów budowlanych przebudowy sieci ciepłowniczych dla n/w zadań:
Zadanie 1 – ZCP/19/I/005 – Przebudowa sieci ciepłowniczej: Modernizacja sieci ciepłowniczej od końca sieci napowietrznej komora MW-17 ul. Westerplatte do komory MB-1 ul. Katowicka,
Zadanie 2 - ZCP/19/I/007 – Przebudowa sieci ciepłowniczej: Modernizacja sieci ciepłowniczej od sieci ciepłowniczej preizolowanej przy stacji Shell ul. Niedurnego do komory MW-16 wyjście na sieć napowietrzną ul. Westerplatte,
Zadanie 3 – ZCP/19/I/008 – Przebudowa sieci ciepłowniczej: Modernizacja sieci ciepłowniczej od zakończenia sieci napowietrznej przy ul. Solskiego do komory ZG-6 ul. Joanny.”
– Sygnatura Postępowania Zakupowego Nr WEZCP/KOZN/119/2018.
Informacja o wyborze najkorzystniejszej oferty
WĘGLOKOKS ENERGIA sp. z o.o. (Organizator Postępowania) działając w imieniu i na rzecz WĘGLOKOKS ENERGIA ZCP sp. z o.o. (Zamawiający) na mocy Porozumienia Spółek Grupy WE („GK WE”) z dnia 1 lipca 2015r. oraz zawartych w jego wykonaniu umów SLA w obszarze zakupów informuje o wyborze najkorzystniejszej oferty, którą złożyli Wykonawcy:
1. Zespół Projektowo Realizacyjny PRO-SAN s.c., W.Foltman, K.Sobota-Foltman, ul. Gliwicka 20, 41-902 Bytom – na kwoty:
- na Zadanie 1 - 27 000,00 zł netto,
- na Zadanie 2 - 36 000,00 zł netto,
2. PUP UTEX sp. z o.o., ul. Strzeleckiego 27, 44-105 Gliwice – na kwotę:
- na Zadanie 3 - 46 000,00 zł netto,
UZASADNIENIE WYBORU OFERTY
W postępowaniu zakupowym w trybie konkursu ofert z możliwością przeprowadzenia negocjacji, przy zachowaniu kryteriów oceny ofert zgodnie z „Zaproszeniem do składania ofert”:
| Numer oferty | Nazwa (firma), siedziba i adres WYKONAWCY | Liczba pkt (maks. 100 pkt) | Liczba pkt (maks. 100 pkt) | Liczba pkt (maks. 100 pkt) |
|-------------|----------------------------------------------------------------------------------------------------------|---------------------------|---------------------------|---------------------------|
| 1 | PUP UTEX sp. z o.o. ul. Strzeleckiego 27, 44-105 Gliwice | 47,38 pkt | 62,26 pkt | 100 pkt |
| 2 | Zespół Projektowo Realizacyjny PRO-SAN s.c., W.Foltman, K.Sobota-Foltman ul. Gliwicka 20, 41-902 Bytom | 100 pkt | 100 pkt | 82,63 pkt |
| 3 | ENERGOEKSPERT sp. z o.o. ul. Karłowicza 11a, 40-145 Katowice | 60,15 pkt | 73,80 pkt | 82,97 pkt |
wybrani Wykonawcy spełnili warunki zamówienia w zakresie podmiotowym, a także wymagania dotyczące przedmiotu zamówienia oraz złożyli ofertę przedstawiającą korzystny bilans ceny i pozostałych kryteriów oceny oferty, co zgodnie z definicją zawartą w pkt 14 „Zaproszenia do składania ofert” stanowi, że są to oferty najkorzystniejsze i otrzymały one największą łączną punktację w Zadaniu 1, 2 i 3 - 100,00 pkt.
Organizator Postępowania
[Signature] | <urn:uuid:934d14ae-5123-4663-89d5-188a33f840c1> | finepdfs | 1.078125 | CC-MAIN-2019-39 | http://weglokoksenergia.pl/zcp/images/przetargi/WEZCP_KOZN_119_2018/INFOFRMACJA_O_WYBORZE_NAJKORZYSTNIEJSZEJ_OFERTY.pdf | 2019-09-15T09:51:29Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-39/segments/1568514571027.62/warc/CC-MAIN-20190915093509-20190915115509-00069.warc.gz | 220,935,114 | 0.999753 | 0.999848 | 0.999848 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1951,
3441
] | 1 | 0 |
WNIOSEK O DOFINANSOWANIE PRAC ZWIĄZANYCH Z USUWANIEM I UTYLIZACJĄ ODPADÓW ZAWIERAJĄCYCH AZBEST, POCHODZĄCYCH Z BUDYNKÓW MIESZKALNYCH I GOSPODARCZYCH Z TERENU GMINY SADOWIE
1. Dane osobowe:
1)
Imię, nazwisko ………………………………………………………………………………..
2) Adres zamieszkania:
Ulica ………………………………..……… nr domu …………… nr mieszkania …............ Miejscowość ………………………………………………………………………………….
3) Adres realizacji zadania
Nr domu ……………………………….
Miejscowość ………………………………. Nr ewidencyjny działki ………………………
4) Telefon kontaktowy ………………………………
2. Opis wymiany – likwidacja pokrycia dachowego lub elewacji:
1) Prace związane z usuwaniem azbestu obejmują:
Budynek mieszkalny
Budynek gospodarczy
Garaż
Szopa
Stodoła
Inne (wymienić jaki?)...................................................
2) Rodzaj prac przy obiekcie (wymiana pokrycia dachowego, rozbiórka obiektu)
……………………………………………………………………………………………………..
3) Wielkość powierzchni przeznaczonej do wymiany/likwidacji (m 2
) ………………………….
4) Rodzaj płyt eternitowych (falisty/płaski) ……………………………………………………..
5) Przewidywana ilość odpadów zawierających azbest (kg) …………………………………….
6) Proponowany termin realizacji prac od ………………….. do ……………………………….
3. Określenie zakresu pomocy:
1) Wnioskuję o pomoc w pełnym zakresie – demontaż, transport i utylizacja*
2) Wnioskuje o pomoc w zakresie odbioru i utylizacji odpadów zawierających azbest zalegających na mojej posesji*
……………………………………., dnia …………………
…......................................
podpis wnioskodawcy
Załączniki:
1. Dokument potwierdzający tytuł prawny do budynku/działki – kopia
2. Informacja o wyrobach zawierających azbest
3. Zgłoszenie prac budowlanych dokonany w Starostwie Powiatowym w Opatowie z adnotacją, że starosta nie wnosi zastrzeżeń – kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem *niepotrzebne skreślić
INFORMACJA O WYROBACH ZAWIERAJĄCYCH AZBEST 1)
(na podstawie załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 13 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań w zakresie wykorzystywania wyrobów zawierających azbest oraz wykorzystywania i oczyszczania instalacji lub urządzeń, w których były lub są wykorzystywane wyroby zawierające azbest /Dz. U. z 2011r. Nr 8, poz. 31/).
1. Nazwa miejsca/urządzenia/instalacji, adres 2) :
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
2. Wykorzystujący wyroby zawierające azbest – imię i nazwisko lub nazwa i adres:
.......................................................................................................................
.......................................................................................................................
3. Rodzaj zabudowy 3)
: ...........................................................................................
4. Numer działki ewidencyjnej 4)
: .............................................................................
5. Numer obrębu ewidencyjnego 4)
: ..........................................................................
6. Nazwa, rodzaj wyrobu 5)
: ....................................................................................
.......................................................................................................................
7. Ilość posiadanych wyrobów 6)
...............................................................................
8. Stopień pilności 7)
...............................................................................................
9. Zaznaczenie miejsca występowania wyrobów 8)
:
a) nazwa i numer dokumentu: ...........................................................................
b) data ostatniej aktualizacji: .............................................................................
10. Przewidywany termin usunięcia wyrobów: ............................................................
11. Ilość usuniętych wyrobów zawierających azbest przekazanych do unieszkodliwienia 6) :
.......................................................................................................................
.................
(podpis)
Data .............................
Objaśnienia:
1) Za wyrób zawierający azbest uważa się każdy wyrób zawierający wagowo 0,1% lub więcej azbestu.
2) Adres faktycznego miejsca występowania azbestu należy uzupełnić w następującym formacie: województwo, powiat, gmina, miejscowość, ulica, numer nieruchomości.
3) Należy podać rodzaj zabudowy: budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, budynek przemysłowy, budynek mieszkalno-gospodarczy, inny.
4) Należy podać numer działki ewidencyjnej i numer obrębu ewidencyjnego faktycznego miejsca występowania azbestu.
5) Przy określaniu rodzaju wyrobu zawierającego azbest należy stosować następującą klasyfikację:
- płyty azbestowo-cementowe płaskie stosowane w budownictwie,
- płyty faliste azbestowo-cementowe stosowane w budownictwie,
- rury i złącza azbestowo-cementowe,
- rury i złącza azbestowo-cementowe pozostawione w ziemi,
- izolacje natryskowe środkami zawierającymi w swoim składzie azbest,
- wyroby cierne azbestowo-kauczukowe,
- przędza specjalna, w tym włókna azbestowe obrobione,
- szczeliwa azbestowe,
- taśmy tkane i plecione, sznury i sznurki,
- wyroby azbestowo-kauczukowe, z wyjątkiem wyrobów ciernych,
- papier, tektura,
- drogi zabezpieczone (drogi utwardzone odpadami zawierającymi azbest przed wejściem w życie ustawy z dnia 19 czerwca 1997r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, po trwałym zabezpieczeniu przed emisją włókien azbestu),
- drogi utwardzone odpadami zawierającymi azbest przed wejściem w życie ustawy z dnia 19 czerwca 1997r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ale niezabezpieczone trwale przed emisją włókien azbestu,
- inne wyroby zawierające azbest, oddzielnie niewymienione, w tym papier i tektura; podać jakie.
6) Ilość wyrobów zawierających azbest należy podać w jednostkach właściwych dla danego wyrobu (kg, m 2 , m 3 , m.b., km).
7) Według „Oceny stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest" określonej w załączniku do rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. Nr 71, poz. 649 oraz z 2010r. Nr 162, poz. 1089)
8) Nie dotyczy osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami. Należy podać nazwę i numer dokumentu oraz datę jego ostatniej aktualizacji, w którym zostały oznaczone miejsca występowania wyrobów zawierających azbest, w szczególności planu sytuacyjnego terenu instalacji lub urządzenia zawierającego azbest, dokumentacji technicznej.
OŚWIADCZENIE O WYRAŻENIU ZGODY
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), publ. Dz. Urz. UE L Nr 119, s. 1 w celach
……………………………….
………………………………..
(data, podpis)
………………………………..
(data, podpis)
KLAUZULA INFORMACYJNA
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Urząd Gminy w Sadowiu (adres Sadowie 86, 27-580 Sadowie, telefon: 15 869 24 04)
2. W sprawach z zakresu ochrony danych osobowych mogą Państwo kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych pod adresem e-mail: email@example.com
3. Dane osobowe będą przetwarzane w celu ...........................................................
4. Dane osobowe będą przetwarzane do czasu cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych.
5. Podstawą prawną przetwarzania danych jest art. 6 ust. 1 lit. a) ww. Rozporządzenia.
6. Odbiorcami Pani/Pana danych będą podmioty, które na podstawie zawartych umów przetwarzają dane osobowe w imieniu Administratora.
7. Osoba, której dane dotyczą ma prawo do:
- żądania dostępu do danych osobowych oraz ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych osobowych.
- cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem.
- wniesienia skargi do organu nadzorczego w przypadku gdy przetwarzanie danych odbywa się z naruszeniem przepisów powyższego rozporządzenia tj. Prezesa Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
Podanie danych osobowych jest dobrowolne, przy czym konsekwencją niepodania danych osobowych jest ................................
Ponadto informujemy, iż w związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych nie podlega Pan/Pani decyzjom, które się opierają wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, o czym stanowi art. 22 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych.
________________________
podpis
Informacja dla mieszkańców Gminy Sadowie składających wniosek o bezpłatny wywóz eternitu
Właściwe przygotowanie eternitu do transportu i utylizacji:
1. Eternit powinien być składowany w miejscu dogodnego podjazdu środka transportowego odbierającego eternit: samochodu ciężarowego o dużym tonażu (20-30 t.) lub wózka widłowego (6 t.)
2. W przypadku możliwości podjazdu do miejsca składowania eternitu ciężkiego pojazdu transportującego z podnośnikiem, płyty eternitowe winny być złożone na palecie (całe płyty) tak aby umożliwić wsunięcie podnośnika pod paletę i przeniesienie do pojazdu. W przypadku pokruszonego eternitu winien być zapakowany w worki big-bag (plastikowe + mocne chroniące przed rozerwaniem).
3. Ulokowanie eternitu w dogodnym miejscu w celu odbioru, leży po stronie posiadacza eternitu (właścicielu nieruchomości). Eternit winien być zapakowany w sposób dostosowany do możliwych warunków jego załadowania, przygotowanie do transportu i ewentualne przepakowanie lub przeniesienie eternitu leży po stronie jego właściciela.
Uwaga!!!!
Niewłaściwe zapakowanie eternitu przez właściciela lub ułożenie go w nieodpowiednim miejscu, może skutkować odmową odebrania tego odpadu przez firmę usługową. Sposób przygotowania eternitu przez jego właściciela wynika także z zakresu proponowanej przez Gminę bezpłatnej usługi, a jest nią transport i utylizacja, która nie obejmuje pakowania i przygotowania do transportu. | <urn:uuid:d23237cd-a0a3-4e8b-9e8d-6157441a4d0e> | finepdfs | 1.323242 | CC-MAIN-2020-40 | https://sadowie.pl/wp-content/uploads/2020/04/Wniosek-o-odbi%C3%B3r-eternitu.pdf | 2020-09-24T20:21:19+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400220495.39/warc/CC-MAIN-20200924194925-20200924224925-00051.warc.gz | 578,528,778 | 0.999922 | 0.999937 | 0.999937 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1825,
6783,
8967,
10396
] | 1 | 0 |
Warszawa, dnia 7 sierpnia 2019 r.
Poz. 83
KOMUNIK AT M I N I S T R A F I N A N S Ó W 1)
z dnia 1 sierpnia 2019 r.
w sprawie ogłoszenia uchwały Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie przyjęcia stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami
Ogłasza się uchwałę nr 9/2019 Komitetu Standardów Rachunkowości z dnia 9 lipca 2019 r. w sprawie przyjęcia stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami, stanowiącą załącznik do komunikatu.
Minister Finansów: M. Banaś
1) Minister Finansów kieruje działem administracji rządowej – finanse publiczne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. poz. 1059).
– 2 –
Uchwała Nr 9/2019
Komitetu Standardów Rachunkowości z dnia 9 lipca 2019 r.
w sprawie przyjęcia stanowiska Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami
Na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2001 r. w sprawie zakresu działania i sposobu organizacji Komitetu Standardów Rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 749 i 1765) oraz § 5 ust. 14 i § 6 ust. 2 wewnętrznego regulaminu działania Komitetu Standardów Rachunkowości, uchwala się, co następuje:
§ 1.
1. Komitet przyjmuje stanowisko Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały.
2. Stanowisko, o którym mowa w ust. 1, wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów oraz ma zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się od 1 stycznia 2019 r., z możliwością jego wcześniejszego zastosowania.
3. W razie potrzeby doprowadzenia do porównywalności danych za rok ubiegły stosuje się KSR Nr 7 „Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym – ujęcie i prezentacja".
§ 2.
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Zastępca Przewodniczącej Komitetu Standardów Rachunkowości Agnieszka Stachniak
Członek
Komitetu Standardów Rachunkowości dr Teresa Cebrowska
Członek
Komitetu Standardów Rachunkowości Katarzyna Dębska
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości dr Zdzisław Fedak
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości prof. dr hab. Jerzy Gierusz
Członek
Komitetu Standardów Rachunkowości dr hab. Radosław Ignatowski
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości Elżbieta Kowalska
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości dr Ernest Podgórski
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości Izabela Sykulska
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości dr Katarzyna Trzpioła
Członek
Komitetu Standardów Rachunkowości Małgorzata Kosiorek
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości Krzysztof Kruszewski
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości Teresa Schubert
Członek Komitetu Standardów Rachunkowości Bogusława Toma
Załącznik do uchwały Nr 9/2019 Komitetu Standardów Rachunkowości z dnia 9 lipca 2019 r.
Stanowisko Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie rozrachunków z kontrahentami
1. Cel Stanowiska
Celem Stanowiska jest:
a) uściślenie zasad ujmowania i wyceny rozrachunków z kontrahentami,
b) uszczegółowienie zasad przeliczania rozrachunków w walutach obcych na walutę polską,
c) wyjaśnienie wątpliwości, w zakresie relacji pomiędzy definicjami należności i zobowiązań, dotyczących kontrahentów a aktywami finansowymi i zobowiązaniami finansowymi,
w świetle przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości 1) (dalej „ustawa").
2. Zakres Stanowiska
Stanowisko obejmuje zasady ujmowania, wyceny, prezentacji oraz inwentaryzacji rozrachunków z kontrahentami, zwanych inaczej „rozrachunkami handlowymi", w jednostkach, które sporządzają sprawozdania finansowe na podstawie Załącznika nr 1, 4, 5 lub 6 do ustawy.
Stanowisko nie odnosi się do kwestii podatkowych, za wyjątkiem sytuacji, gdy postanowienia prawa podatkowego wpływają na wartość rozrachunków z kontrahentami ujętych w księgach rachunkowych jednostki. W szczególności Stanowisko nie wyjaśnia zasad przeliczania rozrachunków w walutach obcych dla celów podatku dochodowego i podatku VAT.
Załącznik do Stanowiska ma za zadanie zilustrować na przykładach wybrane zagadnienia prezentowane w Stanowisku i nie stanowi jego integralnej części.
3. Definicje
Stosowane w Stanowisku pojęcia oznaczają:
a) transakcja handlowa – umowa, o której mowa w ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych 2) (dalej ustawa o terminach zapłaty), której przedmiotem jest odpłatna dostawa dobra lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony (przedsiębiorcy, podmioty publiczne, osoby wykonujące wolny zawód) zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością.
b) transakcja zakupu-sprzedaży – transakcja handlowa lub inna umowa, której przedmiotem jest odpłatna dostawa dobra lub odpłatne świadczenie usługi, przy czym jedną ze stron umowy jest osoba fizyczna lub inny podmiot niewymieniony w ustawie o terminach zapłaty.
c) dobro – materiał, wyrób, półprodukt, towar, składnik wartości niematerialnych i prawnych, składnik rzeczowych aktywów trwałych.
d) kontrahent – jedna ze stron transakcji zakupu-sprzedaży, odpowiednio nabywca (odbiorca) lub sprzedawca (dostawca).
e) rozrachunki z kontrahentami – należności i zobowiązania jednostki, powstałe w wyniku zawarcia przez nią transakcji zakupu-sprzedaży.
Obejmują one długo- i krótkoterminowe bezsporne należności i zobowiązania z tytułu:
i. dostaw materiałów, wyrobów, półproduktów, towarów i usług (określane często w praktyce jako rozrachunki z odbiorcami i dostawcami),
1) Dz.U., tj. z 2019 r., poz. 351.
2) Dz.U., tj. z 2019 r, poz. 118.
ii. zakupu/sprzedaży składników wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych – klasyfikowane jako inne/pozostałe rozrachunki,
oraz sporne należności i zobowiązania z powyższych tytułów – w przypadku, gdy kontrahent kwestionuje ich całość lub część.
f) wartość nominalna rozrachunków z kontrahentami (należności/zobowiązania) – uzgodniona lub wymagana przepisami prawa kwota środków pieniężnych w walucie polskiej lub w walucie obcej, która ma zostać przekazana pomiędzy stronami transakcji zakupu-sprzedaży w określnym czasie. Wartość nominalna nie uwzględnia czynników zewnętrznych, takich, jak np. zmiana wartości pieniądza w czasie (dyskonto).
g) kwota wymaganej/wymagająca zapłaty – wartość należności/zobowiązania ustalona na dzień ich rozliczenia lub na dzień bilansowy, jako:
- wartość należności/zobowiązania na dzień początkowego ujęcia w księgach rachunkowych (wartość nominalna),
- minus otrzymane do dnia rozliczenia/dnia bilansowego spłaty (raty na poczet spłaty zobowiązania), przedpłaty wniesione przez kontrahentów, przyznane kontrahentom zmniejszenia ceny (w formie różnych rodzajów rabatów, uznanych reklamacji),
- plus naliczone na dzień rozliczenia/dzień bilansowy: odsetki (umowne, ustawowe, za opóźnienie w zapłacie), kary umowne, zasądzone koszty postępowania sądowego.
Kwota wymaganej/wymagająca zapłaty nie uwzględnia czynników zewnętrznych, takich, jak np. zmiana wartości pieniądza w czasie (dyskonto).
h) odsetki – wynagrodzenie za korzystanie przez kontrahenta z kapitału jednostki przez określony czas lub rekompensata za opóźnienie płatności ze strony kontrahenta (odsetki za opóźnienie). Ich wysokość jest ustalana jako procent należności powstałej w wyniku zawarcia przez kontrahentów transakcji zakupu-sprzedaży (należność/wierzytelność główna).
Prawo żądania od kontrahenta odsetek może wynikać z czynności prawnej (np. zawartej umowy), przepisów prawa, orzeczenia sądu, decyzji organu (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej k.c.), art. 359) 3) .
i) kara umowna – określona suma, której zapłatę można zastrzec w umowie jako formę naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego; zasady stosowania kary umownej określają przepisy k.c. (art. 483–485).
j) kurs waluty obcej – cena jednostki waluty obcej wyrażona liczbą jednostek waluty polskiej lub waluty obcej innej niż waluta transakcji.
k) kurs waluty obcej faktycznie zastosowany – kurs waluty obcej, za pomocą którego nastąpiło przeliczenie na walutę polską waluty obcej (przewalutowanie) w przypadku: (a) jej kupna lub sprzedaży oraz (b) zapłaty należności lub zobowiązania. Może być to kurs kupna lub kurs sprzedaży waluty obcej zastosowany dla danej transakcji przez: (i) bank (w tym indywidualnie wynegocjowany przez jednostkę z bankiem), (ii) kantor (w tym kantor internetowy).
l) kompensata (potrącenie) – forma regulowania wzajemnych należności i zobowiązań, której warunki określa art. 498–505 k.c. (kompensata jednostronna, ustawowa) lub umowa stron transakcji zakupu-sprzedaży (kompensata umowna) (art. 353 1 k.c.).
m) zmniejszenie ceny (rabat) – procentowe lub kwotowe obniżenie ceny za dostarczane dobra lub świadczoną usługę przyznawane: (a) za spełnienie przez kontrahenta określonych warunków w momencie sprzedaży lub po jej dokonaniu (np. za kupno określonej ilości dóbr lub usług, zwiększenie wolumenu zakupów, zwiększenie asortymentu zakupów, dokonanie zakupów w określonym czasie, lojalność wobec dostawcy, poniesienie kosztów przygotowania wyrobów gotowych do dalszej sprzedaży, poniesienie kosztów napraw gwarancyjnych w imieniu gwaranta), (b) jako rekompensata za niższą jakość sprzedanych dóbr i usług, uznane reklamacje.
3) Dz.U., tj. z 2018 r., poz. 1025, z późn. zm.
Najczęściej stosowanymi w obrocie gospodarczym formami zmniejszeń ceny (rabatu) są:
i. opust – obniżenie ceny sprzedaży stosowane wobec odbiorców,
ii. skonto – procentowe obniżenie ceny sprzedaży udzielane za natychmiastową płatność lub jej dokonanie przed ustalonym terminem,
iii. bonifikata – obniżenie ceny sprzedaży przyznawane zazwyczaj z powodu gorszej jakości przekazanych dóbr lub wykonanych usług, ubytków naturalnych, warunków dostawy. Bonifikata może być przyznana na życzenie kupującego (odbiorcy) – przez złożoną reklamację lub z inicjatywy sprzedawcy (dostawcy).
n) przedpłata na dostawę dóbr i usług (dalej przedpłata) – określona kwota środków pieniężnych przekazana sprzedawcy przez nabywcę na poczet dostawy dobra lub usługi, która zostanie wykonana w przyszłości. Przedpłata może przyjąć formę zaliczki lub zadatku. Zaliczka jest traktowana jako częściowa zapłata ceny świadczenia wynikającego z umowy pomiędzy kontrahentami, zanim zostanie ono zrealizowane. W momencie realizacji umowy zaliczka zostaje zaliczona na poczet ceny dobra lub usługi. Natomiast w przypadku rozwiązania umowy podlega zwrotowi kontrahentowi, który ją wpłacił. Z kolei zadatek (regulowany art. 394 i 395 k.c.) służy przede wszystkim zabezpieczeniu wykonania umowy przez strony transakcji i w przypadku niewywiązania się z umowy przez jedną ze stron – co do zasady – podlega przepadkowi na rzecz drugiej strony.
4. Rozrachunki z kontrahentami a aktywa finansowe i zobowiązania finansowe
Podstawową kwestią, która wpływa na sposób ujęcia, wyceny i prezentacji w sprawozdaniu finansowym rozrachunków z kontrahentami jest przyjęta w ustawie relacja pomiędzy tymi kategoriami majątkowymi a aktywami finansowymi i zobowiązaniami finansowymi.
Należności i zobowiązania od/wobec kontrahentów, w szczególności, gdy ich rozliczenie ma nastąpić w środkach pieniężnych, można interpretować odpowiednio jako: wynikające z kontraktu prawo do otrzymania aktywów finansowych i zobowiązanie jednostki do wydania aktywów finansowych. Zatem, należności od kontrahentów spełniają definicję aktywów finansowych (art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy), natomiast zobowiązania wobec kontrahentów – definicję zobowiązań finansowych (art. 3 ust. 1 pkt 27 ustawy).
Rozrachunki z kontrahentami są traktowane przez Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) jako aktywa finansowe i zobowiązania finansowe. Jednakże, mając na uwadze, że:
a) rozrachunki z kontrahentami powstają w wyniku działalności operacyjnej jednostki i mają zazwyczaj charakter krótkoterminowy,
b) celem powstania należności od kontrahentów – w odróżnieniu od inwestycji – nie jest osiągnięcie przez jednostkę korzyści ekonomicznych, wynikających z przyrostu ich wartości lub w postaci innych dodatkowych pożytków,
c) celem powstania zobowiązań wobec kontrahentów – w odróżnieniu od zobowiązań finansowych – nie jest pozyskanie przez jednostkę finansowania zewnętrznego,
ustawa przewiduje:
a) klasyfikowanie rozrachunków z kontrahentami odrębnie od aktywów finansowych i zobowiązań finansowych, a w konsekwencji również ich odrębną prezentację w sprawozdaniu finansowym,
b) wycenę bilansową rozrachunków z kontrahentami wyłącznie w kwocie wymaganej/wymagającej zapłaty (podczas, gdy do wyceny aktywów finansowych i zobowiązań finansowych jednostka może zastosować również inne zasady wyceny, wskazane w ustawie).
5. Wycena rozrachunków z kontrahentami na dzień ich ujęcia w księgach rachunkowych
Rozrachunki w walucie polskiej
Zgodnie z art. 28 ust. 11 pkt 2 ustawy, powstałe rozrachunki z kontrahentami (należności i zobowiązania) jednostka ujmuje w księgach rachunkowych w ich wartości nominalnej.
Wartość nominalna wynika z dokumentu potwierdzającego powstanie należności lub zobowiązania, wystawionego przez sprzedawcę lub jego kontrahenta. Jest to np. faktura, paragon, rachunek, nota księgowa. W przypadku transakcji handlowych, dokumentowanych fakturą, odpowiada ona kwocie brutto wskazanej na fakturze, to jest wartości sprzedaży netto (która może zawierać również obciążenia publicznoprawne, takie jak akcyza, cło) powiększonej o podatek od towarów i usług – VAT (por. przykład nr 1A).
Wartość nominalna rozrachunków z kontrahentami może również nie uwzględniać podatku VAT. Ma to miejsce np. w przypadku, gdy świadczenie będące przedmiotem transakcji podlega zwolnieniu z podatku VAT (np. usługi finansowe) lub sprzedawca jest podmiotowo zwolniony z VAT.
Innym przykładem, kiedy wartość rozrachunków (zarówno należności jak i zobowiązań) odpowiada wartości (cenie) świadczenia, może być wynikający z przepisów prawa podatkowego 4) obowiązek zastosowania przy danej transakcji handlowej tzw. „mechanizmu odwrotnego obciążenia". Wówczas obowiązek naliczenia i rozliczenia VAT należnego spoczywa na nabywcy dobra lub usługi, a nie na sprzedawcy. W konsekwencji sprzedawca nie ujmuje kwoty podatku VAT na wystawionej przez siebie fakturze. (por. przykład nr 1B).
Rozrachunki w walucie obcej
W przypadku należności lub zobowiązań w walutach obcych jednostka dokonuje ich przeliczenia na walutę polską pod datą ich ujęcia w księgach rachunkowych. Do przeliczenia jednostka stosuje, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski (dalej NBP) z dnia poprzedzającego dzień przeprowadzenia transakcji zakupu-sprzedaży (jest to de facto kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji).
6. Wycena rozrachunków z kontrahentami na dzień bilansowy
Rozrachunki w walucie polskiej
Na dzień bilansowy jednostka wycenia rozrachunki z kontrahentami:
a) należności – w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności (ustawa, art. 28 ust. 1 pkt 7),
b) zobowiązania – w kwocie wymagającej zapłaty 5) (ustawa, art. 28 ust. 1 pkt 8).
Wycena na dzień bilansowy należności od kontrahentów z zachowaniem zasady ostrożności oznacza konieczność zweryfikowania, czy ustalona na dzień bilansowy kwota wymaganej zapłaty, odpowiada na ten dzień realnej wartości należności, tj. wartości możliwej do odzyskania (wartość odzyskiwalna). W przypadku, gdy wartość należności możliwa do odzyskania na dzień bilansowy jest niższa od kwoty wymaganej zapłaty, jednostka odpowiednio obniża jej wartość przez dokonanie odpisu aktualizującego wartość należności.
Odpis aktualizujący wartość należności obciąża odpowiednio pozostałe koszty operacyjne lub koszty finansowe. Przy ustalaniu wartości odzyskiwalnej należności od kontrahentów i wysokości ewentualnego odpisu aktualizującego jednostka stosuje przepisy ustawy (art. 35b) oraz postanowienia KSR Nr 4 Utrata wartości aktywów.
Rozrachunki w walucie obcej
Na dzień bilansowy jednostka ustala kwotę wymaganej zapłaty rozrachunków z kontrahentami w walucie obcej w sposób analogiczny, jak rozrachunków w walucie polskiej. Następnie, kwotę wymaganej zapłaty w walucie obcej przelicza na walutę polską, stosując, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt. 1 ustawy, obowiązujący na dzień bilansowy średni kurs ogłoszony dla danej waluty przez NBP.
Zazwyczaj kurs waluty obcej zastosowany do przeliczenia rozrachunków z kontrahentami w walutach obcych na walutę polską na moment ujęcia ich w księgach rachunkowych różni się od kursu waluty obcej zastosowanego do ich wyceny na dzień bilansowy. W konsekwencji powstają różnice kursowe:
4) Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. tj. z 2018 r., poz. 2174 z późn. zm., art. 17 ust. 1, pkt 3, 4, 5, 7 i pkt 8.
5) W dalszej części Stanowiska, określenie „kwota wymaganej zapłaty" będzie stosowane zarówno do należności, jak i zobowiązań.
a) dodatnie:
dla należności – gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest wyższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych,
dla zobowiązań – gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest niższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych,
b) ujemne:
dla należności – gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest niższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych,
dla zobowiązań – gdy kurs waluty obcej na dzień bilansowy jest wyższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych.
Jednostka ujmuje różnice kursowe w księgach rachunkowych jako przychody lub koszty finansowe, bądź – w przypadkach wskazanych w ustawie – zalicza je do kosztu wytworzenia produktów, ceny nabycia towarów, ceny nabycia lub kosztu wytworzenia środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych. Jednocześnie odpowiednio koryguje wartość rozrachunków z kontrahentami. Nie kompensuje się różnic kursowych dodatnich z ujemnymi w ewidencji księgowej.
Jeżeli jednostka dokonała odpisu aktualizującego wartość należności od kontrahenta w walucie obcej, wówczas na dzień bilansowy przelicza odpis aktualizujący na walutę polską według tego samego kursu, po jakim przeliczyła należność, tj. po kursie średnim NBP dla danej waluty obcej obowiązującym na dzień bilansowy.
6.1. Przedpłaty na dostawę dóbr i świadczenie usług
Rozrachunki w walucie polskiej
Otrzymanie przedpłaty sprzedawca ujmuje w księgach rachunkowych jako zobowiązanie wobec odbiorcy, równe kwocie środków pieniężnych faktycznie otrzymanych, która obejmuje:
a) część wartości (ceny) świadczenia do wykonania przez sprzedawcę (dostawcę) oraz kwotę obciążeń publicznoprawnych związanych ze świadczeniem (podatek VAT), a
b) w przypadku, gdy świadczenie jest przedmiotowo zwolnione z obciążeń publicznoprawnych (np. usługi finansowe) lub sprzedawca jest zwolniony z obciążeń publicznoprawnych (zwolnienie podmiotowe) – jedynie część wartości (ceny) świadczenia do wykonania przez sprzedawcę.
W zależności od rozwiązań przyjętych przez sprzedawcę w zasadach (polityce) rachunkowości, otrzymana przedpłata – w kwocie netto (bez obciążeń publicznoprawnych) może być również ujęta w księgach rachunkowych jako rozliczenia międzyokresowe przychodów (por. przykład nr 2).
Przekazanie przedpłaty odbiorca ujmuje w księgach rachunkowych jako należność od sprzedawcy, równą kwocie środków pieniężnych faktycznie przekazanych sprzedawcy i obejmującą – jak to opisano w punktach a) i b) powyżej – część wartości (ceny) świadczenia, które ma być wykonane przez sprzedawcę oraz kwotę obciążeń publicznoprawnych związanych ze świadczeniem bądź jedynie część wartości (ceny) przyszłego świadczenia (por. przykład nr 2).
Rodzaj dowodu księgowego dokumentującego otrzymanie/przekazanie przedpłaty w praktyce determinują przepisy prawa podatkowego. Może być to np. faktura zaliczkowa, paragon fiskalny, rachunek, wyciąg bankowy, dokument potwierdzający przyjęcie gotówki do kasy.
Rozrachunki w walucie obcej
Zobowiązanie wobec odbiorcy z tytułu przedpłaty otrzymanej w walucie obcej, na dzień ujęcia w księgach rachunkowych sprzedawca przelicza na walutę polską odpowiednio po kursie:
a) średnim NBP waluty obcej z dnia poprzedzającego dzień wpływu przedpłaty – jeżeli wpłynęła ona na rachunek bankowy sprzedawcy prowadzony w walucie obcej lub została wpłacona do kasy walutowej,
b) kupna waluty obcej zastosowanym przez bank prowadzący rachunek sprzedawcy – jeżeli przedpłata w walucie obcej wpłynęła na rachunek bankowy sprzedawcy w walucie krajowej (jednostka sprzedała walutę obcą bankowi) (por. przykład nr 3).
Należność od sprzedawcy z tytułu przekazanej mu przedpłaty w walucie obcej, na dzień ujęcia w księgach rachunkowych odbiorca przelicza na walutę polską odpowiednio po:
a) kursie:
i. ustalonym zgodnie z przyjętą przez jednostkę metodą wyceny rozchodu waluty z rachunku bankowego w walucie obcej (zgodnie z art. 35 ust. 8 ustawy w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 1–3), lub
ii. średnim NBP waluty obcej z dnia poprzedzającego dzień przekazania przedpłaty,
w zależności od rozwiązań przyjętych przez odbiorcę w zasadach (polityce) rachunkowości – jeżeli przedpłata została przekazana z rachunku bankowego jednostki w walucie obcej,
b) kursie:
i. ustalonym zgodnie z przyjętą przez jednostkę metodą wyceny rozchodu waluty z kasy walutowej (zgodnie z art. 35 ust. 8 ustawy w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 1–3), lub
ii. średnim NBP waluty obcej z dnia poprzedzającego dzień przekazania przedpłaty,
w zależności od rozwiązań przyjętych przez odbiorcę w zasadach (polityce) rachunkowości – jeżeli przedpłata została przekazana z kasy walutowej,
c) kursie sprzedaży waluty obcej zastosowanym przez bank prowadzący rachunek jednostki – jeżeli przedpłata w walucie obcej została przekazana z rachunku bankowego jednostki w walucie polskiej (jednostka zakupiła walutę obcą w banku).
Należności od sprzedawcy z tytułu przekazanej mu przedpłaty w walucie obcej na poczet pozyskania składnika rzeczowych aktywów trwałych – zgodnie z KSR 11 Środki trwałe (pkt. 6.18) – odbiorca nie przelicza ponownie na walutę polską ani na dzień bilansowy, ani na dzień przeprowadzenia transakcji zakupu-sprzedaży, na poczet której nastąpiła przedpłata.
Zasadę tę stosuje się również – per analogiam – do:
a) należności z tytułu przekazanych przedpłat w walucie obcej na poczet pozyskania składnika wartości niematerialnej i prawnej, składnika zapasów oraz wykonania usług,
b) zobowiązań wobec odbiorcy z tytułu przedpłat otrzymanych w walucie obcej na poczet wykonania wymienionych powyżej świadczeń.
6.2. Zmniejszenia ceny (rabaty)
Rozrachunki w walucie polskiej
Z punktu widzenia momentu ujęcia rabatów w księgach rachunkowych i tym samym ich wpływu na wartość rozrachunków z kontrahentami, dzielą się one na:
a) rabaty transakcyjne – udzielane odbiorcy w momencie sprzedaży dóbr lub usług.
Korygują one „na bieżąco" cenę sprzedaży/zakupu i są uwzględniane w dokumencie pierwotnym (fakturze, paragonie, rachunku) wystawianym w związku z transakcją. Zarówno sprzedawca, jak i nabywca wprowadzają do ksiąg rachunkowych należności i zobowiązania z tytułu sprzedaży dobra lub usługi już pomniejszone o przyznany rabat.
b) rabaty potransakcyjne – udzielane odbiorcy po spełnieniu przez niego określonych warunków (np. zakup w danym okresie ustalonej minimalnej liczby dóbr lub usług) lub zaistnieniu określonych okoliczności (np. uszkodzenie dóbr w transporcie, uznanie złożonej przez odbiorcę reklamacji).
Przyznanie tego rodzaju rabatu sprzedawca dokumentuje dowodem korygującym i zmniejsza początkową wartość należności lub zobowiązania w swoich księgach rachunkowych. Przyznanie rabatu potransakcyjnego może również powodować powstanie:
u sprzedawcy – zobowiązania wobec nabywcy,
u nabywcy – należności od dostawcy,
gdy pierwotna należność/zobowiązanie zostały już spłacone.
c) prerabaty (określane też mianem „premii z góry") – udzielane odbiorcy przed spełnieniem przez niego określonych warunków, które uzasadniają przyznanie rabatu. Sprzedawca udziela wstępnego rabatu już przy pierwszych zakupach dokonanych w danym okresie rozliczeniowym (np. miesiącu, kwartale, półroczu), zanim jeszcze ilość lub wartość nabytych przez odbiorcę dóbr lub usług osiągnie uzgodnioną w umowie minimalną wielkość dla danego okresu rozliczeniowego. Umowa zakupu-sprzedaży określa również terminy, w których następuje rozliczenie rabatu, tj. porównanie ilości lub wartości faktycznie dokonanych przez odbiorcę zakupów z ich minimalną wielkością warunkującą przyznanie rabatu. W przypadku, gdy kontrahentowi nie udało się osiągnąć minimalnej wielkości zakupów, kwota otrzymanego rabatu (lub jej część) podlega zwrotowi sprzedawcy.
Sprzedawca dokumentuje każdą sprzedaż dóbr lub usług w okresie rozliczeniowym. Jeżeli sprzedawca i nabywca mają podstawę oczekiwać, że umowne warunki uprawniające do przyznania prerabatu zostaną spełnione (może to wynikać np. z postanowień umowy lub doświadczeń z dotychczasowej współpracy), określają wielkość prerabatu przypadającego na daną transakcję i na tej podstawie na bieżąco korygują wartość rozrachunków. Dokument potwierdzający przyznanie rabatu (dokument korygujący) sprzedawca wystawia w dniu rozliczenia udzielonego rabatu. Dopiero wówczas posiada informację, czy odbiorca spełnił warunki przyznania rabatu (por. przykład nr 4).
Ostateczne rozliczenie rabatu potransakcyjnego lub prerabatu z tytułu dokonanych w danym roku obrotowym transakcji zakupu-sprzedaży objętych rabatem może nastąpić po dniu bilansowym. Wówczas, ujęcie w księgach rachunkowych rozliczenia rabatu będzie zależeć od tego, czy nastąpiło ono:
a) przed sporządzeniem sprawozdania finansowego – jednostka skoryguje wartość należności lub zobowiązania w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, w którym przeprowadziła transakcje zakupu-sprzedaży objęte rabatem,
b) po sporządzeniu sprawozdania finansowego, ale przed jego zatwierdzeniem – jednostka skoryguje wartość należności lub zobowiązania w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, w którym przeprowadziła transakcje zakupu-sprzedaży objęte rabatem i zmieni sprawozdanie finansowe za ten rok obrotowy, jeżeli uzna, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy, że kwota rabatu ma istotny wpływ na sprawozdanie finansowe; w przypadku, gdy jednostka uzna kwotę rabatu za nieistotną z punktu widzenia sprawozdania finansowego skoryguje wartość należności lub zobowiązania w księgach rachunkowych roku obrotowego, w którym nastąpiło ostateczne rozliczenie rabatu,
c) po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego – jednostka, zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy skoryguje wartość należności lub zobowiązania w księgach rachunkowych roku obrotowego, w którym nastąpiło ostateczne rozliczenie rabatu.
Szczególnym rodzajem rabatu jest skonto, kiedy to otrzymanie przez odbiorcę opustu od ceny zależy wyłącznie od tego, czy dokona on płatności odpowiednio wcześnie przed terminem wymagalności (terminem zapłaty) ustalonym dla danej transakcji. Zasady korzystania ze skonta są zazwyczaj wskazane na dokumencie (faktura, rachunek) potwierdzającym sprzedaż/zakup dobra lub usługi.
Odbiorca nie ma obowiązku wcześniejszej spłaty swojego zobowiązania. Otrzymuje jedynie prawo do obniżenia ceny, jeżeli dokona płatności w określonym czasie przed terminem zapłaty.
Jeżeli sprzedawca i odbiorca mają podstawę oczekiwać, że warunek uprawniający do skorzystania ze skonta zostanie spełniony (może to wynikać np. z postanowień umowy lub doświadczeń z dotychczasowej współpracy), określają wielkość skonta przypadającego na daną transakcję i na tej podstawie na bieżąco korygują wartość rozrachunków.
W przeciwnym przypadku, strony transakcji zakupu-sprzedaży w momencie jej zawarcia ujmują w księgach rachunkowych odpowiednio należność lub zobowiązanie w pełnej kwocie faktury/rachunku, bez uwzględniania skonta. Gdy warunki skorzystania ze skonta zostały przez odbiorcę spełnione, wówczas – na podstawie wystawionego przez sprzedawcę dokumentu korygującego – obydwie strony transakcji zmniejszają wartość swoich rozrachunków w księgach rachunkowych.
Rozrachunki w walucie obcej
a) Rabaty transakcyjne w walucie obcej są uwzględniane w kwocie należności/zobowiązania z tytułu sprzedaży dobra lub usługi i nie wymagają odrębnego przeliczenia na walutę polską.
b) Rabaty potransakcyjne w walucie obcej korygują początkową wartość należności lub zobowiązania w walucie obcej z tytułu sprzedaży dobra lub usługi. Oznacza to de facto częściowe rozliczenie rozrachunków z kontrahentami, które nie powoduje przepływu środków pieniężnych pomiędzy nimi. Stąd jednostka przelicza na walutę polską kwotę udzielonego/otrzymanego rabatu w walucie obcej stosując kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień udzielenia/otrzymania rabatu.
Kurs waluty obcej zastosowany przez jednostkę do przeliczenia kwoty udzielonego/otrzymanego rabatu w walucie obcej różni się zazwyczaj od kursu, po którym jednostka przeliczyła na walutę polską pierwotną należność lub zobowiązanie z tytułu sprzedaży dobra lub usługi. Dlatego jednostka ustala różnice kursowe od tej części należności lub zobowiązania, która w walucie obcej odpowiada kwocie udzielonego/przyznanego rabatu. Różnice kursowe jednostka ujmuje odpowiednio jako przychody lub koszty finansowe, bądź – w przypadkach wskazanych w ustawie – zalicza do kosztu wytworzenia produktów, ceny nabycia towarów, ceny nabycia lub kosztu wytworzenia środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych.
c) W przypadku korzystania przez kontrahentów z prerabatu, jednostka przelicza na walutę polską rabaty w walucie obcej udzielane/otrzymywane już przy pierwszych transakcjach zakupu-sprzedaży dokonanych w danym okresie rozliczeniowym, stosując zasady opisane w punkcie (b).
Z kolei transakcję zwrotu sprzedawcy kwoty nadmiernego rabatu w walucie obcej (gdy w dniu rozliczenia nabywcy nie udało się osiągnąć minimalnej wielkości zakupów, uprawniającej do otrzymania rabatu), strony transakcji przeliczają na walutę polską stosując zasady opisane w punkcie 7.1. Stanowiska /Rozliczenie środkami pieniężnymi/Rozrachunki w walucie obcej.
6.3. Odsetki
Rozrachunki w walucie polskiej
Zasady naliczania odsetek z tytułu transakcji zakupu-sprzedaży regulują przepisy k.c. oraz ustawy o terminach zapłaty.
Sprzedawca może domagać się od odbiorcy:
a) odsetek ustawowych – gdy termin płatności przewidziany w umowie zakupu-sprzedaży jest stosunkowo długi, tj. przekracza termin płatności zwyczajowo stosowany dla danego rodzaju transakcji lub przewidziany przepisami prawa. W przypadku transakcji handlowej odsetki przysługują sprzedawcy po 30 dniach liczonych od dnia spełnienia świadczenia i doręczenia odbiorcy dokumentu potwierdzającego dostawę dobra lub wykonanie usługi (faktury lub rachunku), do dnia zapłaty, ale nie dłużej niż do dnia wymagalności zapłaty (ustawa o terminach zapłaty, art. 5). Wysokość odsetek równa się stopie referencyjnej NBP podwyższonej o 3,5 punktów procentowych, chyba że w umowie ustalono je w innej wysokości – wówczas określa się je mianem odsetek umownych (art. 359 par. 2 k.c.) 6) .
b) odsetek ustawowych za opóźnienie – gdy osoba fizyczna lub inny podmiot niewymieniony w ustawie o terminach zapłaty, będąca stroną umowy zakupu-sprzedaży opóźnia się z zapłatą; przy tym nie ma znaczenia, czy sprzedawca poniósł z tytułu opóźnienia w zapłacie szkodę oraz że opóźnienie było spowodowane okolicznościami, za które osoba fizyczna nie ponosi odpowiedzialności. Za czas opóźnienia w zapłacie sprzedawca ma prawo naliczyć odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej stopie referencyjnej NBP podwyższonej o 5,5 punktów procentowych, chyba że w umowie ustalono je w innej wysokości (art. 481 par. 1–2 4 k.c.).
c) odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych – gdy odbiorca (podmiot, o którym mowa w ustawie o terminach zapłaty) opóźnia się z zapłatą; przy tym nie ma znaczenia, czy sprzedawca poniósł z tytułu opóźnienia w zapłacie szkodę oraz że opóźnienie było spowodowane okolicznościami, za które odbiorca nie ponosi odpowiedzialności.
Jeżeli sprzedawca spełnił świadczenie wynikające z umowy i nie otrzymał zapłaty w terminie wskazanym w umowie, wówczas odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych przysługują mu od dnia wymagalności zapłaty do dnia otrzymania płatności (ustawa o terminach zapłaty, art. 7). Ich wysokość równa się stopie referencyjnej NBP podwyższonej o 8 punktów procentowych, chyba że w umowie ustalono je w innej wysokości.
6) Kodeks cywilny określa maksymalną wysokość odsetek ustawowych (por. art. 359, par. 2 1 ).
Jeżeli termin płatności nie został ustalony w umowie odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych przysługują sprzedawcy (bez wezwania) po upływie 30 dni liczonych od dnia spełnienia przez niego świadczenia do dnia zapłaty 7) .
W przypadku podjęcia decyzji o naliczeniu odsetek od należności sprzedawca wystawia odbiorcy notę księgową (notę odsetkową). Na jej podstawie ujmuje w księgach rachunkowych naliczone odsetki, jako należność od odbiorcy i przychody finansowe. Podstawą do ujęcia odsetek może być również dokument przekazany odbiorcy w związku z inwentaryzacją należności metodą potwierdzenia (uzgodnienia) sald.
Jeżeli odbiorca kwestionuje zobowiązanie z tytułu odsetek (w całości lub części), bądź zalega z jego płatnością, a sprzedawca sam ocenia, że odzyskanie odsetek nie jest pewne, szacuje prawdopodobieństwo ich odzyskania i dokonuje odpisu aktualizującego ich wartość. Przy ustalaniu wysokości odpisu aktualizującego stosuje się ustawę (art. 35b) oraz postanowienia KSR Nr 4 Utrata wartości aktywów.
Odpis aktualizujący wartość należności z tytułu odsetek obciąża koszty finansowe jednostki.
Nabywca, który nie kwestionuje odsetek naliczonych przez sprzedawcę, na podstawie otrzymanej od niego noty odsetkowej lub dokumentu służącego inwentaryzacji drogą potwierdzenia sald, ujmuje w księgach rachunkowych zobowiązanie wobec sprzedawcy z tytułu odsetek oraz obciąża nimi koszty finansowe. Na dzień wyceny zobowiązania w kwocie wymaganej zapłaty (np. na dzień bilansowy) nabywca ujmuje w księgach rachunkowych odsetki nawet, jeżeli nie otrzymał dokumentu od sprzedawcy, ale zalega z płatnością, a przyjętą przez sprzedawcę praktyką jest naliczanie odsetek za opóźnienie.
Jeżeli sprzedawca spełnił świadczenie wynikające z umowy i nie otrzymał zapłaty w terminie wskazanym w umowie, wówczas poza odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, ma prawo obciążyć nabywcę równowartością kwoty 40 euro, jako rekompensaty za koszty odzyskiwania należności (art. 10 ustawy o terminach zapłaty).
Rekompensata nie zależy od rzeczywistych kosztów, jakie ponosi sprzedawca w celu odzyskania należności z transakcji handlowej (na jej wysokość nie wpływa ani kwota, ani rodzaj ponoszonych kosztów). Sprzedawca nie ma obowiązku wykazania, że koszty te poniósł. Sprzedawca ma również prawo domagać się od nabywcy zwrotu poniesionych kosztów odzyskiwania należności, jeżeli przekroczyły one równowartość 40 euro, pod warunkiem uzasadnienia ich wysokości.
W celu określenia wysokości rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w walucie krajowej, sprzedawca przelicza kwotę 40 euro według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne (zapłata) stało się wymagalne. Jeżeli, np. należność stała się wymagalna w kwietniu 2019 r., sprzedawca przyjmie do przeliczenia średni kurs euro ogłoszony przez NBP ostatniego dnia roboczego marca 2019 r.
Sprzedawca ujmuje w księgach rachunkowych rekompensatę za koszty odzyskiwania należności, którą obciążył odbiorcę, jako należność od odbiorcy oraz pozostałe przychody operacyjne. W przypadku wątpliwości, co do pewności uzyskania rekompensaty, sprzedawca dokonuje odpisu aktualizującego, który obciąża pozostałe koszty operacyjne. Przy ustalaniu wysokości odpisu aktualizującego stosuje się przepisy ustawy (art. 35b) oraz postanowienia KSR Nr 4 Utrata wartości aktywów.
W przypadku transakcji handlowych, dla których strony przewidziały wykonanie płatności w częściach (ratach), prawo do odsetek, rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, zwrotu poniesionych kosztów odzyskiwania należności przysługuje sprzedawcy w stosunku do każdej niezapłaconej przez nabywcę części (raty).
Rozrachunki w walucie obcej
Odsetki naliczone przez jednostkę lub przez jej kontrahenta w walucie obcej, na dzień ich ujęcia w księgach rachunkowych jednostka przelicza na walutę polską po kursie średnim ogłoszonym dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień naliczenia odsetek (zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy).
7) Ustawa o terminach zapłaty odrębnie reguluje zasady ustalania odsetek w przypadku, gdy stroną umowy jest podmiot publiczny.
6.4. Kary umowne
Rozrachunki w walucie polskiej
W celu zwiększenia bezpieczeństwa wykonania umowy oraz zapewnienia sobie rekompensaty (odszkodowania) na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania świadczenia wynikającego z umowy, nabywca może określić w umowie kary umowne.
Kary umowne mają zastosowanie jedynie do zobowiązań niepieniężnych, to jest takich, których wykonanie polega na przekazaniu dobra i/lub wykonaniu usługi. Nabywca może (o ile umowa to przewiduje) żądać od sprzedawcy kary umownej, np. w przypadku opóźnienia w przekazaniu dóbr, przekazaniu dóbr posiadających wady i usterki, niezgodnych ze specyfikacją techniczną przewidzianą umową, z tytułu niewłaściwego wykonania usług bądź wykonania usług z opóźnieniem.
W niektórych przypadkach umowa zakupu-sprzedaży może też przewidywać kary umowne przysługujące sprzedawcy za nienależyte postępowanie nabywcy (np. niedostarczenie w terminie dokumentacji budowy).
Kara umowna nie może być naliczona za opóźnienie w zapłacie. W tym przypadku sprzedawca wykorzystuje instytucję odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie.
Kara umowna może być określona w umowie wartościowo lub procentowo, a jej wysokość nie zależy od wysokości szkody poniesionej przez nabywcę.
W przypadku podjęcia decyzji o naliczeniu kary umownej nabywca wystawia sprzedawcy notę księgową. Na jej podstawie, pod datą wystawienia noty ujmuje w księgach rachunkowych karę umowną, jako należność od sprzedawcy i pozostałe przychody operacyjne.
Jeżeli sprzedawca kwestionuje karę umowną (w całości lub części), bądź zalega z jej płatnością, a nabywca ocenia, że odzyskanie należności nie jest pewne, szacuje prawdopodobieństwo jej odzyskania i dokonuje odpisu aktualizującego kwotę należności. Przy ustalaniu wysokości odpisu aktualizującego stosuje się przepisy ustawy (art. 35b) oraz postanowienia KSR Nr 4 Utrata wartości aktywów.
Jeżeli sprzedawca nie kwestionuje naliczonej mu kary umownej ujmuje ją jako zobowiązanie wobec nabywcy i obciąża pozostałe koszty operacyjne bądź – zgodnie z postanowieniami KSR 3 Niezakończone roboty budowlane (pkt. 6.6) – koryguje przychody.
Rozrachunki w walucie obcej
W przypadku, gdy kara umowna została przez nabywcę lub sprzedawcę naliczona w walucie obcej, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy przelicza się ją na dzień ujęcia w księgach rachunkowych na walutę polską po kursie średnim ogłoszonym dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień naliczenia kary (dzień wystawienia noty lub dowodu wewnętrznego).
7. Wycena rozrachunków z kontrahentami na dzień rozliczenia (uregulowania) należności/zobowiązań
Rozliczenie (uregulowanie) rozrachunków z kontrahentem powoduje ich wyłączenie (wyksięgowanie) z ksiąg rachunkowych jednostki. Może ono przyjąć różne formy, w zależności od postanowień umowy zakupu-sprzedaży, bądź uzgodnień między kontrahentami. Uregulowanie należności/zobowiązania może nastąpić m.in. środkami pieniężnymi (zapłata), w naturze (przekazanie innego składnika majątkowego lub wyświadczenie usługi), drogą kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań.
Na dzień rozliczenia jednostka wycenia rozrachunki z kontrahentami w kwocie wymaganej zapłaty.
7.1. Rozliczenie środkami pieniężnymi
Rozrachunki w walucie polskiej
Zapłata, czyli przekazanie środków pieniężnych jednostce, która wykonała świadczenie wynikające z umowy zakupu-sprzedaży, jest najczęstszą formą regulowania rozrachunków. Zapłata może nastąpić w gotówce lub bezgotówkowo – przelewem na rachunek bankowy sprzedawcy.
W przypadku płatności w gotówce kontrahenci muszą brać pod uwagę ograniczenia kwotowe nałożone przepisami prawa na tę formę regulowania rozrachunków.
Sprzedawca/nabywca ujmuje w księgach rachunkowych otrzymanie/przekazanie płatności z tytułu uregulowania rozrachunków na podstawie wyciągu z rachunku bankowego lub dokumentu potwierdzającego przyjęcie/przekazanie gotówki do kasy.
Rozrachunki w walucie obcej
Kurs waluty obcej, który jednostka stosuje do przeliczenia na walutę polską spłaty należności lub zobowiązania w walucie obcej zależy od tego, czy w momencie otrzymania/przekazania płatności nastąpiła faktyczna (rzeczywista) wymiana jednej waluty na inną (przewalutowanie) tj. czy miały miejsce sprzedaż lub zakup waluty obcej.
Spłatę należności przez nabywcę sprzedawca przelicza na walutę polską na dzień jej ujęcia w księgach rachunkowych odpowiednio po kursie:
a) średnim ogłoszonym dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień otrzymania płatności, jeżeli płatność w walucie obcej nastąpiła na rachunek bankowy sprzedawcy w tej walucie obcej lub do kasy walutowej,
b) kupna waluty obcej, zastosowanym przez bank prowadzący rachunek bankowy sprzedawcy – jeżeli płatność w walucie obcej nastąpiła na jego rachunek bankowy w walucie polskiej (jednostka sprzedała walutę obcą bankowi).
Spłatę zobowiązania wobec sprzedawcy, nabywca przelicza na walutę polską na dzień jej ujęcia w księgach rachunkowych odpowiednio po kursie:
a) po którym waluta obca została przeliczona w momencie jej wpływu na rachunek bankowy nabywcy w walucie obcej – jeżeli spłaca zobowiązanie ze swojego rachunku bankowego w walucie obcej; kurs ten ustala zgodnie z przyjętą przez niego metodą wyceny rozchodu waluty obcej (zgodnie z art. 35 ust. 8 ustawy, w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 1–3),
b) po którym waluta obca została przeliczona w momencie jej wpływu do kasy walutowej nabywcy – jeżeli spłaca zobowiązanie gotówką z kasy walutowej; kurs ten ustala zgodnie z przyjętą przez niego metodą wyceny rozchodu waluty obcej (zgodnie z art. 35 ust. 8 ustawy, w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 1–3),
c) sprzedaży waluty obcej zastosowanym przez bank prowadzący rachunek nabywcy – jeżeli dokonał spłaty zobowiązania środkami z rachunku bankowego w walucie polskiej (jednostka zakupiła walutę obcą w banku).
Zazwyczaj kurs waluty obcej zastosowany do przeliczenia na walutę polską spłaty należności lub zobowiązania różni się od kursu waluty obcej, po którym jednostka przeliczyła na walutę polską należność lub zobowiązanie w walucie obcej na moment ich powstania (ujęcia w księgach rachunkowych) lub na dzień bilansowy. W konsekwencji w momencie rozliczenia rozrachunków w walucie obcej powstają różnice kursowe:
a) dodatnie:
dotyczące należności – gdy kurs waluty obcej na dzień spłaty należności jest wyższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy,
dotyczące zobowiązań – gdy kurs waluty obcej na dzień spłaty zobowiązania jest niższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy,
b) ujemne:
dotyczące należności – gdy kurs waluty obcej na dzień spłaty należności jest niższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy,
dotyczące zobowiązań – gdy kurs waluty obcej na dzień spłaty zobowiązania jest wyższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy.
Jednostka ujmuje różnice kursowe w księgach rachunkowych jako przychody lub koszty finansowe, bądź – w przypadkach wskazanych w ustawie – zalicza je do kosztu wytworzenia produktów, ceny nabycia towarów, ceny nabycia lub kosztu wytworzenia środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych. Nie kompensuje się różnic kursowych dodatnich z ujemnymi w ewidencji księgowej.
7.2. Rozliczenie w dobrach lub usługach
Rozrachunki w walucie polskiej
W przypadku uregulowania rozrachunków z tytułu transakcji zakupu-sprzedaży w dobrach lub usługach, nabywca przekazuje sprzedawcy składnik majątkowy (inny niż przedmiot transakcji) lub świadczy na jego rzecz usługę.
Sprzedawca wyłącza (wyksięgowuje) z ksiąg rachunkowych należność od nabywcy i ujmuje w księgach rachunkowych transakcję nabycia nowego dobra lub usługi.
Z kolei, nabywca:
wyłącza (wyksięgowuje) z ksiąg rachunkowych zobowiązanie wobec sprzedawcy, a także przekazane sprzedawcy dobro, oraz
ujmuje przychód z tytułu sprzedaży dobra lub wykonanej na rzecz sprzedawcy usługi.
Ewentualna różnica pomiędzy wartością rozrachunków a wartością przekazanego dobra lub wykonanej usługi jest zazwyczaj wyrównywana przez jednego z kontrahentów w środkach pieniężnych (por. przykład 5).
W sytuacji wystąpienia transakcji spełniającej warunki zamiany składnika aktywów niepieniężnych na inny składnik aktywów niepieniężnych lub usługę, jednostka kieruje się postanowieniami Stanowiska KSR w sprawie ujęcia transakcji zamiany składnika aktywów niepieniężnych na inny składnik aktywów niepieniężnych.
Rozrachunki w walucie obcej
Uregulowanie w dobrach lub usługach rozrachunków w walutach obcych z tytułu transakcji zakupusprzedaży nie powoduje powstania różnic kursowych.
Jednostka przelicza na walutę polską uregulowanie należności lub zobowiązania w walucie obcej po kursie, po którym przeliczyła należność lub zobowiązanie na moment ich początkowego ujęcia w księgach rachunkowych.
7.3. Rozliczenie w drodze kompensaty
Rozrachunki w walucie polskiej
Jednostka może potrącić należność od kontrahenta z zobowiązania wobec niego, jeżeli zostały spełnione warunki przewidziane w k.c. (art. 498) dla rozliczenia w formie kompensaty bądź zasady kompensaty zostały ustalone w umowie zakupu-sprzedaży (kompensata umowna).
Zgodnie z przepisami k.c., kompensata wzajemnych wierzytelności jednostki i jej kontrahenta (należności i zobowiązań) może nastąpić, gdy przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Jednostka potrąca wierzytelność składając kontrahentowi oświadczenie o kompensacie; zgoda kontrahenta nie jest wymagana.
Z kolei w przypadku kompensaty umownej, umowa pomiędzy kontrahentami powinna przewidywać, które wierzytelności podlegają potrąceniu, na jaką datę oraz sposób rozliczenia między kontrahentami ewentualnej nadwyżki jednej wierzytelności nad drugą.
W księgach rachunkowych ewidencja kompensaty następuje w obrębie rozrachunków z kontrahentami. Jednostka wyksięgowuje należność od kontrahenta w korespondencji z zobowiązaniem wobec niego (por. przykład 6).
Rozrachunki w walucie obcej
Jednostka może dokonać kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań z kontrahentem również wówczas, gdy są one wyrażone:
a) w tej samej walucie obcej,
b) jedno z nich (należność lub zobowiązanie) – w walucie polskiej, natomiast drugie – (należność lub zobowiązanie) w walucie obcej,
c) w dwóch różnych walutach obcych.
W przypadkach kompensaty nie dochodzi do przepływu środków pieniężnych pomiędzy kontrahentami, a zatem nie następuje faktyczna (rzeczywista) wymiana jednej waluty na inną. Powoduje to, że jednostka przelicza na walutę polską podlegające kompensacie rozrachunki w walucie obcej stosując kurs średni ogłoszony dla danej waluty (walut) przez NBP z dnia poprzedzającego dzień dokonania kompensaty.
Na dzień dokonania kompensaty zazwyczaj występują różnice kursowe spowodowane zastosowaniem przez jednostkę różnych kursów waluty obcej do przeliczenia należności i zobowiązań w walutach obcych na dzień ich powstania (lub na dzień bilansowy) oraz na dzień kompensaty.
Jednostka ujmuje powstałe różnice kursowe w księgach rachunkowych tak samo, jak różnice kursowe powstałe przy rozliczeniu rozrachunków drogą zapłaty (por. przykład 6).
8. Inwentaryzacja rozrachunków z kontrahentami
Inwentaryzacja rozrachunków w walucie polskiej
W myśl art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy jednostka inwentaryzuje rozrachunki z kontrahentami drogą uzyskania od nich potwierdzenia prawidłowości wykazanego w księgach rachunkowych stanu rozrachunków oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic (inwentaryzacja metodą potwierdzenia sald).
Ustawa nakłada na jednostkę obowiązek inwentaryzacji rozrachunków drogą potwierdzenia sald jedynie do należności od kontrahentów. W tym celu, jednostka jako wierzyciel inicjuje uzgodnienie salda należności, natomiast dłużnik potwierdza zgodność kwot bądź wskazuje rozbieżności. W przypadku zobowiązań jednostki inicjatywa uzgodnienia pozostaje po stronie jej kontrahentów (wierzycieli). Jednostka może jednak wystąpić do kontrahenta o potwierdzenie sald swoich zobowiązań (np. w przypadku, gdy widzi potrzebę zweryfikowania kwot zobowiązań).
Jednostka nie inwentaryzuje drogą potwierdzenia sald należności:
spornych i wątpliwych,
od osób nieprowadzących ksiąg rachunkowych,
z tytułów publicznoprawnych.
Należności takie jednostka inwentaryzuje drogą porównania danych ujętych w księgach rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji ich wartości (art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy).
Zobowiązania wobec kontrahentów jednostka inwentaryzuje drogą porównania danych ujętych w księgach rachunkowych z odpowiednimi dokumentami, w tym przesłanymi przez kontrahenta i weryfikacji ich wartości (art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy).
Przed rozpoczęciem procedury potwierdzenia sald rozrachunków z kontrahentami jednostka dokonuje przeglądu sald w celu określenia statusu rozrachunków na dzień uzgodnienia (należności nieściągalne, przedawnione, umorzone, przeterminowane – w podziale na terminy opóźnienia, sporne, dochodzone na drodze sądowej).
Jednostka potwierdza z kontrahentem kwotę wymaganej zapłaty należności, ustaloną zgodnie z pkt 5 Stanowiska, tj. należność główną oraz naliczone na dzień uzgodnienia: odsetki (umowne, ustawowe, za opóźnienie), kary umowne, zasądzone koszty postępowania sądowego.
W celu uzyskania od kontrahenta potwierdzenia, że uznaje on kwotę wymaganej zapłaty należności, jednostka wysyła do niego dwa egzemplarze pisma (wezwania do potwierdzenia wysokości salda), informującego o wysokości i składowych salda należności, z prośbą o jego potwierdzenie przez odesłanie do jednostki jednego egzemplarza pisma podpisanego przez osobę upoważnioną przez kontrahenta. W przypadku stwierdzenia przez kontrahenta różnic w wysokości salda należności lub jego składowych, specyfikuje je on na egzemplarzu, który zwrotnie przesyła do jednostki.
Wezwanie do potwierdzenia wysokości salda oraz odpowiedź na nie mogą być wymienione pomiędzy kontrahentami drogą elektroniczną (np. w postaci wiadomości e-mail), jeżeli ta forma potwierdzania stanu wzajemnych rozrachunków została przez nich uzgodniona, a przekazane informacje zostaną odpowiednio uwierzytelnione.
Jednostka uzgadnia z kontrahentem również salda zerowe należności, jeżeli w ciągu roku obrotowego wystąpiły istotne pod względem częstotliwości lub kwot obroty z tym kontrahentem.
Zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 1 ustawy jednostka może przeprowadzić inwentaryzację należności drogą potwierdzenia sald na dowolny dzień w okresie 3 miesięcy przed końcem roku obrotowego i 15 dni następnego roku obrotowego.
Jeżeli we wskazanym przez jednostkę terminie kontrahent nie potwierdzi salda należności w sposób opisany powyżej, a jednostka uzna, że saldo nie może być potwierdzone z przyczyn uzasadnionych, przeprowadza inwentaryzację niepotwierdzonego salda metodą porównania danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji ich wartości (art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy).
Ustawa nie przewiduje stosowania przez jednostkę tzw. milczącego potwierdzenia salda, to jest zamieszczania na wezwaniu do potwierdzenia wysokości salda, że brak odpowiedzi ze strony kontrahenta w terminie wskazanym w wezwaniu zostanie uznany za potwierdzenie kwoty należności wyspecyfikowanej na wezwaniu. Innymi słowy, brak odpowiedzi kontrahenta na wezwanie do potwierdzenia wysokości salda, nawet, gdy jednostka zamieściła na wezwaniu opisaną powyżej klauzulę oznacza, że saldo rozrachunków nie zostało potwierdzone.
W wyniku przeprowadzonego uzgodnienia stanu rozrachunków z kontrahentami mogą wystąpić różnice pomiędzy kwotami figurującymi w księgach rachunkowych jednostki a kwotami wskazanymi przez kontrahenta. Różnice te jednostka wyjaśnia, ustalając przyczyny ich powstania, sposób ich rozliczenia oraz ujmuje je – jeżeli uznaje korekty salda za zasadne – w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, którego inwentaryzacja dotyczy.
Inwentaryzacja rozrachunków w walucie obcej
Jednostka inwentaryzuje rozrachunki z kontrahentami zagranicznymi według tych samych zasad, co rozrachunki w walucie polskiej, przy czym uzgodnienie sald odbywa się w walucie obcej.
9. Prezentacja rozrachunków w sprawozdaniu finansowym
Prezentacja rozrachunków z kontrahentami w sprawozdaniu finansowym zależy od tego, który załącznik do ustawy stanowi dla jednostki podstawę sporządzenia sprawozdania finansowego.
Wykazując informację o rozrachunkach z kontrahentami w sprawozdaniu finansowym jednostka kieruje się postanowieniami załączników do ustawy: nr 1, 4, 5 lub 6, które określają minimalny zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym, a także postanowieniami poszczególnych KSR (np. KSR Nr 1 Rachunek przepływów pieniężnych, KSR Nr 4 Utrata wartości aktywów) oraz Stanowisk.
Jednostka sporządzająca sprawozdanie finansowe zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy prezentuje należności od kontrahentów w następujących pozycjach aktywów bilansu:
a) bezsporne należności z tytułu sprzedaży towarów, wyrobów gotowych, usług i materiałów – jako Należności z tytułu dostaw i usług, w ramach Należności krótkoterminowych, bez względu na termin ich wymagalności (odpowiednio poz. B.II.1a, B.II.2a, B.II.3a bilansu); przy czym oddzielnie prezentuje kwotę należności, która stanie się wymagalna w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego, a oddzielnie kwotę o terminie spłaty powyżej 12 miesięcy,
b) należności z tytułu sprzedaży składników wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowych aktywów trwałych – jako:
Należności długoterminowe (odpowiednio poz. A.III.1, A.III.2, A.III.3 bilansu) – jeżeli termin ich wymagalności przekracza 12 miesięcy; przy czym jednostka bierze pod uwagę pierwotny termin ich wymagalności, a nie okres opóźnienia w spłacie,
Inne w ramach Należności krótkoterminowych (odpowiednio poz. B.II.1b, B.II.2b, B.II.3c bilansu) – jeżeli termin ich wymagalności nie przekracza 12 miesięcy,
c) należności z tytułu naliczonych kar umownych, odsetek za opóźnienie w zapłacie, oraz należności sporne, ale niedochodzone na drodze sądowej – w tych samych pozycjach aktywów bilansu, co należność główna, którą powiększają,
d) należności ze wszystkich wymienionych powyżej tytułów, które jednostka na dzień bilansowy dochodzi na drodze sądowej lub arbitrażowej – jako Należności dochodzone na drodze sądowej w ramach Należności krótkoterminowych (poz. B.II.3d bilansu),
Jednostka prezentuje zobowiązania wobec kontrahentów w następujących pozycjach pasywów bilansu:
a) bezsporne zobowiązania z tytułu zakupu materiałów, towarów, wyrobów gotowych i usług – jako Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, w ramach Zobowiązań krótkoterminowych, bez względu na termin ich wymagalności (odpowiednio poz. B.III.1a, B.III.2a, B.III.3d bilansu); przy czym oddzielnie prezentuje kwotę zobowiązań, która stanie się wymagalna w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego, a oddzielnie kwotę o terminie spłaty powyżej 12 miesięcy,
b) zobowiązania z tytułu zakupu składników wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowych aktywów trwałych – jako:
Zobowiązania długoterminowe (odpowiednio poz. B.II.1, B.II.2, B.II.3e bilansu) – jeżeli termin ich wymagalności przekracza 12 miesięcy; przy czym jednostka bierze pod uwagę pierwotny termin ich wymagalności, a nie okres opóźnienia w spłacie,
Inne w ramach Zobowiązań krótkoterminowych (odpowiednio poz. B.III.1b, B.III.2b, B.III.3i bilansu) – jeżeli termin ich wymagalności nie przekracza 12 miesięcy,
c) zobowiązania z tytułu naliczonych kar umownych, odsetek za opóźnienie w zapłacie oraz zobowiązania sporne, ale niedochodzone na drodze sądowej – w tych samych pozycjach pasywów bilansu, co zobowiązanie główne, które powiększają,
d) zobowiązania ze wszystkich wymienionych powyżej tytułów, które są dochodzone od jednostki na dzień bilansowy na drodze sądowej lub arbitrażowej – jako Inne w ramach zobowiązań krótkoterminowych (poz. B.III.3i bilansu).
Jednostka wykazuje w bilansie rozrachunki z kontrahentami w kwotach ustalonych zgodnie z pkt 6 Stanowiska.
Nierozliczone na dzień bilansowy przedpłaty na dostawy i usługi są wykazywane w bilansie jednostki, która:
a) otrzymała przedpłatę – jako:
i. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, w ramach Zobowiązań krótkoterminowych, (odpowiednio poz. B.III.1a, B.III.2a) – w przypadku otrzymania przedpłaty od jednostki powiązanej lub od jednostki, w której jednostka sporządzająca sprawozdanie finansowe posiada zaangażowanie w kapitale,
ii. Zaliczki otrzymane na dostawy i usługi (poz. B.III.3e. pasywów bilansu) – w przypadku otrzymania przedpłaty od pozostałych jednostek,
iii. Inne w ramach Zobowiązań krótkoterminowych (odpowiednio poz. B.III.1b, B.III.2b, B.III.3i. pasywów bilansu) – jeżeli przedpłata dotyczy sprzedaży niezaliczanej do podstawowej działalności operacyjnej jednostki (sprzedaż niefinansowych aktywów trwałych);
b) przekazała przedpłatę na poczet:
dostawy dóbr – jako wyodrębnioną pozycję Zaliczki w ramach: wartości niematerialnych i prawnych (poz. A.I.4 aktywów bilansu), rzeczowych aktywów trwałych (poz. A.II.3 aktywów bilansu) lub zapasów (poz. B.I.5 aktywów bilansu) – w zależności od tego, zakupu którego składnika majątkowego dotyczy przekazana przedpłata,
świadczenia usług – jako wyodrębnioną pozycję Zaliczki w ramach zapasów (poz. B.I.5 aktywów bilansu).
Jednostka uzupełnia informację o rozrachunkach z kontrahentami w Dodatkowych informacjach i objaśnieniach, w szczególności w zakresie danych dotyczących odpisów aktualizujących wartość należności (zgodnie z ust. 1 pkt 7 Dodatkowych informacji i objaśnień w Załączniku nr 1 do ustawy) oraz podziału zobowiązań długoterminowych według pozostałego przewidywanego umową okresu spłaty (zgodnie z ust. 1 pkt 12 Dodatkowych informacji i objaśnień w Załączniku nr 1 do ustawy).
Jeżeli jest to uzasadnione wymogiem przedstawienia rzetelnego i jasnego obrazu sytuacji majątkowej i finansowej, jednostka rozważa zamieszczenie w Dodatkowych informacjach i objaśnieniach uzupełniających informacji o rozrachunkach z kontrahentami. Przykładowo może to być:
wartość brutto należności przeterminowanych w podziale na ich rodzaje oraz okresy przeterminowania stosowane wewnętrznie przez jednostkę w procesie zarządzania należnościami wraz z przypisanymi do nich odpisami aktualizującymi,
wartość brutto należności spornych wraz z przypisanymi do nich odpisami aktualizującymi,
wartość zobowiązań w kwocie wymaganej przez wierzyciela zapłaty, co do których toczy się postępowanie sądowe lub arbitrażowe,
wartość należności i zobowiązań w walutach obcych w podziale na poszczególne waluty obce (w walucie polskiej oraz walutach obcych) oraz wartość różnic kursowych z wyceny.
Jednostka sporządzająca sprawozdanie finansowe zgodnie z załącznikiem nr 5 do ustawy prezentuje należności od kontrahentów w następujących pozycjach aktywów bilansu:
a) bezsporne należności z tytułu sprzedaży towarów, wyrobów gotowych, usług i materiałów – jako Należności z tytułu dostaw i usług, w ramach Należności krótkoterminowych, bez względu na termin ich wymagalności (odpowiednio poz. B.II.a. bilansu); przy czym oddzielnie prezentuje kwotę należności, która stanie się wymagalna w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego, a oddzielnie kwotę o terminie spłaty powyżej 12 miesięcy.
b) należności z tytułu sprzedaży składników wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowych aktywów trwałych – łącznie z innymi rodzajami należności jako:
Należności długoterminowe (poz. A.III. bilansu) – jeżeli termin ich wymagalności przekracza 12 miesięcy; przy czym jednostka bierze pod uwagę pierwotny termin ich wymagalności, a nie okres opóźnienia w spłacie,
Należności krótkoterminowe (poz. B.II. bilansu) – jeżeli termin ich wymagalności nie przekracza 12 miesięcy,
c) należności z tytułu naliczonych kar umownych, odsetek za opóźnienie w zapłacie, oraz należności sporne, ale niedochodzone na drodze sądowej – w tych samych pozycjach aktywów bilansu, co należność główna, którą powiększają,
d) należności ze wszystkich wymienionych powyżej tytułów, które są dochodzone od jednostki na dzień bilansowy na drodze sądowej lub arbitrażowej – łącznie z innymi rodzajami należności jako Należności krótkoterminowe (poz. B.II. bilansu),
Jednostka prezentuje zobowiązania wobec kontrahentów w następujących pozycjach pasywów bilansu:
a) bezsporne zobowiązania z tytułu zakupu materiałów, towarów, wyrobów gotowych i usług – jako Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, w ramach Zobowiązań krótkoterminowych, bez względu na termin ich wymagalności (poz. B.III.b. bilansu); przy czym oddzielnie prezentuje kwotę zobowiązań, która stanie się wymagalna w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego, a oddzielnie kwotę o terminie spłaty powyżej 12 miesięcy.
b) zobowiązania z tytułu zakupu składników wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowych aktywów trwałych – łącznie z innymi rodzajami zobowiązań jako:
Zobowiązania długoterminowe (poz. B.II. bilansu) - jeżeli termin ich wymagalności przekracza 12 miesięcy; przy czym jednostka bierze pod uwagę pierwotny termin ich wymagalności, a nie okres opóźnienia w spłacie,
Zobowiązania krótkoterminowe (poz. B.III. bilansu) – jeżeli termin ich wymagalności nie przekracza 12 miesięcy,
c) zobowiązania z tytułu naliczonych kar umownych, odsetek za opóźnienie w zapłacie oraz zobowiązania sporne, ale niedochodzone na drodze sądowej – w tych samych pozycjach pasywów bilansu, co zobowiązanie główne, które powiększają,
d) zobowiązania ze wszystkich wymienionych powyżej tytułów, które jednostka na dzień bilansowy dochodzi na drodze sądowej lub arbitrażowej – łącznie z innymi rodzajami zobowiązań w ramach zobowiązań krótkoterminowych (poz. B.III. bilansu).
Jednostka wykazuje w bilansie rozrachunki z kontrahentami w kwotach ustalonych zgodnie z pkt 6 Stanowiska.
Nierozliczone na dzień bilansowy przedpłaty na dostawy i usługi są wykazywane w bilansie jednostki, która:
a) otrzymała przedpłatę – łącznie z innymi rodzajami zobowiązań w ramach zobowiązań krótkoterminowych (poz. B.III. pasywów bilansu),
b) przekazała przedpłatę na poczet:
dostawy dóbr – w ramach: wartości niematerialnych i prawnych (poz. A.I. aktywów bilansu), rzeczowych aktywów trwałych (poz. A.II. aktywów bilansu) lub zapasów (poz. B.I. aktywów bilansu) – w zależności od tego, zakupu którego składnika majątkowego dotyczy przekazana przedpłata,
świadczenia usług – w ramach zapasów (poz. B.I. aktywów bilansu).
Jeżeli jest to uzasadnione wymogiem przedstawienia rzetelnego i jasnego obrazu sytuacji majątkowej i finansowej, jednostka rozważa:
wyodrębnienie w bilansie w ramach Należności długo- i krótkoterminowych oraz zobowiązań długoi krótkoterminowych szczególnie istotnych grupy rozrachunków; w tym celu może wykorzystać podział należności i zobowiązań przewidziany w bilansie jednostek sporządzających sprawozdanie finansowe zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy,
uszczegółowienie informacji o rozrachunkach z kontrahentami w Dodatkowych informacjach i objaśnieniach, np. korzystając z wytycznych Stanowiska w tym zakresie dla jednostek sporządzających sprawozdanie finansowe zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy.
Jednostce sporządzającej sprawozdanie finansowe na podstawie Załącznika nr 4 lub Załącznika nr 6, Stanowisko nie proponuje zwiększenia szczegółowości informacji na temat rozrachunków z kontrahentami w bilansie lub Dodatkowych informacjach i objaśnieniach.
Jednostka może natomiast – na podstawie art. 50 ustawy – wykazać w swoim sprawozdaniu finansowym informacje o rozrachunkach z kontrahentami ze szczegółowością większą niż przewidziana w Załączniku nr 4 lub Załączniku nr 6 do ustawy. Wówczas może skorzystać z wytycznych Stanowiska w tym zakresie dla jednostek sporządzających sprawozdanie finansowe zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ustawy.
Załącznik nr 1: Przykłady ilustrujące wybrane zagadnienia zaprezentowane w Stanowisku
Założenia wspólne dla wszystkich przykładów:
[x] Spółka ABC Sp. z o.o. prowadzi działalność produkcyjno-usługową, w ramach której współpracuje z kontrahentami krajowymi (odbiorca PL), z obszaru Unii Europejskiej (odbiorca UE).
[x] Wszyscy kontrahenci spółki ABC prowadzą działalność gospodarczą i są czynnymi podatnikami VAT.
[x] Dla transakcji w walucie polskiej spółka stosuje stawkę VAT w wysokości 23%, natomiast dla transakcji wewnątrzwspólnotowych – stawkę 0% (spółka spełnia wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa podatkowego dla zastosowania tej stawki).
[x] Kwoty w przykładach są wykazywane w pełnych złotych.
[x] Kwoty w walucie obcej są przeliczane na walutę polską według kursów z tabeli zamieszczonej na końcu załącznika.
[x] Jeżeli w przykładzie nie wskazano inaczej, transakcja zakupu-sprzedaży jest związana z podstawową działalnością operacyjną jednostki.
[x] W celu zwiększenia przejrzystości przykładów ewidencję księgową, tam gdzie było to możliwe, ograniczono do operacji gospodarczych, które są bezpośrednio związane z powstaniem lub likwidacją rozrachunków z kontrahentami (np. dla transakcji sprzedaży zaprezentowano jedynie ujęcie księgowe przychodu ze sprzedaży w korespondencji z należnościami od odbiorców, pomijając księgowanie wydania produktów skutkujące powstaniem kosztu).
Przykład 1: Wartość rozrachunków z kontrahentami w walucie polskiej na moment ich początkowego ujęcia
[A]
Spółka ABC wykonała 6 sierpnia br. usługę na rzecz kontrahenta krajowego (odbiorca PL), wystawiając fakturę VAT:
Wartość usługi według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
15 000
Podatek VAT
Suma faktury = wartość brutto faktury
3 450
18 450
Ewidencja księgowa:
Sprzedawca (dostawca) usługi - ABC Sp. z o.o.
15 000 (1
3 450 (1
1) 18 450
Nabywca (odbiorca) usługi - odbiorca PL
1) 15 000
1)
3 450
18 450 (1
Rozliczenie zakupu /
Koszty operacyjne
Podatek VAT naliczony
Rozrachunki z dostawcami
Przychody ze sprzedaży usług
Rozrachunki z odbiorcami
Podatek VAT należny
Wartość rozrachunków na moment ich początkowego ujęcia w księgach rachunkowych:
spółki ABC – należności od odbiorców 18 450,
odbiorcy PL – zobowiązania wobec dostawców 18 450.
[B]
1. Spółka ABC wykonała 6 sierpnia br. usługę na rzecz kontrahenta krajowego (odbiorca PL), objętą mechanizmem odwrotnego obciążenia, wystawiając fakturę bez VAT, z adnotacją „odwrotne obciążenie:
Wartość usługi według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
15 000
Suma faktury = wartość brutto faktury
15 000
2. W tym przypadku obowiązek naliczenia i rozliczenia VAT należnego od transakcji spoczywa na nabywcy usługi (odbiorca PL), który ujmuje go w księgach rachunkowych na podstawie wewnętrznego dokumentu księgowego.
Podatek VAT należny = podatkowi VAT naliczonemu (15 000 x 23%)
3 450
Ewidencja księgowa:
Wartość rozrachunków na moment ich początkowego ujęcia w księgach rachunkowych:
spółki ABC – należności od odbiorców 15 000,
odbiorcy PL – zobowiązania wobec dostawców 15 000.
Przykład 2. Ujęcie przedpłat na dostawy dóbr i usług w walucie polskiej
8 czerwca br. spółka ABC zawarła z kontrahentem krajowym (odbiorca PL) umowę sprzedaży 500 szt. wytwarzanych przez spółkę produktów po cenie jednostkowej sprzedaży 750. Produkty zostaną przekazane odbiorcy 8 sierpnia br.
Zgodnie z umową odbiorca PL zobowiązał się wpłacić dwie zaliczki na poczet dostawy wyrobów:
a) pierwszą – w dniu zawarcia umowy, w wysokości 10% wartości sprzedaży, oraz
b) drugą – do 9 lipca br., w wysokości 30% wartości sprzedaży.
Operacje gospodarcze:
1. 8 czerwca br. spółka ABC wystawiła fakturę:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
500 szt. x 750 x 10%
Podatek VAT
37 500
8 625
Suma faktury = wartość brutto faktury
46 125
2. Tego samego dnia (8 czerwca br.) odbiorca PL przelewem przekazał zaliczkę na rachunek bankowy spółki ABC.
3. 9 lipca br. odbiorca PL wpłacił na rachunek bankowy spółki ABC środki z tytułu drugiej zaliczki w wysokości 138 375.
4. 12 lipca br. spółka ABC wystawiła fakturę z tytułu otrzymanej płatności:
b) przeksięgowała kwotę 150 000 z rozliczeń międzyokresowych przychodów na dobro przychodów ze sprzedaży [odpowiednie przeksięgowania przeprowadził również odbiorca PL].
6. 16 sierpnia odbiorca PL wpłacił na rachunek bankowy spółki ABC kwotę 276 750.
Ewidencja księgowa:
Otrzymane zaliczki spółka ABC ujmowała w swojej ewidencji księgowej (w wartości netto, tj. bez VAT) jako rozliczenia międzyokresowe przychodów. Natomiast w bilansie zostałyby one zaprezentowane w pasywach jako Zaliczki otrzymane na dostawy i usługi (poz. B.III.3e.).
Z kolei, odbiorca PL przekazane zaliczki zaprezentowałby w aktywach jako wyodrębnioną pozycję w ramach zapasów (poz. B.I.5).
Przykład 3. Otrzymanie przedpłaty na dostawy dóbr i usług w walucie obcej
9 lipca br. spółka ABC zawarła z kontrahentem włoskim (odbiorca UE) umowę sprzedaży 100 szt. wytwarzanych przez spółkę produktów po cenie jednostkowej sprzedaży 190 EUR. Produkty zostaną przekazane odbiorcy 7 września br.
Zgodnie z umową odbiorca UE zobowiązał się wpłacić dwie zaliczki na poczet dostawy wyrobów:
a) pierwszą – w dniu zawarcia umowy, w wysokości 10% wartości sprzedaży – przelewem na rachunek bankowy spółki w EUR, oraz
b) drugą – do 17 sierpnia br., w wysokości 60% wartości sprzedaży – przelewem na rachunek bankowy spółki w EUR.
Operacje gospodarcze:
1. 9 lipca br. odbiorca UE wpłacił na rachunek bankowy spółki ABC prowadzony w EUR zaliczkę w kwocie 1 900 EUR (100 szt. x 190 EUR x 10%).
Na podstawie wyciągu bankowego spółka ABC ujęła zaliczkę w księgach rachunkowych, przeliczając ją po kursie średnim ogłoszonym dla EUR przez NBP z dnia poprzedzającego dzień wpływu środków na rachunek bankowy, tj. z dnia 8 lipca:
1 900 EUR x 4,3600 = 8 284 PLN
2. 17 sierpnia br. odbiorca UE wpłacił na rachunek bankowy spółki ABC prowadzony w EUR środki z tytułu drugiej zaliczki w wysokości 11 400 EUR (19 000 EUR x 60%).
Na podstawie wyciągu bankowego spółka ABC ujęła zaliczkę w księgach rachunkowych, przeliczając ją po kursie średnim ogłoszonym dla EUR przez NBP z dnia poprzedzającego dzień wpływu środków na rachunek bankowy, tj. z dnia 16 sierpnia:
11 400 EUR x 4,3061 = 49 090 PLN
3. 7 września br. spółka ABC przekazała wyroby odbiorcy UE wraz z fakturą:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
100 szt. x 190 EUR
Podatek VAT 0%
Otrzymane zaliczki:
Suma faktury = wartość brutto faktury
9 lipca
17 sierpnia
19 000
0
19 000 -1 900 -11 400
Do zapłaty
5 700
Spółka ujęła przychód ze sprzedaży wyrobów, należność oraz rozliczenie zobowiązania z tytułu otrzymanych zaliczek, przeliczając je na walutę polską po następujących kursach:
a) 1 900 EUR x 4,3600 (kurs, po którym została przeliczona zaliczka z 9 lipca br.)
b)
11 400 EUR x 4,3061 (kurs, po którym została przeliczona zaliczka z 17 sierpnia br.)
5 700 EUR x 4,3079 (średnim ogłoszonym dla EUR przez NBP z dnia
c) poprzedzającego dzień wystawienia faktury (dzień przekazania wyrobów), tj. z 6 września br.)
8 284
49 090
24 555
Razem:
81 929
4. 14 września odbiorca UE wpłacił na rachunek bankowy spółki ABC w PLN kwotę 5 700 EUR. Na podstawie wyciągu bankowego spółka ujęła spłatę należności, przeliczając ją po kursie kupna banku z dnia 14 września:
5 700 EUR x 4,1926 = 23 898 PLN
a) ustaliła różnicę kursową powstałą z tego tytułu:
657
Ewidencja księgowa:
Przykład 4. Zmniejszenia ceny (rabaty) w walucie polskiej
Na podstawie umowy zawartej pomiędzy spółką ABC a kontrahentem krajowym (odbiorca PL), spółka ABC regularnie sprzedaje odbiorcy PL wytwarzane przez nią produkty. Zgodnie z katalogiem, cena sprzedaży netto produktu wynosi 120 zł/szt.
Umowa przewiduje ponadto, że:
Wariant I:
Po zakupieniu w danym kwartale przez odbiorcę PL 200 szt. produktów, cena każdego kolejnego zakupionego przez niego produktu jest obniżona w stosunku do ceny katalogowej o 10% i wynosi 108.
Jeżeli zakupy w danym kwartale przekroczą 300 szt. odbiorca PL otrzymuje kolejne 5% rabatu od ceny katalogowej za każdy kolejny zakupiony produkt (cena po rabacie wynosi 102).
Odbiorca PL nie określa z góry dokładnej wielkości zamówienia dla danego kwartału. Strony umowy ustaliły jedynie, że górny limit zamówień nie przekroczy dla danego kwartału 450 szt. produktów.
Spółka ABC nalicza rabat na bieżąco.
Operacje gospodarcze:
1. 12 lipca br. spółka ABC sprzedała odbiorcy PL 105 szt. produktów, wystawiając fakturę:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
105 szt. x 120
(przy pierwszym zakupie odbiorca PL nie przekroczył progu 200 szt. dla danego kwartału i nie przysługiwał mu rabat)
Podatek VAT
Suma faktury = wartość brutto faktury
2. 8 sierpnia br. spółka ABC sprzedała odbiorcy PL 130 szt. produktów, wystawiając fakturę:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
95 szt. x 120 = 11 400 oraz 35 szt. x 108 = 3 780 (przy drugim zakupie odbiorca przekroczył łączny próg 200 szt. dla danego kwartału i cena sprzedaży 35 szt. produktów został obniżona o 10%) 15 180
Podatek VAT
3 491
Suma faktury = wartość brutto faktury
18 671
12 600
2 898
15 498
3. 16 sierpnia br. spółka ABC sprzedała odbiorcy PL 110 szt. produktów, wystawiając fakturę:
Ewidencja księgowa:
Sprzedawca (dostawca) - ABC Sp. z o.o.
12 600 (1
2 898 (1
1) 15 498
15 180 (2
3 491 (2
2) 18 671
11 610 (3
2 670 (3
3) 14 280
Nabywca (odbiorca) - odbiorca PL
1) 12 600
1)
2 898
15 498 1)
2) 15 180
2)
3 491
18 671 2)
3) 11 610
3)
2 670
14 280 3)
Przychody ze sprzedaży
Podatek VAT należny
Rozrachunki z odbiorcami
Rozliczenie
zakupu/Materiały
Podatek VAT naliczony
Rozrachunki z dostawcami
Wariant II:
Jeżeli w danym kwartale zakupy dokonane przez odbiorcę PL przekroczą łącznie 200 szt. produktów, uzyska on rabat w wysokości 10% ceny katalogowej (wyniesie ona 108). Natomiast po przekroczeniu 300 szt. w danym kwartale odbiorca PL otrzymuje rabat w wysokości 15% ceny katalogowej (wyniesie ona 102).
Na początku każdego kwartału odbiorca PL określa wstępnie wielkość planowanych zakupów w danym kwartale, co pozwala spółce ABC ustalić wysokość przyznanego mu rabatu. Ostateczne rozliczenie rabatu (ustalenie, czy odbiorca PL nabył prawo do rabatu w danym kwartale i w jakiej wysokości) odbywa się ostatniego dnia roboczego danego kwartału.
2 lipca br. odbiorca PL zadeklarował, że zakupy produktów w spółce ABC w drugim kwartale wyniosą około 350 szt.
Operacje gospodarcze:
1. 12 lipca br. spółka ABC sprzedała odbiorcy PL 105 szt. produktów, wystawiając fakturę:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
105 szt. x 120
Podatek VAT
12 600
2 898
Suma faktury = wartość brutto faktury
15 498
2. Spółka ABC oraz Odbiorca PL oszacowali wartość rabatu przypadającego na dokonaną transakcję i na podstawie dokumentu PK skorygowali wartość przychodu ze sprzedaży oraz wartość rozrachunków
105 szt. x 120 x 15%
1 890
3. 8 sierpnia br. spółka ABC sprzedała odbiorcy PL 130 szt. produktów, wystawiając fakturę:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
4. Spółka ABC oraz Odbiorca PL oszacowali wartość rabatu przypadającego na dokonaną transakcję i na podstawie dokumentu PK skorygowali wartość przychodu ze sprzedaży oraz wartość rozrachunków
130 szt. x 120 x 15% =
2 340
5. 16 sierpnia br. spółka ABC sprzedała odbiorcy PL 110 szt. produktów, wystawiając fakturę:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży = wartość netto faktury
110 szt. x 120
Podatek VAT
13 200
3 036
Suma faktury = wartość brutto faktury
16 236
6. Spółka ABC oraz Odbiorca PL oszacowali wartość rabatu przypadającego na dokonaną transakcję i na podstawie dokumentu PK skorygowali wartość przychodu ze sprzedaży oraz wartość rozrachunków
130 szt. x 120 x 15% =
1 980
7. 28 września spółka ABC rozliczyła rabat. Po ustaleniu, że odbiorca PL spełnił warunki przyznania rabatu w wysokości 15% ceny sprzedaży, wystawiła fakturę korygującą:
Wartość wyrobów według ceny sprzedaży po korekcie = wartość netto faktury po
345 szt. x 102
korekcie
Podatek VAT po korekcie
35 190
8 094
Suma faktury po korekcie = wartość brutto faktury
43 284
Ponieważ strony umowy przy kolejnych transakcjach w trakcie kwartału korygowały wartość wzajemnych rozrachunków oraz wartość sprzedaży o wielkość przypadającego na nie rabatu, a odbiorca PL spełnił warunki skorzystania z rabatu w danym kwartale, do skorygowania w księgach rachunkowych pozostała jedynie wartość podatku VAT (9 522 – 8 094 = 1 428).
Ewidencja księgowa:
Sprzedawca (dostawca) - ABC Sp. z o.o.
Nabywca (odbiorca) - odbiorca PL
Przykład 5. Rozliczenie rozrachunków w walucie polskiej w dobrach lub usługach
Spółka ABC sprzedała 25 czerwca br. Odbiorcy PL 300 szt. wytwarzanych przez nią produktów za cenę netto 120/szt., z terminem płatności 28 września br.
1 września br., na prośbę Odbiorcy PL, kontrahenci ustalili nową formę uregulowania rozrachunków.
Odbiorca PL zobowiązał się w dniu płatności dostarczyć Spółce ABC 130 szt. towarów o wartości odpowiadającej kwocie netto zobowiązania wobec Spółki ABC.
W przypadku wystąpienia różnicy pomiędzy wartością zobowiązania wobec Spółki ABC a wartością przekazanych towarów, Odbiorca PL wyrówna ją wpłacając kwotę różnicy na rachunek bankowy Spółki ABC.
Operacje gospodarcze:
1. 25 czerwca br. spółka ABC dostarczyła odbiorcy PL 300 szt. produktów, wystawiając fakturę:
b) wartość towarów w cenie nabycia: 130 szt. x 187 = 24 310.
3. 28 września Spółka ABC i odbiorca PL rozliczyli należności i zobowiązania. Odbiorca PL wpłacił na rachunek bankowy Spółka ABC kwotę 467 zł.
Ewidencja księgowa:
Na dzień 31 października br. spółka ABC posiada:
a) należność od odbiorcy UE w wysokości 15 000 EUR (64 920 PLN, kurs 1 EUR = 4,3280 PLN), z terminem płatności 2 października br.,
b) zobowiązanie wobec odbiorcy UE w wysokości 28 000 EUR (121 184 PLN, kurs 1 EUR = 4,3280 PLN) z tytułu częściowo wykonanej na rzecz spółki ABC usługi. Całkowita wartość usługi wskazana w umowie wynosi 56 000 EUR i ma być ona wykonana do 9 listopada br. Termin płatności za usługę – 30 listopada br.
Ramowa umowa o współpracy przewiduje, że:
w przypadku, gdy opóźnienie w płatności należności z tytułu sprzedaży produktów lub usług przekracza 7 dni, sprzedawca ma prawo rozpocząć naliczanie odsetek za opóźnienie. Odsetki w wysokości 6% są naliczane na koniec każdego miesiąca oraz na uzgodniony dzień rozliczenia należności (jeżeli jest on inny niż ostatni dzień miesiąca),
w przypadku świadczenia usługi, sprzedawca jest zobowiązany zapłacić karę umowną za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu usługi w wysokości 0,1% wartości netto usługi wynikającej z umowy,
każda ze stron może dokonać kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań, informując o tym drogą mailową drugą stronę umowy na 10 dni przed planowaną datą kompensaty oraz wskazując, które należności i zobowiązania podlegają potrąceniu.
Operacje gospodarcze:
1. 31 października spółka ABC naliczyła odsetki za opóźnienie za okres 10–31 października i wystawiła na rzecz odbiorcy UE notę odsetkową:
Spółka przeliczyła należność z tytułu
odsetek na walutę polską po kursie średnim ogłoszonym dla EUR przez NBP z dnia poprzedzającego dzień naliczenia odsetek, tj. z 30 października (por. tabela kursowa):
54 EUR x 4,3250 = 235 PLN
2. 7 listopada odbiorca UE poinformował spółkę ABC, że nie dotrzyma terminu wykonania usługi przewidzianego w umowie i przewiduje jej zakończenie w dniu 13 listopada.
3. 13 listopada:
a) Odbiorca UE zakończył wykonywanie usługi na rzecz spółki ABC i wystawił fakturę na kwotę 28 000 EUR 8) .
Spółka przeliczyła zobowiązanie na walutę polską po kursie średnim ogłoszonym dla EUR przez NBP z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury (dnia wykonania usługi), tj. z 12 listopada (por. tabela kursowa):
28 000 EUR x 4,3267 = 121 148 PLN
b) Spółka ABC wystawiła notę księgową na rzecz odbiorcy UE, dokumentującą naliczenie kary umownej za nieterminowe wykonanie usługi:
56 000 EUR x 0,1% x 4 dni = 224 EUR
Spółka przeliczyła należność na walutę polską po kursie średnim ogłoszonym dla EUR przez NBP z dnia poprzedzającego dzień wystawienia noty, tj. z 12 listopada (por. tabela kursowa):
224 EUR x 4,3267 = 969 PLN
4. 20 listopada spółka ABC przesłała odbiorcy UE informację o planowanej kompensacie należności i zobowiązań:
a) Termin dokonania kompensaty: 30 listopada br.
b) Należności podlegające kompensacie w EUR:
8) W celu zachowania większej czytelności w przykładzie nie ujęto operacji dotyczącej ustalenia podatku VAT.
d) Wartość zobowiązania wobec odbiorcy UE do zapłaty przelewem: 40 650 EUR.
5. 30 listopada spółka ABC:
a) Naliczyła odsetki za opóźnienie za okres 1–29 listopada w kwocie 72 EUR (por. tabela powyżej) i wystawiła na rzecz odbiorcy UE notę odsetkową.
Spółka przeliczyła należność z tytułu odsetek na walutę polską po kursie średnim ogłoszonym dla EUR przez NBP z dnia poprzedzającego dzień naliczenia odsetek, tj. z 29 listopada (por. tabela kursowa):
72 EUR x 4,3456 = 311 PLN
b) Dokonała kompensaty należności i zobowiązań, zgodnie z informacją przekazaną odbiorcy UE.
c) Ustaliła i zaksięgowała różnice kursowe powstałe z tytułu kompensaty:
d) Spłaciła resztę zobowiązania wobec odbiorcy UE przelewem z rachunku bankowego w PLN:
| Składnik podlegające kompensacie | | Wartość księgowa EUR | | Wartość księgowa PLN | | Wartość na 30.11. (wg kursu średniego NBP z 29.11) | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | Należność główna | | 15 000 | | 64 920 | | 65 184 | 264 |
| Należność z tytułu odsetek za opóźnienie za okres 10-31.10 | | 54 | | 235 | | 236 | | |
| Należność z tytułu kary umownej | | 224 | | 969 | | 973 | | |
| Należność z tytułu odsetek za opóźnienie za okres 1-29.11 | | 72 | | 311 | | 311 | | |
56 000 EUR – 15 350 EUR = 40 650 EUR
e) Ustaliła i zaksięgowała różnice kursowe powstałe z tytułu spłaty zobowiązania:
9) Liczba dni opóźnienia do dnia poprzedzającego dzień kompensaty.
Ewidencja księgowa:
…………………………………………………………………………………………………………………...
Tabela kursów EUR/PLN
| | Bank | | NBP |
|---|---|---|---|
| Data | kupno | sprzedaż | kurs średni |
| 6-07 | 4,2444 | 4,4620 | 4,3600 |
| 9-07 | 4,2334 | 4,4506 | 4,3380 |
| 17-08 | 4,1989 | 4,4143 | 4,3061 |
| 7-09 | 4,2112 | 4,4271 | 4,3079 |
| 14-09 | 4,1926 | 4,4077 | 4,3093 |
| 30-10 | 4,2244 | 4,4410 | 4,3250 |
| 31-10 | 4,2237 | 4,4403 | 4,3313 |
| 12-11 | 4,2201 | 4,4367 | 4,3267 |
| 13-11 | 4,2300 | 4,4466 | 4,3366 |
| 29-11 | 4,2290 | 4,4456 | 4,3356 |
| 30-11 | 4,2135 | 4,4301 | 4,3201 | | <urn:uuid:7dca89ba-3550-497c-bf1e-dbd2eecd7f5d> | finepdfs | 1.287109 | CC-MAIN-2021-39 | https://www.mf.gov.pl/documents/764034/6659528/Dz.+Urz.+Min.+Fin.+z+dnia+7+sierpnia+2019+r.+-+poz.+83 | 2021-09-25T10:04:24+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-39/segments/1631780057615.3/warc/CC-MAIN-20210925082018-20210925112018-00260.warc.gz | 904,937,718 | 0.999956 | 0.999994 | 0.999994 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | false | [
798,
2402,
2968,
5748,
9527,
13679,
17109,
20761,
24850,
28922,
32756,
36972,
40862,
44323,
47430,
51395,
55565,
59215,
62827,
64920,
67209,
68885,
69748,
72339,
74163,
76115,
78115,
78835,
81573,
83013,
83591
] | 1 | 0 |
Uchwała Nr 1 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 roku w sprawie wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia
§ 1
Na podstawie regulacji art. 409 § 1 Kodeks spółek handlowych oraz §6 „Regulaminu Walnego Zgromadzenia Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu", Zwyczajne Walne Zgromadzenie wybiera na Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia Pana/-ią ……………………...
§ 2
Uchwała wchodzi w życie z chwilą jej podjęcia.
Uchwała Nr 2
Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 roku
w sprawie przyjęcia porządku obrad Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
Zgodnie z regulacją §9 Regulaminu Walnego Zgromadzenia Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu, Zwyczajne Walne Zgromadzenie przyjmuje następujący porządek obrad:
1. Otwarcie Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki i sporządzenie listy obecności
2. Wybór Przewodniczącego Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
3. Stwierdzenie prawidłowości zwołania Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia i jego zdolności do podejmowania uchwał
4. Przedstawienie i przyjęcie porządku obrad
5. Rozpatrzenie sprawozdania Zarządu z działalności Spółki w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
6. Rozpatrzenie sprawozdania finansowego w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
7. Przedstawienie dokonanej przez Radę Nadzorczą zwięzłej oceny sytuacji Spółki oraz rozpatrzenie sprawozdania Rady Nadzorczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
8. Podjęcie uchwały w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności Spółki w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
9. Podjęcie uchwały w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego Spółki w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
10. Podjęcie uchwały w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Rady Nadzorczej z działalności w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku zawierającego: ocenę sprawozdania Zarządu z działalności Spółki i sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2009, wniosku Zarządu dotyczącego pokrycia straty i ocenę swojej pracy
11. Podjęcie uchwał w sprawie udzielenia absolutorium członkom Zarządu z wykonywania obowiązków w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
12. Podjęcie uchwał w sprawie udzielenia absolutorium członkom Rady Nadzorczej z wykonywania obowiązków w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
13. Podjęcie uchwały w sprawie pokrycia starty za rok obrotowy 2009
14. Podjęcie uchwał w sprawie zmiany Statutu Spółki
15. Podjęcie uchwały w sprawie zmiany nazwy Spółki na ifirma.pl S.A.
16. Podjęcie uchwały w sprawie upoważnienia Zarządu Spółki do skupu akcji
17. Podjęcie uchwały w sprawie upoważnienia Zarząd Spółki do skupu akcji
18. Wolne głosy i wnioski
19. Zamknięcie Zgromadzenia
Rada Nadzorcza pozytywnie zaopiniowała projekt niniejszej Uchwały.
Uchwała Nr 3
Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 roku
w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Zarządu z działalności Spółki w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu, działając na podstawie regulacji art. 393 pkt 1 i art. 395 §2 pkt 1 Kodeks spółek handlowych, po zapoznaniu się ze sprawozdaniem Zarządu z działalności Spółki w roku obrotowym od 1 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2009 roku i po jego rozpatrzeniu; uwzględniając sprawozdanie Rady Nadzorczej z przeprowadzonego badania w powyższym zakresie przedmiotowym, postanawia zatwierdzić sprawozdanie Zarządu Spółki z działalności Spółki w roku 2009.
Uchwała Nr 4
Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 roku
w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego Spółki w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu, działając na podstawie regulacji art. 393 pkt 1 i art. 395 §2 pkt 1 Kodeks spółek handlowych, po zapoznaniu się ze sprawozdaniem finansowym Spółki za rok obrotowy od 1 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2009 roku i po jego rozpatrzeniu, uwzględniając treść sprawozdania Rady Nadzorczej z przeprowadzonego badania w powyższym zakresie przedmiotowym oraz po zapoznaniu się z opinią i raportem biegłego rewidenta dokonującego badania sprawozdania finansowego Spółki za rok 2009 zatwierdza sprawozdanie finansowe Spółki za rok obrachunkowy 2009 obejmujące:
− bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2009 r., który po stronie aktywów i pasywów zamyka się sumą 5 116 214,33 zł,
− rachunek zysków i strat za rok obrotowy od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia2009 r. wykazujący stratę netto w kwocie 2 501 062,09 zł,
− zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym za rok obrotowy od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. wykazujące spadek kapitału własnego o kwotę 4 180 138,09 zł,
− rachunek przepływów pieniężnych za rok obrotowy od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. wykazujący spadek stanu środków pieniężnych o kwotę 2 663 698,87 zł,
− informację dodatkową za rok obrotowy 2009.
Uchwała Nr 5 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie zatwierdzenia sprawozdania Rady Nadzorczej z działalności w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu po zapoznaniu się ze sprawozdaniem Rady Nadzorczej Spółki z jej działalności w roku 2009 zawierającym: ocenę sprawozdania Zarządu z działalności Spółki i sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2009, wniosku Zarządu dotyczącego pokrycia straty i ocenę swojej pracy zatwierdza sprawozdanie Rady Nadzorczej Spółki z jej działalności w 2009 roku.
Uchwała Nr 6 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Zarządu Spółki Panu Wojciechowi Narczyńskiemu
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Zarządu Spółki Panu Wojciechowi Jakubowi Narczyńskiemu z wykonania przez niego obowiązków członka Zarządu w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 7 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Zarządu Spółki Panu Andrzejowi Parszuto
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Zarządu Spółki Panu Andrzejowi Parszuto z wykonania przez niego obowiązków członka Zarządu w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku.
Uchwała Nr 8 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Zarządu Spółki Pani Marcie Przewłockiej
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Zarządu Spółki Pani Marcie Zofii Przewłockiej z wykonania przez nią obowiązków członka Zarządu w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 9
Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok
w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Zarządu Spółki
Pani Agnieszce Kozłowskiej
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Zarządu Spółki Pani Agnieszce Aleksandrze Kozłowskiej z wykonania przez nią obowiązków członka Zarządu w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 10 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium Przewodniczącej Rady Nadzorczej Spółki Pani Anastazji Kołodziej
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium Przewodniczącej Rady Nadzorczej Spółki Pani Anastazji Kołodziej z wykonania przez nią obowiązków Przewodniczącej Rady Nadzorczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 10 września 2009 roku.
Uchwała Nr 11 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Pani Alicji Korbeckiej
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Pani Alicji Korbeckiej z wykonania przez nią obowiązków członka Rady Nadzorczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 12 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Pani Ewie Mińskiej-Struzik
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Pani Ewie Mińskiej–Struzik z wykonania przez nią obowiązków członka Rady Nadzorczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 października 2009 roku.
Uchwała Nr 13 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Pani Monice Wysockiej
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Pani Monice Wysockiej z wykonania przez nią obowiązków członka Rady Nadzorczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 14 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Panu Ireneuszowi Wernerowi
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Panu Ireneuszowi Wernerowi z wykonania przez niego obowiązków członka Rady Nadzorczej w okresie od 1 stycznia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 15
Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok
w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki
Panu Michałowi Masłowskiemu
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Panu Michałowi Masłowskiemu z wykonania przez niego obowiązków członka Rady Nadzorczej w okresie od 9 grudnia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 16 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie udzielenia absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Panu Dariuszowi Prusowi
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu udziela absolutorium członkowi Rady Nadzorczej Spółki Panu Dariuszowi Prusowi z wykonania przez niego obowiązków członka Rady Nadzorczej w okresie od 9 grudnia 2009 roku do dnia 31 grudnia 2009 roku.
Uchwała Nr 17 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie pokrycia straty za rok obrotowy 2009
§ 1.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu, działając na podstawie art. 395 § 2 pkt. 2 Kodeksu spółek handlowych, uwzględniając treść sprawozdania Rady Nadzorczej Spółki z badania i oceny wniosku Zarządu co do pokrycia straty Spółki za rok obrotowy 2009 wykazanej w sprawozdaniu finansowym za rok 2009 w kwocie 2 501 062,09 zł. w całości z kapitału zapasowego.
Uchwała Nr 18
Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia
Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok
w sprawie zmiany statutu Spółki
§ 1
Działając na podstawie przepisu art. 430 Kodeksu spółek handlowych Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. zmienia niniejszym Statut Spółki poprzez:
1) rozszerzenie przedmiotu działalności Spółki poprzez dodatnie w § 8 Statutu ust. 1 następujących punktów:
125. Sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych (PKD 46.71.Z)
126. Sprzedaż detaliczna paliw do pojazdów silnikowych na stacjach paliw (PKD 47.30.Z)
127. Pozostałe pośrednictwo pieniężne (PKD 64.19.Z)
128. pozostałe formy udzielania kredytów (PKD 64.99.Z)
129. Działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych (PKD 66.22.Z).
§ 3
Upoważnia się Radę Nadzorczą do sporządzenia tekstu jednolitego Statutu Spółki, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych w § 1 niniejszej uchwały.
§ 4
Uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia.
Uchwała Nr 19 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie zmiany statutu Spółki
§ 1
Działając na podstawie przepisu art. 430 Kodeksu spółek handlowych Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. zmienia niniejszym Statut Spółki poprzez:
1. zmianę treści w § 10 ust. 3 Statutu poprzez nadanie mu nowego brzmienia
Dotychczasowa treść § 10 ust. 3 Statutu:
„Akcje imienne podlegają zamianie na akcje na okaziciela na wniosek akcjonariusza."
Nowa treść § 10 ust. 3 Statutu:
„Akcje imienne podlegają zamianie na akcje na okaziciela na wniosek akcjonariusza. Zamiana akcji imiennych uprzywilejowanych co do głosu na akcje na okaziciela powoduje wygaśnięcie uprzywilejowania akcji z chwilą podjęcia przez Zarząd uchwały o zamianie akcji. Wniosek o zamianę akcji może być złożony przez akcjonariusza tylko raz na trzy miesiące, a uchwała Zarządu o zamianie akcji powinna zostać podjęta w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku przez akcjonariusza."
§ 2
Działając na podstawie przepisu art. 430 § 5 Kodeks spółek handlowych Zwyczajne Walne Zgromadzenie Power Media S.A. upoważnia Radę Nadzorczą Spółki do wprowadzania w § 9 Statutu zmian o charakterze redakcyjnym wynikających z zamiany akcji imiennych na akcje na okaziciela.
§ 3
Upoważnia się Radę Nadzorczą do sporządzenia tekstu jednolitego Statutu Spółki, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych w § 1 niniejszej uchwały.
§ 4
Uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia.
Uzasadnienie do proponowanych zmian Statutu:
Proponowane zmiany Statutu w § 1 niniejszej uchwały mają na celu uproszczenie procedury zamiany akcji imiennych uprzywilejowanych na akcje na okaziciela.
Uchwała będzie głosowana w trybie art. 419 Kodeksu spółek handlowych.
Uchwała Nr 20 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie zmiany nazwy Spółki na ifirma.pl S.A.
§ 1.
Walne Zgromadzenie Spółki Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu zmienia nazwę Spółki na ifirma.pl S.A.
§ 2.
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Uzasadnienie
Działając na podstawie wniosku akcjonariusza o umieszczeniu niniejszej uchwały na najbliższym Walnym Zgromadzeniu Spółki Zarząd w myśl przepisu art. 401 Kodeksu spółek handlowych wypełnił to żądanie.
Akcjonariusz uzasadnia treść uchwały:
Aktualna nazwa Spółki „Power Media" nie niesie ze sobą żadnego przekazu. Nie dość że obcojęzyczna, jej tłumaczenie jest kłopotliwe, nazwa nie mówi nic o działalności Spółki (skojarzenia z branżą medialną?). Nazwa Spółki powinna nieść przekaz - czym Spółka się zajmuje. Tym bardziej, że jej nazwa często pojawia się w serwisach finansowych, byłaby to darmowa reklama dla prowadzonej działalności.
Stąd sugestia zmiany nazwy na ifirma.pl, na nazwę serwisu który stopniowo staje się najbardziej perspektywiczną, znaczącą, rozwojową, nowatorską działalnością Spółki. Rozbudowa serwisu oraz zakresu usług świadczonych dla klientów serwisu powinny być priorytetem rozwoju Spółki. Pozostałe działalności powinny być kontynuowane wyłącznie w sytuacji gdy nie przynoszą strat.
Jestem przekonany, że koszty związane ze zmianą nazwy firmy będą niewspółmiernie niskie w relacji do możliwych do osiągnięcia korzyści. Poczynając od codziennego pojawiania się nazwy w serwisach finansowych, poprzez możliwość zaistnienia w mediach przy okazji zmiany nazwy, kończąc na prezentacji nowej strategii Spółki ukierunkowanej na rozwój serwisu i działalności wokół niego.
Uchwała Nr 21 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie upoważnienia Zarząd Spółki do skupu akcji
§ 1.
Walne Zgromadzenie Spółki Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu upoważnia Zarząd Spółki do skupu nie więcej niż 300 tys. akcji po cenie nie wyższej niż 3,5 PLN za akcję. Skup ma się odbywać do końca 2010 roku i jest prowadzony w celu umorzenia skupionych akcji.
§ 2.
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Uzasadnienie
Działając na podstawie wniosku akcjonariusza o umieszczeniu niniejszej uchwały na najbliższym Walnym Zgromadzeniu Spółki Zarząd w myśl przepisu art. 401 Kodeksu spółek handlowych wypełnił to żądanie.
Akcjonariusz uzasadnia treść uchwały:
Głównym celem działalności Spółki jest optymalne wykorzystanie posiadanego majątku. W sytuacji nadmiaru gotówki oraz braku interesujących projektów inwestycyjnych, korzystnym rozwiązaniem dla akcjonariuszy Spółki jest skup jej akcji celem umorzenia. Warunkiem koniecznym jest odpowiednio atrakcyjna cena skupu, a jest nią w mojej opinii każda cena poniżej 3,5 PLN za akcję.
Uchwała Nr 22 Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Power Media Spółka Akcyjna z dnia 9 czerwca 2010 rok w sprawie upoważnienia Zarząd Spółki do skupu akcji
§ 1.
Walne Zgromadzenie Spółki Power Media S.A. z siedzibą we Wrocławiu upoważnia Zarząd Spółki do skupu 300 tys. akcji po cenie 6,0 PLN za akcję w drodze „publicznego wezwania" (identycznie jak w roku 2009) w celu umorzenia.
§ 2.
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Uzasadnienie
Działając na podstawie wniosku akcjonariusza o umieszczeniu niniejszej uchwały na najbliższym Walnym Zgromadzeniu Spółki Zarząd w myśl przepisu art. 401 Kodeksu spółek handlowych wypełnił to żądanie.
Akcjonariusz uzasadnia treść uchwały:
Głównym celem działalności Spółki jest optymalne wykorzystanie posiadanego majątku z korzyścią dla jej akcjonariuszy. W sytuacji nadmiaru gotówki oraz braku interesujących projektów inwestycyjnych, korzystnym rozwiązaniem dla akcjonariuszy Spółki jest jak najszybsze przekazanie niewykorzystywanych środków pieniężnych akcjonariuszom Spółki.
Spółka po kłopotach zeszłego roku ustabilizowała swoją działalność i generuje obecnie dodatnie przepływy finansowe. Inwestycje w serwis ifirma.pl mogą być prowadzone z bieżących wpływów (plus dotacja). Pozostałe obszary działalności nie wymagają znaczących nakładów.
Akcjonariusze, którzy powierzyli Spółce swoje pieniądze mają prawo oczekiwać określonych rezultatów. W sytuacji gdy kurs akcji Spółki utrzymuje się wciąż na poziomie znacznie poniżej ceny z oferty publicznej, Spółka nie wypłaca dywidendy a jednocześnie dysponuje poziomem środków finansowych powyżej jej potrzeb, warto rozważyć powtórzenie operacji „publicznego wezwania". Stosowane przez inne spółki giełdowe wykupy akcji na rynku po bieżących kursach, mają za zadanie podtrzymanie kursu Spółki oraz umożliwiają wyjście z inwestycji najbardziej zdesperowanym inwestorom. Formuła wezwania ze stosunkowo wysoką ceną (kilkukrotnie przewyższającą bieżące notowania, a jednocześnie o 20% wyższą od ceny z oferty publicznej) zbliżona jest do formuły „dodatkowej dywidendy". W ten sposób korzyści mogą odnieść wszyscy akcjonariusze Spółki (a nie ci najbardziej zdesperowani).
Ważne, aby intencje prowadzonych działań zostały właściwie przedstawione akcjonariuszom i inwestorom. Racjonalne przedstawienie zamierzeń powinno ograniczyć spekulacje na akcjach Spółki.
Rada Nadzorcza negatywnie zaopiniowała projekt niniejszej Uchwały. | <urn:uuid:47e15a72-340b-49f9-977a-47da58a22435> | finepdfs | 1.09375 | CC-MAIN-2019-43 | https://www.ifirma.pl/wp-content/raporty-archiwum/PM_RB9-2010_tresc_uchwal_z_uzasadnieniem.pdf | 2019-10-22T17:37:44Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570987822458.91/warc/CC-MAIN-20191022155241-20191022182741-00154.warc.gz | 912,784,577 | 0.999882 | 0.999962 | 0.999962 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
457,
2913,
3666,
5152,
5805,
6273,
6719,
7170,
7635,
8126,
8592,
9071,
9535,
10011,
10492,
10961,
11504,
12439,
14196,
15913,
17016,
19438
] | 1 | 1 |
OGŁOSZENIE
ZARZĄDU BIOTON SPÓŁKA AKCYJNA
O ZWOŁANIU NADZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA
Zarząd BIOTON Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie („Spółka"), działając na podstawie art. 397, 398 i 399 § 1, w związku z art. 402(1) § 1 i 2 oraz 402(2) Kodeksu spółek handlowych („KSH"), zwołuje na dzień 31 października 2019 roku na godzinę 10:00, Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki („NWZ", „Zgromadzenie"), które odbędzie się w lokalu Spółki pod adresem: Macierzysz, ul. Poznańska 12, 05-850 Ożarów Mazowiecki.
Porządek obrad:
1. Otwarcie obrad Zgromadzenia;
2. Wybór przewodniczącego Zgromadzenia (w przypadku niewskazania przewodniczącego przez Zarząd Spółki) oraz sporządzenie listy obecności;
3. Stwierdzenie prawidłowości zwołania Zgromadzenia i jego zdolności do podejmowania uchwał;
4. Przyjęcie porządku obrad Zgromadzenia;
5. Podjęcie uchwały w sprawie dalszego istnienia Spółki na podstawie art. 397 KSH;
6. Podjęcie uchwały w sprawie pokrycia kosztów zwołania i odbycia Zgromadzenia;
7. Zamknięcie obrad Zgromadzenia.
Informacja dla akcjonariuszy
Prawo do uczestnictwa w NWZ
Zarząd Spółki informuje, że prawo uczestnictwa w NWZ mają, stosownie do art. 406(1) Kodeksu spółek handlowych, wyłącznie osoby będące akcjonariuszami Spółki na szesnaście dni przed datą NWZ, tj. w dniu 15 października 2019 r. (dzień rejestracji uczestnictwa w NWZ, zwany dalej „Dniem Rejestracji") pod warunkiem, że przedstawią podmiotowi prowadzącemu ich rachunek papierów wartościowych żądanie wystawienia imiennego zaświadczenia o prawie uczestnictwa w NWZ w okresie od ogłoszenia o zwołaniu NWZ do pierwszego dnia powszedniego po Dniu Rejestracji, tj. do dnia 16 października 2019 r.
Lista akcjonariuszy uprawnionych do udziału w NWZ zostanie sporządzona na podstawie wykazu udostępnionego przez podmiot prowadzący depozyt papierów wartościowych (Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.) i wyłożona w lokalu Zarządu (Macierzysz, ul. Poznańska 12) w godzinach 10.00-16.00, przez 3 dni powszednie przed odbyciem NWZ, tj. w dniach od 28 października 2019 r. do 30 października 2019 r.
W okresie trzech dni powszednich przed odbyciem NWZ akcjonariusz Spółki może żądać przysłania mu listy akcjonariuszy nieodpłatnie pocztą elektroniczną, podając adres, na który lista powinna być wysłana. Żądanie powinno zostać sporządzone w formie pisemnej, podpisane przez akcjonariusza lub przez osoby uprawnione do reprezentacji akcjonariusza oraz dostarczone na adres firstname.lastname@example.org w formacie „pdf" lub innym formacie pozwalającym na jego odczytanie przez Spółkę. Do żądania powinny zostać dołączone kopie dokumentów potwierdzających tożsamość akcjonariusza lub osób działających w imieniu akcjonariusza, w tym:
(i) w przypadku akcjonariusza będącego osobą fizyczną - kopia dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości akcjonariusza; albo
(ii) w przypadku akcjonariusza innego niż osoba fizyczna – kopia odpisu z właściwego rejestru lub innego dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby fizycznej (osób fizycznych) do reprezentowania akcjonariusza na NWZ (np. nieprzerwany ciąg pełnomocnictw); lub
(iii) w przypadku zgłoszenia żądania przez pełnomocnika – kopia dokumentu pełnomocnictwa podpisana przez akcjonariusza, lub przez osoby uprawnione do reprezentowania akcjonariusza, oraz kopia dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości pełnomocnika lub w przypadku pełnomocnika innego niż osoba fizyczna - kopia odpisu z właściwego rejestru lub innego dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby fizycznej (osób fizycznych) do reprezentowania pełnomocnika na NWZ (np. nieprzerwany ciąg pełnomocnictw) oraz dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości osoby fizycznej (osób fizycznych) upoważnionych do reprezentowania pełnomocnika na NWZ.
Wybrane uprawnienia akcjonariuszy dotyczące NWZ
Akcjonariusz lub akcjonariusze reprezentujący co najmniej jedną dwudziestą kapitału zakładowego Spółki są uprawnieni do:
(i) żądania umieszczenia określonych spraw w porządku obrad NWZ; żądanie takie powinno zostać zgłoszone Zarządowi Spółki nie później niż na dwadzieścia jeden dni przed terminem NWZ, tj. do dnia 10 października 2019 r.; żądanie powinno zawierać uzasadnienie lub projekt uchwały dotyczącej proponowanego punktu porządku obrad; żądanie może zostać złożone za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres email@example.com ;
(ii) zgłaszania Spółce przed terminem NWZ na piśmie lub za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres firstname.lastname@example.org projektów uchwał dotyczących spraw wprowadzonych do porządku obrad NWZ lub spraw, które mają zostać wprowadzone do porządku obrad.
Do ww. żądań powinny zostać dołączone kopie dokumentów potwierdzających tożsamość akcjonariusza lub osób działających w jego imieniu, w tym:
(i) świadectwo depozytowe wydane przez podmiot prowadzący rachunek papierów wartościowych lub rachunek zbiorczy na którym zapisane są akcje Spółki posiadane przez akcjonariusza potwierdzające, że jest on faktycznie akcjonariuszem Spółki oraz fakt, że reprezentuje on co najmniej jedną dwudziestą kapitału akcyjnego Spółki;
(ii) w przypadku akcjonariusza będącego osobą fizyczną - kopia dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości akcjonariusza; albo
(iii) w przypadku akcjonariusza innego niż osoba fizyczna – kopia odpisu z właściwego rejestru lub innego dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby fizycznej (osób fizycznych) do reprezentowania akcjonariusza na NWZ (np. nieprzerwany ciąg pełnomocnictw), lub
(iv) w przypadku zgłoszenia żądania przez pełnomocnika – (A) kopia dokumentu pełnomocnictwa podpisana przez akcjonariusza, lub przez osoby uprawnione do reprezentowania akcjonariusza, oraz kopia dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości pełnomocnika lub (B) w przypadku pełnomocnika innego niż osoba fizyczna - kopia odpisu z właściwego rejestru lub innego dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby fizycznej (osób fizycznych) do reprezentowania pełnomocnika na NWZ (np. nieprzerwany ciąg pełnomocnictw) oraz dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości osoby fizycznej (osób fizycznych) upoważnionych do reprezentowania pełnomocnika na NWZ.
Każdy z akcjonariuszy Spółki może podczas NWZ zgłaszać projekty uchwał dotyczące spraw wprowadzonych do porządku obrad.
Sposób uczestnictwa w NWZ oraz wykonywania prawa głosu
Akcjonariusz będący osobą fizyczną może uczestniczyć w NWZ oraz wykonywać prawo głosu osobiście lub przez pełnomocnika. Akcjonariusz inny niż osoba fizyczna może uczestniczyć w NWZ oraz wykonywać prawo głosu przez osobę uprawnioną do składania oświadczeń woli w jego imieniu lub przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo powinno być sporządzone w formie pisemnej lub udzielone w postaci elektronicznej. Pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej nie wymaga opatrzenia bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu.
O udzieleniu pełnomocnictwa w postaci elektronicznej należy zawiadomić Spółkę za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres email@example.com poprzez przesłanie na wskazany adres dokumentu pełnomocnictwa w formacie „pdf" (lub innym formacie pozwalającym na jego odczytanie przez Spółkę) podpisanego przez akcjonariusza, bądź, w przypadku akcjonariuszy innych niż osoby fizyczne, przez osoby uprawnione do reprezentowania akcjonariusza.
W celu identyfikacji akcjonariusza udzielającego pełnomocnictwa, zawiadomienie o udzieleniu pełnomocnictwa w postaci elektronicznej powinno zawierać (jako załącznik w formacie „pdf", lub innym formacie pozwalającym na jego odczytanie przez Spółkę):
(i) w przypadku akcjonariusza będącego osobą fizyczną - kopię dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości akcjonariusza; albo
(ii) w przypadku akcjonariusza innego niż osoba fizyczna – kopię odpisu z właściwego rejestru lub innego dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby fizycznej (osób fizycznych) do reprezentowania akcjonariusza na NWZ (np. nieprzerwany ciąg pełnomocnictw).
W przypadku wątpliwości co do prawdziwości kopii wyżej wymienionych dokumentów, Zarząd Spółki zastrzega sobie prawo do żądania od pełnomocnika okazania przy sporządzaniu listy obecności:
(i) w przypadku akcjonariusza będącego osobą fizyczną – kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez notariusza lub inny podmiot uprawniony do potwierdzania za zgodność z oryginałem dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości akcjonariusza; albo
(ii) w przypadku akcjonariusza innego niż osoba fizyczna - oryginału lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez notariusza lub inny podmiot uprawniony do potwierdzania za zgodność z oryginałem odpisu z właściwego rejestru lub innego dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby fizycznej (osób fizycznych) do reprezentowania akcjonariusza na NWZ (np. nieprzerwany ciąg pełnomocnictw).
W celu identyfikacji pełnomocnika, Zarząd Spółki zastrzega sobie prawo do żądania od pełnomocnika okazania przy sporządzaniu listy obecności:
(i) w przypadku pełnomocnika będącego osobą fizyczną – oryginału dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości pełnomocnika; albo
(ii) w przypadku pełnomocnika innego niż osoba fizyczna - oryginału lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez notariusza lub inny podmiot uprawniony do potwierdzania za zgodność z oryginałem odpisu z właściwego rejestru lub innego dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby fizycznej (osób fizycznych) do reprezentowania pełnomocnika na NWZ (np. nieprzerwany ciąg pełnomocnictw) oraz dowodu osobistego, paszportu lub innego urzędowego dokumentu tożsamości osoby fizycznej (osób fizycznych) upoważnionych do reprezentowania pełnomocnika na NWZ.
Formularze, o których mowa w art. 402(3) § 1 pkt 5 KSH, pozwalające na wykonywanie prawa głosu przez pełnomocnika są udostępnione na stronie internetowej Spółki www.bioton.com Spółka nie nakłada obowiązku udzielania pełnomocnictwa na powyższym formularzu.
Jednocześnie Zarząd Spółki informuje, iż w przypadku udzielenia przez akcjonariusza pełnomocnictwa wraz z instrukcją do głosowania, Spółka nie będzie weryfikowała czy pełnomocnicy wykonują prawo głosu zgodnie z instrukcjami, które otrzymali od akcjonariuszy. W związku z powyższym, Zarząd Spółki informuje, iż instrukcja do głosowania powinna być przekazana jedynie pełnomocnikowi.
Spółka zastrzega, że akcjonariusz wykorzystujący elektroniczne środki komunikacji ponosi wyłączne ryzyko związane z wykorzystaniem tej formy. Informacja o udzieleniu pełnomocnictwa w postaci elektronicznej oraz projekty uchwał dotyczące spraw wprowadzonych do porządku obrad NWZ lub spraw, które mają zostać wprowadzone do porządku obrad, powinny zostać zgłoszone Spółce do końca dnia poprzedzającego dzień NWZ. Spółka nie może zagwarantować, że będzie w stanie zweryfikować tożsamość akcjonariuszy zgłaszających projekty uchwał lub udzielających pełnomocnictwa w dniu NWZ.
Statut Spółki nie przewiduje możliwości uczestnictwa w NWZ, wypowiadania się w trakcie Walnego Zgromadzenia ani wykonywania prawa głosu przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej. Statut Spółki nie przewiduje możliwości wykonywania prawa głosu drogą korespondencyjną.
Materiały dotyczące Walnego Zgromadzenia
Osoba uprawniona do uczestnictwa w NWZ może uzyskać pełny tekst dokumentacji, która ma być przedstawiona NWZ, w tym projekty uchwał lub, jeżeli nie przewiduje się podejmowania uchwał, uwagi Zarządu lub Rady Nadzorczej Spółki, dotyczące spraw wprowadzonych do porządku obrad NWZ lub spraw, które mają zostać wprowadzone do porządku obrad przed terminem NWZ na stronie internetowej Spółki www.bioton.com oraz w lokalu Zarządu (Macierzysz, ul. Poznańska 12) w godzinach 10.00-16.00 od poniedziałku do piątku (za wyjątkiem świąt).
Rejestracja obecności na NWZ
Osoby uprawnione do uczestniczenia w NWZ proszone są o dokonanie rejestracji i pobranie karty do głosowania bezpośrednio przed salą obrad na pół godziny przed rozpoczęciem obrad NWZ.
Pozostałe informacje
Informacje dotyczące NWZ będą udostępniane na stronie internetowej Spółki www.bioton.com .
Jednocześnie Zarząd Spółki informuje, że w sprawach nieobjętych niniejszym ogłoszeniem stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz statutu Spółki i w związku z tym prosi akcjonariuszy Spółki o zapoznanie się z powyższymi regulacjami.
W przypadku pytań lub wątpliwości związanych z uczestnictwem w Walnym Zgromadzeniu prosimy o kontakt e-mail: firstname.lastname@example.org .
Projekty uchwał NWZ
do pkt. 5 porządku obrad
UCHWAŁA NR [●]
Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia BIOTON Spółka Akcyjna z dnia 31 października 2019 roku
w sprawie dalszego istnienia Spółki
§1
1. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie BIOTON S.A., działając na podstawie art. 397 Kodeksu Spółek Handlowych, wobec wykazania skumulowanej straty w wysokości 1 146 579 887,79 złotych (słownie: jeden miliard sto czterdzieści sześć milionów pięćset siedemdziesiąt dziewięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt siedem złotych siedemdziesiąt dziewięć groszy), tj. straty przewyższającej sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego o kwotę 524 887 078,69 złotych (słownie: pięćset dwadzieścia cztery miliony osiemset osiemdziesiąt siedem tysięcy siedemdziesiąt osiem złotych sześćdziesiąt dziewięć groszy), postanawia o dalszym istnieniu Spółki BIOTON S.A.
2. Jednocześnie Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie BIOTON S.A. zapoznało się z wyjaśnieniami Zarządu BIOTON S.A. dotyczącymi przyczyn zaistniałej sytuacji. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie BIOTON S.A. przyjęło do wiadomości informację, że skumulowana strata ujawniona w śródrocznym jednostkowym sprawozdaniu finansowym na dzień 30 czerwca 2019 r. wynika (i) ze strat poniesionych w poprzednich okresach sprawozdawczych, w tym z przyczyn opisanych w uchwałach podjętych przez Zgromadzenia Akcjonariuszy w dniach 29 września 2017 r., 12 stycznia 2018 r., 14 listopada 2018 r., 28 czerwca 2019 r. oraz (ii) osiągniecia negatywnego wyniku finansowego przez BIOTON SA. na dzień 30 czerwca 2019 r., gdzie zasadniczym czynnikiem była panująca na świecie nieuleczalna, wysoce zakaźna wirusowa choroba świń znana jako ASF (afrykański pomór świń), która obecnie stanowi największe ryzyko w prowadzeniu hodowli trzody chlewnej w wielu krajach na świecie, w tym na największym rynku chińskim. Konsekwencją tego było dokonanie w śródrocznym jednostkowym sprawozdaniu finansowym BIOTON S.A. aktualizacji wartości inwestycji w BIOLEK Sp. z o.o., oszacowanej w oparciu o metodę zdyskontowanych możliwych do uzyskania przyszłych strumieni pieniężnych. W związku z powyższym, łączna aktualizacja wartości inwestycji ujętych na dzień 30 czerwca 2019 r. w śródrocznym jednostkowym sprawozdaniu finansowym wyniosła 173,5 mln PLN. Należy nadmienić iż kwota wskazanych odpisów ma charakter niepieniężny.
3. W świetle powyższych wyjaśnień Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie BIOTON S.A. upoważnia niniejszym Zarząd BIOTON S.A. do kontynuowania dotychczasowej działalności BIOTON S.A., bez konieczności ze strony Zarządu zwoływania kolejnych Walnych Zgromadzeń oraz podejmowania ponownie przez Walne Zgromadzenie BIOTON S.A. uchwał(y) w przedmiocie dalszego istnienia spółki tak długo jak negatywny wynik BIOTON S.A. (skumulowana strata przewyższająca sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego) spowodowana będzie przyczynami, o których mowa w ust. 2 powyżej.
§ 2
UZASADNIENIE:
1. Zgodnie z art. 397 Kodeksu Spółek Handlowych „Jeżeli bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego, zarząd obowiązany jest niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie celem powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia spółki".
2. Bilans jednostkowy BIOTON S.A. sporządzony przez Zarząd na dzień 30 czerwca 2019 r. wykazał straty z lat poprzednich powiększone o stratę netto z okresu bieżącego, w łącznej wysokości 1 146 579 887,79 złotych, która przewyższa sumę kapitałów zapasowego, rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego Spółki o kwotę 524 887 078,69 złotych. Jednocześnie Zarząd zwraca uwagę, iż wartość kapitału własnego BIOTON S.A. na dzień 30 czerwca 2019 r. wynosiła ponad 619 mln PLN.
3. Skumulowana strata ujawniona w śródrocznym jednostkowym sprawozdaniu finansowym na dzień 30 czerwca 2019 r. wynika ze strat poniesionych w poprzednich okresach sprawozdawczych, w tym z przyczyn opisanych w uchwałach podjętych przez Zgromadzenia Akcjonariuszy w dniach 29 września 2017 r., 12 stycznia 2018 r., 14 listopada 2018 r., 28 czerwca 2019 r. oraz osiągniecia negatywnego wyniku finansowego przez BIOTON SA. na dzień 30 czerwca 2019 r., gdzie zasadniczym czynnikiem była panująca na świecie nieuleczalna, wysoce zakaźna wirusowa choroba świń znana jako ASF (afrykański pomór świń), która obecnie stanowi największe ryzyko w prowadzeniu hodowli trzody chlewnej w wielu krajach na świecie, w tym na największym rynku chińskim. Konsekwencją tego było dokonanie w śródrocznym jednostkowym sprawozdaniu finansowym BIOTON S.A. aktualizacji wartości inwestycji w BIOLEK Sp. z o.o., oszacowanej w oparciu o metodę zdyskontowanych możliwych do uzyskania przyszłych strumieni pieniężnych. W związku z powyższym, łączna aktualizacja wartości inwestycji ujętych na dzień 30 czerwca 2019 r. w śródrocznym jednostkowym sprawozdaniu finansowym wyniosła 173,5 mln PLN. Należy nadmienić iż kwota wskazanych odpisów ma charakter niepieniężny.
4. Wobec powyższego oraz z uwagi na to, iż dalsze istnienie BIOTON S.A. nie jest zagrożone, Zarząd zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności z art. 397 Kodeksu Spółek Handlowych, postanowił niezwłocznie zwołać nadzwyczajne walne zgromadzenie, celem powzięcia uchwały dotyczącej dalszego istnienia BIOTON S.A, w brzmieniu wskazanym powyżej.
do pkt. 6 porządku obrad
UCHWAŁA NR [●]
Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia BIOTON Spółka Akcyjna z dnia 31 października 2019 roku
w sprawie pokrycia kosztów zwołania i odbycia Zgromadzenia
§1
Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie postanawia, że koszty zwołania i odbycia dzisiejszego Zgromadzenia ponosi Spółka.
§ 2
Uchwała wchodzi w życie z dniem jej podjęcia. | <urn:uuid:7308e66c-bad0-4519-ad22-58d87ea2f707> | finepdfs | 1.076172 | CC-MAIN-2024-46 | https://bioton.com/wp-content/uploads/2019/12/31.10.2019_PL_Ogloszenie-o-zwolaniu-NWZ-BIOTON-S.A..pdf | 2024-11-14T01:27:42+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477028516.72/warc/CC-MAIN-20241113235151-20241114025151-00484.warc.gz | 109,690,924 | 0.999981 | 0.999994 | 0.999994 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2698,
6239,
9810,
12573,
15519,
17924,
18289
] | 1 | 0 |
Artykuł został zdigitalizowany i opracowany do udostępnienia w internecie przez Muzeum Historii Polski w ramach prac podejmowanych na rzecz zapewnienia otwartego, powszechnego i trwałego dostępu do polskiego dorobku naukowego i kulturalnego. Artykuł jest umieszczony w kolekcji cyfrowej bazhum.muzhp.pl, gromadzącej zawartość polskich czasopism humanistycznych i społecznych.
Tekst jest udostępniony do wykorzystania w ramach dozwolonego użytku.
ALEKSANDER MATEJKO — KRAKÓW.
BADANIA OPINII PUBLICZNEJ METODĄ REPREZENTATYWNA
Z DZIAŁALNOŚCI CZECHOSŁOWACKIEGO INSTYTUTU BADAŃ NAD OPINIĄ PUBLICZNĄ
W socjologii lat ostatnich daje się zauważyć duże zainteresowanie zagadnieniem opinii publicznej, które prócz naukowych, ma w sobie liczne aspekty praktyczne. Już z dawien dawna doceniano wpływ opinii publicznej na kształtowanie się życia społecznego i dlatego też często jednostki pragnące w jakikolwiek sposób oddziaływać na społeczeństwo (np. władcy, politycy, pisarze i inni) starały się dokładnie poznać nurtujące w nim poglądy, przekonania i chęci, aby odpowiednio do nich przystosować swą działalność i uczynić ją tym więcej skuteczną. Spoby, którymi się przy tym posługiwano, były bardzo różnorodne: od zwykłych wędrówek w przebraniu między ludem, poprzez „oczy i uszy królewskie” — skomplikowane, specjalnie wyszkolone aparaty wywiadowcze, aż po „głosy czytelników” i ankiety prowadzone przez dzisiejszą prasę i propagandę, która sama w znacznym stopniu tworząc opinię, tym staranniej stara się ją poznać. Jednakże te i podobne im sposoby badania nie zdolały zaspokoić potrzeb życia współczesnego, gdyż tak pod względem metod, jak i stawianych sobie celów nie okazały się one dostatecznie obiektywne — obejmowały zresztą tylko małe wycinki społeczeństwa i jego spraw — dlatego też osiągnięte wyniki nie przedstawiały naogół większej, trwałej wartości, ani nie były powszechnie uważane za prawdziwe i przekonujące.
W związku z tym coraz silniejszą stawała się potrzeba oparcia tych badań na podstawach naukowych (w pierwszym rzędzie na socjologii, psychologii i statystyce), zapewnienia im maksimum osiągalnego obiektywizmu i odpowiedniego ich rozbudowania tak pod względem ilościowym jak i jakościowym. Przy tak prowadzonych badaniach możnaby uzyskać wartościowy i godny zaufania materiał, z którego działalność praktyczna mogłaby czerpać liczne wskazówki.
Inicjatywę taką podjęto już przed ostatnią wojną i w krótkim czasie przybrała ona postać specjalnych instytutów zajmujących się badaniem opinii publicznej, a obecnie już około dwudziestu krajów ma swoje tego rodzaju instytucje. Wielkie zasługi położył w tym Jerzy Gallup, który rozbudował i spopularyzował badania w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, a także jest założycielem pierwszego międzynarodowego związku instytutów dla badania opinii publicznej.
Między innymi niedawno powstał również w Czechosłowacji tego rodzaju instytut, który, mimo krótkiego czasu istnienia, może się już po- szczycić wieloma pozytywnymi osiągnięciami.
Będąc dwukrotnie w Pradze, w grudniu 1946 r. i sierpniu 1947 r. dzięki uprzejmości kierownictwa tego instytutu miałem sposobność zapoznać się bliżej z jego organizacją i metodami pracy, a wiadomości te na- stępnie uzupełniłem lekturą z czasopism i publikacji poświęconych ba- daniom opinii publicznej. Posługiwałem się przy tym przede wszystkim publikacjami Instytutu Czeskiego, książką George Gallupa „A Guide to Public Opinion Polls”, (Princeton University Press 1944) i niektórymi mniejszymi artykułami. Bardzo wiele danych zawiera również książka Hadley’a Cantril’a „Gauging Public Opinion” (Princeton — 1944), której autor współpracuje z Gallupem i jest jednym z najlepszych amerykań- skich znawców metod badania opinii publicznej.
Bibliografię prac wydanych na omawiany temat od 1934 do 1943 po- daje Bruce Lannes Smith w „Propaganda, Communication, and Public Opinion” — Princeton 1944.
Na podstawie wyżej wspomnianych materiałów opracowałem niniejszy artykuł, w którym pragnę przedstawić metodę grupy reprezentatywnej stosowaną przez Instytut Czeski, oraz całość jego działalności na tle prac innych tego rodzaju instytutów, a przede wszystkim amerykańskich i angielskich, na których zresztą on się wzoruje.
**GENEZA I CELE INSTYTUTU**
Československý Ústav pro Výzkum Veřejné Minění — Praha III Valdstenske Nam. 3. II. p. Instytut Czeski powstał w listopadzie 1945 r. przy Ministerstwie Informacji, a jako cel wyznaczono mu przeprowadzanie dla potrzeb nauki i życia praktycznego (przede wszystkim dla instytucji państwowych) badań opinii publicznej, których wyniki są następnie użytkowane w polityce, planowaniu gospodarczym, reklamie, propagandzie, opiece społecznej i in.
Józef Kopta, znany pisarz czeski, a zarazem jeden z głównych inicja- torów założenia Instytutu w artykule wstępnym czasopisma wydawanego przez Instytut pod tytułem „Veřejné Minění” (Opinia publiczna) w takich słowach charakteryzuje wytknięte cele: „Jednym z ważnych, nowych czynników demokracji ludowej, który pragniemy wprowadzić do naszego życia, jest badanie opinii publicznej. Zadaniem jego jest ułatwić ludowi swobodne wypowiadanie się w pierwotnym i właściwym tego słowa znaczeniu — to znaczy obok i niezależnie od wyborów. Chce- my bowiem słyszeć głos ludu stale, a więc i wtedy nawet, gdy odejdzie on od urn wyborczych — i to nie tylko w sprawach o ogólno-państwowym znaczeniu, lecz także i tych, które są częścią naszego codziennego współ-życia — w sprawach, które z istoty swej nie mogą być przedmiotem wyborów. Chcemy badać poglądy prostego człowieka i dopomóc mu w tym, aby i jego zdanie było publicznie usłyszane; chcemy poznać głębię ludowej mądrości, z której czerpali niegdyś sławni czescy królowie wędrując w przebraniu między swymi poddanymi. My jednakże zbierając doświadczenia i poglądy ludu nie robimy tego potajemnie. Badamy opinię ludu otwarcie, bez postępu, bezstronnie i pod naukową kontrolą. Nie chcemy nic propagować, chcemy tylko być barometrem ludowych poglądów i jesteśmy głęboko przeświadczeni, że w ten sposób będziemy wartościową cząstką twórczego wysiłku państwa, w którym rządzi sam lud".
ORGANIZACJA CZESKIEGO INSTYTUTU
Czeski Instytut dla badania opinii publicznej istnieje przy Ministerstwie Informacji, jest więc instytucją państwową, finansowaną za pomocą odpowiednich subwencji. Nie jest on jednakże bezpośrednio podporządkowany aparatowi państwowemu, lecz posiada niezależność administracyjną, budżetową i naukową. Aby tę samodzielność tym więcej utwierdzić, ostatnio opracowuje się projekt specjalnej ustawy, na podstawie której Instytut stanie się instytucją zupełnie niezależną od Ministerstwa Informacji. Prace badawcze wykonuje Instytut obecnie na zlecenie poszczególnych ministerstw (np. Ministerstwa Zdrowia, Informacji, Filmu Czeskiego, przedsiębiorstwa państwa „Baťa” i innych), przy czym kierownictwo wyraża nadzieję, że wraz ze wzrostem działalności Instytut stanie się z czasem finansowo niezależny, a nawet będzie mógł dawać pewne zyski zarabiając na zamówionych ankietach.
Instytut zatrudnia stale zaledwie parę osób, w tym młodych uczonych kierujących pracą naukową i mały personel biurowy (razem około 6 osób). Prócz tego Instytut posiada licznych współpracowników terynowych, zatrudnionych ochotniczo i bezpłatnie, których funkcje poniżej szczegółowo opiszę.
Wyniki swych ankiet przekazuje Instytut do publikacji Czechosłowackiemu Urzędowi Prasowemu, a także publikuje je we własnym, wspomnianym już miesięczniku pt. „Opinia publiczna”, w którym prócz tego znajdują się liczne artykuły naukowe wybitnych czeskich uczonych interesujących się badaniami opinii publicznej, oraz tłumaczenia artykułów uczonych zagranicznych (przeważnie angielskich i amerykańskich). W ramach swej działalności wydawniczej Instytut wydał już parę publikacji sprawozdawczo-informacyjnych, oraz broszurek dla szkolenia współpracowników.
Ponieważ Instytut powstał stosunkowo niedawno na wzorach zagranicznych postaram się więc poniżej przedstawić najczęściej spotykane formy organizacyjne pokrewnych instytutów w innych krajach.
ORGANIZACJA INSTYTUTÓW W INNYCH KRAJACH
Organizacja Instytutu jako instytucji państwowej oparta jest na wzorze angielskim. Mianowicie podczas ostatniej wojny (w 1941 r.) powstał
w Londynie tzw. „Wartime Social Survey“, jako instytucja państwowa, zatrudniająca liczny sztab specjalnie przeszkolonych pracowników (35 biurowych i 55 terenowych), a mająca na celu badanie nastrojów i poglądów ludności brytyjskiej dla potrzeb Ministerstwa Aprovizacji, Zdrowia, Informacji, Wojny i innych. Instytucja ta przekształciła się po wojnie na BIPO — British Institute of Publish Opinion — Aldvych House-London Wc 2.
Istniejące obecnie na świecie instytuty możemy ogólnie podzielić na trzy typy, a mianowicie: pierwszy to wspominane już instytucje państwowe, drugi to instytuty zorganizowane przy uniwersytetach, trzeci wreszcie — to samodzielne przedsiębiorstwa o charakterze prywatnym.
Jako przykład drugiej formy może służyć instytut belgijski „Instytut Universitaire d' Information Sociale et Economique“ założony w 1946 r. jako wyraz wspólnej akcji czterech uniwersytetów belgijskich, a kierowany przez Prof. Guillaume Jacquemyns. Organizacja tego instytutu wygląda tak, że kierownik uzgadnia działalność z Radą Naukową złożoną z profesorów — przedstawicieli poszczególnych uniwersytetów (po 2 do 3 profesorów), a również z jej zgódą mianuje członków Rady Gospodarczo-Spolecznej, w której biorą udział przedstawiciele państwa sfer gospodarczych i naukowych. Ta ostatnia Rada ma utrzymywać stałą łączność Instytutu z działalnością praktyczną np. przez wspólne ustalanie zapotrzebowania na ankiety. Poza tym Instytut przyjmuje na swych członków osoby z poza grona tych dwóch rad, muszą być one jednak członkami któregoś z kolegium profesorskich. Środki finansowe czerpie Instytut z opłat otrzymywanych od instytucji państwowych lub prywatnych wzamian za prawo publikowania wyników ankietowych.
Większa część instytutów zorganizowana jest jednak jako przedsiębiorstwa prywatne (Stany Zjednoczone Ameryki Północnej — Francja i inne), wykonujące ankiety na zamówienie prasy, przedsiębiorstw handlowych, państwa itd.
W publikacjach poświęconych badaniom opinii publicznej często można spotkać dyskusję na temat: która forma organizacyjna jest najodpowiedniejsza dla instytutów? Jerzy Gallup jest zwolennikiem formy przedsiębiorstwa prywatnego, uważa bowiem, że wtedy będzie ono całkowicie niezależne naukowo, a co do ewentualnej szkodliwej inicjatywy spekulacyjnej to sądzi, że może ona być zawsze w czas wykryta przez inne instytuty, pracujące na zasadach prawdziwie naukowych.
Strona przeciwna znów twierdzi, że właśnie przedsiębiorstwa prywatne najłatwiej ulegają spaczeniom, gdyż pracując zarobkowo podlegają naciskowi odbiorców (np. tzw. królów prasowych) i pokusie pogoni za sensacyjnymi i pokupnymi tematami o znikomej nieraz wartości naukowej — dlatego też organizację badań trzeba oprzeć o państwo lub uniwersytety.
W każdym razie obie strony zgadzają się z tym, że badanie opinii publicznej musi być prowadzone w sposób możliwie najbardziej obiektywny, uniezależniony od jakichkolwiek wpływów natury politycznej lub finansowej, w przeciwnym bowiem razie osiągnięte wyniki nie przedstawiałyby prawie żadnej wartości.
Co do najlepszej formy organizacyjnej to musimy tu pamiętać, że jej wybór dużo zależy od warunków panujących w danym kraju i zależnie od nich ta lub inna forma może być odpowiedniejsza.
**OPINIA PUBLICZNA WEDŁUG POGLĄDÓW**
**PROF. DRA ARNOŠTA BLÁHY**
Zanim przejdę do szczegółowego omawiania metod badawczych stosowanych przez instytut czeski, pragnę przytoczyć tu poglądy dotyczące przedmiotu tych badań, a więc opinii publicznej, wyrażone w artykule pt. „Opinia publiczna” (w jednym z pierwszych numerów czasopisma o tej samej nazwie, a wydawanego przez Instytut) przez jednego z najwybitniejszych socjologów czeskich, profesora uniwersytetu w Brnie, redaktora „Sociologická Revue” Dr Arnošta Bláhy.
Domeną wpływów opinii publicznej jest właściwie całe życie społeczne danej grupy np. państwa — pod jej bowiem wpływem kształtują się zwyczaje, obyczaje, prawa, liczy się z nią prasa, propaganda, literatura — stara się ją pozyskać polityk, pisarz, artysta — walczą z nią jednostki nieprzeciętne częściej ulegając w boju niż zwyciężając.
Opinia środowiska przez całe życie idzie za jednostką jak jej nierozłączny cień, wpływa silnie na jej postępowanie, myślenie, czucie. Poglądy jednostki to często odbłask tylko panujących w społeczeństwie przekonań czy przesądów, narzuconych przez silną zbiorowość słabej indywidualności. Jednostka ulega masie, ulega przede wszystkim w sferze uczuciowej, drogą zbiorowej sugestii jak gdyby „zaraża się” od społeczeństwa jego poglądami, a proces ten odbywa się na podłożu silnie afektywnym, wyjąłownionym z pierwiastków rozumowych (np. jak często szukamy samotności, gdy pragniemy nad czymś się zastanowić, coś rozumowo rozważyć!).
Stąd też opinię publiczną charakteryzuje stałe falowanie, połączone z szybkimi wzburzeniami, które jednak przeważnie prędko też się uspokajają. Ten znamienny pierwiastek afektywny mocno podkreśla Prof. Bláha: „To co charakteryzuje opinię indywidualną (wiedza zmysłowa — doksa Platona), to jest jej powierzchowność, skłonność do konserwatyzmu myślowego (uwarunkowana dotychczasowym nastawieniem psychicznym jednostki), oraz jej zdolność do zainteresowania się czymś (zajimavost), która jest koniecznym warunkiem reagowania jednostki na bodziec — ten sam bowiem bodziec może wywołać różne reakcje u różnych jednostek.
26 Przegląd Sożologiczny.
Opinia publiczna to jest jak gdyby kolektywny zakres opinii indywidualnych — jest to opinia społeczności. Ale jak niełatwo definiować czy analizować społeczność, tak też trudno zdefiniować opinię publiczną. W przybliżeniu możemy powiedzieć, że opinia publiczna to jest pewna kolektywna psychiczność, pewna „sociální idealita”, pewna wspólność myślenia o pierwiastkach silnie afektywnych (podobnie do opinii indywidualnej). Jest to więc, co pewna społeczność, większa lub mniejsza wielość jednostek, myśli lub czuje o jakiejs rzeczy, osobie, zdarzeniu, w ogóle o jakimś zjawisku. Warunkiem jej powstania, procesu wytworzenia się jest podobieństwo czy też pokrewieństwo psychik, wyrosłe przede wszystkim ze wspólności zainteresowań, co w konsekwencji powoduje, że pewien bodźec budzi w nich jednak, podobny czy pokrewny oddźwięk wyrażony wspólną, jednakową opinią — a jeśli nawet ta jednakość nie musi być zupełna, to ma ona przynajmniej cechy pewnej harmonijnej całości. Dla wytworzenia się opinii publicznej jest to pierwszy warunek o charakterze kolektywnym. Do niego dochodzi jeszcze drugi warunek o charakterze indywidualnym: podnieta musi być dość mocna i dość interesująca, aby miała zdolność wzbudzenia oddźwięku u danego osobnika. Nie o wszystkim bowiem może się wytworzyć opinia publiczna... Jest widocznym, że istnieje opinia publiczna partykularna, częściowa, władnąca tylko w pewnym specjalnym kręgu grupy, ale istnieje też opinia publiczna powszechna, totalna, reprezentatywna...
Prof. Dr Bláha wymienia dwa zasadnicze źródła powstania opinii publicznej: Pierwsze to spontaniczna reakcja całego społeczeństwa na bodźec dotykający najgłębiej zakorzenionych we wszystkich jego członkach pierwiastków wspólnoty, a więc powszechnie uznanych, tradycyjnych wartości (np. reakcja na obrażę uczuć patriotycznych).
Drugi to stopniowe wyłanianie się opinii publicznej z walki (nieraz bardzo ostrej) między poglądami poszczególnych odłamów społeczeństwa, w rezultacie której zwycięża ostatecznie pogląd najsilniejszy, względnie kompromisowy.
Naturalnie, że tego rodzaju procesy powstawania opinii zbiorowej mogą zaistnieć tylko w społeczeństwie zorganizowanym o dostatecznie siłnej więzi grupowej i na pewnym stopniu rozwoju kulturalnego.
Wpływ jednostek na tworzenie się opinii publicznej. Przy omawianiu kształtowania się opinii publicznej należy wspomnieć o wpływie, jaki wywierają na ten proces jednostki wybitne np. politycy, działacze społeczni, znani dziennikarze, naukowcy lub też wybitni fachowcy. Wpływ ten może być różnego rodzaju — np. może się on opierać na czynniku sugestywnym, gdy silna wola jednostki bierze górę nad masą, a poprzez działanie sugestywne narzucza nieraz tej masie swe poglądy, oceny lub nawet myśl przewodnią. Zjawisko to zachodzi najczęściej w okresie rozprężenia społecznego (np. dyktatura następująca po rewolucji). Ciekawie charakteryzuje sugestię Prof. Bláha twierdząc, że ma ona swe oparcie w niejasności pojęć i w afektywności. Działanie
jej bowiem jest tym mocniejsze i skuteczniejsze im bardziej niejasne, mniej pewne i słabiej sprecyzowane pojęcia panują w środowisku ludzkim, na które się sugestywnie oddziaływuje. Możemy zatem powiedzieć, że im bardziej społeczeństwo jest kulturalnie samodzielne i twórcze, tym osiąga ono wyższy stopień wewnętrznej demokratyzacji i jest mniej podatne na sugestywnie oddziaływanie.
Innego rodzaju wpływ wywierają na opinię społeczeństwa jednostki wybitne, twórcze, o wysokim przygotowaniu fachowym, których motywy działalności nie ograniczają się tylko do chęci uchwycenia władzy nad masą, lecz są od niej zupełnie różne. Poglądy tych jednostek nie są oparte na doraźnych, uczuciowo zabarwionych, lub też tendencyjno-popularnych sadach, lecz na starannym, rozumowym przepracowaniu rozpatrywanego zagadnienia (poznanie — wiedza rozumowa Platona). Te poglądy wyrozumiane nie są wprawdzie często łatwe dla wszystkich do zrozumienia i stąd ogół może ich nie znać lub je chwilowo odrzucać — wcześniej jednak czy później, po gorzkich nieraź doświadczeniach, dyletancka większość we własnym interesie przyjmuje opinię fachową mniejszości. Za przykład może tu służyć los wielu uczonych, artystów itp., którzy za życia nie byli rozumiani i doceniani przez współczesne im społeczeństwo, a dzieła ich dopiero po wielu latach stawały się przedmiotem ogólnego podziwu i uznania.
Bardzo ważne znaczenie społeczne ma odwrotny wpływ opinii publicznej na jednostkę. Mając pewne określone cele, oraz dbając o utrzymanie swej spójności, grupa społeczna stara się sprowadzić poglądy jednostek — ich subiektywne obrazy świata — do pewnego, przeważnie tradycyjnie ustalonego wzorowego schematu, będącego w całkowitej harmonii z zadaniami, dążeniami i ideologią grupy. Stąd też grupa społeczna jest zasadniczo konserwatywna, wyłamywanie się zaś spod tradycyjnych norm kończy się albo zniszczeniem, lub co najmniej usunięciem jednostki z obrębu grupy, albo też jednostka zwycięża w walce i skierowuje grupę na nowe drogi rozwoju, co zresztą zdarza się nieporównanie rzadziej.
Metody badania opinii publicznej. Po krótkim schakteryzowaniu opinii publicznej jako zjawiska społecznego, przejdę obecnie do omówienia metod jej badania stosowanych przez Instytut Czeski.
Socjologia postuguje się już od dawna tego rodzaju sposobami badania opinii publicznej jak np. wywiady społeczne, ankiety, konkursy na życiorysy itp. (jakże bogatym zbiorem wypowiedzi i ocen społecznych są np. „Pamiętniki emigrantów” lub „Pamiętniki chłopów” i inne). Dla popularnych polityków czy dziennikarzy źródłem badania opinii są liczne listy, które otrzymują oni stale od swych zwolenników lub antagonistów. Opinię publiczną możemy napotkać w prasie (np. kąciki dla czytelników), radiu, gospodarce. Dla producenta miernikiem opinii, jaką cieszą się jego wytwory, jest wysokość ich zbytu. Ciekawy sposób badania atrakcyjności ogłoszeń prasowych możemy spotkać w reklamie handlowej.
Mianowicie w ogłoszeniu reklamowym prosi się, aby zamawiający towar załączył przy zamówieniu wycinek ogłoszenia, jakie skłoniło do zakupu — dzięki temu możemy bowiem stwierdzić, które z ogłoszeń daje najlepsze wyniki. Prasa często przeprowadza badania opinii publicznej np. za pomocą ankiet w wśród znanych osobistości (pisarzy, polityków), a nawet wśród tzw. „szarych ludzi” — względnie zwraca się do swych czytelników z prośbą o wyrażenie opinii w danej sprawie. Te ankiety prasowe mają jednak tę wadę, że wypowiadają się w nich przeważnie tylko czytelnicy więcej zainteresowani, reszta zaś z braku czasu lub też z lenistwa milczy. Zresztą wokół każdego dziennika lub czasopisma, choćby nawet najbardziej powszechnego i neutralnego, skupia się zawsze pewien określony krąg czytelników o zbliżonych poglądach lub podobnym stanie majątkowym, stąd też wypowiedzi tych nie możemy uważać za reprezentujące zdanie całego społeczeństwa.
Ponieważ wszystkie te sposoby nie są w dostatecznej mierze obiektywne, instytuty badania opinii publicznej posługują się przeważnie innymi, opartymi na podstawach naukowych, a przede wszystkim tzw. metodą grupy reprezentatywnej.
Metoda grupy reprezentatywnej. (Reprezentatywna skupina-cross section). Jest to rodzaj powszechnej ankiet, przeprowadzonej w oparciu o rachunek statystycznego prawdopodobieństwa, wśród pewnej liczby osób dobranych przypadkowo, lecz odpowiadających z góry określonym warunkom. Na czym polega ten dobór to wyjaśnia wyjątek z artykułu wstępnego wspomnianego już czasopisma pt. „Veřejné mínění”: „Aby stwierdzić co myśli całe społeczeństwo nie musimy się pytać wszystkich ludzi o ich zdanie, starczy bowiem jeśli przedłożymy pytanie pewnej tylko części społeczeństwa, którą statystyka nazywa grupą reprezentatywną. Jest to taka część wybrana z całości, która swą strukturą całości tej całkowicie odpowiada. Grupa reprezentatywna jest to więc jak gdyby społeczeństwo w zmniejszonym wymiarze, a opinia tej grupy odpowiada (w pewnym stopniu prawdopodobieństwa) opinii całości, co zresztą było już niejednokrotnie sprawdzone przez badania przeprowadzane na Zachodzie. Na podstawie tych założeń da się np. przewidzieć wynik wyborów z godną podziwu dokładnością”.
Jak się już z doświadczenia przekonano, pewność wyników ankiet zależy nie tyle od liczebności grupy reprezentatywnej, ile od sprawnego jej doboru. Tak np. w 1936 r. w Stanach Zjednoczonych A. P. czasopismo „Literary Digest” przeprowadziło ankietę na temat bliskich wyborów nowego prezydenta, rozsyłając kwestionariusze ankietowe do przeszło 10 milionów osób. Mimo jednak takiego dużego zakresu liczebnego ankiety, wybory dały zupełnie odmienny wynik aniżeli go ona przewidywała, zwyciężył bowiem Roosevelt a nie Landon. Błąd ten wynikł przede wszystkim z fałszywych przesłanek, jakimi się kierował w swej ankiecie „Literary Digest”, rozesłano bowiem kwestionariusze pocztą do osób wybranych z książek telefonicznych i spośród posiadaczy aut. W ten sposób pominięto zupełnie biedniejsze sfery ludności, które glosowały na Roosevelta i zadecydowały o jego zwycięstwie. Ankiety amerykańskich instytutów badania opinii publicznej używają o wiele mniejszej ilości kwestionariuszy, mniej więcej od 1500 do 60 000 sztuk, przeważnie jednak nie więcej jak 5 000 sztuk. W tych warunkach błąd maksymalny wynikły z ilości kwestionariuszy waha się od 4% przy 1500 sztuk do 2,5% przy 5 000 sztuk. Ze względu więc na nieproporcjonalny wzrost kosztów nie opłaca się niejednokrotnie urządzać ankiety o wielkich rozmiarach. W Stanach Zjednoczonych A. P. używa się dwóch sposobów doboru grupy reprezentatywnej, które wymienia J. Gallup w swej książce „A Guide to Public Opinion Polls“ (str. 24):
„Metoda najczęściej używana w badaniach opinii publicznej wymaga, aby osoby poddane badaniu ankietowemu były wybrane ze wszystkich większych grup składających się na społeczeństwo w stosunku proporcjonalnym do liczności tych grup. Oczywiście pierwszym krokiem w zastosowaniu tej metody jest rozłożenie całej ludności narodowej (naród w pojęciu amerykańskim), albo ludności każdego stanu, na jej składowe części i upewnienie się, że każda z tych części lub warstw jest odpowiednio reprezentowana w grupie reprezentatywnej. Szczegóły tej procedury będą poniżej podane.
Druga metoda, która wchodzi obecnie w szersze zastosowanie, opiera się na przestrzeniach, a nie na ludności. Po dokładnej analizie danych spisowych i wyborczych, przestrzenie te zostają ustalone i współpracownicy terenowi mają za zadanie przeprowadzenie wywiadu ankietowego ze wszystkimi osobami, czy też rodzinami przebywającymi w obrębie tych przestrzeni.
Przez skombinowanie wyników ankiet przeprowadzonych na tych przestrzeniach wzorcowych można otrzymać dokładne przeciętne dane dla całego narodu“\(^1\).
Naturalnie dobór grupy reprezentatywnej na zasadzie jej strukturalnego podobieństwa do układu istniejącego w całym badanym społeczeństwie, lub też na zasadzie określonych przestrzeni wzorcowych, musi być poprzedzony bardzo starannymi przygotowaniami opartymi w znacznym stopniu na znajomości danych statystycznych. Chcąc otrzymać obraz prawdziwej struktury opinii publicznej danego społeczeństwa, należy zwrócić baczną uwagę na to, aby społeczeństwo to stanowiło pewną zwartą całość, aby nie pomieszać tu np. opinii publicznych dwóch róż-
---
\(^1\) "The method most widely used requires, that persons be selected from all major groups in the population in proportion to the numerical size of these groups. Obviously the first step to making use of this method of sampling is to break up the total population of the nation, or of each state, into its component parts or strata and to make certain, that each part is properly represented in the sample. Details of this procedure will be given later.
The second method, which is coming into wide use, begins with areas, and not with people. After these areas have been indentified by careful analysis of census and election data, interviewers or enumerators are assigned to cover all persons or families residing in these precincts or census tracts. By combining the results of these "pin-point" areas an accurate national result can be obtained".
nych społeczeństw. Z tej też przyczyny instytut czeski ograniczył swe badania tylko do czeskiej narodowej grupy terytorialnej, zaś Słowacy, jako społeczeństwo odrębne, różne od czeskiego językiem, psychiką i strukturą społeczno-gospodarczą, mają zorganizować instytut osobny. Przy doborze czeskiej grupy reprezentatywnej wzięto pod uwagę następujące czynniki doboru: 1. wielkość miejscowości pod względem ilości mieszkańców, 2. płeć, 3. zawód, 4. wiek. Gallup dla stosunków amerykańskich wymienia jako najważniejsze: 1. zawód, 2. wysokość dochodu, 3. przynależność polityczna, 4. wiek, 5. wykształcenie, 6. narodowość, 7. religia. Prócz tego przy każdej ankiecie zaleca on uwzględniać jeszcze inne czynniki dodatkowe, kierując się zawsze tym, aby struktura grupy reprezentatywnej odpowiadała jak najściślej strukturze badanego społeczeństwa.
Struktura grupy reprezentatywnej narodu czeskiego,
(tzn. ludności Czech, Moraw i Śląska - 8.543 000 ludności, 78 870 km²
| Lp. | Grupa miejscowości wg ilości mieszkańców | Mężczyźni | Kobiety | Klasa zawodowa | Grupa wieku |
|-----|------------------------------------------|-----------|---------|----------------|-------------|
| | | | | A Roboczyńcy | B Urzędnicy | C Samodzielní | 18-29 | 30-49 | 50- |
| 1 | do 1000 mieszk. | 5 | 5 | 2 | 1 | 7 | 2 | 5 | 3 |
| 2 | 1000 do 2000 | 5 | 5 | 2 | 1 | 7 | 2 | 4 | 4 |
| 3 | 2000 do 10000 | 5 | 5 | 6 | 2 | 2 | 2 | 5 | 3 |
| 4 | 10000 do 100000 | 5 | 5 | 6 | 2 | 2 | 2 | 4 | 4 |
| 5 | 100000 do 500000 | 5 | 5 | 5 | 2 | 3 | 2 | 5 | 3 |
| 6 | powyż. 500000 | 5 | 5 | 5 | 2 | 3 | 2 | 4 | 4 |
Liczby powyższe odpowiadają w zaokrągleniu rzeczywistemu stosunkowi procentowemu poszczególnych klas społecznych. Instytut czeski przeprowadza swe ankiety zazwyczaj w rozmiarach 1000 zebranych kwestionariuszy uważając, że ta liczebność jest najodpowiedniejsza dla stosunków czeskich. Cyfra ta zależnie od uzyskanych doświadczeń, oraz zakresu danej ankiety, może naturalnie ulec zmianom.
SKŁADNIKI ANKIETY
Każdy ze składników ankiety musi być starannie przepracowany, bowiem pożornie drobne nawet niedopatrzenie może poważnie zaważyć na wynikach.
Kwestionariusze ankietowe. Są anonimowe (na górze tłustym drukiem na nich jest napisane: „nie chcemy Twojego nazwiska”) i składają się z szeregu krótko i zwięźle sformułowanych pytań, na które obok znajduje się przeważnie parę ewentualnych odpowiedzi oznaczonych numerami. Zapytany osobnik wybiera którąś z nich i na jego polecenie współpracownik terenowy oznacza ją kółeczkiem.
Np. Czy zmieniłby Pan (Pani) swój zawód, gdyby to było możliwe?
— tak ............ 1
— nie ............ 2
— nie wiem ...... 3
Pytania te muszą być tak ułożone, aby odpowiedzi na nie dawały w rezultacie pełny obraz opinii zapytanego osobnika o danym zagadnieniu.
Ze względu na trudność przepracowania wielkiej ilości kwestionariuszy, dążą się do możliwie najbardziej zwięzlej formułacji pytań i odpowiedzi, co ułatwia pracownikom instytutu segregację ich, a również czyni obraz opinii publicznej prostszym i jaśniejszym. Często stosuje się również pytania dodatkowe (np. dlaczego?), dając przez to możliwość zapytanemu szerzej wypowiedzieć się. Nierzaz jedna ankieta obejmuje kilka zagadnień, co wprawdzie obniża jej koszty, lecz ma tę słabą stronę, że rozprasza uwagę zapytanego. Gallup dzieli pytania ankietowe na trzy rodzaje, a to:
a) Pytania wolne (open or free answer questions) np. „Co sądzisz o radach załogowych?” Pytania te są trudne do przepracowania statystycznego, mają jednak tę zaletę, że bezpośrednio odsłaniają postawę osobnika wobec danego zagadnienia.
b) Pytania z paru typowymi odpowiedziami (Multiple-choice or „cafeteria questions”). Na przykład, jakie powieści czyta Pan najchętniej?
— sensacyjne ............ 1
— wiejskie ............ 2
— społeczne ............ 3
— obyczajowe ............ 4
— psychologiczne ........ 5
— inne .................. 6
— w ogóle nie czytam .... 7
Odpowiedzi są już od razu typizowane i łatwo je później procentowo przeliczać, muszą być one jednak tak sformułowane, aby wyczerpywały cały wachlarz opinii, co jest dość trudne i może prowadzić do błędów.
c) Pytania kategoryczne (the categorical or dichotomous questions) np. „Na kogo będzie pan głosował podczas najbliższych wyborów prezydenckich?”
— Na Roosevelta ........ 1
— Na Landoną ........... 2
— nie wiem ............. 3
Ten typ pytań najczęściej stosuje się tam, gdzie chodzi o badanie ilościowego stanu opinii już skrystalizowanej (np. w ankietach wyborczych). Każdy z wymienionych typów pytań ma swoje zastosowanie zależnie od tego, jaki problem rozpatrujemy i co przez ankietę pragniemy uzyskać (poznanie ogólnych tendencji nurtujących w społeczeństwie, proces krystalizacyjny opinii, opinię już skrystalizowaną).
Wspomniany już wyżej H. Cantril poleca łączyć poszczególne typy pytań w jednym kwestionariuszu, celem wszechstronnego zbadania danej opinii. Układa on te pytania w następującym porządku.
Pierwsze pytanie mające na celu stwierdzenie, jak wiele osób czytało, słyszało lub myślało o danym zagadnieniu.
Drugie pytanie wolne dla uchwycenia ogólnego nastawienia osobnika wobec danego zagadnienia (szczególnie ważne dla tych, którzy tym zagadnieniem już się poprzednio interesowali).
Jako trzecie zadaje się pytanie dotyczące stopnia intensywności danej opinii i stopnia przekonania osobnika o tym, że jego pogląd jest słuszny.
Czwarte jedno lub więcej pytań kategorycznych dla stwierdzenia jak dana osoba głosowałaby, gdyby doszło do głosowania na temat badanego zagadnienia.
Po dokładnym przepracowaniu kwestionariuszy i ich wydrukowaniu, Instytut Czeski rozsyla je swym współpracownikom terenowym (których ma na terenie całego kraju około 500) w ilości 12 sztuk na jednego, wraz ze schematem grupy reprezentatywnej i odpowiednimi wskaźówkami.
Zadaniem współpracowników terenowych jest zebranie wypowiedzi opinii od przynajmniej 10 osób, przy doborze których kierują się oni wskazanym schematem. I tak np. w czeskim miasteczku 7-tysięcznym musi w tych 10 osobach być: 1) 5 kobiet i 5 mężczyzn, 2) 6 robotników, 2 urzędników, 2 samodzielnych zawodowo, 3) 2 osoby w wieku 18—29 lat, 5 osób 30—49 lat, 3 osoby powyżej 50 lat. Wypełnianie ankiety odbywa się w ten sposób, że współpracownik terenowy okazuje kwestionariusz ankietowy osobie przypadkowo dobranej (najczęściej przechodzień uliczny), objaśnia jej cele i prosi o wypowiedzenie się na wymienione w ankcie tematy. Odpowiedzi zaznacza współpracownik zasadniczo sam, może to jednak zrobić też osobnik zapytany. Instytut poleca swym współpracownikom kierować się w doborze następującymi zasadami:
1. Ankiety nie wolno przeprowadzać w kole najbliższych znajomych lub przyjaciół.
2. Zapytanych należy dobierać przypadkowo z możliwie najszerszego kregu tak, aby się wzajemnie nie znali.
3. Wobec ewentualnych podejrzeń, podkreślać zawsze dobrowolność i apolityczność ankiety, oraz jej znaczenie naukowe.
4. Współpracownik musi być w swej pracy całkowicie obiektywny, bezstronny, winien wiernie i dosłownie notować opinię zapytanych (składa na to specjalne przyrzeczenie pisemne).
5. Współpracownik winien prowadzić specjalny dziennik, w którym opisuje on warunki przeprowadzenia każdej ankiety, stosunek do niej ludności, swoje uwagi itd.
Opracowanie ankiety. Pragnąc otrzymać tysiąc wypowiedzi Instytut rozsyła swoim współpracownikom np. 1.500 sztuk kwestionariuszy licząc na to, że otrzyma z powrotem około 1.300 sztuk. Z tej ilości wyselekcyjonowuje się 1.000 sztuk dobrze wypełnionych i wzbudzających zaufanie, a następnie oblicza się otrzymane wyniki w stosunku procentowym. Przy tych żmudnych obliczeniach Instytut korzysta z pomocy Urzędu Statystycznego (maszyny statystyczne).
DOTYCHCZASOWE WYNIKI DZIAŁALNOŚCI
Instytut przeprowadził dotychczas znaczną ilość ankiet na polecenie poszczególnych instytucji państwowych. Do grudnia 1946 r. wykonano ankiety na następujące tematy: popularność tygodników filmowych, rady narodowe, wybory, stosunek do religii, popularność programu dwuletniego, mobilizacja sił roboczych, stosunek do lotnictwa pasażerskiego, film i kino, stosunek Czechów do Słowaków.
Korzystając z ostatnich wyborów do parlamentu, Instytut przeprowadził ankietę wyborczą na około 2 tygodnie przed ich terminem. Wyniki ankiety tylko o maksimum 1,2% różniły się od wyników wyborów. Było to więc równocześnie sprawdzenie, że grupa reprezentatywna została dobrze dobrana, a także reklama dla Instytutu, który cieszy się znaczną popularnością.
| Według ankiety | Wedł. wyborów 26. IV. 46. | Różnica |
|----------------|--------------------------|---------|
| Czeska Partia Komunistyczna | 39,6% | 40,6% | 0,6% |
| Czechosłowackie Stronnictwo Ludowe | 19,2% | 20,2% | 1,0% |
| Czechosłowackie Stronnictwo Sożjal-Demokratyczne | 16,0% | 15,6% | 0,4% |
| Czechosłowackie Stronnictwo Narodowo-Socjalistyczne | 22,5% | 23,7% | 1,2% |
| Białe kartki | 2,7% | 0,4% | 2,3% |
Ciekawą była również ankieta na temat znaczenia religii w życiu czeskim.
Na pytanie: czy wierzysz w Boga? odpowiedziano:
| wierzę | przypuszczam | nie myślę o tym |
|--------|--------------|-----------------|
| wszyscy zapytani | 63,8% | 16,0% | 11,8% | 8,4% |
| grupa wieku 18—29 lat | 59,0% | 17,7% | 11,8% | 11,5% |
| grupa wieku 30—49 lat | 60,5% | 17,2% | 13,4% | 8,9% |
| robotnicy | 62,5% | 13,0% | 15,3% | 9,2% |
| rolnicy | 78,2% | 10,5% | 3,5% | 7,8% |
Dalsze pytania wykazały, że z ogółu ludności powyżej 18 lat:
wierzy w Boga .................. 63,8%
wierzy w życie pozagrobowe .... 38,4%
wierzy, że Chrystus był Bogiem 32,8%
jest religijnie tolerancyjnych ... 67,2%
Na ankietę o kinie, w odpowiedzi na pytanie: „Jak często chodzisz do kina?” odpowiedziano:
częściej niż raz w tygodniu 8%
przeciętnie raz w tygodniu 25%
raz na dwa tygodnie ........... 16%
przy okazji ..................... 44%
nie chodzę w ogóle ............ 7%
KONTROLA BADAŃ OPINII PUBLICZNEJ METODĄ GRUPY REPREZENTATYWNEJ
Badanie opinii publicznej we wszystkich swych stadiach wymaga stałej, drobiazgowej i wnikliwej kontroli, gdyż otrzymane za pomocą grupy reprezentatywnej wyniki uważa się następnie za wyraz opinii całego społeczeństwa, a więc w razie popełnienia drobnego nawet błędu ulega on proporcjonalnemu wyolbrzymieniu i w znacznym stopniu wpływa na obraz opinii. Najogólniejszą kontrolą jest porównanie wyników ankiety z wynikami otrzymanymi na ten sam temat za pomocą innych, bardziej dokładnych sposobów, np. referendum lub wyborów. W związku z tym Gallup wyjaśnia, że jedynym źródłem ewentualnej różnicy nie musi być jednak niedokładność metody stosowanej przez instytuty, lub popełnione w badaniach błędy, gdyż musimy pamiętać o wpływie różnorodnych czynników na wolę wyborców, nierzaz w ostatnim momencie przed głosowaniem (np. sugestia zbiorowa). Prócz tego ankieta bada zasadniczo opinię całego społeczeństwa, podczas gdy wybory reprezentują wolę tych, którzy głosowali — jeśli więc procent niegłosujących jest znaczny (a często jest tak w Stanach Zjednoczonych i w innych krajach), to rozbieżność wyników jest zupełnie usprawiedliwiona.
Dla sprawdzenia własnych badań, lub dla obserwacji skali wahań opinii instytuty przeprowadzają również w pewnych odstępach czasowych ankiety o tym samym temacie. Można także stosować inne sposoby kontrolne, jak np. podzielić kwestionariusze na kilka grup i wyniki otrzymane przez poszczególne grupy następnie porównać ze sobą.
Kontrola właściwego doboru grupy reprezentatywnej. Ponieważ sprawny dobór grupy reprezentatywnej jest podstawowym warunkiem udania się ankiety, instytuty starają się więc, aby struktura tej grupy możliwie najwierniej odzwierciedlała strukturę badanego społeczeństwa. Gallup (zależnie od tematu ankiety) poleca zwracać uwagę na to, czy w grupie reprezentatywnej są w odpowiednim stosunku reprezentowane te odczyny społeczeństwa, których ankieta najwięcej dotyczy.
Np. w ankiecie na temat automobilizmu wśród osób objętych ankieta musi się znajdować właściwy procent posiadaczy aut, względnie ludzi mających prawo jazdy. Jeśli wymieniona wyżej proporcja nie będzie zachowana to można przypuszczać, że ankieta się nie uda, gdyż pominie opinię osób najbardziej zainteresowanych.
Instytut Czeski w niektórych swych ankietach stosuje również tzw. pytania kontrolne (np. „czy w domu masz aparat radiowy?” „ jaki dziennik prenumerujesz?”). Znając liczbę radioabonentów w Czechach (względnie prenumeratorów czasopism) możemy ją następnie porównać z odpowiednią cyfrą otrzymaną za pomocą ankiety i w ten sposób stwierdzić (w pewnym stopniu dokładności), czy grupa reprezentatywna została sprawnie dobrana.
Prócz wymienionych ogólnych sposobów kontroli badań nad opinią publiczną stosuje się również kontrolę szczegółową, poddając jej każdą część ankiety z osobna. Stuart Carter Dodd, były kierownik Wojskowego Biura Psychologicznego przy sztabie generała Eisenhowera, zajmuje się specjalnie zagadnieniem błędów ankietowych i grupuje je przy trzech zasadniczych ich źródłach: kwestionariusz, współpracownik terenowy, osobnik zapytany.
I. **Układ kwestionariusza.** Powodzenie ankiety zależy w znacznym stopniu od układu kwestionariusza, musi on bowiem być zrozumiały i wzbudzać zaufanie u wszystkich, a również dawać w rezultacie badań jasny obraz opinii publicznej. Dobór pytań i ich układ zależy od tematu, a także celów ankiety i jest przez instytut troszkliwie opracowywany. Niekiedy nawet przeprowadza się ankiety próbne o małym zasięgu, aby na podstawie tą drogą zyskanych doświadczeń przygotować następnie ankietę właściwą. Takie właśnie próbne ankiety tzw. „pilot-survey” przeprowadza instytut angielski, poprzedzając je bardzo sumiennymi studiami warunków miejscowych i odpowiednio do nich każdorazowym nowym doborem grupy reprezentatywnej.
II. **Współpracownicy terenowi.** Instytuty badania opinii publicznej zwracają dużą uwagę na właściwy dobór współpracowników terenowych, muszą to być bowiem ludzie bardzo sumienni, obiektywni, tzn. nie kierujący się w swej pracy jakimikolwiek ubocznymi względami, a przede wszystkim muszą oni mieć zamitowanie do swej pracy. Współpracownicy ci są zatrudnieni bądź stale i płatnie (np. w Anglii podczas wojny funkcje te pełniły kobiety), albo też ochotniczo bezpłatnie, ew. z małym wynagrodzeniem (np. w Czechach). Pracownicy płatni są bezsprzecznie lepsi, gdyż w większym stopniu gwarantują sumienność swej pracy i można ich lepiej wyszkolić, z drugiej strony jednakże kosztują oni dość dużo i stąd instytuty nie mogą ich wielu zatrudnić. Instytut Czeski (podobnie jak i większość innych) zatrudnia współpracowników terenowych ochotniczo zgłaszających się na apel Instytutu, poparty zresztą propagandą prasową i radiową. O życzliwym ustosunkowaniu się społeczeństwa czeskiego do badań opinii publicznej świadczy fakt, że już na początku zgłosiło się około 1300 kandydatów na współpracowników terenowych, z których zresztą tylko część zatrudnia Instytut już obecnie, resztę zaś zachowuje jako rezerwę na przyszłość. Każdy ze współpracowników składa przyrzeczenie pisemne, że czynność swą będzie spełniał sumiennie. Instytut doszukala swych współpracowników za pomocą swego czasopisma i specjalnych broszurek szkoleniowych. Bardzo ważnym jest w badaniach, aby współpracownik we właściwy sposób przypadkowo dobierał zapytywanych osobników i aby absolutnie nie wpływał na nich sugestywnie przy wypełnianiu kwestionariusza, co może być nawet podświadomy. Instytut kontroluje współpracownika w ten sposób, że po otrzymaniu od niego (przeważnie pocztą) kwestionariuszy bada się je skrupulatnie, porównując ze sobą, oraz z wynikami wziętymi z podobnych środowisk i śledzi się, czy nie widać w odpowiedziach jakiegokolwiek wpływu współpracownika (np. czy nie wypełnił on ich sam w domu). Kontrolę tę ułatwić sobie można również za pomocą wstawienia do kwestionariusza pytania fikcyjnego o jakimś fakcie, który w rzeczywistości nie zaszedł i tą drogą wykrywa się ewentualną niesumienność współpracownika.
III. Osobnik zapytany. Przypadkowy dobór osobników poddanych ankietie, ich nagłe zaskoczenie i silna początkowa nieufność, może być źródłem licznych błędów. Przygodnie spotkany na ulicy przechodzień, często słabo poinformowany o danym zagadnieniu, zupełnie nieprzygotowany do szybkiej odpowiedzi na podsunięte mu tematy, nie mając czasu nad nimi się poważnie namyśleć i zastanowić, łatwo może ulec niezamierzonej nawet sugestii współpracownika, wpływowi otoczenia, chwilowemu nastrojowi, lub też chęci szybkiego, byle jakiego zbycia się kłopotu. Stąd też wyrażona opinia może być często nietrwała, chwiejna, łatwo może ulec zmianie pod wpływem innego nastroju lub też dłuższego namysłu — czasem brzmi ona „nie wiem” choć dany osobnik na to pytanie kiedy indziej na pewno by umiał odpowiedzieć. W Ameryce stwierdzono np. niedawno, że „nie wiem” jest stosunkowo częste, gdyż średnio osiąga 11,4% wszystkich wypowiedzi („The Colliers” z 9. III. 1948), co nie musi być wywołane tylko nieznajomością problemu. Już sam nawet schematyczny, skondensowany układ pytań i odpowiedzi kwestionariusza, niemożność szerszego wypowiedzenia się i konieczność zgody na jedną z paru ewentualności wymienionych w kwestionariuszu, wywiera pewien sugestywny wpływ na osoby poddane ankietie. Lecz i wtedy, gdy wypowiedź tych osób odpowiada ich szerszym i trwałym
przekonaniom, nie możemy wyciągnąć z wyników ankiety daleko idących wniosków. Słowa bowiem to nie są jeszcze czyny. Wielu jest takich, którzy często obiecują sobie postąpić tak a tak, gdy jednak przyjdzie do konkretnego działania, to po ponownym, głębszym zastanowieniu się, lub też po przyjęciu zdania „mądrzejszych od siebie”, postąpią zgola inaczej.
W związku z rozwojem cywilizacji człowiek coraz bardziej się specjalizuje, a stąd na wielu rzeczach dobrze się nie zna i choć ma swoje zdanie w jakiejś sprawie, to jednak (świadom swego braku kompetencji) przyznaje rację fachowcom, do których żywi zaufanie. Dlatego też nie zawsze i nie we wszystkim decyduje głos większości — przeciwnie, często dobrze poinformowana mniejszość ma więcej do powiedzenia niż słabo orientująca się większość.
Przy rozpoczęciu badań opinii publicznej poważną trudnością jest przełamanie nieufności. Instytut Czeski przeprowadza szeroką propagandę zaznajamiając ogół z metodami swej pracy, a to przede wszystkim dlatego, aby wzbudzić w społeczeństwie możliwie najwyższy stopień zaufania.
Pierwsze ankiety wykazały, że wśród osób poddanych ankciecie objawiał się strach przed odpowiedzialnością osobistą (reminiscencje z okresu okupacji), przed ewentualnymi celami politycznymi ankiety, dalej niechęć do biurokracji, cudzego wyglądu w sprawy osobiste itd. Jednakże mimo to z 499 współpracowników przeprowadzających ankietę na temat rad narodowych tylko 19% stwierdziło wysoką nieufność wobec ankiety, 23% częściowa, a 51% brak nieufności. W ankciecie wyborczej tylko 7% nie odpowiedziało na pytanie „na którą partię będziesz głosował?” O tym, że Instytut zdołał już sobie pozyskać ogólne zaufanie świadczy fakt, że w prasie wszystkich odcieni politycznych nie spotykało się dotychczas ujemnej krytyki jego działalności, a przeciwnie często ocenę dodatnią.
IV. Ulepszenia w układzie pytań kwestionariusza. Aby zaradzić brakom dotychczasowych ankiet, w Ameryce od niedawna stosuje się coraz częściej tzw. pytania filtracyjne, mające na celu ustalić u danego osobnika: 1. źródło i stopień poinformowania o danym zagadnieniu, 2. stopień zainteresowania zagadnieniem (intensywność poglądu), 3. trwałość i pewność jego poglądów o danym zagadnieniu, 4. stopień zdecydowania osobnika do realizacji swych poglądów w życiu.
J. Gallup wylicza następującą kolejność pytań mających na celu zbadanie intensywności opinii: 1. „Czy pan Smith, według jego własnego zdania, odczuwa dane zagadnienie bardzo mocno, czy tylko przeciętnie? 2. W jakim stopniu jest przekonany, że jego pogląd na sprawę jest słuszny? 3. Jak wielką wagę przywiązuje on do zwycięstwa swego poglądu? 4. Co on jest chętny uczynić, albo poświęcić dla ujrzenia tego, że jego pogląd został urzeczywistniony? Czy jest on chętny ofiarować na to swój czas, swoje pieniądze, aby innych przekonać? 5. Od jak dawna ma on ten pogląd? Czy doszedł do niego dopiero dzisiaj, czy też miał tę samą opinię już od pewnego czasu?"\(^1\)
Praktycznie można badać intensywność opinii za pomocą tzw. skal socjometrycznych, które polegają na tym, że badany osobnik zgadza się na któryś z zawartych w skali zdań, z których każde przedstawia pewien kolejny stopień intensywności poglądu na daną sprawę. Sposób ten zaleca H. Cantril w "Gauging Public Opinion". Prócz tego istnieje jeszcze parę innych, rzadziej używanych sposobów (np. ustalanie stopnia intensywności wypowiedzi przez współpracownika terenowego).
Uwzględnienie intensywności w badaniach nad opinią publiczną jest wielkim krokiem naprzód do ulepszenia metod pracy i ma szczególnie duże znaczenie dla użyteczności tych badań w zastosowaniu do działań praktycznych.
**INNE METODY BADANIA OPINII PUBLICZNEJ**
Instytuty badania opinii publicznej posługują się przeważnie omówioną powyżej metodą grupy reprezentatywnej. Do różnych badań specjalnych używają one jednak również innych sposobów, które są lepiej dostosowane do charakteru danego tematu. Może to być więc np. powszechnie znany wywiad anonimowy prowadzony masowo przez współpracowników instytutu wśród społeczeństwa, często nawet nie wiedzącego, że bada się jego opinię. Wywiady te można potem przepracowywać cyfrowo na zasadzie grupy reprezentatywnej.
Ciekawe wyniki daje tzw. wywiad kwalitatywny albo głębny (hluboký výzkum), który daje znacznie obszerniejszy i dokładniejszy obraz poglądów osobnika na daną sprawę i opiera się przede wszystkim na zadawaniu tzw. wolnych pytań (free questions). Celem tego wywiadu jest uchwycenie zasadniczych nurtów opinii publicznej i dostarczenie materiałów do badań nad procesami jej kształtowania się. Ujęcie cyfrowe wyników ankiety ma tu już znaczenie raczej drugorzędne. Zresztą często po przeprowadzeniu wywiadu kwalitatywnego można potem przeprowadzić wywiad kwantytatywny opisaną wyżej metodą, aby stwierdzić ilościowe rozmiary zaobserwowanych zjawisk.
Praska Szkoła Nauk Politycznych i Społecznych ze współdziałaniem Instytutu Czeskiego przeprowadziła niedawno tego rodzaju wywiad głębny — na temat moralności fabrycznej — wśród pracowników fabryk praskich. (W załączeniu przedstawiam kwestionariusz tej ankiety). Duże wywiady kwalitatywne o zbliżonej tematyce przeprowadzała również
---
\(^1\) Does Mr Smith taking him at his own word, feel very strongly, or only mildly, about the issue? 2. How certain is he that his view is the right one? 3. How much does it mean to him that his view prevail? 4. What is he willing to do or to sacrifice to see that his view is carried into action? Is he willing to take his time, to spend his money to educate others? 5. How long has he held the same view? Did he arrive at it only today, or has he had the same opinion for some time?" ("A Guide to Public Opinion Pols", str. 95).
organizacja angielska dla badania opinii publicznej tzw. Mass-Observation. Badania te dają ciekawe rezultaty i przyczyniają się do usprawnienia dotąd używanych metod, zwracając uwagę na socjologiczno-psychologiczną stronę badań, która była dotychczas przysłonięta przez statystykę. Coraz bardziej staje się widocznym, że dotąd stosowane, prawie wyłącznie cyfrowe przedstawianie wyników badań nie wystarcza, gdyż zjawisko tak płynne, faliste i dynamiczne, jak opinia publiczna, nie da się całkowicie przedstawić za pomocą wyłącznie tylko cyfr statystycznych i takie ujęcie byłoby czymś sztucznym, mijającym się z istotą badanego zjawiska. Dlatego więc wielkie znaczenie ma badanie dynamicznych cech opinii publicznej, jej źródeł i prądów — podczas gdy ujęcie cyfrowe (dotychczas stosowane) daje nam tylko statyczne przekroje jej nurtu w pewnych momentach ruchu. Porównałbym to badanie opinii publicznej do badania rzeki, przy którym nie wystarczy ograniczyć się do zdjęcia przekroju poprzecznego jej koryta, lecz również trzeba zrobić przekrój podłużny, zbadać szybkość nurtu, zmienność zależną od pory roku, podłoża glebowego, dopływów itd. Tak samo płynność i zmienność opinii publicznej wymaga stosowania przy badaniu różnych metod, a nie zacieśniań się tylko do sztywnego, cyfrowego ujęcia. Zmienność ta ma swoje przyczyny i prawidłowości, bez których znalezienia i zbadania nie może być mowy o poznaniu istoty zjawiska. Cyfry mogą tu bowiem stanowić bardzo użyteczną ilustrację struktury danej opinii, szczególnie tam, gdzie jest ona już skryształowana. Gdzie jednakże dopiero się formuje w walce różnych poglądów, tam ilustracja cyfrowa nie będzie przedstawiać trwałej wartości, gdyż obraz opinii stale ulega zmianom. Znany jest powszechnie szacunek Amerykanów do cyfr, co w znacznym stopniu wpływa na to, że instytuty amerykańskie publikują swe wyniki przede wszystkim właśnie w formie cyfr procentowych, pomijając inne sposoby. Podobnie czyni to również Instytut Czeski. Coraz częściej widzi się już jednak w tej dziedzinie postęp choćby np. przez uzupełnienie wywiadu kwantytatywnego kwalitatywnym, co przy odpowiednim zharmonizowaniu obu metod daje bardzo korzystne rezultaty. Przy publikacji wyników ankiety dobrze jest również dane cyfrowe uzupełniać opisem warunków, w jakich ankieta była przeprowadzona, napotkanych trudności itd.
Współpraca Instytutu Czeskiego z instytutami zagranicznymi. Jak już poprzednio wspomniałem Instytut Czeski wzoruje się na doświadczeniach instytutów zagranicznych (przede wszystkim amerykańskich i angielskich), odpowiednio do stosunków czeskich wzory te przystosowując. Już obecnie może się Instytut poszczycić znacznymi własnymi osiągnięciami, które również zagranicą wzbudziły duże zainteresowanie (np. ankieta na temat religijności, higieny dziecięcej itd.). Instytut bezpłatnie wymienia z pokrewnymi instytucjami zagranicznymi wyniki ankiet i publikacje, a nawet przedstawiciele jego wzięli ostatnio udział w dwóch konferencjach międzynarodowych poświęconych badaniom opinii publicznej (w styczniu 1947 r. w Paryżu
i w maju 1947 r. tak zwana konferencja Gallupowa w Stanach Zjednoczonych A. P.). Konferencje tego rodzaju posiadają duże znaczenie, gdyż umożliwiają wymianę doświadczeń i ulepszeń, a prócz tego mają na celu ustalenie pewnych ogólnie obowiązujących prawidł metodologicznych, bo przy dzisiejszych różnorodnych metodach pracy trudno jest porównywać ze sobą wyniki ankiet różnych instytutów. Z inicjatywy Gallupa istnieje od niedawna tzw. Międzynarodowy Związek Instytutów Gallupa, którego członkowskie instytucje pracują na jednolitych zasadach. Obejmuje on dotychczas bodajże tylko przedsiębiorstwa prywatne i niektóre z instytutów europejskich do niego nie należą (np. Instytut Czeski). Konferencja w Paryżu miała właśnie na celu stworzenie międzynarodowego porozumienia instytutów bez względu na ich formę organizacyjną, a sprawa to jest aktualna tym bardziej, że istnieje projekt zorganizowania czegoś w rodzaju światowej organizacji dla badań nad opinią publiczną (propaguje go S. C. Dodd), która miałaby składać się z trzech części:
1. Komisja dla badań opinii publicznej w ramach UNESCO przy ONZ.
2. Światowa federacja instytutów dla badania opinii publicznej.
3. Komisja naukowa dla ustalenia zasad badań i kontroli metod stosowanych przez poszczególne instytuty.
Dla przykładu podam tu wyniki ankietowe paru instytutów zagranicznych:
**Ameryka**
Jaki gatunek papierosów lubisz najbardziej?
| Gatunek | Procent |
|---------------|---------|
| Lucky Stricke | 26% |
| Camel | 21.1% |
| Chesterfield | 19.6% |
| Philip Morris | 9.5% |
Który z krajów okupowanych przez Niemców jest ci najsympatyczniejszy?
| Kraj | Procent |
|---------------|---------|
| Holandia | 12.9% |
| Norwegia | 10.7% |
| Czechosłowacja | 8.6% |
| Belgia | 8.4% |
| Polska | 8.2% |
| Dania | 6.6% |
**Anglia**
Czy jesteś zabobonny?
| Grupa | Tak | Nie |
|---------------|-----|-----|
| Wszyscy | 35% | 65% |
| Kobiecie | 48% | 52% |
| Mężczyźni | 24% | 76% |
Francja
Co to znaczy być szczęśliwym?
| | kobiety | mężczyźni |
|------------------------|---------|-----------|
| Wystarczające środki materialne | 47% | 38% |
| zdrowie | 21% | 22% |
| pokój | 14% | 10% |
| bogactwo | 10% | 11% |
| rodzina | 8% | 10% |
| mądrość | 8% | 9% |
| miłość | 1% | 5% |
Holandia
| Czy ma się karać tego kto kupuje na czarnym rynku? | tak | nie | nie wiem |
|-----------------------------------------------------|-----|-----|----------|
| | 56% | 31% | 13% |
UWAGI KOŃCOWE
Badanie opinii publicznej metodą grupy reprezentatywnej jest dziś bardzo popularne przede wszystkim dzięki temu, że metoda ta jest dość prosta i łatwa do zrozumienia, a uzyskane nią wyniki są bardzo interesujące i mają duże znaczenie dla działania praktycznego. Np. Instytut Czeski dostarcza instytucjom państwowym wielu ciekawych informacji, które często biorą one pod uwagę (podobnie również 7 wielkich amerykańskich instytucji państwowych stale korzysta z wyników ankiet). Niektóre instytuty zajmują się specjalnie ankietami gospodarczymi (badanie rynku zbytu), na podstawie których można do pewnego stopnia regulować jakość i ilość produkcji. Te badania podłoża społecznego dla celów przyszłej działalności praktycznej były pierwszą przyczyną rozwoju instytutów.
Jak już poprzednio wspominałem, dotychczas stosowane sposoby badania opinii publicznej nie są dostatecznie precyzyjne i dopiero przez ich ulepszenie wyniki ankiet mogą zyskać prawdziwą wartość naukową, a w konsekwencji tego i trwałą wartość praktyczną. Już dziś widzimy znaczny postęp choćby w tym, że ilustracyjne, cyfrowe wyniki ankietowe są uzupełniane przez badanie intensywności i trwałości opinii, opis warunków przeprowadzenia ankiety itd. Wiele ważnych wiadomości o opinii publicznej mogą również dostarczyć badania prasy (np. wypowiedzi czytelników), sprawozdań, protokołów z zebran, raportów, nadesłanej korespondencji itd. Dużo można również dowiedzieć się od tzw. ekspertów społecznych, od ludzi mających wpływ na kształtowanie się opinii środowiska itd.
Aby więc zyskać prawdziwy, naukowo wartościowy i ciągły obraz opinii publicznej należałoby badać ją możliwie wszechstronnie, stale
21 Przegląd Socjologiczny.
trzymając rękę na jej pulsie i wykorzystując wszelkie dostępne materiały. Tak szeroko pojętej pracy nie są zdolne prowadzić instytuty obarczone zleceniami praktycznymi (prywatne i państwowe), gdyż wykonując prace na zamówienie ograniczają się one do dorywczego, wycinkowego badania opinii publicznej, nie wnikając w nią głębiej i nie zawsze stosując naukowe kryteria i metody badań. Stąd też uzyskane przez nie wyniki w licznych przypadkach nie przedstawiają trwałej wartości naukowej i praktycznej.
Doceniając znaczenie i perspektywy rozwijowe badań nad opinią publiczną należałoby zwrócić tym bacznieszą uwagę na zagadnienie ich organizacji. Wydaje mi się, że najlepsze rezultaty mogą w tego rodzaju badaniach osiągnąć przede wszystkim instytuty zorganizowane przy uniwersytetach. W tak zorganizowanych instytucjach można prowadzić badania wszechstronnie i obiektywnie, stale ulepszając ich metodę — i to tym dogodniej, że instytuty te główną wagę przykładają do naukowej wartości swych badań, a nie do ich opłacalności lub popularności. Jeśli nawet dla celów praktycznych byłoby potrzebne zakładanie instytutów pozauniwersyteckich, to powinny być one poddane stałej i ścisłej kontroli naukowej, gdyż lekkomyślna lub zlowolna inicjatywa może w przeciwnym razie wyrządzić społeczeństwu znaczne szkody.
KWESTIONARIUSZ DLA WYWIADU WGŁĘBNEGO
NA TEMAT MORALNOŚCI PRACOWNICZEJ
przeprowadzony w niektórych fabrykach w Czechosłowacji
1. Jak się uda plan dwuletni?
- uda się w zupełności ..... 1
- uda się częściowo ......... 2
- nie uda się ............... 3
- nie wiem .................. 4
2. Czy cieszłoby Cię powodzenie Twojej fabryki?
- tak .......................... 1
- trochę ...................... 2
- nie .......................... 3
3. Czy jesteś zadowolony(a) z pracy?
- tak .......................... 1
- częściowo ................... 2
- nie .......................... 3
4. Dlaczego?
5. Jaki dyrektor byłby według Ciebie najlepszy dla fabryki?
- dobry fachowiec ............ 1
- dobrze współżujący z robotnikami .................. 2
- surowy, lecz sprawiedliwy .. 3
6. Dlaczego?
7. Wolisz kierownika rozkazującego czy doradzającego?
rozkazującego .................. 1
doradzającego .................. 2
8. Czy dobrze jest karać za spóźnienie do pracy?
dobrze .......................... 1
źle ............................. 2
9. Czy kary te mają być wszędzie?
tak .............................. 1
nie .............................. 2
10. Czy uważasz, że rząd ma prawo przenosić siły robocze?
tak .............................. 1
nie .............................. 2
częściowo ......................... 3
11. Czy pozwalasz, aby rząd przesunął siły robocze?
tak .............................. 1
nie .............................. 2
12. Jeśli nie, to dlaczego?
13. Czy jest to dobrze, gdy rada zakładowa ma również wpływ na sprawy techniczne fabryki?
dobrze .......................... 1
źle ............................. 2
14. Dlaczego?
15. Kto jest właściwym gospodarzem fabryki: dyrektor, czy rada zakładowa?
dyrektor ........................ 1
rada zakładowa .................. 2
nie wiem ........................ 3
16. Czy jesteś zadowolony z Twojej rady zakładowej?
tak .............................. 1
częściowo ......................... 2
nie .............................. 3
17. Kto ma być karany za złą gospodarkę w fabryce?
dyrektor ........................ 1
rada zakładowa .................. 2
dyrektor i rada zakładowa ....... 3
nie wiem ........................ 4
18. Który dziennik czytasz?
(pytanie kontrolne) ...............
Wypełnia współpracownik terenowy:
mężczyzna ............... 1
kobieta .................. 2
Od jak dawna pracuje w fabryce? ...........................................
Na jakim stanowisku? ..........................................................
Uwagi: ........................................................................................
Kraków, październik 1947 r. | 91937efb-8368-40d2-a139-816c48888d28 | finepdfs | 3.824219 | CC-MAIN-2021-10 | http://bazhum.muzhp.pl/media/files/Przeglad_Socjologiczny_Sociological_Review/Przeglad_Socjologiczny_Sociological_Review-r1948-t10/Przeglad_Socjologiczny_Sociological_Review-r1948-t10-s301-324/Przeglad_Socjologiczny_Sociological_Review-r1948-t10-s301-324.pdf | 2021-03-03T00:09:38+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178364932.30/warc/CC-MAIN-20210302221633-20210303011633-00566.warc.gz | 11,475,918 | 0.999516 | 0.999969 | 0.999969 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
446,
2709,
5512,
8243,
10982,
13603,
16587,
19523,
22555,
25699,
28669,
30628,
33361,
35635,
37752,
40529,
43525,
46387,
49236,
52301,
54354,
56803,
58924,
60498,
60875
] | 1 | 0 |
PROCEDURA NABORU GRANTOBIORCÓW
w ramach Projektu Lokalne Ośrodki Wiedzy i Edukacji na rzecz aktywizacji osób dorosłych
w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020
współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
wniosku o dofinansowanie projektu nr POWR.02.14.00-00-1001/19
Spis treści
Wprowadzenie ...........................................................................................................................................
Rozdział I Cel Projektu oraz cel Konkursu grantowego ..................................................................
Rozdział II Zasady oceny i tryb aplikowania o granty, procedura odwoławcza ............................
Rozdział III Kryteria oceny formalnej wniosków aplikacyjnych.....................................................
Rozdział IV Kryteria oceny merytorycznej wniosków aplikacyjnych............................................
Rozdział V Informacja o maksymalnej wysokości oraz o przeznaczeniu grantu ......................
Rozdział VI Informacja o trybie wypłacania grantu ....................................................................
Rozdział VII Zmiana wysokości i przeznaczenia grantu ................................................................
Rozdział VIII Zmiana umowy o powierzenie grantu ..................................................................
Rozdział IX Zasady dotyczące monitorowania i kontroli Grantów ............................................
Rozdział X Zasady dotyczące odzyskiwania Grantów w przypadku ich wykorzystania niezgodnie z celami ...........................................................................................................................................
Rozdział XI Zabezpieczenie Realizacji Umowy ............................................................................
Rozdział XII Prawa autorskie .........................................................................................................
Rozdział XIII Załączniki do Procedury stanowiące jej integralną część ....................................
Załącznik nr 1 Opis modelu funkcjonowania Lokalnego Ośrodka Wiedzy i Edukacji (LOWE) ..
Załącznik nr 2 Wzór umowy o powierzenie grantu ...................................................................
Załącznik nr 3 Wzór deklaracji ....................................................................................................
Załącznik nr 4 Wzór zapytania do Procedury naboru ..................................................................
Załącznik nr 5 Wzór wniosku aplikacyjnego ................................................................................
Załącznik nr 6 Wzór karty oceny formalnej ................................................................................
Załącznik nr 7 Wzór karty oceny merytorycznej ......................................................................
Załącznik nr 8 Lista dotychczas utworzonych LOWE – załącznik nr 11 do Regulaminu konkursu POWR.02.14.00-00-IP.02-00-001/19
Wprowadzenie
Niniejsza procedura określa zasady naboru Grantobiorców w ramach projektu Lokalne Ośrodki Wiedzy i Edukacji: nowe oblicze edukacji dla dorosłych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 nr POWR.02.14.00-00-1001/19 realizowanego przez Towarzystwo Amicus w partnerstwie z Gminą Miasta Gdynia, Starostwem Powiatowym w Sierpcu oraz Firmą Edukacyjną Lubichowianka. Użyte w procedurze pojęcia oznaczają:
1) **Dni robocze** – dni z wyłączeniem sobót i dni ustawowo wolnych od pracy w rozumieniu ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy;
2) **Grant** – środki finansowe programu operacyjnego, których mowa w art. 35 ust. 5 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, które Grantodawca powierzył Grantobiorcy, na realizację zadań w ramach umowy o powierzenie grantu;
Maksymalna wysokość grantu wynosi 250 000,00 zł, zaś maksymalna kwota grantu w ramach niniejszego naboru, przeznaczona na utworzenie jednego LOWE wynosi 175 000,00 zł.
3) **Grantodawca** – Towarzystwo Amicus, które realizuje projekt pt. Lokalne Ośrodki Wiedzy i Edukacji: nowe oblicze edukacji dla dorosłych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego określony we wniosku o dofinansowanie projektu nr POWR.02.14.00-00-1001/19. Projekt realizowany w partnerstwie z Gminą Miasta Gdynia, Starostwem Powiatowym w Sierpcu oraz Firmą Edukacyjną Lubichowianka.
4) **Grantobiorca** – organ prowadzący szkołę lub placówkę systemu oświaty (publiczne i niepubliczne) w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, wybrany w drodze otwartego naboru (konkursu grantowego), z którym została podpisana umowa o powierzenie grantu. Grantobiorcą nie może być podmiot wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych albo na innej podstawie, w szczególności orzeczeń sądów;
5) **Konkurs grantowy** – otwarty konkurs grantowy na wybór organów prowadzących szkoły do powierzenia grantu na utworzenie i funkcjonowanie Lokalnego Ośrodka Wiedzy i Edukacji w środowisku lokalnym prowadzony na podstawie Procedury;
6) **Podmiot aplikujący** – podmiot, który złożył wniosek aplikacyjny w ramach konkursu grantowego;
7) **Procedura** – niniejsza Procedura naboru Grantobiorców w ramach Projektu;
8) **Projekt** – Projekt pt. Lokalne Ośrodki Wiedzy i Edukacji: nowe oblicze edukacji dla dorosłych w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego określony we wniosku o dofinansowanie projektu nr POWR.02.14.00-00-1001/19.
Rozdział I Cel Projektu oraz cel Konkursu grantowego
Celem Projektu jest zwiększenie udziału dorosłych w edukacji, poprzez uaktywnienie i zaangażowanie osób dotychczas biernych, nieuczestniczących w jakichkolwiek zorganizowanych formach edukacji. Projekt zakłada wykorzystanie szkół i placówek systemu oświaty, jako lokalnych centrów organizowania i animowania pozaformalnej edukacji dorosłych - Lokalnych Ośrodków Wiedzy i Edukacji (LOWE). W ramach Projektu założono wypracowanie i przetestowanie modelu LOWE. Szczegółowy opis modelu, w tym wymagane efekty realizacji przedsięwzięcia, które będzie realizowane na podstawie umowy o powierzenie grantu, zostały określone w Załączniku nr 1 do Procedury.
Do zadań Grantobiorcy będzie należało w szczególności:
1) Przeprowadzenie diagnozy potrzeb w zakresie aktywności edukacyjnej i rozwoju kompetencji kluczowych osób dorosłych w społeczności lokalnej, na terenie której będzie funkcjonował LOWE oraz ocena potencjału szkoły do pełnienia funkcji LOWE Diagnoza potrzeb edukacyjnych będzie dotyczyć grupy docelowej LOWE, tj. rodziców lub opiekunów dzieci realizujących obowiązek szkolny oraz osób dorosłych z następujących grup, z uwzględnieniem uwarunkowań lokalnych:
a) osoby dorosłe ze społeczności lokalnych w tym uzależnione od form pomocy społecznej i wsparcia rodziny;
b) osamotnione;
c) nieposiadające wsparcia edukacyjnego, społecznego, integracyjnego;
d) nie pracujące, nie uczące się, bez doświadczenia zawodowego;
e) w wieku niemobilnym;
f) pracujące chcące podwyższyć swoje kompetencje ważne w poszukiwaniu lepszej pracy lub poprawy swojej pozycji w miejscu pracy;
g) pozostałe chcące skorzystać z oferty LOWE, w zależności od zdiagnozowanych problemów ekonomicznych i społecznych w tym osób niepełnosprawnych
h) OZn, korzystające z oferty LOWE na podstawie diagnozy ich potrzeb z uwzględnieniem potrzeb społeczności lokalnej i rynku pracy
2) Przygotowanie oferty edukacyjnej wynikającej z diagnozy potrzeb grupy docelowej LOWE, o której mowa w pkt. 1.
3) Uruchomienie i prowadzenie Lokalnego Ośrodka Wiedzy i Edukacji zgodnie z modelem LOWE opracowanym w ramach Projektu przy szkole wskazanej przez Grantobiorcę.
4) Udzielanie wsparcia na rzecz aktywizacji edukacyjnej grupy docelowej LOWE.
5) Promocja LOWE wśród społeczności lokalnej.
6) Monitorowanie działalności LOWE w okresie obowiązywania umowy o powierzenie grantu.
7) Przygotowanie sprawozdań z działalności LOWE w okresie obowiązywania
umowy o powierzenie grantu.
8) Rozliczenie udzielonego grantu.
9) Współpraca z Grantodawcą w zakresie związanym z wdrażaniem modelu LOWE w ramach Projektu nr POWR.02.14.00-00-1001/19 pt. „Lokalne Ośrodki Wiedzy i Edukacji: nowe oblicze edukacji dla dorosłych”.
Szczegółowy zakres obowiązków Grantobiorcy zostanie określony w umowie o powierzenie grantu, której wzór stanowi załącznik nr 2 do Procedury, ponadto na zakres zadań realizowanych przez Grantobiorcę wynika z powołanego wyżej opisu modelu.
Rozdział II Zasady oceny i tryb aplikowania o granty, procedura odwoławcza
Odpowiedzialnym za przeprowadzenie i organizację konkursu grantowego w ramach Projektu jest Towarzystwo Amicus Umowy w przedmiocie powierzenia grantu zostaną zawarte przez Grantodawcę.
Towarzystwo Amicus ogłosi 1 nabór główny plus jeden nabór Grantobiorców uzupełniający.
Ogłoszenie o naborze Grantobiorców wraz z Procedurą naboru zostaną opublikowane na stronie internetowej Towarzystwa Amicus nie później niż 15.02.2020 r.
Podstawową formą komunikacji pomiędzy Towarzystwem Amicus a podmiotami zainteresowanymi aplikowaniem jest forma elektroniczna.
W terminie do 31.05.2020 r. podmioty zainteresowane aplikowaniem mogą zadawać pytania do Procedury naboru (wzór zapytania określa załącznik nr 4 do Procedury). Pytania można przesyłać drogą elektroniczną na adres email@example.com Towarzystwo Amicus nie odpowiada na pytania do Procedury zadawane w innej formie niż elektroniczna. Odpowiedzi na pytania będą udzielane nie później niż w terminie 3 dni roboczych od wpływu pytania na elektroniczną skrzynkę pocztową.
Odpowiedzi na pytania będą na bieżąco publikowane na stronie internetowej Towarzystwa Amicus. Opublikowane odpowiedzi na pytania są wiążące dla wszystkich podmiotów aplikujących. Towarzystwo Amicus nie jest zobowiązany do udzielania odpowiedzi na pytania, które wpłynęły po 31.05.2020 r.
Wnioski aplikacyjne należy składać w terminie 01.04.2020 – 31.05.2020 r. do godziny 15.30 w formie elektronicznej bez wymaganych podpisów, w wersji edytowalnej na adres firstname.lastname@example.org oraz papierowej, parafowanej na każdej stronie opatrzonej podpisem osób uprawnionych do złożenia wniosku (osobiście, pocztą, przesyłką kurierską) na adres Towarzystwa Amicus: ul. Brukowa 28 lok. 8, 15-889 Białystok. Wnioski aplikacyjne otrzymane po terminie lub przesłane na niewłaściwe adresy nie będą rozpatrywane i zostaną odeslane do podmiotów aplikujących.
Do dnia upływu terminu składania wniosków podmiot aplikujący może wycofać lub zmienić wniosek aplikacyjny. Do wycofania lub zmiany wniosku aplikacyjnego stosuje się odpowiednio zasady takie jak przy złożeniu wniosku aplikacyjnego, w tym, że w e-mailu oraz w korespondencji pisemnej należy wyraźnie wskazać, że chodzi o wycofanie lub zmianę wniosku aplikacyjnego.
W przypadku zmiany wniosku aplikacyjnego podmiot aplikujący jest zobowiązany przesłać wraz z informacją o zmianie wniosku nową wersją wniosku aplikacyjnego.
Podmiot aplikujący może złożyć tylko jeden wniosek aplikacyjny.
Nabór Grantobiorców będzie otwarty (ciągły), do czasu zakwalifikowania 20 podmiotów do pełnienia funkcji LOWE. W sytuacji wylonienia wyznaczonej liczby wniosków aplikacyjnych w pierwszym terminie rekrutacji, nabór zostanie zakończony 31.03.2020 r. o godzinie 15:30.
W przypadku małej liczby wniosków aplikacyjnych (mniej niż 20) dopuszcza się możliwość przedłużenia terminu składania wniosków. Informacja o terminie przedłużenia lub zakończenia rekrutacji zostanie umieszczona na stronie internetowej projektu www.towarzystwoamicus.pl.
Ocena formalna zostanie przeprowadzona przez pracowników Towarzystwa Amicus w terminie 7 dni roboczych od zamknięcia terminu naboru (termin może ulec wydłużeniu w przypadku wezwania do uzupełnienia braków formalnych).
Ocena merytoryczna zostanie przeprowadzona zgodnie z kryteriami określonymi w rozdziale IV Procedury.
Ocena merytoryczna zostanie przeprowadzona na podstawie raportów z przeprowadzonych przez organy ubiegające się o grant diagnoz potrzeb społeczności lokalnych w zakresie aktywności edukacyjnej i rozwoju kompetencji kluczowych osób dorosłych oraz potencjału szkół/placówek do pełnienia funkcji LOWE.
Ocenę merytoryczną wniosków aplikacyjnych dokonuje Komisja Oceniająca złożona z czterech ekspertów - po jednym przedstawicielu z ramienia Lidera i partnerów. Każdy z ekspertów dokona indywidualnej oceny wniosku aplikacyjnego. Maksymalna liczba punktów wynosi 100 pkt. Lista rankingowa zostanie sporządzona według liczby uzyskanych punktów od największej liczby do najmniejszej.
Lista rankingowa zostanie opublikowana na stronie internetowej Towarzystwa Amicus nie później niż 01.07.2020 r.
W terminie 30 dni roboczych od daty rozstrzygnięcia konkursu podmiot aplikujący może wnieść odwołanie od oceny. Każdy podmiot aplikujący ma prawo wglądu w dokumentację związaną z oceną jego wniosku aplikacyjnego. Wnosząc odwołanie jest zobowiązany wskazać konkretne punkty oceny eksperta, z którymi się nie zgadza. Wnoszą odwołanie podmiot aplikujący nie może zmieniać treści wniosku aplikacyjnego ani wskazywać nowych informacji i danych, których nie zamieścił uprzednio w formularzu wniosku aplikacyjnego. Odwołanie jest rozpatrywane przez Komisję Oceniającą w terminie 7 dni roboczych od daty wpływu. Niezwłocznie po rozpatrzeniu wszystkich odwołań Towarzystwo Amicus publikuje ostateczną listę rankingową na swojej stronie internetowej.
Z 20 najwyżej ocenionymi organami prowadzącymi zostaną podpisane umowy o powrzenie grantu. Wzór umowy określa załącznik nr 2 do Procedury. Wraz z umową Grantobiorca będzie zobowiązany do podpisania deklaracji o nie ubieganiu się o inny grant w ramach innego projektu realizowanego w wyniku konkursu numer POWR.02.14.00-00-IP.02-00-001/19 na następujący typ operacji: Zwiększenie dostępu
osób dorosłych do różnych form uczenia się przez całe życie w ramach Osi Priorytetowej II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.14 Rozwój narzędzi dla uczenia się przez całe życie. Wzór deklaracji określa załącznik nr 3 do Procedury.
Przed podpisaniem umowy dopuszcza się negocjacje pomiędzy podmiotem aplikującym a Grantodawcą w zakresie ostatecznego kształtu wniosku aplikacyjnego, w szczególności budżetu tak aby odpowiadał on warunkom wynikającym z niniejszej Procedury w tym pozwolił osiągnąć cel określony w załączniku nr 1 do Procedury. Treść tak ukształtowanego wniosku aplikacyjnego będzie stanowiła załącznik do umowy o powierzenie grantu.
W przypadku niedojścia do zawarcia umowy z którymkolwiek z organów prowadzących lub późniejszego rozwiązania umowy z Grantobiorcą/cami dopuszcza się zwarcie umowy o powierzenie grantu z podmiotem/tami znajdującym/czymi się na kolejnych miejscach listy rankingowej (zgodnie z kolejnością).
Rozdział III Kryteria oceny formalnej wniosków aplikacyjnych
Weryfikacji wniosków aplikacyjnych pod względem formalnym dokonują pracownicy Towarzystwa Amicus. Wniosek aplikacyjny będzie oceniany pod kątem następujących kryteriów:
1. Czy wniosek aplikacyjny został złożony przed podmiot będący organem prowadzącym szkołę w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty TAK/NIE
2. Czy wniosek aplikacyjny w wersji papierowej został parafoowany i podpisany przez osoby upoważnione do reprezentacji organu prowadzącego szkołę? TAK/NIE
3. Czy wniosek aplikacyjny zawiera zgodę dyrektora szkoły na przystąpienie szkoły do projektu i jego realizację? TAK/NIE
4. Czy podmiot aplikujący złożył tylko jeden wniosek aplikacyjny? TAK/NIE
5. Czy szkoła wskazana do pełnienia roli LOWE zostanie utworzona na terenie gminy miejskiej, wiejskiej lub wiejsko-miejskiej, w której nie utworzono LOWE w 1 edycji konkursu LOWE (w latach 2017-2018)? TAK/NIE
Lista dotychczas utworzonych LOWE znajduje się w załączniku nr 8 – załącznik nr 11 do Regulaminu konkursu POWR.02.14.00-00-IP.02-00-001/19
6. Czy podmiot aplikujący złożył oświadczenia zamieszczone we wniosku aplikacyjnym? TAK/NIE
7. Czy wniosek aplikacyjny został napisany, w języku polskim, pismem komputerowym? TAK/NIE
8. Czy złożono wersję elektroniczną i papierową wniosku aplikacyjnego oraz czy obie wersje są tożsame treściowo? TAK/NIE
9. Czy złożona wersja elektroniczna została złożona w formie edytowalnej? TAK/NIE
10. Czy wniosek aplikacyjny jest kompletny? TAK/NIE
11. Czy przedstawiony budżet mieści się w maksymalnej wysokości Grantu oraz czy zostały zachowane proporcje podziału Grantu, o którym mowa w Procedurze? TAK/NIE
12. Czy przedstawiony budżet nie zawiera błędów lub omyłek rachunkowych? TAK/NIE
13. W przypadku organów typu INNE (stowarzyszenia i inne organizacje społeczne, Organizacje wyznaniowe, Inne jednostki, w tym jednostki administracji centralnej dodatkowym) kryterium dostępu jest minimum 5 lat (rozumianych jako rok szkolny) doświadczenia w prowadzeniu szkoły w okresie przed złożeniem wniosku na konkurs.
SPEŁNIA/ NIE SPEŁNIA
Weryfikacja danych zawartych we wniosku aplikacyjnym następują na podstawie oświadczeń złożonych przez podmiot, danych z powszechnie dostępnych rejestrów i ewidencji w tym – zamieszczonych w KRS, ewidencji działalności gospodarczej, Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych oraz danych BIP podmiotów aplikujących.
Z zastrzeżeniem, wskazanych niżej wyjątków, w przypadku braków formalnych wzywa
się podmiot aplikujący drogą e-mailową do złożenia poprawionego wniosku (w wersji elektronicznej i papierowej) w terminie nie krótszym niż 3 dni roboczych od daty wezwania. Jeżeli podmiot aplikujący nie uzupełni braków w wymaganym terminie wniosek podlega odrzuceniu.
W przypadku złożenia więcej niż jednego wniosku aplikacyjnego podmiot aplikujący zostanie wezwany do wycofania jednego z wniosków aplikacyjnych.
W przypadku nieprzekazania którejś z wersji wniosku aplikacyjnego (elektronicznej lub papierowej) przed upływem terminu składania wniosków, wniosek aplikacyjny podlega odrzuceniu bez wezwania do uzupełnienia braków.
Podstawową formą komunikacji z podmiotem aplikującym jest forma e-mailowa. W takiej formie następuje wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Zatem w przypadku niewskazania we wniosku aplikacyjnym adresu e-mailowego do kontaktu wniosek aplikacyjny podlega odrzuceniu bez wezwania do uzupełnienia braków.
Rozdział IV Kryteria oceny merytorycznej wniosków aplikacyjnych
Kryteria wyboru grantobiorców (max. liczba pkt: 100) ze względu na:
1. charakter organu prowadzącego (jst, inne organy prowadzące, powiaty):
- gmina wiejska, powiat ziemski **20pkt**
- gmina miejsko-wiejska, powiat grodzki **15pkt**
- gmina miejska, miasto na prawach powiatu (w przypadku jeśli nie będzie możliwości uruchomienia LOWE w gminie wiejskiej albo miejsko-wiejskiej) **5pkt**
2. jeden z poniższych obszarów ze zdiagnozowanym problemem grup defaworyzowanych, na którym znajduje się dany organ prowadzący **20pkt**:
- obszary zdegradowane zgodnie z definicją znajdującą się w art. 9 Ustawy o rewitalizacji z dnia 9 października 2015 roku, Dz.U. z 2018 r. poz.1398
- obszary popegeerowskie
- obszary powojskowe
- obszary poprzemysłowe
- obszary o największych potrzebach w zakresie edukacji dorosłych
3. dominująca działalność LOWE na rzecz aktywizacji kobiet **15pkt**
4. zapewnienie udziału i dostępu OzN do oferty LOWE **15pkt**
5. prowadzenie aktywnej współpracy z co najmniej jednym podmiotem z otoczenia społeczno-gospodarczego tj. pracodawca, organizacją pracodawców, przedsiębiorców, instytucjami rynku pracy, szkołami wyższymi, instytucjami opieki społecznej, zdrowia, kultury, partnerami społecznymi, organizacjami pozarządowymi **10pkt**
6. Aktywność edukacyjna szkoły dla osób dorosłych/społeczności lokalnej **0 - 5 pkt**
7. Wpływ na rozwój społeczny i gospodarczy społeczności lokalnej **0 - 5 pkt.**
8. Wstępna analiza potrzeb/problemsłów w zakresie działań na rzecz aktywności edukacyjnej osób dorosłych **0 - 5 pkt.**
9. Szacowana kwota grantu i przeznaczenie grantu **0 - 5 pkt.**
Ocena merytoryczna zostanie przeprowadzona w oparciu o dane zamieszczone we wniosku aplikacyjnym, poprzez weryfikację wskaźników określonych w kryteriach wskazanych przez podmiot aplikujących oraz na podstawie raportów z przeprowadzonych przez organy ubiegające się o grant diagnoz potrzeb społeczności lokalnych w zakresie aktywności edukacyjnej i rozwoju kompetencji kluczowych osób dorosłych oraz potencjału szkół/placówek do pełnienia funkcji LOWE.
Eksperci są również uprawnieni do weryfikacji informacji zawartych w aplikacjach z powszechnie dostępnymi danymi i informacjami urzędowymi, rejestrami itp.
Rozdział V Informacja o maksymalnej wysokości oraz o przeznaczeniu grantu
Granty mogą zostać przeznaczone wyłącznie na finansowanie wydatków na przygotowanie i uruchomienie LOWE zgodnie z opracowanym przez Grantodawcę modelem.
Grantobiorcy przy ponoszeniu wydatków w ramach grantu nie stosują Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, z tym że niedopuszczalne jest finansowanie w ramach grantu kosztów administracyjnych związanych z wdrażaniem grantów w rozumieniu rozdziału 8.4. pkt 2 powołanych Wytycznych.
Maksymalna wysokość grantu dla jednego LOWE wynosi 175 000,00 zł. Każdy grant będzie wypłacany w trzech transzach - pierwsza transza w 2020r. i kolejne w 2021r. Co najmniej 61% wnioskowanej kwoty grantu Grantobiorca musi przeznaczyć na koszty działalności bezpośredniej LOWE (wydatki związane z angażowaniem prowadzących, materiały szkoleniowe, wyżywienie, żywność, przejazdy, itp.).
Pozostała część grantu może być przeznaczona na:
- diagnostę potrzeb w zakresie aktywności edukacyjnej i rozwoju kompetencji kluczowych osób dorosłych w społeczności lokalnej, na terenie której będzie funkcjonować LOWE oraz ocena potencjału szkoły do pełnienia funkcji LOWE zgodnie z metodologią określoną w Załączniku nr 1 do Procedury – do 4% wnioskowanej kwoty grantu;
- wydatki związane z adaptacją i wyposażeniem pomieszczeń w których będzie prowadzona działalność LOWE, w tym wydatki związane z dostosowaniem pomieszczeń do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz zakupem środków trwałych oraz wartości niematerialne i prawne na potrzeby wsparcia grupy docelowej LOWE. Wydatki te powinny wynikać z przeprowadzonej analizy potrzeb szkoły wyznaczonej do pełnienia roli LOWE – do 14% wnioskowanej kwoty grantu;
- na funkcjonowanie sekretariatu LOWE, w tym rekrutację uczestników LOWE – do 14% wnioskowanej kwoty grantu;
- na wydatki dotyczące promocji oferty edukacyjnej LOWE w środowisku lokalnym – do 7% wnioskowanej kwoty grantu;
Ostateczny kształt budżetu Grantobiorcy zostanie sprecyzowany w umowie o powierzenie grantu. Ostateczny budżet zostanie wypracowany wspólnie przez Grantodawcę i Grantobiorcę, po zasięgnięciu opinii pozostałych Partnerów Projektu, w oparciu o zasady wskazane w niniejszym rozdziale, Regulamin konkursu numer POWR.02.14.00-00-IP.02-00-001/19 na następujący typ operacji: Zwiększenie dostępu osób dorosłych do
różnych form uczenia się przez całe życie w ramach Osi Priorytetowej II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.14 Rozwój narzędzi dla uczenia się przez całe życie, treści Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020 w zakresie w jakim definiują koszty administracyjne oraz innych przepisów o dokumentów określających zasady realizacji i finansowania projektów granowych finansowanych lub współfinansowanych ze środków wspólnotowych.
Rozdział VI Informacja o trybie wypłacania grantu
Granty będą wypłacane w trzech transzach:
- I transza – rok 2020 – w wysokości 50 % grantu z przeznaczeniem na uruchomienie LOWE, po podpisaniu umowy o powierzenie grantu
- II transza – rok 2021 – w wysokości 40 % grantu na funkcjonowanie LOWE na okres 2021, po zatwierdzeniu raportu składanego przez Grantobiorcę,
- III transza – rok 2021 – w wysokości 10 % grantu po zatwierdzaniu przez Grantodawcę sprawozdania obejmującego działania realizowane w ramach transzy II
Okresem końcowym realizacji przedsięwzięcia realizowanego na podstawie umowy o powierzenie grantu jest 30.11.2021 r.
Warunkiem rozliczenie środków grantu lub transzy będzie złożenie przez Grantobiorcę łącznie następujących dokumentów:
- sprawozdania z wykonania działań w ramach danej transzy grantu;
- protokołu odbioru wypracowanego rezultatu (efektu) lub efektu cząstkowego (z opisem osiągniętych efektów) przedsięwzięcia realizowanego na podstawie umowy o powierzenie grantu, podpisany przez obydwie strony umowy o powierzenie grantu.
Grantobiorca rozlicza wydatki metodą rozliczania za rezultat (efekty).
Szczegółowe warunki przekazania, rozliczenia i zwrotu niewykorzystanego albo nierożliczonego grantu/transzy grantu określi umowa o powierzenie grantu (patrz wzór określony w Załączniku nr 2).
Rozdział VII Zmiana wysokości i przeznaczenia grantu
Grantodawca nie przewiduje zwiększenia przyznanej kwoty Grantu. Zmiana wysokości oraz przeznaczenia grantu wymaga zgody Grantodawcy i dokonywana jest w formie wymaganej dla zmiany umowy o powierzenie grantu. Zmiana przeznaczenia grantu nie może naruszać ogólnych zasad podziału kwoty grantu wynikających z niniejszej Procedury oraz zasad przeznaczania grantu wynikających z Regulaminu konkursu numer POWR.02.14.00-00-IP.02-00-001/19 na następujący typ operacji: Zwiększenie dostępu osób dorosłych do różnych form uczenia się przez całe życie w ramach Osi Priorytetowej II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.14 Rozwój narzędzi dla uczenia się przez całe życie oraz z treści innych przepisów i dokumentów określających zasady realizacji i finansowania projektów grantowych wskazanych we wzorze umowy o powierzenie grantu, stanowiącej załącznik nr 2 do niniejszej procedury.
Rozdział VIII Zmiana umowy o powierzenie grantu
Zmiana umowy o powierzenie grantu wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Ponieważ wzór umowy stanowi załącznik do Procedury zmiana umowy nie może dotyczyć istotnych postanowień umowy. Zmianę postanowień umowy uznaje się za istotną jeżeli:
– zmienia ogólny charakter umowy w stosunku do charakteru w pierwotnym brzmieniu;
– nie zmienia ogólnego charakteru umowy i zachodzi co najmniej jedna z następujących okoliczności:
a) zmiana wprowadza warunki, które, gdyby były postawione w Procedurze to w naborze Grantobiorców wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by wnioski aplikacyjne innej treści;
b) zmiana znacznie zmniejsza zakres świadczeń i zobowiązań wynikający z umowy o powierzenie grantu.
Rozdział IX Zasady dotyczące monitorowania i kontroli Grantów
Grantodawca będzie prowadził stały monitoring wykorzystania grantu oraz postępu realizacji zadań. W szczególności Grantodawca dopuszcza możliwość przeprowadzenia wizyt monitorujących na miejscu oraz przeprowadzenie badań i ankiet wśród uczestników LOWE. Grantobiorca zakłada przeprowadzenie minimum jednej wizyty monitorowanej.
Grantobiorca będzie zobowiązany do umożliwienia Grantodawcy przeprowadzenia monitoringu. Monitoring w miejscu funkcjonowania LOWE będzie odbywał się po upływie terminu realizacji poszczególnych części Przedsięwzięcia (terminarz dostosowany do terminów rozliczenia transzy grantu). Stały monitoring sposobu realizacji umowy o powierzenie grantu będzie prowadzony również w ramach Komitetu Sterującego Projektu.
Grantodawca będzie sprawował kontrolę prawidłowości wykonywania zadania przez Grantobiorcę, w tym wydatkowania przekazanego grantu. Kontrola może być przeprowadzona w toku realizacji zadania oraz po jego zakończeniu do czasu ustania obowiązków wynikających z umowy o powierzenie grantu. W ramach kontroli osoby upoważnione przez Grantodawcę mogą badać dokumenty i inne nośniki informacji, które mają lub mogą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości wykonywania zadania, oraz żądać udzielenia ustnie lub na piśmie informacji dotyczących wykonania zadania. Grantobiorca na żądanie kontrolującego jest zobowiązany dostarczyć lub udostępnić dokumenty i inne nośniki informacji oraz udzielić wyjaśnień i informacji w terminie określonym przez kontrolującego. Prawo kontroli przysługuje osobom upoważnionym przez Grantodawcę zarówno w siedzibie Grantobiorcy, jak i w miejscu realizacji zadania.
Grantobiorca jest zobowiązany do poddania się kontroli dotyczącej wykorzystania grantu przez podmioty trzecie w zakresie w jakim obowiązek poddania się takiej kontroli będzie wynikał z przepisów prawa powszechnie obowiązujących oraz z wytycznych w zakresie realizacji projektów współfinansowanych ze środków wspólnotowych.
Rozdział X Zasady dotyczące odzyskiwania Grantów w przypadku ich wykorzystania niezgodnie z celami
Jeżeli na podstawie dokumentów przedkładanych przez Grantobiorcę lub niewywiązańia się z obowiązku ich przedłożenia lub stwierdzania w wyniku monitoringu lub czynności kontrolnych, że grant został wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedury wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa lub z umowy o powierzenie grantu albo, że grant został pobrany nienależnie, Grantodawca weźmie Grantobiorcę do zwrotu całości lub części grantu lub do wyrażenia zgody na pomniejszenie wypłaty kolejnej należnej mu części dofinansowania. Do kwoty grantu podlegającego zwrotowi Grantobiorca doliczy odsetki liczne jak dla zaległości podatkowych w sytuacji gdy z powodu przyczyn leżących po stronie Grantobiorcy na Grantodawcę zostanie nałożona korekta finansowa. Grantobiorca zwraca środki grantu wraz z odsetkami, na pismene wezwanie Grantodawcy, w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez Grantodawcę w tym wezwaniu tj. na nr:
64 1240 5211 1111 0010 4564 9742 prowadzony w Banku Polska Kasa Opieki S.A., Oddział Białystok, ul. Rynek Kościuszki 7, 15-091 Białystok.
albo wyraża zgodę na pomniejszenie wypłaty kolejnej należnej mu transzy grantu. W przypadku nie dopełnienia obowiązku zwrotu grantu lub jego części albo w przypadku braku zgody na pomniejszenie kolejnej transzy grantu Grantobiorca będzie upoważniony do podjęcia wszelkich innych działań służących wyegzekwowaniu należności.
Szczegółowe zasady postępowania w sprawie odzyskiwania grantów w przypadku ich wykorzystania niezgodnie z celami określi umowa o powierzenie grantu (patrz wzór umowy stanowiący załącznik nr 2 do Procedury).
Rozdział XI Zabezpieczenie Realizacji Umowy
Zabezpieczeniem prawidłowej realizacji umowy o powierzenie grantu jest składany przez Grantobiorcę, nie później niż w dniu podpisania umowy o powierzenie grantu weksel in blanco wraz z wypełnioną deklaracją wystawcy weksla in blanco.
Zwrot dokumentu stanowiącego zabezpieczenie umowy o powierzenie grantu następuje na wniosek Grantobiorcy pod warunkiem:
1) ostatecznego rozliczenia umowy o powierzenie grantu, tj. po zatwierdzeniu sprawozdania końcowego z realizacji przedsięwzięcia,
2) Zwrotu środków niewykorzystanych przez Grantobiorcę,
3) po upływie okresu trwałości Projektu lub rezultatów.
Naturalnym sposobem windykacji należności jest realizacja weksla. W razie braku możliwości zrealizowania tej drogi postępowania, strony dopuszczają możliwość postępowania administracyjnego lub sądowo-administracyjnego.
Jednostki sektora finansów publicznych nie są zobligowane do składania weksla in blanco wraz z wypełnioną deklaracją wystawcy weksla in blanco.
Rozdział XII Prawa autorskie
Grantobiorca zobowiązuje się do przeniesienia na Grantodawcę wszelkich autorskich praw majątkowych do utworów stworzonych w okresie obowiązywania Umowy o powierzenie grantu, która stanowi załącznik nr 2 niniejszej Procedury.
1. Grantobiorca oświadcza, iż:
1) przysługują mu autorskie prawa majątkowe do wszystkich utworów wypracowanych w ramach realizowanego przedsięwzięcia;
2) utwory, o których mowa w ust. 1 pkt 1, nie naruszają praw majątkowych ani osobistych, ani dóbr osób trzecich oraz są samodzielnymi i oryginalnymi utworami w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1231);
3) nie istnieją żadne ograniczenia, które uniemożliwiałyby mu przeniesienie autorskich praw majątkowych na Grantodawcę;
4) autorskie prawa majątkowe nie są przedmiotem zastawu lub innych praw na rzecz osób trzecich i zostają przeniesione na Grantodawcę bez żadnych obciążeń.
2. Grantobiorca oświadcza i zapewnia, iż autorzy utworów nie będą wykonywali przysługujących im praw osobistych w sposób ograniczający Grantodawcę w wykonywaniu praw do utworów.
3. Grantobiorca zobowiązuje się do nierejestrowania, jako znaków towarowych, w imieniu własnym lub na rzecz innych podmiotów, utworów graficznych lub słownych stanowiących elementy utworu.
4. Grantobiorca przenosi na rzecz Grantodawcy całość przysługujących mu autorskich praw majątkowych do utworów stworzonych w okresie obowiązywania umowy o powierzenie grantu.
5. Przeniesienie przez Grantobiorcę autorskich praw majątkowych na Grantodawcę do utworów obejmuje następujące pola eksploatacji:
1) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2) w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy;
3) w zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
6. Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworów nie jest ograniczone pod względem celu rozpowszechniania utworów, ani też pod względem czasowym, ilościowym i terytorialnym, a prawa te mogą być przenoszone przez Grantodawcę na inne podmioty bez żadnych ograniczeń.
7. Grantobiorca przenosi na Grantodawcę wyłączone prawo zezwalania na wykonanie zależnego prawa autorskiego (do rozporządzania i korzystania z opracowań utworów).
w nieograniczonym zakresie, a w szczególności w zakresie pól eksploatacji
wskazanych w ust. 5 powyżej) do utworów bądź ich części.
8. W przypadkach, w których którykolwiek z utworów jest programem komputerowym
lub modyfikacją programu komputerowego, przeniesienie autorskich praw
majątkowych do niego następuje w zakresie określonym w art. 74 ust. 4 Prawa
autorskiego.
9. W celu uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości Strony zgodnie oświadczają, że
Grantodawca może udzielać prawa do korzystania z utworów na zasadach wolnych
licencji.
Rozdział XIII Załączniki do Procedury stanowią jej integralną część
Załącznik 1 – Opis modelu funkcjonowania Lokalnego Ośrodka Wiedzy i Edukacji (LOWE)
Załącznik 2 – Wzór umowy o powierzenie grantu
Załącznik 3 – Deklaracja Grantobiorcy o nie ubieganiu się o inny grant w ramach innego projektu realizowanego w wyniku konkursu numer POWR.02.14.00-00-IP.02-00-001/19 na następujący typ operacji: Zwiększenie dostępu osób dorosłych do różnych form uczenia się przez całe życie w ramach Osi Priorytetowej II Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.14 Rozwój narzędzi dla uczenia się przez całe życie.
Załącznik 4 – Wzór zapytana do Procedury naboru
Załącznik 5 – Wniosek aplikacyjny
Załącznik 6 – Wzór karty oceny formalnej
Załącznik 7 – Wzór karty oceny merytorycznej
Załącznik 8 – Lista dotychczas utworzonych LOWE – załącznik nr 11 do Regulaminu konkursu POWR.02.14.00-00-IP.02-00-001/19 | a76fee53-b2b2-42af-92dc-8b8b4e095176 | finepdfs | 1.636719 | CC-MAIN-2020-45 | https://www.ta.org.pl/images/LOWE/DOKUMENTY_REKRUTACYJNE/01.04.2020_Procedura_Naboru_Grantobiorc%C3%B3w.pdf | 2020-10-30T07:44:40+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-45/segments/1603107909746.93/warc/CC-MAIN-20201030063319-20201030093319-00215.warc.gz | 922,635,588 | 0.999933 | 0.999986 | 0.999986 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
3040,
5832,
8321,
8825,
11308,
14155,
15140,
17655,
18595,
20912,
23399,
24010,
25339,
26312,
27106,
29122,
30905,
31914,
34657,
35194,
36131
] | 1 | 0 |
OPRACOWANIE EKOFIZJOGRAFICZNE
dla potrzeb projektu zmiany „Studium uwarunkowa ń i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłodawa”
opracowanie:
mgr inż. Rafał Odachowski
Spis treści
1. Podstawa prawna, zakres i cel opracowania
Opracowanie ekofizjograficzne sporządzone zostało na potrzeby zmiany „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłodawa". Zmiana studium została zainicjowana uchwałą Nr XXIX/182/2012 Rady Miejskiej w Kłodawie z dnia 20 lipca 2012 r. Jest to pierwsza zmiana obowiązującego od 1998 r. dokumentu.
Celem wykonania opracowania jest kompleksowe rozpoznanie warunków fizjograficznych, ich szczegółowa analiza oraz sprecyzowanie uwarunkowań środowiskowych zagospodarowania terenów objętych zmianą Studium.
Obowiązek sporządzenia opracowania ekofizjograficznego wprowadza art.72 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska , natomiast zakres opracowania określa Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie opracowań ekofizjograficznych.
Ekofizjografię opracowano w oparciu o archiwalne materiały dokumentacyjne, istniejące raporty dotyczące stanu środowiska, mapy walorów i zasobów fizycznych środowiska oraz bezpośrednią inwentaryzację terenu i zieleni, którą przeprowadzono latem 2012 r.
Integralną częścią opracowania jest załącznik graficzny.
W trakcie przygotowania niniejszego opracowania rozpoznano walory i zasoby przyrodnicze, stan zagospodarowania, walory krajobrazowe, stan środowiska i istniejące zagrożenia oraz uciążliwości dla środowiska i zdrowia człowieka. Przeanalizowano wzajemne powiązania między elementami środowiska oraz odporność poszczególnych elementów środowiska na degradację oraz dokonano kompleksowej oceny terenu.
2. Charakterystyka środowiska przyrodniczego
2.1 Położenie geograficzne i administracyjne
Gmina Kłodawa położona jest w centralnej części Polski, we wschodnim skraju województwa wielkopolskiego. Należy do powiatu kolskiego. Graniczy z gminami: Babiak, Chodów, Grzegorzew, Olszówka i Przedecz położonymi w powiecie kolskim oraz z gminą Grabów położoną w powiecie łęczyckim.
Według podziału Polski na jednostki fizycznogeograficzne (Kondracki, 2001) obszar gminy znajduje się w mezoregionie Wysoczyzny Kłodawskiej (318.15), która wchodzi w skład makroregionu Niziny Południowowielkopolskiej (318.1-2) należącego do podprowincji Niziny Środkowopolskie (318). Wysoczyzna Kłodawska obejmuje następujące subregiony: Równinę Kęcerzyńską, Przedeczańską, Kłodawską i Basen Rgielewki.
Przez gminę, w tym miasto Kłodawa, przebiega droga krajowa nr 92, która zapewnia dogodne połączenie z Warszawą i Poznaniem. Jednocześnie jest to międzynarodowa trasa relacji Moskwa – Berlin. Gmina posiada połączenie z autostradą A2 relacji Świecko – Warszawa, która przebiega w odległości ok. 20 km na południe. Gminę przecina linia kolejowa Berlin – Warszawa ze stacją w Pomarzanach Fabrycznych, natomiast od strony zachodniej z gminą sąsiaduje linia kolejowa Gdańsk – Katowice.
2.2 Zagospodarowanie
Kłodawa jest gminą miejsko – wiejską z dominującą funkcją rolniczą i górniczą. Gmina obejmuje miasto Kłodawę i 28 sołectw. Siedziba władz administracyjnych mieści się w mieście Kłodawa, które skupia ponad połowę mieszkańców gminy. Na południe od miasta Kłodawa mieści się Kopalnia Soli „Kłodawa", w której prowadzona jest eksploatacja soli kamiennej metodą głębinową.
Sieć drogowa gminy jest prawidłowo rozwinięta. Jej trzon stanowi droga krajowa nr 92. Przez gminę przechodzi droga wojewódzka nr 263 oraz drogi powiatowe.
Sieć osadniczą Gminy tworzy zabudowa siedliskowa, natomiast w mieście Kłodawa występuje zabudowa zwarta i wolnostojąca. Cechą charakterystyczną obszaru wiejskiego jest znaczne rozproszenie struktury osadniczej, równomiernie rozmieszczonej na obszarze gminy.
Ogólna powierzchnia gminy wynosi 12 893 ha, z czego użytki rolne stanowią 11 444 ha, lasy 359 ha, wody powierzchniowe 34 ha, natomiast pozostałe tereny (w tym tereny zabudowane) 1056 ha (dane za GUS 2010 r.).
Żadna z miejscowości wiejskich nie stanowi ośrodka centralnego gminy. Funkcje takiego ośrodka pełni miasto Kłodawa. Większa koncentracja usług w niektórych wsiach wynika z ich wielkości, lecz trudno jest mówić o ich wyraźnie wyższej pozycji w hierarchii sieci osadniczej. Rozwój większych wsi wiązać należy z łatwą dostępnością komunikacyjną i powiązaniem z miastem. Największe miejscowości wiejskie liczące ponad 500 mieszkańców to Cząstków, Bierzwienna Długa Kolonia i Pomarzany Fabryczne. Położone są w bliskim sąsiedztwie miasta, przy drogach krajowej i wojewódzkiej. W Bierzwiennej Długiej koncentrują się funkcje usługowe, wśród których przeważa handel. Oprócz tego znajdują się tu szkoła i świetlica wiejska. Ważnym obiektem koncentrującym lokalną społeczność jest kościół rzymsko-katolicki Św. Dominika. Podobny charakter posiada miejscowość Luboniek - tu z kolei znajduje się przychodnia i apteka.
Procesy urbanizacyjne polegające na wznoszeniu nowych budynków obserwuje się na terenie całej gminy. Bardziej wyraźny trend dostrzega się jednak w miejscowościach położonych bliżej Kłodawy, m.in. w Cząstkowie. Na terenie Kłodawy zaobserwować można również przeciwny trend polegający na opuszczaniu nieruchomości. Zrujnowane, nie zamieszkałe gospodarstwa dostrzega się na peryferiach gminy.
Na terenach wiejskich dominuje zabudowa jednorodzinna oraz zagrodowa. Przeważają siedliska, które tworzą budynki mieszkaniowe wraz z budynkami gospodarczymi. Zabudowa wielorodzinna stanowi rzadkość na mapie terenów wiejskich. Zespół budynków wielorodzinnych znajduje się w Straszkowie, gdzie funkcjonuje duży zakład rolniczy. Pojedynczy budynek o mieszkaniowo-usługowy znajduje się w Lubońku. Budynki wielorodzinne tworzą mało atrakcyjne pod względem architektonicznym, dwukondygnacyjne obiekty o płaskich dachach.
Głównymi funkcjami miasta Kłodawa, obok mieszkalnictwa, są usługi administracyjne, handlowe, rzemieślnicze, a także gastronomii, kultury i oświaty. Oprócz tego na terenie miasta znajduje się również zabytkowy kościół parafii p.w. Wniebowzięcia NMP oraz cmentarz.
W południowej części miasta mieści się kopalnia soli. Na północ od niej utworzono osiedle mieszkaniowe dla pracowników kopalni (Osiedle Górnicze). Definiują je pięciokondygnacyjne bloki. Starszą zabudowę reprezentują budynki ceglane o trzech kondygnacjach. Na terenie osiedla silnie rozwinięte są funkcje różnorodnych usług.
Centrum miasta wypełniają kwartały historycznej zabudowy, którą tworzą niskie, najczęściej dwukondygnacyjne budynki z cegły o spadzistych dachach. Typowym widokiem są lokale usługowe usytuowane w parterach budynków. Zabudowę wielorodzinną uzupełniają wolnostojące budynki mieszkaniowe w zabudowie jednorodzinnej, a także budynki usługowe. Zabudowa o historycznym charakterze znajduje się po północnej stronie drogi krajowej.
Południowa część miasta jest miejscem silnie rozwijającej się zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, która sukcesywnie wypiera tereny rolne. Nowe osiedla zabudowy jednorodzinnej powstają również w północnej części miasta, przy wyjeździe w stronę miejscowości Bakuń.
Na obrzeżach miasta, zwłaszcza w starszej jego części, znajdują się niewielkie zakłady przemysłowe, warsztaty i hurtownie. Niekiedy stanowią one sąsiedztwo budynków mieszkaniowych, co może być niekorzystne z punktu widzenia ładu przestrzennego. Takie położenie sprzecznych funkcji może również powodować konflikty społeczne. Obiekty aktywności gospodarczej mogą stanowić źródło uciążliwości w zakresie emisji hałasu i zanieczyszczeń powietrza.
Uzupełnieniem struktury funkcjonalnej jest rolnictwo, które wobec narastającej presji urbanistycznej jest sukcesywnie wypierane z terenu miasta. Specyficzną odmianą rolnictwa są uprawy ogrodnicze prowadzone w ogrodach działkowych, które odnaleźć można w północnowschodniej części miasta, a także na południowych obrzeżach Osiedla Górniczego.
2.3 Rzeźba terenu
Główne rysy rzeźby powierzchni współczesnej powstały w okresie recesji lądolodu środkowopolskiego ze stadiału Warty po początki recesji z fazy leszczyńskiej zlodowacenia bałtyckiego. Schyłek pełnego glacjału i późny glacjał były okresami w których dominowały procesy zaostrzające rysy rzeźby. Ich przejawem było znaczne zdenudowanie powierzchni terenu, zasypanie rynien i niecek jeziornych, złagodzenie załomów terenu w części południowej obszaru. Od początku holocenu przeważają procesy łagodzące rzeźbę. Powierzchnia terenu jest przekształcona antropogenicznie na skutek rozwoju osadnictwa, wprowadzenia upraw rolnych, a także górnictwa.
Według „Przeglądowej mapy osuwisk i obszarów predysponowanych do występowania ruchów masowych w województwie wielkopolskim" opublikowanej przez Państwowy Instytut Geologiczny, na terenie gminy nie identyfikuje się terenów narażonych na osuwanie się mas ziemnych.
Obszar gminy jest mało zróżnicowany pod względem hipsometrycznym. Większość terenu obejmuje płaska równina morenowa (Równina Kłodawska) z wysokościami mieszczącymi się przeważnie w przedziale od 115 do 125 m n.p.m. W rzeźbie terenu zaznaczają się doliny cieków. Dna dolin są wcięte na głębokość 5-15 metrów w stosunku do otoczenia, do rzędnej około 110 m n.p.m. Rzeźbę urozmaicają również pagórki kemowe tworzące zespoły obecne w obrębie Bakuń i Leszczy.
2.4 Charakterystyka geologiczna
Powierzchnia utworów przedkenozoicznych zbudowana jest z osadów permu, jury i kredy. Osady permu, występujące w rejonie miejscowości Kłodawa – Bierzwienna Długa, zalegają bezpośrednio pod utworami kenozoicznymi, należą do serii cechsztyńskiej budującej wysad solny. Otaczające je utwory mezozoiczne zbudowane są z: górnojurajskich wapieni, dolomitów i margli; dolnokredowych iłów, piasków i margli oraz górnokredowych margli. Powierzchnia utworów przedkenozoicznych wznosi się od 0-25 m n.p.m. w okolicach Kłodawy do około 70 m n.p.m. w kierunku zachodnim (Ponętów Dolny), południowym (w stronę Kadzidłowa i dalej Grabowa – położony poza obszarem opracowania) i wschodnim. Utwory trzeciorzędowe nie pokrywają całkowicie powierzchni przedkenozoicznej na obszarze objętym opracowaniem. Braki osadów trzeciorzędowych notowane są w rejonie Kłodawy i lokalnie przy zachodniej granicy obszaru. Na pozostałej części obszaru występują mioceńskie piaski kwarcowe z lignitem oraz plioceńskie iły pstre.
Utwory czwartorzędu leżą na utworach trzeciorzędowych oraz, w rejonie Kłodawy, bezpośrednio na utworach mezozoicznych i permskich. Miąższość utworów czwartorzędowych zmienia się w przedziale od około 100 m w rejonie Kłodawy do około 40 m w części południowo-zachodniej obszaru opracowania. Wśród osadów czwartorzędowych dominującą pozycję zajmują gliny zwałowe zlodowacenia środkowopolskiego, budujące rozległą, prawie płaską wysoczyznę morenową (Równina Kłodawska). W części zachodniej, w rejonie doliny Rgilewki, w rzeźbie terenu zaznaczają się formy terasowe: terasa wysoka, środkowa i zalewowa zbudowane z piasków akumulacji rzecznej, mad i niekiedy torfów. W części północnozachodniej pojawia się fragment wysoczyzny morenowej falistej zbudowanej z piasków i glin zlodowacenia bałtyckiego, przechodzącej niżej (na zachód od miejscowości Bierzwienna Długa) w prawie płaską powierzchnię sandru.
Warunki geologiczne dla posadawiania obiektów budowlanych są korzystne. Grunty utworzone z piasków i glin są nośne i posiadają dobre parametry fizyko-mechaniczne. Gliny mogą jednak ulec uplastycznieniu pod wpływem nawilgocenia. Miejsca występowania mad wskazuje się jako niekorzystne. Mady tworzą grunty słabonośne i ściśliwe, dlatego w ich obrębie nie powinno się sytuować zabudowy.
2.5 Występowanie złóż, obszary i tereny górnicze
Wśród udokumentowanych złóż surowców mineralnych na terenie gminy występują: sól kamienna i potasowo - magnezowa, surowce skalne i okruchowe oraz węgiel brunatny (Tabela 1).
Tab. 1. Charakterystyka złóż na terenie gminy Kłodawa (źródło: Państwowy Instytut Geologiczny)
| Typ kopaliny | Nazwa złoża | Powierzchnia złoża | Obszar i teren górniczy |
|---|---|---|---|
| Sól kamienna i potasowa | Kłodawa | bd | - |
| | Kłodawa 1 | 2160 ha | X |
| Surowce skalne i okruchowe | Kobylata | 1,99 ha | - |
| | Zbójno | 14,70 ha | - |
| | Zbójno-VII | 1,99 ha | X |
| | Zbójno-VIII | 1,96 ha | X |
| | Zbójno-IX | 1,76 ha | X |
| Węgiel brunatny | Izbica Kujawska | 364 ha | - |
Złoża soli stanowią największe bogactwo naturalne gminy. Eksploatowane są od 1956 roku. Sól wydobywana jest metodą głębinową Aktualnie eksploatowane poziomy wydobywcze znajdują się w interwale od 600 m do 750 m pod powierzchnią terenu. Złoże soli kamiennej „Kłodawa" przechodzi lejem od Łęczycy poprzez Kłodawę do Izbicy Kujawskiej. Sole kamienne i sole potasowo-magnezowe występujące w wysadzie kłodawskim zostały rozpoznane geologicznie i udokumentowane w kat. C1 w 1958 i 1962 roku. Szacuje się, że zasoby geologiczne pozwolą nieprzerwaną na eksploatację przez następne 34 lata.
Złoże węgla brunatnego występuje w rejonie wsi Korzecznik, a także na terenie gminy Babiak. Nie jest przewidziane do eksploatacji.
W rejonie Zbójna eksploatowane są złoża kruszyw naturalnych, do których należą piaski, żwiry i pospółki. Kopaliny wydobywane są metodą odkrywkową. Nie prowadzone są roboty strzałowe. Odkrywki zajmują niewielką powierzchnię. Po zakończeniu eksploatacji kopalnie odkrywkowe podlegają rekultywacji, najczęściej w kierunku wodnym. Takie tereny pełnią później funkcję rekreacyjną. W wyniku przeprowadzonych prac geologicznoinżynierskich stwierdzono występowanie większej ilości zasobów piasków i żwirów w rejonie Zbójna. Złoża te wymagają udokumentowania.
Działanie zakładu górniczego i sposób wydobycia złoża wymaga ustanowienia obszaru i terenu górniczego. Definicje obszaru i terenu górniczego zawiera Prawo geologiczne i górnicze. Obszar górniczy jest to przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów oraz prowadzenia robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji. Teren górniczy to przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego.
Kopalnia soli charakteryzuje się negatywnym oddziaływaniem na środowisko w zakresie emisji zanieczyszczeń wprowadzonych do powietrza, emisji hałasu i obniżenia wysokości plonowania w strefie upraw przylegających do terenu przemysłowego. Na terenie Kłodawy nie stwierdzono występowania szkód górniczych wywołanych deformacją górotworu spowodowaną wydobyciem soli. Obszar i teren górniczy dla złoża „Kłodawa-1" został utworzony decyzją Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa Nr BKk/02/1867/96 z dnia 18.11.1986 r. Obszary i tereny górnicze zostały również ustanowione dla kopalni odkrywkowych w Zbójnie.
Zagrożenia związane z wydobyciem soli 1
Największym zagrożeniem naturalnym dla kopalni soli jest zagrożenie wodne. Najbardziej niebezpieczne są dopływy wód pozazłożowych, które są słabo nasycone i łatwo rozpuszczają skały solne, szybko poszerzając drogi dopływu. Przy tym zasoby ich mogą być praktycznie nieograniczone. W skrajnych przypadkach dopływy te mogą doprowadzić do zatopienia kopalni i całkowitego jej zniszczenia. Od początku budowy kłodawskiej kopalni stosowano zabezpieczenia przed dopływem wód spoza wysadu, a także niekontrolowanym otwarciem ewentualnych zbiorników wód wewnątrz-złożowych.
Z wysokim stopniem zagrożenia wodnego liczono się już od samego początku projektowania oraz budowy kłodawskiej kopalni i jest on aktualny do dzisiaj. Nie uległ też żadnej zasadniczej zmianie pogląd na przyczyny i charakter tego zagrożenia. Natomiast rozmiar i charakter zagrożenia gazowego, związanego z kłodawski wysadem, był dużym zaskoczeniem. Zagrożenie to ujawniło się już w trakcie prowadzenia pierwszych robót dołowych mających udostępnić złoże soli potasowo-magnezowych i spowodowało wprowadzenie szeregu rygorów przy prowadzeniu tych robót, przede wszystkim odpalanie ładunków wybuchowych tylko z powierzchni, po wyjeździe z dołu całej załogi i stosowanie jedynie sprzętu ognioszczelnego.
Drugie, bardzo poważne zagrożenie, wynikające z istnienia w kłodawskim wysadzie solnym skupień różnych gazów, stwarza niebezpieczeństwo przede wszystkim dla pracujących w kopalni ludzi.
Konieczność stosowania tych rygorów uzasadniały kolejne wystąpienia gazu, w tym także wyrzutów gazu i skał, podczas których ilość wyrzucanej skały dochodziła nawet do kilkuset ton. Prowadzenie robót górniczych w takich warunkach było bardzo utrudnione. Szczególnie uciążliwy okazał się brak możliwości wprowadzania mechanizacji transportu dołowego. Stopniowo w miejsce taboru konnego wprowadzano jednak lokomotywy akumulatorowe, a następnie trakcję ślizgową.
Ponieważ kłodawska kopalnia funkcjonuje cały czas, od początku swego istnienia, w warunkach najwyższego stopnia zagrożenia wodnego i gazowego, ciągle niezbędne jest stosowanie ww. środków zabezpieczających. Środki te, zabezpieczające kopalnię wraz z pracującą w niej załogą przed poważniejszymi skutkami istniejących zagrożeń okazały się dotychczas skuteczne.
1 Na podstawie: Chwałek J. „Kopalnia Soli „Kłodawa". Historyczny zarys warunków powstania kopalni oraz jej budowy i rozbudowy" w: [red.] Zagożdżona P.P., Madziarz M. „Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury", Politechnika Wrocławska, Wrocław 2010.
2.7 Wody powierzchniowe i zagrożenie powodziowe
Teren gminy należy do dorzecza Warty. Głównym ciekiem odwadniającym obszar jest Rgilewka, prawy dopływ Warty. Ciek o długości ok. 35 km przecina gminę równoleżnikowo. Rzeka rozdziela miasto Kłodawa na dwie części. Rgilewka, ma wyraźnie wykształconą i dość płytko wciętą dolinę. Z części północnej gminy z rejonu wsi Korzecznik, wody powierzchniowe są odprowadzane w kierunku północnym, do zlewni Noteci, największego dopływu Warty. W dolinie Noteci obecne są obszary podmokłe, częściowo zatorfione, z licznymi dołami potorfowymi. Sieć hydrograficzną uzupełnia gęsty i równomiernie rozłożony system drobnych cieków o charakterze rowów melioracyjnych. Na wielu odcinkach są one sztucznie pogłębione i posiadają umocnione brzegi.
Warunki wodne na terenie gminy uległy przekształceniom wskutek działalności człowieka. Przeobrażenia te polegają na nadmiernym odwodnieniu terenu, okresowym zaniku wody w mniejszych ciekach, budowie rowów i kanałów odwadniających tereny podmokłe, pogłębianiu i prostowaniu istniejących cieków i włączeniu ich do systemów melioracyjnych oraz technicznej obudowie koryt rzecznych. Efektem przeprowadzonych prac melioracyjnych jest odwodnienie obszaru, likwidacja części obszarów podmokłych, wydłużenie stanów niżówkowych, a nawet okresowy zanik wody w mniejszych ciekach. Na wysoczyźnie cieki i rowy mają wyprostowane biegi, umocnione i na wielu odcinkach podwyższone brzegi. System zastawek powoduje utrzymywanie stanów wody na wyższym, niż byłoby to możliwe w warunkach naturalnych, poziomie.
W północno-zachodniej części gminy obecne są liczne jeziorka i oczka polodowcowe. Największym z nich jest Jezioro Korzecznik o powierzchni 20 ha. W Kęcerzynie znajduje się jezioro Kęcerskie o powierzchni 5,2 ha. Jest ono w dużym stopniu zarośnięte roślinnością wodną.
Zagrożenie powodziowe występuje wzdłuż rzeki Rgilewki. W czasie wezbrań zasięg wód powodziowych zazwyczaj nie przekracza doliny rzecznej, tym samym nie zagraża terenom wysoczyznowym, położonym powyżej doliny. Rzeka Rgilewka na odcinku od km 0+000 do km 34+000 zgodnie z wykazem obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi (tab. 10.2. Raportu z wykonania wstępnej oceny ryzyka powodziowego, dokument dostępny na stronie www.kzgw.gov.pl w zakłade Materiały informacyjne) została zakwalifikowana do opracowania map zagrożenia i ryzyka powodziowego w terminie do 22.12.2013 r. Oznacza to, że na terenie miasta i gminy Kłodawa występuje odcinek rzeki, na którym, zgodnie ze wstępną oceną ryzyka powodziowego, wystąpienie zagrożenia powodziowego jest prawdopodobne, a wielkość i zasięg tego zagrożenia zostaną określone na mapach zagrożenia i mapach ryzyka powodziowego opracowywanych obecnie przez Centrum Modelowania Powodzi i Suszy IMGW-PIB.
2.8 Wody podziemne i zaopatrzenie w wodę
Według podziału hydrogeologicznego Polski obszar gminy leży w obrębie Regionu Pomorsko-Kujawskiego (III). Jego główny poziom wodonośny tworzą utwory czwartorzędowe zalegające na głębokości 20 – 40 m p.p.t. w piaskach i żwirach. Wydajność poziomu wynosi od kilku do 70 m 3 /h. Poziom trzeciorzędowy (mioceński) ma tylko lokalne znaczenie. Znajduje się na głębokości 30 – 80 m p.p.t. i osiąga wydajność od 20 do 50 m 3 /h. Wody przeważnie znajdują się pod ciśnieniem, w okolicach Kłodawy występują samowypływy.
Z sieci wodociągowej korzysta 89,5% mieszkańców, z czego w mieście 97,4% a na obszarze wiejskim 81,4% (GUS 2011). Zaopatrzenie gminy w wodę odbywa się z dwóch gminnych ujęć i stacji uzdatniania, które znajdują się w Cząstkowie i Lubońku oraz lokalnych
Najpłycej wody podziemne zalegają w dolinach rzek (do 1 m p.p.t.). Natomiast najgłębiej, poniżej 5 m p.p.t. zalega zwierciadło I poziomu wód w obszarze pagórków na północnyzachód od wsi Luboniek.
ujęć w miejscowościach: Kobylata, Zbójno, Dębina, Głogowa, Mała Wieś, Cegielnia. Cześć gminy zaopatrywana jest z ujęcia Dzierzbice zlokalizowanego w sąsiadującej od wschodu gminy Chodów oraz ujęcia we wsi Olszówka w gminie Olszówka.
Oprócz tego dwa zakłady przemysłowe posiadają ujęcia indywidualne. Są nimi Kpoalnia Soli: Kłodawa" oraz Kutnowska Hodowla Buraka Cukrowego – Oddział Hodowli Roślin w Straszkowie.
2.9 Klimat
Według regionalizacji klimatycznej Wosia (1995) obszar gminy należy do Regionu Środkowopolskiego (XVII), charakteryzującego się przewagą dni z pogodą bardzo ciepłą i pochmurną, których jest w roku średnio 60, w tym bez opadu 38 dni. Cechuje się on też pogodą przymrozkową bardzo chłodną (średnio prawie 40 takich dni w roku, w tym połowa jest z opadem). Średnia temperatura roczna wynosi ok. 8 o C. Temperatura stycznia waha się od -3 o C do -2 o C, natomiast lipca od 18 do 19 o C. Średnia opadów rocznych wynosi 514 mm. Czas trwania zimy wynosi 85 dni, a lata 91-94 dni. Liczba dni z szatą śnieżną oscyluje około 67-70 dni. Przeważają wiatry słabe, wiejące głównie z sektora zachodniego. Okres wegetacyjny trwa od 210 do 220 dni.
Na terenie gminy występuje kilka typów topoklimatu:
Obszar gminy leży w strefie największych deficytów wodnych. Niedobór wody, mierzony różnicą sum opadowych i rocznej wartości parowania z wolnej powierzchni wody, wynosi około 330 mm. Cechą charakterystyczną warunków klimatycznych jest większe prawdopodobieństwo występowania lat suchych niż lat normalnych i wilgotnych. Negatywne skutki roku suchego odczuwane są z reguły w roku następnym. Okresowe wysokie wartości opadów nie odwracają postępującego niedoboru wody. Dla wzrostu roślin najbardziej optymalne warunki wilgotnościowe występują w okresie wiosennym. W miesiącach letnich, najczęściej już od czerwca, potrzeby wodne roślin pokrywane są przez opady atmosferyczne, cechujące się dużą nieregularnością.
- Topoklimat wietrzny, występujący najczęściej na terenie gminy, obejmujący tereny rolne. Tereny te charakteryzują się dobrymi i przeciętnymi warunkami solarnymi, dobrymi warunkami termicznymi i wilgotnościowymi, bardzo dobrym przewietrzaniem oraz małą częstotliwością występowania mgieł. Występujące w przestrzeni rolnej liczne zadrzewienia i zakrzewienia działają modyfikująco na warunki klimatu miejscowego hamując prędkość wiatru, spowalniając obieg wody i ograniczając parowanie wody z gleb. Tereny te cechują się korzystnymi warunkami dla osadnictwa, a także prowadzenia gospodarki rolnej.
- Topoklimat umiarkowany obejmujący tereny zabudowane. Charakteryzuje się bardziej zróżnicowanym przebiegiem temperatury i wilgotności względnej powietrza, zmniejszonymi prędkościami wiatru oraz zwiększonym zanieczyszczeniem powietrza w stosunku do terenów otwartych.
- Topoklimat wilgotny i zastoiskowy, występujący w dolinach rzecznych. Panują tu pogorszone warunki solarne, termiczne i wilgotnościowe, dużą częstotliwością występowania mgieł i słabą wentylacją, przez co warunki rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń są utrudnione. Może tu występować niekorzystne zjawisko inwersji termicznej. Obszary te są niekorzystne dla lokalizacji zabudowy oraz wprowadzania zieleni wysokiej.
- Topoklimat wilgotny terenów zalesionych. Cechuje się dużym osłabieniem promieniowania słonecznego, zacisznością, wyrównanym profilem termicznym, podwyższoną wilgotnością względną powietrza oraz bakteriostatycznym działaniem olejków eterycznych.
2.10 Gleby
Gmina Kłodawa jest terenem typowo rolniczym. Dominującą pozycję zajmują grunty orne, obok których występują niewielkie powierzchnie łąk związanych z płaskimi dnami dolin rzecznych. Wśród gruntów ornych największe powierzchnie zajmują wytwarzane na piaskach gliniastych i glinach piaszczystych gleby płowe odgórnie oglejone i gleby rdzawe bielicowane. Obok nich lokalnie pojawiają się gleby płowe bielicowane i czarne ziemie. Należą one głównie do 2-go (pszennego dobrego) i 4-go (żytniego bardzo dobrego, czyli pszennożytniego) kompleksu glebowego. W dnach dolin rzecznych pojawiają się mady rzeczne, obok których występują gleby mułowo-torfowe, torfowo-mułowe czy murszaste. Około 75 % gruntów ornych stanowią gleby dobre – III i IV klasy bonitacyjnej, co umożliwia osiąganie wysokiej produktywności w rolnictwie.
Występowanie nieużytków związane jest z eksploatacją odkrywkową kruszywa naturalnego, zwałowiskiem odpadów górniczych kopalni soli i składowiskiem odpadów. Część z tych terenów w rejonie Zbójna podlega rekultywacji.
Użytki zielone ograniczone są do dolin rzek i terenów podmokłych. W większości należą one do kompleksu 2z (użytki zielone średnie). W zależności od położenia gleby go tworzące należą do czarnych ziem lub mad. Zapewniają dwa pokosy dobrego siana, a dla osiągnięcia wysokich plonów wymagane jest ich intensywnie nawożenie.
2.11 Świat przyrody
Roślinność potencjalna
Pod pojęciem potencjalnej roślinności rozumie się hipotetyczny stan roślinności, opisany fitosocjologicznymi jednostkami zbiorowisk roślinnych, jaki mógłby być osiągnięty na drodze naturalnej sukcesji pierwotnej lub wtórnej, gdyby oddziaływania człowieka zostały wyeliminowane, a właściwa dla danego regionu roślinność mogła w pełni wykorzystać możliwości stwarzane przez zróżnicowane siedliska (Mapa „Potencjalna roślinność naturalna Polski", J.M. Matuszkiewicz, IGiPZ PAN, Warszawa 2008).
Obszar gminy jest mało zróżnicowany pod względem potencjalnej roślinności naturalnej. Dużą część terenu tworzy siedlisko środkowoeuropejskich grądów dębowo-grabowych (Galio silvatici-Carpinetum). Doliny i rynny jeziorne stanowią siedliska łęgów jesionowoolszowych (CircaeoAlnetum).
Roślinność istniejąca
Walory przyrodnicze gminy, ze względu na jej rolniczy charakter, są niewielkie. W strukturze użytkowania przestrzeni rolnej przeważają grunty orne. Cechą ekosystemu rolnego nazywanego agrocenozą jest ujednolicenie struktury gatunkowej roślin oraz występowanie chwastów konkurujących z roślinami uprawnymi. Tereny rolnicze urozmaicają grupy zadrzewień i zakrzewień zajmujących zazwyczaj niewielkie powierzchnie. Zgrupowania drzew występują również w postaci przydrożnych szpalerów tworząc pozytywny akcent krajobrazowy. Największa aleja zbudowana z lipy występuje w rejonie Krzykos została objęta ochroną w postaci pomnika przyrody.
Najcenniejsze przyrodniczo obszary to nieliczne na terenie gminy kompleksy leśne, jeziora, doliny rzeczne oraz założenia zieleni urządzonej w postaci podworskich parków i skwerów. Na terenie gminy znajduje się 13 parków w tym 9 przydworskich o powierzchni od 3 do 7 ha. Ich stan jest zróżnicowany, najczęściej jednak obiekty te są zdewastowane i wymagają rewitalizacji.
Na terenach zagospodarowanych rolniczo uprawiane są również drzewa i krzewy owocowe w sadach, ponadto w ogrodach przydomowych uprawiane są różne gatunki warzyw.
Lasy
Lasy zajmują 359 ha, co stanowi 2,78 % powierzchni gminy. Jest to najniższy wskaźnik w powiecie kolskim. Lasy, głównie suche bory sosnowe, występują w postaci nielicznych, niewielkich i izolowanych od siebie kompleksów. Największy z nich położony jest w sąsiedztwie Lubońka i stanowi fragment rozpościerającego się na zachód kompleksu leśnego położonego w gminie Babiak. Oprócz tego lasy obecne są w Dzióbnie, Kobylacie i Zbójnie. Panującym gatunkiem w drzewostanie lasów jest sosna (75%), a następnie dąb, olcha, jesion, modrzew i świerk. Dominują drzewostany gospodarcze. Lasy na terenie gminy znajdują się w zarządzie Nadleśnictwa Konin.
Zwierzęta
Gmina nie posiada kompleksowej inwentaryzacji przyrodniczej zasobów przyrodniczych, co nie pozwala scharakteryzować występujących na terenie gminy zwierząt. Informacji na temat występowania ptaków i nietoperzy dostarcza monitoring wykonany na potrzeby inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej w Dębinie. Badania obejmowały niewielki w skali gminy wycinek terenu. Wyniki te mogą jednak w pewnym stopniu być reprezentatywne dla świata zwierzęcego w gminie, ze względu na jej jednolity charakter.
Wśród przedstawicieli chiropterofauny stwierdzono występowanie 8 gatunków. Największą grupę stanowią gatunki pospolite i synantropijne. Najliczniej występują karlik malutki i mroczek późny. Większej koncentracji nietoperzy będzie można oczekiwać na terenach zadrzewionych i lasach, a także przy zbiornikach wodnych, które mogą stanowić dla nich potencjalne miejsca żerowania.
Stwierdzono występowanie niewielu gatunków ptaków należących głównie do przedstawicieli ornitofauny związanej z uprawami rolnymi. Są to gatunki takie jak skowronek, jaskółki, pliszka żółta. Wśród ptaków drapieżnych zaobserwowano przeloty kruka, myszołowa, błotniaka łąkowego i stawowego.
Występowaniu zwierząt na terenie gminy sprzyja obecność kęp śródpolnych zadrzewień a także licznie występujące oczka wodne, w szczególności w jej północnej części. Stawy są potencjalnym miejscem życia płazów.
Powiązania ekologiczne z systemem zewnętrznym
Rozległe powierzchnie otwartych terenów rolnych, stosunkowo niewielka ilość barier w postaci zwartej zabudowy i szlaków komunikacyjnych i mnogość cieków wodnych sprzyjają migracji gatunkowej roślin, zwierząt i grzybów. Lokalne szlaki ekologiczne stanowią przepływające przez gminę cieki, w szczególności z porośniętą formacjami łąkowymi Rgielewka i Noteć. Rzeka Rgielewka łączy się z obszarami leśnymi oraz rozlewiskami i terenami podmokłymi w dolinie Warty, na zachód od gminy (teren gm. Grzegorzew). Noteć wpływa na teren gminy od północy przechodząc przez położone na terenie gminy Babiak Jezioro Przedeckie. Jest to duży zbiornik wodny (85 ha) stanowiący miejsce występowania pospolitych gatunków ptaków nawodnych, takich jak bąk, błotniak stawowy i żuraw.
Ponadto zachodnia część gminy graniczy z rozległym kompleksem leśnym położonym na terenie gminy Babiak.
Barierę w przemieszczaniu się gatunków tworzą zurbanizowane tereny miasta Kłodawa, gdzie w niektórych miejscach zabudowa zbliża się do doliny rzeki. Oprócz tego przeszkodę tworzy ruchliwa droga krajowa, a także droga wojewódzka. Pozostałe drogi cechujące się mniejszym natężeniem ruchu nie powinny stanowić większej bariery w przemieszczaniu się zwierząt. Noteć na terenie gminy Kłodawa nie napotyka większych barier antropogenicznych.
2.12 Prawne formy ochrony przyrody
Spośród elementów środowiska objętych ochroną na podstawie ustawy o ochronie przyrody wyróżnia się Goplańsko-Kujawski Obszar Chronionego Krajobrazu oraz pomniki przyrody.
Na terenie gminy nie występują obiekty wchodzące w sieci obszarów Natura 2000. Przez teren gminy nie przebiegają znaczące w skali województwa korytarze ekologiczne.
Goplańsko-Kujawski Obszar Chronionego Krajobrazu
Obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.
Obszar ten obejmuje powierzchnią 66 000 ha. Jego fragment znajduje się w północnozachodniej części gminy, w rejonie wsi Korzecznik. Ma on urozmaiconą rzeźbę terenu, liczne jeziora, doliny rzeczne i obniżenia. Jego cechą charakterystyczną jest niski udział lasów. Obszar ten jest miejscem występowania ptaków m.in. czapli purpurowych i batalionów. W trakcie wiosennych i jesiennych wędrówek zatrzymują się tu gęsi białoczelne i zbożowe, a także stada żurawi. Liczne oczka wodne i tereny podmokłe mogą być miejscem występowania chronionych gatunków płazów.
Goplańsko-Kujawski Obszar Chronionego Krajobrazu został powołany uchwałą nr 53 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koninie z dnia 29 stycznia 1986 r. w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego na terenie województwa konińskiego i zasad korzystania z tych obszarów (Dz. Urz. Woj. Kon. Nr 1, poz. 86), która została uchylona rozporządzeniem nr 14 Wojewody Konińskiego z dnia 23 lipca 1998 r. zmieniającym uchwałę w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego na terenie województwa konińskiego i zasad korzystania z tych terenów.
Pomniki przyrody
Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.
Na terenie gminy znajdują się dwa pomniki przyrody opisane w Tabeli 2.
Tab. 2. Pomniki przyrody na terenie gminy Kłodawa.
| Gatunek | Położenie |
|---|---|
| Aleja lipowa (50 drzew) | Przy drodze w kierunku parku w Krzykosach |
| Lipa drobnolistna (2 drzewa) | Park Górnika w Kłodawie |
Stanowisko dokumentacyjne
Stanowiskami dokumentacyjnymi są niewyodrębniające się na powierzchni lub możliwe do wyodrębnienia, ważne pod względem naukowym i dydaktycznym, miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń skamieniałości lub tworów mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne wraz z namuliskami oraz fragmenty eksploatowanych lub nieczynnych wyrobisk powierzchniowych i podziemnych.
Na terenie gminy utworzono stanowisko dokumentacyjne „Profil Soli Różowej", które stanowi fragment formacji geologicznej położonej na poziomie 600 m pod ziemią. Szczególnym celem ochrony stanowiska jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu wyrobiska podziemnego, obrazującego wykształcenie i sukcesję głównych ogniw litostratygraficznych cechsztynu z centrum basenu permskiego na obszarze Polski (zubru brunatnego, soli podścielającej, anhydrytu pegmatytowego, najmłodszej soli kamiennej różowej oraz zubru czerwonego). Zostało utworzone Rozporządzeniem Nr 4/08 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 11 stycznia 2008 roku.
3. Stan oraz tendencje przeobrażeń środowiska przyrodniczego
3.1 Powietrze atmosferyczne
Wyróżnia się trzy główne grupy zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego. Należą do nich źródła komunalno-bytowe, transport drogowy oraz przemysł.
Transport drogowy wpływa na całoroczny poziom tlenków azotu w powietrzu oraz podwyższony poziom pyłu zawieszonego PM10 i benzenu. Duże zanieczyszczenie powietrza występuje na skrzyżowaniach głównych ulic i dróg, przy trasach komunikacyjnych o dużym natężeniu ruchu biegnących przez obszary o zwartej zabudowie. Przyczyną nadmiernej emisji zanieczyszczeń ze środków transportu jest przede wszystkim zły stan techniczny pojazdów, ich nieprawidłowa eksploatacja, przestoje w ruchu spowodowane złą organizacją ruchu i zbyt małą przepustowością dróg.
Źródła komunalno-bytowe, w głównej mierze odpowiedzialne są za podwyższone stężenia zanieczyszczeń, szczególnie pyłu zawieszonego, benzo(a)pirenu i dwutlenku siarki, w sezonie zimowym. Stosowanie w lokalnych kotłowniach i domowych piecach grzewczych niskosprawnych urządzeń i instalacji kotłowych, ich zły stan techniczny i nieprawidłowa eksploatacja oraz spalanie złej jakości paliw (zasiarczonych, zapopielonych i niskokalorycznych węgli, mułów węglowych, a także wszelkich odpadów z gospodarstw domowych), są głównym powodem tzw. niskiej emisji. Duża ilość źródeł wprowadzających zanieczyszczenia z kominów o niewielkiej wysokości sprawia, że zjawisko to jest bardzo uciążliwe, gdyż zanieczyszczenia gromadzą się wokół miejsca powstawania, a są to najczęściej obszary o zwartej zabudowie mieszkaniowej. Niska emisja jest szczególnie uciążliwa w regionach górskich, gdzie występują niekorzystne warunki dla rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń.
Źródła energetyczne i przemysłowe mają największy udział w bilansie emisji zanieczyszczeń województwa wielkopolskiego. Odpowiadają one za 60–70% emisji z terenu województwa.
Na terenie województwa wielkopolskiego badania i pomiary jakości powietrza atmosferycznego prowadzi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska z siedzibą w Poznaniu. Oceny jakości powietrza na terytorium kraju dokonuje się z uwzględnieniem dwóch grup kryteriów: ustanowionych ze względu na ochronę zdrowia ludzi (z podziałem na ochronę zdrowia dla uzdrowisk i obszarów ochrony uzdrowiskowej) oraz ustanowionych ze względu na ochronę roślin. Ocena pod kątem ochrony zdrowia obejmuje: dwutlenek azotu NO2, dwutlenek siarki SO2, benzen C6H6,ołów Pb, arsen As, nikiel Ni, kadm Cd, benzo(a)piren B(a)P, pyły PM10 i PM2.5, ozon O3, tlenek węgla CO. W ocenie pod kątem ochrony roślin uwzględnia się: dwutlenek siarki SO2, tlenki azotu NOx, ozon O3. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska
Aktem prawnym regulującym dopuszczalne stężenia substancji w powietrzu jest Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1031).
z dnia 2 sierpnia 2012 r w sprawie stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza (Dz. U. z 2012 r., poz. 914), gmina Kłodawa znalazła się w strefie wielkopolska.
Wynikiem oceny, zarówno pod kątem kryteriów dla ochrony zdrowia jak i kryteriów dla ochrony roślin dla wszystkich substancji podlegających ocenie, jest zaliczenie strefy do jednej z następujących klas: A (jeżeli stężenia zanieczyszczeń na terenie strefy nie przekraczają odpowiednio poziomów dopuszczalnych, poziomów docelowych), B (jeżeli stężenia zanieczyszczeń na terenie strefy przekraczają poziomy dopuszczalne, lecz nie przekraczają poziomów dopuszczalnych powiększonych o margines tolerancji), C (jeżeli stężenia zanieczyszczeń na terenie strefy przekraczają poziomy dopuszczalne powiększone o margines tolerancji, w przypadku gdy margines tolerancji nie jest określony – poziomy dopuszczalne, poziomy docelowe), D1 (jeżeli poziom stężeń ozonu nie przekracza poziomu celu długoterminowego), D2 (jeżeli poziom stężeń ozonu przekracza poziom celu długoterminowego).
Ocena według kryteriów odniesionych do ochrony zdrowia
Aktualnie dostępne wyniki badań dostępne na witrynie internetowej www.poznan.pios.gov.pl obejmują rok 2012 (opracowanie pt. „Roczna ocena jakości powietrza w województwie wielkopolskim za rok 2012"). W odniesieniu do większości substancji nie stwierdzono przekroczeń dopuszczalnych poziomów stężeń na terenie województwa wielkopolskiego.
Na podstawie klasyfikacji stref województwa wielkopolskiego za rok 2012 wg kryteriów ochrony zdrowia, strefa wielkopolska pod względem poziomów dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, pyłu PM2,5 benzenu, aresnu, kadmu, niklu i ołowiu kwalifikuje się do klasy A, w której nie stwierdza się przekroczeń dopuszczalnych poziomów stężeń i zaleca się utrzymanie jakości powietrza na tym samym lub lepszym poziomie. Pod względem poziomu benzoapirenu, pyłu PM10 i ozonu, strefę zakwalifikowano do grupy C, co skutkuje koniecznością opracowywania programu ochrony powietrza.
Ocena według kryteriów odniesionych do ochrony roślin
Strefę wielkopolską w roku 2012 sklasyfikowano na podstawie wyników pomiarów pasywnych i automatycznych prowadzonych w stałych punktach pomiarowych. W wyniku oceny za rok 2012 pod kątem stężeń dwutlenku siarki i tlenków azotu z uwzględnieniem kryteriów ustanowionych dla ochrony roślin strefę zaliczono do klasy A. Oznacza to, że w województwie nie odnotowano przekroczenia dopuszczalnego poziomu wyżej wymienionych substancji.
Dla ozonu przyjmuje się uśrednione sumy stężeń z okresów wegetacyjnych w pięciu kolejnych latach z poszczególnych stacji pomiarowych. Na terenie województwa wielkopolskiego za podstawę oceny przyjęto pomiary automatyczne. Dane uśrednione dla stacji pomiarowej w Krzyżówce z lat 2007−2011 wynosiły 19467,5 µg/m 3 ×h. Porównując otrzymane wartości z poziomem docelowym stwierdzamy, że na stacji w Krzyżówce odnotowano przekroczenie. Na stacji przekroczony jest również poziom celu długoterminowego (6000 µg/m 3 ×h). W efekcie oceny przeprowadzonej dla 2012 roku dla ozonu strefie wielkopolskiej przypisano klasę C.
Ocena jakości powietrza na obszarze gminy
Głównym źródłem emisji na terenie gminy jest spalanie paliw w instalacjach grzewczych (tzw. niska emisja), a także transport samochodowy.
Gmina nie posiada zintegrowanego systemu dystrybucji ciepła. Ogrzewanie oparte jest o indywidualne systemy grzewcze, które ze względu na charakter osadniczy gminy, są rozproszone na całym jej obszarze. Największym skupiskiem tego typu emitorów jest miasto Kłodawa. Niskosprawne instalacje oparte o paliwa o wysokim zasiarczeniu są powodem emisji szkodliwych gazów – dwutlenku siarki i dwutlenku azotu, a także pyłów. Elementem charakterystycznym niskiej emisji jest jej wyraźna zmienność pomiędzy sezonem grzewczym, kiedy poziom zanieczyszczeń rośnie a sezonem letnim, kiedy maleje.
Dodatkowym źródłem zanieczyszczenia atmosferycznego jest praca zakładu przeróbczego na terenie kopalni soli, a także niekorzystne emisje z zakładu przeróbczego zlokalizowanego na terenie kopalni. Pył solny przenoszony na tereny sąsiednie powoduje obniżenie plonów w uprawach rolnych na odległość do 300 m od granic zakładu. Kopalnia posiada decyzję Marszałka Wielkopolskiego określającą dopuszczalną wartość emisji, która kontrolowana jest przez akredytowane laboratorium.
Emisja spalin i pyłów z sektora transportowego jest wprost proporcjonalna do natężenia ruchu samochodowego. Największym natężeniem cechuje się przecinająca gminę droga krajowa, a także drogi wojewódzkie.
3.2 Klimat akustyczny
Standardy jakości klimatu akustycznego zależą od funkcji i przeznaczenia terenu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. nr 120, poz. 826 ze zm. 1.10.2012 – Dz.U. z 2012 r. poz. 1109) (Tabela 3). Na obszarze gminy identyfikuje się tereny chronione przed hałasem w postaci zabudowy jednorodzinnej, wielorodzinnej, zagrodowej oraz szkół i przedszkoli. Podstawowym źródłem uciążliwości na terenie gminy jest transport samochodowy.
Tab. 3. Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku powodowane przez poszczególne grupy źródeł hałasu, z wyłączeniem hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych oraz linie energetyczne, wyrażone wskaźnikami LDWN i LN, które to wskaźniki mają zastosowanie do prowadzenia długookresowej polityki w zakresie ochrony przed hałasem.
1) Wartości określone dla dróg i linii kolejowych stosuje się także dla torowisk tramwajowych poza pasem drogowym i kolei linowych. 2) Strefa śródmiejska miast powyżej 100 tys. mieszkańców to teren zwartej zabudowy mieszkaniowej z koncentracją obiektów administracyjnych, handlowych i usługowych. W przypadku miast, w których występują dzielnice o liczbie mieszkańców pow. 100 tys. mieszkańców, można wyznaczyć w tych dzielnicach strefę śródmiejską, jeżeli charakteryzuje się ona zwartą zabudową mieszkaniową z koncentracją obiektów administracyjnych, handlowych i usługowych.
Objaśnienia:
Podstawowym źródłem hałasu na terenie gminy jest transport samochodowy. Rozwój motoryzacji powoduje wzrost ruchu samochodowego, który przekłada się na emisje hałasu wzdłuż dróg. Najwyższe natężenie ruchu odbywa się drogą krajową nr 92, gdzie na emisję hałasu wpływ ma duży udział transportu pojazdów ciężarowych oraz nadmierna prędkość rozwijana przez kierowców. Pomiary natężenia hałasu prowadzone są przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. W roku 2012 opublikowano opracowanie pt. „Mapy akustyczne dla dróg krajowych o ruchu powyżej 3 000 000 pojazdów rocznie". W gminie Kłodawie badano odcinek drogi nr 92 ciągnący się od zachodniej granicy gminy (obręb Krzykosy) do granicy miasta Kłodawa.
Poziom hałasu w obrębie pasa drogowego wyrażonego wskaźnikiem LDWN (hałas całodobowy) wynosi ponad 70 dB. W nocy osiąga poziom nie przekraczający 70 dB (wskaźnik LN). Takie natężenie hałasu powoduje przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach mieszkaniowych usytuowanych najbliżej jezdni o wartości dochodzące do 15 dB (w porze nocy do 10 dB).
Brak jest informacji na temat wpływu hałasu komunikacyjnego w otoczeniu drogi wojewódzkiej nr 263.
Przez obszar gminy przebiega międzynarodowa trasa kolejowa E 20 z Berlina do Warszawy. W roku 2008 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu przeprowadził pomiary hałasu w otoczeniu linii kolejowych na terenie województwa wielkopolskiego. Badania objęły fragment linii E 20 przebiegającej przez gminę Grzegorzew, sąsiadującą z gminą Kłodawa od zachodu. Odnosząc wyniki badań do obowiązujących aktualnie standardów akustycznych stwierdza się, że hałas kolejowy powoduje nieznaczne przekroczenia dopuszczalnych poziomów dźwięku w porze nocnej na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej położonej odległości ok. 50 m od linii.
Oprócz hałasu komunikacyjnego wpływ na stan środowiska akustycznego może również wywierać hałas przemysłowy. Na terenie gminy, w szczególności miasta Kłodawa, mieści się szereg zakładów przemysłowych oraz warsztatów, których funkcjonowanie może pogorszyć jakość środowiska akustycznego na terenach przyległych. Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska zapewnienie właściwego kształtowania klimatu akustycznego w otoczeniu obiektów przemysłowych i warsztatów rzemieślniczych jest obowiązkiem ich właściciela (lub innego podmiotu posiadającego do nich tytuł prawny). Na mocy art. 141 i 144 ustawy, działalność zakładów nie może powodować przekroczenia standardów emisyjnych, jeśli zostały ustalone, ani też powodować przekraczania standardów jakości środowiska poza terenem, do którego zarządzający ma tytuł prawny, a w przypadku utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, poza tym obszarem. W przypadku stwierdzonego pomiarowo przekraczania dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, powodowanego działalnością zakładu, wydawana jest przez organy ochrony środowiska decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu. Decyzja ta określa dopuszczalny poziom równoważny A hałasu powodowanego działalnością zakładu oddzielnie dla pory dziennej (6 00 - 22 00 ) i nocnej (22 00 - 6 00 ). Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji wszczyna się z urzędu. W decyzji mogą być określone wymagania mające na celu zachowanie standardów jakości środowiska, a w szczególności rozkład czasu pracy źródeł hałasu dla całej doby, z przewidywanymi wariantami. Poprawę klimatu akustycznego w środowisku podmioty uzyskują przez wymianę urządzeń na emitujące hałas o mniejszym poziomie, remonty i konserwacje hałaśliwych urządzeń, zastosowanie obudów dźwiękochłonnych źródeł hałasu, tłumików akustycznych, ekranów, zwiększenie izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych w budynkach, likwidację części źródeł hałasu, zmianę lokalizacji głównych źródeł hałasu w stosunku do obiektów i terenów chronionych lub zmiany organizacyjne. Działalność kontrolna WIOŚ w zakresie hałasów przemysłowych przyczynia się systematycznie do zmniejszania ilości obiektów powodujących degradację klimatu akustycznego środowiska.
Na terenie gminy Kłodawa nie prowadzono pomiarów hałasu przemysłowego. Można jednak spodziewać się występowania uciążliwości na terenach mieszkaniowych bezpośrednio graniczących z terenami zakładów przemysłowych i warsztatów. Takie sąsiedztwo często można napotkać na obszarze miejskim Kłodawy.
3.3 Jakość wód powierzchniowych
Na stan jakości wód powierzchniowych na terenie gminy największy wpływ mają zanieczyszczenia obszarowe pochodzenia rolniczego, punktowe zrzuty zanieczyszczeń (np. z zakładów przemysłowych), wprowadzanie niedostatecznie oczyszczonych lub nieczyszczonych ścieków bytowych i przemysłowych.
Przejawem niekorzystnego wpływu rolnictwa na jakość wód jest eutrofizacja. Jej przyczyną jest nadmierne zużycie nawozów mineralnych zawierających substancje pokarmowe (związki azotu i fosforu), które powodują użyźnienie wód. Powoduje to przyspieszony wzrost glonów oraz wyższych form życia roślinnego, w wyniku którego następują niepożądane zakłócenia biologicznych stosunków w środowisku wodnym oraz pogorszenie jakości tych wód. Ułatwieniem dla spływu biogenów z pól uprawnych są urządzenia drenarskie i rozwinięta sieć rowów melioracyjnych.
Znaczący wpływ na stan wód ma niedostatecznie rozwinięta sieć kanalizacji sanitarnej. Ścieki ilość gospodarstw domowych na przeważającej części gminy gromadzone są w zbiornikach wybieralnych. Ścieki bytowe z nieszczelnych i przelewających się szamb stanowią poważne zagrożenie dla wód powierzchniowych. Część nieoczyszczonych ścieków trafia do wód trafia w sposób niekontrolowany.
Jeziora położone na terenie gminy nie były szczegółowo badane.
Zgodnie z założeniami Programu Państwowego Monitoringu Środowiska badania przeprowadzone w roku 2010 dostarczyły informacji koniecznych do wykonania ocen:
Podstawowym aktem prawnym określającym zasady gospodarowania zasobami wodnymi jest Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 roku wraz ze szczegółowymi przepisami wykonawczymi. Obecnie obowiązują rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych (Dz.U.2011.258.1549) oraz rozporządzenie z dnia 15 listopada 2011 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz.U.2011.258.1550). Część podanych poniżej danych opierało się o przepisy z 2008 r. Ocena stanu jakości wód oparta była na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. 2008.162.1008). Ocena ta przebiega w trzech etapach: ocena stanu ekologicznego (klasyfikacja elementów biologicznych, fizykochemicznych, ocena stanu/potencjału ekologicznego), ocena stanu chemicznego (obecność substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego i innych substancji zanieczyszczających) oraz ocena stanu wód przez porównanie stanu ekologicznego i stanu chemicznego. Badania jakości wód prowadzi się w ramach monitoringu środowiska, na który składają się monitoring diagnostyczny, operacyjny i badawczy.
− stanu lub potencjału ekologicznego jednolitych części wód płynących,
− stanu lub potencjału ekologicznego jednolitych części wód jeziornych,
− stanu chemicznego jednolitych części wód płynących,
− wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia,
− jakości wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych.
− przydatności do bytowania ryb w warunkach naturalnych,
Ocena wód ujmowanych do celów zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia przeprowadzona w ostatnich latach nie obejmowała wód występujących na obszarze gminy.
Noteć
Rzeka Noteć badana była w roku 2011 w ramach monitoringu diagnostycznego. Pod względem stanu/potencjału ekologicznego rzeka znalazła się w klasie III - stan umiarkowany (obowiązuje skala pięciostopniowa: bardzo dobry stan ekologiczny, dobry stan/potencjał ekologiczny, umiarkowany stan/potencjał ekologiczny, słaby stan/potencjał ekologiczny, zły stan/potencjał ekologiczny). W klasie elementów fizyczno-chemicznych wody znalazły się w klasie II (skala: stan/potencjał dobry i poniżej stanu dobrego). W kategorii badań specyficznych zanieczyszczeń stwierdzono zanieczyszczenie węglowodorami ropopochodnymi (stan poniżej dobrego). Stan chemiczny oceniono jako poniżej dobrego. Klasa elementów biologicznych została określona jako III (skala 5-cio stopniowa). Ogólny stan wód oceniono jako zły. Rzeka jest zeutrofizowana, o czym zadecydowały podwyższone wartości fosforanów i azotu Kjeldahla.
Rgilewka
Rzeka Noteć badana była w ramach monitoringu operacyjnego w 2010 r. Punkt kontrolny znajdował się w Barłogach (gm. Grzegorzew), w niedalekiej odległości od zachodniej granicy gminy Kłodawa. Stan/potencjał ekologiczny rzeki został oceniony jako umiarkowany. W klasie elementów fizyczno-chemicznych wody uzyskały najniższą ocenę – poniżej stanu dobrego. Pod względem elementów biologicznych wody znalazły się w klasie III. Rzeka jest zeutrofizowana, o czym zadecydowały podwyższone wartości fosforanów, fosforu ogólnego, azotu ogólnego i azotu azotanowego.
W 2010 r. Rgilewka poddana została oceniona pod względem wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych. Taka ocenę wykonuje się na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 roku w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych. Ze względu na wysokie wartości azotu amonowego i azotynów, wody uznano za nieprzydatne do bytowania ryb w warunkach naturalnych.
3.4 Jakość wód podziemnych
Zagrożenia wód podziemnych wynikają z ich kontaktu z powierzchnią ziemi, wodami glebowymi, wodami powierzchniowymi oraz opadami atmosferycznymi. W miejscach, gdzie brak jest izolacji poziomu wodonośnego lub izolacja jest niepełna następuje szybka wymiana wody, a tym samym przemieszczanie się zanieczyszczeń. Ma to szczególnie znaczenie w dolinach rzek, gdzie występuje czwartorzędowy odkryty poziom wodonośny i skupia się osadnictwo. W dolinach cieków, ze względu na brak lub słabą izolację od powierzchni, pierwszy poziom wód podziemnych jest zagrożony przez zanieczyszczenia antropogeniczne wnoszone do niego przez infiltrujące wody opadowe. Poza obszarem dolin rzecznych pierwszy poziom wodonośny na terenie gminy związany jest z naglinowymi lub międzyglinowymi utworami wodnolodowcowymi. Na obszarze wysoczyzny stopień zagrożenia wód podziemnych pierwszego poziomu przez zanieczyszczenia uzależniony jest od głębokości występowania tego poziomu i od jego izolacji od powierzchni przez materiały nieprzepuszczalne.
Źródłem zagrożeń jakości wód podziemnych, podobnie jak wód powierzchniowych, są zanieczyszczenia pochodzenia rolniczego oraz nieczystości przedostające się z obszarów nieskanalizowanych.
Z występujących w województwie wielkopolskim poziomów wodonośnych największe znaczenie mają utwory czwartorzędowe (60,7%), związane przede wszystkim z pradolinami oraz polami sandrowymi. Są to zasoby najłatwiej odnawialne, ale jednocześnie najbardziej narażone na zanieczyszczenia antropogeniczne. Wody pochodzące z trzeciorzędu wykorzystywane są w mniejszym stopniu (24,5%), przede wszystkim w południowo-wschodniej Wielkopolsce. Wody z utworów kredowych i starszych mają małe znaczenie gospodarcze.
Na obszarze województwa wielkopolskiego od roku 2007 badania chemizmu wód podziemnych w ramach monitoringu diagnostycznego i operacyjnego prowadzone są przez Państwowy Instytut Geologiczny w Warszawie. Dostępne dane obejmują badania jakości wód podziemnych przeprowadzone w 2012 w ramach monitoringu operacyjnego, którym zostały objęte jednolite części wód podziemnych zagrożone nieosiągnięciem dobrego stanu. Ocena jakości wód została wykonana w oparciu o rozporządzenie Ministra środowiska z dnia 23 lipca 2008 roku w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896). Bezpośrednio na terenie gminy wody podziemne nie były badane. Badania jednolitej części wód podziemnych nr 64, obejmującej zasięgiem gminę Kłodawa, przyporządkowały wody klasie III, odpowiadające zadowalającej jakości (obowiązuje skala pięciostopniowa: I – jakość bardzo dobra, II- jakość dobra, III – jakość zadowalająca, IV – jakość niezadowalająca, V – jakość zła).
3.5 Jakość gleb
Wartości dopuszczalne stężeń związków w glebie lub ziemi zawarte są w Rozporządzeniu ministra środowiska z dnia 9 września 2002 w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. Nr 165, poz. 1359).
Gleby występujące na terenie gminy w większości mają odczyn kwaśny. Ponad połowa z nich wymaga wapnowania. Gleby wykazują niską zasobność w składniki pokarmowe, w związku z tym wymagają nawożenia. W praktyce rolniczej gleby silnie zakwaszone i o bardzo niskiej zawartości przyswajalnych składników należy traktować jako zdegradowane. Skutkiem zakwaszenia gleb jest utrudnione pobieranie przez roślinę składników pokarmowych oraz łatwiejsze przyswajanie metali ciężkich. Prowadzi to do zmniejszenia plonów roślin uprawnych i pogorszenia jakości uzyskanych produktów, nawet przy prawidłowym nawożeniu innymi składnikami mineralnymi. Zabiegiem niezbędnym do zrównoważenia zakwaszenia gleb wywołanego stosowaniem nawozów jest wapnowanie.
Badania jakości gleb na terenach rolniczych prowadzone są przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w Poznaniu. Badania jakości gleb obejmują występowanie skażenia metalami ciężkimi. Przekroczenia metalami ciężkimi (cynkiem i kadmem) były notowane w latach 90-tych ubiegłego stulecia, natomiast w ostatnim dziesięcioleciu (badania prowadzone w roku 2003 w Wólce Czepowej) ich zawartość zgodna jest z naturalną.
3.6 Promieniowanie elektromagnetyczne
Zasady ochrony środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym określone są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r., w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposób sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883). Dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych różnicuje się wyłącznie ze względu na obecność ludzi (tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową i miejsca dostępne dla ludności).
Źródłem emisji szkodliwego promieniowania elektromagnetycznego na terenie gminy są napowietrzne linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia 110 kV i 220 kV, a także bazowe stacje elektrowni komórkowej. Rozkłady pól elektrycznych i magnetycznych występujących w otoczeniu linii są zależne od napięcia znamionowego linii, prądu jaki przez linie płynie oraz od konstrukcji linii. Zasięg pola elektrycznego o wartości powyżej 1 kV/m od linii (licząc od rzutu skrajnego przewodu na powierzchnię terenu) dla linii 110 kV wynosi maksymalnie 12 m. Promieniowanie elektromagnetyczne może negatywnie oddziaływać na zdrowie ludzi. W zależności od napięcia linii ustala się strefy bezpieczeństwa, w których obowiązuje zakaz przebywania ludzi, a także zakaz lokalizacji niektórych form zagospodarowania. Na przeważającym obszarze gminy linie przebiegają przez tereny niezagospodarowane, z dala od siedzib ludzkich. Jedynie w niewielu miejscach rozpięte są w sąsiedztwie terenów zamieszkałych.
Pomiary natężenia promieniowania elektromagnetycznego prowadzi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu. Badaniami objęte są stacje bazowe telefonii komórkowej, natomiast linie wysokiego napięcia dotychczas nie były badane. Pomiarami natężenia pola elektromagnetycznego objęły stacje w Kłodawie przy ul. Bohaterów Września 1939 r. (w roku 2012) oraz w Pomarzanach Fabrycznych (rok 2011). W żadnym z tych punktów pomiarowych nie stwierdzono przekroczenia poziomu dopuszczalnego (7 V/m dla zakresu częstotliwości od 3 MHz do 300 GHz). Mierzone wartości są wielokrotnie niższe niż poziomy dopuszczalne.
4. Diagnoza stanu i funkcjonowania środowiska
4.1 Ocena stopnia degradacji środowiska i identyfikacja zagrożeń
Największy wpływ na stan środowiska ma charakter zagospodarowania obszaru. Przeważająca większość obszaru gminy pokrywają użytki rolne. Takie ekosystemy, ze względu na ujednolicenie wiekowe i uproszczoną strukturę gatunkową, odznaczają się obniżoną odpornością na antropopresję. Większą odpornością na degradację wykazują tereny bardziej zróżnicowane przyrodniczo, powierzchnie leśne oraz użytki zielone związane z dnami dolin rzecznych oraz zbiorniki wód stojących wraz z towarzyszącymi im formacjami roślinnymi w północnej części gminy.
Przejawem degradacji środowiska związanym z osadnictwem jest również emisja zanieczyszczeń atmosferycznych, której podstawowym źródłem jest spalanie paliw stałych w celach grzewczych oraz transport samochodowy. Emisje zanieczyszczeń przemysłowych związane są z działalnością kopalni soli. Niebezpiecznym zjawiskiem jest emisja z zakładu przeróbczego zlokalizowanego na terenie kopalni. Pył solny przenoszony na tereny sąsiednie powoduje obniżenie plonów w uprawach rolnych na odległość do 300 m od granic zakładu.
Najbardziej wrażliwym na degradację elementem środowiska są wody powierzchniowe i podziemne, które znajdują się pod presją rolnictwa. Nadmierne użycie nawozów mineralnych powoduje zanieczyszczenie wód i eutrofizację wód. Istotnym zagrożeniem dla jakości wód jest nieuregulowana gospodarka ściekowa na terenie gminy. Brak wystarczająco rozwiniętej sieci kanalizacyjnej powoduje, że ścieki z większości gospodarstw gromadzone są w szczelnych zbiornikach bezodpływowych. Nieszczelne i przepełnione szamba są poważnym zagrożeniem skażenia wód.
Źródłem emisji hałasu na terenie gminy jest transport samochodowy oraz kolejowy. Na hałas w szczególności narażone są tereny mieszkaniowe położone w bezpośrednim sąsiedztwie dróg cechujących się największym natężeniem ruchu – drogi krajowej nr 92 oraz dróg wojewódzkich.
Należy również zwrócić uwagę na przeobrażenia powierzchni ziemi obserwowane w miejscach powierzchniowej eksploatacji piasków i żwirów. Niekorzystne zjawiska związane są z prowadzeniem nielegalnych odkrywek, gdzie eksploatacja prowadzona jest bez poszanowania zasad ochrony środowiska i bez nadzoru odpowiednich służb geologicznych. Jak dotąd nie stwierdzono występowania szkód górniczych spowodowaną eksploatacją górniczą w kopalni soli.
Do przedsięwzięć mogących mieć szczególnie negatywny wpływ na środowisko zaliczyć można prace wydobywcze prowadzone w kopalni soli wraz z zakładem przeróbczym znajdującym się na powierzchni, ruch samochodowy odbywający się drogą krajową nr 92 i ruch kolejowy linią Berlin-Poznań-Warszawa (w zakresie emisji hałasu), a także napowietrzne linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia.
Potencjalny wpływ na środowisko przyrodnicze oraz zdrowie i życie ludzi mają farmy wiatrowe. Turbiny wiatrowe wywierają negatywny wpływ na ptaki i nietoperze (możliwość kolizji), emitują hałas, a także stanowią negatywną dominantę w krajobrazie rolniczym.
4.2 Ocena odporności środowiska na degradację i zdolności do regeneracji
Na zdolność środowiska do regeneracji i stopień podatności na degradację mają wpływ takie czynniki jak zróżnicowanie wiekowe i gatunkowe szaty roślinnej, występowanie źródeł niekorzystnych oddziaływań, sposób użytkowania terenu. Największą odpornością na degradację a zarazem zdolnością do regeneracji odznaczają się zbiorowiska roślinne o zróżnicowanym składzie wiekowym i gatunkowym np. lasy z wielopiętrową strukturą roślinności. Regeneracja rozumiana jest jako powrót do stanu przed wystąpieniem niekorzystnych oddziaływań na środowisko i odbywa się m.in. dzięki procesowi sukcesji i rozprzestrzeniania się gatunków. Czynnikami wpływającymi na odporność środowiska na degradację i możliwości do regeneracji są m.in. zróżnicowanie gatunkowe szaty roślinnej, odległość od źródeł niekorzystnych oddziaływań, intensywność czynników zewnętrznych oraz charakter użytkowania terenu. Jakość środowiska przyrodniczego omawianego obszaru jest poprawna, jednocześnie jednak podlega niekorzystnym oddziaływaniom. Obszar gminy posiada obecnie odpowiednią odporność i potencjalną możliwość samoregulacji systemu. Jednak zachowanie tych możliwości samoregulacyjnych uzależnione jest od sposobu gospodarowania agrosystemami i aktywnego zachowywania wartości środowiska przyrodniczego oraz od odpowiedniego jego kształtowania.
Mniejszą odpornością cechują się tereny antropogenicznie przekształcone, a więc obszary zabudowane oraz zbiorowiska upraw polowych.. Cechą ekosystemu rolnego jest ujednolicenie struktury gatunkowej roślin oraz występowanie roślin segetalnynch (chwastów) konkurujących z roślinami uprawnymi. Za sprawą tego środowisko takie posiada obniżoną odporność na degradację. Agrocenozę cechuje niewielkie zróżnicowanie biologiczne.
Najwyższą odpornością na degradację i zdolnością do regeneracji cechują się tereny leśne, a także łąki w dolinach cieków. Są to miejsca najbardziej zróżnicowane gatunkowo. Tereny te posiadają połączenia ekologiczne z innymi przyrodniczo cennymi terenami znajdującymi się poza granicami gminy.
Najbardziej podatnym na degradację elementem środowiska są wody powierzchniowe znajdujące się pod presją antropogeniczną. Przedostają się do nich zanieczyszczenia spływające z pól uprawnych, które prowadzą do eutrofizacji wód. Ponadto źródłem zanieczyszczenia są niekontrolowane zrzuty ścieków z nieszczelnych i p rzelewających się szamb.
Na zdolność regeneracji środowiska wpływ ma duża ilość powierzchni terenów biologicznie czynnej i terenów umożliwiający wzrost roślin. Lasy oraz ciągi ekologiczne wzdłuż cieków zapewniają przemieszczanie się gatunków i zasilanie obszaru w elementy biotyczne również z terenów przyległych. Pozytywny wpływ na możliwość przemieszczania się gatunków ma brak większych barier terenowych (np. zwartej zabudowy).
4.3 Ocena stanu ochrony i użytkowania zasobów przyrodniczych, w tym różnorodności biologicznej
Ochronę najcenniejszych zasobów przyrodniczych i krajobrazu na opisywanym obszarze zapewniają obiekty powołane na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody obszar chronione. Są nimi obszar chronionego krajobrazu, pomniki przyrody i stanowisko dokumentacyjne. Tereny położone na obszarze chronionego krajobrazu użytkowane są w ekstensywny sposób. Przeważająca formą zagospodarowania jest rolnictwo. Część terenu jeziora Korzecznik pokryta jest roślinnością o cechach naturalnych i pełni funkcje przyrodnicze. Pewne zagrożenie stanowi presja urbanistyczna w rejonie jeziora.
Niski stopień zurbanizowania pozwala utrzymać komponenty przyrodniczo i krajobrazowo cenne w dobrym stanie. Przemieszczenie się gatunków umożliwia obecność terenów otwartych ekosystemu rolniczego oraz brak barier terenowych. Szlakami migracyjnymi są również przepływające przez teren gminy cieki.
Ochroną najcenniejszych gleb oraz lasów przed zmianą zagospodarowania zapewniają przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Rolniczy charakter gminy powoduje, że gleby te pozostają w rolniczym użytkowaniu. Ekstensywne rolnictwo przy znacznym rozdrobnieniu gospodarstw rolnych pozwala na zachowanie urozmaiconego krajobrazu wypełnionego skupiskami zadrzewień i zakrzewień, oczek wodnych, podmokłości itp. Są to miejsca decydujące o zróżnicowaniu biologicznym terenu gminy.
4.4 Ocena stanu zachowania walorów krajobrazowych oraz możliwości ich kształtowa-
nia
Teren gminy jest podporządkowany gospodarce rolnej, a także osadnictwu. Pozostałości krajobrazu o cechach naturalnych odnaleźć można w północnej części gminy, gdzie skupiają się jeziora oraz porośnięte naturalną roślinnością cieki. Jednocześnie są to tereny w stosunkowo niewielkim stopniu zurbanizowane. Część przestrzeni w rejonie jeziora Korzecznik objęta jest ochrona w postaci obszaru chronionego krajobrazu.
Miejscami o najbardziej przekształconym krajobrazie są największe skupiska osadnicze oraz tereny eksploatacji górniczej. Najbardziej intensywne tendencje urbanistyczne zaznaczają się w mieście Kłodawa, gdzie dla potrzeb zabudowy mieszkaniowej i usługowej anektowane są tereny rolne. W centrum miasta zachował się historyczny układ urbanistyczny z interesującymi obiektami architektonicznymi. W przyszłym zagospodarowaniu istotne będzie, aby projektowane obiekty nawiązywały kompozycyjnie i architektonicznie do istniejącej zabudowy.
Walory krajobrazowe przestrzeni rolnej podnosi mozaikowy układ użytków rolnych z powierzchniami lasów, zadrzewieniami, terenami podmokłymi, stawami i użytkami zielonymi. Utrzymanie dotychczasowego sposobu prowadzenia gospodarki rolnej pozwoli na zachowanie istniejącego krajobrazu. Przestrzeń ta jest jednak częściowo degradowana za sprawą nieuporządkowanemu rozwojowi osadniczemu. Elementami niepożądanymi w krajobrazie rolniczym są obiekty infrastruktury technicznej – linie wysokiego napięcia oraz maszty elektrowni wiatrowych, których w ostatnich latach wciąż przybywa. Pozyskiwanie energii ze źródeł odnawialnych, w tym przypadku z wiatru, jest jednak koniecznością nałożoną m.in. przez ustalenia wspólnoty europejskiej.
Najbardziej widoczne przekształcenia krajobrazu dokonują się w obrębie kopalni odkrywkowych, gdzie została usunięta zieleń i wykonane wykopy. Przywrócenie stanu zbliżonego do naturalnego możliwe będzie po zakończeniu eksploatacji i podjęciu prac rekultywacyjnych. Zalane wodą żwirownie wraz z nasadzeniami zieleni tworzyć mogą atrakcyjne miejsca zarówno przyrodniczo, jak i krajobrazowo.
4.5 Ocena zgodności dotychczasowego użytkowania i zagospodarowania obszaru z cechami i uwarunkowaniami przyrodniczymi
Rolnicze użytkowanie terenu gminy jest wynikiem obecności żyznych gleb, odpowiednim ukształtowaniem terenu, a także dobrymi warunkami topoklimatycznymi. Takie użytkowanie jest zgodne z istniejącymi uwarunkowaniami ekofizjograficznymi. O rozwoju urbanistycznym gminy w szczególny sposób zadecydowała obecność bogatych złóż soli. Z punktu wodzenia interesu społecznego wydobycie złoża jest zrozumiały i zgodny z istniejącymi uwarunkowaniami.
Część przestrzeni gminy stopniowo przekształcana jest pod funkcje związane z zabudową mieszkaniową i usługową. Dokonuje się to w szczególności w rejonie miasta, a także wzdłuż głównych tras komunikacyjnych. Konsekwencją rozwoju osadniczego jest zmniejszanie się przestrzeni rolnej. Panują tu sprzyjające warunki fizjograficzne, odpowiednie warunki bioklimatyczne, brak terenów zdegradowanych i poprawny stan środowiska, co predestynuje te tereny do wprowadzania zabudowy.
Obecność złoża cennych gospodarczo surowców mineralnych zadecydowało o budowie kopalni. Konsekwencją rozwoju górnictwa jest przekształcenie krajobrazu w miejscu działania zakładu górniczego, a także możliwe zagrożenia dla środowiska przyrodniczego i ludzi związane z jego funkcjonowaniem.
4.6 Ocena charakteru i intensywności zmian zachodzących w środowisku
Obserwowane zmiany w środowisku polegają na przekształcaniu części terenów użytkowanych rolniczo w przestrzeń zurbanizowaną. Zmiany takie obejmują zdjęcie pokrywy glebowej i roślinnej na potrzeby budowy dróg dojazdowych, rozbudowy infrastruktury i wprowadzeniu obiektów kubaturowych (zabudowa mieszkaniowa, tereny usług). Przekształcenia tego typu mają charakter nieodwracalny. Zakres tych zmian obejmuje stosunkowo niewielka część gminy i ma miejsce głównie w rejonie istniejących ośrodków osadniczych. Procesy urbanistyczne nasilają się w rejonie Kłodawy, w szczególności w południowej częsci miasta, gdzie rozbudowie ulega osiedle domów jednorodzinnych.
Na terenach niezagospodarowanych, np. odłogowanych, a także w dolinach cieków i innych miejscach spontanicznego wzrostu roślinności obserwuje się zjawisko sukcesji, co z punktu widzenia środowiska jest zjawiskiem korzystnym. Dalsze przekształcenia na tych obszarach prowadzić będą do rozwoju procesów lasotwórczych. Najcenniejsze elementy środowiska związane z terenami leśnymi, jeziorami i terenami podmokłymi pozostają poza intensywną presją urbanistyczną.
4.7 Ocena zagrożeń środowiska przyrodniczego i możliwości ich minimalizacji
Największym zagrożeniem dla środowiska jest nieuregulowana gospodarka wodnościekowa oraz nadmierna chemizacja rolnictwa, które prowadzą do degradacji wód powierzchniowych i podziemnych. Konieczne będzie objęcie systemem kanalizacji możliwie jak największego obszaru gminy. Ograniczenie stosowania nawozów mineralnych, które przedostając się do wód płynących są przyczyną ich nadmiernej eutrofizacji, zależy od kultury rolnej i sposobu użytkowania gruntów. Zaleca się wprowadzenie wzdłuż cieków wolnych od upraw polowych pasów pokrytych naturalną roślinnością, która zatrzymywać będzie część zanieczyszczeń spływających z pól uprawnych.
Zagrożenia w środowisku związane są z pracą kopalni odkrywkowych. Eksploatacja złoża metodą odkrywkową powoduje niezorganizowane emisje pyłów do atmosfery oraz emisje hałasu związane z wydobyciem złoża, transportem kopaliny poza teren kopalni. Głębokie wykopy mogą powodować zmianę położenia zwierciadła wód podziemnych. Sposób prowadzenia pracy zakładu oraz metod ograniczenia niekorzystnych oddziaływań na środowisko określają dokumenty odrębne – projekt zagospodarowania złoża i planu ruchu zakładu górni-
W celu ograniczenia emisji zanieczyszczeń powietrza należy stopniowo modernizować niesprawne urządzenia grzewcze lub zastępować je nowymi. Do celów grzewczych korzystne jest wykorzystywanie paliw o niskim zasiarczeniu i proekologicznych źródeł energii.
-
Ochrona przed hałasem jest przedsięwzięciem trudnym i często wykraczającym poza narzędzia planowania przestrzennego. W przyszłym planowaniu terenów zabudowanych istotne będzie sytuowanie zabudowy wrażliwej na hałas (terenów mieszkaniowych, szkół i przedszkoli) poza zasięgiem szkodliwego hałasu drogowego, kolejowego, a także z dala od turbin wiatrowych. Korzystnym rozwiązaniem może być zaplanowanie zabudowy nie wymagającej ochrony przed hałasem (np. usług) w pasie terenu pomiędzy źródłem hałasu a terenami mieszkaniowymi.
czego. Istotne jest wyznaczenie terenu górniczego, który oznacza maksymalny zasięg wystę powania negatywnych uciążliwości w środowisku.
5. Wstępna prognoza dalszych zmian zachodzących w środowisku
W przypadku odstąpienia od sporządzenia zmiany Studium będącej przedmiotem niniejszej prognozy, zagospodarowanie terenu gminy odbywać się będzie na podstawie obowiązującego „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłodawa" przyjętego uchwałą Nr 349/98 Rady Miejskiej w Kłodawie z dnia 16 czerwca 1998 r. W dokumencie tym zachowuje się istniejące tereny zabudowane oraz większość terenów rolnych. Wskazuje się tereny przeznaczone pod zainwestowanie, w szczególności tereny mieszkaniowe oraz aktywności gospodarczej, które skupiają się głównie w granicach miasta Kłodawa. Utrzymuje się rolniczy charakter gminy. W północnej części gminy, na terenach występowania gleb najniższych klas bonitacyjnych, wskazuje się miejsca przeznaczone pod zalesienie. Polityka przestrzenna nakreślona w Studium jest realizowana na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Kłodawa przyjętego uchwałą Nr 325/2001 Rady Miejskiej w Kłodawie z dnia 27 grudnia 2001 r. Wymienione dokumenty planistyczne są w ograniczonym stopniu dostosowane są do obecnie obowiązujących przepisów prawnych, aktualnych potrzeb gminy, w tym zapotrzebowania na nowe tereny mieszkaniowe i inwestycyjne.
6. Ekofizjograficzne uwarunkowania zagospodarowania obszaru gminy
Na obszarze gminy panują na ogół poprawne warunki fizjograficzne, sprzyjające zarówno prowadzeniu gospodarki rolnej, jak i rozwojowi osadnictwa.
Zdecydowanie niekorzystne warunki dla wprowadzania różnych form zainwestowania, a w szczególności zabudowy mieszkaniowej panują we wnętrzu dolin rzecznych. Tereny te zagrożone są powodzią. Podłoże geologiczne formują grunty bardzo mało nośne. Zalegają tu mady i piaski rzeczne w stanie luźnym, namuły organiczne oraz torfy. W dolinie rzecznej panuje topoklimat o charakterze inwersyjnym, cechujący się obniżoną temperaturą, podwyższoną wilgotnością oraz dużą częstotliwością występowania mgieł.
Obszar wysoczyzny zbudowany jest w głównej mierze z gruntów spoistych reprezentowanych przez gliny i piaski, które tworzą podłoże sprzyjające posadawianiu obiektów inżynierskich. Również stosunkowo mało urozmaicona rzeźba terenu, z przewagą obszarów o niewielkich spadkach tworzą korzystne warunki dla osadnictwa. Do zabudowy wskazane są tereny położone poza obszarami dolinnymi, które nie są zagrożone powodzią i posiadają sprzyjające warunki topoklimatyczne i aerosanitarne.
Przed nadmierną antropopresją w szczególności powinny być chronione tereny odznaczające się najwyższymi wartościami przyrodniczymi i krajobrazowymi, do których należą lasy, zadrzewienia i zakrzewienia śródpolne, doliny rzeczne wraz z roślinnością brzegową i porastającymi terasy formacjami łąkowymi, a także założenia zieleni parkowej w obrębie terenów zabudowanych. Tereny te tworzą lokalny system powiązań przyrodniczych umożliwiający migrację gatunków i genów, a także dają schronienie dla zwierząt. Przewidziane w Studium zagospodarowanie powinno zagwarantować utrzymanie właściwego stanu siedlisk, które występują na terenie gminy. Istotne jest zachowanie odpowiedniego reżimu wód, mającego wpływ na utrzymanie podmokłości, stworzenie warunków do tworzenia się rozlewisk w północnej części gminy. Ważne jest także zabezpieczenie istniejących zbiorników wodnych. Konieczne jest zachowanie zróżnicowania biotycznego środowiska oraz istniejących połączeń przyrodniczych.
Ustalenia Studium powinny gwarantować ochronę zasobów przyrodniczych terenu reprezentowanych w szczególności przez tereny leśne, użytki zielone oraz doliny cieków. Należy respektować uwarunkowania wynikające z obecności form ochrony przyrody.
Wprowadzanie zabudowy powinno opierać się na uzupełnianiu układu osadniczego, wzdłuż istniejących układów drogowych. Powinno ograniczać się zjawisko rozlewania się zabudowy i niekontrolowanego zagospodarowania terenów rolniczych. Niekorzystne jest sytuowanie zabudowy w bezpośredniej bliskości lasów. Strefa ekotonowa pomiędzy lasem a ekosystemem terenów otwartych cechuje się wyższym poziomem zróżnicowania biologicznego. Oprócz gatunków związanych z sąsiadującymi środowiskami mogą tu występować gatunki żyjące wyłącznie w warunkach panujących w takiej strefie styku, dlatego strefy przejściowe są bogatsze w gatunki niż sąsiadujące z nim środowiska.
W przyszłym zagospodarowaniu należy unikać wprowadzania funkcji mogących pogorszyć jakość środowiska przyrodniczego, a także środowiska życia mieszkańców Gminy Kłodawa. Nie należy wprowadzać działalności i obiektów uciążliwych, w szczególności generujących hałas w sąsiedztwie terenów mieszkaniowych. Istotne jest wyznaczenie stref lokalizacji nowych elektrowni wiatrowych tak, aby nie wywierały negatywnego wpływu na mieszkańców i zwierzęta latające.
Popiera się zwiększanie ilości terenów zieleni na terenie gminy. Zaleca się dążyć do zwiększenia lesistości gminy. Zalesienia powinny objąć nieużytki oraz miejsca występowania gleb o najniższych klasach bonitacyjnych, mało przydatnych dla rolnictwa.
W celu ochrony środowiska gruntowo–wodnego i wód powierzchniowych, a także poprawy jakości życia mieszkańców, należy rozwijać sieć kanalizacji. Korzystna jest budowa kanalizacji jeszcze przed wprowadzeniem nowej zabudowy.
Sposób zagospodarowania terenu gminy powinien uwzględniać jej walory krajobrazowe. Dotyczy to zarówno krajobrazu kulturowego, jak i przyrodniczego. Należy rozważnie wprowadzać zagospodarowanie w miejsca o zróżnicowanym krajobrazie rolniczym, a także na terenach o naturalnie wykształconych zbiorowiskach roślinnych. Należy objąć ochroną konserwatorską zabytki architektoniczne, historyczny układ urbanistyczny miasta, miejsca pamięci i inne tego typu obiekty.
7. Spis literatury
1. Uchwała Nr XXIX/182/2012 Rady Miejskiej w Kłodawie z dnia 20 lipca 2012 r. w sprawie przystąpienia do zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kłodawa;
3. Zmiana planu zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego, uchwalona przez Sejmik Województwa Wielkopolskiego uchwałą nr XLVI/690/10 z dnia 26 kwietnia 2010 r.;
2. „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kłodawa" przyjęte uchwałą Nr 349/98Rady Miejskiej w Kłodawie z dn. 18 czerwca 1998 r.;
4. „Strategia Rozwoju Powiatu Kolskiego do 2015 roku" przyjęta uchwałą Nr XXIX/127/2001 Rady Powiatu w Kole dnia 30.01.2001r.;
6. „Program ochrony środowiska dla miasta i gminy Kłodawa" Kłodawa 2004 r.;
5. „Strategia Rozwoju Gminy Kłodawa" przyjęta Uchwałą Nr 128/99 Rady Miejskiej w Kłodawie z dnia 7 grudnia 1999 r.;
7. „Program ochrony środowiska dla miasta i gminy Kłodawa na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016" wraz z prognozą oddziaływania na środowisko;
9. Inwentaryzacja urbanistyczna gminy Kłodawa, Kłodawa 2012;
8. „Plan Gospodarki Odpadami dla gmin będących członkami Związku Międzygminnego "Kolski Region Komunalny" na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016, Starostwo Powiatowe w Kole, Koło 2009 r.;
10. dane z Bazy Danych Regionalnych GUS z 2000 – 2009 r.;
12. "Gmina Kłodawa. Powiat Kolski. Statystyczne Vademecum Samorządowca 2011", Urząd Statystyczny w Poznaniu;
11. dane GUS z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań oraz Powszechnego Spisu Rolnego z 2002 r.;
13. „Rocznik demograficzny 2012" Urząd Statystyczny w Poznaniu;
15. „Analiza możliwości utworzenia uzdrowiska Kłodawa", praca zbiorowa pod red. mgr inż. arch. M Modzelewskiej, Nowy Sącz/Kłodawa 2008 r.;
14. Aktualne opracowania planistyczne gminy udostępnione przez Urząd Miasta i Gminy w Kłodawie;
16. Raport oddziaływania na środowisko elektrowni wiatrowej w miejscowości Okoleniec, mgr inż. Halina Stepak, Kłodawa 2009 r.;
18. Raport oddziaływania na środowisko „Budowa dwóch elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 1000 kW", mgr inż. A. Frątczak, Biuro Usług Projektowo-Budowlanych, Kłodawa 2009 r.;
17. Raport oddziaływania na środowisko „Budowa elektrowni wiatrowej typu ENERCON E-40 o mocy 500 kW na działce nr 547 wraz z infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości Bierzwienna Długa, gmina Kłodawa", mgr inż. A. Frątczak, Biuro Usług Budowlanych, Kłodawa 2009 r.;
19. Raport oddziaływania na środowisko „Budowa elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW o wysokości wieży 70 – 138 m oraz przyłącza kablowego średniego napięcia wraz z kablami sterowania i telekomunikacyjnymi oraz wybudowanie na działce niezbędnych urządzeń elektroenergetycznych wraz z niezbędnymi drogami dojazdowymi i placem manewrowym", mgr inż. A. Frątczak, Biuro Usług Projektowo-Budowlanych, Kłodawa 2009 r.;
20. Raport oddziaływania na środowisko „Budowa elektrowni wiatrowej na działkach o nr ewid. 242 i 244 wraz z infrastrukturą towarzyszącą w miejscowości Łążek, gmina Kłodawa", A. Frątczak, Biuro Usług Projektowo-Budowlanych, Kłodawa 2009 r.;
21. Raport oddziaływania na środowisko „Budowa jednej elektrowni wiatrowej o mocy 500 kW", mgr inż. A. Frątczak, Biuro Usług Projektowo-Budowlanych, Kłodawa 2012 r.;
23. „Wyniki rocznego monitoringu ptaków i ocena oddziaływania na awifaunę dla planowanych elektrowni wiatrowych w miejscowości Dębina (gmina Kłodawa, powiat kolski, woj. wielkopolskie", Milvus – Szymon Wójcik, Toruń 2012 r.;
22. Raport oddziaływania na środowisko „Budowa dwóch elektrowni wiatrowych o mocy 900 kW każda, zlokalizowanych na dwóch działkach 204 i 205 położonych w miejscowości Dębina, gm. Kłodawa", mgr inż. R. Kozłowski, Z.U.P. „Ekolog" Anna Kozłowska, Włocławek 2012 r.;
24. „Raport chiropterologiczny dla terenu planowanej inwestycji elektrowni wiatrowych Dębina gmina Kłodawa województwo wielkopolskie", Łukasz Kurkowski, Toruń 2012 r.;
26. Raporty o stanie środowiska w Wielkopolsce 2005-2012, Bibliotek Monitoringu Środowiska, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu;
25. „Ważniejsze uwarunkowania przyrodnicze a wydobywanie kruszyw", K. Martyniak, Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej, Studia i Materiały Nr 39, 2011 r.
27. Mapa sozologiczna arkusz N-34-134-B KŁODAWA, skala 1:50000, Główny Urząd Geodezji i Kartografii 2005 r.;
29. Opracowania kartograficzne i inne dane zamieszczone na serwisie http://maps.geoportal.gov.pl;
28. Mapa hydrograficzna arkusz N-34-134-B KŁODAWA, skala 1:50000, Główny Urząd Geodezji i Kartografii 2005 r.;
30. Informacje zamieszczone w serwisie internetowym Państwowego Instytutu Geologicznego http://geoportal.pgi.gov.pl;
32. Aktualne akty prawne pochodzące z bazy umieszczonej na stronie internetowej http://isip.sejm.gov.pl.
31. Informacje zamieszczone na stronie internetowej Urzędu Miasta i Gminy w Kłodawie http://www.bip.klodawa.wlkp.pl; | <urn:uuid:2e9b6499-d833-471c-8f6e-dbfcbc1eab5b> | finepdfs | 1.921875 | CC-MAIN-2019-39 | http://bip.klodawa.wlkp.pl/?p=document&action=save&id=4969&bar_id=1114 | 2019-09-22T08:25:01Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-39/segments/1568514575402.81/warc/CC-MAIN-20190922073800-20190922095800-00078.warc.gz | 24,063,439 | 0.999865 | 0.999964 | 0.999964 | [
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | false | [
180,
193,
3414,
7582,
11231,
14169,
17378,
21165,
24618,
27994,
31389,
34300,
37860,
41738,
43915,
47911,
51482,
54852,
59214,
62247,
66417,
69912,
73341,
77444,
79730,
82808,
84610
] | 2 | 1 |
UCHWAŁA Nr 34 / 672 / 15
ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO
w RZESZOWIE
z dnia 10 marca 2015 r.
w sprawie wniesienia pod obrady Sejmiku Województwa Podkarpackiego projektu uchwały Sejmiku w sprawie nadania Statutu Klinicznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie.
Na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r. poz. 596 z późn. zm.) i § 29 ust. 1 pkt 1 Statutu Województwa Podkarpackiego, stanowiącego załącznik do Uchwały Nr X/103/99 Sejmiku Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 29 września 1999 r. w sprawie uchwalenia Statutu Województwa Podkarpackiego (Dz. Urz. Woj. Podk. z 1999 r. Nr 28, poz. 1247, z 2002 r. Nr 54 poz.1101, z 2008 r. Nr 55, poz. 1449),
Zarząd Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie
uchwala, co następuje:
§ 1
Wnosi się pod obrady Sejmiku Województwa Podkarpackiego projekt uchwały w sprawie nadania Statutu Klinicznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie, w brzmieniu stanowiącym załącznik do uchwały.
§ 2
Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Podkarpackiego.
§ 3
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA
Władysław Ortyl
Uchwała Nr
Sejmiku Województwa Podkarpackiego
z dnia
w sprawie nadania Statutu
Klinicznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej
w Rzeszowie.
Działając na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r.
o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 217 z późn. zm.) i art. 18 pkt
20 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r.,
poz. 596 z późn. zm.)
Sejmik Województwa Podkarpackiego
uchwala, co następuje:
§ 1
Nadaje się Statut Klinicznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu Nr 2 im. Św. Jadwigi
Królowej w Rzeszowie w brzmieniu określonym w załączniku do niniejszej uchwały.
§ 2
Traci moc dotychczasowy Statut Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi
Królowej w Rzeszowie nadany uchwałą Nr LVIII/1102/14 Sejmiku Województwa
Podkarpackiego z dnia 27 października 2014 r. w sprawie nadania Statutu Szpitalowi
Wojewódzkiemu Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie.
§ 3
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
CZŁONEK ZARZĄDU
Stanisław Kruczek
DYREKTOR OGRANICZONY
Ochrona prawna i doradztwo
Teresa Urwiżak
SPRAWDZONA POD WZGLĘDEM
FORMALNO-PRAWNYM
RADCA PRAWNY
Tomasz Kida
Uzasadnienie
do projektu uchwały Sejmiku Województwa Podkarpackiego w sprawie nadania Statutu Klinicznemu Szpitalowi Wojewódzkiemu Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie.
Zmiany w Statucie Szpitala związane są głównie z tworzeniem kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Rzeszowskim i głównie polegają na:
1) zmianie nazwy Szpitala z Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie na Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie;
2) rozszerzeniu kompetencji Zastępcy Dyrektora ds. Lecznictwa o zadania kliniczne;
3) utworzeniu nowych Oddziałów Szpitalnych, które następnie będą udostępnione Uniwersytetowi Rzeszowskiemu;
4) zmianie nazw Oddziałów Klinicznych na Kliniki;
5) wykreśleniu ze struktury organizacyjnej Klinicznej Pracowni Fizjoterapii - Dziennego Oddziału Rehabilitacji Kardiologicznej i wprowadzenie go jako samodzielnego oddziału do struktury organizacyjnej Regionalnego Ośrodka Rehbilitacyjno – Edukacyjnego dla dzieci Młodzieży im. Św. Jana Pawła II;
6) rozszerzeniu nazwy i zadań Działu Służb Pracowniczych o Dydaktykę.
Wynika to z realizowanej współpracy z Uniwersytetem Rzeszowskim na mocy zawartej umowy. Zmiana nazwy Szpitala oraz oddziałów zostały pozytywnie zaopiniowane przez Radę Społeczną.
Mając na uwadze powyższe podjęcie przedmiotowej uchwały Sejmiku jest w pełni uzasadnione.
[Podpis]
Dyrektor Departamentu
Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej
Iwona Gwizdak
UCHWAŁA NR 5/551/2015
Rady Społecznej Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie
z dnia 26 lutego 2015. r.
w sprawie zaopiniowania zmian w Statucie Szpitala Wojewódzkiego Nr 2
im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie.
Działając na podstawie art. 42 w związku z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011
o działalności leczniczej / Dz.U. 2013.217 z późn. zm / oraz § 14, ust. 1 pkt b) Statutu
Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie.
Rada Społeczna
Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 w Rzeszowie im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie
postanawia
co następuje:
§ 1
Opiniuje się pozytywnie zmiany w Statucie Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi
Królowej w Rzeszowie jak w załączniku do niniejszej Uchwały.
§ 2
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
§ 3
Uchwała podlega przekazaniu Zarządowi Województwa Podkarpackiego.
Jerzy Cyprys
Przewodniczący Rady
Społecznej
Szpitala Wojewódzkiego
Nr 2 im. Św. Jadwigi
Królowej w Rzeszowie
1. § 1;
1) w ust. 1 wyrazy: „Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie” zastępuje się wyrazami: „Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie”
2) dodaje się ust. 7 w brzmieniu:
„W związku z udostępnieniem przez Zakład Uniwersytetowi Rzeszowskemu jednostek organizacyjnych niezbędnych do realizacji zadań polegających na kształceniu przed – i po dyplomowym w zawodach medycznych Zakład może używać oznaczenia „Kliniczny Szpital”, a poszczególne udostępnione jednostki organizacyjne oznaczenia: „Klinika”, „Kliniczny” lub „Kliniczna”.
2. W § 2 wyrazy: „Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie” zastępuje się wyrazami: „Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie”
3. W § 10 w ust 6 w pkt 1, lit. a otrzymuje brzmienie:
„Zastępcy Dyrektora ds. Klinicznych i Lecznictwa,”.
4. W § 16 w ust 1 w pkt 1
1) lit b otrzymuje brzmienie: „Kliniczny Regionalny Ośrodek Rehabilitacyjno – Edukacyjny dla Dzieci i Młodzieży im. Św. Jana Pawła II – określony w Zał. Nr 2 do Statutu,”,
2) li c otrzymuje brzmienie: „Poradnie przy Klinicznym Regionalnym Ośrodku Rehabilitacyjno – Edukacyjnym dla Dzieci i Młodzieży im. Św. Jana Pawła II – określone w Zał. Nr 3 do Statutu,”,
5. Załącznik Nr 1 do Statutu Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie otrzymuje brzmienie:
„OŚRODEK ŚWIADCZEŃ SZPITALNYCH:
1) Klinika Chorób Wewnętrznych, Nefrologii i Endokrynologii z Pracownią Medycyny Nuklearnej;
2) Klinika Kardiologii z Pododdziałem Ostrych Zespołów Wieńcowych;
3) Klinika Reumatologii;
4) Klinika Rehabilitacji z Pododdziałem Wczesnej Rehabilitacji Neurologicznej;
5) Klinika Neurologii z Pododdziałem Leczenia Udaru Mózgu;
6) **Klinika Pediatrii i Gastroenterologii**;
7) **Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej**;
8) **Klinika Neurologii Dziecięcej**;
9) Klinika Chirurgii Dziecięcej;
10) Klinika Noworodków z Pododdziałem Intensywnej Terapii Noworodka;
11) Klinika Ginekologii I Położnictwa;
12) Klinika Chirurgii Ogólnej;
13) Klinika Neurochirurgii i Neurotraumatologii z Pododdziałem Urazów Kręgosłupa;
14) Klinika Intensywnej Terapii i Anestezjologii z Ośrodkiem Ostrych Zatruc;
15) **Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Dzieci i Dorosłych**;
16) Klinika Gastroenterologii i Centralna Pracownia Endoskopii;
17) Szpitalny Oddział Ratunkowy;
18) Klinika Kardiochirurgii;
19) Klinika Alergologii;
20) Klinika Onkohematologii Dziecięcej;
21) Izba Przyjęć;
22) Blok Operacyjny Ogólny;
23) Blok Operacyjny Dzieci;
24) Apteka Szpitalna;
25) Bank Krwi z Pracownią Immunologii Transfuzjologicznej;
26) Ośrodek Dializoterapii ;
27) Kliniczny Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej;
28) Kliniczny Zakład Mikrobiologii;
29) Kliniczny Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej;
30) Kliniczny Zakład Patomorfologii ;
31) Kliniczna Pracownia Neurofizjologii;
32) Kliniczna Pracownia Fizjoterapii.”;
6. Załącznik Nr 2 do Statutu Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie otrzymuje brzmienie :
„KLINICZNY REGIONALNY OŚRODEK REHABILITACYJNO-EDUKACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY im. Św. Jana Pawła II:
1) Oddziały:
a) Oddział Rehabilitacji Kardiologicznej,
b) Oddział Rehabilitacji Neurologicznej Dzieci i Młodzieży,
c) Oddział Rehabilitacji Ogólnoustrojowej Dzieci i Młodzieży,
d) Dzienny Oddział Neurorehabilitacji,
e) Dzienny Oddział Rehabilitacji Ogólnoustrojowej Dzieci i Młodzieży,
f) Dzienny Oddział Rehabilitacji Psychiatrycznej Dzieci i Młodzieży,
g) Dzienny Oddział Rehabilitacji Kardiologicznej;
2) Pracownia Fizjoterapii z Pracownią Analizy Ruchu.”
7. W Załączniku Nr 3 do Statutu Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie nazwa Przedsiębiorstwa otrzymuje brzmienie: PORADNIE PRZY KLINICZNYM OŚRODKU REHABILITACYJNO-EDUKACYJNYM DLA DZIECI I MŁODZIEŻY im. Św. Jana Pawła II;”
8. Załącznik Nr 5 do Statutu Szpitala Wojewódzkiego Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie otrzymuje brzmienie:
„JEDNOSTKI DZIAŁALNOŚCI POZAMEDYCZNEJ I INNE STANOWISKA:
1) Dział Żywienia;
2) Sekcja Statystyki Medycznej i Dokumentacji Chorych;
3) Sekcja Centralnej Sterylizacji i Higieny Szpitalnej;
4) Sekcja Transportu.
5) Dział Ekonomiczno – Finansowy;
6) Dział Spraw Pracowniczych i Dydaktyki Klinicznej;
7) Dział Techniczno – Eksplotacyjny;
8) Dział Administracyjno – Gospodarczy;
9) Dział Zamówień Publicznych i Zaopatrzenia;
10) Sekcja Organizacji i Szkoleń;
11) Sekcja Planowania, Kosztów i Marketingu;
12) Sekcja Informatyki;
13) Sekcja ds. Obronnych, Obrony Cywilnej i Ochrony Przeciwpożarowej;
14) Sekcja Aparatury Medycznej;
15) Zakładowy Inspektor d/s BHP;
16) Rewident Zakładowy;
17) Kapelan Szpitalny;
18) Naczelnia Pielęgniarka;
19) Pielęgniarka Epidemiologiczna;
20) Koordynator d/s Oświaty Zdrowotnej;
21) Radca Prawny;
22) Pełnomocnik ds. ochrony informacji niejawnych;
23) Audytor Wewnętrzny i Koordynator systemu kontroli zarządczej;
24) Koordynator ds. Transplantacji.”
Statut
Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie
Marzec 2015 r.
Rozdział I
Nazwa i siedziba
§ 1
1. Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie zwany dalej „Zakładem” jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 217 z późn. zm.).
2. Zakład posiada osobowość prawną i jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000004665.
3. Podmiotem tworzącym Zakład jest Województwo Podkarpackie.
4. Nadzór nad działalnością Zakładu sprawuje Zarząd Województwa Podkarpackiego.
5. Obszarem działania Zakładu jest Województwo Podkarpackie.
6. Zakład może udzielać świadczeń zdrowotnych ludności z pozostałej części kraju i cudzoziemcom na podstawie ogólnie obowiązujących przepisów.
7. W związku z udostępnieniem przez Zakład Uniwersytetowi Rzeszowskiemu jednostek organizacyjnych niezbędnych do realizacji zadań polegających na kształceniu przed – i po dyplomowym w zawodach medycznych Zakład może używać oznaczenia „Kliniczny Szpital”, a poszczególne udostępnione jednostki organizacyjne oznaczenia: „Klinika”, „Kliniczny” lub „Kliniczna”.
§ 2
Zakład działa pod nazwą „Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. Św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie”.
§ 3
Siedzibą Zakładu jest miasto Rzeszów.
§ 4
Zakład działa na podstawie:
1) ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 217 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o działalności leczniczej”;
2) niniejszego Statutu;
3) innych, obowiązujących w zakresie prowadzonej działalności, przepisów prawa.
Rozdział II
Cele i zadania
§ 5
1. Zakład realizuje zadania samorządu województwa w zakresie promocji i ochrony zdrowia.
2. Zakład prowadzi działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.
§ 6
1. Podstawowym celem działania Zakładu jest wykonywanie działalności leczniczej poprzez udzielanie świadczeń zdrowotnych. Celem Zakładu jest również promocja zdrowia i realizacja zadań dydaktycznych związanych z kształceniem studentów medycyny i innych zawodów i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia, w tym wdrażanie nowych technologii medycznych oraz metod leczenia.
2. Realizując cele określone w ust. 1, Zakład jednocześnie uczestniczy w:
1) przygotowywaniu osób do wykonywania zawodu lekarza lub innego medycznego i podyplomowym kształceniu lekarzy oraz innych osób wykonujących zawód medyczny;
2) prowadzeniu prac badawczych (badania kliniczne, eksperymenty medyczne).
§ 7
1. Do podstawowych zadań Zakładu należy udzielanie świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych świadczeń na podstawie odrębnych przepisów, nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością w szczególności:
1) udzielanie stacjonarnych, i całodobowych świadczeń zdrowotnych w ramach posiadanych specjalności, w tym świadczeń szpitalnych;
2) udzielanie świadczeń zdrowotnych w ramach posiadanych specjalności, w tym wykonywanie badań diagnostycznych przez zakłady i pracownie diagnostyczne w celu rozpoznania stanu zdrowia i ustalenia dalszego postępowania leczniczego;
3) prowadzenie działalności mającej na celu promocję zdrowia;
4) uczestniczenie w kształceniu lekarzy i innych osób wykonujących zawód medyczny na zasadach określonych w odrębnych przepisach regulujących kształcenie tych osób, w tym ułatwianie podnoszenia kwalifikacji zawodowych oraz prowadzenie działalności szkoleniowej, w szczególności stazy podyplomowych i specjalizacyjnych;
2. Zakład może organizować i prowadzić szkolenia dla innych podmiotów w zakresie wykonywania zawodów medycznych, organizacji i pracy oddziałów szpitalnych,
zarządzania w służbie zdrowia i prawa medycznego.
3. Zakład realizuje zadania obronne, obrony cywilnej, zarządzania kryzysowego, ochrony mienia i informacji niejawnych.
4. Zakład wykonuje inne niż określone w ust. 1-3 zadania wynikające z obowiązujących przepisów prawa.
5. W wykonywaniu zadań Zakład współpracuje z:
1) Uniwersytetem Rzeszowskim z siedzibą w Rzeszowie;
2) innymi podmiotami wykonującymi działalność leczniczą;
3) stacjami sanitarno – epidemiologicznymi;
4) jednostkami samorządowymi;
5) organizacjami społecznymi;
6) innymi niż wykonujące działalność leczniczą podmiotami;
7) osobami fizycznymi;
8) innymi niż wymienione w pkt 1-6 - w zakresie niezbędnym do realizacji celów statutowych.
§ 8
1. Zakład może prowadzić inną działalność niż działalność lecznicza nieuciążliwą dla pacjenta oraz przebiegu leczenia w szczególności działalność gospodarczą polegającą na:
1) najmie, dzierżawie i użyczaniu majątku trwałego;
2) sterylizacji sprzętu;
3) naprawach sprzętu medycznego;
4) praniu, sprzątaniu;
5) prowadzeniu apteki ogólnodostępnej;
6) sprzedaży wyrobów medycznych, w tym ortopedycznych;
7) prowadzeniu działalności gastronomicznej i dostarczaniu żywności dla odbiorców zewnętrznych (catering);
8) prowadzeniu działalności usługowej związanej z poprawą kondycji fizycznej;
9) prowadzeniu działalności usługowej w zakresie transportu;
10) prowadzeniu działalności usługowej w zakresie odpłatnego zakwaterowania;
11) organizacji targów, wystaw i kongresów.
2. Zakład może prowadzić szkolenia, konferencje, kursy w zakresie promocji zdrowia dla placówek szkolnych, oświatowo-wychowawczych, organizacji społecznych, stowarzyszeń, zainteresowanych osób fizycznych. Zakład może również udostępniać swoje mienie na ten cel innym jednostkom.
Rozdział III
Organy i struktura organizacyjna, w tym zadania, czas trwania kadencji i okoliczności odwołania członków Rady Społecznej
§ 9
Organami Zakładu są:
1) Dyrektor;
2) Rada Społeczna.
§ 10
1. Dyrektor zarządza i kieruje Zakładem, w tym także przedsiębiorstwami i reprezentuje go na zewnątrz.
2. Dyrektor samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące funkcjonowania Zakładu i ponosi odpowiedzialność za zarządzanie Zakładem.
3. Zarząd Województwa Podkarpackiego nawiązuje z Dyrektorem stosunek pracy na podstawie powołania lub umowy o pracę albo zawiera z nim umowę cywilno-prawną.
4. Dyrektor nie może podejmować innego zatrudnienia bez, wyrażonej w formie pisemnej, zgody Zarządu Województwa Podkarpackiego.
5. Dyrektor jest przełożonym wszystkich pracowników Zakładu oraz dokonuje wobec nich czynności z zakresu prawa pracy.
6. Dyrektor wykonuje swoje zadania przy pomocy:
1) Zastępców Dyrektora ;
a) Zastępcy Dyrektora ds. Klinicznych i Lecznictwa;
b) Zastępcy Dyrektora ds. Administracyjno-Pracowniczych,
c) Zastępcy Dyrektora ds. Ekonomiczno - Eksploatacyjnych,
2) Głównego Księgowego;
3) Naczelnnej Pielęgniarki;
4) Kierowników bezpośrednio mu podległych komórek organizacyjnych.
§ 11
Do zadań Dyrektora należy w szczególności:
1) organizowanie pracy Zakładu w sposób zapewniający należyte wykonywanie działalności leczniczej oraz innych zadań statutowych, w warunkach zgodnych z obowiązującymi przepisami i zasadami, w zakresie ustalonym zawartymi umowami;
2) należyte gospodarowanie mieniem Zakładu oraz mieniem Województwa Podkarpackiego przekazanym w użytkowanie Zakładowi;
3) wydawanie zarządzeń, regulaminów i innych aktów prawa wewnętrznego Zakładu.
§ 12
Oświadczenia woli w imieniu Zakładu składa Dyrektor lub osoby przez niego upoważnione.
§ 13
1. Rada Społeczna jest organem inicjującym i opiniodawczym Województwa Podkarpackiego oraz organem doradczym Dyrektora.
2. Radę Społeczną powołuje i odwołuje, oraz zwolnia jej pierwsze posiedzenie Zarząd Województwa Podkarpackiego.
3. W posiedzeniach Rady Społecznej uczestniczą: Dyrektor oraz przedstawiciele organizacji związkowych działających w Zakładzie.
4. W skład Rady Społecznej wchodzi 8 osób, w tym:
1) przewodniczący - Marszałek Województwa Podkarpackiego lub osoba przez niego wyznaczona;
2) członek - przedstawiciel Wojewody Podkarpackiego;
3) członkowie - przedstawiciele wybrani przez Sejmik Województwa Podkarpackiego w liczbie 5 osób.
4) członek – przedstawiciel Uniwersytetu Rzeszowskiego, wybrany przez Rektora
5. Kadencja Rady Społecznej trwa 4 lata.
6. Sposób zwoływania posiedzeń Rady Społecznej, tryb pracy i podejmowania uchwał określa regulamin uchwalony przez Radę Społeczną i zatwierdzony przez Zarząd Województwa Podkarpackiego.
7. Od uchwały Rady Społecznej Dyrektorowi przysługuje odwołanie do Zarządu Województwa Podkarpackiego.
§ 14
Do zadań Rady Społecznej należy:
1) przedstawianie Zarządowi Województwa Podkarpackiego wniosków i opinii w sprawach;
a) zbycia aktywów trwałych oraz zakupu lub przyjęcia darowizny nowej aparatury i sprzętu medycznego,
b) związanych z przekształceniem lub likwidacją, rozszerzeniem lub ograniczeniem działalności,
c) przyznawania Dyrektorowi nagród,
d) rozwiązania stosunku pracy lub umowy cywilno-prawnej z Dyrektorem,
2) przedstawianie Dyrektorowi wniosków i opinii w sprawach;
a) planu finansowego, w tym planu inwestycyjnego,
b) rocznego sprawozdania z planu finansowego, w tym planu inwestycyjnego,
c) kredytów bankowych lub dotacji,
d) podziału zysku,
e) zbycia aktywów trwałych oraz zakupu lub przyjęcia darowizny nowej aparatury i sprzętu medycznego,
f) regulaminu organizacyjnego,
3) dokonywanie okresowych analiz skarg i wniosków wnoszonych przez pacjentów, z wyłączeniem spraw podlegających nadzorowi medycznemu;
4) opiniowanie wniosku w sprawie czasowego zaprzestania działalności leczniczej;
5) wykonywanie innych zadań określonych w ustawie o działalności leczniczej.
§ 15
1. Zarząd Województwa Podkarpackiego odwołuje członka Rady Społecznej przed upływem kadencji w przypadku:
1) pisemnej rezygnacji z członkostwa;
2) nieusprawiedliwionej nieobecności na 3 kolejnych posiedzeniach Rady;
3) odwołania członka przez podmiot delegujący daną osobę;
4) nieprzestrzegania Regulaminu Rady Społecznej.
2. Członkostwo w Radzie wygasa z chwilą śmierci członka Rady Społecznej.
§ 16
1. W skład Zakładu wchodzą:
1) przedsiębiorstwa:
a) Ośrodek Świadczeń Szpitalnych – określony w Zał. Nr 1 do Statutu,
b) Kliniczny Regionalny Ośrodek Rehabilitacyjno – Edukacyjny dla Dzieci i Młodzieży im. Św. Jana Pawła II – określony w Zał. Nr 2 do Statutu,
c) Poradnie przy Klinicznym Regionalnym Ośrodku Rehabilitacyjno – Edukacyjnym dla Dzieci i Młodzieży im. Św. Jana Pawła określone w Zał. Nr 3 do Statutu,
d) Ośrodek Ambulatoryjnych Świadczeń Zdrowotnych – określony w Zał. Nr 4 do Statutu;
2) jednostki działalności pozamedycznej i inne stanowiska określone w Zał. Nr 5 do Statutu.
2. Schemat organizacyjny stanowi załącznik nr 6 do Statutu.
3. Szczegółową strukturę organizacyjną Zakładu, w tym przedsiębiorstw i jednostek wymienionych w ust. 1 rodzaj działalności leczniczej i zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych, organizację i zadania poszczególnych komórek organizacyjnych, sposób
kierowania komórkami organizacyjnymi, a także inne kwestie przewidziane przepisami ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej określa Regulamin Organizacyjny ustalany przez Dyrektora.
Rozdział IV
Gospodarka finansowa
§ 17
1. Zakład pokrywa z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów koszty działalności i reguluje zobowiązania na zasadach określonych przepisami prawa.
2. Zakład prowadzi gospodarkę finansową na podstawie rocznego planu finansowego ustalonego przez Dyrektora Zakładu obejmującego wszystkie jednostki organizacyjne, w tym przedsiębiorstwa, zgodnie z obowiązującymi przepisami
3. Rachunkowość Zakładu prowadzona jest wspólnie dla wszystkich jednostek organizacyjnych Zakładu, w tym przedsiębiorstw, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
§ 18
Zakład może uzyskiwać środki finansowe:
1) z odpłatnej działalności leczniczej, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej;
2) z wydzielonej działalności gospodarczej innej niż wymieniona w pkt 1, o której mowa w § 8 Statutu;
3) z darowizn, zapisów, spadków oraz ofiarności publicznej, także pochodzenia zagranicznego;
4) na realizację innych zadań określonych odrębnymi przepisami;
5) będące środkami publicznymi na:
a) realizację zadań w zakresie programów zdrowotnych i promocji zdrowia, w tym na zakup aparatury i sprzętu medycznego oraz wykonanie innych inwestycji koniecznych do realizacji tych zadań;
b) remonty;
c) inne niż określone w lit. a inwestycje;
d) realizację projektów finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), lub innych niż wymienione środków pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi na zasadach określonych w odrębnych przepisach;
e) cele określone w odrębnych przepisach oraz umowach międzynarodowych;
f) realizację programów wieloletnich;
g) pokrycie kosztów kształcenia i podnoszenia kwalifikacji osób wykonujących zawody medyczne;
h) na pokrycie ujemnego wyniku finansowego.
§ 19
Wartość majątku Zakładu stanowią:
1) fundusz założycielski;
2) fundusz zakładu.
§ 20
1. Zakład gospodaruje samodzielnie przekazanymi w nieodpłatne użytkowanie nieruchomościami i majątkiem Województwa Podkarpackiego oraz majątkiem własnym (otrzymanym lub zakupionym).
2. Zbycie, wydzierżawienie, wynajęcie, oddanie w użytkowanie oraz uzyczenie aktywów trwałych może nastąpić wyłącznie na zasadach określonych przez Sejmik Województwa Podkarpackiego.
§ 21
O podziale zysku decyduje Dyrektor Zakładu, po zasięgnięciu opinii Rady Społecznej.
§ 22
1. Zarząd Województwa Podkarpackiego wybiera podmiot uprawniony do przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Zakładu.
2. Zarząd Województwa Podkarpackiego zatwierdza roczne sprawozdanie finansowe Zakładu.
Rozdział V
Przepisy przejściowe i końcowe
§ 23
Statut wchodzi w życie z dniem nadania przez Sejmik Województwa Podkarpackiego.
OŚRODEK ŚWIADCZEŃ SZPITALNYCH:
1) Klinika Chorób Wewnętrznych, Nefrologii i Endokrynologii z Pracownią Medycyny Nuklearnej;
2) Klinika Kardiologii z Pododdziałem Ostrych Zespołów Wieńcowych;
3) Klinika Reumatologii;
4) Klinika Rehabilitacji z Pododdziałem Wczesnej Rehabilitacji Neurologicznej;
5) Klinika Neurologii z Pododdziałem Leczenia Udaru Mózgu;
6) I Klinika Pediatrii i Gastroenterologii Dziecięcej;
7) II Klinika Pediatrii, Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej;
8) Klinika Neurologii Dziecięcej;
9) Klinika Chirurgii Dziecięcej;
10) Klinika Noworodków z Pododdziałem Intensywnej Terapii Noworodka;
11) Klinika Ginekologii i Płożnictwa;
12) Klinika Chirurgii Ogólnej;
13) Klinika Neurochirurgii i Neurotraumatologii z Pododdziałem Urazów Kręgosłupa;
14) Klinika Intensywnej Terapii i Anestezjologii z Ośrodkiem Ostrych Zatruc;
15) Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Dzieci i Dorosłych;
16) Klinika Gastroenterologii i Centralna Pracownia Endoskopii;
17) Szpitalny Oddział Ratunkowy;
18) Klinika Kardiochirurgii;
19) Klinika Alergologii;
20) Klinika Onkohematologii Dziecięcej;
21) Izba Przyjęć;
22) Blok Operacyjny Ogólny;
23) Blok Operacyjny Dzieci;
24) Apteka Szpitalna;
25) Bank Krwi z Pracownią Immunologii Transfuzjologicznej;
26) Ośrodek Dializoterapii;
27) Kliniczny Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej;
28) Kliniczny Zakład Mikrobiologii;
29) Kliniczny Zakład Radiologii i Diagnostyki Obrazowej;
30) Kliniczny Zakład Patomorfologii;
31) Kliniczna Pracownia Neurofizjologii;
32) Kliniczna Pracownia Fizjoterapii.
KLINICZNY REGIONALNY OŚRODEK REHABILITACYJNO – EDUKACYJNY
DLA DZIECI I MŁODZIEŻY im. Św. Jana Pawła II:
1) Oddziały:
a) Oddział Rehabilitacji Kardiologicznej,
b) Oddział Rehabilitacji Neurologicznej Dzieci i Młodzieży,
c) Oddział Rehabilitacji Ogólnoustrojowej Dzieci i Młodzieży,
d) Dzienny Oddział Neurorehabilitacji,
e) Dzienny Oddział Rehabilitacji Ogólnoustrojowej Dzieci i Młodzieży,
f) Dzienny Oddział Rehabilitacji Psychiatrycznej Dzieci i Młodzieży,
g) Dzienny Oddział Rehabilitacji Kardiologicznej;
2) Pracownia Fizjoterapii z Pracownią Analizy Ruchu.
PORADNIE PRZY KLINICZNYM REGIONALNYM OŚRODKU REHABILITACYJNO-EDUKACYJNYM DLA DZIECI I MŁODZIEŻY im. Św. Jana Pawła II:
1) Poradnia Rehabilitacji Kardiologicznej,
2) Poradnia Wad Postawy,
3) Poradnia Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży,
4) Poradnia Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży,
5) Poradnia Logopedyczna.
OŚRODEK AMBULATORYJNYCH ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH:
1) Wojewódzka Przychodnia Specjalistyczna dla Dorosłych:
a) Poradnia Diabetologiczna,
b) Poradnia Endokrynologiczna,
c) Poradnia Gastroenterologiczna,
d) Poradnia Hematologiczna,
e) Poradnia Kardiologiczna,
f) Poradnia Nefrologiczna,
g) Poradnia Neurologiczna,
h) Poradnia Reumatologiczna,
i) Poradnia Rehabilitacyjna;
j) Poradnia Ginekologiczno – Położnicza,
k) Poradnia Patologii Ciąży,
l) Poradnia Chirurgii Ogólnej,
m) Poradnia Urazowo – Ortopedyczna,
n) Poradnia Logopedyczna,
o) Poradnia Proktologiczna i Chorych ze Stomią,
p) Poradnia Zdrowia Psychicznego,
q) Poradnia Neurochirurgiczna,
r) Poradnia Dermatologiczna,
s) Poradnia Medycyny Nuklearnej,
t) Poradnia Hepatologiczna,
u) Poradnia Okulistyczna,
v) Poradnia Otorynolaryngologiczna,
w) Poradnia Przeciwpadaczkowa,
x) Poradnia Kardiochirurgiczna,
y) Poradnia Leczenia Bólu,
z) Poradnia Seksuologiczna i Patologii Współżycia,
za) Rejestracja dla Dorosłych,
zb) Pokój Pobierania Badań,
zc) Lekarz Zakładowy – Medycyny Pracy,
zd) Gabinet Stomatologii,
ze) Poradnia Leczenia Żywieniowego,
zf) Poradnia Chirurgii Onkologicznej,
zg) Poradnia Alergologiczna.
2) Wojewódzka Przychodnia Specjalistyczna dla Dzieci:
a) Poradnia Cukrzycowa – dla Dzieci,
b) Poradnia Endokrynologiczna – dla Dzieci,
c) Poradnia Hematologiczna – dla Dzieci,
d) Poradnia Gastroenterologii Dziecięcej z Pracownią Endoskopii,
e) Poradnia Kardiologiczna – dla Dzieci,
f) Poradnia Nefrologiczna – dla Dzieci,
g) Poradnia Neurologii Dziecięcej z Pracownią EEG,
h) Poradnia Gruźlicy i Chorób Płuc – dla Dzieci,
i) Poradnia Reumatologiczna – dla Dzieci,
j) Poradnia Patologii Noworodka,
k) Poradnia Ginekologii Dziecięcej,
l) Poradnia Chirurgii Dziecięcej,
m) Poradnia Urazowo – Ortopedyczna – dla Dzieci,
n) Poradnia Urologiczna – dla Dzieci,
o) Poradnia Alergologiczna – dla Dzieci,
p) Poradnia Mukowiscydozy,
q) Rejestracja dla Dzieci,
r) Pokój Pobierania Badań,
s) Poradnia Chorób Metabolicznych,
t) Poradnia Leczenia Żywieniowego dla Dzieci,
u) Poradnia Domowego Leczenia Tlenem.
JEDNOSTKI DZIAŁALNOŚCI POZAMEDYCZNEJ I INNE STANOWISKA:
1) Dział Żywienia;
2) Sekcja Statystyki Medycznej i Dokumentacji Chorych;
3) Sekcja Centralnej Sterylizacji i Higieny Szpitalnej;
4) Sekcja Transportu.
5) Dział Ekonomiczno – Finansowy;
6) Dział Spraw Pracowniczych i Dydaktyki Klinicznej;
7) Dział Techniczno – Eksploatacyjny;
8) Dział Administracyjno – Gospodarczy;
9) Dział Zamówień Publicznych i Zaopatrzenia;
10) Sekcja Organizacji i Szkoleń;
11) Sekcja Planowania, Kosztów i Marketingu;
12) Sekcja Informatyki;
13) Sekcja ds. Obronnych, Obrony Cywilnej i Ochrony Przeciwpożarowej;
14) Sekcja Aparatury Medycznej;
15) Zakładowy Inspektor d/s BHP;
16) Rewident Zakładowy;
17) Kapelan Szpitalny;
18) Naczelnia Pielęgniarka;
19) Pielęgniarka Epidemiologiczna;
20) Koordynator d/s Oświaty Zdrowotnej;
21) Radca Prawny;
22) Pełnomocnik ds. ochrony informacji niejawnych;
23) Audytor Wewnętrzny i Koordynator systemu kontroli zarządczej;
24) Koordynator ds. Transplantacji. | 2ea0b18f-6521-442d-8b97-5251e0287fb0 | finepdfs | 1.318359 | CC-MAIN-2020-40 | https://bip.podkarpackie.pl/attachments/article/1837/Uchwa%C5%82a_Nr_34_672_15.pdf | 2020-09-21T16:53:29+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400201826.20/warc/CC-MAIN-20200921143722-20200921173722-00125.warc.gz | 299,765,441 | 0.999437 | 0.999914 | 0.999914 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
1223,
2368,
3812,
4795,
6377,
7853,
9574,
9787,
9883,
11451,
13605,
15426,
17052,
18814,
20777,
22762,
23804,
25350,
25936,
26250,
27415,
28312,
29292
] | 1 | 0 |
Dr hab. Barbara DANOWSKA-PROKOP, prof. UE
Katedra Ekonomii, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach e-mail: email@example.com
ORCID: 0000-0002-5030-9220
DOI: 10.15290/oes.2019.02.96.06
UBEZPIECZENIA BRACKIE I ICH FUNKCJONOWANIE NA GÓRNYM ŚLĄSKU W OKRESIE MIĘDZYWOJENNYM 1
Streszczenie
Cel – W górnośląskiej części województwa śląskiego w latach 1922-1939 działała Spółka Bracka w Tarnowskich Górach i Pszczyńskie Bractwo Górnicze. Obie instytucje brackie oferowały świadczenia chorobowe oraz emerytalno-rentowe, przy czym poziom otrzymywanych świadczeń i płaconych składek zależał od stanu koniunktury. Celem artykułu jest ukazanie zależności między sytuacją gospodarczo-społeczną a warunkami funkcjonowania zawodowego ubezpieczenia brackiego na Górnym Śląsku w latach 1922-1939.
Metoda badań – Skorzystano z metody analizy materiałów źródłowych i przeglądu literatury przedmiotu, metody opisu.
Wyniki – Unikatowość Górnego Śląska pod względem polityczno-ustrojowym i społeczno-gospodarczym zaważyła na wyjątkowości systemu zabezpieczeń społecznych. Dobrowolne zawodowe ubezpieczenia brackie żywo reagowały na zmiany w stanie koniunktury.
Oryginalność/wartość – Poruszany w pracy problem dostarcza wiedzy o mechanizmach funkcjonowania dobrowolnych instytucji ubezpieczeniowych, zwłaszcza emerytalnych.
Słowa klucze: ubezpieczenia brackie, zabezpieczenia społeczne, koniunktura
BRACKIE INSURANCE AND ITS FUNCTIONING IN UPPER SILESIA IN THE INTERWAR PERIOD
Summary
Purpose – The Bracka company operated in Tarnowskie Góry and The Brotherhood of Miners in Pszczyna in Upper Silesian parts of Silesian Voivodeship in the years 1922-1939. Both institutions offered sickness and retirement benefits, as well as the disability ones. The level of benefits received and contributions paid depended on the economic situation. The purpose of the article is to show the relationship between the economic and social situation and the conditions of the professional Brackie insurance in Upper Silesia in the years 1922-1939.
Research method – While writing the paper, the method of the source material analysis and literature review were used, as well as descriptive method.
1 Artykuł wpłynął 23 października 2018 r., zaakceptowano 13 grudnia 2018 r. Article received 23 October 2018, accepted 13 December 2018.
Results – The uniqueness of Upper Silesia in terms of the political and the socio-economic system influenced the uniqueness of the social security system. The voluntary professional Brackie insurance responded to changes in the economic situation.
Originality/value – The problem raised in the paper provides knowledge about the mechanisms of functioning of voluntary insurance institutions, especially those connected to the retirement system.
Key words: brackie insurance, social security, business prosperity
JEL classification: B22, E32, H53
1. Wstęp
W okresie międzywojennym w górnośląskiej części województwa śląskiego występował dualizm ubezpieczeniowy. Obok ogólnokrajowego, obligatoryjnego systemu ubezpieczeń, funkcjonowały dobrowolne, zawodowe (branżowe) ubezpieczenia górnicze tzw. ubezpieczenia brackie. Do bractw przynależały wszystkie kopalnie węgla i kruszców, a także przedsiębiorstwa przetwórcze powiązane z branżą górniczą.
Ubezpieczenia brackie gwarantowały swym członkom i ich rodzinom, nie tylko dodatkową opiekę medyczną, ale i dodatkowe świadczenia emerytalno-rentowe, które pozytywnie oddziaływały na poziom życia miejscowej ludności.
2. Ubezpieczenia brackie w górnośląskiej części województwa śląskiego w latach 1922-1939
U progu niepodległości funkcjonowały obok siebie cztery różne systemy ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych: rosyjski – opierał się tylko na zasadzie zaopatrzenia, austriacki i niemiecki – opierały się na zasadzie zabezpieczenia oraz system branżowy – funkcjonujący w przemyśle wydobywczym (głównie na Górnym Śląsku). Uwzględniając powyższą niespójność systemową Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej, już w pierwszych miesiącach 1919 r., rozpoczęło prace nad budową własnego, spójnego oraz scentralizowanego systemu ubezpieczeniowego (prace zakończyły się w 1933 r.). Już w pierwszej połowie lat 20. XX w., powstały zręby nowego systemu, w ramach którego funkcjonowały cztery rodzaje ubezpieczeń społecznych: emerytalne, wypadkowe, chorobowe (zorganizowane na wzór niemiecki – kasy chorych) i od bezrobocia.
Wprowadzane rozwiązania obowiązywały na całym terytorium II Rzeczypospolitej, łącznie z autonomicznym województwem śląskim. Przy czym w województwie śląskim funkcjonowały równolegle zawodowe ubezpieczenia górnicze [Kozłowski, 1923; Jastrzębowski, 1923; Gruber, 1928].
Odmienność ubezpieczeniowa górnośląskiej części województwa śląskiego wynikała ze względów polityczno-społecznych, jak i gospodarczych, własnościowych, zawodowych oraz narodowościowo-wyznaniowych. Odrębność ubezpieczeniowa znalazła potwierdzenie w zapisach statutu organicznego (kwestie ubezpieczeń społecznych przynależały do wyłącznej kompetencji Sejmu Śląskiego) oraz w postanowieniach polsko-niemieckiej konwencji górnośląskiej. Dzięki powyższym uregulowaniom górnicy korzystali z dobrodziejstwa państwowego systemu ubezpieczeń społecznych oraz zawodowego ubezpieczenia górniczego [Biały, 1967, s. 105-110; Danowska-Prokop, 2012, s. 131-142; Drozdowski, 1938, s. 209-210; Falęcki, 1937, s. 683-697; Jońca, 1966, s. 190-191; Popiołek, 1946, s. 27-28; Szczęśniak, 2003, s. 49-55; Wanatowicz, 1973, s. 33-39].
Funkcjonujące w górnośląskim górnictwie ubezpieczenia brackie oferowały dodatkowe świadczenia, do których uprawnieni byli robotnicy i nisko uposażeni urzędnicy zatrudnieni w przemyśle węglowym oraz w administracji brackiej. W ten sposób członkowie bractw dysponowali prawem nie tylko do podwójnego świadczenia emerytalno-rentowego (pensyjnego), ale także do dodatkowych świadczeń medycznych, oferowanych przez brackie kasy chorych.
W okresie międzywojennym brackie ubezpieczenia górnicze ograniczyły swą działalność do dwóch obszarów [Mamrotowa, 1933]:
– zdrowotnej, w ramach której oferowano pomoc medyczną i pieniężną,
– emerytalno-rentowej (pensyjnej), w ramach której oferowano świadczenia inwalidzko-emerytalne, wdowie (tzw. grosz wdowi) oraz sieroce (tzw. grosz sierocy).
W okresie walki o przynależność Górnego Śląska strona polska zdecydowała się przyznać powstającemu województwu śląskiemu unikatowe rozwiązania prawne, ograniczające suwerenność państwa polskiego. Sejm Ustawodawczy RP w dniu 15 lipca 1920 r. uchwalił konstytucję zawierającą Statut Organiczny Województwa Śląskiego, który wprowadzał autonomię. Statut – „konstytucja śląska" – regulował wszystkie kwestie związane z funkcjonowaniem tego województwa, a w szczególności relacje między samorządowym województwem a administracją centralną oraz precyzował uprawnienia samorządu śląskiego [Ustawa…, 1920; Ciągwa, 1979, s. 27-42; Ciągwa, 2005, s. 45-48; Marcoń, 2009, s.16-69].
2.1. Świadczenia brackiej kasy chorych
W sferze zdrowotnej funkcjonowały brackie kasy chorych, ubezpieczające zarówno górników, jak i członków ich rodzin. Jakość oferowanych świadczeń medycznych zależała bezpośrednio od bieżącego stanu koniunktury (od wysokości uiszczanych składek, przy czym ½ składki uiszczał pracodawca a ½ ubezpieczony): w latach osłabienia koniunktury malała liczba pracujących członków i odpowiednio zmniejszały się wpływy. Zatem stan koniunktury decydował nie tylko o poziomie, ale i o jakości rzeczowych świadczeń medycznych, w tym o standardzie opieki lekarskiej i stomatologicznej w otwartych lub zamkniętych placówkach medycznych oraz o wysokości wypłacanych świadczeń pieniężnych w postaci: zasiłku chorobowego, zasiłku połogowego, zasiłku pośmiertnego i pogrzebowego oraz zapomóg dla osób żyjących w niedostatku. Powyższa prawidłowość znajduje potwierdzenie w danych zaprezentowanych w tabelach 1, 2 i 3.
TABELA 1 Członkowie kasy chorych Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach
w latach 1922-1938 (według stanu na koniec roku)
| Rok | Członkowie | Rok |
|---|---|---|
| 1922 | 167 688 | 1931 |
| 1923 | 169 171 | 1932 |
| 1924 | 113 267 | 1933 |
| 1925 | 88 308 | 1934 |
| 1926 | 99 365 | 1935 |
| 1927 | 90 399 | 1936 |
| 1928 | 97 155 | 1937 |
| 1929 | 109 149 | 1938 |
Źródło: [Sprawozdania Spółki Brackiej…, 1922-1938].
Z danych zaprezentowanych w tabeli 1 wynika jednoznacznie, że wahania w koniunkturze (w wydobyciu i sprzedaży węgla oraz w zatrudnieniu) wiązały się ze zmianami w liczebności i w dochodach brackiej kasy chorych, a także w poziomie i jakości oferowanych świadczeń medycznych (procedur medycznych). Szczególnie niekorzystne tendencje wystąpiły na przestrzeni lat 1924-1925 i 1930-1934. W pierwszym przypadku spadek liczebności brackich kas był następstwem jednoczesnego zadziałania dwóch czynników: spadku popytu na węgiel na rynku krajowym oraz wojny celnej z Niemcami (po odmowie przyjęcia węgla przez stronę niemiecką górnośląscy producenci zmuszeni byli poszukiwać nowych rynków zbytu). Natomiast w drugim przypadku spadek był następstwem wielkiego kryzysu ekonomicznego: malejącemu zatrudnieniu towarzyszył spadek płac oraz wpływów do brackich kas (zgodnie ze statutami osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze czasu pracy uiszczały tylko symboliczne opłaty uznaniowe, a bezrobotni członkowie byli zwolnieni z obowiązku uiszczania składek). Zatem odpływowi „właściwych" członków kas chorych towarzyszył „przypływ" pensjonistów (emerytów) oraz członków ich rodzin, którzy dysponowali prawem do świadczeń medycznych.
Wśród członków brackich kas chorych podstawową grupę stanowili obowiązkowo ubezpieczeni, natomiast dobrowolnie ubezpieczeni: urzędnicy oraz pracownicy przedsiębiorstw przetwórczych, stanowili znikomy procent.
TABELA 2 Wydatki na świadczenia rzeczowe i pieniężne kasy chorych Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach w wybranych latach: 1925, 1929, 1935, 1938*
| Rok | Wydatki ogółem [zł] | Świadczenia rze- czowe [%] |
|---|---|---|
| 1925 | 9 733 211 | 78,8 |
| 1929 | 18 099 700 | 65,9 |
| 1935 | 10 884 651 | 83,1 |
| 1938 | 12 454 286 | 83,0 |
* w uwzględnionych latach występowały albo pozytywne albo negatywne następstwa spadku aktywności gospodarki.
Źródło: [Sprawozdania Spółki Brackiej…, 1925-1938].
Dane zaprezentowane w tabeli 2 potwierdzają już wcześniej sformułowane wnioski, że: stan koniunktury decydował o dochodach i wydatkach brackich kas chorych oraz determinował proporcje podziału środków na świadczenia rzeczowe i pieniężne (świadczenia pieniężne przysługiwały tylko członkom pracującym, przy czym w okresie pogorszenia koniunktury środki przeznaczane na ten cel były ograniczane).
TABELA 3 Dochody i wydatki (w zł) kasy chorych Spółki Brackiej
w Tarnowskich Górach w latach 1922-1938
| Rok | Dochody | Wydatki | Procent pokrycia wydatków |
|---|---|---|---|
| 1924 | 18 474 009 | 11 432 400 | 161,6 |
| 1925 | 9 370 467 | 10 536 323 | 88,9 |
| 1926 | 9 990 589 | 11 265 323 | 88,6 |
| 1927 | 13 389 951 | 12 903 814 | 103,7 |
| 1928 | 16 709 486 | 15 613 808 | 107,0 |
| 1929 | 20 840 648 | 19 504 873 | 106,8 |
| 1930 | 20 699 453 | 19 919 369 | 103,9 |
| 1931 | 28 431 364 | 18 353 832 | 154,9 |
| 1932 | 14 693 542 | 14 458 669 | 101,6 |
| 1933 | 11 527 202 | 13 172 492 | 87,5 |
| 1934 | 11 868 714 | 11 868 714 | 100,0 |
| 1935 | 11 709 538 | 11 731 986 | 99,8 |
| 1936 | 11 787 876 | 11 731 060 | 100,4 |
| 1937 | 13 186 056 | 11 964 579 | 110,2 |
Źródło: [Sprawozdania Spółki Brackiej…, 1922-1938].
Z zaprezentowanych danych wynika, że w latach 1924-1938 roczny budżet kasy chorych aż jedenastokrotnie wykazywał nadwyżkę, a jedynie czterokrotnie niedobór (niedobory pokrywano ze zakumulowanych środków, a także z dodatkowych źródeł dochodu, czyli: wynajmu ruchomości i nieruchomości, z lokat bankowych i kapitałowych, bowiem bractwa działały na zasadzie kapitałowego pokrycia zobowiązań). Wyjątkowo niekorzystny stosunek dochodów do wydatków przypadał na lata 19251926 oraz na rok 1933, w którym to wystąpił największy niedobór w kasie chorych – przekroczył kwotę 1 645 290 zł, tj. 12,5% ogółu wydatków. Od 1935 r. sytuacja finansowa kasy wykazywała oznaki poprawy (efekt ożywienia koniunktury, wzrostu zatrudnienia i płac w górnictwie), co przyczyniło się do odtworzenia nadwyrężonych oszczędności.
Podobne prawidłowości obserwuje się w działalności pszczyńskiej kasy chorych. Przejściowe zakłócenia w działalności pojawiły się w latach 1925-1926 oraz w latach 1932-1933. Pojawiające się w tym okresie niedobory pokrywano z nadwyżek powstałych w lepszych okresach [Wanatowicz, 1971].
Obie brackie kasy chorych udzielały świadczeń dużej grupie pracujących (w chwili podziału Górnego Śląska do kas chorych obu spółek brackich należało ponad 200 tys. robotników) i dlatego pozytywnie oddziaływały na życie społecznogospodarcze regionu. W latach 20. XX w. ze Spółką Bracką w Tarnowskich Górach oraz z Pszczyńskim Bractwem Górniczym związanych było stosunkiem ubezpieczeniowym ponad 500 tys. mieszkańców (na około 1 mln ogółu mieszkańców). W latach wielkiego kryzysu gospodarczego liczba ubezpieczonych zmniejszyła się o ⅓, ale ponad 330 tys. mieszkańców w dalszym ciągu korzystało z dobrodziejstwa ubezpieczenia brackiego. Ubezpieczeni osiągali dwojakie korzyści: po pierwsze dobrą opiekę lekarską (dostosowaną do potrzeb zawodowych górników) i łatwy dostęp do środków medycznych, po drugie – wsparcie finansowe w przypadku wystąpienia nieprzewidywalnego zdarzenia losowego.
2.2. Brackie kasy pensyjne
W sferze emerytalno-rentowej (pensyjnej) ubezpieczeni członkowie przynależeli do kasy pensyjnej Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach lub kasy pensyjnej Pszczyńskiego Bractwa Górniczego (w 1923 r. do kas pensyjnych należało ponad 150 tys. osób), które gwarantowały środki na starość (podstawą finansowania emerytur były składki płacone przez ubezpieczonych i pracodawców w stosunku pół na pół) oraz świadczenia inwalidzko-rentowe. Obowiązkiem ubezpieczenia w brackich kasach pensyjnych objęci byli jedynie robotnicy zakładów brackich, którzy jednocześnie przynależeli do brackich kas chorych. Ponadto członkowie kas pensyjnych dzielili się na 2 grupy:
– członków czynnych, czyli pracujących, płacących składki pensyjne oraz niepobierających świadczeń rentowych (brackie przepisy ubezpieczeniowe przewidywały, że warunkiem przyjęcia do kasy pensyjnej było ukończenie 16 roku życia i nieprzekroczenie 40 roku oraz dobry stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem brackiego lekarza, a członkostwo rozpoczynało się z chwilą podjęcia pracy i kończyło z chwilą zakończenia pracy),
– członków biernych, czyli niepracujących i niepłacących, ale pobierających świadczenia pensyjne, tzw. pensjonistów (w zależności od charakteru stosunku ubezpieczeniowego dzielili się na 3 podstawowe grupy: inwalidów wojennych oraz zwyczajnych, wdowy i sieroty).
Czynni członkowie zobligowani byli do systematycznego i regularnego uiszczania składek. Natomiast wysokość otrzymywanej pensji brackiej uzależniona była od dwu czynników: wysokości uiszczanych składek i długości okresu składkowego.
Członkowie kasy pensyjnej Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach w latach
TABELA 4 1922-1938 (według stanu na koniec roku)
| Rok | Ubezpieczeni | Pracujący | Rok | Ubezpieczeni | Pracujący |
|---|---|---|---|---|---|
| 1922 | 144 090 | 134 900 | 1931 | 89 877 | 75 781 |
| 1923 | 145 520 | 97 707 | 1932 | 82 926 | 57 405 |
| 1924 | 132 390 | 76 806 | 1933 | 82 632 | 51 459 |
| 1925 | 100 934 | 86 464 | 1934 | 158 594 | 51 630 |
| 1926 | 96 183 | 141 653 | 1935 | 155 901 | 50 262 |
| 1927 | 93 654 | 79 271 | 1936 | 154 710 | 51 459 |
| 1928 | 89 801 | 83 657 | 1937 | 154 610 | 58 485 |
| 1929 | 95 847 | 93 453 | 1938 | 104 355 | 59 879 |
| 1930 | 96 068 | 81 874 | | | |
Źródło: [Sprawozdania Spółki Brackiej…, 1922-1938].
Świadczenia emerytalno-rentowe gwarantowały dodatkowe dochody po osiągnięciu wieku emerytalnego (ich wysokość uzależniona była od stanu koniunktury) lub po wystąpieniu niekorzystnego zdarzenia losowego (trwałej niezdolności do pracy). Dane o liczbie członków kasy pensyjnej w Spółce Brackiej w Tarnowskich Górach przedstawia tabela 4. W tym przypadku zmiany w koniunkturze odbijały się w liczebności kasy pensyjnej. W latach dobrej koniunktury liczba członków rosła, a wraz z jej pogorszeniem – malała. Tendencja spadkowa przybrała na sile w latach wielkiego kryzysu gospodarczego. Od 1930 r. doszło do zakłócenia relacji między ubezpieczonymi a pracującymi. Z każdym kolejnym rokiem kryzysu szybko rosła liczba ubezpieczonych oraz malała pracujących uiszczających składki (powyższą tendencję potwierdzają dane zaprezentowane w następnej tabeli). Gwałtowny wzrost liczby ubezpieczonych był następstwem [Danowska-Prokop, 2012, s. 147-152; Wanatowicz, 1995]:
– polsko-niemieckiej umowy o ubezpieczeniu społecznym z 11 czerwca 1931 r., dzięki której ponad 25 tys. osób odzyskało prawo do świadczeń lub trwania stosunku ubezpieczeniowego,
– przywrócenia przepisu o zwolnieniu bezrobotnych z opłaty uznaniówek za okres bezrobocia, stąd wszyscy bezrobotni z przedsiębiorstw brackich (prawie 75 tys. osób) uznani zostali za ubezpieczonych.
Świadczenie rentowe (bracka pensja inwalidzka) przysługiwało wówczas, gdy bracka komisja lekarska potwierdziła trwałą niezdolność do pracy zarobkowej. Jednak, gdy ubezpieczony w kasie pensyjnej dysponował prawem do renty z powszechnego ubezpieczenia emerytalnego był pozbawiany prawa do świadczenia brackiego (chyba, że przekroczył sześćdziesiąty rok życia). W przypadku śmierci uprawnionego prawo do renty przechodziło automatycznie na wdowę (renta wdowia przyznawana była niezależnie od stanu zdrowia, wieku lub sytuacji materialnej). Wdowa otrzymywała połowę świadczenia rencisty. Prawo to wygasło w przypadku ponownego zawarcia związku małżeńskiego (w ramach rekompensaty otrzymywała jednorazowe odszkodowanie w wysokości rocznej pensji wdowiej). Dzieciom (do 15 roku życia) po zmarłym renciście przysługiwało prawo do zapomogi sierocej (w przypadku braku obu rodziców) lub półsierocej (w przypadku braku jednego rodzica), wypłacanej w stałych ratach. Świadczenia dla półsieroty wynosiły ³/5 świadczenia przyznawanego pełnej sierocie [Wieniawa-Chmielewski, 1934].
TABELA 5 Przeciętne miesięczne pensje inwalidów, wdów i sierot Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach w latach 1924-1938 (w zł)
| Rok | Przeciętne pensje inwalidzkie | Przeciętne pensje wdowie | Przeciętne pensje sieroce |
|---|---|---|---|
| 1924 | 35,25 | 17,15 | 6,00 |
| 1925 | 44,16 | 19,20 | 6,10 |
| 1926 | 45,00 | 19,80 | 6,06 |
| 1927 | 51,77 | 22,35 | 6,75 |
| 1928 | 53,22 | 23,00 | 7,10 |
| 1929 | 56,53 | 25,60 | 7,80 |
| 1930 | 58,42 | 25,60 | 8,00 |
| 1931 | 61,82 | 27,95 | 8,25 |
| 1932 | 54,68 | 24,10 | 6,95 |
| 1933 | 44,23 | 20,20 | 6,85 |
| 1934 | 43,03 | 19,18 | 6,45 |
| 1935 | 42,37 | 19,38 | 6,63 |
| 1936 | 41,99 | 19,57 | 6,68 |
| 1937 | 41,68 | 19,54 | 6,64 |
| 1938 | 41,28 | 19,48 | 6,54 |
Źródło: [Sprawozdania Spółki Brackiej…, 1922-1938].
W omawianym okresie systematycznie wzrastała liczba inwalidów oraz wdów korzystających ze świadczeń brackiej kasy pensyjnej. Natomiast odwrotna tendencja występowała w przypadku sierot. Ich liczba systematycznie malała, w efekcie zmian w zapisach statutowych. Dane o wysokości miesięcznych świadczeń pensyjnych dla wyżej wymienionych grup przedstawiono w tabeli 5.
Wysokość wypłacanych świadczeń przez brackie kasy pensyjne zależała od kilku czynników, w tym: kategorii inwalidztwa, długości okresu składkowego oraz wysokości uiszczanych składek. W przypadku świadczeń sierocych ich wysokość uzależniona była od wysokości renty inwalidzkiej. Natomiast w latach kryzysu wysokość tego świadczenia powiązano z bieżącą koniunkturą.
W Pszczyńskim Bractwie Górniczym wymiar świadczeń sierocych był korzystniejszy i wynosił odpowiednio: 22 zł dla pełnej sieroty i 11 zł dla półsieroty miesięcznie. Sieroty dysponowały także prawem do łączenia tego świadczenia ze świadczeniami z ubezpieczenia wypadkowego, co dodatkowo powiększało ich dochody [Wanatowicz, 1971].
Z punktu widzenia rencistów i ich dochodów istotne były koszty utrzymania, gdyż tylko poprzez określenie stosunku renty brackiej do kosztów utrzymania i do przeciętnej płacy górników można było określić realną wartość inwalidzkiego świadczenia rentowego. Z porównania kosztów utrzymania ze świadczeniami brackimi wynika, że w latach 20. koszty utrzymania rosły szybciej aniżeli świadczenia brackie (w latach 1924-1927 koszty utrzymania wzrosły o 73,69% a renta inwalidzka tylko o 15%). Relacja ta uległa pogorszeniu w pierwszej połowie lat 30. Tempo spadku przeciętnego świadczenia rentowego było porównywalne z tempem spadku ogólnych kosztów utrzymania. W latach 1930-1936 renty inwalidzkie spadły o 25,8%, a ogólne koszty utrzymania o 24,3%. Świadczenia wypłacane przez brackie kasy pensyjne kształtowały się na poziomie minimum kosztów utrzymania. Dochody pensjonistów nie przekraczały nawet 50% miesięcznych dochodów zatrudnionych górników. Szczegółowe dane o dochodach czynnych oraz biernych członków kas pensyjnej prezentuje tabela 6.
TABELA 6 Przeciętny miesięczny dochód górnika oraz przeciętna miesięczna pensja inwalidów w latach 1924-1938 (w zł)
| Rok | Przeciętny dochód w górnictwie | Przeciętna pensja inwa- lidzka | Rok | Przeciętny dochód w górnictwie |
|---|---|---|---|---|
| 1924 | 136,64 | 32,25 | 1932 | 168,04 |
| 1925 | 107,52 | 44,16 | 1933 | 166,68 |
| 1926 | 147,32 | 45,00 | 1934 | 163,72 |
| 1927 | 173,68 | 51,77 | 1935 | 160,28 |
| 1928 | 194,24 | 53,22 | 1936 | 162,24 |
| 1929 | 221,08 | 56,53 | 1937 | 185,76 |
| 1930 | 201,00 | 58,42 | 1938 | 216,48 |
| 1931 | 179,04 | 61,82 | | |
Źródło: [Mały Rocznik…, 1933-1939, tabela 62; Sprawozdania Spółki Brackiej…,1924-1938].
W latach 20. XX w., tj. na przestrzeni lat 1924-1929, systematycznie wzrastały dochody czynnych oraz biernych członków brackich kas pensyjnych. Sytuacja ulegała pogorszeniu w pierwszej połowie lat 30. Załamaniu koniunktury towarzyszył wzrost bezrobocia wśród górników oraz spadek ich dochodów miesięcznych, co niekorzystnie wpływało na finanse brackich kas pensyjnych. Spadek dochodów czynnych członków kas pensyjnych trwał do 1936 r., a pensjonistów aż do końca omawianego okresu.
Jak już wcześniej napisano, stan koniunktury decydował nie tylko o liczebności brackich kas pensyjnych, ale także o ich dochodach i kondycji finansowej – tabela 7.
TABELA 7 Dochody i wydatki kasy pensyjnej Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach w latach 1924-1938 (w zł)
| Rok | Dochody | Wydatki |
|---|---|---|
| 1924 | 15 328 906 | 6 725 169 |
| 1925 | 14 720 057 | 14 722 941 |
| 1926 | 14 177 383 | 16 796 094 |
| 1927 | 18 234 426 | 19 624 997 |
| 1928 | 21 175 386 | 20 671 181 |
| 1929 | 27 070 470 | 23 343 133 |
| 1930 | 26 211 414 | 24 960 164 |
| 1931 | 24 992 477 | 26 442 195 |
| 1932 | 22 406 48 | 24 434 218 |
| 1933 | 18 901 453 | 20 657 930 |
| 1934 | 20 704 408 | 23 180 397 |
| 1935 | 20 957 864 | 23 991 678 |
| 1936 | 22 685 855 | 23 908 508 |
| 1937 | 21 602 262 | 24 550 097 |
Źródło: [Sprawozdania Spółki Brackiej…, 1922-1938].
W latach 1924-1938 roczne budżety kasy pensyjnej Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach aż dziesięciokrotnie wykazywały niedobór, a jedynie pięciokrotnie nadwyżkę. Największy niedobór odnotowano w 1935 r., przekroczył on wówczas kwotę 3 mln zł, tj. 12,6% ogółu wydatków (trudna sytuacja finansowa kasy pensyjnej zmusiła skarb państwa do udzielenia jednorazowej subwencji na pokrycie bieżącego niedoboru). Niedobór próbowano pokryć przy pomocy środków własnych oraz kredytów bankowych, ale nie udało się [Woźniczka, 1956, s. 353-354]. Wzrost wydatków na świadczenia był efektem wzrostu liczby pensjonistów: inwalidów i wdów. Z danych zaprezentowanych w tabeli 7 wynika, że w omawianym okresie niekorzystnie zmienił się stosunek pensjonistów do członków czynnych, co pozostawało w ścisłym związku z poziomem zatrudnienia w przemyśle węglowym. Zwalniani starsi górnicy, po ukończeniu 60. roku życia i potwierdzeniu niezdolności do pracy zarobkowej, otrzymywali prawo do świadczeń emerytalno-rentowych.
Warto zaznaczyć, że świadczenia pensyjne, wypłacane przez brackie kasy pensyjne, były wyższe od podobnych świadczeń oferowanych przez powszechny system emerytalny. Pełne brackie świadczenie emerytalne w latach 1924-1938 wahało się w przedziale od 40 do 60 zł miesięcznie. W tym samym czasie robotnicy objęci powszechnym ubezpieczeniem emerytalnym w województwie śląskim otrzymywali maksymalnie świadczenia w wysokości 40 zł miesięcznie [Wieniawa-Chmielewski, 1934, s. 532-536; Wanatowicz, 1995, s. 133].
Górnośląscy górnicy korzystali z przywileju łączenia świadczeń brackich ze świadczeniami powszechnego ubezpieczenia emerytalnego (korzyści te ujawniały się po 60. roku życia). Na przestrzeni lat 1929-1938 liczba inwalidów łączących świadczenia pochodzące z obu źródeł zwiększyła się z 60% do 67% [Spółka Bracka…, nr 184]. Dzięki temu przywilejowi sytuacja materialna brackich pensjonistów i ich rodzin była korzystniejsza, a to z kolei przekładało się na popularność ubezpieczeń brackich.
3. Stosunek ubezpieczonych górników do świadczeń oferowanych przez kasy pensyjne
Górnośląscy górnicy, doceniając korzyści płynące z posiadania dodatkowego ubezpieczenia, akceptowali konieczność uiszczania dodatkowej składki na rzecz brackiej kasy pensyjnej. Na stosunek górników do ubezpieczeń pensyjnych wpływał bieżący stan koniunktury, gdyż decydował on o kondycji finansowej przedsiębiorstw górniczych i ogólnie o sytuacji na rynku pracy. W okresie dobrej koniunktury górnicy i przedsiębiorcy bez zastrzeżeń uiszczali składki i akceptowali wysokość świadczeń oferowanych przez brackie kasy pensyjne. Natomiast w okresie pogorszenia koniunktury górnicy, a zwłaszcza przedsiębiorcy, krytycznie odnosili się do wysokości nakładanych składek oraz wypłacanych świadczeń.
Wielki kryzys gospodarczy lat 30. przyczynił się do pogorszenia kondycji finansowej bractw oraz do zaostrzenia sprzeczności między czynnymi i biernymi członkami. Czynni członkowie wymuszali na władzach brackich uruchamianie programów naprawczych, które jednocześnie zakładały obniżkę wypłacanych świadczeń (zwłaszcza inwalidzkich) oraz uiszczanych składek.
Postulaty czynnych członków prowadziły do konfliktu interesów. Przedstawiciele inwalidów, wdów oraz sierot odrzucali programy oszczędnościowe i domagali się przywrócenia korzystniejszych rozwiązań. Roszczeniowa postawa biernych członków rodziła sprzeciw nie tylko władz brackich, ale także czynnych członków oraz przedsiębiorców górniczych, którzy otwarcie opowiadali się za dostosowaniem wysokości oferowanych świadczeń do stanu koniunktury.
Konflikt interesów nie marginalizował pozytywnych efektów ich funkcjonowania. Na szczególne uwypuklenie zasługują trzy pozytywne efekty:
– minimalizacja ryzyka wystąpienia konfliktów społecznych w górnośląskim przemyśle węglowym, co powiązane było z ochroną istniejących stosunków narodowościowo-własnościowych,
– gwarancja otrzymania dochodów przez członków w chwili niezdolności do pracy zawodowej bez względu na wiek,
– gwarancja pomocy medycznej dla rodzin członków brackich kas pensyjnych.
Plusy górniczych ubezpieczeń brackich dominowały więc nad ich niedociągnięciami. Ponadto plusy ubezpieczenia brackiego decydowały o niechętnym stosunku górników do rządowych wizji scentralizowania systemu ubezpieczeń.
4. Podsumowanie
Funkcjonowanie brackich ubezpieczeń górniczych w okresie międzywojennym było ściśle powiązane z tempem życia gospodarczego. Każdorazowa zmiana w koniunkturze odbijała się na sytuacji finansowej instytucji brackich, co z kolei rzutowało na świadczenia oferowane przez brackie kasy pensyjne i brackie kasy chorych. W latach dobrej koniunktury i poprawy sytuacji na rynku pracy rosły dochody tych instytucji, a ich władze chętnie podwyższały wypłacane świadczenia.
Brackie kasy pensyjne oferowały świadczenia dostosowane do warunków pracy oraz potrzeb górników. Górnicze ubezpieczenia pensyjne zapewniały dodatkowe świadczenia emerytalno-rentowe dla górników i ich rodzin. Dodatkowe dochody podwyższały jakość życia górnośląskiej ludności i decydowały o pozytywnym obrazie tego regionu.
Instytucje brackie odgrywały istotną rolę w życiu publicznym polskiego Górnego Śląska, bowiem chętnie wspierały działalność organizacji charytatywnych i oświatowych, w tym: bezpłatne leczenie bezrobotnych w ramach Biura Opieki Lekarskiej dla Bezrobotnych, współfinansowanie akcji letniego wypoczynku dzieci i młodzieży pochodzącej z tego regionu, pomoc medyczna dla chorych na gruźlicę.
Literatura
Biały F., 1967, Związek Przemysłowców Górniczo-Hutniczych 1914-1932, Zakład Narodowy im Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków.
Ciągwa J., 1979, Wpływ centralnych organów Drugiej Rzeczypospolitej na ustawodawstwo śląskie w latach 1922-1939, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice.
Ciągwa J., 2005, Regulacja prawna interpelacji poselskich w Sejmie Śląskim w latach 19221929, „Miscellanea Iuridica", t. 7, s. 45-48.
Danowska-Prokop B., 2012, Sytuacja gospodarcza i społeczna na Górnym Śląsku w okresie międzywojennym i jej wpływ na ubezpieczenia brackie, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice.
Drozdowski M., 1938, Zagadnienia gospodarcze w Konwencji Genewskiej (1922-1937), „Śląskie Wiadomości Gospodarcze", nr 9, s. 209-210.
Falęcki T., 1967, Niemieckie i polskie partie polityczne wobec wygaśnięcia konwencji genewskiej w 1937 roku, „Zaranie Śląskie", z. 4, s. 683-697.
Gruber H., 1928, Ubezpieczenia robotników na Górnym Śląsku, „Przegląd Gospodarczy", nr 1, s. 21-24.
Jastrzębowski M., 1923, Zabezpieczenie na wypadek bezrobocia, „Przegląd Gospodarczy", nr 14, s. 511-516.
Jońca K., 1966, Polityka socjalna Niemiec w przemyśle ciężkim Górnego Śląska 1871-1914, Instytut Śląski, Katowice.
Kozłowski W., 1923, Ubezpieczenia w Polsce, „Przegląd Gospodarczy", nr 2, s. 8.
Mały Rocznik Statystyczny, 1933-1939, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa,
Mamrotowa M., 1933, Robotnicze kasy emerytalne na Górnym Śląsku a kryzys w hutnictwie „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych", nr 12, s. 644-647
Marcoń W., 2009, Autonomia Śląska 1922-1939, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Popiołek F., 1946, Opieka społeczna w przemyśle hutniczo-górniczym na ziemiach polskich, Instytut Śląski, Cieszyn.
Spółka Bracka w Tarnowskich Górach, Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice, nr 184.
Sprawozdania Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach, 1922-1938.
Szczęśniak M., 2003, Zarys dziejów ubezpieczeń na ziemiach polskich, Wyższa Szkoła Ubezpieczeń i Bankowości, Warszawa.
Ustawa Konstytucyjna z dnia 15 lipca 1920 r. zawierająca statut organiczny Województwa Śląskiego, Dz.U. RP nr 73, poz. 497.
Wanatowicz M., 1971, Pszczyńskie Bractwo Górnicze w okresie międzywojennym, „Studia i materiały z dziejów Śląska", t. 9.
Wanatowicz M., 1973, Ubezpieczenia brackie na Górnym Śląsku w latach 1922-1939, PWN, Warszawa-Kraków.
Wanatowicz M., 1995, Ubezpieczenia brackie na historycznym obszarze Górnego Śląska, [w]: Górny Śląsk – dzieje medycyny i farmacji, problemy dokumentacji i metodologii badań, Dyba M. (red.), PMG Sp. z o.o. w Katowicach, Katowice.
Wieniawa-Chmielewski C., 1934, Górnicze ubezpieczenie pensyjne na Śląsku, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych", nr 9, s. 532-536.
Woźniczka F., 1956, Minęło sto lat od czasu założenia byłej Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach, „Przegląd Ubezpieczeń Społecznych", nr 12, s. 353-355. | <urn:uuid:815da133-34c5-4f03-9569-853a0dd1a6b0> | finepdfs | 3.611328 | CC-MAIN-2020-40 | http://optimum.uwb.edu.pl/index.php/osj/article/download/190/201/ | 2020-09-26T14:16:59+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400244231.61/warc/CC-MAIN-20200926134026-20200926164026-00056.warc.gz | 90,623,837 | 0.999135 | 0.999853 | 0.999853 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2330,
5490,
7878,
9725,
11450,
14525,
16893,
19301,
21704,
24040,
26747,
29164,
31382
] | 1 | 0 |
Idealne rozwiązanie...
Isosol®
Preparat wzbogacony zrównoważoną formułą niezbędnych elektrolitów
ISOSOL®
Roztwór soli fizjologicznej
Sterylny, buforowany, izotoniczny roztwór bez konserwantów do przemywania wszystkich typów soczewek kontaktowych: miękkich, sztywnych (RGP) i hybrydowych oraz zakładania soczewek skleralnych.
W odróżnieniu od innych roztworów soli fizjologicznej zawierających jedynie sól sodową, ISOSOL® jest wzbogacony niezbędnymi elektrolitami zwiększającymi kompatybilność preparatu z powierzchnią oka:
- Na⁺
- K⁺
- Ca⁺⁺
- Mg⁺⁺
zawiera elektrolity
pH i osmolarność identyczne z naturalnymi łzami¹
ISOSOL® idealnie nadaje się do:
Przemywania soczewek kontaktowych wszystkich typów i protez oka
Przemywanie soczewek kontaktowych roztworem soli fizjologicznej bez konserwantów po dezynfekcji usuwa substancje chemiczne, które mogą wywoływać podrażnienia oczu.²,³
Aplikacja soczewek ortokeratologicznych
Stosowanie soczewek ortokorekcyjnych łącznie z płynami zawierającymi konserwanty lub z niektórymi substancjami zwilżającymi może prowadzić do powstania obrzęku rogówki. ISOSOL nie zawiera konserwantów i jest wzbogacony elektrolitami wspomagającymi film łzowy. Dlatego jest idealnym rozwiązaniem dla użytkowników soczewek ortokorekcyjnych.
Napełnianie soczewek skleralnych przed założeniem
Skleralne soczewki kontaktowe wymagają stosowania roztworu o fizjologicznym składzie niezawierającego substancji toksycznych, zapewniającego komfort i kompatybilność.⁴,⁵,⁶
Przemywanie oka
Usunięcie alergenów i zanieczyszczeń z zewnętrznej powierzchni oka zapewnia utrzymanie higieny i zdrowia oczu, przywracając jednocześnie fizjologiczny poziom pH i osmolarność. Preparat można stosować do przemywania oraz przeplukiwania powierzchni oka i worka spojówkowego po zastosowaniu barwników diagnostycznych lub w ramach pierwszej pomocy po kontakcie oka z substancją żrącą.⁷
ISOSOL®
Roztwór soli fizjologicznej zawierający elektrolity
Nie zawiera konserwantów.
30 fiolek jednorazowego użytku o pojemności 5 ml.
Zużyć preparat bezpośrednio po otwarciu.
Preparat nie może zastępować dezynfekcji soczewek.
Nie używać do przechowywania soczewek kontaktowych.
Źródła
1. Stahl U, Wilcox M, Stapleton F. Osmolality and tear film dynamics. *Clin Exp Optom*. 2012 Jan;95(1):3-11. doi: 10.1111/j.1444-0938.2011.00634.x. Epub 2011 Oct 25. Review.
2. Choy CK, Cho P, Boost MV. Cytotoxicity and effects on metabolism of contact lens disinfectants on human corneal epithelium cells. *Clin Exp Optom*. 2012 Mar;95(2):198-206. doi: 10.1111/j.1444-0938.2011.00687.x. Epub 2012 Jan 11.
3. Osborn KL, Hettler D. A survey of recommendations on the care of ocular prostheses. *Ophthalmic. 2010 May;81(3):142-5. doi: 10.1016/j.joptm.2009.11.003.*
4. S. J. Gromacki, OD, MS. From non-preserved saline solutions to eliminating bubbles before insertion, gas-permeable lenses have their own rules for successful wear. *A How-to guide: Scleral GP Lens Care*.
5. Patrick J. Caroline, Faao, & Mark P. André. Faao Preservative Toxicity While Using Scleral Lenses. *Contact Lens Spectrum*, 2014 November;29:56.
6. Woodward AM, Senchyna M, Argiolas R. Differential contribution of hypertonic electrolytes to corneal epithelial dysfunction. *Exp Eye Res.* 2012 Jul;100:98-100. doi: 10.1016/j.exer.2012.04.014. Epub 2012 Apr 30.
7. Zepeda-Romero LC, Ospina-Miranda AA, Lizarraga-Barrón DS, Guiterrez-Camarena O, Mont-Anguiano A, Gutierrez-Padilla JA. Discrepancy of prematurity findings identified with fluorescein angiography. *Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol.* 2013 Sep;251(9):2093-7. doi: 10.1007/s00417-013-2321-8. Epub 2013 Apr 2.
VitaResearch
Via Variante di Cancelliera, 4
00072 Ariccia (Rome) - Italy
Tel: + 39 06934980
Fax: +39 069345037
firstname.lastname@example.org
www.vitarsearch.com | bd797282-d993-46a5-af0a-071f05802b4c | finepdfs | 1.075195 | CC-MAIN-2021-04 | http://soczewki-24.home.pl/instrukcje/isosol.pdf | 2021-01-21T15:16:32+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-04/segments/1610703524858.74/warc/CC-MAIN-20210121132407-20210121162407-00555.warc.gz | 90,885,612 | 0.868675 | 0.998328 | 0.998328 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
98,
553,
1890,
3786
] | 1 | 0 |
Ks. Wojciech Kućko, Katecheza IV / 2019
Cierpliwość wynikiem współpracy z łaską Ducha Świętego (streszczenie).
I. Z życia wzięte, czyli cierpliwość kamieniarza:
Są takie dni, kiedy wydaje się, że nic nie wychodzi. Włożyliśmy tyle trudu w nasze działanie, a efektów nie widać. Warto wtedy popatrzeć na kamieniarza, który wali młotem w swój kamień, choćby i ze sto razy, a na skalnym bloku nie widać nawet rysy. A jednak za sto pierwszym uderzeniem bryła zawsze pęka na dwoje; ja zaś wiem, że nie stało się to od ostatniego uderzenia, ale od tych wszystkich poprzednich (P. D'Aubrigy).
II. Cierpliwość człowieka - odbiciem i owocem Bożej cierpliwości:
1. Cierpliwość w Biblii:
a) Przymiot Boga. Pismo Święte podkreśla np. odwlekanie przez Boga kary względem niewiernych ludzi (por. Rz 2, 4). Czas przed przyjściem Chrystusa św. Paweł określa jako czas cierpliwości Bożej (por. Rz 3, 25-26), która nie jest Jego słabością, ale wyrazem Jego miłosierdzia.
b) Postawa człowieka. Stary Testament – ukazuje przykłady ludzi cierpliwych, wytrwałych w znoszeniu przeciwności: Abraham (por. Rdz 18, 27), Mojżesz (por. Lb 12, 3), a nade wszystko Hiob. Nowy Testament lokuje cierpliwość wśród cnót, a także owoców Ducha Świętego (por. Ga 5, 22-23).
c) Terminologia. W Piśmie Świętym, greckie słowo makrothymia (gr.) – oznacza cierpliwość, stałość w znoszeniu przeciwności. Ta cnota koresponduje z życzliwością, przychylnością chrestótes (gr.). Jest to aktywne działanie na rzecz bliźniego. Innym terminem jest słowo hypomone (gr.), odnoszące się do postawy waleczności, uporu. Dotyczy ona zwłaszcza wytrwałości w obliczu powtórnego przyjścia Chrystusa. Natomiast św. Jakub opisuje tę cnotę jako wytrwałość, odporność oraz znoszenie rozmaitych przeciwności (por. Jk 1, 2-12). Cierpliwość rodzi się z wiary i winna prowadzić do doskonałego wypełniania czynów (por. Jk 1, 4), i jest przewodniczką ku pełni doskonałości chrześcijańskiej.
2. Cierpliwość cnotą. Dzięki niej człowiek może znosić różne przykre doświadczenia ze strony innych, bez pozwolenia sobie nawet na myślenie o jakieś formie zemsty. Św. Paweł przypomina: „Miłość cierpliwa jest" (1 Kor 13, 4). Jak uczy Słownik języka polskiego, cierpliwość to „cecha kogoś, kto spokojnie i przez długi czas potrafi znosić przykrości lub monotonię sytuacji, w której się znajduje". Dlatego często w potocznym języku mówimy, że ktoś uzbraja się w cierpliwość albo ma anielską cierpliwość.
3. Cierpliwość owocem Ducha Świętego. Potrzebę cierpliwości człowiek dostrzega także w budowaniu relacji z innymi. Z jednej strony pragnienie cierpliwości przychodzi wówczas, gdy nawiedzają nas zranienia, cierpienia, które niszczą, a nawet rujnują nasze życie fizyczne, duchowe, moralne czy psychiczne. Z drugiej strony konfrontujemy tę potrzebę cierpliwości w sytuacjach krytycznych relacji z innymi, kiedy górę bierze gniew, złość, zniechęcenie, frustracja brakiem osiągnięcia zamierzonego celu, gdy nie udaje się doprowadzić innych do oczekiwanego rezultatu.
4. Cierpliwość jest możliwa do osiągnięcia:
a) Należy mieć w życiu określone, jasne cele. Chrystus Pan przypomina: „Przez swoją wytrwałość ocalicie wasze życie" (Mt 21, 19). Niezawodnym sposobem osiągnięcia cierpliwości jest odkrycie i skuteczne wypełnianie własnego powołania życiowego. Przykładem takiego podejścia do kwestii realizacji powołania życiowego był niewątpliwie św. Stanisław Kostka (1550-1568), patron Polski, opiekun dzieci i młodzieży.
b) Cierpliwość kształtuje się w znoszeniu przeciwności życia. Na tym polega realizm chrześcijaństwa, które nie ukrywa trudów codzienności, ale pokazuje, że zmierzenie się z nimi prowadzi do zwycięstwa. Biblijna postać Hioba
Ks. Wojciech Kućko, Katecheza IV / 2019
Cierpliwość wynikiem współpracy z łaską Ducha Świętego
(streszczenie).
prowadzi każdego wierzącego śladami cierpliwości w stosunku do Boga, do człowieka i do losu, który przynosi zmienne koleje życia.
c) Cierpliwość to taka droga, która prowadzi do rozróżniania tego, co istotne w życiu. Nie da się podejmować
wszystkich wydarzeń codzienności z taką samą intensywnością emocji i zaangażowania, konieczne jest odróżnianie błahostek od rzeczy poważnych. Przed wiekami Marek Aureliusz (121-180), rzymski cesarz, pisarz i filozof, zapisał
słowa: „Boże, daj mi cierpliwość, bym pogodził się z tym, czego zmienić nie jestem w stanie. Daj mi siłę, bym zmieniał to, co zmienić mogę. I daj mi mądrość, bym odróżnił jedno od drugiego.
III. Wnioski i nasze zadania:
1. Starajmy się dostrzegać rozmaite sytuacje życia codziennego, w których można uczyć się cierpliwości np.: na czerwonym świetle na skrzyżowaniu, w kolejce do lekarza, w oczekiwaniu na sakrament pokuty... Już samo zdanie sobie sprawy z potrzeby cierpliwości w tych sprawach może pomagać w jej praktykowaniu. Niewątpliwie właściwe jest wzywanie pomocy Ducha Świętego w sytuacjach, w których potrzeba cierpliwości.
2. Cierpliwość powiązana jest ze wstydliwością, która ma strzec tajemnicy osób i ich życia, ich intymności.
Ćwiczenie cierpliwości może się zatem dokonywać także w życiu narzeczeńskim, małżeńskim, we właściwym pojmowaniu sfery seksualności, która wzywa chrześcijanina do poskramiania pożądliwości ciała i oczu.
3. Należy budować w sobie postawę dyspozycyjności wobec Boga, mimo rozmaitych trudności. Katechizm uczy, że jedną z konsekwencji wiary w Boga jest okazywanie Mu zaufania we wszystkich przeciwnościach, co wyraża głęboka modlitwa św. Teresy do Jezusa: „Niech nic cię nie niepokoi, / niech nic cię nie przeraża. / Wszystko mija, / Bóg się nie zmienia. / Cierpliwość osiąga wszystko. / Temu, kto ma Boga, / Nie brakuje niczego. / Bóg sam wystarcza".
4. Cierpliwość jest ważną cnotą w każdym związku małżeńskim przeżywającym jakiś kryzys. „Szczera miłość małżeńska, pokorna i cierpliwa praktyka cnót rodzinnych oraz wytrwała modlitwa są pomocą.
5.
Taka sama postawa winna kierować relacjami rodzinnymi, między młodymi a starszymi, między dziećmi a rodzicami oraz między wnukami a dziadkami: „Z całą pokorą i cichością, z cierpliwością, znoście siebie
nawzajem w miłości" (Ef 4, 2).
6. Jednym z uczynków miłosierdzia co do duszy jest cierpliwe znoszenie krzywd. Jeśli jest ono połączone z wzbudzaniem intencji ofiarowywania ich Bogu, może być praktyczną lekcją cierpliwości.
7.
Lekcją cierpliwości jest również odmawianie modlitwy Ojcze nasz, która wyraża westchnienie obecnego czasu, będącego niepewnym i cierpliwym oczekiwaniem nowego nieba i nowej ziemi. Dlatego codzienna Eucharystia
i odmawianie podczas niej modlitwy Pańskiej mogą być wyrażeniem oczekiwania przybycia Pana „aż przyjdzie"
(1 Kor 11, 26).
Króluj nam Chryste! - ks. Roman | <urn:uuid:704b4265-be68-44d4-afcc-50ae46f57f9d> | finepdfs | 2.072266 | CC-MAIN-2024-22 | http://poznan.ak.org.pl/wp-content/uploads/2019/03/AK_Katecheza_2019_04_Currenda.pdf | 2024-05-18T23:41:28+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-22/segments/1715971057516.1/warc/CC-MAIN-20240518214304-20240519004304-00186.warc.gz | 23,480,791 | 0.999842 | 0.999844 | 0.999844 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3668,
6644
] | 1 | 0 |
DERMATOLOGIA (PAM)
Tematy egzaminacyjne
Szczecin 2005
1. Anatomia, fizjologia i immunologia skóry.
Skóra składa się z:
- powłoki właściwej, czyli skóry
- przydatków: gruczoły skórne, włosy, paznokcie.
- naczyń krwionośnych i chłonnych oraz zakończeń nerwowych.
Dzięki swej znaczonej powierzchni, wysokiemu stopniu zróżnicowania anatomicznego oraz swoistości czynności biologicznych skóra jest narządem bezwzględnie niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu jako całości. W okolicach naturalnych otworów ciała skóra przechodzi w błonę śluzową odpowiednich układów (pokarmowy, oddechowy, moczowy, narządy płciowe).
Funkcje skóry
Skóra bierze udział w:
- percepcji bodźców - receptory w skórze i naskórku, włókienka nerwowe
- termoregulacji ustroju - powierzchowne sploty naczyniowe, głównie żylny, biernie - owłosienie, gruczoły potowe
- Rozszerzenie i zwężenie naczyń pod wpływem bodźców cieplnych dotyczy powierzchniowych naczyń skóry i ma charakter odruchowy; ie wpływa ono na stan czynnościowy głębokich naczyń skory.
- ochronie mechanicznej - osłona przed otarciami - warstwa rogowa naskórka, włókna skóry
amortyzacja sił działających od zewnątrz - włókna kolagenowe i sprężyste, podściółka tłuszczowa
- ochronie chemicznej - gruczoły łojowe, płaszcz kwasowy i lipidowych powierzchni keratyna
Zmieszany z potem łoj tworzy na powierzchni ciała cienką warstwę emulsji olejowo-wodnej, chroniącej skórę przed szkodliwym działaniem czynników chemicznych, nadaje skórze pewien stan natłuszczenia przez co przeciwdziała wysychaniu skóry i jej pękaniu. Natłuszczanie skóry chroni ją od pewnego stopnia przed uszkodzeniem mechanicznym. Kwaśne oddziaływanie łoju jest czynnikiem przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym.
- melanogenezie - wytwarzanie melaniny
- resorpcji - ograniczone i kontrolowane wchłanianie niektórych związków chemicznych jak np. witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D i K) oraz niektóre hormony stosowane w celach leczniczych
- gospodarce tłuszczowej - magazynowanie tłuszczu w tkance podskórnej
- gospodarce wodno-mineralnej - gruczoły potowe, podścielisko tkanki łącznej
- gospodarce witaminowej - wytwarzanie witaminy D3 działającej przeciw krzywiczo
- wydzielaniu dokrewnym - komórki tuczne (heparyna, histamina)
Inne cechy skóry
Skóra u dorosłego człowieka waży od 3,5 do 4,5 kg, co wynosi około 6% masy ciała. W okresie rozwojowym masa skóry zwiększając się pozostaje zawsze w prostym stosunku do ogólnej masy ciała. Powierzchnia skóry u dorosłego człowieka nie przekracza dwóch metrów kwadratowych, grubość zaś zależnie od okolicy ciała wynosi od 0,5 do 4 mm. Najbardziej zmienia się grubość naskórka, który pod wpływem powtarzających się i długo trwających bodźców mechanicznych może grubieć bardzo znacznie zwłaszcza w obrębie dłoni i podeszew. Również znacznym wahaniom ulega grubość podściółki tłuszczowej. Najcieńszą skórę spotykamy na powiekach, napletku i żołądzie pracia. Dzieci, kobiety i ludzie starzy mają skórę cieńszą.
Przesuwalność
Zespolenie skóry z tkankami głębiej położonymi jest mniej lub więcej ścisłe i decyduje o jej
przesuwalności w stosunku do podłoża. W niektórych okolicach, np. w obrębie dłoni i podeszew, skóra jest ściśle zespolona z powięzią przez mocno rozwinięte peczki łącznotkankowe i bardzo nieznacznie przesuwalna. Odwrotnie, na grzbiecie rąk skóra jest w znacznym stopniu przesuwalna i daje się ująć w wysoki fałd.
**Napięcie skóry**
W stanie fizjologicznym skóra jest do pewnego stopnia rozciągnięta na powierzchni ciała. Ta zdolność do rozciągania się jest miarą jej jędrności i napięcia. Napięcie skóry u dzieci jest większe niż u osób starszych. Ta właściwość skóry jest uzależniona od obfitości i zdolności kurczenia się włókien sprężystych, w mniejszy, stopniu od włókien kolagenowych.
**Dermatomy**
Są to sąsiadujące z sobą segmenty skóry zaopatrywane przez poszczególne gałęzie obwodowych nerwów czuciowych. Istnieje zgodność poglądów, że poszczególne dermatomy zachodzą na siebie w różny sposób w zależności od tego, jaką czynność skóry się bada (czuciuwa, unerwienie autonomiczne, wydzielanie potu). Dermatomy mają pewne znaczenie kliniczne, gdyż nierzadko stwierdza się w obrębie skóry rozwój wykwitów chorobowych, które topograficznie odpowiadają poszczególnym dermatomom.
**Budowa skóry:**
1 - mięsień przywłosowy, 2 - włos, 3 - gruczoł łojowy, 4 - gruczoł potowy ekranowy, 5 - gruczoł potowy apokrynowy, 6 - splot naczyniowy powierzchowny, 7 - splot naczyniowy głęboki, 8 - zraziki tkanki tłuszczowej
**Skóra ma budowę warstwową. W jej skład wchodzą:**
- naskórek
- skóra właściwa
- tkanka podskórna
**Naskórek (epidermis)**
**Warstwa podstawna (stratum basale)**
Jeden rząd walcowatych komórek ściśle przylegających do siebie ulożonych na błonie podstawnej. Komórki mają duże owalne jądra komórkowe. W obrębie tej warstwy widoczne są liczne podziały komórkowe, a także znajdują się melanocyty, komórki Langerhansa, komórki
komórkowych i rozpoczyna się proces keratynizacji.
**Warstwa ziarnista (stratum granulosum)**
Kilka rzędów wrzecionowatych komórek. Komórki zawierają liczne ziarna keratohialiny.
**Strefa (zona) pośrednia (jasna) — stratum intermedium**
Wąskie pasmo leżące ponad warstwą ziarnistą. Ma ona duże znaczenie w zaburzeniach rogowacenia. Nie występuje we wszystkich okolicach ciała.
**Warstwa rogowa (Stratum corneum)**
Płaskie ściśle do siebie przylegające komórki dachówkowato ułożone, w górnej części komórki są luźniej ułożone i ulegają złuższeniu. Cecha charakterystyczna keratynocytów - brak lub szczątkowe jadro komórkowe.
**Proces dojrzewania keratynocytów**
Przekształcanie się keratynocytów (keratynizacja) obejmuje kilka jednocześnie zachodzących procesów dotyczących: desmosomów
- białek śródkomórkowych (keratyny)
- tworzenia otoczki rogowej
Przekształcenie i złuższenie keratynocytów jest procesem apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci komórki. Apoptoza rozpoczyna się już w warstwie kolczystej - zmianami struktury jądra komórkowego i rozpadem DNA, oraz rozpadem niektórych organelli komórkowych.
**Desmosomy**
Desmosomy są strukturami łączącymi komórki naskórka ze sobą. Wyróżnia się część wewnątrzkomórkową i zewnątrzkomórkową. Liczba desmosomów w warstwie podstawnej jest niewielka wzrasta w miarę dojrzewania komórek naskórka i ponownie zmniejsza się w warstwie rogowej.
Desmosomy są strukturami symetrycznymi - łączącymi dwie sąsiednie struktury. Hemidesmosomy łączą komórki warstwy podstawnej z błoną podstawną. (Od strony błony podstawnej hemidesmosomy łączą się z włóknami kolagenowymi - włóknami kotwiczącymi)
Dojrzewanie keratynocytów polega m.in. na przekształcaniu się struktur łączących komórki, w tym również desmosomów (zmiany struktury i jakości kadheryn, oraz desmoglein i desmokolin tworzących desmosomy)
**Otoczka rogowa**
Otoczka rogowa jest nierozpuszczalną błonę komórkową (białkowo-lipidową). Prekursorami tej błony plazmatycznej są inwolukryna, lorykryna i kornifina (pojawiające się w powierzchniowych częściach warstwy kolczystej lub w warstwie ziarnistej)
Czas przejścia ("TOT- turnover time") - czas potrzebny do przejścia komórki z warstwy podstawnej do jej przekształcenia i zluszczenia. Fizjologicznie ok. 26-28 dni. W obrębie błon śluzowych jest znacznie krótszy - 5 dni, co warunkuje szybkie gojenie się ran. Dzienna ilość zluszczonego naskórka wynosi 6 - 14g, rozległe patologiczne zatłuszczanie może spowodować zubożenie ustroju w białko.
- **ortokeratoza** - prawidłowe rogowacenie i zluszczenie komórek.
- **hyperkeratoza** - nadmierne rogowacenie prawidłowe przekształcanie komórek.
- **parakeratoza** - nieprawidłowe przekształcanie, skrócenie (tot do 4-5 dni) pominięcie warstwy ziarnistej, komórki warstwy rogowej zawierają przetrwałe jądra komórkowe.
- **dyskeratoza** - nieprawidłowe rogowacenie często pojedynczych komórek. Komórki rogowiącą już w warstwie kolczystej, lub przechodzą w inne z pominięciem postaci pośrednich.
**Błona podstawna**
**Błona podstawna utworzona jest z czterech warstw:**
- dolnej powierzchni keratynocytów warstwy podstawnej (hemidesnosomy)
- blaszki jasnej (lamina lucida)
- blaszki ciemnej (lamina densa)
- strefy pod blaszką ciemną
Pierwsza warstwa to głównie półdesmosomy (hemidesmosomy). Odpowiednikiem półdesmosomów w błonie dolnych warstwach błony podstawnej są włókna kotwiczające (spirale Eksajmera) zbudowane głównie z kolagenu VII. Błonę podstawną budują różne typy laminin, kolagenu i nidogen.
**Skóra właściwa (corium, dermis)**
W skórze właściwej wyróżnia się dwie warstwy
- brodawkową
- siateczkową
Zbudowana jest z włókien tkanki łącznej, zawiera komórki łącznotkankowe, naczynia krwionośne, zakonczenia nerwowe i przydatki skóry. Granica skórno-naskórkowa ma przebieg falisty. Wyniosłości skóry między splotami naskórkowymi noszą nazwę brodawek (papillae).
Warstwa brodawkowata kończy się na granicy przejścia powierzchownego i głębokiego splotu naczyniowego, poniżej znajduje się warstwa siateczkowata.
W skład elementów podstawowych, z których skóra jest zbudowana i które nadają jej określone właściwości morfologiczne i czynnościowe, wchodzą elementy łącznotkankowe:
1. włókna klejorodne (kolagen)
2. włókna siateczkowe (retikulinowe)
3. włókna sprężyste (elastyna)
4. komórki (głównie fibroblasty)
5. istota podstawowa (międzykomórkowa), bezpostaciowa ciecz składająca się z kwasu chondroitynosiarowego, hialuronowego białek i wielocukrów.
Większość tych składników produkowana jest przez fibroblasty (komórki najliczniej występujące w skórze).
**Kolagen**
Włókna kolagenu ulegają w tkance łącznej stałej przebudowie - pod wpływem sił na nie działających mogą one zmienić swój kierunek przebiegu i wielkość, a nawet ulegają resorbcji. Połączenie włókien jest wstępem do takiej przebudowy. Zasadniczo włókna kolagenowe mają tendencję do układania się w pęczki i sieci o układzie równoległym prostopadłym lub skośnym do siebie. W miejscach o wybitnej przesuwalności skóry w stosunku do podłoża dochodzi do rozwoju sieci o dużych oknach.
**Włókna retikulinowe**
Występują w skórze w sąsiedztwie włókien klejorodnych i przestrzennie trudno je od nich oddzielić. Zakończenia kolagenu rozszczepiają się w sieci włókien retikulinowych w związku z tą
budową pociąganie działające na włókna kolagenu przenosi się także na włókna siateczkowe. Rozciągliwość i wyginanie się tych włókien przeciwdziała urazom tkanki o delikatnej budowie, jaka są na przykład naczynia włosowate. Ustalił się pogląd, że włókna siateczkowe stanowią wstępny etap w tworzeniu się włókien kolagenowych.
**Włókna sprężyste**
Obok włókien kolagenowych są podstawowym elementem z którego zbudowana jest skóra. Nazwę swą zawdzięczają zdolności do odwracalnego rozciągania się. Przy zadziałaniu odpowiednich sił mechanicznych mogą rozciągać się do 100-140% pierwotnej długości. Wyrzem ich adaptacji do zadań, które spełniają, jest ich układ w postaci rozciągających się i splecionych ze sobą sieci wykazujących zgrubienia w punktach węzłowych. Włókna sprężyste towarzyszą kolagenowi w jego przebiegu. Rozciągają się znacznie łatwiej niż kolagen. Zapobiegają one zbyt gwałtownemu rozciąganiu tych ostatnich. W efekcie końcowym oba rodzaje włókiem współdziałają ze sobą czynnościowo.
**Tkanka podskórna (subcutis)**
Tkanka podskórna jest niejednorodna w różnych częściach ciała i wyróżnia się tkankę podskórną z przewagą struktur włóknistych (tkanka podskórna zbita) lub luźnych struktur (tkanka podskórna luźna - np. tkanka tłuszczowa).
**Tkanka łączna zbita.**
Tkanka łączna zbita składa się zasadniczo z włókien klejorodnych i sprężystych najliczniejszych w głębokiej warstwie skóry właściwej. Ułożenie włókien jest zgodne z kierunkiem pociągania.
**Tkanka łączna luźna.**
Wypełnia wolne przestrzenie między narządami oraz częściami i umożliwia połączenia anatomiczne narządów i ich przesuwanie się w stosunku do siebie (np. tkanka tłuszczowa).
**Tkanka tłuszczowa.**
Będącą złyムm przewodnikiem ciepła tłuszcz tkanki podskórnej chroni organizm przed niepożądaną utratą ciepła przy przebywaniu człowieka w zimie.
**Gruczoły skóry**
Na powierzchni skóry wpływają dwa rodzaje wydzielin, jedna wodnistą - pot (sudor), który bierze udział w procesach regulowania ciepła, druga tłuszczowa - łoj (sebum).
Biorąc pod uwagę sposób w jaki dochodzi do powstania wydzieliny gruczołowej wyróżniamy:
1. **gruczoły holokrynowe** - łojowe (produkcja wydzieliny poprzez całkowity rozpad komórek gruczołowych)
2. **gruczoły merokrynowe** (produkcja wydzieliny poprzez uwalnianie substancji do przewodów wyprowadzających lub przez częściowy rozpad komórek gruczołowych)
- **ekrynowe** - gruczoł potowe
- **apokrynowe** - gruczoły klębkowate
- **mleczne**
**Gruczoły potowe.**
Gruczoły te zbudowane są z:
Części wydzielniczej - ciało gruczołu potowego znajduje się przeważnie w warstwie gruczołowej tkanki podskórnej, nierzaz w najgłębszej części skóry właściwej przewodu wyprowadzającego.
**Rozmieszczenie i liczba.**
Z małymi wyjątkami gruczoły potowe są rozsiane po całej skórze. Nie ma ich macierz paznokci, wargi sromowe mniejsze, dolna warga sromowych większych, wewnętrzna powierzchnia napletka i żołądź. U przedstawicieli rasy czarnej gruczoły te są bardzo rozminięte.
**Gruczoły apokrynowe**
Są specyficznymi gruczołami potowymi, pojawiającymi się w skórze dopiero po okresie pokwitania. Obecność ich stwierdza się tylko w pewnych okolicach skóry: pachy, otoczki sutkowa, linii pośrodkowej brzucha oraz krocze. Do gruczołów o podobnym sposobie wydzielania zalicza się ponadto gruczoły:
a. gruczoły okoloodbytnicze
b. gruczoły rzęskowe
c. woskowinowe
d. przedsionkowe nosa
**Czynność.**
Gruczoły apokrynowe nie wydzielają zwykłego potu lecz wydzielinę, która określa zapach poszczególnego osobnika. U kobiet są one silniej rozwinięte. Najsilniej rozwiniętym gruczołem tego rodzaju u kobiet jest gruczoł sutkowy.
**Gruczoły łojowe**
Gruczoły łojowe można podzielić na dwie grupy:
1. związane rozwojowo mieszkami włosa i uchodzące w lejkach włosa
2. gruczoły rozwojowo całkowicie niezależne od włosów.
Każdy włos ma co najmniej jeden własny gruczoł łojowy, zwykle rozgałęziony do kilku lub kilkunastu uwypukleń mających jeden wspólny przewód wyprowadzający. Wolne gruczoły łojowe nie związane z włosem są szczególnie liczne w obrębie czerwieni warg, brodawki sutkowej, pepka, żołądki, prącia, warg sromowych oraz odbytu. Do tej grupy należy zaliczyć gruczoły tarczkowe, które znajdują się w powiekach.
Znaczna część gruczołów łojowych osiąga pełną swą czynność w okresie dojrzewania płciowego - następnie aktywność tych gruczołów powoli spada.
**Włosy**
Włosy są to gładkie włókna zrogowaciałe, które powstają z komórek naskórka.
**Rodzaje:**
- meszek
- meszek stary
- łonowe
- włosy pachy
- nozdrzy przednie
- w otworze słuchowym i w okolicach odbytu
- brwi
- rzęsy
- włosy głowy
Okres wzrastania 5 - 6 lat, długość 50 - 60cm, choć mogą być nierzadko dłuższe, w obrębie głowy występuje również owłosienie typu mieszkowego. Czynnikiem sterującym wykształcenie różnych typów owłosienia jest różna wrażliwość mieszków włosowych na hormony. Włosy nie ustawiają się do powierzchni skóry prostopadle lecz skośnie i dlatego też mogą się układać w pasma. Najcięśniejsze włosy to meszek, najgrubsze brody.
**W skład narządu włosowego wchodzi**
- mieszek włosowy
- gruczoł łojowy
- gruczoł apokrynowy (tylko w pewnych okolicach ciała)
- oraz mięśnie przywłosowe.
**Budowa włosa**
W przekroju podłużnym wyróżniamy:
- łodygę
- korzeń włosa
- cebulkę (opuszkę)
- brodawkę włosową
Włosy na przekroju poprzecznym składają się z:
- rdzenia - występuje w włosach grubszych jest stałym ich składnikiem
- kory
- powłoczki włosa
- tkanek otaczających włos (przekrój na wysokości mieszka włosowego)
**Cykl włosowy**
W każdym mieszku włosowym następują po sobie w rytmicznej kolejności trzy fazy: wzrostu i pełnej czynności
- inwolucji
- spoczynkowa.
W każdej z tych faz mieszek podlega zmianom. Fazę wzrostu włosa określa się jako **anagen**; fazę inwolucji jako **katagen**; fazę spoczynkową jako **telogen**.
Trójfazowa kolejność cyklu włosowego jest stała, a cykl włosowy powtarza się wielokrotnie za życia np.; w obrębie owłosienia skóry głowy w fazie anagenu znajduje się ok. 90% włosów.
Faza katagenu polega na zwyrodnieniu macierzy włosa co zapobiega się z oddzieleniem brodawki włosa, równolegle ulega inwolucji pochewka naskórkowa włosa, która przekształca się w woreczek z tkwiącym w nim włosem. Włos kolbowaty wypada łatwo samoistnie lub przy lekkim pociągnięciu. Wytworzenie się włosa kolbowatego stanowi zakończenie fazy katagenu i rozpoczęcie fazy telogenu. Trwa on różnie długo aż do czasu, gdy nieokreślony bliżej bodźiec wychodzący ze skóry spowoduje wykształcenie nowej macierzy włosa i sprzężenia jej z odradzającą się brodawką. Powoduje to odrost nowego włosa który zaczyna przesuwać się od swej macierzy ku górze i tkwi mocno w części naskórkowej mieszka włosowego. Obliczono, że u człowieka w obrębie owłosionej skóry głowy faza wzrostu włosa trwa kilka lat, faza katagenu 2-3 tygodnie, a telogenu kilka miesięcy.
**Paznokcie**
Podobnie jak włosy stanowią przydatek naskórka, w skład jednostki paznokciowej wchodzą: macierz, blaszka i łoże paznokcia oraz zrośnięta z nim tkanka okołopaznokciowa. Paznokieć jest zrogowaciałą gietką blaszką która pokrywa powierzchnię grzbietową większej części dalszych paliczków palców rąk i stóp. Części tylne i boczne ulożone są w fałdzie naskórkowym zwanym wałem. Obrąbek naskórkowy, czyli skóra pokrywa płytkę paznokciową od strony wału i chroni ją przed urazami. Paznokcie rosną w sposób ciągły, szybciej u rąk niż u stóp. Średni dobowy przyrost płytki paznokciowej kciuka wynosi 0,1 mm / dobę, przy czym tempo wzrostu paznokcia zależy od wieku i pory roku. Najszybciej rosną paznokcie w 2 i 3 dekadzie życia, później rosną coraz wolniej. Latem obserwuje się szybszy wzrost płytki niż zimą.
Płytka paznokciowa wytwarzana jest aktywnie przez macierz. Komórki wytworzone przez macierz są całkowicie przezroczyste i ściśle do siebie przylegające. Powstająca płytka przesuwa się po lożu paznokcia w kierunku dystalnej części paliczka palca. Po przejściu nad naskórek opuszki palca płytka paznokciowa traci kontakt z podłożem tworząc wolny koniec paznokcia.
**Budowa paznokcia**
Na przekroju poprzecznym wyróżniamy:
- obrąbek naskórkowy „skórka” (cuticula, eponychium)- pokrywa płytkę od strony wału, chroni przed urazami
- wał -fałd naskórkowy, w którym tkwią części tylne i boczne płytek paznokciowych
- macierz paznokcia (matrix)-miejsce wzrostu płytki paznokciowej, leży pod wałem
- łoże płytki paznokciowej
- płytkę paznokciową
- hyponychium – łączy część dystalną płytki (wolną) z lożyskiem
Wzrost płytek paznokciowych
Wynosi ok. 2 mm miesięcznie; jest kilkakrotnie wolniejszy w obrębie palców nóg niż rąk.
Twardość paznokcia zależy od dachówkowatego ułożenia zrogowaciałych komórek, których głównym składnikiem jest keratyna. Płytką paznokciową wykazuje większą twardość w górnej (zewnętrznej części). Od strony łóża paznokcia zbudowana jest z luźniejszej keratyny (co ma znaczenie w niektórych chorobach paznokci np. w grzybicę płytek paznokciowych). Wielkość płytek, ich kształt i grubość są bardzo zmienne osobniczo. U osób pracujących fizycznie paznokcie są bardziej spłaszczone niż w innych zawodach.
Paznokcie należą obok włosów do najważniejszych elementów anatomicznych o znaczeniu estetycznym.
Są one przydatkiem skóry pełniącym wiele funkcji, które ułatwiają życie codzienne. Można do nich zaliczyć ochronę opuszek palców oraz przed urazami, zwiększenie zdolności manipulowania drobnymi przedmiotami i ułatwienie chwytania, umożliwienie bardziej precyzyjnych ruchów palców oraz zwiększenie wrażliwości dotykowej.
Jedną z bardziej wartościowych cech paznokcia jest to, że może służyć jako element diagnostyczny chorób układowych i skóry.
2. Semiotyka w powiązaniu z budową skóry. Podstawowe pojęcia dermatologiczne.
Wykwity skórne i stany narzucone
Wykwity są to zmiany skórne, które stanowią podstawę rozpoznania i są zasadniczym elementem obrazu klinicznego chorób dermatologicznych. Znajomość tych wykwitów pozwala opisać i zdefiniować zmiany widziane na skórze gołym okiem. Rozróżnia się dwa typy wykwitów: pierwotne i wtórne. Oprócz wykwitów rozróżnia się stany narzucone skóry, czyli stany chorobowe nie dające się pod względem budowy (morfologicznym) włączyć do wykwitów pierwotnych lub wtórnych takie jak: liszajowacenie, spryszczenie i łuszczycowość. Przy opisie zmian chorobowych zwraca się uwagę na niektóre cechy morfologiczne wykwitów: wielkość, kształt, postać, barwa, powierzchnia, ograniczenie umiejscowienia, ilość, ewolucja i zejście. W rozpoznaniu odgrywają również rolę objawy podmiotowe: świąd, pieczenie skóry, bolesność.
Wykwity pierwotne
Wykwity pierwotne pojawiają się na skórze w początkowym okresie ujawnienia się zmian chorobowych na skórze. Należą do nich: plama, grudka, bąbel, guzek, guz, pęcherzyk, pęcherz, krosta.
Plama (macula)
Plama jest to wykwit leżący w poziomie skóry, niewyczuwalny przy dotyku i różniący się od otaczającej skóry zabarwieniem.
Plamy mogą być:
- **barwnikowe** - związane z odkładaniem się barwnika (melaniny), np. znamiona, piegi, przebarwienia w rumieniu trwałym lub tatuażu oraz odbarwienia (zmniejszenie barwnika) - bielactwo (vitiligo). Powstają pod wpływem antybiotyków, promieni UV, w ciąży pod wpływem progesteronu.
- **zapalne** (rumień - erythema), związane z przekrwieniem wywołanym stanem zapalnym.
– **naczyniowe-wynaczynienia** (petechiae), trwałe rozszerzenia naczyń (teleangiektazje) lub nowotworzenie drobnych naczyń(naczyniaki płaskie). Powstają po odczynach alergicznych, mogą być nabyte lub wrodzone-zmiany ogniste(nervous flammeus). Plamy te bledną po nacisku.
– **złogowe** ciemnoszare plamy w srebrzycy lub w zatruciu rtęcią, odkładanie hemosyderyny.
– **zwyrodnieniowie**-zwyrodnienie włókien sprężystych; w skórze eksponowanej długo na słońcu.
**Grudka (papula)**
Grudka to wykwit wyniosły ponad poziom skóry, o różmaitych wymiarach, dobrze odgraniczony, różniący się od otaczającej skóry spoistością i ustępujący bez pozostawiania śladów.
**Grudki mogą być:**
– **naskórkowe – przerosłe** – przerost naskórka, mogą osiągać duże rozmiary, np. brodawki zwykłe.
– **mieszane – skórno - naskórkowe** –zmiany w naskórku i skórze właściwej, np. łuszczycą( psoriasis), liszaj płaski.
– **skórne** – np. képek żółty.
**Bąbel pokrzywkowy (urtica)**
Bąbel pokrzywkowy to wykwit wyniosły ponad powierzchnię skóry, który szybko powstaje i ustępuje(do 48-72h) bez pozostawiania śladów. Istotą jest obrzęk skóry właściwej. Występuje w pokrzywce( urticaria) i oparzeniu pokrzywą. Gdy zmiany zlewają się i utrzymują dłużej to mamy do czynienia ze schorzeniem ukladowym, np. obrzęk naczynioruchowy Quinckego.
**Guzek (nodulus)**
Guzek jest wykwitem wyniosłym ponad powierzchnię skóry, wielkości <1cm, który związany jest ze zmianami w skórze właściwej, i który ustępuje pozostawiając blizny, np. guzki gruźlicze, kilowe, nowotworowe, brodawka lojotokowa.
**Objaw Diaskopii** - po uciśnięciu szklaną płytką znika zaczerwienienie pozostaje brązowa plama.
**Guz (nodus, tumor)**
Większe wykwity guzkowe, zajmujące również tkankę podskórную, o wielkości >1cm, noszą nazwę guzów, np. zapalne-rumień guzowaty, czyrak, nowotworowe łagodne (np. włókniaki) lub złośliwe(np. raki skóry).
**Pęcherzyk (vesicula) i pęcherz (bulla)**
Pęcherzyk i pęcherz to wykwity wyniosłe ponad powierzchnię skóry, wypełnione płynem( rozwarstwienie skóry) i ustępujące bez pozostawiania blizny. Jeśli przekraczają 0,5cm, noszą nazwę pęcherzy.
**Pęcherzyki są wynikiem gromadzenia się płynu:**
– **w przestrzeniach międzykomórkowych naskórka**- stan gąbczasty w wyprysku
- **śródkomórkowo** w samych komórkach naskórka, co prowadzi do ich zwyrodnienia wodniczkowego = balonowatego, charakterystycznego dla opryszczki i półpaśca.
**Pecherze mogą być:**
- **podrogowe** – płyn pod warstwą rogową, szczególnie nietrwałe, np. liszajec, pęcherzyca liściasta.
- **śródnaskórkowe -aktnolityczne** – w wyniku utraty łączności między komórkami warstwy kolczystej naskórka, np. pęcherzyca zwykła.
- **podnaskórkowe** – pokrywę pecherza stanowi cały naskórek, pokrywa pecherza jest napięta, gdy ulegnie uszkodzeniu powstają nadżerki, np. pemfigoid.
- **dermolityczne** – pecherz powstaje poniżej błony podstawnej w skórze, np. dystroficzne pecherzowe oddzielanie się naskórka.
**Objaw Nikolskiego** – zależy od rozluźnienia łączności między komórkami warstwy kolczystej (niepełna akantoliza w obrębie skóry pozornie nie zmienionej) – jest to spękanie naskórka pod wpływem pocierania palcem. Objaw ten występuje w okresie aktywnym choroby.
**Objaw Asboe-Hansena** – wywołany jest niepełną akantolizą w skórze otaczającej pecherz – jest to poszerzanie się obwodu pecherza pod wpływem ucisku na pecherz.
**Krosta (pustula)**
Krosta jest wykwitem wyniosłym ponad powierzchnię skóry, od początku wypełnionym treścią ropną, np. w luszczyicy krostkowej albo przekształcający się z pecherzy lub pecherzyków w wyniku wtórnego zakażenia bakteryjnego. Wielkość <1cm, gdy >1cm to ropień.
**Wyróżniamy krosty:**
- **śródnaskórkowe**, np. luszczyca krostkowa.
- **przymieszkowe** – zaczopowanie ujścia gruczołu lojowego, np. trądzik pospolity.
**Wykwity wtórne**
Wykwity wtórne stanowią zejście wykwitów pierwotnych i występują w okresie dalszego rozwoju lub ustępowania choroby. Należą do nich: nadżerka lub otarcie, owrzodzenie, wrzód lub rana, rozpadlina lub szczelinę, strup, łuska i blizna.
**Łuska (squama)**
Łuska to zluszczająca się warstwa rogowa skóry. Powstaje jako zejście stanu zapalnego, w następstwie nadmiernego rogowacenia- **hiperkeratozy**, np. rybia łuska lub **parakeratozy** – niepełnego przyspieszonego rogowacenia, np. w luszczyicy, a także w wyniku **dyskeratozy** –nieprawidłowego rogowacenia pojedynczych komórek, np. choroba Doriera (pod wpływem promieni UVB).
**Blaszka (plag)**
Blaszka powstaje w wyniku zlania się grudek w duże obszary, o wielkości >1cm, np. w luszczyicy.
**Strup (crusta)**
Strup powstaje w wyniku zasychnięcia na powierzchni skóry płynu wysiękowego, krwi albo treści ropnej pecherzyków i pecherzy, lub na podłożu nadżerek albo owrzodzenia.
Nadżerka (erosio)
Nadżerka to ubytek naskórka powstający w wyniku jego zniszczenia. Ustępuje bez pozostawienia blizny, np. po przerwaniu pokrywy pęcherza lub maceracja w fałdach skórnnych.
Przeczos (excoriatio)
Przeczos jest to w istocie nadżerka, o wyglądzie linijnego ubytku w skórze uprzednio niezmienionej, powstaje najczęściej pod wpływem drapania, np. świerzb, wszawica, świerzbiączka.
Otarcie
Otarcie to odmiana nadżerki, jest ubytkiem naskórka na skutek urazu mechanicznego, nie pozostawia blizny.
Owrzodzenie (ulcus)
Owrzodzenie to ubytek skóry właściwej, który ustępuje pozostawiając blizny. Powstaje z guzków, guzów, krost, pod wpływem czynników chemicznych (kwasy), fizycznych (odmrożenia, odparzenia), mechanicznych (odleżyny) lub w wyniku zmian naczyniowych tętniczych lub żylnych.
Rana – ubytek pod wpływem czynników mechanicznych w tkance dotychczas zdrowej.
Pęknięcie i rozpadlina (fissura et rhagas)
Pęknięcia i rozpadliny to linijne ubytki naskórka lub skóry właściwej w miejscu zapalnym lub hyperkeratozy i narażonego na rozciąganie. Rozpadlina zaś to głęboki linijny ubytek, zawsze dochodzący do skóry właściwej (okolica odbytu, pięty) obejmujące głębsze warstwy skóry właściwej, pozostawiając blizny, np. zaawansowane nowotwory.
Blizna (cicatrix)
Blizna powstaje w następstwie uszkodzenia skóry właściwej i zastąpienia jej tkanką łączną włóknistą. Najczęściej jest zejściem owrzodzenia lub powstaje z guzków nie ulegających rozpadowi, np. sarkoidoza.
Blizny mogą być:
- **przerosłe** - po zabiegach operacyjnych, pooparzeniowe.
- **zanikowe**, np. toczeń rumieniowaty, liszaj twardzinowy i zanikowy.
Lichenizacja
Lichenizacja jest zjawiskiem przerostu naskórka (brodawek skórnych) ze wzmożonym poletkowaniem na powierzchni. Dochodzi do pogrubienia skóry w wyniku drapania i przewlekłego stanu zapalnego. Skóra z wyraźną lichenizacją wygląda jakby była oglądana przez szkło powiększające - widoczne są wyraźne zmarszczenia, poprzeczne bruzydy. Występuje najczęściej u osób z nasilonym i przewlekłym AZS, stanowi charakterystyczny objaw świerzbiączki (prurigo).
Zliszajowacenie
Wtórne zakażenie bakteryjne nałożone na wcześniej istniejące zmiany. W chorobach świadomych, pogrubiały, suchy, szorstki, naskórek o wzmożonym poletkowaniu.
3. Ropne i bakteryjne choroby skóry.
Zakażenie gronkowcowe (Stapchylodermiae)
1. **Zapalenie mieszka włosowego (Folliculitis)** – stan zapalny ujścia mieszka, przezechodzący w dalszym przebiegu na cały mieszek i otoczenie.
*Objawy i przebieg* – pęcherzyk ropny o trwałą napiętej pokrywie, często przebity głosem.
*Lokalizacja* – twarz, tułów i kończyny.
*Rozpoznanie* – obecność wykwitów krostkowych związanych z mieszkami włosowymi.
*Leczenie* – miejscowe aerosole zawierajacymi antybiotyki (neomycyna, tetracykilna, natamycyna, bacytracyna, i inne).
2. **Figówka. Przewlekłe ropne zapalenie mieszków włosowych (Sycozisstapchylogenez. Folliculitis chronica)** – odmiana ropnego zapalenia mieszków włosowych w obrębie owłosionej części twarzy.
*Objawy*:
- krostki
- grudki
- rozmiekające guzy ropne
*Przebieg* – włosy nie wykazują zmian, dają się łatwo usunąć w wyniku uszkodzenia mieszków włosowych. Włosy odrastają w większości przypadków.
*Rozpoznanie*:
- obecność zapalnych zmian ropnych w otoczeniu mieszków włosowych
- u mężczyzn w okolicy owłosionej skóry twarzy
- wielomiesięczny lub wieloletni przebieg
*Leczenie*:
Antybiotyki ogólnie i miejscowo, witaminy, gł. z grupy B, oraz kwas askorbinowy
3. **Czyrak. Czyraczność.**
Ropne zapalenie okołomieszkowe z wytworzeniem czopa martwiczego.
*Przebieg*:
- wykwit pierwotny – naciek zapalny w otoczeniu mieszka włosowego
- drobny guzek sinoczerwony i żywobolesny
- po 4-6 dniach na guzku krosta przebita włosem, pod nią martwica i rozpad tkanek
- > 6 dni pęknienie pokrywy ropnego pęcherza i łatwe odejście tkanki martwiczej tzw. czopa martwiczego
*Objawy*: duża bolesność
*Lokalizacja*:
- warga górna
- oczodoł
- skroń
*Powiklania*:
- ropowica
- czyrak gromadny (wynik skupiania się i zlewania czyraków)
*Rozpoznanie*:
- naciek zapalny wokół mieszka
- obecność czopa martwiczego
- bolesność
- szybki przebieg choroby
**Leczenie:**
- kompres ichtiolowy oraz po pojawienniu się czopa martwiczego naciśnięcie dla jego usunięcia
- antybiotyki ogólnie
4. **Ropnie mnogie pach (Hidradenitis suppurativa)**
*Def.* Są to głębokie guzy zapalne, ze skłonnością do rozmiękczenia, umiejscowione głównie w okolicach pach; nie występuje przed okresem dojrzewania.
**Objawy**
- guz lub guz podskórny ulegający rozmiękczeniu i przebiciu
**Lokalizacja:**
- pachy
- narządy płciowe
- brodawki sutkowe u kobiet
- odbyt
**Rozpoznanie:**
- głębokie guzy i jamy ropne, przetoki i bliznowacenie
- zajęte okolice gruczołów apokryfowych
- przewlekły przebieg
**Leczenie:**
- nacinanie z zastosowaniem roztworów odkażających
- maść ichtiolowa
- antybiotyki
- szczepionki bakteryjne
- preparaty hormonalne
- naświetlanie promieniami X
5. **Ropnie mnogie niemowląt (Abscessus multiplices infantum)**
*Def.* Liczne rozsiane rozmiękcające guzy zapalne u niemowląt.
*Etiopatogeneza:* Zakażenie gruczołów potowych. Czynniki ryzyka – zaniedbania higieniczne, przegrzewanie dziecka, niedożywienie i spadek odporności.
**Objawy:**
- guz podskórny pokryty skórą normalną lub zaczerwienioną ulegający rozmiękczeniu, jak również przebiciu z wydzielanie treści ropnej.
**Lokalizacja:**
- tułów oraz kończyny
**Leczenie:**
- nacinanie
- oczyszczanie
- odkażające kapielę
- antybiotyki
6. **Zapalenie pęcherzowe i zluszczające noworodków.**
*Def.* Uogólnione zapalenie skóry o ciężkim przebiegu występujące u noworodków noworodków pierwszych tygodniach życia.
**Rozpoznanie:**
- uogólnione zhuszczające i wysiękowe zmiany zapalne
- płatowe oddzielanie się naskórka
- płaskie wiotkie pęcherze
- szybki przebieg
- występuje w pierwszych tygodniach życia
**Leczenie:**
- antybiotyki – półsyntetyczne penicyliny
- NIE KORTYKOSTEROIDY
- pozajelitowo PWE
7. **Liszajec pęcherzowy noworodków (Impetigo bullosa neonatorum).**
*Objawy i przebieg:*
- zmiany pęcherzowe i pęcherzowo ropne (najpierw treść surowiczna a później surowiczoropna).
*Leczenie:*
- aerozole i kremy antybiotykami lub środkami odkażającymi
**Zakażenia paciorkowcowe (streptodermiae).**
1. **Róża (Erysipelas)**
*Def.* Ostry stan zapalny skóry i tkanki podskórnej z szybkim przebiegiem i wysoką gorączką.
*Przebieg:*
- kształt ogniska nieregularny
- szerzenie drogą naczyń krwionośnych
- spoistość ogniska, skóra wygladzona napięta i lśniąca
- gromadzenie płynu wysiękowego w warstwie brodawkowatej → oddzielenie naskórka i powstanie pęcherzy
- objawy krwotoczne
- martwica i zgorzel
*Lokalizacja:*
- twarz (blony śluzowe nosa i jamy ustnej)
- kończyny dolne
*Objawy:*
- początek nagły
- przed zmianami skórnymi wysoka gorączka (40-41)
- dreszcze
- objawy ogólnego rozbicia
- ból, pieczenie
*Powiklania:*
- nawroty w miejscach uprzednio zajętych
- trwały obrzęk (np. słoniowacizna)
- ropowica
- zapalenie naczyń chłonnych i żylnych
*Leczenie:*
- pólsyntetyczne penicyliny
- cefalosporyny
- kompresje i maści ichtiolowe
**Mieszane zakażenia paciorkowcowo – gronkowcowe (Staphylo – streptodermiae)**
1. **Liszajec zakaźny (impetigo contagioza)**
*Def.* Wykwity pęcherzowo – ropne zasychające w miodożółtawe strupy, o krótkim okresie trwania.
*Lokalizacja:* Twarz, okolice jamy ustnej i nosa.
*Odmiany kliniczne:*
1) liszajec suchy (i. sicca) tzw. streptodermia, zluszczenie na podłożu stanu zapalnego
2) Zajady (angulus infectiosus) pęknienia w kącie ust
*Objawy:* nagły początek, szybki przebieg, brak podmiotowych objawów.
*Leczenie:* Aerozole i maści z antybiotykami lub środkami odkażającymi
2. **Nieszutowica (ecthyma)**
*Def.* Wykwit pęcherzowy ropny, przekształcający się w owrzodzenie pokryte uwarstwionym stremupem.
*Lokalizacja:* Kończyny dolne, podudzie, tułowi i pośladki
*Leczenie:* Ogólne, antybiotyki oraz ogólnie wzmacniające i bodźcowe. Miejscowo we wczesnym okresie przecina się pęcherzei oczyszczca owrzodzenia, następnie stosuje się aerosole i kremy z antybiotykami.
3. **Piodermia przewlekła, bujająca i wrzodziejąca (pyodermia chronica vegetans et exulcerans)**
*Def.* Ropne, przewlekłe zapalenie skóry o różnorodnym obrazie klinicznym z obecnością owrzodzeń i przetok lub bujającej ziarniny (daje blizny)
*Lokalizacja:* Pachwiny, pośladki, moszna, kończyny dolne.
4. **Wyprzenie bakteryjne (intertrigo microbica)**
*Def.* Zmiany zapalne i wysiękowew fałdach skórnnych, wyraźnie odgraniczone od otoczenia.
*Czynniki sprzyjające:* Nadmiernie pochenie, otyłość, cukrzyca, u niemowląt przegrzewania i zaniedbania higieniczne.
*Lokalizacja:* Okolice pachwinowe, pachowe, zauszne, fałdy miedzypoślądowe, fałdy podsutkowe.
*Leczenie:* Miejscowe zasypki lub aerosole zawierające środki odkażające
*Miejscowe Leki stosowane w Piodermiach:*
1) Leki zawierające antybiotyki
- tetracykliny – maść z chlorowodorkiem oksytetracykliny lub aerosol
- oksytetracykliny + hydrokortyzon
- chloramfenikol
- erytromycyna 3-5% maść
- gentamycyna maść lub krem z kortykosteroidami
2) Antybiotyki wyłącznie do stosowania miejscowego:
- neomycyna
- gramicydyna
- polimiksyna B
- kkindamycyna
3) Środki odkażające:
- kliochinol
- jod
**Inne choroby bakteryjne:**
1. **Różycza (Erysipeloid)**
*Def.* zmiany zapalno obrzękowe u osób stykających się z zakażonym materiałem zwierzęcym
*Lokalizacja:* Grzbietowe powierzchnie palców, bez paliczków. Szerzą się obwodowo przechodzą na grzbiet ręki.
*Objawy:* Pieczenie ból, ostro odgraniczony rumień
*Leczenie:*
- penicylina prokainowa 2,4mln j.m/d 6-8 dni
- erytromycyna po 1-1,5 g/d przez 6-8 dni. Miejscowo okłady z 2% roztworu ichtiolu lub maść ichtiolowa 5-10%
2. **Lupież rumieniowy (Erythrsma)**
*Def.* Dobrze odgraniczone zhuszczające ogniska rumieniowe
*Lokalizacja:* Okolica pachwin, uda, doły pachowe, przestrzenie między palcowe stóp
*Czynnik wywołujący:* Maczugowiec (propioni bacterium)
*Objawy:* Przewlekle przebieg, fluorescencja pomarańczowo – czerwona w lampie uda Woda
*Leczenie:* 5% maść erytromycynowa, preparaty imidazolowe, zmiany rozsiane – ogólnie erytromycyna 1-1,5 g/d przez 7-10 dni, profilaktycznie osuszające pudry
3. **Promienica (Actionomycosis)**
*Def.* Zapalenie tkanki poskórnej i skóry, twarde guzowate nacieki z tendencją do rozmiękania i przebicia z wytworzeniem przetok.
*Lokalizacja:* Okolica podżuchwowa
*Czynniki wywołujące:* promieniowce beztlenowe
*Leczenie:* Penicylina prokainowa 2,4 – 4,8 mln j.m./d przez kilkanaście dni, po 2,4 mln. j.m./d przez 3-6 miesięcy aż do cofnięcia się zmian; Tetracykliny 1-1,5 g/d w ciągu wielu miesięcy
**Boreliozy**
1. **rumień przewlekły pęlzający (erythema chronicum migrans)**
*Def.* Rumień nagle powstający i szerzący się obwodowo, związany z ukluciem przez kleszcze
*Lokalizacja:* Na tułowiu i kończynach
*Objawy:* Nie ma objawów, rzadko zmiany w OUN, obrączkowate ogniska na poziomie skóry lub tylko nieznacznie wyniosłe.
*Leczenie:* Penicylina lub inne antybiotyki
2. **zaniokowe zapalenie skóry kończyn (acrodematitis chronica atrophicans)**
*Def.* Początkowo zapalne, a następnie zaniokowe zmiany skóry kończyn o przewlekłym przebiegu.
*Leczenie:* penicylina 4,8 mln j.m./d a następnie 2,4 mln. j.m./d przez kilka tygodni. Też cefalosporyny, tetracykliny, erytromycyna
### 4. Gruźlica skóry
**Gruźlica właściwa**
2) **Gruźlica toczniowa (Tuberculosis luposa)**
*Def.* Przewlekła postać gruźlicy skóry, cechująca się zmianami guzkowatymi ze skłonnością do bliznowacenia oraz znaczną nadwrażliwością na tuberkulinę.
*Objawy:* Wykwitem pierwotnym jest żółtobrunatny lub czerwonobrunatny guzek o miękkiej spoistości. Guzki mają rozmaitą skłonność do przerostu, rozpadu i bliznowacenia. Ogniska szerzą się obwodowo, zajmując w ciągu kilku lub kilkunastu lat niewielkie przestrzenie.
*Odmiany kliniczne:*
1) **Płaska (tbc luposa plana)**
Samoistne bliznowacenie w obrębie nieostatecznej blizny. Brak skłonności do przerostu i wrzodzenia. Bardzo powolny przebieg.
2) **Przerosła i wrzodziejąca (tbc luposa hypertrophica et exulcerans)**
Skłonność do przerostu i rozpadu. Charakterystyczne jest zniszczenie skrzydełek nosa (nos dziobiasty) i małżowin usznych.
3) **Brodawkująca (tbc luposa verrucosa)**
Nawarstwianie hiperkeratotycznych strupów, zajmuje głównie kończyny.
*Powikłaniem długotrwałych blizn może być rozwój raka*
3) **Zapalenie gruźliczne węzłów chłonnych (Lymphadenitis tuberculosa)**
*Def.* Przewlekła i stosunkowo łagodna postać gruź. węzłów chłonnych, najczęściej podżuchwowych. Tworzą się pakietki. Ma skłonność do rozmiękania i przebijania.
*Objawy:* Węzły chłonne są początkowo twarde i nie zrośnięte ze skórą, która jest nie zmieniona. W dalszym okresie skóra ulega zaczernieniu występuje chelbotanie i pezbicie z wytworzeniem przetok.
4) **Gruźlica rozpływna (Tuberculosis colliquativa)**
*Def.* Rozmiękające nacieki z obecnością przetok i owrzodzeń, umiejscowione w otoczeniu węzłów chłonnych lub stawów. Pozostawia nierówne blizny.
*Objawy:* Wykwitem pierwotnym jest guzek w tkance podskórnej, zrastający się ze skórą,
rozmiękający i przebijający na zewnątrz w wyniku czego tworzą się przetoki i owrzodzenia.
**Umiejscowienie:** okolice podżuchlowe, nadbojczykowe, mostkowe oraz twarz, powyżej kąt ust.
Przebieg jest bardzo przewlekły.
5) **Gruźlica brodawkująca (Tuberculosis verrucosa)**
*Def.* Hiperkeratotyczne, brodawkowate ogniska u osób z dużą odpornością przeciwgruźliczą, umiejscowione przeważnie na rękach.
*Rozpoznanie:*
1) hiperkeratotyczne, brodawkowate ogniska o nacieczonej podstawie.
2) umiejscowienia zmian głównie na rękach i stopach
3) istnienia gruźlicy narządowej lub kostnej o łagodnym przebiegu lub zmian nieczynnych (duża odporność przeciwgruźlicza)
4) silnie dodatni odczyn na tuberkulinę
5) obecność ziariny gruźliczopodobnej w obrazie histologicznym
6) **Gruźlica wrzodziejąca [blon śluzowych] (Tuberculosis ulcerosa (mucosae), tuberculosis ulcerosa propria)**
*Def.* Zmiany wrzodziejące w obrębie błon śluzowych u osób chorych na gruźlicę narządową, z załamana odpornością.
*Objawy:* Owrzodzenia mają zwykle miękką, nie nacieczoną podstawę, a dno pokryte jest bardzo drobnymi guzkami (ziarenka Tréłata). Owrzodzenia są na ogół bolesne.
*Lokalizacja:* Zajmują same błony śluzowe lub błony na pograniczu ze skórą.
*Przebieg:* Przewlekły i zależy od stanu gruźlicy narządów wewnętrznych: płuc lub krtani przy umiejscowieniu w jamie ustnej, a nerek, pęcherza lub przypadków przy umiejscowieniu w obrębie błon śluzowych narządów moczowo – płciowych.
*Odczyny tuberkulinowe są na ogół ujemne.*
*Rozpoznanie:*
1) stwierdzenie na błonach śluzowych lub na przejściu błon śluzowych i skóry bolesnych owrzodzeń o miękkiej podstawie, nie wykazujących skłonności do gojenia
2) wykazanie prątków w zeskrabie z owrzodzenia
3) typowy obraz histologiczny (ziarnina gruźlicza)
4) wykrycie czynnych zmian gruźliczych gruźliczych narządach wewnętrznych
**Tuberkulidy**
7) **Tuberkulin guzkowo – zgorzelinowy (Tuberculid papulo – necrotisans)**
*Def.* Drobno – guzkowe wykwity, z objawami martwicy i bliznowacenia w części środkowej, u osób z przebytą lub czynną gruźlicą, w drobnym stanie ogólnym.
*Objawy:* Wykwitem pierwotnym jest guzek, ulegający martwicy z powstawaniem drobnych owrzodzeń o ostro ściętych brzegach. Guzki są liczne na ogół symetrycznie rozmieszczone, bez skłonności do grupowania się i zalewania.
*Rozpoznanie:*
1) drobnoguzkowe wykwity pozostawiające charakterystyczne blizenki
2) umiejscowienie głównie na kończynach po stronie prostowników
3) wybitnie silny odczyn na tuberkulinę, w miejscu odczynu pojawia się wykwit typu pierwotnego (odczyn upodabniańia się – Reizeffekt)
4) badanie histologiczne
8) **Lupoid prosówkowy rozsiany twarzy (Lupoid miliaris disseminatus faciem)**
*Def.* Rzadkie schorzenie będące w istocie szczególnym odczynem gruźliczopodobnym.
*Etiopatogeneza:* Związek z gruźlicą nie sotal wykazany. Podłoże jest prawdopodobnie polietiologiczne.
*Objawy:* Wykwity mają charakter drobnych guzków wykazujących objaw diaskopie. Niekiedy
po ustąpieniu pozostają drobne wciągnięte bliznienki.
Lokalizacja: wyłącznie na twarzy. Nie mają skłonności do skupiania się i zalewania. Przebieg jest przewlekły, wielomiesięczny. Objawy podmiotowe nie występują, Odczyny na tuberkulinę są ujemne lub słabo dodatnie.
Rozpoznanie:
1) rozsiany wykwit guzkowy, wykazujący dodatni objaw disakopii
2) umiejscawia się wyłącznie na twarzy
3) bezobjawowy i przewlekły przebieg
4) badanie histologiczne
9) Rumień stwardniały {Gruźlixa stwardniała} (Erythema induratum (Tuberculosis indurativa cutis))
Def. Zapalne zmiany guzowate, o przewlekłym przebiegu, umiejscowione najczęściej na podudziach głównie po stronie zginaczy, bardzo rzadko także uda i kończyny dolne, występujące głównie u kobiet.
Moga występować u osób nie zakażonych prątkiem gruźliczym (vasculitis nodosa). W niektórych przypadkach związek z gruźlicą jest wyraźny – utrzymanie rumienia stwardniałego w grupie tuberkulidów.
Objawy: Wykwitem pierwotnym jest guz zapalny w tkance podskórnej, pokryty skórą o sinoczerwonym zabarwieniu. Przy odmianie nie wrzodziejącej niekiedy guzy po wchłonięciu pozostawiają zagłębiania, przy odmianie wrzodziejącej ulegają rozpadowi.
Rozpoznanie:
1) stwierdzenie guzów zapalnych, głównie na podudziu po stronie zginaczy
2) skłonność do rozpadu
3) występuje najczęściej u kobiet z przebytą lub czynną gruźlicą
4) bardzo silnie dodatni odczyn tuberkulinowy
5) badanie histologiczne, które ma znacznie rozpoznawcze
Leczenie gruźlicy skóry.
Lecznie skojarzone:
1) IZONIAZYD (INH) dobową dawkę 5 mg/kg mc. (do 300 mg dziennie)
2) Rifampicyna dawka dobową 10 mg/kg mc. (do 600 mg dziennie)
3) etambutol dawka dobową 15-25 mg/kg mc.
Silne na prątki lecz toksyczne
1) Streptomycyna w dawce 15 mg/kg mc.
2) Etionamid w dawce 25 mg/kg mc.
3) Pirazynamid w dawce 30 mg/kg mc.
W przypadkach ze współistniejącą gruźlicą narządową stosuje przez 6 miesięcy:
1) INH
2) Rifampicyna
3) Pirazynamid
4) Etambutol
Nowoczesne leczenie gruźlicy skóry, podobnie jak gruźlicy narządowej u chorych nie prątkujących, opiera się na rifampicynie, hydrazydzie kwasu izonikotynowego (INH), etambutolu i streptomycynie. INH jest stosunkowo mało toksyczny. Leczenie skojarzone jest najlepszym zabezpieczeniem przed powstaniem oporności prądków na INH. Okres leczenie gruźlicy skóry zależy od postaci: w gruźlicy toczońskiej rozpływanej i właściwej wrzodziejącej powinien on wynosić kilkanaście miesięcy, w gruźlicy brodawkującej lecznie można przerwać po ustąpieniu zmian.
Leczenie tuberkulidów:
INH w skojarzeniu z rifamicyną leczenie powinno trwać wiele miesięcy.
miesięcy rumieniu stwardnialnym i w tuberkulidzie guzkowo – zgorzelinowym
wskazane jest uzupełniające podanie leków naczyniowych (p. Vasculitis nodosa)
Obserwacja poleceniowa chorych z gruźlicą toczniową i rozpływną powinna być
prowadzona w ciągu dwóch lat.
5. Grzybice skóry: zakażenie dermatofitami i zakażenia drożdżakowe.
I. Cechy specyficzne dla zakażenia grzybiczego:
1. Specyficzna biologia czynnika zakaźnego
- specyficzny metabolizm i budowa komórkowa (np. chitynowa ściana komórkowa,
ergosterol błony komórkowej).
- szeroki aparat enzymatyczny: lipaza i fosfolipaza, hydrolaza, sulfataza, ureaza
fosfataza kwaśna i zasadowa),
- zdolność asymilacji keratyny – obecność keratynazy,
2. Pleomorfizm
3.. „Changing pattern” to zjawisko zmiany obrazu klinicznego grzybicy częściowo zależne od
zmiany w obrębie samego dermatofita.
4.. Chociaż wszystkie grzyby przechodzą cykle zarówno płciowy ⊕ jak i bezpłciowy ⊗ w
stadium pasożytniczym (w tkankach) zachodzi tylko proces bezpłciowy.
5. Często spotykane zjawisko antybiozy odnośnie do bakterii i innych gatunków grzybów.
6. Częste wywoływanie tego samego obrazu klinicznego przez różne gatunki dermatofitów.
7. Możliwa izolacja dwóch a nawet większej liczby izolatów (?) z tej samej zmiany chorobowej.
II. Zakażenia grzybicze skóry powodują:
1. Dermatofity
2. Grzyby pleśniowe
3. Grzyby drożdżopodobne
III. Zakażenia dermatofitami
1. Dane ogólne:
- TINEA (grzybice właściwe, deratofitozy) to zakażenia skóry lub/i jej przydatków
wywoływane tylko przez dermatofity.
Podział dermatofitów ze względu na źródło zakażenia:
| RODZAJ | GRZYBY ANTROPOFILNE | GRZYBY ZOOFILNE | GRZYBY GEOFILNE |
|--------|---------------------|-----------------|-----------------|
| TRANSMISJA | Tylko między ludźmi | Od zakażonego zwierzęcia Między ludźmi | Skażona gleba Między ludźmi |
| GATUNKI | Trichophyton rubrum Trichophyton tonsurans Trichophyton violaceum Trichophyton schoenlenleinii Trichophyton mentagrophytes var. Interdigitale Microsporum audouni Microsporum ferrugineum | Trichophyton mentagrophytes var. granulosum Trichophyton veruccosum Trichophyton equinum Microsporum canis | Microsporum gypseum |
Grzybica dermatofitowa skóry głowy.
2 typy zajęcia włosów przez dermatofity:
1) **ENDOTRIX** (ukł. Wewnątrzwłosowy)
- grzyb wypełnia wnętrze włosa (obraz worka wypełnionego orzechami).
- nie ma zdolności trawienia osłonki włosa, więc pozostaje w jego wnętrzu.
- np. T. Tonsurans i T.violaceum w grzybiccy powierzchownej skóry głowy.
2) **ECTOTRIX** (ukł. Zewnatrz- i wewnątrzwłosowy)
- grzyb trawi osłonki włosa, więc grzybnia wraz z zarodnikami wydostaje się na zewnątrz.
Włosa i okleja go (obraz patyczka powleczonego klejem i posypanego piaskiem).
- np. M.canis, M.audounii, M. Ferrugineum w grzybiccy drobnozarodnikowej skóry głowy.
3) **POSTAĆ MIESZANA (?)** Wg wykładu profesora
**GRZYBICA SKÓRY GŁOWY**
1) **GRZYBICA DROBNOZARODNIKOWA (Tinea microsporica capitis)**
**ETIOLOGIA:**
- Microsporum canis (zoofilny: koty, świnki morskie)
- Microsporum audounini (antropofilny)
- Microsporum ferrugineum (antropofilny)
**WYSTĘPOWANIE:**
- dzieci do okresu pokwitania (zw. Ze zmianą budowy keratyny).
- często w aglomeracjach miejskich ("epidemie podwórkowe").
**OBRAZ KLINICZNY:**
- włosy ułamane na równej wysokości 2-3 cm ponad skórą.
- włosy otoczone białoszara pochewką,
- skóra pokryta szarymi łuskami (jakby posypana popiołem)
- Obraz szarego oszronionego ścierniska.
- nieznaczny odczyn zapalny.
**ROZPOZNANIE:**
- Zielonkawa fluorescencja w lampie Wooda (charakt.. Dla microsporum)
- Układ ectotrix (duża zakaźność)
2) **GRZYBICA STRZYGĄCA POWIERZCHOWNA (Tinea trichophytica superficialis)**
**ETIOLOGIA:**
- Trychophyton tonsurans (antropofilny)
- Trychophyton violaceum (antropofilny)
**WYSTĘPOWANIE:**
- Dzieci i dorośli, nie ustępuje w okresie dojrzewania.
**OBRAZ KLINICZNY:**
- Włosy odlamane na poziomie mieszków włosowych (obraz czarnych kropek)
- Ogniska zwykle liczne i drobne o zluszczającej się otrębiasto powierzchni.
**3 postacie kliniczne:**
- łupieżowata
- zluszczająca
- kropkowata
**ROZPOZNANIE:**
- układ endotrix
- nieznaczne zmiany zapalne
- brak blizn i miejsc całkowicie pozbawionych włosów
- brak świecenia w lampie Wooda
3) **GRZYBICA STRZYGĄCA GŁĘBOKA (Tinea trichophitica profunda)**
**ETIOLOGIA:**
Trichophyton veruccosum (zoofilny)
Trichophyton mentagrophytes var. Granulosum (zoofilny)
Trichophyton equinum (zoofilny)
**WYSTĘPOWANIE:**
Wszyscy; najczęściej u osób mających kontakt ze zwierzętami hodowlanymi
**OBRAZ KLINICZNY:**
Zapalne guzy ze skłonnością do rozmiękania z wypływającą treścią ropną.
W obrębie zmiany włosy mogą samoistnie wypadać. Przebieg często z gorączką i limfocytozą.
**ROZPOZNANIE:**
Silnie nasilone zmiany zapalne (grzybica zoofilna!!!).
Układ endo- lub ectotrix.
Brak świecenia w lampie Wóda. Hodowla często ujemna.
4) **GRZYBICA WOSZCZYNOWA (Tinea Favosa)**
**ETIOLOGIA:**
Trichophyton Schoenleini (ludziolubny)
Trichophyton mentagrophytes var. Granulosum
Trichophyton mentagrophytes var. Quinckeanum
Microsporum gypseum (geofilny)
**WYSTĘPOWANIE:**
- Obecnie b. Rzadko
**OBRAZ KLINICZNY:**
- Podstawowy wykwit to tarczka woszczynowa (scutulum), utworzona ze zbitych strzępek grzybni przerastającej naskórke i zakrzepowego wysięku.
- Po wygojeniu pozostaje blizna z trwałym wyłysieniem.
ROZPOZNANIE:
Obecność tarczek woszczynowych.
Układ endotrix z bąbelkami powietrza powodującymi pękanie włosa wzdłuż osi długiej.
Brak świecenia w lampie Wooda.
GRZYBICA SKÓRY GLADKIEJ (Tinea cutis glabrae)
ETIOLOGIA:
Wszystkie dermatofity antropofilne jak i zoofilie.
WYSTĘPOWANIE:
Dzieci i osoby dorosłe.
OBRAZ KLINICZNY:
Ogniska dobrze ograniczone
Obwodowo wykwity pęcherzykowe, grudkowe, krostkowe
Grzyby antropofilne: mniejszy odczyn zapalny
Grzybice zoofilie: wyniosłe zapalne zmiany pokryte krostkami i pęcherzykami na całej powierzchni.
Niekiedy znaczny świad
Szybki przebieg, zmiany ustępują bez pozostawienia blizn.
Nie świeci w lampie Wooda
LOKALIZACJA ZMIAN:
Głównie skóra odsłonięta – twarz, ręce, szyja
1) GRZYBICA PACHWIN (Tinea inguinalis)
ETIOLOGIA:
Epidermophyton floccosum (antropofilny)
Trichophyton rubrum (antropofilny)
Trichophyton mentagrophytes var. Interdigitale
WYSTĘPOWANIE:
Głównie dorosli (częściej mężczyźni – „infekcja koszarowa”), rzadko dzieci
OBRAZ KLINICZNY:
Ogniska rumieniowo-złuszczające, szerzące się obwodowo z głębi fałdu
Na obwodzie wykwity pęcherzykowe, grudkowe i krostkowe
Różnie nasiłony świad zmienionej skóry
Nie świeci w lampie Wooda
LOKALIZACJA ZMIAN:
Fałdy pachwin, ud, podbrzusza.
2) GRZYBICA STÓP (Tinea pudum)
ETIOLOGIA
Epidermophyton floccosum (antropofilny)
Trichophyton rubrum (antropofilny) 70%
Trichophyton mentagrophytes var. Interdigitale 30%
Trichophyton tonsurans
WYSTĘPOWANIE:
Wszyscy, szczególnie osoby narażone na wilgoć i wysoką temperaturę (górnicy sportowcy- „stopa atlety”)
OBRAZ KLINICZNY:
- Odmiana potnicowa:
Liczne pęcherzyki przekształcające się w zlewe ogniska wysiękowe
- Odmiana zluszczająca:
Ogniska hiperkeratotyczne z licznymi pękniami
- Odmiana międzypalcowa:
Ogniska wyprzeniowe, głównie 3 i 4 ta przestrzeń międzypalcowa.
- Ewentualnie odmiana podobna do odmiany mokasynowej łuszczycy.
3) GRZYBICA DERMATOFITOWA PAZNOKCI (Tinea trichophytica unguinum, ONYCHOMYCOSIS)
ETIOLOGIA:
- Epidermophyton floccosum (antropofilny)
- Trichophyton rubrum (antropofilny)
- Trichophyton mentagrophytes var. Interdigitale (antropofilny)
- Trichophyton mentagrophytes var. Granulosum (zoofilny)
- Trichophyton tonsurans (antropofilny)
WYSTĘPOWANIE:
- 57% pacjentów w wieku 51 – 70 lat
CZYNNIKI PREDYSPONUJĄCE:
- wiek starszy
- zaburzenia mikro i makrokrążenia kończyn
- spadek odporności organizmu
- steroidoterapia i immunosupresja
- zaburzenia endokrynologiczne
- nadmierna potliwość stóp
- narażenie zawodowe i środowiskowe, np. Górnicy
- troficzne zmiany płytek paznokciowych
- nieprzewiewne obuwie
- baseny i sauny
POSTACIE KLINICZNE:
- DLSO - distal and lateral subungual onychomycosis
Dalsza I boczna podpłytkowa grzybica paznokci
- PSO - proximal subungual onychomycosis
Bliszczka podpłytkowa grzybica paznokci
- WSO - white superficial onychomycosis
Biała powierzchowna grzybica paznokci
- EO - endonyx onychomycosis
Wewnątrzpłytkowa grzybica paznokci
- **TDO – total dystrophic onychomycosis**
Całkowita dystroficzna grzybica paznokci
**OBJAWY KLINICZNE:**
- Nierównoczesne zajęcie płytek paznokciowych (typowe dla grzybicy dermatofitowej paznokci)
- Rogowanie podpłytkowe z utrataprzejrzystości i zmianą zabarwienia płytki (zażółcenie, zbielenie)
- Metaplazja i rozrost warstwy ziarnistej oraz nieprawidłowe rogowanie – gromadzenie warstw rogowych
- Nieprawidłowe oddzielanie się paznokcia – ONYCHOLIZA
- Polimorfizm zmian klinicznych
- BRAK ZAPALENIA TKANKI OKOLOPAZNOKCIOWEJ
**OBJAW SIATKI GAŁĄZKOWATEJ I POPRZECZNEJ (!!!!!!):**
- Jest to obraz patognomiczny dla grzybicy dermatofitowej paznokci.
- Powstaje w wyniku drążenia przez dermatofita kanałów w keratynie paznokcia.
- Oceniany pod lupą.
**ZAKAŻENIA GRZYBAMI PLEŚNIOWYMI.**
1) **PLEŚNICA PAZNOKCI (Acauliosis unguinum)**
**ETIOLOGIA:**
S. Brevicaulis
**OBRAZ KLINICZNY:**
Dotyczy głównie paznokcia palucha.
Zwykle brak odczynu zapalnego w tkance okolopaznokciowej.
Pod niezmienioną płytka widoczne gromadzące się masy rogowe (grzyb nie trawi twardej powierzchni paznokcia)
**WYSTĘPOWANIE:**
Dotyczy zwykle osób z zaburzeniami krążenia i zmianami troficznymi paznokci.
Głównie osoby starsze.
**ZAKAŻENIA DROŻDŻAKOWE.**
1) **ŁUPIEŻ PSTRY (Pityriasis versicolor)**
**ETIOLOGIA:**
Pityrosporum ovale= Pityrosporum farfur=Malessesia farfur
**WYSTĘPOWANIE:**
Głównie osoby po okresie dojrzewania.
Rzadko u dzieci.
**OBRAZ KLINICZNY:**
Żółtobrunatne, lekko zluszczające się plamy o średnicy od kilku milimetrów do dużych, zlewających się ognisk.
Nieregularne zarysy zmian
Plamiste odbarwienia to stan zejściowy aktywnych ognisk grzybiczych.
Pod wpływem UV odbarwienia w miejscach grzybicy z przebarwieniem skóry otaczającej, podobne do bielactwa nabytego (vitiligo)
**DIAGNOSTYKA:**
Uwidocznienie zmian po posmarowaniu nalewką jodową.
Ceglaste świecenie w lampie Wooda.
2) **DROŻDŻYCA PAZNOKCI I WALÓW PAZNOKCIOWYCH (Onychia et perionychia candidamycetica, candidiasis unguinum)**
**ETIOLOGIA:**
Candida albicans
Candida glabrata
**OBRAZ KLINICZNY:**
- **W OKRESIE WCZESNYM**: zmiany obejmujące wal paznokciowy (obrzęk, zaczerwienienie, bolesność). Przy ucisku wydobywa się treść ropna.
- **ZMIANY DŁUGOTRWAŁE**: zmiany płytke paznokciowych - utrata polysku, przerost, zmiana powierzchni (żeberkowanie), onycholiza części dystalnej
- linie boa
**DIAGNOSTYKA**: do rozpoznania konieczny posiew
3) **KANDYDOZA BŁON ŚLUZOWYCH (Candidiasis mucosae)**
**OBRAZ KLINICZNY:**
Białawe, serowate plamy na powierzchni błon śluzowych na podłożu zapalnym
Ból i pieczenie
**LOKALIZACJA:**
- Jama ustna:
A. Zapalenie ostre, białawe naloty
B. Zapalenie ostre zanikowe, możliwe bez białych nalotów, żywoczerwona wygładzona powierzchnia
- Srom i pochwa
**WYSTĘPOWANIE:**
Częściej u osób z cukrzycą, zakażenie sromu, pochwy lub żołądzi to częsty pierwszy objaw cukrzycy.
Częściej też u kobiet w ciąży.
Przebieg często nawrotowy.
4) **WYPRZENIA DROŻDŻAKOWE (Interligo candidamycetica)**
**OBRAZ KLINICZNY:**
Żywoczerwone, sączące ogniska zapalne w obrębie faldów skórnnych
Drobne satelitarne zmiany pęcherzykowe lub nadżerkowe
W głębi ognisk maceracja i pękanie
**WYSTĘPOWANIE:**
Często u osób otyłych i starzych
U noworodków „pieluszkowe zapalenie skóry”
**LOKALIZACJA:**
Faldy skórne, okolice międzypalcowe.
**DIAGNOSTYKA MYKOLOGICZNA.**
1. Obraz kliniczny
2. Oględziny ognisk zmienionych pod lupą, np. Objaw siatki gałązkowatej lub poprzecznej.
3. Preparat bezpośredni w odczynniku o wybitnych właściwościach rozjaśniających komórki paznokcia zawierającym DMSO (dimetylosulfotlenek) i KOH.
4. Hodowle na podłożu Sabouraud (klasyczne lub z dodatkiem chloramfenikolu i aktidionu);
5. Hodowla na podłożu różnicująco-identyfikującym.
- test urazowy na podłożu Christensena
- hodowla na agarze chlamydiosporowym
- DTM (czymkolwiek by nie było)
6. Mikrohodowle
7. Zymogramy. Auksogramy weglowodanowy i azotowy.
8. Mykogram; ocena wrażliwości na leki
9. Badanie histopatologiczne
10. Badanie enzymatyczne
Głównym kryterium upoważniającym do rozpoznania grzybicy i rozpoczęcia leczenia jest wyizolowanie i identyfikacja grzyba od pacjenta.
**LECZENIE GRZYBIC:**
1. Dwa podstawowe błędy w leczeniu to:
Rozpoczynanie leczenia tylko na podstawie obrazów klinicznych, które mogą być też wywoływane przez inne czynniki chorobotwórcze.
Niezastosowanie leku przeciwgrzybicznego z powodu nierozpoznania grzybicy lub fałszywie ujemnych wyników badań.
2. Przyczyny utrudniające uzyskanie skutecznego leku przeciwgrzybicznego:
Polimorfizm grzybów, czyli znaczne zróżnicowanie morfologiczne.
Budowa i skład błony i ściany komórkowej.
Znaczna aktywność enzymatyczna grzybów.
Lokalizacja grzybów w okolicach mało unaczynionych.
3. Leki przeciwgrzybicze można podzielić na:
Antyseptyki przeciwgrzybicze.
Związki jodu: jodek potasu, jodyna, Haloprogin, Mycaden
Antybiotyki przeciwgrzybicze.
Chemioterapeutyki przeciwgrzybicze.
**A. Antyseptyki przeciwgrzybicze.**
1. Związki jodu: jodek potasu, jodyna, Haloprogin, Mycaden
2. Pochodne fenolu: Krezol, Chlorokrezol, Rezorcyna, Hydroksyrezorcyna, Dichlorophen, Heloprogin
3. Siarka i jej pochodne: maść siarkowa, tiosiarczan sodu
4. Kwasy nieorganiczne: kw. Borowy, Aftin, Acifungin
5. Kwasy organiczne i ich pochodne: Kw. Salicylowy, kw. Benzoëowy
6. Pochodne nienasyconych kw. Thuszczowych: Kw. Kaprylowy, kw propionowy, kw. Undecylenowy
7. Barwniki anilinowe: Zielę malachitowa, zieleń brylantowa, fiolet gencjany
8. Związki metali ciężkich: siarczek selenu, cynober, pirytion cynku.
9. czwartorzędowe zasady amoniowe: mydła inwertowane, sterinol, Viosept
10. Pochodne chinoliny: Chlorchinaldin, Vioform
11. 11) Pochodne benzimidazonu: Asterol
B. Antybiotyki przeciwigrybicze.
1) Polienowe:
Przedstawiciele: Amfoterycyna B, natamycyna, nystatyna
Mechanizm działania: Wiążą się ze steroidami błon komórkowych powodując zwiększenie ich przepuszczalności, co prowadzi do zaburzeń procesów metabolicznych i śmierci komórki.
- Amfoterycyna B - działa grzybostatycznie, a w wyższych stężeniach grzybobójczos
- Nystatyna - działa grzybostatycznie, gl. Na drożdzopodobne z rodz. Candida
- Natamycyna - działa grzybostatycznie na grzyby drożdzopodobne, dermatofity i grzyby bimorficzne oraz na niektóre pleśniowce. Do stosowania miejscowego Pimafucin, Pimafucort
C. Chemioterapeutyki przeciwigrybicze.
A. Leki imidazolowe: azole i triazole
Działają na: dermatofity, drożdżaki, większość grzybów bimorficznych i pleśniowych.
STOSOWANE W LECZENIU OGÓLNYM:
- KETOKONAZOL
Preparaty: Nizolal, Oronazol, Ketokonazol, Ketozol
Właściwości: - słabo przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego
Zastosowanie: w leczeniu skóry i jej przydatków, bł. Śluzowych i zak. Narządowych
- ITRAKONAZOL
Preparaty: Orungal, Sporanox, Sempra
Właściwości: stężenie leku w skórze jest 5-krotnie wyższe niż w surowicy
W grzybiccy paznokci leczenie pulsowe.
- FLUKONAZOL (p.o., i. V.)
Preparaty: Diflucan, Fluconazole,
Właściwości: b. Dobrze przenika do płynu mózgowo – rdzeniowego
Zastosowanie: główny lek w kandydozie narządowej i kryptokokozie
Zakażenia drożdzakowe skóry i błon śluzowych
STOSOWANE W LECZENIU MIEJSCOWYM:
- BIFONAZOL
- CHLORMIDAZOL
- CLOTRIMAZOL
- CROCONAZOL
- ECONAZOL
- KETOCONAZOL
- OMOCONAZOL
- MICONAZOL
B. Alliloaminy
MECHANIZM DZIAŁANIA:
Działanie grzybostatyczne (hamowanie syntezy ergosterolu) i grzybobójcze przez rozerwanie bł. Kom.
Grzybobójczo na dematofty, grzybostatycznie na niektóre drożdżaki.
Przedstawiciele:
- stosowane w leczeniu ogólnym: Terbinafina
- stosowane w leczeniu miejscowym: terbinafina, naftifina
C. Pochodne benzyloaminy
Przedstawiciel: BUTENAFINE
Działanie: grzybobójczo na dermatofity, grzybostatycznie na Candida
D. Pochodne morfoliny.
Przedstawiciel: AMOROLFINA
Mechanizm działania: Zaburzenia w biosyntezie steroli w ścianie komórkowej
Działa na dermatofity i grzyby drożdżopodobne
E. Pochodne tiokarbamidu.
F. Pochodne pirydyonu.
Przedstawiciel: CYCLOPIROX OLAMINE
Mechanizm działania: grzybobójczo przez łączenie z organellami komórki, działa na dermatofity i grzyby drożdżopodobne oraz pleśniowce.
6. Zakażenia pasożytnicze skóry: świerzb, wszawica. Klinika, diagnostyka, leczenie.
I. WSZAWICA(Pediculus)
ETIOLOGIA: Pediculus humanus (wesz ludzka) – stawonóg krwiopijca
3 POSYACIE KLINICZNE:
- GŁOWOWA
- ODZIEŻOWA
- ŁONOWA
A. WSZAWICA GŁOWOWA (Pediculosis capillitii)
ETIOLOGIA: Pediculus capitis (wesz łowowa)
OBRAZ KLINICZNY:
- świad towarzyszący wkłuciom gł. W okolicy potylicznej I skroniowej
- w wyniku zadrapań – powierzchnie sączące, strupy, wtórne zakażenie, zliszajcowacenie
- powiększenie węzłów chłonnych w zaawansowanych przypadkach
WYSTĘPOWANIE:
- epidemiologicznie u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym
- przenoszone przez kontakt (np. nakrycia głowy)
- w zależności os czasu trwania jaja przylepione do włosów na różnej wysokości.
WSZAWICA ODZIEŻOWA (Pediculosis vestimenti)
ETIOLOGIA: Pediculus vestimenti
OBRAZ KLINICZNY:
- swędząca grudka obrzękowa w miejscu wkładu
- dalsze zmiany skórne wynikiem drapania: przeczosy, nadżerki, strupy
- wtórne zakażenie ropne
- brunatne przebarwienia skóry
LOKALIZACJA ZMIAN:
Głównie grzbiet i kark.
ROZPOZNANIE:
- linijne przeczosy
- przebarwienia i odbarwienia skóry
- świąd bez nasilenia w porze nocnej
- decydujące wszy i ich gniazdy w szwach ubrań
C. WSZAWICA ŁONOWA (Pediculosis pubie, Pediculosis phthriasis)
ETIOLOGIA: Pediculus pubis (wesz łonowa)
OBRAZ KLINICZNY:
- świąd
- plamy błękite o zabarwieniu sinofioletowym powstające w wyniku hemolizy w miejscu ukąszenia.
LOKALIZACJA:
- okolica łonowa
- okolice krocza, ud, brzucha
- okolice pachwin, dolów pachowych
- okolice brwi i rzęs
WYSTĘPOWANIE:
- głównie u dorosłych
- szerzy się gł. przez kontakt płciowy
- ew. przez przedmioty
ROZPOZNANIE:
Stwierdzenie wszy łonowych po wyrwaniu włosa, znalezienie gniad, występowanie plam błękitych
D. LECZENIE:
- 1% GAMMA-HEKSACHLOROCYKLOCHEKSAN (Jacutin, Lindan) w postaci emulsji, żelu, szamponu lub proszku. Trzyma się pod czerpkiem 12-24 h i zmywa. Powtarza się po 5-7 dniach.
- Permethrin szampono-krem, zmywa się po 10 minutach bez konieczności powtarzania.
- Oczet sabadylowy z dodatkiem sublimatu
- We wszawicy odzieżowej stosuje się Jacutin puder, ubrania dezynfekuje się, prasuje i nie używa przez parę dni.
- We wszawicy łonowej można użyć maści rtęciowej szarej lub oczet sabadylowy.
II. ŚWIERZB.
DEF.:
Jest to choroba zakaźna wywołana przez rodzaj roztoczy, cechująca się świądem i charakterystycznymi norami świerzbowcowymi.
ETIOLOGIA:
Świerzbowiec ludzki (Sarcoptes scabiei)
OBRAZ KLINICZNY:
- świad, nasilający się w porze nocnej (pod wpływem ogrzania ciała)
- nory świerzbowcowi, zwłaszcza na bocznych powierzchniach policzków, powstałe przez żłobiące korytarze samice.
**LOKALIZACJA:**
- najczęściej: palce rąk, nadgarstki, zgięcia i fałdy skórne, tułów, oraz pośladki.
- Nie zajmuje pleców, i twarzy.
- U dzieci charakterystyczne zajęcie podeszew i dłoni.
- okres trwania zależy od nasilenia świerzbu.
**ROZPOZNANIE:**
- stwierdzenie nor świerzbowcowych (uwidaczniają się po posmarowaniu jodyną)
- osutka grudkowo-pęcherzykowa w miejscach typowych
- świad nasilający się w nocy
- pomocny wywiad dotyczący świerzbu w najbliższym otoczeniu pacjenta.
**LECZENIE:**
- Lindan (Jacutin). Wciera się go przez 3 dni, biorąc za każdym razem kapiel po 12-24h.
Toksyczny – nie stosować przy większych skałeczeniach, u noworodków, u dzieci ostrożnie. Wciera się w całe ciało poniżej twarzy.
- krem z 1% permetryna. Skuteczne 1 razowe użycie.
- Novoscabin
- maść Wilkonsona – przez kilka, kilkanaście dni.
- LECZENIE DOUSTNE: iwermektyna. Po jednorazowym użyciu 75% wylečeń, po 2-krotnym 96%. Nieznaczne objawy uboczne.
### 9. Liszaj płaski – Lichen planus, LP
**Def.**
Przewlekła choroba skóry, często również błon śluzowych, cechująca się zmianami grudkowymi.
**Patomechanizm**
1. Bodźce psychiczne (wstrząs nerwowy)
2. Niektóre leki
3. Razem z chorobami autoimmunologicznymi (choroby wątroby, ch. Basedowa, zmiany typu pemfigoid)
**Klinika**
**Skóra**
Początkowo wykwity grudkowe błyszczące i wieloboczne, czerwone lub sinofioletowe mogą mieć układ linijny (objaw Koebnera).
Ogniska ustępujące – brunatne.
**Błony śluzowe** zajęte u ok. 50% chorych, może to być jedyne umiejscowienie.
**Paznokcie** poprzedzają lub współistnieją z objawami miejscowymi. Podłużne pobruzdowania, spelzanie płytek lub ich zanik.
Świąd jest rozmaitoś nasilony, niekiedy znaczny!
**Odmiany:**
1. Brodawkująca (LP verrucosus) – najczęściej na podudziach; ogniska hiperkeratotyczne bez typowych grudek LP
2. Zanikowa (LP atrophicus) – układ obrączkowaty; część środkowa-przebarwienia i zanik bliznowaty
3. Mieszkowa (LP pilaris) – grudki przymieszkowe z hiperkeratotycznym czopem; wraz ze zmianami bliznowatymi owłosionej skóry głowy (zl. Graham – Little’a)
4. Pęcherzowe – 2 postacie:
- pęcherze tylko w obrębie zmian skórnych na dłoniach i stopach – pod wpływem czynników mechanicznych
- pęcherze tylko w obrębie zmian skórnych i w skórze niezmienionej
**Diagnostyka**
- grudki
- często liniowy i obrączkowaty układ
- typowe umiejscowienie
- często na błonach śluzowych
- świąd
- przewlekły przebieg
- obraz histologiczny
- immunopatologia tzw. ciałka hialinowe na granicy skórno naskórkowej (immunoglobuliny, fibrynogen, dopełniacz)
**Leczenie**
*Brak leczenia przyczynowego!*
1. Ogólne
- leki odprężające (Relanium)
- leki neuroleptyczne (Oxazepam)
- domięśniowo witaminy B₁ i B₁₂
- zmiany aktywne – małe dawki kortykosteidów
- nadżerki na błonach śluzowych i odmiana pęcherzowa – sulfony
- ciężki przebieg – metotreksat
2. Miejscowe
- maści i kremy steroidowie!
- zmiany przerosłe – triamcynolon, fluocynol, betametazon, flumetazon
- na błony śluzowe – kwas wit. A (tretinoin 0,05–0,1%)
- roztwór cyklosporyny A
---
**12. Polekowe zmiany skórne.**
Zaczynamy od OSUTEK POLEKOWYCH
Są to zmiany skórne wywołane lekami stosowanymi zewnętrznie (wyprysk kontaktowy) lub do wewnątrz, wykazujące rozmaite cechy morfologiczne, w zależności od czynników wywołujących i mechanizmu powstawania.
Najczęstszą przyczyną są defekty enzymatyczne biorące udział w „przerabianiu” leku. Najczęściej jest to defekt dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej i procesu acetylacjii.
**OBJAWY I PRZEBIEG**
Nie ma cech szczególnie charakterystycznych. Wykazują ogromną różnorodność cech morfologicznych – jeden lek może wywołać różnego rodzaju zmiany.
Zmiany mogą mieć charakter:
- Pokrzywki
- Obrzęków
- Rumieni
- Erythema multiforme
- Erythema nodosum
Wyprysku
Zmian liszajowatych
Zmian pęcherzowych
Zmian pęcherzykowych
Zmian krostkowych
Zmian krwotocznych
Przebarwień
Zmian związanych z nadwrażliwością na światło
Zmiany wywołane przez leki mogą być bardzo charakterystyczne a inne mogą jedynie sugerować, przez co została wywołana dana zmiana.
Do zmian, które możemy od razu dopasować do grupy leków należą:
A. **Rumień trwały**-są to zwykle pojedyncze wykwity o brunatnym zabarwieniu, wyraźnie odgraniczone od otoczenia i stale nawracające w tej samej lokalizacji po zażyciu wywołującego leku. Jest to odczyn zawsze związany z lekami. Do leków które wywołują tego rodzaju zmianę należą:
- Barbiturany
- Fenacetyna
- Salicylany
- Środki antykoncepcyjne
- Fenylobutazon
- Sulfonamidy
- Metronidazol
B. Zmiany typu **erythema multiforme** łącznie z odmianą Stevensa-Johnsona-zmiany pęcherzowo-rumieniowe umiejscowione najczęściej na błonach śluzowych jamy ustnej i narządów płciowych, którym często towarzyszy gorączka i ostry przebieg. Zmiany tego typu mogą wywoływać:
- Sulfonamidy
- Penicylina i jej pochodne
- Barbiturany
- Fenotiazyna
- Furosemid
C. **Toksyczna nekroliza naskórkowa**-zmiany rumieniowe i pęcherzowe w obrębie skóry i błon śluzowych. Powodują podminowanie naskórka w taki sposób, że spełza całymi płatami (objaw Nikolskiego). Początek jest nagły zwykle po zażyciu leku z powodu niewielkiej infekcji. Może dojść do wtórnych zaburzeń elektrolitowych.
D. **Zmiany typu erythema nodosum**-ostrozapalne, bolesne guzy, umiejscowione głównie na przedniej powierzchni podudzi, nie ulegające rozpadowi, ustępujące bez pozostawienia blizn. Zmiany tego typu wywołują:
- Sulfonamidy
- Penicylina
E. **Zmiany krwotoczne** wywołane najczęściej przez
- Tiazidy
- Złoto
- Sulfonamidy
- Allopurinol
- NLPZ
- Pochodne penicyliny
Do zmian, które mogą sugerować związek z lekami jednakże mogą być wywołane przez inne czynniki należą:
A. **Zmiany pokrzywkowe i obrzękowe** wywoływane najczęściej przez:
penicylinę
kwas acetylosalicylowy
barbiturany
B. Zmiany wypryskowe
C. Zmiany liszajowate przypominające liszaj płaski. Wywołują je najczęściej:
- złoto
- leki przeciwmalaryczne
- tiazidy
- fenotiazyna
- furosemid
- propranolol
D. Zmiany związane z działaniem światła. Wywołane najczęściej przez
- grizeofulwinę
- fenotiazynę
- tiazidy
- sulfonamidy
- NLPZ
- Tetracykliny
- Leki przeciwaretymiczne
E. Zmiany pęcherzykowe i pęcherzowe. Wywołują je najczęściej:
- NLPZ
- Grizeofulwina
- Tiazidy
- Sulfonamidy
- Barbiturany
- Furosemid
F. Zmiany krostkowe. Wywołują ją najczęściej:
- Karbamazepina
- Chloramfenikol
- Furosemid
- Fenytoina
G. AGEP (acute generalized exanthematous pustulosis) – najcięższa postać osutek krostkowych. Nie ma podanych konkretnych leków.
H. Zmiany trądzikowe. No i tradycyjnie wyliczanka co może je wywołać
- Kortykosteroidy
- Doustne leki antykoncepcyjne
- Izoniazyd
- Lit
- Haloperidol
I. Lysienie. Wywołują je:
- Chemioterapeutyki
- Leki przeciwkrzepliwe
- Doustne środki antykoncepcyjne
- Retinoidy
- Piroksykam-NLPZ
J. Zmiany paznokciowe-przebarwienia związane ze stosowaniem fluorouracylu i leków przeciwmalarycznych.
Niektóre leki wywołują b.charakterystyczne zmiany skórne, które są charakterystyczne dla danych leków.
| ZMIANA | LEKI WYWOLUJĄCE TĘ ZMIANĘ |
|---------------------------------------------|-------------------------------------------|
| Wykwity pęcherzowe, pęcherzowo-ropne, bujające | jodzica, bromica |
| Zmiany rumieniowo-krwotooczne i plonicowate | ampicylina |
Leki mogą również wywoływać choroby autoimmunologiczne
| CHOROBA | LEKI WYWOLUJĄCE TĘ CHOROBE |
|----------------------------------------------|--------------------------------------------|
| Pęcherzyca zwykła i liściasta | Penicylamina, kaptopril, fenylbutazon, Pyroxicam |
| pemfigoid | Furosemid, ibuprofen, penicylamina, salazosulfapyridyna, leki przeciwświerzbowe |
| Linijna IgA pęcherzowa dermatoza | Wankomycyna, rifampicyna, fenytoina, kaptopril |
| Nabyte pęcherzowe oddzielanie się naskórka | Sulfonamidy, sulfametoksypyridazyna, penicylamina, furosemid |
| SLE | Hydralazyna, hydantoina, izoniazyd, streptomycyna |
ROZPOZNANIE
1. Wywiad jakie leki pacjent przyjmuje
2. Test ekspozycji
3. Testy śródnaskórkowe
4. Testy skaryfikacyjne.
-wpływ światła słonecznego na skórę z uwzględnieniem procesów starzenia się skóry
-mechanizmy patogenetyczne, klinika i leczenie fotodermatoz
-porfirie, którym towarzyszą zmiany skórne
……najpierw kilka słów odnośnie opalania………
Zdrowe opalanie NIE istnieje!!!
Działanie promieni słonecznych zależy od:
1) długości fali
2) czasu ekspozycji
Do ziemi docierają promienie o długości 290-720 nm -> UVA1=340-400 nm UVA2=320-340nm
UVB.=290-320 nm UVC<290nm
Na człowieka działa głównie UVA (ok. 95% całego promieniowania) i UVB (5%) UVC jest pochłaniane przez ozon zawarty w stratosferze.
Porównanie promieniowania UVA i UVB
| CECHA | UVA | UVB |
|---------------------------------------------|-----|-----|
| Przenikanie zależne od stanu pogody | - | + |
| Przenikanie zależne od pory dnia | - | + |
| Zatrzymywanie przez ozon | - | +(95%) |
| Zatrzymywanie przez szybę dzienną | - | + |
| Głębokość przenikania do skóry | ++ | + |
| Działanie rumieniotwórcze | +/- | +++ |
Objawy kliniczne działania UVA:
1) przedwczesne wystąpienie zmarszczek oraz bruzd na twarzy (są one grubsze i głębsze niż zmarszczki starcze)
2) suchość skóry
3) plamy, głównie w postaci przebarwień
4) spadek elastyczności skóry
5) atrofia i zmiany przerostowe skóry
6) drogowacenie słoneczne - stan przedrakowy
**Działanie UVA w kancerogenezie**
- bierze udział w rozwoju czerniaka
- bierze udział w powstawaniu prokancerogennych produktów melaniny (głównie z feomelaniny)
- powoduje oksydacyjne uszkodzenie DNA
**Działanie UVB w kancerogenezie**
- jest bardziej mutagenne niż UVA
- bierze udział w rozwoju raków podstawnokomórkowych i kolczystokomórkowych (UVA jest kofaktorem)
- powoduje mutację genu p53, którą wykrywamy we wszystkich nowotworach plaskonablönkowych
**Czynniki naturalnej ochrony skóry przed promieniowaniem**
1) warstwa rogowa - częściowe odbijanie promieni
2) płaszczy lipidowy na powierzchni naskórka
3) pogrubienie warstwy rogowej
4) syntezę melaniny
5) kwas trans-urokainowy (w naskórku)
**Fotoprotekcyjne działanie melaniny zależy od:**
* jej całkowitej ilości
* od zawartości:
- eumelaniny (brązowo-czarnego barwnika)
- feomelaniny (czerwono-brązowego barwnika)
**Eumelanina**
- rozprasza UV
- zmniejsza penetrację promieni przez naskórek
- zmiata wolne rodniki
**Feomelanina**
- fotolabilna
- fototoksyczna
- uszkadza DNA
Pigmentacja skóry zależy od zdolności osobniczych. Możemy podzielić ją na 6 fototypów, opartych na indywidualnej zdolności do opalania w wyniku działania promieni UV:
I. Zawsze występuje rumień po opalaniu, nigdy opalenizna (osoby z bardzo jasną skórą, rudowłosy)
II. Zawsze rumień, opalenizna minimalna (osoby z jasna skórą)
III. Rumień umiarkowany, opalenizna jasnobrązowa
IV. Rumień minimalny, znaczna opalenizna (średnio brązowa)
V. Dotyczy Arabów i Indian
VI. Dotyczy rasy czarnej.
Nowotwory skóry występują częściej w I i II fototypie skóry (bo mało melaniny)... a teraz właściwa część tematu...
**FOTODERMATOZY** - to grupa schorzeń, w których występuje nadwrażliwość na promienie nadfioletowe (UV) światła słonecznego
Podział
1) nabycie idiopatyczne fotodermatozy, do których zaliczamy:
a) wielopoistaciowe osutki świetlne
b) pokrzywkę słoneczną (*urticaria solaris*)
c) przewlekłe zmiany posłoneczne (*chronic actinic dermatitis*) oraz ich odmiany:
- przetrwałe odczyny świetlne
- wyprysk słoneczny
2) fotodermazy genetycznie uwarunkowane zaburzeniami metabolicznymi, m.in.
a) *xeroderma pigmentosum*, której istotą jest zaburzenie odnowy DNA
b) porfirie
3) odczyny fotokoksyczne i fotoalergiczne zależne od czynników zewnętrznych
4) dermatozy, w których światło słoneczne jest czynnikiem zaostrzającym lub wyzwalającym
np. toczeń rumieniowaty LE.
**Wielopostaciowe osutki świetlne (Polymorphic light eruption - PLE)**
**Charakter zmian:**
*rumieniowy
*grudkowy
*pęcherzykowy
Zmiany są wielopostaciowe. Mogą przypominać wyprysk, świerzbiażkę lub opryszczkę
**Lokalizacja:**
*odsłonięte okolice ciała
**Czynnik wywołujący**
*promienie słoneczne gł. UVA
**Mechanizm powstawania zmian**
*oparty na nadwrażliwości typu opóźnionego na bliżej nie poznane antygeny skóry powstałe pod wpływem UVR(?)
Odstęp między ekspozycją na promienie świetlne a wystąpieniem zmian wynosi od 18 h do 5 dni
**Przebieg**
*osutki pojawiają się w czasie dzieciństwa, zwłaszcza w okresie wiosennym, gdy jeszcze nie zdążyła wytworzyć się opalenizna
**Rozpoznanie na podstawie:**
*wielopostaciowej osutki rumieniowo-grudkowo-pęcherzykowej z przewagą jednego typu zmian w danym przypadku
*umiejscowienia zmian w okolicy odsłoniętej
*występowania objawów pod wpływem naświetlań słonecznych
*przewleklego i nawrotowego przebiegu z zaostreniami w okresie wioseno-letnim
*prób świetlnych, tj. ustalenia minimalnej dawki rumieniowej przy zastosowaniu dawki imitującej światło słoneczne (UVA+UVB) lub odczynu na UVA
*wywiadu
**Leczenie ogólne**
*środki przeciw malaryczne - mało skuteczne
*podawanie beta-karotenu - należy zaczynać wczesną wiosną i kontynuować przez wiele miesięcy
*PUVA), przy zastosowaniu 8-MOP i UVA - bardzo skuteczna
*hartowanie za pomocą UVB - rzadziej stosowane
*talidomid (50-200 mg/dziennie/przez kilka tygodni) - tylko w przypadkach opornych na inne metody leczenia
**Leczenie miejscowe**
*środki chroniące przed promieniowaniem słonecznym o najszerzym spektrum działania (do 60 wskaźnika protekcji)
*pochodne dibenzoilometanu
**Pokrzywka świetlna (Utricaria solaris)**
**Czynnik wywołający:**
# promieniowanie o różnej długości fal
**Mechanizm powstawania zmian**
# immunologiczny
Objawy:
# bąble powstające w kilka minut po naświetlaniu, utrzymują się przez kilka godzin
Lokalizacja
# zarówno skóra osłonięta jak i odsłonięta
Epidemiologia:
# wiek występowania od 10-50 lat
# nieco częściej u kobiet
Przebieg
# przewlekły
Leczenie ogólne:
# leki przeciwhistaminowe - duże dawki, nie zawsze skuteczne
# metoda odczulania - przyzwyczajanie skóry do wzrastających dawek promieni UVA i UVB
# plazmafereza
Przewlekłe zmiany posłoneczne (Chronic actinic dermatitis)
Odmiany kliniczne
1) Przetrwałe odczyny światelne
2) Wyprysk słoneczny
3) Actinic reticuloid
ad.1
Czynnik wywołujący
- promienie od UVB poprzez UVA do widma widzialnego
Mechanizm powstawania zmian
- prawdopodobnie jest to reakcja na niepoznane dotąd fotoalergeny, a przewlekłe utrzymywanie się zmian jest być może wynikiem obecności śladowych ilości alergenów w tkankach lub wytwarzania się komórek pamięci immunologicznej
Charakter zmian
- przewlekły wyprysk
Lokalizacja
- głównie okolice odsłonięte, ale również osłonięte
Przebieg
- wybitnie przewlekły może nawet dojść do erytrodermii. Często współistnieje alergia kontaktowa głównie na chrom i niektóre rośliny
ad.2
Czynnik wywołujący
- tylko promienie UVB
Charakter zmian
- ostry lub podostry wyprysk
Lokalizacja
- skóra eksponowana na światło
ad.3
jeśli przebieg jest przewlekły (gł. u starszych mężczyzn) może dojść do powstania zmian głębszych, naciekowych, przypominających zespół Sezary’ego. W wyjątkowych przypadkach rozwijają się chłoniaki.
Przy rozpoznaniu Chronic actinic dermatitis pomocne są próby fototoksyczne i fotoalergiczne, a przy podejrzeniu Actinic reticuloid konieczne jest badanie histologiczne.
Leczenie Chronic actinic dermatitis
- beta-karoten
- środki przeciwsloneczne
- naświetlanie małymi dawkami PUVA - hartowanie skóry
- azatiopryna (Imuran) 100mg/d
- cyklosporyna A 2,5-5mg/kg mc.
Odczyny fototoksyczne
Czynniki wywołujące
- rośliny
- leki i środki chemiczne (psoraleny, sulfonamidy, tetracykliny, grizeofulwina, leki hipotensywne, przeciwpadaczkowe, furokumaryny, dziegdzicie, barwniki)
środki te zwiększają oddziaływanie skóry na działanie promieni słonecznych gl.UVA
Odczyny fotoalergiczne
Czynniki wywołujące
- leki podawane doustnie: sulfonamidy, sulfonamidowe środki przeciwcukrzycowe, chlorotiazyd
- środki stosowane zewnętrznie: leki lub kosmetyki
Mechanizm powstawania zmian
- związany z odczynami immunologicznymi związanymi z przeciwciałami krążącymi lub nadwrażliwością opóźnioną
Sa rzadsze od fototoksykycznych
PORFIRIE
Można podzielić je na dwie podstawowe grupy:
1) porfirię szpikową (genetycznie uwarunkowane zaburzenie syntezy hemoglobiny w etytrocytach)
- porfuria erytropoetyczna wrodzona
- protoporfiria erytropoetyczna
2) porfirię wątrobową (związana z zaburzeniem metabolizmu porfiryn w wątrobie)
- porfuria skórna pożna
- porfuria ostra zwalniająca
- porfuria mieszana
Porfuria erytropoetyczna wrodzona
Charakter zmian:
- pęcherze, często krwotoczne, pozostawiające nierówne, zagłębioe, szpecące blizny
zmiany te powstają w wyniku wybitnej nadwrażliwości na światło słoneczne
Lokalizacja znieskształceń
- twarz
- mażowiny uszne
- kończyny dolne
Powikłania
- znieskształcające blizny mogą spowodować wywinięcie powiek z wtórными zmianami rogówki i spojówek
- jeśli przebieg jest przewlekły mogą wytworzyć się twardzinopodobne zmiany skórne
Cechy charakterystyczne tej choroby:
- czerwonawe zabarwienie zębów
- znieskształcenia kostne wskutek odkładania się porfiryn
- niedokrwistość hemolityczna + splenomegalia
Rozpoznanie
- na podstawie fluorescencji erytrocytów
- stwierdzenie uroporfiryny I i koproproporfiryny I w erytrocytach, kale, moczu
Protoporfiria erytropoetyczna (Protoporphiria erythropoetica)
Charakter zmian:
- wielopostaciowość zmian
- często pęcherzykowe, z często występującym zagłębieniem w części środkowej
- ustępują z pozostawieniem bizenek
- niekiedy dochodzi do lichenizacji skóry okolic odsłoniętych
zmiany występują już przy pierwszej ekspozycji na światło gł.UVA
Przebieg
na ogół łagodny
Rozpoznanie
na podstawie fluorescencji erytrocytów
występowania protoporfiryn w osoczcu, ewentualnie w kale. W moczu są nieobecne
Leczenie porfirií szpikowych
Lecznie porfirií erytropet.wrodz.jest nieskuteczne,w porfirií erytropoetycznej stosuje się
beta-karoten 100-200mg/dobę, wielomiesięczne stosowanie
stałe stosowanie środków chroniących przedświatłem słonecznym
Porfirie wątrobowe
Są częstsze niż szpikowe, światło zaostrza zmiany, ale nie odgrywa tak ważnej roli jak w szpikowych. Najczęstszą odmianą jest porfiria skórna późna.
Porfiria skórna póżna
Wyróżniamy dwie odmiany
1) odmianę genetyczną AD
2) odmianę nabyte-znacznie częstsza
Charakter zmian:
- pecherze w miejscach urazów mechanicznych i w skórze odsłoniętej
- nieregularne odbarwienia i przebarwienia w tych okolicach
- stwardenia skóry barwy porcelanowej, przypominające twardzinę, w przypadkach przewlekłych
Epidemiologia:
- występuje zazwyczaj w średnim i starszym wieku
- rzadko u dzieci
u ok. 25% współistnieje cukrzyca.
Rozpoznanie
- występowanie zmian głównie w odsłoniętych miejscach
- łatwej urażalności skóry z tworzeniem pecherzy, nadżerek i blizn
- często wzmożonej nadwrażliwości na światło słoneczne, szczególnie na UVA
Leczenie
- środki przeciwmalaryczne-Arechin 250 mg/5 dni lub po 125 mg dziennie 2 razy tygodniowo przez kilka miesięcy
- usunięcie czynników hepatotoksycznych
- upusty krwi w przypadkach bardzo ciezkich
- unikanie urazów mechanicznych i unikanie ekspozycji na światło słoneczne
STARZENIE SIĘ SŁONECZNE SKÓRY
Starzenie skóry pod wpływem promieni słonecznych różni się od normalnego starzenia.
Cechy charakterystyczne dla starzenia słonecznego:
a) grubsze zmarszczki i pobrudzowania
b) nie występowanie ścieńczenia skóry-może być nawet pogrubiała z zaznaczoną hiperkeratozą
c) często występują teleangiectazje, łatwo tworzą się wynaczyńienia
d) w miejscach szczególnie eksponowanych na światło dochodzi do powstania stanów przednowotworowych-keratosis actinica
zmiany histologiczne
a) spłaszczenie granicy skórno-naskórkowej
b) zmniejszenie liczby naczyń
c) naczynia kręte, rozszerzone o zgrubiałych ścianach
d) wzmożona proliferacja naskórka
e) odkładanie się materiału barwiącego się jak elastyna, który nią jednakże nie jest...
f) wzrost ekspresji genu elastyny w fibroblastach
g) zmniejszenie ilości glikozaminoglikanów i proteoglikanów w macierzy komórkowej zachodzące procesy degradacji są prawdopodobnie wynikiem działania metaloproteinaz
Leczenie i zapobieganie
i. retinoidy – tretinoina w postaci 0,02-0,05% kremu 1×dziennie
ii. stosowanie środków chroniących przed słońcem
iii. kwasy alfa-hydroksylowe (AHA)-10-25% kwas mlekowy i glikolowy stosujemy przed 6 miesięcy
iv. przeciwutleniacze- preparaty zawierające witaminę C
14. Łuszczyca (psoriasis) – etiopatogeneza, klinika i leczenie
I. DEFINICJA:
- najczęstsza (do 2% ogółu populacji w Polsce) z chorób związanych z nadmiernym i nieprawidłowym rogowacением naskórka uwarunkowana genetycznie (GENODERMATOZA)
- Cechuje się ↑ proliferacją naskórka a klinicznie złuższczającymi się wykwitami grudkowymi, ustępującymi bez pozostawienia zmian oraz przewlekłym i nawrotowym przebiegiem.
II. ETIOPATOGENEZA:
A. Dwa typy łuszczyicy na podstawie badań genetycznych:
1) TYP I :
- Dziedziczenie AD z 60% penetracją genu
- <40 r.ż - początek
- > 85 % przypadków zw. Z HLA Cw-6
2) TYP II:
- POCZĄTEK > 40 r.ż (5.-7. dekada życia)
- ok. 15% przyp. Zw. Z HLA Cw-6
- najczęstszy typ łuszczyicy
B. PODŁOŻE GENETYCZNE:
1) Korelacja z antygenami zgodności tkankowej: HLA Cw-6, HLA-B13, HLA-B57, HLA- B27.
2) WYSTĘPOWANIE RODZINNE:
- 70% bliźniat jednojajowych – występowanie identycznych zmian łuszczycowych.
- 70% dzieci rodziców, z których oboje chorują łuszczyce
- 30% dzieci, jeśli 1 z rodziców choruje
- 3% ryzyka, jeśli krewny choruje
C. PROLIFREACJA NASKÓRKA i nieprawidłowe rogowacenie:
- istota procesu chorobowego
- 8- krotne skrócenie cyklu komórkowego keratynocytów→ skrócenie tzw. CZASU PRZEJŚCIA (turnover time) tzn. od warstwy podstawnej do pełnego zrogowacenia do 3 - 5 dni (normalnie ok. 28 dni)
- PARAKERATOZA – zachowane resztkowe jądra w warstwie rogowej
- w warstwie kolczastej obecny marker terminalnej keratynizacji (inwolukryny)
- zanik warstwy ziarnistej
D. PROCESY AUTOIMMUNIZACJI:
A) SUPREANTYGENY + przenikające do naskórka mogą być prezentowane przez keratynocyty z MHC KL. II i komórki Langerhansa limfocytom Th1.
- Superantygeny:
- Pirogenne egzotoksyny paciorkowców (Pep M5)
- wirus HPV (gl. EV – HPV5)
- Retrowirusy (pso p27)
2) KOMÓRKI LANGERHANSA migrują do skóry - 10% nacieków makrofagowych.
E. ROLA CYTOKIN:
1) Znacząca rola w zapoczątkowywaniu i utrzymywaniu się zmian
2) Wytwarzane przez limfocyty i keratynocyty (!)
- INFγ przez Th1;
- IL-2 przez Th2;
- IL-1 przez Th2;
- IL-1, IL-6, IL-8 (chemotaksja PMN) oraz TNFα przez keratynocyty;
3) Zaburzona przemiana kwasu arachidonowego: 26-krotny wzrost jego stężenia!
4) ↑cGMP, ↓cAMP.
F. ROLA NETROFILII (Polimorfonuklearów, PMN)
1) Neutrofile pod wpływem cytokin przenikają przez uszkodzoną błonę podstawną u szczytu wydłużonych brodawek (cytokiny chemotaktyczne dla PMN: IL-8, LTB-4, C5a)
2) Następnie gromadzą się w warstwie rogowej, tworząc mikroropnie Munro
G. ANGIOGENEZA w obrębie brodawek skóry.
1) Nowotworzone naczynia kręte, rozszerzone o pogrubiałym śródbłonku i wzmożonym przepływie krwi
2) OTWORKI ("gaps") w naczyniach włosowatych i ↑ ekspresji cząstek adhezyjnych: E-selektyn, VCAM, ICAM-1 => nasilona diapedeza Th
H. UKŁAD NERWOWY:
1) Zwiększona liczba receptorów dla substancji P:
- wytwarzana w nerwach czuciowych skóry
- powoduje degranulację mastocytów proliferację i chemotaksję PMN
2) wysiewy łuszczycy często związane z sytuacjami stresowymi.
I. WYZWALACZE ŁUSZCZYCY:
Rola czynników środowiskowych b. istotna!
- alkohol, palenie tytoniu
- LEKI (β-blokery, sole litu, kortykosteroidy (!), leki p/malaryczne)
- urazy mechaniczne, stres.
- zaburzenia metaboliczne (hiperlipidemia, nietolerancja glutenu)
III. OBJAWY I PRZEBIEG
A. WYKWIT PIERWOTNY: Grudka barwy czerwonobrunatnej, dobrze odgraniczona, o drobnopłatowym zluszczaniu na powierzchni.
B. Po zdrapaniu łusek – błyszcząca, gladka powierzchnia (OBJAW ŚWIECY STEARYNOWEJ)
C. OBJAW AUSPITZA – kropelkowate krwawienie po zdrapaniu łusek i potarciu związane z uszkodzeniem naczyń (angiogeneza!) wydłużonych brodawek skórnnych (papillomatosis)
D. OBJAW OSTATNIEJ ŁUSKI: Przy usuwaniu kolejnych łusek uwidacznia się gladka, różowa powierzchnia łuski łuszczycowej przed wystąpieniem objawu świecy stearynowej.
E. OBJAW KOBNERA to odczyn izomorficzny, charakterystyczny dla aktywnej łuszczycy polegający na wystąpieniu zmian łuszczycowych wzdłuż linii zdrapania naskórka po upływie 8-14 dni. Nie wykonuje tego objawu sam lekarz – stwierdza się go w miejscach zadrapanych przez
samego pacjenta. Objaw Kornera może również występować w bliźnie pooperacyjnej. Jest to objaw specyficzny nie tylko dla łuszczyca, występuje też w liszaju płaskim.
F. EWOLUCJA ZMIAN SKÓRNYCH:
Drobne grudki (wielkości lebka od szpilki – pinpoint) → łuszczące się wykwity o 1-2 cm średnicy, obejmujące duże partie skóry → zmiany kilkucentymetrowe z wyraźnymi, przylegającymi do siebie srebrzystymi łuskami → po kilku miesiącach zgrubiałe zmiany o nierównej powierzchni.
G. LOKALIZACJA ZMIAN SKÓRNYCH:
- Rozmaita, głöne okolice kolan, łokci w łuszczyce zwyklej.
- Owłosiona skóra głowy.
H. ŁUSZCZYCA OWŁOSIONEJ SKÓRY GŁOWY
- Korona łuszczyca (korona psoriatica) – zmiany w postaci grudek i srebrzystych łusek mają rozległy charakter i często schodzą poniżej linii włosów na skórę czoła, tworząc opaskę ("koronę").
- WŁOSY niezmienione, często nawet bujne i zdrowe ze względu na dobre odżywienie mieszków włosowych przez poszerzone naczynia brodawek skóry!
- łuszczyca często ograniczona tylko do skóry głowy lub wyprzedza o wiele lat zmiany skóry gładkiej.
I. ŁUSZCZYCA PŁYTEK PAZNOKCIOWYCH:
- OBJAW NAPARSTKOWY: Liczne drobne zagłębiania (doleczki) na powierzchni płytki spowodowane przez papillomatozę, która powoduje zaciąganie macierzy paznokcia.
- OBJAW PLAMY OLEJOWEJ: żółte plamy na powierzchni płytki spowodowane podpaźnokciową grudką łuszczycową.
- Mogą wystąpić pobrudzkowania, zgrubienie, zmatowienie, kruchość płytek.
- Czasem łuszczyca może ograniczać się tylko do płytek paznokciowych.
IV. ODMIANY KLINICZNE ŁUSZCZYCY:
A. 1 ŁUSZCZYCA ZWYKŁA (Psoriasis vulgaris)
- Lokalizacja zmian: kolana, łokiecie, owłosiona skóra głowy i inn.
- Typowa lokalizacja zmian.
2. ŁUSZCZYCA ZADAWNIONA
- To odmiana łuszczycy zwyklej zaniedbanej, gdy zmiany są przerosłe, zgrubiałe – cechy lichenizacji;
- zmiany skórne długotrzymujące się;
3. ŁUSZCZYCA BRODAWKUJĄCA
- rzadka odmiana ł., powstająca przy zaniedbaniu łuszczycy zwyklej;
- brodawkowaty przerost naskórka, najczęściej w obrębie podudzi;
B. 1. ŁUSZCZYCA WYSIĘKOWA (Psoriasis exsudativa)
- lokalizacja zmian: fałdy skóry, zgięcia stawowe, w miejscach drażnienia i maceracji.
- Może towarzyszyć łuszczycy stawowej.
2. ŁUSZCZYCA BRUŻDZCOWA (Psoriasis ruipoides)
- Zadawniona postać łuszczycy wysiękowej, ta sama lokalizacja zmian.
- Strupy są przerosłe, nawarstwione i wilgotne.
C. ŁUSZCZYCA STAWOWA (Psoriasis arthropatica)
- Odmiana mogąca doprowadzić do trwałego inwalidztwa;
- Stan zapalny stawów, często ze zniekształceniem; może występować sztywność poranna stawów.
1. ŁUSZCZYCA STAWOWA TYPU DYSTALNEGO
- ♂>♀
- Niesymetryczne zajęcie stawów międzypaliczkowych rąk i stóp.
2. Ł.S. TYPU REUMATOIDALNEGO:
- ♂<♀; Trudna do odróżnienia od RZS.
- Asymetria zmian stawowych i częstsze niżw RZS zajęcie stawów kręgosłupa=spondyloarthritis (znieskształcające zapalenie stawów kręgosłupa)
- Czynnik reumatoidalny najczęściej (-)
- Związek z HLA-B27
3. Ł.S TYPU ZNIEKSZTAŁCAJĄCEGO (Psoriasis arthropatica multilans)
- ♂=♀
- Zajmuje liczne stawy i kręgosłup.
C. ŁUSZCZYCA KROSTKOWA (Psoriasis postulosa)
1. ŁUSZCZYCA KROSTKOWA DŁONI I STÓP
- Wykwity krostkowe na podłożu rumieniowym i zluszczającym
- Ogniska wyraźnie odgraniczone od otoczenia przechodzą na boczne powierzchnie stóp i rąk.
- Zmiany mogą współistnieć z łuszczyca zwykłą lub wyprzedzać ją;
2. ŁUSZCZYCA KROSTKOWA UOGÓLNIONA von Zumbush
(Psoriasis pustulosa generalisata von Zumbush)
- Najcięższa postać łuszczyicy, wysiewom zmian towarzyszy wysoka temperatura i zły stan ogólny.
- Wykwity krostkowe podprogowe na podłożu rumieniowym
- (+) objaw Nikolskiego: naskórek ulega spelżaniu pod wpływem potarcia.
- W przewlekłym przebiegu może dojść do amyloidozy nerek.
3. ACRODERMATOSIS CONTINUA HALLOPEAU.
- Zlewne zmiany rumieniowo-zluszczające i krostkowe ograniczone do dystalnych części palców rąk.
- Poprzedza łuszczyce krostkową uogólnioną von Zumbush.
D. KROSTKOWICA DŁONI I STÓP (Psoriasis palmo-plantaris) PPP
- Nie mylić z ł. Krostkową dłoni i stóp.
- Wykwity krostkowe na podłożu rumieniowym i zluszczającym na dłoniach i stopach = BAKTERYDY ANDREWSA!
- wiąże się zawsze z zakażeniami bakteryjnymi – leczona antybiotykami!
- Istnieje kontrowersja, czy jest to odmiana łuszczyicy, czy odrębna jednostka chorobowa, związana z zaburzeniami wewnątrzustrojowymi.
E. ŁUSZCZYCA ODWRÓCONA (Psoriasis inverterata)
- Lokalizacja zmian w miejscach nietypowych dla łuszczyicy: twarz, tułów, fałdy skóry.
F. ODMIANA UOGÓLNIONA (Erythrodermia psoriatica)
- Ma nierzadko przebieg b. ciężki z wysoką temperaturą, utratą płynów, zaburzeniami wodno-elektrolitowymi i wtórnymi zakażeniami.
- Wystąpić może u osób predysponowanych im źle leczonych.
V. DIAGNOSTYKA ŁUSZCZYCY
- Obraz kliniczny: przewlekły i nawrotowy przebieg, dobry stan ogólny chorych, typowe zmiany skórne i objawy pomocnicze (o. świecy stearynowej, o. Auspitza, o. Kornera, o. ostatniej łuski, o. naparstkowi, o. plamy olejowej)
- Wywiad rodzinny
- ewent. Badanie histopatologiczne skóry.
VII. LECZENIE ŁUSZCZYCY
A. leczenie zewnętrzne:
- W przypadku łuszczycy zwyklej jest zwykle wystarczające.
- Ilszy etap to usunięcie łusek, następnie zahamowanie (zredukowanie) nadmiernej proliferacji naskórka.
1. Leczenie zluszczające
- 5 – 10% maść salicylowa (może wywołać niepożądane objawy uboczne ogólne)
- 10 – 20% maść mocznikowa
- 5 – 10% maść solankowa (NaCl)
- 5 – 7% oliwa salicylowa (rozgrzana na owłosioną skórę głowy na 1h przed myciem)
2. Leczenie redukujące
a) CIGNOLINA (antralina) – wiąże się z DNA, powodując spadek proliferacji
1) TERAPIA MINUTOWA: stężenie 0,5 – 2,0% maść, pokrycie ognisk łuszczycy na 10 – 30 min, następnie zmycie i natłuszczanie skóry
- częstsze podrażnienia i brunatne przebarwienia
- preparaty gotowe: Cignoderm, Cignodermin, Dithranol A.
2) MAŁE STEŻENIA (0,05-0,1%) zwiększane w ciągu kilku tygodni do 2% maści. Maść zakładana na 1 – 2 h.
b) DZIEGCIE (Psirisan, Pixolerm)
- Pochodne destylacji węgla kamiennego lub drzewnego
- maści i pasty 5 -10 %, szampony.
c) STERYDOTERAPIA
1) Słabej mocy (np. Laticord) – można długotrwałe, ale ostrożnie stosować!
2) Średniej mocy (np. Cutivate, Elocom) – wstawki 2 – 3 dni
3) Silnie działające sterydy fluorowane (Flucinor, Lorinden, Betametazon, Dermovate): jedynie na niewielkie i zadawnione ogniska przez 2 -3 dni. Nie wolno stosować na skórę twarzy!!!
4) Liczne objawy niepożądane:
- nawrotowość i nasilenie zmian po zaprzestaniu stosowania
- zaniki posteroidowe skóry
- oporność na kortykosteroidy
5) Zalecane łączenie kortykosteroidów z dziegciami i salicylanami
d) WITAMINA D3 (gł. klalcipotriol)
- Wiąże się z receptorem jądrowym, działając antyproliferacyjnie i przywracając normalne różnicowanie do keratynocytów;
- wpływa na układ immunologiczny: spadek aktywności CD4+, INFγ, IL-2
- niepożądane: niewielkie zaburzenia gosp. Ca++, działanie drażniące.
- B. drogie i b. dobre – można stosować długotrwałe.
- możliwe łączenie z retinoidami i PUVA.
B. LECZENIE OGÓŁNE
a) RETINOIDY (syntetyczne aromatyczne pochodne kwasu witaminy A) np. Neotigason, Roacutane.
- Stosowane w łuszczycy opornej na inne sposoby leczenia, szczególnie w łuszczycy krostkowej. Lek z wyboru w erytrodermii łuszczycowej.
- Mogą być stosowane długotrwałe (nawet kilka lat); b. dobre i b. drogie!
OBJAWY UBOCZNE:
1) Ro-dermatosis: suchość i urażalność skóry i błon śluzowych
2) wypadanie włosów, głównie martwych;
3) zaburzenia lipidowe
4) DZIAŁANIE TERATOGENNE (P/wskazane u kobiet w wieku reprodukcyjnym)
- możliwe kojarzenie z preparatami miejscowymi Cignoliny, D3, a także Re-PUVA
b) METOTREXAT (12,5mg i.m 2 razy na tydzień; 25mg i.m. 1 raz na tydzień; 2,5mg/d p.o.)
- Lek cytotoksyczny, lek z wyboru w łuszczycy stawowej
Obj. uboczne:
- hepatotoksyczny (próby wątrobowe), leukopenia (immunosupresyjnie na szpik), nadżerki jamy ustnej; wrzody żołądka.
c) HYDROKSYMOCZNIK
- Bardzo toksyczny i mniej skuteczny niż metotrexat
d) CYKLOSPORYNA A (CsA)
- silny lek immunosupresyjny
- działanie: Hamuje proliferację keratynocytów, hamuje aktywację limfocytów T.
- wskazana w łuszczycy opornej na leczenie, szczególnie w ł. krostkowej i stawowej.
- b. liczne dział. uboczne: neurotoksyczne, hepatotoksyczne, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe.
e) FK 506 (takrolimus)
- Lek immunosupresyjny 10 – 100 razy silniejszy niż CsA o podobnym do niej mechanizmie działania.
- Częste objawy uboczne ze strony nerek.
f) KWAS FUMAROWY i jego estry:
- b. toksyczny, tylko ciężkie przypadki
- limfopenia, zaburzenia p.pok.
g) Ig p/CD4 (+) – stadium eksperymentalne.
h) ANTYBIOTYKI
- stosowane w łuszczycy wysiewnej, szczególnie typu I w zakaźnych ogniskach wewnątrz ustrojowych.
C. FOTOTERAPIA
1. FOTOTERAPIA:
a) UVA-terapia (HELARIUM) 320-400nm
b) UVB-terapia (PSORILUX) 280-320nm
c) SUP- selektywna fitoterapia 321nm
2. FOTOCHEMIOTERAPIA:
- łatwa w stosowaniu, nieuciążliwa dla chorych.
- Nie zapobiega nawrotom
- ↑ ryzyka raka kolczystokomórkowego
a) PUVA: psolarem (5-MOP=5-metoksypsoralen) 2 h p.o. przed naświetlaniem + UVA, 2-3 razy na tydzień.
b) re-PUVA: psolarem + UVA + RETINOIDY
D. INNE sposoby leczenia
1. Dieta niskołuszczowa, bezglutenowa.
2. Unikanie urazów skóry.
3. Ogólna higiena skóry (preparaty p/bakteryjne)
15. Choroby pęcherzowe o podłożu autoimmunologicznym
WSTĘP:
1. Definicje:
A) Choroby pęcherzowe o podłożu autoimmunologicznym, czyli DERMATOZY PĘCHERZOWE AKANTOLITYCZNE to choroby skóry o podłożu autoimmunologicznym, przewlekłe i nabyte charakteryzujące się powstawaniem pęcherzy w skórze i błonach śluzowych na drodze akantolizy.
B) AKANTOLIZA to utrata adhezji międzykomórkowej i utrata spójności w wyniku reakcji autoprzeciwciał IgG przeciw antygenom desmosomalnym i KADHERYNOM (desmogleina 1 lub 3), warunkującym przyleganie KOMÓRKOM warstwy KOLCZYSTYJ.
2. PODZIAŁ PĘCHERZYC:
A) GRUPA PĘCHERZYCY ZWYKŁEJ (Pemphigus vulgaris)
ODMIANY: a) PĘCHERZYCA BUJAJĄCA (Pemphigus vegetans)
b) PĘCHERZYCA OPRYSZCZKOWA (Pemphigus herpetiformis)
B) GRUPA PĘCHERZYCY LIŚCIASTEJ (Pemphigus foliaceus)
ODMIANY: a) PĘCHERZYCA RUMIENIOWATA (Pemphigus erythematosus)
b) PĘCHERZYCA PORYSZCZKOWATA (Pemphigus herpetiformis) znacznie częściej odmiana pęcherzycy liściastej niż zwyklej
3. ETIOPATOGENEZA:
A. UWARUNKOWANIA GENETYCZNE:
Prawdopodobna rola HLA DR4, DRW6, DQW8
B. TŁO AUTOIMMUNOLOGICZNE: auto IgG – przeciwciała pemphigus przeciw:
1) desmogleinie 3 – p. vulgaris
2) desmogleinie 1 – p. foliaceus
C. WSPÓŁISTNIENIE pęcherzycy często z innymi chorobami o tle autoimmunologicznym: Myastenia gravis, lupus erythromatosus, RZS, AIH
D. Częste CZYNNIKI WYZWALAJĄCE:
1) LEK (kaptopril, butapirazol, penicylina)
2) światło słoneczne i oparzenia skóry
3) Związki tiulowe i disulfidow roślin z rodzaju Allium (cebula, czosnek)
4) Najczęściej czynnik wyzwalający nieznany.
II. PĘCHERZYCA ZWYKŁA (Pemphigus vulgaris) PV
1. OBJAWY I PRZEBIEG.
- Najciężej przebiegająca odmiana pęcherzycy
- Swoistym antygenem jest DESMOGLEINA 3 (akantoliza bezpośrednio ponad warstwą podstawną w obrębie warstwy kolczystej)
- Pęcherze mają stosunkowo wiotką pokrywę (bo w warstwie kolczystej) – łatwe przerwanie pokrywy pęcherza.
- Choroba na ogół rozpoczyna się od zmian na błonach śluzowych jamy ustnej (zmiany mogą przebiegać niezauważalnie) – dominują nadżerki (jako zejście szybko pękających pęcherzy) z tendencją do obwodowego szerzenia się.
- BLONY ŚLUZOWE: gł. jama ustna, rzadziej jama nosowo-gardłowa, przelyku – zmiany na błonie śluzowej wyprzedzają zmiany skórne o kilka miesięcy
- SKÓRA: Zmiany na skórze POZORNIE NIEZMIENIONEJ
Wielopostaciowość ewolucyjna zmian
Typowa EWOLUCJA ZMIAN: pęcherze ulegające pęknieniu → żywoczerwone nadżerki bolesne z tendencją do obwodowego szerzenia się → strup z towarzyszącym rumieniem.
OBJAW NIKOLSKIEGO: podrażnienie mechaniczne (ucisk, potarcie, zadrapanie) skóry pozornie niezmienionej powoduje spelzanie naskórka
OBJAW ASBOE – HANSENA: ucisk na pęcherz powoduje jego powiększenie.
PRZEBIEG: przewlekły, nawrotowy, z okresami zaostrzeń i remisji. W okresie zaostrzenia przebieg zwykle bez gorączki i z mało nasilonymi objawami bólowymi. Nieleczone zmiany często ulegają nadkażeniom bakteryjnym.
2. PĘCHERZYCA BUJAJĄCA (Pemphigus vegetans)
- Rzadka odmiana pęcherzycy zwykłej.
- Obok wykwitów typowych dla pęcherzycy zwykłej na skórze i błonach śluzowych występują brodawkujące, przerosłe ogniska w okolicach fałdów, zgieć stawowych i otworów naturalnych.
- Pęcherze szerzą się obwodowo, a ich dno ulega brodawkowatemu przerostowi
- Przebieg przewlekły, równie ciężki jak pęcherzycy zwykłej.
III PĘCHERZYCA LIŚCIASTA (pemphigus foliaceus)
1. OBJAWY I PRZEBIEG
- Cechą charakterystyczną są powierzchowne pęcherze o wiotkiej pokrywie, która szybko ulega przerwaniu (auto Ig przeciw desmogleinie 1 – podrogowa akantoliza)
- Nie zajmuje błon śluzowych!!!
- W obrazie klinicznym dominują zmiany nadżerkowo-złuszczające
- Przebieg powolny i przewlekły, stan chorych na ogół dobry
- Lokalizacja na skórze i zasięg zmian różne
- Objaw Nikolskiego (+)
2. ROZPOZNANIE
- Badanie histopatologiczne, IF pośrednia i bezpośrednia
3. Odmiany
A. PĘCHERZYCA RUMIENIOWATA (Pemphigus erythematosus) = pęcherzyca łojotokowa (Pemphigus seborrhoicus)
- Stosunkowo łagodna postać p. liściastej; przebieg przewlekły
- Nietrwałe pęcherze (→ nadżerki) oraz łojotokowe i hiperkeratotyczne strupy na plecach, w okolicach mostka, a na twarzy zmiany rumieniowo-złuszczające przypominające tocznia
- Często współistnieje z innymi zaburzeniami autoimmunologicznymi (myatenia gratis, SLE, grasiczak, pemfigoid)
B. PĘCHERZYCA OPRYSZCZKOWATA (Pemphigus herpetiformis)
- Znacznie częściej odmiana pęcherzycy liściastej niż zwykłej
- Odmiany rumieniowo – zluszczające z obwodowo ulożonymi zmianami pęcherzykowatymi o układzie opryszczkowym.
IV. PĘCHERZYCA PARANEOPLASTYCZNA (Pemphigus paraneoplasticus) PNP
- Towarzyszy złośliwym rozrostom limforetikularnym (grasiczaki, chor. Castelmana, chloniaki)
- Cechy kliniczne różnorodne: pęcherzykowe, pęcherzowe, rumieniowo zluszczające
- Bolesne nadżerki na wargach i błonie śluzowej j. ustnej
- Stany zapalne spojówek i rogówek aż do upośledzenia wzroku.
- Akantoliza typu p. vulgaris, ale Ig mają inną swoistość
- Auto Ig mogą reagować nie tylko z nabł. Kolczastym, ale i nabłonkami innych narządów (phuca, ukl. pokarmowy), uszkadzając je.
V. DIAGNOSTYKA
- Badanie kliniczne: oglądanie, Ew. objaw Nikolskiego, Asboe-Hansena
- Test Cytologiczny TZANKA: Badanie mikroskopowe H+E/ May-Grunwald-Giemzy wymazu z dna pęcherza – komórki akantolityczne (duże, okrągłe z ciemnym pierścieniem na obwodzie)
- Badanie HISTOPATOLOGICZNE wycinka skóry – śródkomórkowe pęcherze
- IF bezpośrednia skóry właściwej: międzykomórkowe pęcherze
- IF pośrednia: IgG z surowicy chorego reagują z nabłonkiem przelyku małpy (dla p. vulgaris) lub świnki morskiej (p. foliaceus) oraz ludzkim. IF pośrednią wykorzystuje się także do oceny skuteczności leczenia.
VI. LECZENIE PĘCHERZYCY:
- Podstawą leczenia jest kortykoterapia w skojarzeniu z lekami immunosupresyjnymi
- Kortykosteroidy: prednizon (Encorton) 100-120 mg/d w jednorazowej dawce po śniadaniu przez okres 4–6 tygodni minimum do uzyskania remisji. Następnie dawki obniża się w ciągu wielu miesięcy np. 100 mg/d→95mg/d→100mg/d→90mg/d→100mg/d→85mg/d itd.
- Immunosupresja: głównie cyklofosfamid (Endaxon) 100-200 mg/d doustnie, ewentualnie azatiopryna (Imuran) 150–200 mg/d, oba nie krócej niż 6 tygodni. Zakończenie immunosupresji analogicznie jak kortykoterapii.
- Terapia pulsowa deksomeatazonem (500 mg dożylnie przez kolejne 3 dni) i cyklofosfamidem (500 mg dożylnie pierwszego dnia) jako alternatywa leczenia ciągłego. Dawkę uderzeniową powtarza się co 2–4 tygodnie, przy codziennym podawaniu cyklofosfamidu 50mg/d. Leczenie trwa 1–2 lata.
- Miejscowe leczenie: odkażające, przeciwbakteryjne, przeciwdrożdżakowe.
- W pęcherzycy paraneoplastycznej – leczenie przyczynowe.
VII PĘCHERZYCA IgA (Pemphigus IgA)
- Przeciwciała przeciwko antygenom keratynocytów są klasy IgA.
- Powierzchowna akantoliza typu p. foliaceus lub śródnaskórkowe pęcherze wypełnione neutrofilami (mikroropnie) z niewielką akantolizą na obwodzie.
- Obraz kliniczny niejednorodny i przeciwciała przeciwko różnym antygenom
- Przebieg przewlekły
VIII. PEMFIGOID (Pemphigoid, Pemphigoid bullosus)
1. DEFINICJA: Dermatoza pęcherzowa, występująca w wieku starszym, cechująca się dużymi, dobrze napiętymi pęcherzami, usadowionymi w obrębie wykwitów rumieniowo-obrzękowych i w skórze pozornie niezmienionej.
2. ETIOPATOGENEZA:
- Podłoże autoimmunologiczne: auto IgG4 przeciw antygenom BŁONY PODSTAWNEJ (BMZ – basal membran zone), gł. przeciw kompleksom białkowym w obrębie PÓŁDESMOSOMÓW (łączących keratynocyty z lamianaa lucida BMZ) lub antygenom na różnych wysokościach lamina lucida.
IgG4 nie aktywuje dopełniacza. Auto IgE (których wysokie miana stwierdza się też w surowicy) aktywują na granicy skórno – naskórkowej składową C3 dopełniacza → chemotaksja leukocytów (ezozynofile, bazofile) → uwalnianie enzymów proteolitycznych → uszkodzenie BMZ → szczeliny i pęcherze podnaskórkowe na granicy skórno-naskórkowej.
3. OBJAWY I PRZEBIEG.
- Lokalizacja zmian: rozmaita, często cała skóra; b. rzadko zajęte błony śluzowe.
- Zmiany skórne: wielopostaciowe, rumieniowo-obrzędkowe, pokrzywkowate, pęcherzowe i pęcherzykowe. Pęcherze rozmaitej wielkości, dobrze napięte, często krwotoczne.
- Przebieg: przewlekły, nawrotowy, głównie w 6–8 dekadzie życia
- Częste współwystępowanie NOWOTWORÓW narządów wewnętrznych i tu przebieg zależny od choroby podstawowej (podejrzenie pemfigoidu zawsze obliguje do dodatkowej diagnostyki! → RTG, USG itd.
4. CZYNNIKI INDUKUJĄCE:
- nowotwory
- promieniowanie UV
- leki stosowane ogólnie: furosemid, fenacytyna, penicylina półsyntetyczna.
- leki stosowane miejscowo: redukujące stosowane w łuszczycy.
5. ODMIANY PB:
- łojotokowy (PB seborrhoicus)
- pęcherzykowy (PB vesicularis)
- guzkowy (PB nodularis)
- ograniczony do podudzi (PB praetibialis)
- P. ciężarnych
- P. bliznowacjejący.
6. DIAGNOSTYKA:
- test Tkanka: (-) !!!
- IF bezpośrednia: linijne złogi IgG i dopełniacz C3 wzdłuż BMZ
- IF pośrednia: IgG p/ BMZ w surowicy
- PB → diagnostyka w kierunku neo!
- Różnicowanie z EBA: metoda splitu skórnego (!):
1) Fragment zdrowej skóry inkubowanej w 1M NaCl → szczelina na poziomie lamina lucida
2) w PB Ig z surowicy chorego wiążą się z pokrywą pęcherza (lam. lucida)
w EBA Ig z surowicy chorego wiążą się z dnem pęcherza (poniżej lam. densa=VII kolagen)
- badanie histopatologiczne: podnaskórkowe pęcherze bez komórek akantolitycznych, nacieki zapalne.
7. LECZENIE PB.
- Kortykosteroidy w średnich dawkach (30 – 60 mg/d Encortonu)
- SULFONY (np. Dapsone): hamowanie leukocytów. U niektórych pacjentów ↑ methemoglobiny w ciągu 2 – 3 tygodni.
- ewentualnie immunosupresja przy nieskutecznej kortykoterapii i wykluczeniem neo!
PEMFIGOID CIEŻARNYCH (Pemphigoid gestationis):
1. Def.: Zmiany rumieniowo-obrzękowo-pecherzowe za świadem, najczęściej w drugiej połowie ciąży bez objawów zatrucia ciążowego. Zmiany cofają się po urodzeniu dziecka.
2. OBJAWY I PRZEBIEG:
- wielopostaciowe zmiany skórne: grudkowe, rumieniowe, obrzękowe, pęcherzykowe
- charakterystyczny zlewny rumień głównie na skórze.
- zmiany ustępują porodzie. Możliwe wystąpienie p.c. w antykoncepcji z gestagenami.
3. ETIOPATOGENEZA
- Autoimmunologiczna: auto IgG p/BMZ i zlogi C3 na granicy skórno-naskórkowej
- związek z HLA DR3 i DR4
- w 98% Ig p/HLA (MHC) partnerów.
4. LECZENIE.
- Wskazane leczenie miejscowe kortykosteroidami
- środki przeciwhistaminowe i wapń
- w przypadkach opornych na leczenie, pod koniec ciąży: małe dawki kortykosteroidów p.o. (20–40 mg Encortonu)
X. PEMFIGOID BLIZNOWACIEJĄCY (Pemphigoid cicatrisans)
1. Def.: Rzadka odmiana pemfigoidu, którego cechą charakterystyczną jest postępujące bliznowocenie i zaniki.
2. LOKALIZACJA:
- błony śluzowe
- skóra
- błony śluzowe galek ocznych (spojówki)
3. ETIOPATOGENEZA:
- auto IgA (!) lub/i IgG oraz C3 dopełniacz w błonie podstawnej
- heterogenność抗genów
4. OBJAWY I PZREBIEG:
A. PEMFIGOID BLIZNOWACIEJĄCY OCZNY:
- najczęściej obustronny
- zapalenie spojówek i niedostrzegalne pęcherze → zrosty spojówki z gałkaczącą → bliznowocenie → zarośnięcie worka spojówkowego → ślepotą.
B. P.B BLON ŚLUZOWYCH (ew. też skóry)
- zaniki błon śluzowych jamy ustnej, przelyku (→ zwężenie → metaplazja nowotworowa!) i narządów płciowych.
- skóra: zmiany typowe dla pemfigoidu pozostawiające blizny
C. Może być odmiana dotycząca tylko skóry.
XI NABYTE PECHERZOWE ODDZIELANIE SIĘ NASKÓRKA
(Epidermolysis bullosa acquireda), EBA
1. Def.: Choroba pęcherzowa, w której zmiany powstają głównie w miejscach narażonych na urazy mechaniczne i ustępują z pozostawieniem blizn.
- występuje także u dzieci;
- nierzadko towarzyszy chorobom układowym, chłoniakom, ch. Crohna.
2. OBJAWY I PRZEBIEG:
- Pęcherze rozległe, dobrze napięte.
- powstające nadzërki gojaśię z pozostawieniem blizn i prosaków (milia)
- zmiany zlokalizowane w miejscach narażonych na urazy: łokcie, kolana, ręce, stopy; często też błony śluzowe jamy ustnej.
- występuje świąd
- Przebieg przewlekły, postępujący, może prowadzić do śmierci.
3. ETIOPATOGENEZA:
- Autoimmunologiczna: auto IgG p/ kolagenowi VII poniżej lamina densa BMZ (p/ włókienkom zakotwiczającym) wykrywane w skórze i krążeniu→metoda splitu skórnego: reakcja z dnem wytworzonego pęcherza.
XII. ZAPALENIE SKÓRNO - JELITOWE = CHOROBA DUHRINGA
(Dermatosis herpetiformis, zap. opryszczkowe skóry), DH
1. Def.: - zespół skórno – jelitowy, w którym pęcherzykowo – grudkowym zmianom skórnym towarzyszy glutenozależna enteropatia, zwykle bezobjawowa
- najczęstsza choroba pęcherzowa u dzieci
2. ETIOPATOGENEZA:
- Podłoże autoimmunologiczne, podobne jak w celiakii; silna korelacja z antygenami HLA I klasy (HLA D8 (90%, A1) i klasy II (DQW2)
- Auto IgA-EmA (EMA), czyli auto IgA p/endomysiou mm. Gladkich indukowane przez gluten.
- ziarniste zlogi IgA w brodawkach skóry, również niezmienionej i w okresie remisji;
- MIKROROPNIE neutrofilowe w brodawkach skóry
- W ścianie jelita nacieki w lamina propria i w kosmkach limfocytów Tγδ.
3. OBJAWY I PRZEBIEG:
- Wielopostraciowość wykwitów – grudki, rumienie, wykwity pokrzywkowe i drobne, liczne pęcherzyki (opryszczkopodobne)
- lokalizacja:
+ łokcie i kolana, przedramiona po stronie wyprostnej
+ okolica krzyżowa i pośladki
+ łopatki
+ owłosiona skóra głowy i twarz
+ symetryczny układ zmian
+ sporadycznie na błonach śluzowych
Silny świąd i uczucie pieczenia skóry, przeczulica (nieadekwatne do nasilenia zmian)
Przebieg przewlekły i nawrotowy, stan ogólny dobry;
Objawy towarzyszące:
- 10 – 30% przypadków – objawy złego wchłaniania (biegunka tłuszczowa)
- 70% przypadków – enteropatia glutenozależna bezobjawowa (wyłącznie zmiany morfologiczne jelit)
CZYNNIKI ZAOSTRZAJĄCE I WYWOLUJĄCE:
1) Jod (pokarmy, leki, okolice nadmorskie)
2) brom
3) GLUTEN (tolerancja glutenu rozmaita)
4. DIAGNOSTYKA
- IF pośrednia: auto IgA-EmA w surowicy
- IF bezpośrednia: badanie immunopatologiczne wycinka skóry niezmienionej – ziarniste zlogi IgA w szczycie brodawek skórnych (w obrębie zmian skórnych mogą być nieobecne – efekt fagocytozy)
- badanie histopatologiczne wycinka skórnego: MIKROROPNIE brodawek skórnych (zamiast pęcherzyków)
- doustna próba jodowa (10-15 ml preparatu jodu) = nasilenie zmian
5. LECZENIE:
- dieta bezglutenowa (konieczna! Czasem wielomiesięczna, z czasem dietę można liberalizować);
- SULFONY (Dapsone, Avlosulfon, Divlone) 100–150 mg/d – usuwają zmiany skórne, ale nie jelitowe (uwaga na methemoglobinemię!)
- Miejscowa profilaktyka i leki p/zapalne
16. Kolagenozy
A. Toczeń rumieniowaty (Lupus erythematosus, LE)
1. Układowy (Systemic LE, SLE)
2. Ogniskowy / skórzny (Discoid LE, DLE)
Rozsiany (disseminated DLE, DDLE)
3. Postacie pośrednie
- podskórna (subcutaneous lupus panniculitis)
- podostry (subacute cutaneous LE, SCLE)
- lupus neonatalis (NLE)
Kryteria rozpoznania:
Główne(ARA):
1. Skóra:
- zmiany rumieniowe i rum.-krwotoczne
- typu DLE (rumieniowo-bliznowacjące)
- nadwrażliwość na UV
2. Nadźerki bł. śluzowych j.ustnej:
3. Bóle stawowe lub zap. stawów bez zniekształceń
4. Zap. bł. surowicznych (pleuritis, pericarditis)
5. Nerki-białkomocz
6. Obj. neurologiczne: drgawki lub psychozy
7. Obj. hematologiczne: anemia, leukopenia, limfopenia, trombocytopenia
8. Zab. Immunologiczne: kom. LE, pc. p/natywnemu DNA (nDNA), pc. p/Sm (antygien jądrowy odpowiedzialny za uszkodzenie płuc), inne pc. p/jądrowe w IF, nieswoistość dodatnie odczyny kilowe
Pomocnicze:
1. Obj. Raynauda i przerzedzenie włosów
2. Obniżenie poziomu frakcji dopelniacza
3. Obecność kompleksów immunologicznych w skórze niezmienionej chorobowo
4. Zmiany histo-patologiczne w nerkach
Rozpoznanie SLE:
- 4 kryteria ARA lub 3 ARA + 1 pomocnicze
- badania immunopatologiczne skóry
Leczenie SLE
1. Kortykosteroidy: Encorton 100mg/d lub pulsy sterydowe
2. L. immunosupresyjne: Endoksan 100mg/d
3. Wspomagająco:
- środki p/malaryczne (Arechin lub Plaquenil)
- leki usprawniające mikrokrążenie
- sulfony
Discoid Lupus Erythematosus (DLE)
Zmiany rumieniowo-naciekowe z rogowaceniem przymieszkowym
Sklonność do bliznowacenia bez rozpadu
Umiejscowione gł. w okolicach odsłoniętych i na owłosionej skórze głowy
Nie występują objawy narządowe!
Czasami są pc. p/jednoniciowemu DNA (ssDNA) i często Ro.
Odmiany kliniczne:
1. Obrzękowa- nie powoduje bliznowacenia
2. Przerosła- głębokie naciekanie i blizny
3. Hiperkeratotyczna lub brodawkowata- nasilona hiperkeratoza i blizny
4. Odmrozinowa- zaburzenia naczyniowe- fioletowe zmiany rumieniowe
Leczenie:
Leki p/malaryczne
Kortykosteroidy miejscowo (twarz i ręce)! (mogą też być silnie fluorowane)
Środki fotoprotekcyjne
DLE disseminatus (DDLE)
Zmiany na twarzy typowe
Na kończynach górnych i w okolicy dekoltu mogą być naciezione z zejściowym bliznowaceniem i hiperkeratozą
Leczenie jw.
W nasilonej hiperkeratozie- retinoidy
W opornym na leczenie DDLE- azatiopryna
Subcutaneous lupus panniculitis
Guzy zapalne z tk. podskórnej ustępujące z pozostawieniem blizn
Towarzyszą DLE lub SLE
Skóra pokrywająca guzy niezmieniona lub z cechami klinicznymi LE
Zmiany gł. na twarzy, wyprostnych pow. ramion i ud
Leczenie:
Środki p/malaryczne
Jak wraz z SLE to jak w SLE
Subacute cutaneous lupus erythematosus (SCLE)
Większość przypadków spełnia co najmniej 4 kryteria ARA ale różni się od SLE łagodniejszym przebiegiem bez zmian nerkowych
Wybitna nadwrażliwość na światło słoneczne
Typowe zmiany skórne
Występują przeciwciała Ro i/lub La!
Zmiany skórne zajmują twarz, tułów i kończyny
Odmiany:
1. obrączkowata
2. łuszczycopodobna
Toczeń rumieniowaty noworodków (NLE)
Występują u noworodków z matek mających przeciwciała Ro i/lub La (przechodzą przez łożysko)
Przejściowe zmiany skórne typu rumieni obrączkowatych przypominających SCLE
Objawy hematologiczne (trombocytopenia, anemia, leukopenia)
Blok serca
Leczenie: Tylko objawowe (zmiany z wyjątkiem bloku serca ustępują samoistnie)
Twardzina (Sclerodermia)
1. Układowa (systemie sclerosis, SSc)
a) Ograniczona (Limited)
b) Rozsiana (Diffusa)
2. Skórna (Morphea, circumscripta)
Czynniki prowokujące m.in. krzem, silikon, PCV, trójchloretylen, tryptofan,
I. Twardzina układowa
Rozpoznanie:
Duże kryteria- ARA:
1. Stwardnienia w centralnych częściach ciała
Małe kryteria:
1. Sclerodactylia
2. Atrofia lub nadżerki opuszek palców
3. Obustronne zwłóknienie podstawy płuc
-Limited: ręce + twarz
-Diffusa: 1 ARA, zaburzenia barwnikowe
Obecne przeciwciała:
p/centromerom (ACA)
Scl 70 p/Topoizomerazie I
p/jąderkowe
-tRNA
-Wzrost IL-2 i rIL-2
A. Twardzina układowa ograniczona (Acrosclerosis)
Chorują gł. Kobiety w wieku średnim i starsze
- objaw Raunauda (poprzedza występowanie stwardnień)
- stwardnienie odsiebnych części kończyn górnych, twarzy
- sclerodactylia - stwardnienie palców - w obrębie twarzy - zmiany zanikowe nosa i czerwieni warg z promienistym bruzdowaniem w ich otoczeniu oraz teleangiectazje
CREST
C - calcinosis, R - Raunaud, E - esophagus, S - sclerodactylia, T - teleangiectasis
B. Twardzina układowa rozsiana
Kobiety chorują częściej
Stwardnienia twarzy, szyi, tułowia, kończyn górnych i dolnych
Współistniejają przebarwienia i odbarwienia
Objaw Raunauda
Zmiany narządowe w twardzinie układowej rozsianej:
1. Przełyk - rozszerzenie i atonia
2. Płuca - zwłóknienia
3. Ukl. krążenia - arytmie, nadciśnienie płucne, zap. osierdzia
4. Nerkí - nadciśnienie złośliwe
5. Ukl. kostny - bóle stawowe (arthralgia), zap. torebek ściegnistych (tendovaginitis), zanik guzowatości paznokciowych, zwężenie szpar stawowych, osteoporoza
6. Ukl. mięśniowy - zmiany typu polymyositis
7. Zmiany w mikrokrążeniu - zanik naczyń włosowatych; poszerzone centralnie, poskręcane pętle (wykrywane badaniem kapilaroskopowym)
Różnicowanie:
1. MCDT (mixed connective tissue disease)
2. Ch. Raunaud
3. GPP - gośćc przerwlekle postępujący
4. Scleromyositis
5. Scleroderma Buscha
Leczenie:
Steridy są przeciwskażane - 3 wyjątki (przez krótki czas):
1. Przebieg gorączkowy i zapalny z bólami stawowymi
2. Zapalenie wysiękowe osierdzia
3. Zmiany włókniste w płucach
-immunosupresja: cyklofosfamid (Endoksan) lub chlorambucyl (Leukeran) lub Cyclosporyna A
-kortykosteroidy w średnich dawkach
-leki naczyniowe: Trental, Dekstran 40, Cordafen
-leki wpływające na metabolizm tk. łącznej: Vit. E, Piascledine, Penicylamina (penicylina prokainowa roszzerzająca nacz. włosowate)
Twardzina skórna (Morphea)
Stwardnienia wyraźnie odgraniczone od otoczenia, barwy woskowożółtej z fiolkową obwódką (lilac ring)
Nie występują zmiany narządowe ani obj. Raunauda
Odmiany:
1. Disseminata - liczne rozsiane zmiany
2. Generalisata - Zajęta prawie cała skóra; przykurcze rąk
3. Linearis- mogą być trwałe zniekształcenia i przykurcze kończyn
4. En plaques
5. Pierwotnie zanikowa- przebarwione ogniska z małym zanikiem skóry
Leczenie: Vit. E, Piascledine, Madecasol, fototerapia
**Zapalenie skórno-mięśniowe (dermatomyositis, DM)**
Zmiany dotyczą gł. mm. pasa barkowego i biodrowego, zmiany skórne rumieniowe i obrzękowe są gł. na twarzy i kończynach. Kończynach. U osób dorosłych mogą współistnieć nowotwory narz. Wewnętrznych.
Etiopatogeneza: Nieznana.
Predyspozycja genetyczna, wpływ wirusów zwł. Coxackie i Paramyksovirus, spadek liczby kom. supresorowych.
Pc. p/jądrowe Mi-2 charakterystyczne dla DM!
Odmiany:
1. Ostra i podostra- gł. zmiany rumieniowe i obrzękowe w obrębie twarzy, a zwł. powiek- objaw ‘rzekomych okularów’
Grudki, rumienie i teleangiektazje na grzbietach rąk i nad drobnymi stawami (objaw Gottrona)
Paznokcie- zmiany rumieniowe i wybroczyny
Rumienie na dekoldzie i szyi- objaw szala
Twarda skóra dłoni- ‘ręka mechanika’
2. Przewlekła- Zmiany skórne twardzinopodobne lub pstre
Zlogi wapnia w tk. podskrónej
Zmiany narządowe w: mm. gładkich gładkich.p. pokarmowego, dróg oddechowych oddechowych i m. sercowego.
Przebieg: o. ostra- wysoka gorączka, stan ogólny może być ciężki.
o. podostra i przewlekła- stan ogólny zależy od rozległości zajęcia mm. szkieletowych i narządów wewnętrznych
Leczenie:
- kortykosteroidy- prednizon
- L.immunosupresyjne- metotreksat i.n.
- Cyklosporyna A
- IgG
- Antybiotyki
Zespoły nakładania (Overlap syndromes)
I. Mieszana choroba tk. łącznej. Zi Skarpa.
Mixed connective tissue disease (MCTD). Sharp syndrome
= SLA+ Twardzina+ Dermatomyositis
Pc. p/rybonukleoproteinie RNP (U1RNP)
Obrzęk i stwardnienie palców z objawem Raunauda.
Obrzęk, maskowatość lub stwardnienie skóry twarzy
Rumienie rąk i twarzy jak w SLE
Bóle mięśniowe i stawowe, przełyk poszerzony
Zajęcie narządów wewn. w różnym stopniu
Może rozwijać się twardzina lub SLE
Leczenie: - małe dawki kortykosteroidów
- z przewagą SLE jak w SLE
II. Scleromyositis=
Dermatomyositis + Twardzina
Przeważają twardzinopodobne zmiany skóry z różmaicie nasilonymi objawami mięśniowymi
Łagodny i długotrwały przebieg
Pc. p/PM- Scl.
Leczenie: małe dawki kortykosteroidów.
Guzkowe zapalenie tętnic.
Polyarteritis (periarteritis) nodosa.
Choroba wielonarządowe: gł. płuc, nerki, OUN, nn. Obwodowe, mięśnie, nadcisnienie
guzki zapalne wzdłuż przebiegu naczyń, plamica, wylewy krwawe do skóry, czasem z rozpadem,
siateczkowate rozszerzenia naczyń (livedo reticularis)
Niszczenie naczyń przez leukocyty wielojądrzaste (vasculitis leukoclastica)
Czynniki wywołujące: wirusy (HIV, HCV, HIV), bakterie, leki.
Leczenie: - kortykosteroidy
- l. immunosupresyjne
- niesteroidowe l. przeciwwzpalne
17. Choroby naczyniowe
Piodermia zgorzelinowa
Pyoderma gangraenosum
Etiopatogeneza:
Nieznana; Współistnienie z colitis ulcerosa (najczęściej), ch. Crohna, IBD (inflammatory bowel disease), gammapatiami, szpiczakiem IgG/IgA;
Klinika:
Głębokie, dobrze odgraniczone, szybko szerzące się owrzodzenia;
Ogniska pojedyncze lub liczne, pozostają blizny, powstawanie zmian nawet po najdrobniejszych urazach skóry;
Odmiana szczególna – w msc. ran poop. → reakcja na niewchłonięty katgut
Przebieg: przewlekły, postępujący
Leczenie:
Sulfony (Dapson 100 – 200 mg/24h) + salazosulfapyrydyna (Salazopiryn 5,0 – 10,0 g/24h) można
dołączyć prednizon 30 mg/24h
terapia pulsowa kortykosteroidami (1000 mg dawka uderzeniowa metyloprednizolonu w ciągu 3 dni) + podtrzymująco chlorambucil (2 mg/24h) + małe dawki kortykosteroidów
Cyklosporyna A (5 mg/kg/24h) stosowana w ciągu kilku m-cy → ustąpienie zmian
przypadki oporne: klofażymina (Lampren 100-300 mg/24h); minocyklina (200 mg/24h)
zmiany wczesne: doogniskowe wstrzykiwanie kortykosteroidów (triamcinolon)
Plamica hiperergiczna. Alergiczne lub leukoklastyczne zapalenie naczyń
Purpura hyperergica. Vasculitis allergica, leukoclastica
Etiopatogeneza:
Najczęściej odkładanie się kompleksów immunologicznych w ścianach naczyń (typ III reakcji) z ich zwyrodnieniem włóknikowatym oraz z naciekami leuk. wielojądrzastych.
Czynniki: bakt. (pacjorkowce), leki, pokarmy itp.
Bakterie → aktyw. dopełniacz bez przeciwciał → MAC (membrane attack complex) → ściana naczyń
Patomechanizm: PAF (platelet activating factor), histamina, inne mediatory stanu zap.
Klinika:
Różnopostaciowe wykwity: krwotoczne, obrzękowe, grudkowe i pęcherzykowe; rozsiane, rzadziej zlewe, najczęściej na pow. wyprostnej kończyn;
Przebieg: ostry, podostry, przewlekły; nawroty; ogólny stan zazwyczaj dobry ale:
przypadki z glomerulonephritis lub z zajęciem p.pok. (obj. ostrego brzucha) → ciężki (purpura fulminans); bez odchyleń w ukł. krzepnięcia
odmiana Henocha-Schoenleina: odkładanie IgA i C3 w kłębuszkach, objawy ostrego brzucha; ściany naczyń skórnych – ziarniste zlogi (IgA) – również skóra niezmieniona;
ANCA (-), ale IgA ANCA
Leczenie:
Ogólnie: kortykosteroidy w małych dawkach + sulfony, po uzyskaniu poprawy dawki ↓ prednizon (30 mg/24h) + dapson (100 mg/24h); dodatkowo:
kolchicyna (0,5 – 1,5 g/24h), pentoksifilina, antybiotyki (jeżeli ogniska zakaźne), leki uszczelniające naczynia i p/alergiczne (p/histaminowe, Ca, VitC, rutyna)
Msc.: aerozole z kortykoster. + antyb.; kremy ze środkami p/bakt. i p/zap (Virosept)
18. Owrzodzenia żylnne
Należałoby sięgnąć do źródeł i przypomnieć sobie PNŻ czyli przewlekłą niewydolność żylną. Tutaj będą tylko podstawowe info:
80% owrzodzeń podudzi stanowią owrzodzenia żylnye z czego: 81 % żyłaki, 14 % zespół pozakrzepowy; inne owrzodzenia: tętnicze, neurotroficzne, w rakach skóry;
Czynniki sprzyjające PNŻ: wiek, płeć, czynniki dziedziczne;
Czynniki środowiskowe: długotrwała pozycja stojąca/siedząca; wysoka temp. otoczenia; nadwaga, otyłość; ciąża (gestageny i ucisk na naczynia biodrowe); antykoncepcja horm.;
Lokalizacja owrzodzeń poch. żylnego: 1/3 dolna kończyn dolnych, przednia i przyśrodkowa część, okolica perforatorów Cocketta;
Patogenetyczna teoria mankietów fibrynowych – zamykanie naczyń włosowatych;
Cechy kliniczne PNŻ: obrzęk, „corona phlebotactica” – żyłakowatość stopy, owrzodznia podudzi, hiperpigmentacja (hemosyderoza), stwardnienie skórno-tłuszczowe (lipodermosclerosis), biały zanik skóry (atrophia blanche), wyprysk żylny;
Klasyfikacja kliniczna (część klasyfikacji CEAP):
st. 0 niewidoczne, niewyczuwalne objawy przedmiotowe choroby żylnej
st. 1 teleangiektazje lub żyły siatkowate
st. 2 żyłaki
st. 3 obrzęki
st. 4 zmiany skórne przypisane do ch. żylnej np. wyprysk żylny itd.
st. 5 zmiany skórne tak jak powyżej + wyleczone owrzodzenia
st. 6 zmiany skórne tak jak powyżej + czynne owrzodzenie żylnye
Cechy owrzodzeń żylnych:
Lokalizacja – 1/3 dolna kończyn dolnych; powierzchnia przysłodkowa i przednia; stosunkowo płytkie; rozległe; brzegi nierówne; policykliczny kształt; dno wypełnione ziarniną lub włóknikiem; bolesne; kończyna nie jest zimna i biała; obecność tętna na t. grzbietowej stopy i w okolicy kostek; przewlekłe, nawrotowe;
Leczenie:
Presoterapia (ukierunkowanie krwi do żył głębokich) siła ucisku do 60 mmHg w zależności od nasilenia zmian; aktywna (aparaty pneumatyczne); bierna (np. elastyczne rajstopy, bandaże);
Farmakologia msc. - oczyszczenie owrzodzenia, wzbudzenie ziarninowania i epitelizacji:
a) oczyszczenie enzymatyczne – Iruxol Mono, Fibrolan
b) środki odkazujące, antyseptyki – 2-3% kw. borny, 0,01% KmnO₄, Pioctaninum, pig. Castellani, Betadine
c) pobudzenie ziarninowania – 0,1 – 0,5 % Azotan srebra, maść Mikulicza,
hipertoniczny NaCl
d) opatrunki: absorbujące nadmiar wysięku, ułatwiające oczyszczanie i ziarninowanie,
izolacja od środowiska zewnętrznego:
piankowe = poliuretanowe (Lyfofoam)
alginaty (Kaltostat)
hydrożele (Aquagel)
Hydrokoloidy (Granuflex)
Farmakologia ogólna:
leki flebotropowe: ↓ przepływ naczyniowy, ↓ lepkość krwi, ↑ tonus żylny, ↑ drenaż limfatyczny;
flawonoidy poch. roślinnego – okserutyna (Venoruton); diosmina (Detralex)
saponina – escyna (Aescin)
prep. synt. – dobesylan wapnia (Calcium dobesilate)
antybiotykoterapia ogólna
leczenie p/bólowe – NLPZ, tramal
herparyna drobnocząsteczkowa – Fraxiparine, Clexane
Lecznie zabiegowe:
scleroterapia – obliteracja niewydolnych żż. powierzchownych
podwiązanie i przecięcie żył przeszywających oraz usunięcie powierzchownych żyłaków
pokrycie owrzodzenia autologicznym przeszczepem skóry
19. Znamiona i nowotwory łagodne
ZNAMIONA(naevi): są to rozmaite nieprawidłowości rozwijowe skóry o charakterze wrodzonym, chociaż ujawniające się niekiedy w późniejszym okresie życia. Dotyczą one struktur ektodermalnych lub mezodermalnych albo równocześnie obydwu i utrzymujące się w ciągu całego życia.
Klasyfikacja:
1) naskórkowe:
a) znamię naskórkowe brodawkowate (naevus epidermalis verrucosus)
b) brodawka lojotokowa, starca (verruca seborrhoica, senilis)
2) melanocytowe:
a) znamię barwnikowe naskórkowe: naevus spilus i lentigo
b) znamię barwnikowe komórkowe (naevus pigmentosus cellularis)
c) znamię aktywne Spitz (naevus Spitz)
d) znamię atypowe i zespół znamion atypowych (dawniej naevus dysplasticus)
3) wychodzące z gruczołów lojowych:
a) znamię lojowe (naevus sebaceus)
b) gruczolak łojowy (*adenoma sebaceum*)
4) wychodzące z gruczolów potowych (*syringoma*)
5) naczyniowe:
a) znamiona naczyniowe krwionośne (*haemangioma*)
b) znamiona limfatyczne (*lymphangioma*)
**Znamiona naskórkowe (naevi epidermalis)**
- **brodawkowate**
- twarde
- hiperkeratotyczne
- układ linijny i jednostronny wzdłuż lini Blaschko
- barwa skóry nie zmienionej lub o odcieniu brunatnym
- wczesne dzieciństwo
- utrzymujące się trwałe
**umiejscowienie**: rozmaite, czasami zmiany są bardzo rozległe, wyjątkowo dwustronne
jeśli świad+zmiany zapalne = *naevus epidermalis verrucosus linearis inflammatorius (ILVEN)*
Rozpoznanie: łatwe-typowy obraz morfologiczny, układ zmian=trwałe utrzymywanie
**różnicowanie**:
- brodawkujący neurodermit
- brodawkujący liszaj płaski
- łuszczyca
leczenie: chirurgia-gdy szpecące, krioterapia, laseroterapia
- **Brodawka łojotokowa (starcza). Rogowacenie łojotokowe.**
- łagodny nowotwór naskórkowy
- struktura brodawkowata
- powierzchnia hiperkeratotyczna
- czasami uszypułowane
- zmiany skórne różne morfologicznie:
- płasko-wyniosłe, dobrze odgraniczone od otoczenia grudki koloru skóry zdrowej
- wyniosłe, brodawkowate, hiperkeratotyczne, brunatne twory, nasadzone na skórę
- czasami uszypułowanie
- mogą być bardzo ciemne (nagromadzenie melaniny w dolnych warstwach naskórka i w skórze właściwej)
- w okolicy narządów płciowych brodawki mogą być bardzo przerosłe i przebarwione-związek z HPV6 i HPV16
- wiek dojrzały i u osób starszych
umiejscowienie: tułów, twarz, grzbiet rąk, owłosiona skóra głowy, okolice płciowe
**ZESPÓŁ LESERA-TRELATA**-wysiew bardzo licznych zmian na tułowiu będący rewelatorem nowotworów narządów wewnętrznych(najczęściej przewodu pokarmowego).
TRANSFORMACJA NOWOTWOROWA BRODAWEK ŁOJOTOKOWYCH JEST BARDZO RZADKA!
rozpoznanie: stwierdzenie brunatnych, dobrze odgraniczonych, hiperkeratotycznych wykwitów brodawkowatych, częstsze występowanie u osób starszych i charakterystyczny obraz histologiczny,
**różnicujemy z**:
- rogowacenie słoneczne
- rak podstawno komórkowy
leczenie: krioterapia płynnym azotem, łyżeczkowanie, usunięcie chirurgiczne
Znamiona melanocytowe barwnikowe (Naevi pigmentosi)
• znamiona barwnikowe naskórkowe
- płaskie (naevi spili) - plamy barwnikowe
- różny kształt i wielkość
- wyraźnie odgraniczone od otoczenia
- nie powodujące objawów
- powiększające się z wiekiem
- drażnione, mogą być miejscem wyjścia czerniaków
- plamy soczewicowate (lentigo simplex) - dobrze odgraniczone od otoczenia plamy
- barwa jasno lub ciemno brunatna
- mnogie
- umiejscowione na tułowiu
- pojawiają się w dzieciństwie
- trzeba odróżnić je od piegów
PLAMY SOCZEWICOWATE NA WARGACH I BŁONACH ŚLUZOWYCH JAMY USTNEJ TO WAŻNY OBJAW ZESPOŁU PEUTZA-JEGHERSA
ZESPÓŁ LEOPARD obejmuje: lentiginosis
zaburzenia elektrokardiograficzne
zaburzenia oczne
zaburzenia płucne
anomalie narządów płciowych
mały wzrost (retardation of growth)
głuchotę
- plamy soczewicowate słoneczne oraz starcze: przyczyna to: przewlekłe działanie promieni słonecznych terapia PUVA u osób w starszym wieku, o jasnej karnacji, trudno opalających się
- nieregularny kształt
- brunatny kolor
- gładka powierzchnia
- pojedyncze lub bardzo liczne
- ręce, przedramiona, twarz
- stanowią jedynie defekt kosmetyczny
NIE STANOWIĄ PUNKTU WYJŚCIA CZERNIAKÓW!
LECZENIE: łagodne zamrażanie płynnym azotem (kriomasaż), długotrwałe stosowanie 0,05% kwasy witaminy A.
• znamiona komórkowe barwnikowe (Naevus pigmentosus cellularis)
- bardzo częste
- o rozmaitym zabarwieniu (barwa skóry zdrowej, jasnobrunatne, ciemne)
- powierzchnia gładka bądź zrazikowata i brodawkująca
- niekiedy owłosione
- gdy wokół biała obwódka - tendencja do samoistnego ustępowania
Liczba znamion barwnikowych zwykłych u ludzi rasy białej jest duża.
Ryzyko rozwoju czerniaka: niewielkie - znamiona wyniosłe, uszypułowane, owłosione; duże - znamiona wrodzone i atypowe.
Zwiększone ryzyko rozwoju czerniaka:
1) powiększenie się rozmiarów znamienia + jego pogrubienie
2) nierównomiernie przebarwienie powierzchni z rozmaitymi odcieniami brązu i różu oraz ogniskowymi odbarwieniami
3) odczyn zapalny w obrębie znamienia
4) świad
5) nadżerki i krwawienie.
- **znamię błękitne** (*naevus coeruleus*) - odmiana znamienia melanocytowego
- szaro-błękitne zabarwienie
- w badaniu histologicznym - komórki znamionowe
- **odmiana wrodzona**, znamiona wrodzone (*naevi congenitales*) - występują od urodzenia
- różnorakie rozmiary (od bardzo małych do zajmujących bardzo rozległe powierzchnie)
- tułów
- znaczna hipertrychoza
- w obrębie silnie przebarwionych znamion powstają twory guzowate (10-25% przechodzi w czerniaka)
- leczenie: znamiona barwnikowe komórkowe i owłosione - chirurgia (bez marginesu skóry zdrowej), znamię wrodzone olbrzymie - usuwanie przed okresem pokwitania (możliwość zezłośliwienia)
- **znamię Spitz** (czerniak młodzieńczy)
- aktywne znamię komórkowe
- głównie w młodym wieku
- pojedyncze
- dobrze odgraniczone od otoczenia guzki
- barwa czerwona lub sinawa
- powierzchnia gładka
- brak skłonności do rozpadu
- bez odczynu zapalnego
- twarz - najczęściej
- kończyny - rzadko
- powolny przebieg, bez zezłośliwienia
- rzadko w otoczeniu wykwitu pierwotnego powstają drobne guzki (satelity)
- różnicowanie:
- znamię komórkowe
- ziarniaki naczyniowy
- leczenie: chirurgiczne, przed okresem pokwitania
---
**znamiona wychodzące z gruczołów łojowych**
- **znamię łojowe** (*Naevus sebaceus*)
- pojedynczy guz
- brodawkowata i zrazikowa powierzchnia
- żółtawe zabarwienia
- owłosiona skóra głowy
- twarz
- pozbawiony włosów
- W ok. 30% rozwijają się raki podstawnokomórkowe, rzadziej kolczystokomórkowe (miejsca drażnione)
- leczenie: chirurgiczne
- **gruczolak łojowy** (*Adenoma sebaceum*)
- mnogie
- żółtoróżowe guzki
- wielkość różna
- nie zlewające się ze sobą
- umiejscowione symetrycznie na twarzy (okolice łojotokowe)
- są jednym z głównych objawów choroby Bourneville’a-Pringle’a (zaburzenia neurologiczne, objawy w obrębie skóry i błon śluzowych - występowanie włókników, brodawkowatych wyrośli na dziąsłach, plam barwnikowych typu café au lait, plam odbarwionych w kształcie liścia, znamiot łącznotkankowych w okolicy lędźwiowo-krzyżowej; zaburzenia rozwojowe układu kostnego, oczu, guzy siatkówki i narządów wewnętrznych)
leczenie: zamrażanie płynnym azotem, chirurgia laser
Znamiona wychodzące z gruczołów potowych (Syringoma)
- **syringoma**
- zmiany w wyniku różnicowania się w kierunku przewodów wyprowadzających gruczołów ekrynowych
- liczne
- nieznacznie wyniosłe ponad powierzchnię skóry
- grudkowe
- gladka powierzchnia
- barwa skóry zdrowej lub lekko brunatnawe
- powieki, szyja, klatka piersiowa, brzuch
- głównie młode kobiety
- nie dają objawów podmiotowych
- nie usterpują samoistnie
- różnicowanie:
- képki żółte powiek
- pseudoxanthoma elasticum
- leczenie: chirurgiczne
- **syringocystadenoma papilliferum**
- pojedynczy guzek
- skóra głowy lub twarzy
- wczesne dzieciństwo
- może powiększać się w okresie pokwitania
- leczenie: chirurgia
Znamiona naczyniowe (haemangioma)
- **naczyniak płaski (naevus flammeus)**
- w poziomie skóry
- jednostronny
- kark, twarz
- wczesne dzieciństwo
- zmiany o lokal. centralnej mogą ustępować samoistnie
- zmiany o lakal. jednostronnej utrzymują się stale
Z-L STURGE’A-WEBERA: naczyniaki jednostronne umiejscowione na twarzy wzdłuż przebiegu nerwu trójdziesiętnego, dające zmiany w OUN-ie
Z-L KLIPPELA-TRENAUNAYA: naczyniaki płaskie na kończynie związane z przerostem kości i tkanek miękkich oraz rozszerzeniem żyłkowatości.
- **naczyniak jamisty (haemangioma cavernosum)**
- zmiany skórne lub podskórne (najczęściej mieszane)
- barwa sinoczerwona
- twarz i owłosiona skóra głowy
- niekiedy jednostronnie
- błony śluzowe jamy ustnej (powodują powiększenie języka i obrzęk warg, mogą doprowadzić do zaników kostnych)
- wczesne dzieciństwo
- powiększanie wraz ze wzrostem dziecka
- 70% - ustawianie samoistne
Z-L KASABACHA-MERRITA - trombocytopenia wywołana na skutek wykrzepiania wewnątrznaczyniowego i co za tym idzie zużyciem płytek krwi, czego powodem są rozległe naczyniaki.
- **naczyniak gwiaździsty** (*angioma stellatum*)
- liczne
- drobne guzki
- barwa czerwona
- promieniście rozchodzące się naczynia włosowate (skutek nowotworzenia naczyń włosowatych)
- częściej u dzieci i u dorosłych kobiet
- podczas ciąży
- w chorobach wątroby
- **Ziarniak naczyniowy** (*granuloma teleangiectodes*)
- związany z nowotworzeniem naczyń włosowatych
- spowodowany przez urazy i lub zakażenia bakteryjne
- pojedynczy
- sinoczerwony
- wilgotna, łatwo krwawiąca powierzchnia
- uszypułowana podstawa
- często wrzodzięje
- szybko rośnie
- twarz, ręce, inne okolice skóry
- wargi i błony śluzowe jamy ustnej
zmiany są niebolesne
**różnicowanie:**
- czermiak
- naczyniak jamisty
**leczenie:** chirurgia, elektrokoagulacja, laseroterapia, zamrażanie płynnym azotem
w przypadku niecałkowitego usunięcia istnieje skłonność do wznowy
- **Naczyniak chłonny zwykły i jamisty** (*Lymphangioma simplex et cavernosum*)
# zwykły: wykwity pierwotne to pęcherzyki, z których po nakluciu wydobywa się przezroczysty płyn
# jamisty: głębsze, sprężyste twory guzowate, czasem pokryte na powierzchni przezroczystymi pęcherzykami
jeśli pęcherzyki sakrwotoczne = naczyniak mieszany
- twarz
- błony śluzowe jamy ustnej
- okolice płciowe
**leczenie:**
plaskie: laseroterapia, zamrażanie ciekłym azotem
z-ł Klippela-T: sonografia dopplerowska i arteriografia - ocena stanu czynnościowego naczyń
z-ł S-Webera: rezonans magnetyczny mózgu + badania okulistyczne
gwiaździste: laser, zamrażanie płynnym azotem, elektrokoagulacja
jamiste: mogą ustawiać samoistnie, ucisk, powtarzane urazy - celem przyspieszenia wchłaniania
zmiany z tendencją do szybkiego wzrastania u noworodków: ogólne leczenie
LAGODNE NOWOTWORY ŁĄCZNOTKANKOWE
WLÓKNIAK (fibroma)
a) włókniak miękkki (*f. molle*)
- nowotwór o charakterze wrodzonym
- może pojawiać się w różnym wieku
- guzy lub guzki workowato zwisające, czasami dające się wprowadzić głęboko przez ucisk palcem
- liczne
- barwa skóry lub ciemniejsze
- charakterystyczne dla choroby Recklinghausena
- szyja, kark
- najczęściej u starszych kobiet
- nie ustępują samoistnie
różnicowanie:
- miękkie znamiona komórkowe
- brodawczaki
- tłuszczaki
b) włókniaki twarde (*f. durum*)
- odczyn włóknisty
- występuje niezależnie od wieku
- pojedyncze
- drobne
- usadowione w skórze, która ma barwę prawidłową lub brunatną
- przesuwalne wobec podłoża
- kończyny
- starszy i średni wiek
różnicowanie:
- histiocytoma
- zwłókniały naczyniak
- keloid
leczenie: zbędne, zmainy szpecące-chirurgia
BLIZNOWIEC (keloid)
- guz zbudowany z tkanki łącznej włóknistej
- powstaje w miejscu urazów (wtórny) lub bez przyczyny (samoistny)
- sprzyja skłonność osobnicza mająca charakter rodzinny
- często u rasy czarnej
- twarde guzy włókniste
- kształt podłużny lub nieregularny
- często wypustki
- skóra pokrywająca: gladka, matowobiała lub sinoczerwona
- znaczna spoistość
- umiejscowienie: rozmaito-zależne od urazu, a w bliznowiecach samoistnych-na klatce piersiowej
- rozwój keloidów jest powolny
- nie mają skłonności do samoistnego ustępowania
różnicowanie: dotyczy przerosłych blizn
leczenie: triamcinolon(10mg/ml) kilka razy w odstępach 7-20 dni, opatrunki okluzyjne z
fluorowanymi steroidami, przy wczesnych keloidach-Contratubex na przemian z maściami kortykoesteroidowymi, opatrunki uciskowe, wstrzykiwanie interferonu gamma.
20. Stany przedrakowe i raki in situ
Zmiany skórne, z których po rozmaitoście długim okresie czasu mogą rozwijać się nowotwory złośliwe.
Stany przednowotworowe z których najczęściej rozwijają się nowotwory:
1) zmiany związane z działaniem światła słonecznego i innego promieniowania UV
a) rogowacenie słoneczne (keratosis actinica) oraz jego odmiana - róg skóry (cornu cutaneum)
b) skóra pergaminowata i barwnikowa (xeroderma pigmentosum)
c) uszkodzenie rentgenowskie skóry (radiodermitis)
2) rogowacenie chemiczne, np. arsenowe, dziegieciowe
3) rogowacenie białe (leukoplakia)
Stany nowotworowe z których nowotwory rozwijają się rzadko:
1) przewlekłe stany zapalne z bliznowaceniem
2) przerosłe blizny po oparzeniach
**Rogowacenie słoneczne (starcze)**
- przylegające ściśle do skóry nawarstwienia hiperkeratotyczne
- często na podłożu skóry uszkodzonej działaniem promieni słonecznych lub skóry starczej
- twarz i inne okolice odsłonięte
- czynniki wywołujące: przewlekłe naświetlania promieniami słonecznymi
- zmiany wyglądają następująco: - szrożółte zabarwienie z przebarwieniami i odbarwieniami
- zmniejszona sprężystość
- suchość i zluszczenie
- grube zmarszczki i pobruzdowania skóry
- zgrubienie skóry
- rozszerzenie powierzchownych naczyń krwionośnych
Wygląd zmiany:
- żółtobrunatne
- sucha nierówna powierzchnia
- położenie w poziomie skóry otaczającej lub tylko nieznacznie wyniosłe
- po usunięciu mas rogowych: lekko krwawiąca powierzchnia
- częsta lokalizacja: czolo, okol. skroniowa, głowa osób łysych, małżowiny uszne
- rzadka lokalizacja: grzbiet rąk, przedramiona i podudzia
- okres trwania - wieloletni
- rogowacenie może być punktem wyjścia raków kolczystokomórkowych lub podstawnikomórkowych
**różnicowanie:**
- wczesna brodawka łojotokowa
- brodawki płaskie
- hiperkeratotyczna odmiana tocznia rumieniowatego przewlekłego
**leczenie:** decyduje histologia; brak cech przejścia w nowotwór - zamrażanie płynnym azotem, tretinoina, 5% maść 5-fluorouracylowa; cechy przejścia w raka - głębsze zamrażanie azotem, chirurgiczne usunięcie zmiany
Róg skórny
- twór rogowy
- rozmaity kształt (stożkowaty, nieregularny)
- nieznacznie nacieczona podstawa
- odmiana rogowacenia starczego
- może występować u dzieci
- żółtobrunatna barwa
- chropowata powierzchnia
- twarz, owłosiona skóra głowy, odsłonięte części kończyn
różnicowanie:
- rogowiak kolczystokomórkowy
leczenie: chirurgia, elektrokoagulacja
Skóra pergaminowata i barwnikowa
- istota choroby: nadwrażliwość na promienie rumieniotwórcze (defekt endonukleazy)
- rzadkie występowanie
- występowanie rodzinne
- wybitna nadwrażliwość na światło słoneczne
- dziedziczenie AR
- zmiany skórne typu plam soczewicowatych i piegowatych, odbarwień, zaników, teleangiektazji
- rozwój różnego typu nowotworów w obrębie zmian
- zmiany skórne przypominają bardzo nasilone piegi
- pstry wygląd skóry
- twarz, okolice odsłonięte
- początek we wczesnym dzieciństwie (po pierwszym nasłonecznieniu)
- zmiany oczne (dotyczą spojówki, rogówki, soczewki)
- w 20% zaburzenia neurologiczne
- rozwój nowotworów: brodawczaki, raki, mięsaki, czerniaki
- najcięższa odmiana obejmuje: zmiany skórne + oligofrenia + niedorozwój fizyczny + głuchota + ataksja
- wariant (brak defektu endonukleazy) - plamy piegowe i soczewicowe, chorzy dożywają wieku dojrzałego, a pojawiające się u nich nowotwory są mniej złośliwe
rozpoznanie: zmiany kliniczne + defekt endonukleazy DNA (diagnostyka prenatalna)
różnicowanie: zbędne, ze względu na charakterystyczny obraz
rokowanie: niekorzystne (śmierć przed 20 r.ż.)
leczenie: aromatyczne retinoidy doustnie, ochrona skóry przed promieniami słonecznymi, wczesne usuwanie zmian przednowotworowych
Uszkoszenia porentgenowskie skóry
- osoby leczone promieniami Roentgena
- osoby zawodowo narażone na promieniowanie Rtg
- nierównomiernie stwardnienie skóry
- odbarwienia, przebarwienia
- teleangiektazje
- zaniki bliznowate (w obrębie powstają ogniska nadmiernego rogowacenia w 20% przechodzące w nowotwory)
- objawy początkowej transformacji nowotworowej:
- brodawkowaty przerost powierzchni
- naciek podstawy
- rozpad z tworzeniem się popekań i owrzodzeń
**leczenie:** chirurgiczne usuwanie, zamrażanie azotem, maść 5-fluorouracylowa
-zmiany skórne typu rogowacenia słonecznego
-arsen-zmiany dotyczą rąk i stóp; a także twarz, tułów, powierzchnie grzbietowe stóp
-smola-ręce, twarz, moszna
-okres trwania wieloletni
-raki rozwijające się na skutek rogów poarsenowego- liczne i częste
-raki rozwijające się na skutek rogów smołowcowego- rzadkie i pojedyncze
**różnicowanie:**
-brodawki rąk
-brodawki stóp
odmiana grudkowa rozsiana rogowa dłoni i stóp
**leczenie:** usuwanie chirurgiczne, zamrażanie azotem, maść 5-fluorouracylowa, acitretina, izotretnioina, pochodne witaminy D
**Rogowacenie białe**
-białe plamy
-gładka lub nieco brodawkująca powierzchnia
-blony śluzowe i półśluzówki jamy ustnej i narządów płciowych
-czynniki sprzyjające: stałe drażnienie (złe protezy, próchnica zębów, palenie fajek, zła higiena)
-zmiany mają opalizujący odcień i niewielkie stwardnienie podstawy, bruzdowanie powierzchni
-policzki w pobliżu kątów ust i w linii zgryzu, język, czerwień wargowa
-blony śluzowe sromu
-rowek zażołędny i wew. pow. napleťka
-M>K
->40 r.ż.
-punkt wyjścia raków
**różnicowanie:**
-liszaj płaski błon śluzowych
-drożdżakowe zapalenie błon śluzowych
-toceń rumieniowaty błon śluzowych
**leczenie:** usunięcie czynników drażniących, tretinoina A-0,05-0,1%, krioterapia, chirurgia
**RAKI IN SITU**
- **Choroba Bowena**
- pojedyncze lub mnogie ogniska
- dobrze odgraniczone od skóry zdrowej
- barwa brunatna
- hiperkeratotyczna lub gładka powierzchnia
- zmiany w obrębie narządów płciowych powiązane są z HPV 16
- w zmianach skórnych HPV wykazano w zmianach na palcach rąk
- zwiększona ekspresja antyomkognenu p53 w skórze i okol. płciowych
- E6 białko przemawia za rolę HPV
- współistnienie raków płuc i p.pok.
- ogniska płasko-wyniosłe, wyraźnie odgraniczone, bez widocznego wału
- nieregularne kształty
- nadżerki w części środkowej z zanikiem bliznowatym
- umiejscowienie różmaite: częściej na kończynach i na tułowiu
- trwałe utrzymywanie
- przechodzenie w raki kolczystokomórkowe
różnicowanie:
- powierzchowny rak podstawnokomórkowy
- pojedyncze ogniska liszają płaskiego zanikowego i barwnikowego lub łuszczyicy zadawnionej
leczenie: azot, laseroterapia, chirurgia, 5% maść 5-fluorouracylowa
- Erytroplazja Queyrata
- pojedyncza, płaskie, wyraźnie odgraniczone ognisko
- barwa sinawoczerwona
- gladka, błyszcząca powierzchnia
- niewielki naciek podstawy
- M>K
- inaczej choroba Bowena błon śluzowych narządów płciowych
- 90% zmian zawiera HPV 16 (18, 31, 33, 35)
- żołądź i napletek, błony śluzowe warg sromowych
- możliwość przejścia w raka mikroinwazyjnego i inwazyjnego
różnicowanie:
- nieswoiste zmiany zapalne żołądzi lub sromu
leczenie: laseroterapia, krioterapia
24. Zaburzenia barwnikowe
Jednostki chorobowe
Bielactwo nabyte (Vitiligo)
Piegi (Ephelides)
Ostuda (Chloasma/Melasma)
Bielactwo nabyte (Vitiligo)
Definicja
Zazwyczaj liczne, odbarwione plamy, różnego kształtu i wielkości, nie wykazujące objawów zapalnych ani zaniku, otoczone przebarwioną obwódką.
Występuje równie często u dzieci, jak i u dorosłych
Etiopatogeneza
zaburzenie melonogenezy + niszczenie melanocytów → odbarwienia skóry
- choroba autoimmunologiczna
- dziedziczona autosomalnie dominująco (AD)
Tło autoimmunologiczne
- występowanie przeciwciał przecimelanocytyowych
- współistnienie innych chorób autoimmunologicznych (20-30% przypadków) np. zap. Hashimoto, ch. Addisona, niedokrwistość złośliwa, kolagenozy
- obecność innych autoprzeciwciał
Inne hipotezy patogenezy
- neuronalna
- samodestrukcji
• defekt czynnika wzrostu
Teoria neuronalna
• czasem występowanie odbarwień w określonych dermatomach
• współwystępowanie vitilig z niektórymi zaburzeniami neurologicznymi
• zaburzenie funkcji autonomicznych w obrębie zmian bielaczych (↑ adrenaliny i noradrenaliny)
uszkodzenie melanocytów przez neurotransmiter?
Teoria samodestrukcji
• niektóre substraty melaniny są toksyczne (dopa, dopachrom)
zaburzenie mechanizmów ochronnych w vitiligo?
Teoria zaburzenia wzrostu
• obniżona ilość czynników wzrostów w obrębie zmian
• poprawa stanu po stymulacji wzrostu
upośledzenie proliferacji i wzrostu melanocytów?
Objawy
• ostro odgraniczone odbarwienia
• przebarwienie na obwodzie
• bez zapalenia oraz zaniku
• różny kształt i wielkość
• pozostałości barwnika w mieszkach wł.
• siwe włosy w obrębie zmiany (poliosis)
Umiejscowienie
• twarz, grzbiet rąk, okolice narządów płciowych
możliwe inne lokalizacje
możliwy uogólniony przebieg
Przebieg
• wieloletni
• przez całe życie
• rozwój szybki lub powolny
• możliwość repigmentacji (np. pod wpływem słońca)
• bez świadu
Rozpoznanie
• odbarwione plamy bez objawów zapalnych i zaniku, otoczone przebarwioną skórą.
• występowanie zazwyczaj licznych ognisk
Rozpoznanie różnicowe
• Bielactwo ograniczone wrodzone (albinismus partialis) – występowanie plam bielaczych od urodzenia
• Bielactwo rzekome (pseudoleucoderma) – po leczeniu łuszczycy (zmiany odpowiadają umiejscowieniu zmian łuszczycowych), w łupieżu pstrym po opalaniu (drobniejsze, niewyraźnie odgraniczone)
• Ostuda (chloasma) – złudzenie odbarwienia zdrowej skóry przy szczególnym układzie odbarwień
Leczenie niechirurgiczne
• fototerapia, fotochemioterapia
• wyciągi z dziurawca doustnie i miejscowo
• leki uspokajające (trankwilizery)
• L-fenyloalanina (50 mg/kg m.c./d) + UVA
Leczenie chirurgiczne
• przeszczepy autologiczne zdrowej skóry w miejsca plam bielaczych
• wspomaganie fototerapią (PUVA)
• skuteczność ok. 70%
Piegi (Ephelides)
Definicja:
Drobne, przebarwione plamy, najczęściej rozsiane, umiejscowione w okolicach odsłoniętych, głównie na twarzy. Piegi są częstsze u osób młodych i rudych.
Etiopatogeneza
• charakter genetyczny (AD)
• prawidłowa liczba melanocytów
• przyspieszona synteza barwnika
Objawy
• plamy jasno- lub ciemnobrunatne
• gladka powierzchnia
• w poziomie skóry
Umiejscowienie
• głównie twarz
Inne:
o wyprostne części przedramion
o grzbietu rąk
• zazwyczaj symetryczne
Przebieg
• utrzymują się całe życie
• ↓ nasilenia w starszym wieku
• ↑ nasilenia pod wpływem słońca
Leczenie
• wyłącznie miejscowe!
• środki zluszczające
• środki odbarwiąjące
• krioterapia i peeling
• ochrona przed słońcem
Leczenie - środki zluszczające
- maść rezorcynowa 20-30 %
- możliwość uczulenia!
- fenol 10-20 %
- możliwość powstania nadżerek!
Leczenie - środki odbarwiające
- maść z estrem monobenzylowym hydrochinonu (Depigmen) 20 %
- niebezpieczeństwo nierównych odbarwień!
**Ostuda (Chloasma/melasma)**
Definicja:
Przebarwione plamy w obrębie twarzy bez poprzedzającego i towarzyszącego stanu zapalnego, występujące wyłącznie u kobiet.
Etiopatogeneza
Wzmożone wytwarzanie melaniny
Środki sprzyjające:
- ciąża (chloasma gravidarum)
- zaburzenia miesiączkowania i stany zapalne przydatków
- zaburzenia wewnątrzywydzielnicze (tarczycy, nadnerczy)
- stosowanie kosmetyków zawierających śr. światłouczulające, np. olejek bergamotowy (chloasma cosmeticum)
- niektóre leki – hydantoina, chloropromazyna (chloasma medicamentosum)
- stan wyniszczenia (chloasma cachecticum)
Objawy i przebieg
- plamy różnie nasilone – żółto- do ciemnobrunatnych
- różny stopień odgraniczenia
- brak zaczernienia, zluszczenia i zaniku
- mogą ustępować samoistnie (po porodzie, leczeniu hormonalnym, odstawieniu leków itp.)
Leczenie
- przyczynowe (zaburzeń hormonalnych, chorób wątroby itp.)
- miejscowo środki odbarwiające jak w leczeniu piegów
---
**25. Genetycznie uwarunkowane zaburzenia rogowacenia.**
I. **ROGOWIEC DŁONI I STÓP - Keratoma palmare et plantare**
Istnieje wiele odmian różniących się sposobem dziedziczenia – najczęstsza jest odmiana o dziedziczeniu autosomalnym dominującym Unna-Thost
| ODMIANA | GENETYKA | POCZĄTEK | OBJ. KLINICZNE |
|---------------|----------|--------------|-----------------------------------------------------|
| Unna-Thost | AD | 1-2 rok życia| -symetryczny rogowiec |
| | | | -dobrze odgraniczony |
| | | | -zgrubienie warstwy rogowej naskórka |
| Nazwa choroby | Rodzaj dziedziczenia | Wiek występowania | Znaki i objawy |
|---------------------------------------------------|----------------------|------------------|---------------------------------------------------------------------------------|
| Keratosis disseminata (papulosa) odmiana rozsiana | AD | powyżej 20 r.ż. | - płytki paznokciowe zgrubiałe, uniesione ku górze
- włosy niezmienione
- wzmożone pocenie rąk i stóp |
| Mal de Meleda Keratosis transgrediens | AR | od urodzenia | - drobne wykwity hiperkeratotyczne typu nagniotkowego lub brodawkowatego |
| Keratosis hereditaria extremitatum progredivens Greither | AR | w pierwszych miesiącach życia, rozwój do 6 r.ż. | - ogniska hiperkeratotyczne poza dłońmi i stopami (kolana i łokcie)
- współistniejące zaburzenia rozwojowe |
| Keratosis Papillon-Lefevre (cum paradontosi) | AR | 2-3 r.ż. | - zmiany poza dłońmi i stopami
- może ustępować samoistnie |
| Pachyonychia congenita | AD | od najwcześniejszych miesięcy | - zgrubienie płytka paznokciowych
- nadmierna potliwość
- przerzedzenie włosów
- zmiany zębowe |
Może występować także rogowiec nabyty w przebiegu nowotworów narządów wewnętrznych, zależny od stosowania arsenu oraz klimakteryczny.
Leczenie: doustne aromatyczne retinoidy (Tigason)
Zmiany mogą nawracać po odstawieniu leku.
Miejscowo: maści salicylowe 10-20%, maści z 10% roztw. mocznika i salicylem.
W postaci rozsianej można uzyskać dobre efekty stosowaniem preparatów zawierających kwas salicylowy i kwas mlekowy lub DMSO.
II. RYBIA ŁUSKA (Ichthyosis)
Jest to uogólnione nadmierne rogowacenie z tworzeniem się hiperkeratotycznych nawarstwień i dachówkowato ulożonych lusek.
Grupa rybiej łuski zwyklej obejmuje jednostki chorobowe różniące się klinicznie sposobem dziedziczenia, obrazem hist-pat i ultrastrukturalnym, a w części także zaburz. biochem.
W zależności od sposobu dziedziczenia wyróżnia się następujące odmiany:
-grupa RYBIEJ ŁUSKI ZWYKŁEJ (ichthyosis vulgaris)
-grupa RYBIEJ ŁUSKI WRODZONEJ (ichthyosis congenita) tu należy Erytrodermia ichtiotyczna wrodzona
-RYBIA ŁUSKA JEŻASTA (ichthyosis hystrix) do której należy Erytrodermia ichtiotyczna pęcherzowa
| NAZWA | GENETYKA | POCZĄTEK | ZMIANY SKÓRNE | INNE OBJAWY | PATOGENEZA |
|------------------------------|-----------------------------------------------|---------------------------|--------------------------------------------------------------------------------|---------------------------|------------|
| Ichthyosis vulgaris | AD | 1-3 r.ż. | -uogólnione zmiany symetryczne
- wolne fałdy i zgięcia
- rogowacenie dłoni i stóp
- rogowacenie mieszkowe (nogi i posiadki) | -czesto atopia (ok.50%) | defekt nie jest znany |
| | recesywne związanego z płcią (chorują M, przenoszą kobiety heterozygoty) | przy urodzeniu lub pierwszych miesiącach życia | -uogólnione zmiany
- ciemne łuski
- zajęte fałdy i zgięcia
- wolne dłonie i stopy
- zmętnienie soczewki | -zaburzenia rozwój fizyczny i psychiczny | defekt sulfatazy steroidowej |
| | recesywne autosomalne (zespół Refsuma) | przy urodzeniu lub pierwszych miesiącach życia | -uogólnione zmiany | -zaburzenia neurologiczne; ataksja i polineuritis | defekt alfa hydroksylazy kwasu fitanowego |
| Ichthyosis congenita | AD ichthyosis foetalis | od urodzenia | -zmiany uogólnione | -potworowane dzieci;niedozolne do życia | defekt nie jest znany |
| | AR erythrodermia ichthyosiformis congenita | od urodzenia | -uogólnione
- fałdy i zgięcia zaję | -zaburzenia nerologiczne | defekt nie jest znany |
| Ichthyosis hystrix | AD,Erythrodermia ichthosiformis congenita varietas bullosa | od urodzenia lub krótko po urodzeniu | -cała skóra ze szczególnym zajęciem fałdów skórnych i zgięć
- rogowiec dłoni i stóp | ??? | ??? |
LECZENIE: ogólne: wit. A (min.250.000 j./dobe) oraz wit. C (1000 mg/dobe)
miejscowo: maści z 10% mocznikiem, kąpiele w wodzie z dodatkiem soli
III. CHOROBA DARIERA
(Keratosis follicularis. Dyskeratosis follicularis)
DEFINICJA:
Rzadkie schorzenie związane z zaburzeniami rogowacenia w obrębie mieszków i poza nimi-cechuje się dyskeratozą.
Zmiany skórne są rozsiane i grudkowe, mają tendencję do zlewania się w większe ogniska.
**ETIOPATOGENEZA:**
Podłoże genetyczne (dziedzicz. AD z różną penetracją genu).
Nieco częściej występuje u mężczyzn.
**OBJAWY I PRZEBIEG:**
Drobne grudki hiperkeratotyczne, barwy brunatnej, zlewają się w większe ogniska, głównie w okolicach łojotokowych na tułowiu oraz na twarzy. W zgłęciah i fałdach skórnnych mogą wyst. obj. wysiękowe i niekiedy pęcherzyki (odmiana pęcherzykowa). Na kończynach dolnych dochodzi do powstania przerosłych bujających ognisk. Na grzbietach rąk wykwity wykazują podobieństwo do płaskich brodawek, a na dłoniach i stopach stwierdza się charakterystyczne wgłębienia w miejscach ujścia gruczołów potowych. Często zmianom, skórnym towarzyszy świad. Na błonach śluzowych jamy ustnej niekiedy białawe grudki. Czynniki prowokujące pojawienie się zmian są promienie UVB oraz urazy mechaniczne.
**ROZPOZNANIE:**
Na podst. obrazu klinicznego i badania histologicznego, które jest rozstrzygające. (komórki dyskeratotyczne i akantolityczne w górnych warstw naskórka oraz szczeliny ponad warwę podstawną)
**LECZENIE:**
Aromatyczne retinoidy (Tigason lub Acitretin)
Środki chroniące przed światłem słonecznym
Hydroksyzyna (stosowana w razie silnego świadu)
---
26. **Choroby łojotokowe skóry i włosów.**
**ŁOJOTOK (Seborrhoea)**
**DEFINICJA:** Jest to wzmożone wydzielanie łoju, najwyraźniejsze w okolicach obfitujących w gruczoły łojowe. Skóra jest łośniaca, tłusta, z wyraźnie rozszerzonymi ujściami gruczołów łojowych, wypełnionymi masami łojowo-rogowymi.
**ETIOPATOGENEZA:** Czynnikami etiologicznymi są zakażenia drożdżakowe; głównie Pityrosporum ovale.
Czynnikami usposabiającymi są:
- wrodzona skłonność osobnicza, zwykle związana z nadmiernym rogowaceniem ujść mieszków włosowych
- zaburzenia czynności wewnętrznyzdzielniczych, zwłaszcza hiperandrogenizm i nadmierne wytwarzanie progesteronu u kobiet
- zaburzenia ukł. nerw. np. wzmożone wydzielanie łoju w parkinsonizmie, zapalenie mózgu.
**OBJAWY I PRZEBIEG:** Wzmożone wydzielanie łoju jest charakterystyczne dla pewnych okolic, zwanych okolicami łojotokowymi. Są to: owłosiona skóra głowy, czoło, nos, fałdy nosowo-policzkowe, okolice zauszne, okolica mostka i międzyłopatkowa.
Wydzielanie łoju waha się w zależności od wieku, jest ono duże u noworodków, obniża się w ciągu pierwszych lat życia, wzrasta gwałtownie w okresie pokwitania (13-18 lat) a następnie zmniejsza się powoli, wyraźniej u kobiet niż mężczyzn. Łojotok jest podłożem chorób owłosionej skóry głowy (łupież łojotokowy) oraz skóry gladkiej (trądzik, trądzik różowaty).
**ŁUPIEŻ ŁOJOTOKOWY (Pityriasis seborrhica)**
DEFINICJA: Jest to drobnoplatowe zhuszczenie skóry gladkiej (pityriasis alba) lub skóry owłosionej głowy, z mniej (lupież zwykły) lub bardziej (lupież tłusty) nasiłonym lojotokiem.
OBJAWY I PRZEBIEG: U młodzieży lupież owłosionej skóry głowy jest częściej typu zwykłego (pityriasis simplex capillititii). Jeśli ogniska zhuszczania są bardzo nasiłone i rozległe, wytwarzają się bardzo nasiłone i rozległe, wytwarzają się nawaśtwione, białe, ściśle przylegające hiperkaratotyczne strupy (pseudothea amiantacea), imitujące grzybicę. W lupieżu tłustym występują uwarstwione żółtawe strupy oraz objawy stanu zapalnego, powodujące trwałe wypadanie włosów. Lupież i lojotok zmniejszają się w miarę postępującego łysienia. W skórze lupież zwykły występuje w postaci białych, dobrze odgraniczonych ognisk, najczęściej umiejscowionych na twarzy i kończynach (pityriasis alba). Zmiany te są częstsze u dzieci.
LECZENIE: lupież tłusty - kremy i płyny przeciwgrzybicze - pochodne imidazolowe (Nizoral, Ketokonazol, Canesten)
TRĄDZIK POSPOLITY (Acne vulgaris)
DEFINICJA: Jest to schorzenie głównie osób młodych, związane z nadczynnością gruczołów lojowych cechujące się obecnością zaskórników (comedones), wykwitów grudkowo-krostkowych i torbieli ropnych umiejscowionych w okolicach lojotokowych (twarz, plecy).
ETIOPATOGENEZA: Czynnikiem usposabiającym jest osobnicza skłonność do nadmiernego wytwarzania loju i rogowacenia ujść mieszków włosowych. Sklonność ta jest uwarunkowana genetycznie, sposób dziedziczenia AD, z różną penetracją genu. Pierwotne jest nadmiernie wytwarzanie mas rogowych i ich nieoddzielanie się, co powoduje tworzenie się zaskórników (comedo), a następnie związanych z nimi odczynów zapalnych (wykwity grudkowo-krostkowe). Niektóre leki i inne czynniki egzogenne mogą nasilać ten proces. Nie bez znaczenia pozostaje rola bakterii. Beztlenowe bakterie Propionibacterium acnes, znajdujące się w dużych ilościach w ujściach gruczołów lojowych, wytwarzają enzymy lipolityczne, powodujące hydrolizę triglicerydów loju z powstawaniem WKT, które mają działanie drażniące. Bardzo duża jest także rola hormonów; zwłaszcza androgenów ponieważ: komórki gruczołów lojowych mają receptory dla androgenów, preparaty antyandrogenowe znacznie obniżają wydzielanie loju, androgeny zaostrożą trądzik zwłaszcza u kobiet, trądzik nie powstaje przed okresem pokwitania. Progesteron ma działanie zbliżone do androgenów, ale w prawidłowych stężeniach nie wpływa na gruczoły lojowe, dopiero w bardzo dużych dawkach pobudza ich wzrost.
OBJAWY I PZREBIEG: Wykwitem pierwotnym jest zaskórnik (comedo). Przy wyciśnięciu wydobywają się nitkowate, białoszare masy, ciemno zabarwione na szczycie wskutek utleniania się czopu keratynowego na powierzchni skóry. Wtórnie w wyniku ucisku i stanu zapalnego powstają wykwity grudkowo-krostkowe oraz torbiele ropne. Umiejscowienie: Charakterystyczne jest zajęcie twarzy, skóry pleców i klatki piersiowej (czyli okolic lojotokowych). Przebieg: jest przelewki, w związku z nasłonecznieniem zmiany zmniejszają się. Oprócz zwykłego trądziku występują różne jego odmiany.
ODMIANY KLINICZNE:
1. Trądzik młodzieżczy (acne juvenilis): zmiany są zwykle słabo nasiłone, przeważają zaskórnik i wykwity grudkowe, umiejscowione głównie na twarzy i plecach; jest najbardziej nasiłony w okresie pokwitania, po czym zmiany ustępują po kilku latach trwania.
2. Trądzik ropowiczny (acne phlegmonosa): obok zmian typowych tworzą się torbiele ropne; gojenie odbywa się przez bliznowacenie (blizny się wciagnięte, nierówne, niekiedy bardzo szpecące)
3. Trądzik skupiony (acne conglobata): zmiany polegają na występowaniu głębokich nacieków i torbieli ropnych; niekiedy zlewających się, oraz licznych, bardzo dużych zaskórników; gojeniemostkowane, nierówne, przerosłe blizny. Odmiana ta występuje prawie wyłącznie u mężczyzn. Oprócz typowych miejsc zmiany zajmują także okolice pachowe, pachwinowe, pośladki. (Jeśli zajęte są tylko miejsca nietypowe to odmiana nosi nazwę acne inversa)
4. Trądzik bliznowcowy (acne keloidea): polega na tworzeniu się bliznowców w obrębie wykwitów trądzikowych, często towarzyszy trądzikowi ropowiczemu lub skupionemu, niekiedy dotyczy wyłącznie okolic karku.
5. Trądzik z objawami ogólnymi o ciężkim przebiegu (acne fulminans): występuje wyłącznie u młodych mężczyzn, wykwity są typu acne phlegmonosa lub conglobata, z rozpadem i objawami krwotocznymi; towarzysza temu leukocytoza i wysokie OB., zazwyczaj gorączka i bóle stawowe (w RTG zmiany w stawie mostkowo-obożyczkowym)
TRĄDZIK WYWOLANY:
1. Trądzik zawodowy:
- chlor
- oleje
- dziegcie
2. Trądzik polekowy:
- steroidy
- wit.B12
- jod
- barbiturany
3. Trądzik kosmetyczny: wywołane przez pudry zatykające ujście gruczołów łojowych
4. Trądzik niemowlęcy (acne neonatorum): wykwity grudkowe i ropne, na ogół bez zaskórników, często torbiele ropne, najczęściej na twarzy, związane ze stosowaniem olejów mineralnych.
LECZENIE:
W leczeniu ogólnym stosuje się:
Tetracykliny: przewlekle w dawkach 500-1000 mg dziennie przez 10-20 dni, lub 250-500 mg dziennie przez kilka miesięcy. Równocześnie należy podawać duże dawki witamin z grupy B z wyłączeniem witaminy B12.
Erytromycyna (dawki jak Tetracyklina) oraz Klindamycyna, która jest bardzo skuteczna ale ma dużą toksyczność, a także Doksycyclinę – 50-100 mg/d
Jako dodatkowe leczenie zaleca się witaminy działające przeciwłojotokowo: PP-1000-1200 mg/d, wit.B2- 18 mg/d i wit.C-1000 mg/d. Leczenie- 6 miesięcy.
W ciężkich postaciach krostkowych i ropowicznych wskazane jest podawanie 13-cis kwasu wit.A (Isotretinon, Roaccutane), które ma silne działanie keratolityczne i przeciwłojotokowe. Dawkowanie: 0,2-0,8 mg/kg.mc./d w ciągu 3-5 miesięcy. Powikłania to wzrost stężenia trójglicerydów, działanie teratogenne (w związku z tym stosowanie antykoncepcji w ciągu okresu leczenia a także miesiąc przed i po). Zastosowanie znajdują także sole cynku (Solvezink, Zinceral) w dawkach 200 mg 3x dziennie w ciągu kilku lub kilkunastu miesięcy oraz sulfony: dapson (Avlosulfon, Disulone) po 100-200 mg/dobę. Silne działanie przeciwłojotokowe mają także preparaty antyandrogenowe (Diane). W acne fulminans: steroidy w połączeniu z sulfonami.
W leczeniu zewnętrznym aerozole, zawiesiny, pudry i pasty. W przypadkach nasilonego tradziku aerozole lub roztwory zawierające tetracyklę, ertromycinę, neomycynę, klindamycynę, nadtlenek benzoilu oraz kwas azelajowy.
W zmianach zaskórnikowych i grudkowych wskazany jest kwas wit.A, może być połączeniu z erytromycyna.
Naświetlania słoneczne.
Roztwór spirytusu z dodatkiem tymolu i mentolu.
Leczenie miejscowe odmiany ropowicznej polega na przycinaniu i oczyszczaniu torbieli ropnych w okresie podawania preparatu Roaccutane
27. Skóra a narządy wewnętrzne.
Zmiany skórne w cukrzycy
Zmiany chorobowe przypadkowo współistniejące z cukrzycą obejmują bardzo liczne i różnorodne choroby i zespoły chorobowe przebiegające ze zmianami w skórze, które nie mają związku etiopatogenetycznego z cukrzycą. Jednakże nawet w tych przypadkach „skórny teren cukrzycowy” i zmieniona ogólnie odczynowość ustroju mogą wpływać w pewnym stopniu na ich rozwój, przebieg i leczenie.
1. Zmiany chorobowe często współistniejące z cukrzycą
- nadmierne owłosienie
- zaburzenia w wydzielaniu potu
- świad uogólniony
- świad ograniczony
- wyprysk
- choroby ropne
- grzybice i zakażenia drożdżakowe
- zmiany zapalne w okolicy narządów moczowo-plciowych
- zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej
- objawy skórne zaburzeń przemiany karotenu
2. Zmiany skórne, w których rozwoju zasadnicze znaczenie ma uszkodzenie układu naczyniowego:
- rumieniec cukrzycowy
- zmiany pecherzowe
- obrzęk stwardniały skóry
- zmiany naczyniowe
- stwardnienie skóry rąk
- obumieranie tłuszczowe
- ziarniniak obrączkowaty
- owrzodzenie troficzne
3. Zmiany związane z leczeniem przeciwcukrzycowym
Insulina wywołuje następujące zmiany skórne:
- odczyny natychmiastowe typu pokrzywki – zależne od reakcji na białka zwierząt lub na środki konserwujące i cynk, używane do produkcji insuliny.
- rzadkie odczyny późniejsze – w miejscu wkładu
- zanik tkanki łącznej – tłuszczowej w miejscu wkładu (lipoartrophie)
W miarę wprowadzania insulin wysokoocyszczonych, monokomponentnych oraz ludzkich, odczyny alergiczne obserwuje się coraz rzadziej.
Leki sulfonamidowe stosowane w leczeniu cukrzycy typu II mogą wywołać rozmaitego typu osutki skórne.
**Nadmierne owłosienie**
U chorych na cukrzycę istnieją nieprawidłowości w owłosieniu wokół pępek, wzmożone owłosienie na plecach, zwłaszcza powyżej łopatek, zarost na skórze brody u kobiet. Zmiany te mogą na wiele lat wyprzedzić ujawnienie się cukrzycy.
**Zaburzenia w wydzielaniu potu**
Prowadzi to do suchości skóry. Upośledzenie wydzielania potu wyraźnie nasila się w śpiączce cukrzycowej. Przyczynową rolę odgrywa uszkodzenie układu nerwowego i naczyniowego. W miejscach obniżonego pocenia mogą powstać rumienia, obrzęki, zanik skóry i owrzodzenia.
**Świąd**
Należy do częstych, niekiedy bardzo wczesnych objawów. Świąd uogólniony – pojawia się zwykle u ludzi starszych, towarzyszy zazwyczaj cukrzycy o niewielkiej hiperglikemií i nie poddaje się leczeniu dietą oraz środkami przeciwhistaminowymi. Świąd ograniczony – występuje częściej i usadza się głównie w okolicy odbytu i narządów moczowo-płciowych. W jego rozwoju istotne znaczenie mają stany zapalne skóry, zwłaszcza zakażenia bakteryjne i drożdżakowe.
**Wyprysk**
Uporczywy trudno poddający się leczeniu wyprysk zwłaszcza okolicy narządów moczowo-płciowych połączony ze znacznym świadem nasuwa podejrzenie współistnienia cukrzycy.
**Zakażenia bakteryjne - choroby ropne**
Związane są z obniżoną odpornością ogólną i miejscową. Do najważniejszych chorób należą: czyraki i czyraczność, czyrak gromadny, ropowica i róża. Może dojść do posocznicy. Szczególnie niebezpieczny jest czyrak gromadny zwłaszcza umiejscowiony na karku i owłosionej skórze głowy.
**Grzybice i zakażenia drożdżakowe**
Najczęściej występuje grzybicza stóp i pachwin. Zakażenia drożdżakowe pojawiają się szczególnie w okolicach pachowych, pachwinowych, bruzdy międzypoślądowej, pępek i fałdów podsutkowych. Obejmować mogą rozległe przestrzeni skóry, wykazują często ostry stan zapalny ze znaczną skłonnością do sączenia i wtórnej alergizacji. Zmianom towarzyszy silny świad i piekący ból. Często występuje zakażenie drożdżakowe wałów paznokciowych.
**Zmiany zapalne w okolicy narządów moczowo-płciowych**
Zależne są od zawartości cukru w moczu. Zmiany zapalne skóry moszny u mężczyzn i pochwy u kobiet połączone są często z nękającym świadem i uczuciem pieczenia. Stany zapalne żołędzi i napletka zwłaszcza stulejka znacznie częściej niż u osób bez cukrzycy powodują zgorzel prącia.
**Zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej**
Chorzy na cukrzycę zwłaszcza w okresie nie wyrównanym odczuwają nadmierną suchość błon śluzowych, wzmożone pragnienie i niekiedy „słodki smak”. Zmysł powonienia jest często u nich wyraźnie upośledzony. Błony śluzowe mogą być suche, błyszczące, czerwono-purpurowo zabarwione. Język jest duży, ciemnoczerwony, suchy, popękaný z odciskami zębów na brzegach. W kącikach ust utrzymują się uporczywe zajady. W cukrzycy spotyka się wyraźną próchnicę zębów i uporczywą przyzębiec z zanikiem zębów.
**Objawy skórne zaburzeń przemiany karotenu**
Ksantoza – u chorych na cukrzycę może występować charakterystyczne żółtawo-złociste lub kanarkowe przebarwienie skóry zwłaszcza na dłoniach i podeszwach oraz na nosie i małżowinach usznych.
Kępki żółte powiek – mogą stanowić objaw cukrzycy utajonej lub towarzyszyć cukrzycy jawniej. Zmiany skórne, w których rozwoju zasadnicze znaczenie ma uszkodzenie układu naczyniowego to rumieniec cukrzycowy, samoistne tworzenie się pęcherzy, zgorzel cukrzycowa, owrzodzenia troficzne, zaburzenia troficzne paznokci oraz zespół sztywnych rąk.
**Rumieniec cukrzycowy**
U młodych ludzi z nie wyrównaną cukrzycą spostrzega się czerwone zabarwienie skóry twarzy,
zwłaszcza czoła oraz dłoni i podeszew. Polega ono na rozszerzeniu naczyń pod wpływem czynników angiotoksycznych.
**Zmiany pęcherzowe - samoistne tworzenie się pęcherzy**
Moga to być pęcherze podnaskórkowe i podrogowe. Cechą charakterystyczną jest bardzo wolne gojenie się nadżerek. Pęcherze występują na podudziach, grzbietach, podeszwach, palcach stóp, rąk i przedramionach..
**Zgorzel cukrzycowa**
Powstaje w wyniku wybitnie nasilonych zmian w naczyniach we wszystkich warstwach skóry. Występuje najczęściej na stopach w postaci czerwono-fioletowego zabarwienia skóry, gwałtownie szerzącego się z rąbkiem zapalnym i niewielką bolesnością.
**Zespół sztywnych rąk oraz stwardnienie skóry rąk**
To zmiany rzekomotwardzinowe. Powierzchnia skóry jest wygladzona, zaczerwieniona i napięta a ruchy utrudnione. Zwiększone wrażliwości na ucisk mogą towarzyszyć objawy zaniku. W obrębie Rtg stwierdza się złogi wapnienia w tętnicach rąk.
Należy pamiętać, że skóra chorych na cukrzycę cechuje się zmniejszoną odpornością na działanie czynników mechanicznych, chemicznych i zakaźnych. Wykazuje ponadto wzmożoną wrażliwość na bodźce termiczne i fizykalne oraz skłonność do odczynów wysiękowych.
**Zmiany naczyniowe**
-Angiopatia cukrzycowa – gdy dotyczy większych naczyń prowadzi do zgorzeli.
-Angiopatia drobnych naczyń - microangiopathia prowadzi do wynaczynień w obrębie skóry, zwłaszcza na podudziach – brunatne plamy, będące zejściem wynaczynień i odkładaniem się barwnika krwi.
**Obrzęk stwardniały skóry**
Umiejscowiony najczęściej na karku, ramionach, twarzy i tułowiu zazwyczaj nie jest poprzedzony infekcjami. Obrzęk stwardniały jest późnym objawem, występującym zazwyczaj u osób otyłych i z cukrzycą insulinozależną. Zmiany utrzymują się trwałe, niezależnie od leczenia.
**Obumieranie tłuszczowe skóry (necrobiosis lipoidica diabeticorum)**
- Czerwonosine, płasko-wypukłe ogniska lub zmiany zanikowe skóry z okresowo występującymi w części środkowej owrzodzeniami (zwykle na kończynach dolnych).
- Mogą wystąpić w chwili ujawnienia się cukrzycy lub wcześniej.
- Przyczyna jest nieznana, leczenie mało skuteczne, a rokowanie niepewne.
**Choroby stóp**
Choroby stóp towarzyszące cukrzycy występują głównie u osób starszych z neuropatią i angiopatią cukrzycową. Najczęściej są to:
- obrażenia i zakażenia;
- wrastające paznokcie (i zakażenia wałów paznokciowych);
- grzybica stóp (tzw. stopa sportowca);
- zgrubienia naskórka tworzące modzele
**Rewelatory skórne nowotworów narządów wewnętrznych**
Skórne rewelatory chorób nowotworowych, to takie jednostki chorobowe, których charakterystyczny obraz w obrębie skóry, sugeruje obecność choroby nowotworowej w organizmie. Rewelatory można podzielić na trzy grupy:
1. **Bezpośredni naciek nowotworu na skórę** - (nie mylić z pierwotnym nowotworem skóry)
2. **Choroby genetyczne**
3. **Zespoły paraneoplastyczne**
**Ad. 1** Skóra jest stosunkowo rzadkim miejscem przerzutów nowotworowych. Najczęstsze przerzuty to, przerzuty nowotworów płuc, piersi, okrężnicy, nerki, tarczycy. Bezpośrednie naciekanie skóry przez rozrastający się nowotwór, występuje najczęściej w
przypadku raka piersi, choroby Paget’a, carcinoma en cuirasse, carcinoma erysipeloides. Rak plaskonabłonkowy zlokalizowany w obrębie jamy ustnej również może przebić się na powierzchnię skóry.
Na powierzchni skóry mogą występować również nacieki związane z występowaniem chloniaków i białaczek.
Ad. 2 Są to defekty genetyczne, warunkujące, znacznie zwiększone ryzyko powstania nowotworów, manifestujące się dodatkowo charakterystycznymi zmianami w obrębie skóry. Można podzielić je na dwie główne grupy: choroby dziedziczne autosomalnie dominująco i choroby dziedziczne autosomalnie recesywnie, aczkolwiek istnieją również zespoły, których dziedziczenie jest związane z płcią lub które nie dziedziczą się w prosty jednogenowy sposób.
Przykłady:
Autosomalnie dominujące:
A) Zespół Gardner’a – występowanie mnogich polipów jelit; na skórze występują liczne cysty, włókniaki i guzy typu desmoid (włóknice), guzy typu osteoma (kostniak); anomalie w zakresie użebienia oraz zmiany oczne; największe ryzyko to przekształcenie się zmian polipowych w jelcie grubym w gruczołakoraki (około 50% przypadków)
B) Zespół Peutz-Jeghers’a – liczne plamy barwnikowe (1-5mm) zwłaszcza w okolicy twarzy, mnogie polipy w obrębie przewodu pokarmowego; duże ryzyko rozwoju nowotworu układu pokarmowego (gruczołakoraki); 2-3% przypadków
C) Zespół Howel-Evans – rogowiec rąk i stóp; częste występowanie raków przełyku
D) Zespół Gorlina-Golza – zespół nerwowośladny raka postawnokomórkowego; liczne znamiona barwnikowe pojawiające się w okresie dojrzewania, liczne raki podstawnokomórkowe w młodym wieku
E) Zespół von Hippel-Lindau – liczne naczyniaki na skórze oraz plamy koloru kawy z mlekiem (café-au-lait), naczyniaki w obrębie siatkówki; ryzyko powstania raków nerki i trzustki, phaeochromocytoma oraz naczyniaków złośliwych CUN
F) Choroba von Recklinghausen’a – nerwiakowłóknikowatość; mnogie nerwiakowłókniaki na całej skórze; często guzy CUN
G) Tuberous sclerosis
H) Multiple Endocrine Neoplasia - typ III (Zespół Gorlin)
I) Zespół Cowden’a (multiple hamartoma syndrome); głównym objawem zespołu są hiperkeratotyczne grudki zlokalizowane na twarzy, błonach śluzowych i kończynach; początek - wczesne dzieciństwo; towarzyszy nowotworom piersi, układu pokarmowego oraz rakom tarczycy
J) Zespół Muir-Torre; objawy liczne cysty lojowe oraz carcinoma sabaceum w obrębie twarzy, głowy i tułowia; współistnieje z nowotworami przewodu pokarmowego na tle polipowatości oraz z dobrze zróżnicowanymi rakami dróg moczowo - płciowych; początek zmian występuje w późnym wieku
Autosomalnie recesywne:
A) Zespół Werner’a
B) Pierwotna (idiopatyczna) hemochromatoza
C) Zespół Chédiak-Higashi
D) Ataxia telangiectazja (Zespół Louis-Bar) liczne teleangiectazje drobnych naczyń skórnych i spojówek; duże ryzyko (10-20%) pojawienia się chorób mieloproliferacyjnych, zwłaszcza białaczek i chloniaków przed 16 rokiem życia a w późniejszym okresie raków.
E) Zespół Bloom’a; wrażliwy na światło rumień twarzy; zwiększenie ryzyka pojawienia się nowotworu w ciągu całego życia (20%); w wieku do 25 lat dominują ostre białaczki i inne choroby limfoproliferacyjne, w późniejszym okresie raki.
Recesywne związane z płcią:
A) Dyskeratosis congenita (Zespół Zinsser-Engman-Cole)
B) Zespół Wiskott-Aldrich' - należy do zespołów charakteryzujących się niedoborem odporności; występuje zwiększone ryzyko powstania choroby nowotworowej.
Ad.3 Zespoły paraneoplastyczne, są to zmiany skórne, które mogą towarzyszyć pojawiению się nowotworu narządów wewnętrznych. W większości przypadków ich etiologia nie jest do końca jasna. Niekiedy zmiany są konsekwencją uczulenia / reakcji immunologicznej na antygeny guza. Potwierdzeniem etiologii zmian, jest ich częsty zanik po skutecznym usunięciu nowotworu.
Acanthosis nigricans maligna
Najczęściej towarzyszy nowotworom przewodu pokarmowego i płuc. Pojawia się nagle i charakteryzuje się szybkim wysiewem zmian. Zmiany hiperkeratotyczne, brodawkujące, koloru brązowego najczęściej występują w okolicach fałdów skórnych. Często pojawiają się w okolicach dolów pachowych, na twarzy i rękach. Towarzyszy im nasilony świad.
Odmiana łagodna Acanthosis nigricans benigna nie towarzyszy występowaniu zmian nowotworowych. Związana jest z otyłością i cukrzycą.
Acroceratosis neoplastica, Bazex syndrome, paraneoplasmatic acroceratosis, Acroceratosis Bazex
Rzadki zespół paraneoplastyczny, charakteryzujący się występowaniem łuszczykopodobnych zmian na dłoniach, stopach, w obrębie małżowiny usznej, czasami obejmujących nos lub całą twarz. Zmianom tym często towarzyszy nasilona dystrofia paznokci. W większości przypadków jest specyficzną oznaką raka płaskokomórkowego (carcinoma planoepitheliale; ang. squamosus cell carcinoma) zlokalizowanego w obrębie jamy ustnej, gardła, krtni, górnego odcinka przesyku, który przerzutował do wezłów chłonnych zlokalizowanych na szyi. Występuje najczęściej u mężczyzn w szóstej dekadzie życia.
Acanthosis palmaris (tripe palms)
Jest ograniczoną postacią acroceratosis Bazex lub acanthosis nigricans. Charakteryzuje się wybitną hyperkeratozą dłoni z ich pobrudzowaniem. Towarzyszy najczęściej rakom płuc.
Dermatomyositis, DM
Jest odmianą zapalenia wielomięśniowego, w której zmiany dotyczą mięśni obręczy barkowej i biodrowej. Występuje dwa razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Czasami dochodzi do wystąpienia zmian narządowych z zajęciem przesyku (trudności w polkaniu – dysphagia) i pozostałych mięśni gładkich przewodu pokarmowego, serca (myocarditis), mięśni dróg oddechowych. Niekiedy zajęte mogą być mięśnie oddechowe, co może prowadzić w ciężkich przypadkach do uduszenia.
Cechy charakterystyczne: postępujące, symetryczne osłabienie siły mięśniowej, podwyższony poziom enzymów mięśniowych (aldolazy i keratyno-fosfokinazy), zmiany w elektromiogramie, zmiany w biopsji mięśnia (zmiany zapalno-zwyrodnieniowe). Towarzyszą temu zmiany skórne zlokalizowane najczęściej w obrębie dłoni (rumienie, grudki nad drobnymi stawami – objaw Gotronna), wybroczyny, rumienie w obrębie wałów paznokciowych, hyperkeratoza na bocznej stronie palca wskazującego („palce mechanika”) oraz zmiany rumieniowe w obrębie twarzy z nasilonym obrzękiem i rumieniem w okolicy oczodołów („rzekome okulary”). Przy długotrwałej chorobie, często u dzieci, pojawiają się złogi wapnia w tkance podskórnej. Odmiana dermatomyositis sine myositis, charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych bez zajęcia mięśni. Często obserwuje się progresję zmian. Początkowo występują tylko zmiany skórne, a później pojawiają się zmiany w mięśniach.
DM w około 50% towarzyszy nowotworom narządów wewnętrznych. Zwykle u pacjentów, u których choroba pojawiła się po 60 roku życia. U dzieci DM nie jest związane z chorobą nowotworową.
**Erythema gyratum repens**
Rzadko występujący zespół paraneoplastyczny. Na skórze pojawiają się bardzo charakterystyczne zmiany rumieniowo-złuszczające wykazujące podobieństwo do słońców drewna. Zmiany postępują bardzo szybko, około 1cm na dobę. Zmianom towarzyszy umiarkowany świąd. Erytema gyratum repens najczęściej jest rewelatorem nowotworów płuc, jelit, przełyku i gruczołu piersiowego. Zazwyczaj pojawia się u mężczyzn między 40 a 60 rokiem życia. Czasami poprzedza pojawienie się klinicznie uchwytnego nowotworu o kilka lat. W około 10% przypadków nie stwierdza się zmian neoplazmatycznych mimo dokładnej diagnostyki i długoletniej obserwacji. Ustępuje po usunięciu ogniska nowotworowego.
**Rumień nekrotyczny wędrujący, zespół glukagonoma (Necrolytic migratory erythema, glucagonoma syndrome)**
W ponad 80% przypadków towarzyszy nowotworowi trzustki wywodzącemu się z komórek alfa, wytwarzających glukagon. Charakteryzuje się wybitnie podwyższonym poziomem glukagonu we krwi oraz umiarkowanie nasiloną cukrzycą słabo reagującą na insulnę. W badaniach laboratoryjnych można stwierdzić również znacznie obniżony poziom cynku oraz aminokwasów we krwi. Może pojawić się zakrzepica żylna, anemia normocytarna, normochromiczna. Charakterystycznymi objawami jest występowanie rozległych zmian rumieniowo-wysiękowych, szerzących się obwodowo, cechujących się nasilonym spęzaniem naskórka (stąd częste pomyłki i w diagnozie – różnicowanie z pęcherzyca liściastą, (Pemphigus foliaceus) oraz z zespołem Leyella. Dodatkowe objawy to często występujące rozlane lysienie (Alopecia diffusa) oraz żywoczerwone zabarwienie języka, zajady oraz paronichy. Zmiany ustępują po usunięciu guza, aczkolwiek często nawracają, gdyż rumień nekrotyczny wędrujący pojawia się najczęściej w zaawansowanej chorobie, w której występują już mnogie przerzuty. Niekiedy zespół glukagonoma nie towarzyszy nowotworowi trzustki, lecz związany jest z marskością wątroby lub zapaleniem trzustki. Nie stwierdzono natomiast zależności występowania zespołu z wysokim poziomem glukagonu. Niektóre badania wskazują niedobór aminokwasów i cynku jako patogenezę rumienia, aczkolwiek wskazania te nie są jednoznaczne, gdyż suplementacja ww. składników doprowadziła do remisji tylko u niektórych pacjentów. Najprawdopodobniej etiologia zespołu jest wieloczynnikowa.
**Pęcherzyca paraneoplastyczna (Paraneoplastic pemphigus)**
Charakteryzuje się występowaniem różnorodnych zmian pęcherzowych, rumieniowych i złuszczających. Zmiany mogą upodabniać się do liszaju płaskiego (Lichen planus) lub do rumienia wielopostaciowego (Erythema multiforme). Na błonach śluzowych w jamie ustnej występują często bolesne nadżerki. Paznokcie wykazują różnorodne zniekształcenia. Charakterystyczne są zmiany oczne obejmujące spojówki, rogówkę, mogące prowadzić do ślepoty. We krwi wykrywa się przeciwciała skierowane przeciw: desmoplakinie I i II oraz tzw. Antygen pemfigoidu.
Pęcherzyca paraneoplastyczna często towarzyszy rozrostom nowotworowym. Najczęściej spotykane to chłoniak wywodzący się z limfocytów B, guz Castelmana, grasiczak (Thymoma).
**Erythema nodosum**
Duże czerwone guzy lokalizujące się najczęściej na udach. Nie podlegają rozpadowi, ustępują bez pozostawiania blizn. Często są objawem innych chorób.
Choroby, których Erythema nodosum może być objawem:
- Infekcje paciorkowcowe
- Zakażenia Yersinia enterocolitica
- Sarkoidoza
- Histoplazmoza
- Gruźlica
- Toksoplazmoza
- Trąd
- Ziarminiak weneryczny
- Colitis ulcerosa
- Nowotwory narządów wewnętrznych, głównie układu pokarmowego
**Pyoderma gangrenosum**
Objawy: Rozległe, szybko postępujące owrzodzenia lokalizujące się najczęściej na kończynach dolnych. Mogą obejmować inne okolice ciała. W około 50% PG występuje razem z innymi chorobami systemowymi. Występuje u obu płci z podobną częstością. Najczęściej w czwartej i piątej dekadzie życia, jednakże może pojawić się w każdym wieku. Patogeneza PG nie została dokładnie ustalona, aczkolwiek największą rolę przywiązuje się przestrojeniu, dysfunkcji układu immunologicznego. Leczenie: leki immunosupresyjne (Prednizon, Cyklosporyna, Azatiopryna, Mykofenolan moftelitu, Cyklofosfamid, Chlorambucil, Talidomid, Immunoglobuliny).
**Choroby najczęściej współistniejące z PG:**
- **Choroby układu pokarmowego:**
- Colitis Ulcerosa – wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- Choroba Crohna
- Zapalenie uchylków
- Polipy jelit
- **Choroby wątroby:**
- Przewlekłe zapalenie wątroby
- Pierwotna marskość żółciowa
- Zarostowe zapalenie przewodów żółciowych
- **Choroby reumatyczne**
- Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)
- Zesztywniające zapalenie kręgosłupa
- **Inne**
- Układowy toczeń trzewny
- Ziarminiak Wegnera
- Choroba Behçet'a
- **Choroby hematologiczne**
- Białaczka
- Chłoniak
- Inne choroby mieloproliferacyjne
- **Nowotwory**
- Rak piersi
- Guzy płuca
- Nowotwory okrężnicy
- Nowotwory prostaty
- **AIDS**
**Zespół Sweet’a (dermatitis neutrophilica Sweet, Sweet’s syndrome)**
Występuje częściej u kobiet w 5 dekadzie życia, u mężczyzn pojawia się później 6-9 dekada. Charakteryzuje się występowaniem intensywnie czerwonych naciekowych ognisk rumieniowych czasami o charakterze obrzęku. Zmianom może towarzyszyć świąd. Pojawieniu się zmian często
towarzyszy gorączka, leukocytoza. Zmiany najczęściej lokalizują się na tułowiu, kończynach i twarzy. W obrazie histopatologicznym stwierdza się obfite nacieki neutrofilowe w ogniskach chorobowych. Czasami we krwi obwodowej stwierdza się przeciwciała przeciw antygenom cytoplazmatycznym leukocytów wielojądrzastych (ANCA). W części przypadków zespół Sweet’a jest zwiastunem ostrej mielogennej białaczki lub też rzadziej innych rozrostów pochodzenia szpikowego. Niekiedy może towarzyszyć nowotworom narządów wewnętrznych.
**Zespół Leser-Trélat (Leser-Trélat sign)**
Nagły wysiew bardzo licznych brodawek starczych (brodawek lojotokowych), zwykle na tułowiu. Jest często oznaką nowotworu narządów wewnętrznych (najczęściej układ pokarmowy). Wysiew brodawek lojotokowych może towarzyszyć również rozwojowi nowotworu łagodnego lub ciąży, aczkolwiek nie jest wtedy określany mianem zespołu Leser-Trélat.
**Półpasiec (Zoster)**
Choroba wywołana przez wirus Herpes virus varicellae, czynnik sprawczy ospy wietrznej. Występuje u osób, które przebyły już w przeszłości ospę wietrzną. Zmiany skórne, to: pecherze i pecherzyki o układające się po jednej stronie ciała. Występowaniu zmian towarzyszy ból, który może pojawić się nawet kilka dni przed wystąpieniem objawów skórnych. Ciężko przebiegający półpasiec, lub też wielokrotnie nawracająca choroba towarzyszy chorobom hematologicznym, lub chłoniakom. Odmiana uogólniona tzw. zoster generalisatus, w której skórne zmiany chorobowe nie ograniczają się do konkretnego obszaru po jednej stronie ciała, lecz rozsiewają się na całą powierzchnię skóry, przypominając klasyczną ospę, najczęściej są świadectwem występowania chłoniaka lub zaawansowanych raków przerzutowych (często rak sutka z przerzutami do kości).
**Róża nowotworowa (Erysipelas carcinomatosum)**
Odczyn zapalny spowodowany szerzącymi się drogą naczyń chłonnych przerzutami nowotworowymi. Najczęściej dotyczy przerzutów wywodzących się z raka piersi. W odróżnieniu od róży spowodowanej infekcją paciorkowcową, róża nowotworowa wykazuje związek z naczyńmi chłonnymi.
**Rybia luska nabыта (Ichthyosis acquisita)**
Uogólnione nadmierne rogowanie cechujące się tworzeniem rybiopodobnych łusek na skórze. Pojawia się w starszym wieku. Nasilenie zmian koreluje dodatnio z rozwojem nowotworu. Często towarzyszy nowotworom narządów wewnętrznych (m.in. raki płuc) oraz chorobie Hodgkina.
**Flushing**
Charakterystyczne napadowe czerwieniecie skóry, spowodowane jej przekrwieniem. Jest jednym z objawów zespołu rakowiaka.
**Zespół rakowiaka objawia się:**
- zaburzeniami naczyniowymi (sinica i napadowe przekrwienie skóry)
- kolkowe bóle brzucha
- znaczne pobudzenie motoryki przewodu pokarmowego, prowadzące do biegunki
- podobne do astmatycznych, napady skurczu oskrzelowego (ok. 33% chorych)
- zaburzenia pracy serca
- zwłoknienie wsierdzia prawej połowy serca oraz deformacja zastawek (ok. 50% chorych)
- obrzęki
- powiększenie wątroby (tylko w przypadkach przerzutów)
**Inne nie opisane wyżej zespoły paraneoplastyczne**
- Erythema multiforme
- Erythema annulare centrifugum
- Multicentric reticulohistiocytosis (lipoid dermatoarthritis reticulocytoma cutis)
Pruritus
Pemphigus Vulgaris
Zapalenie naczyń, vasculitis
Urticaria
Scleroderma-like skin changes
Erythroderma
Pancreatic panniculitis
Zmiany skórne w chorobach wątroby
Zmiany skórne w marskości wątroby:
W marskości wątroby występują zmiany skórne typu:
1. teleangiektazji
2. znamion włośniczkowatych
3. niekiedy rumień dłoni
W marskości wątroby związanej z zamknięciem przewodów żołąciowych charakterystyczne są przebarwienia skóry. Zamknięcie przewodów żołąciowych może być połączone również z kepikami żółtymi hiperlipemicznymi. W bardziej zaawansowanym stadium choroby pojawia się żółtaczka, powiększenie obwodu brzucha wskutek gromadzenia się płynu w jamie otrzewnej oraz obrzęki wokół kostek. Na skórze łatwo powstają siniaki, nawraca krwawienie z dziąseł i nosa.
Haemochromatosis - jest to wrodzone zaburzenie metabolizmu żelaza, w którym następuje gromadzenie się żelaza i wtórnie melaniny w tkankach, prawdopodobnie wskutek jego zwiększonego wchłaniania z jelit. Zaburzenie to towarzyszy zazwyczaj marskości wątroby.
Zespół wątrobowo-skórny - występuje w marskości młodzieńczej.
Objawy skórne wirusowego zapalenia wątroby
Objawy chorobowe występujące w przebiegu WZW są podobne we wszystkich typach WZW niezależnie od wywołującego je wirusa. Są to:
- żółtaczka (jako objaw) i towarzyszące jej ściemnienie moczu, rzadziej odbarwienie stolca
- rzadziej - świąd skóry
- bardzo rzadko - krwawienia z nosa i dziąseł
Pełnoobjawowy obraz WZW występuje jedynie u 10-15% osób zakażonych, w zależności od wieku i typu wirusa. U większości pacjentów WZW może przebiegać bez żółtaczki, błędnie budząc podejrzenie grypy, zatrucia pokarmowego, choroby wrzodowej etc. Możliwy jest również przebieg zupełnie bezobjawowy, a wtedy o przebytym zakażeniu dowiadujemy się dopiero przy okazji przypadkowych badań kontrolnych.
Zmiany skórne w hiperlipoproteinemiach – kepki żółte (xanthomatosis)
Kepki żółte towarzyszą hiperlipoproteiniom, które w zależności od składu chemicznego lipoprotein dzielą się na 5 typów. Zmiany skórne mają cechy żółtawych guzków różnego kształtu i wielkości, powstających w wyniku pochłaniania lipidów przez makrofagi, co powoduje tworzenie się komórek piankowatych i olbrzymich typu Toutona.
Współistnieją różnorakie zmiany narządowe i metaboliczne:
- choroba wieńcowa
- miażdżycy naczyń wieńcowych i kończyn dolnych
- neuropatia obwodowa
- hepatosplenomegalia
- pancreatitis
- upośledzenie tolerancji glukozy
- podwyższone stężenie kwasu moczowego
- otyłość
Kępki żółte występują w kilku odmianach klinicznych:
- **kępki żółte powiek (xanthelasma)** – płasko- wyniosłe, miękkie guzki, o zabarwieniu żółtawym na powiekach.
- **kępki żółte guzkowe**- guzki kopulaste, rozmaitej wielkości, umiejscowione symetrycznie nad dużymi stawami (kolana, łokcie), na rękach i stopach, pośladkach. Rozwijają się powoli, brak tendencji do ustępowania.
- **kępki żółte wysiękowe**- drobne guzki głównie na pośladkach i wyprostnych powierzchniach kończyn, powstające nagle. Związane głównie z trójglicerydemią.
- **kępki żółte linijne dłoni**- linijne, żółte przebarwienia na dłoniach, głównie w faldach.
- **kępki żółte ścięgien**- najczęściej w obrębie ścięgna Achillesa i na wyprostnych powierzchniach palców rąk.
Hiperlipidemie dzieli się na 3 główne typy:
- **hipercholesterolemie**- prawidłowe stężenie TG, zwiększona ilość LDL.
- **hipertriglicerydemie**- prawidłowe stężenie CH, zwiększona ilość VLDL i chylomikronów.
- **hiperlipidemię mieszaną**- zwiększone stężenie CH,TG,LDL,VLDL.
Leczenie:
Polega na stosowaniu diety i w zależności od typu lipoproteinemii podawaniu środków zmniejszających stężenie CH i TG.
**Zmiany skórne w chorobach tarczycy**
**Zmiany skórne w nadczynności tarczycy:**
- powiększona tarczycza
- zwiększona potliwość skóry
- spadek masy ciała
- uczucie gorąca
- wypadanie włosów
- obrzęk przedgoleniowy, głównie kostek, może schodzić na stopy
- acropatia tarczycowa- zgrubienie dystalnych paliczków rąk i nóg
- narastający świąd (pruritus)
- rumień dłoni, znamiona pajaczkowe
- zmiany paznokciowe (onycholisis- oddzielanie paznokci)
- znamiona (vitiligo), wzrost pigmentacji
- u chorych na chorobę Graves-Basedowa mogą również ujawnić się inne objawy. Związane jest to z toczением się procesu autoimmunologicznego także w tkance pozatarczycowej: w tkance łącznej pozagalkowej, w komórkach mięśni okoruchowych i powiekach. Dochodzi do wytrzeszczu, zaburzeń ruchomości gałek ocznych, obrzęku i zaczernieniaen spojówek i powiek. Chorzy skarżą się na ból pozagalkowy samoistny i podczas ruchu gałek, dwojenie obrazu, uczucie pieczenia, łzawienie, światłowstręt.
**Zmiany skórne w niedoczynności tarczycy:**
- uczucie chłodu (zwłaszcza w obrębie dłoni i stóp), nietolerancja zimna
- zwiększenie masy ciała
- obrzęki, głównie w obrębie twarzy, często żółtawe
- maskowata twarz
- suchość skóry i włosów, łamliwość włosów
- przerzedzenie włosów, brwi
- skóra chłodna, może rogowacieć na łokciach i kolanach
- niedoczynność tarczycy może przyspieszyć rozwój miażdżycy i jej powikłań.
28. Podstawy zewnętrznego leczenia chorób skóry.
W zależności od charakteru zmian skórnych leki zewnętrzne stosowane są w różnym postaciach, jako roztwory, aerosole, zasypki, zawiesiny, pasty, maści, kremy i żele. Najszybciej powierzchniowo działają roztwory, aerosole, które mogą być stosowane również na zmiany saczące; najgłębiej zaś maści. Nowoczesnymi formami leków są aerosole i kremy i maści z dodatkami emulgatorów i środków powierzchniowych czynnych, co przyczynia się do rozprowadzania leków i lepszego wchłaniania.
POSTACIE LEKÓW DERMATOLOGICZNYCH
Roztwór (solutio) - lek jest rozpuszczalny w płynnej zaróbce, np. wodzie lub alkoholu itd. Roztwory stosuje się jako: okłady chłodzące, przykładane głównie na stany ostro zapalne i saczące oraz-okłady rozgrzewające, przykładane pod folią w celu wywołania przekrwienia.
Aerosol – lek jest rozpylany pod ciśnieniem; przenika głębiej niż roztwór oraz szybko zasycha na powierzchni skóry. Aerosole mają działanie wymuszające i z tego względu są wskazane w zmianach zapalnych, wysiękowych i nadżerkowych. Korzystne jest również równomiernie rozprowadzenie na powierzchni skóry substancji czynnych. Jest to często forma podawania leków sterydowych i antybiotyków do miejscowego stosowania.
Zasypka (pulvis) – składa się z drobno sproszkowanej zaróbki z dodatkiem leków. Ma działanie osuszające i osłaniające. Stosuje się w stanach zapalnych bez objawów wysiękowych. W przypadku wysięku zasypki są przeciwwskazane, gdyż powodują zatrzymanie i wchłanianie się wydzieliny oraz mogą wywołać uogólnione osutki alergiczne. W skład pudrów wchodzą: talk, tlenek cynku, skrobia do których dodaje się leki np. 2-5% ichtiolu, 1-2% mentolu.
Zawiesina (lotio) – zawiera substancje sproszkowane w stanie nierożpuszczonym w zaróbce płynnej. Mają działanie osuszające i osłaniające.
Maść (unguentum) Krem (cremor) – substancje półstałe, dające się rozsmarować na skórze; przy czym kremy mają większą zawartość ciał płynnych w porównaniu do maści. Podstawy maści i kremów mogą być: hydrofobowe, adsorbcyjne, zmywające się wodą i rozpuszczalne w wodzie.
Pasta (pasta) – jest to mieszanina ciał sproszkowanych i tłuszczów. Pasty działają bardziej powierzchniowo niż maści i kremy; mają działanie wysuszające, mogą być stosowane na zmiany zapalne.
Żel - może być emulgatorem tłuszczu i substancji tłuszczowej lub może być używany jako żel wodnisty. Obecnie najczęściej stosuje się żele nieorganiczne, gestniejace i zasychające na powierzchni skóry; są łatwo zmywalne również stosowane w zmianach chorobowych owłosionej skóry głowy.
29. Choroby przenoszone drogą płciową
STDs – sexually transmitted diseases
- bakteryjne:
- Neisseria gonorrhoeae
- Chlamydia trachomatis
- Treponema pallidum
- Calymmatobacterium granulomatis
- wirusowe
- HIV-1
- HIV-2
- HTLV-1
- HSV-2 (ale HSV-1 też może być)
- HPV
- WZW B
- WZW C
- CMV
- wirus mięczaka zakaźnego
- inne
- Mycoplasma pneumoniae
- Campylobacter sp.
- Wesz łonowa
30, 31. Kila nabyta i wrodzona (Lues, Syphilis)
Czynnik etiologiczny: *Treponema pallidum subspecies pallidum*
- bakteria cienka, spiralna
- blade zabarwienie w ciemnym polu widzenia
- trzy rodzaje ruchu: postępowy, wahadłowy i obrotowy
- czas replikacji: od 30 do 33 godzin
Epidemiologia
- zakażenie następuje przez wniknięcie krętków do uszkodzonej skóry lub nie zmienionej błony śluzowej, albo bezpośrednio do krwiobiegu
- do zakażenia dochodzi głównie wskutek wtarcia płynu wysiękowego zawierającego żywe krętki, bakterie rozprzestrzeniają się drogą krwionośną lub limfatyczną
- drogi zakażenia: kontakty seksualne, pocałunki, wertykalna, kontakt z materiałem laboratoryjnym zakaźnym
- największa zakaźność: pierwsze 2 lata choroby, ze względu na obecność sączących zmian skórnych i nasilenie bakteriemi
- wrażliwość na zakażenie jest powszechna, po przechorowaniu występuje częściowa odporność
- partnerzy seksualni zakażeni są w 50% przypadków
- obowiązkowa rejestracja zakażeń!
Przebieg kily nabytej
| Okres | Czas trwania | Serologia |
|-------|-------------|-----------|
| **Kila wczesna – lues recens** | 2 lata | - lub + |
| Okres inkubacji | 3 tygodnie | - lub + |
| A. Kiła objawowa wczesna | | |
| 1. Kiła I okresu – *lues primaria* | 3 - 6 tygodni | - lub + |
| a) surowiczoujemna | 6 - 9 tygodni | + |
| b) surowiczododatnia | | |
| 2. Kiła II okresu – *lues secundaria* | 9 - 16 tygodni | ++ |
| a) wczesna – *recens* | 16 tydz. - 2 lata | ++ |
| b) późna – *recidivans* | | + lub ++ |
| B. Kiła wczesna utajona – *lues latens recens* | | |
| Stan bezobjawowego zakażenia trwający 2 lata lub okresy bez objawów klinicznych po ustąpieniu zmian kiły I i II okresu | | |
| **Kila późna – lues tarda** | > 2 lata | + lub ++ |
| A. Kiła utajona późna – *lues lates tarda* | | |
| Stan bezobjawowego zakażenia trwający ponad 2 lata, poprzedzający rozwój objawów kiły późnej | | |
| B. Kiła objawowa późna – *lues lates tarda* (kiła III okresu) | > 5 lat | |
1. Kiła późna skóry, błon śluzowych, kości
2. Kiła sercowo – naczyniowa
3. Kiła układu nerwowego
4. Kiła innych narządów
- **Kiła I okresu**
- objaw pierwotny w miejscu wniknięcia krętków od 3 do 9 tygodnia – stwardnienie pierwotne to pojedyncze, owalne, niebolesne owrzodzenie, które ma gładkie brzegi, równe i lśniące dno pokryte niewielką ilością surowicznej wydzieliny oraz twardo nacieczoną (chrząstkowata) podstawę
- objaw pierwotny pojawia się najczęściej: u mężczyzn – w rowku zaolędznym, na wewnętrznej blaszce lub brzegu naplektka, w okolicy wędźidelka, rzadziej w ujściu cewki moczowej; u kobiet – w obrębie warg sromowych, spoidła tylnego, lechtaczki i szyjki macicy, rzadziej w pochwie
- powiększenie okolicznych wezłów chłonnych, są one twarde, sprężyste, niebolesne, ruchome w stosunku do podłoża oraz pokrywającej je niezmienionej chorobową skórą, nie łączą się w pakiety i nie ulegają rozpadowi
- obecność krętków bladych w wydzielinie owrzodzenia
- dodatni FTA – ABS IgM (3 tydz.), FTA – ABS IgG (4 – 5 tydz.)
- zmiany nietypowe
- mnogi objaw pierwotny, często odbitkowy
- miękkie, opryszczkopodobny
- rozległe zapalenie żołądzi, sromu, pochwy
- martwiczy (żrący, zgorzelinowy)
- olbrzymi > 2 cm
- postać szczelinowata
- postać nietypowa - np. na palcu, odbycie, brodawki sutkowe, bł. śluzowa jamy ustnej
- poronny, b. mały
- obrzęk stwardniały
Kila II okresu
- największe nasilenie bakteriemii (9 – 16 tydz.)
- osutka wczesna plamista (exanthema maculosum)
- osutka nawrotowa
| Osutka wczesna | Osutka nawrotowa |
|----------------|------------------|
| - zwykle jednopostaciowa (plany lub grudki) | - wielopostaciowa (plamy, grudki, krosty) |
| - obfita | - mniej obfita |
| - symetryczna | - niesymetryczna |
| Wykwity: | Wykwity: |
| - jednakowej wielkości i kształtu | - różnej wielkości i kształtu |
| - powierzchowne | - głębsze |
| - nie grupują się | - grupują się |
| - nie szerzą się obwodowo | - szerzą się obwodowo |
| - trwają krótko (kilka dni – kilka tygodni) | - trwają długo |
| - ustępują bez śladu | - mogą pozostawiać blizny |
- uogólnione powiększenie węzłów chłonnych (lymphadenitis chronica)
- zmiany na błonach śluzowych (palmy i wrzodziejące grudki)
- łysienie kilowe (po 6 miesiącach choroby, może być jedynym objawem kiły, gł. w okolicy skroniowej i potylicznej, może współistnieć z bielactwem kilowym, bez stanu zapalnego skóry owłosionej głowy)
- zmiany narządowe (śródmiąższowe zapalenie wątroby, nefropatia kilowa, niedokrwistość niedobarwiwa, leukocytzoa, limfocytzoa, zapalenie okostnej, kilowe zapalenie stawów, kilowe zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych)
- objawy grypopodobne
- kruche łamliwe paznokcie
- angina kilowa (zmiany na migdałkach bez objawów ogólnych)
- bielactwo kilowe (plamy owalne, częściej u kobiet, lokalizacja: szyja, kark, brak dolegliwości ustępują bez śladu)
Kila utajona wczesna
- duża zakaźność
- seropozytywni
Kila utajona późna
- stan bezobjawowy > 2 lata
- dotyczy chorych nie leczonych, leczonych niedostatecznie, opornych na leczenie
- seropozytywni
Kila objawowa późna
- kiła późna skóry
- guzkowo – pełzakowata
- guzkowo – wrzodziejąca
- kilakowata (z wydzieliną o wyglądzie gumy arabskiej)
- kiła kości i stawów
- zapalenie kilakowe
- kiła narządów wewnętrznych: wątroby, płuc, żołądka, jąder
- kiła sercowo – naczyniowa
- nie powiklane zapalenie aorty
- zapalenie aorty ze zwężeniem ujść naczyń wieńcowych
- zapalenie aorty z niedomykalnością zastawki półksiężycowatej
- tętniak aorty
- kilak mięśnia sercowego
- kilakowe zapalenie mięśnia sercowego (atakuje vasa vasorum)
- kiła układu nerwowego
- kiła bezobjawowa
- kiła oponowa (ostre kiłowe zapalenie opon mózgowo – rdzeniowych)
- kiła oponowo – naczyniowa mózgu i rdzenia
- kiła miąższowa (porażenie postępujące i wiąd rdzenia)
- kiła kilakowa mózgu i rdzenia
Różnicowanie
- balanitis na nieswoistym tle
- opryszczka - b. bolesna, brak owrzodzenia
- rak kolczystokomórkowy - długi wywiad, ww. chlonne zbite, nieprzesuwalne, zrośnięte
- wrzód miękki (*Ulcus molle*)
- gruźlica błon śluzowych
- świerzb
- stwardnienie ponowne
- zgorzel samoistna narządów płciowych
- ziarnina weneryczna
- wrzód weneryczny
Diagnostyka
- badanie bezpośrednie (tylko w kile I-, II-rzędowej i kile wrodzonej wczesnej) - preparat z wydzieliny ze zmiany pierwotnej, preparat z wezłów chłonnych
- badania serologiczne
Odczyny kiłowe:
| Nazwa | Zasada | Antygen |
|----------------|------------------------------------------------------------------------|----------------------------------------------|
| *Odczyny niekrętkowe:* | | |
| VDRL | Odczyn klaczkujący | Kardiolipina + temp. |
| USR | Odczyn klaczkujący | Kardiolipina + chlorek choliny |
| *Odczyny krętkowe:* | | |
| FTA | Immunofluorescencja pośrednia | Krętki utrwalone na szkiełku podstawowym |
| FTA – ABS | Immunofluorescencja pośrednia, wstępna absorpcja ultrasonatem krętków Reitera | Krętki utrwalone na szkiełku podstawowym |
| FTA – ABS – IgM| Immunofluorescencja pośrednia z zastosowaniem surowicy przeciw IgM | Krętki utrwalone na szkiełku podstawowym |
| TPHA | Odczyn biernej hemaglutynacji | Krwinki barana oplaszczone ultrasonatem krętków |
| TPI | Odczyn unieruchamiania krętków w obecności dopełniacza | Żywe krętki na pożywce Nelsona i Mayera |
☑ Odczyny niekrętkowe
Odczyny te są odczynami klaczkującymi, wykrywającymi przeciwciała przeciwclipidowe klas IgG i IgM, tworzące się w odpowiedzi na lipidy krętka.
**VDRL** to szkiełkowy odczyn klaczkujący, w którym stosuje się świeżo przygotowany antygen kardiolipinowy oraz surowicę badaną, wstępnie ogrzewaną w temperaturze 56°C przez 30 minut w celu unieczynnienia dopełniacza.
W **USR** – szybkim odczynie klaczkującym – antygen jest zmodyfikowany przez dodanie chlorku choliny, który działa inaktywująco na dopełniacz i inne czynniki zawarte w surowicy, hamujące przebieg odczynu klaczkującego.
**Odczyny krętkowe**
W odczynach krętkowych stosowane są jako antygeny całe komórki krętków (żywe lub utrwalone) lub fragmenty krętków rozbitych za pomocą ultradźwięków.
**FTA** – odczyn immunofluorescencji krętków – polega na zastosowaniu metody immunofluorescencji pośredniej. W pierwszym etapie używa się jako antygenu utrwalonych na szkiełku krętków uzyskanych przez pasażowanie na jądrach króliczych; łączą się one z przeciwciałami zawartymi w surowicy chorych na kiłę lub krętkowiec. W drugiej fazie, po dodaniu znakowanej surowicy antygammaglobulinowej, następuje połączenie powstałego kompleksu ze znakowanymi przeciwciałami skierowanymi przeciw immunoglobulinom człowieka.
**FTA – ABS** jest modyfikacją powyższego odczynu. Badaną surowicę poddaje się absorpcji antygenami uzyskiwanymi z krętków hodowlanych (biotyp Reiter). Pozwala to na usunięcie przeciwciał skierowanych przeciwko krętkom saprofitycznym. Jest powszechnie stosowany w weryfikacji serologicznego rozpoznawania kiły i diagnostyce wczesnych okresów zakażenia.
**FTA – ABS – IgM** jest modyfikacją powyższego, w którym zamiast znakowanej wieloważnej surowicy odpornościowej używa się monovalentnej surowicy przeciw IgM. Znajduje praktyczne zastosowanie w Ocenie czynności kiły i diagnostyce kiły wrodzonej i najwcześniejszych okresów nabytego zakażenia krętkami.
**TPHA** – odczyn biernej hemaglutynacji krętków – polega na aglutynacji krwinek, opłaszczonych ultrasonatem patogennych krętków bładych, pod wpływem przeciwciał zawartych w surowicy uprzednio rozcieńczonych w płynie absorpcyjnym. Czułość odczynu, z wyjątkiem wczesnego okresu kiły, przewyższa czułość wszystkich innych odczynów kilowych. TPHA jest powszechnie stosowany w diagnostyce kiły, szczególnie w przypadkach wątpliwych.
**TPI** – odczyn unieruchamiania krętków – polega na unieruchamianiu krętków w obecności czynnego dopełniacza, żywych patogennych krętków, pasażowanych na jądrach króliczych i utrzymywanych przy życiu na sztucznym podłożu. Immobilizyny, tj. przeciwciała unieruchamiające krętki, są związane z IgG i skierowane przeciwko antygenowi wielocukrowemu tych bakterii. Występują jedynie w surowicy osób zakażonych krętkami patogennymi i dlatego dodatni wynik stanowi potwierdzenie rozpoznania kiły. Technika ta jest droga i pracochłonna, wymaga stałego pasażowania. Wadą jest również mała przydatność do kontroli wyników leczenia oraz serologicznego różnicowania kiły. Ponadto zachowanie się odczynów krętkowych może ulegać zmianie pod wpływem zakażenia HIV.
**UWAGA! Synergizm epidemiczny z HIV!**
**Interpretacja wyników kilowych odczynów serologicznych:**
| VDRL | FTA – ABS | TPHA | Interpretacja |
|------|-----------|------|---------------|
| - | - | - | Kiła wykluczona lub kiła w okresie wylegania |
| + | + | + | Kiła (z wyj. niemowląt urodzonych z matek serologicznie dodatnich) |
| Rozpoznanie | Preparat | Dawkowanie | Czas leczenia |
|-----------------------------|---------------------------------|---------------------|---------------|
| **Kila I - rzędowa** | Penicylina prokainowa | 1,2 mln i.m. | 20 dni |
| | Tetracyklina | 4 x 500 mg p.o. | 14 dni |
| | Doksycyclina | 2 x 100 mg p.o. | 14 dni |
| | Erytromycyna | 4 x 500 mg p.o. | 14 dni |
| **Kila II – rzędowa** | Penicylina prokainowa | 1,2 mln i.m. | 30 dni |
| | Tetracyklina | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| | Doksycyclina | 2 x 100 mg p.o. | 20 dni |
| | Erytromycyna | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| **Kila wczesna utajona** | Penicylina prokainowa | 1,2 mln i.m. | 30 dni |
| | Tetracyklina | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| | Doksycyclina | 2 x 100 mg p.o. | 20 dni |
| | Erytromycyna | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| **Kila późna utajona** | Penicylina prokainowa | 1,2 mln i.m. | 30 dni |
| | Tetracyklina | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| | Doksycyclina | 2 x 100 mg p.o. | 20 dni |
| | Erytromycyna | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| **Kila późna objawowa** | Penicylina prokainowa | 1,2 mln i.m. | 30 dni |
| | Tetracyklina | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| | Doksycyclina | 2 x 100 mg p.o. | 20 dni |
| | Erytromycyna | 4 x 500 mg p.o. | 20 dni |
| **Kila układu nerwowego** | Penicylina krystaliczna + | 4 x 6 mln i.v. | 10 dni |
| | Penicylina prokainowa | 1,2 mln i.m. | 20 dni |
| | Chloramfenikol | 2,0 i.v. | 14 dni |
| **Kila u ciężarnej** | Penicylina prokainowa | Dawkowanie w zależności od rozpoznania | |
| | Erytromycyna | + leczenie profilaktyczne w II połowie ciąży | |
| **Leczenie profilaktyczne** | Penicylina prokainowa | 1,2 mln i.m | 10 dni |
| **Kila u osoby HIV(+)** | | Jak kila układu nerwowego | |
**Badania kontrolne**
- w kile I okresu: VDRL i FTA – ABS po 2, 4, 6, 9, 12 miesiącach (→ brak klinicznych objawów choroby, negatywizacja odczynów serologicznych lub 4-krotny spadek miana)
- w kile II okresu: VDRL i FTA – ABS po 2, 4, 6, 9, 12, 18, 24 miesiącach
**Powikłania występujące w leczeniu kily**
- **Odczyn Jarisha, Herxheimera i Łukasiewicza**: jest zespołem klinicznym charakteryzującym się wystąpieniem gorączki, zaostrzeniem lub nasileniem się zmian skórnych, bólemi głowy, obrzękiem węzłów chłonnych, osłabieniem, bólemi mięśni oraz leukocytozą z limfopenią, które to objawy pojawiają się w czasie pierwszej doby leczenia, najczęściej w ciągu 12h. Istotą reakcji jest rozszerzenie drobnych naczyń skórnych, obrzęk śródbłonków i migracja leukocytów do otaczającej tkanki. Podanie kortykosteroidów zmniejsza reakcję gorączkową, nie wpływając na zmiany skórne i
leukocytozę. Kortykosterydy podane na 12h przed leczeniem lub wraz z jego rozpoczęciem osłabiają odczyn lub zapobiegają jego wystąpieniu.
- **Reakcja pseudoanafilaktyczna (zespół Hoigne’a)**: jest to reakcja występująca czasem po domięśniowym stosowaniu penicyliny prokainowej. Występuje u 0,1% chorych. Charakteryzuje się omamami słuchowymi i wzrokowymi, zaburzeniami smaku, strachem przed nagłą śmiercią, agresywnym zachowaniem, drganiem mięśni, napadami padaczkowymi, utratą przytomności, podwyższeniem ciśnienia krwi, przyspieszeniem czynności serca. Trwa zwykle mniej niż 30 min. Mechanizm reakcji polega na dostaniu się do drobnych naczyń prokainy podczas iniekcji i powstawania mikrozatorów lub toksycznego działania prokainy na OUN. W leczeniu stosuje się leki sedatywne i przeciwdrgawkowe i prowadzi dokładną obserwację stanu chorego.
**Kiła wrodzona (lues congenita)**
Kiła wrodzona jest schorzeniem wielonarządowym, będącym następstwem zakażenia płodu w łonie matki. Wyróżnia się kiłę wrodzoną wczesną – do 2 roku życia oraz kiłę wrodzoną późną – powyżej tego wieku. Trwały i charakterystycznym następstwem niektórych zmian chorobowych są tzw. znamiona kiły wrodzonej.
- **Kiła wrodzona wczesna**
- zmiany pojawiają się między 3 a 7 tygodniem życia
- w kiłę wrodzoną nigdy nie występuje objaw pierwotny
- zmiany skórne wielopostaciowe
- zmiany kostne i stawowe (2-5 miesiąc życia), porażenie rzekome Parrota, kilowe zapalenie okostnej i szpiku
- zmiany w narządach wewnętrznych: pneumonia alba, hepatosplenomegalia, klębuszkowe zapalenie nerek, zapalenie jader, małopłytkowość, anemia hemolityczna
- bezobjawowa kiła układu nerwowego
- zapalenie naczyniówki i siatkówki
- **Kiła wrodzona późna**
- w 80% ma przebieg bezobjawowy
- zmiany kliniczne pojawiają się między 8 a 14 rokiem życia
- zmiany kostne (5-20 rż): szablaste podudzia, guzy Parrota (czoło olimpijskie), czaszka kwadratowa, nos lornetkowaty lub siodełkowaty, podniebienie gotyckie
- zmiany w paznokciach
- zmiany stawowe – stawy Cluttona
- zmiany w układnie nerwowym (młodzieńcze porażenie postępujące i wiąd rdzenia)
- blizny w naczyniówce (objaw „sól-pieprz”), zanik nerwu wzrokowego
- śródmiąższowe zapalenie rogówki + głuchota kiłowa + zmiany w uzębieniu (zęby Hutchinsona i Fourniera = triada Hutchinsona)
- bruzdy Parrota wokół ust
**Leczenie kiły wrodzonej wczesnej**
- dzieci < 1 r. ż.: Penicylina krystaliczna 500 tys. jedn./kg/dobę i.v., 2 dawki przez 15 dni
- dzieci > 2 r. ż.: Penicylina prokainowa 150 tys. jedn. i.m. przez 15 dni w jednej dawce dobowej
**Leczenie kiły wrodzonej późnej**
- Penicylina prokainowa 600 tys. – 1,2 mln jedn. i.m. przez 30 dni
- Penicylina benzatylowa 1,2 mln jedn. i.m. co 5 dni 8-10 iniekcji
Profilaktyka kiły
W zapobieganiu rozprzestrzenianiu się zakażeń najważniejsze jest unikanie kontaktu z wrzodami i innymi zmianami na skórze i innych tkankach. Dotyczy to również płynów, takich jak krew. Ponieważ zakażenia następują głównie na drodze płciowej, należy chronić się przez używanie prezerwatyw. Aby uniknąć nieodwracalnych zniszczeń wywołanych przez późną postać kiły, trzeba odpowiednio wczesnie "wyłapać" i właściwie leczyć zakażone osoby. Bardzo ważna jest czujność samych pacjentów i ich lekarzy, którzy nie powinni unikać pytań uważanych często za zbyt intymne. Badanie ciężarnych to konieczny element profilaktyki, ponieważ odpowiednio wczesne wykrycie zakażenia pozwala na zapobieżenie rozwojowi kiły wrodzonej.
32. Rzeżaczka
Definicja: choroba przenoszona drogą płciową, wywołana przez dwoinkę Neisseria gonorrhoeae dotycząca głównie błon śluzowych cewki moczowej i narządów płciowych mogące powodować różnorodne powikłania.
Gonokoki:
- 1. kształt ziarna kawy odwrócone wklęsłymi powierzchniami
- 2. barwienie Gram (-)
- 3. układ wewnątrzkomórkowy
- 4. okres wylegania 3-5-7 dni
- 5. rozwój w obrębie błon śluzowych pokrytych nablonkiem
- walcowatym (cewka moczowa, odbytnica, macica, jajowody)
- i rzadko w obrębie nablonka wielowarstwowego płaskiego
- (pęcherz moczowy, srom)
- 6. szerzenie zakażenia: głównie przez ciągłość; możliwy rozsiew
- drogą naczyń krwionośnych i chłonnych
Drogi zakażenia:
- 1. mężczyźni: cewka moczowa, odbyt
- 2. kobiety: cewka moczowa, szyjka macicy, odbyt
- 3. dziewczynki: srom, pochwa, odbyt
- 4. noworodki: spojówka oka
Zjawiska odpornościowe w rzeżaczce:
- 1. nie istnieje wrodzona ani nabyta odporność
- 2. przebycie zakażenia nie chroni przed ponownym; co więcej istnienie
- otorbionych ognisk zakaźnych nie zabezpiecza przed nadkażeniem innym
- szczepem gonokoków
- 3. w przebiegu zakażenia wytwarza się pewna odporność w stosunku do
- własnego szczepu
Rzeżaczka utajona - brak objawów choroby + badanie bakteriologiczne (-)
Rozpoznanie opieramy na stwierdzeniu, że dana osoba jest niewątpliwym źródłem zakażenia lub stanowi stały kontakt osoby ze stwierdzoną rzeżaczką.
a) rzeżaczka pierwotnie utajona – całkowicie ujemny wywiad; częściej u kobiet
b) rzeżaczka wtórnie utajona – utajenie nastąpiło wtórnie, po okresie objawów
Rzeżączka bezobjawowa - brak objawów klinicznych + badanie bakteriologiczne (+); wywiad ujemny; należy wykonać posiew.
Nosicielstwo - brak objawów klinicznych; ujemny wywiad; badanie bakteriologiczne (+); można wykazać po wykonaniu posiewu!!
Diagnostyka:
1. Preparat bezpośredni:
a) barwienie błękitem metylenowym - ciemnoniebieskie
b) barwienie metodą Grama - Gram (-) czerwone
UWAGA: u kobiet należy wykonać badanie dodatkowe, bo w pochwie mogą występować dwoinki saprofityczne!!
U mężczyzn – 100% rozpoznanie
2. Hodowle komórkowe: na podłożu agarowym (pożywka Roiron, Stuarta)
3. Próby:
a) oksydazowa
b) immunofluorescencja bezpośrednia
c) koaglutynacja, czyli opłaszczenie przeciwciałami
4. Odczyny serologiczne:
a) OWD (zap. stawów, posocznica)
b) Gonozyme (EIA) - metoda immunoenzymatyczna
Objawy kliniczne:
1. Ostra
2. Podostra
3. Przewlekła:
a) powikłana
b) niepowikłana
Rzeżączka u mężczyzn:
A. Zapalenie cewki przedniej (Urethritis anterior)
1. Ostre (Urethritis acuta anterior):
a) wyciek z cewki moczowej: śluzowy = śluzowo-ropny = ropny
b) bł. śluzowa: zaczerwieniona, obrzęknięta, brzegi zewnętrzne wywinięte
o bóli i pieczenie przy oddawaniu moczu (cienki strumień)
o bolesne i uporczywe wzwody (ustępują po 2 tygodniach)
o gdy nieleczona okres trwania: kilka-kilkanaście tygodni
WYCIEK INTENSYWNY I GŁÓWNE ROPNY!!
2. Przewlekłe (Urethritis chronica anterior):
a) bardzo skapa wydzielina (kilka kropli rano)
b) mocz przezroczysty (alkohol zaostra)
c) uretroskopowo: nacieki twarde gruczołów Littego, uchyłkowatość śluzówki
d) objawy podmiotowe nieznaczne (mogą wystąpić trudności w oddawaniu moczu)
B. Zapalenie cewki tylnej (Urethritis posterior):
1. Ostre (Urethritis acuta posterior):
a) końcowe, niewielkie krwawienie przy oddawaniu moczu
b) uporczywe i bolesne wzwody
c) objawy ogólnej niedomogi (wzrost temperatury)
d) przejście na cewkę tylną jest następstwem: ciężkiej pracy fizycznej, kontaktów płciowych, picia alkoholu
e) okres trwania – kilka dni (podostry przebieg)
2. Przewlekłe (Urethritis chronica posterior):
a) różnorodność objawów: bez dolegliwości, dolegliwość przy mikcji/defekacji
b) nerwica płciowa: bolesne wzwody, przedwczesny wytrysk, niemoc płciowa
c) uretroskopowo: zwężenia w cewce
d) per rectum: zmiany w gruczołce krokowym, pecherzykach nasiennych
Rzeżączka u kobiet:
A. Zapalenie cewki moczowej:
1. Ostre:
a) obfita wydzielina- ropna!!
b) pieczenie i ból w czasie mikcji
c) uczucie parcia na mocz
2. Przewlekłe:
a) nieznaczne objawy
b) nieobfita wydzielina- śluzowa
c) ziejący otwór cewki moczowej
B. Zapalenie szyjki macicy (Cervicitis gonorrhoeica)
1. Ostre:
a) przekrwienie, obrzęk, rozpułchnienie błony śluzowej
b) łatwe krwawienie, nadżerka
c) obfita wydzielina- ropna!!
d) obfite upławy
e) nieznaczne dolegliwości podmiotowe
f) ból w okolicy krzyżowej w czasie stosunków
2. Przewlekłe:
a) zwiększona spoistość szyjki
b) obfita wydzielina śluzowo- ropna!!
c) upławy
Rzeżączkowe zapalenie gardła (Pharyngitis gonorrhoeica):
1. Występowanie:
a) 3-7% mężczyzn
b) 10-20% kobiet
c) 10-25% homoseksualistów
2. W 90% przebieg bezobjawowy
3. Objawy:
a) ból przy przełykaniu
b) wzrost temperatury
c) zaczernienie i obrzęk łuków podniebiennych tylnej ściany gardła
d) niekiedy ropna wydzielina w gardle
e) powiększenie i bolesność okolicznych węzłów chłonnych
Rzeżączkowe zapalenie spojówek u dorosłych (Conjunctivitis gonorrhoeica):
1. Występuje bardzo rzadko
2. Zazwyczaj dotyczy jednego oka
3. Objawy: od niewielkiego podrażnienia spojówek do ropnego zapalenia
4. W przypadku braku leczenia – zajęcie rogówki
Rzeżączka u noworodków:
1. Zapalenie spojówek i rogówek
2. Zakażenie w czasie porodu
3. Okres wylegania 2-4 dni
4. Zmiany spojówkowe: naciekowe; ropne; nieżytowe
5. Profilaktyka: zabieg Credego (1% roztwór azotanu srebra do worka spojówkowego) UWAGA: Nie chroni przed Chlamidia!!
Rzeżączka u dziewczynek:
1. Następnstwo:
a) zaniedbań higienicznych (np. od chorej matki)
b) molestowania seksualnego/dobrowolnego kontaktu
2. Zakażenie błony śluzowej sromu i pochwy:
a) nabłonek cięszy, nierogowaczący
b) brak glikogenu w nabłonku
c) zasadowy odczyn pochwy (brak pałeczek kwasu mlekovego)
3. Lokalizacja: srom, pochwa, cewka moczowa, gruczoły przycewkowe, odbytnica
4. Powikłania: przejście na trzon macicy, przydatki – grozi bezpłodnością
Powikłania rzeżączki u mężczyzn:
1. Cewka przednia:
a) zapalenie gruczołów Tysona (tysonitis)
b) zapalenie gruczołów Littrego (littritis), zatok Morganiego
c) zapalenie gruczołów opuszkowo-cewkowych
d) zapalenie żołądzi i blaszki napletka (balanoposthitis)
e) zapalenie przewodów okołocewkowych (pararethritis)
f) stulejka, zalupek
g) ropień okołocewkowy (abscessus paraurethralis)
2. Cewka tylna:
a) zapalenie prostaty (prostatitis)
b) zapalenie pęcherzyków nasiennych (vesiculitis)
c) zapalenie najadrza (epididymitis)
Powikłania rzeżączki u kobiet:
1. Cewka moczowa:
a) zapalenie gruczołów przycewkowych Skenego (skenitis)
b) zapalenie gruczołów Bartholina (bartholinitis)
2. Szyjka macicy:
a) zapalenie błony śluzowej i omacicza(endometritis, perimetritis)
b) zapalenie przydatków (adnexitis)
c) zapalenie otrzewnej miednicznej (pelvoperitonitis)
Powikłania u kobiet i mężczyzn:
1. Zapalenie moczowodu (ureteritis)
2. Zapalenie pęcherza moczowego (cystitis)
3. Zapalenie odbytnicy (proctitis)
4. Zapalenie miedniczek nerkowych (pyelitis)
Powikłania pozapłciowe rzeżączki:
1. DGI (rozsiana infekcja gonokokowa) – 0,5-3% chorych:
a) K>M
b) czynniki sprzyjające: bezobjawowy przebieg rzeżączki; rzeżączkowe
c) zap. gardła; ciąży
o triada objawów:
– gorączka
– ostre zap. wielostawowe
– zmiany skórne typowe dla posocznicy: wybroczyny; grudki zapalne;
krwotoczne krosty z centralną nekrozą
d) początek często z bólemi stawów i zap. ściegien i maziówki
2. Perihepatitis = zespół Fitza- Hugha- Curtisa (ból w prawym podbrzuszu)
3. Endo-; Myo- ; Pericarditis
4. Zap. rogówki, tęczówki, ciała rzęskowego
5. Zap. opluńnej, otrzewnej
6. Zespół Reitera (częściej w Chlamydiozie)
Leczenie rzeżączki:
1. Penicylina prokainowa i.m. + Probenecid p.os. 1,0 g:
M: 4,8 mln. jedn. przez 1 dzień
K: 4,8 mln. jedn. przez 2 dni
+ kontrola serologiczna (odczyny kiłowe)
Badanie kontrolne w kierunku rzeżączki:
M: I po 3 dniach; II po 7 dniach; dalsze gdy jest obecna wydzielina
K: I po 7 dniach; II po 14 dniach; dalsze w ciągu 2 m-cy po miesiącu
+ kontrola serologiczna po 3 miesiącach
2. Inne:
a) 7 dni p.os.; 14 dni w przypadku powikłań:
Tetracyklna 4x 500 mg
Erytromycyna 4x 500 mg
Vibramycyna 2x 100 mg
b) jednorazowo:
Cefuroksym 1,0 g p.os.
Zinacef 1,5 g i.m.
Ampicylina 3,5 g p.os.
Ofloksacyna 400 mg. p. os.
Spektinomycyna: M: 2,0 g i.m.; K: 2x 2,0 g i.m.
c) ciężarne:
Ceftriakson 250 mg. i.m. jednorazowo + Erytromycyna 4x 500 mg przez 7 dni lub
Spektinomycyna 2,0 g i.m. jednorazowo, a następnie Erytromycyna przez 7 dni
d) dziewczynki:
< 3 roku życia penicylina prokainowa 2x 200 tys. jedn. i.m.
> 3 roku życia PN 300-600 tys
< 45 kg. Claforan 0,5 g i.m.; Rocephin 0,25 g i.m.
> 45 kg. ½ dawki dla dorosłych
33. Nierzezączkowe zakażenia dolnych odcinków narządu moczowo-płciowego
Patogeny:
1. Chlamydia trachomatis (typ D-K)
2. Trichomonas vaginalis (rzesistek pochwowy)
3. Candida: albicans (70-90%), tropicans, glabrata
4. Bakterie Gram (-): Gardnerella vaginalis, Mobiluncus, Bacteroides
5. Mykoplamzy: Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealyticum
6. 10-20% patogen nieznany
I. CHLAMYDIOZA:
1. Patogen: Chlamydia trachomatis
2. Bakteria o cechach bakterii i wirusów
3. Serotypy:
a) D-K NGU
b) A, B, B1, C - jaglica
c) L1-L3 – ziarnica weneryczna pachwin (nie występuje w naszym klimacie)
4. Dwuetapowy cykl rozwojowy:
EB – ciałka elementarne (forma zakażająca)
RB – ciałka retikularne (forma wegetatywna)
5. Częstość występowania chlamydialnego NGU: M: 35-70%; K: 8-37
6. Szczyt zachorowań: 21-25 r.ż. (3/4 zak. przed 30 r.ż.)
7. Okres wylegania: 3-5-7 tygodni!! (do różnicowania z rzeżączką)
Klinika:
1. Mężczyźni:
a) mierny lub skapy wyciek z cewki moczowej - głównie śluzowy
b) dysuria (pieczenie, ból w czasie miki)
c) przebieg bezobjawowy (10-30% pacjentów)
2. Kobiety:
a) przebieg bezobjawowy (>50%)
b) bóle w dole brzucha
c) zapalenie cewki moczowej
d) śluzowo-ropna wydzielina w ujściu zewn. szyjki macicy
e) ektopia szyjki macicy (często hypertroficzna)
f) krwawienie części pochwowej indukowane dotykiem
Powikłania:
1. Mężczyźni:
a) niepłodność
b) zap. najadrzy, pęcherza, prostaty
c) zwężenie średnicy cewki
d) ropień okołocewkowy
2. Kobiety:
a) niepłodność
b) PID (pelvic inflammatory disease): zap. endometrium, zap. przydatków
c) Perhepatitis
d) zap. gruczołów Bartholina, gruczołów Skenego
e) zap. pęcherza moczowego
f) ciąża ektopowa
Lokalizacja pozapłciowa:
1. Nerki
2. Układ kostno-stawowy
3. Układ krążenia: myo-; pericarditis; influenza; naczynia żyłne
4. Układ oddechowy: pleuritis
5. Inne: zap. odbytu; zap. gardła; amyloidzoza
**Zakażenie chlamydialne u niemowląt:**
a) Dotyczy 60% noworodków urodzonych z matek z chlamydiowym zap. szyjki macicy
b) Zapalenie spojówek (zabieg Credego nie chroni!!)
c) Zapalenie płuc
**Zespół Reitera:**
1. Triada: arthritis (+ entezopatia, czyli w obrębie ściegien); conjunctivitis; urethritis
2. Etiologia: Ch. trachomatis (50%); N. gonorrhoeae; HBV; HIV; Shigella; Salmonella; Yersinia
3. HLA B27 u 75% pacjentów (ciężki przebieg)
4. Objawy skórne:
a) keratoderma blenorrhagica (dłonie, stopy - zmiany łuszczycopodobne)
b) balanitis/vulvitis circinata – pierścieniowate ogniska jak łuszczycy
c) stomatitis
d) paronychia
**Diagnostyka:**
1. Immunofluorescencja bezpośrednia - najważniejsza!!
Identyfikacja wkrętów EB przy użyciu p/ciał monoklonalnych (Chlamydroset)
Material: M: nabłonek z cewki; K: nabłonek z szyjki macicy, bo Chlamydia jest pasożytem wewnątrzkomórkowym
**Nie wykonujemy badania serologicznego!!**
2. Mikroskop bezpośredni z wydzieliną. Barwienie metodą Grama;
ocena liczby leukocytów wielojadrzastych w polu widzenia w powiększeniu 1000x
M> 4 wymaz z cewki po całonocnym nieoddawaniu moczu
K> 10 wymaz z szyjki macicy
3. Hodowla na fibroblastach mysich (kom. McCoy’a) - jak wątpliwości
4. Inne: bad. immunoenzymatyczne, PCR
**Leczenie:**
1. Tetracykliny – Doxycykлина 2x100 mg przez 7 dni
2. Makrolidy: a) Azytromycyna 1,0 g jednorazowo
b) Erytromycyna 4x500 mg przez 7 dni
c) Klarytromycyna 2x250 mg lub 1x500 mg przez 7 dni
d) Roksytromycyna 2x150 mg przez 7 dni
3. Chinolony: Ofloksacyna 1x400 mg przez 7 dni
Jeżeli są powiklania to leczyć 10-21 dni! (dłużej niż w rzęsiczce - tam do 14 dni)
**II. Rzęsistkowica (Trichomoniasis):**
1. Patogen: Trichomonas vaginalis
2. Taksonomiczna przynależność do pierwotniaków (wiciowce)
3. Czas inkubacji: 3-28 dni
4. Epidemiologia:
a) zakażenie przez kontakt bezpośredni (stosunek płciowy) lub pośredni (wspólne środki higieny osobistej)
b) zdolność przeżycia do 24 godzin w środowisku wilgotnym lub w moczu
c) K>M
**Diagnostyka:**
1. Badanie bezpośrednie:
a) w „kropli wiszącej” ocena ruchu w zaciemnionym polu
b) barwienie met. Grama, Giemsy, Papanicolon, błękitu metylenowego
2. Hodowla na podłożu Roïron
3. Badanie fluorescencyjne z użyciem p/ciał monoklonalnych
4. Inne: met. aglutynacji lateksowej; hemaglutynacja pośrednia
Objawy rzęsistkowiczy:
1. Kobiety:
a) obfite upławy (50-75%): szare/żółto-zielone; pieniące; cuchnące (zapach nieświeżych ryb)
b) zapalenie pochwy (zaczernienie, rozpulchnienie śluzówki)
c) świąd i pieczenie sromu i pochwy
d) krwawe wybroczyny na szyjce macicy – Colpitis macularis granularis
tzw. „szyjka truskawkowa”
e) zasadowe pH pochwy
f) dysuria lub częste oddawanie moczu
g) ból w dole brzucha
h) nasilenie dolegliwości w trakcie lub po miesiącu
2. Mężczyźni:
Zwykle bezobjawowo, bo nie mają glikogenu + kwaśnie pH w cewce.
Ale gdy są objawy: wyciek z cewki moczowej.
Leczenie:
1. Ogólne:
a) Tinidazol 2,0 g jednorazowo
b) Tinidazol 2x 150 mg przez 7 dni
c) Metronidazol 2,0 g jednorazowo
d) Metronidazol 2x 500 mg przez 7 dni
2. Miejscowe: Metronidazol 500 mg czopki lub tabletki dopochwowe przez 7 dni
III. Bakteryjne zapalenie pochwy (Vaginosis bacterialis)
1. Dwie grupy patogenów:
a) bakterie Gram (-): Gardnerella vaginalis; Mobiluncus; Bacteroides
b) mykoplasmy (male, bez ściany kom.): Mycoplasma hominis; reaplasma urealyticum
2. Patogeneza: zmiany ekologii pochwy (zanik flory fizjologicznej, namnażanie flory patologicznej): antybiotyki, ciąża, antykoncepcja
3. Związek ze stosowaniem wkładek domacicznych
4. Rola współżycia seksualnego??
5. Okres inkubacji: dni - tygodnie
6. Zwykle bezobjawowo 24–37% NGU
Klinika:
1. Bakterie Gram (-) (Gardnerella):
a) przebieg bezobjawowy (>50%)
b) wodnisté upławy o nieprzyjemnym zapachu
c) zasadowe pH moczu
d) powikłania: amnionitis, chorioamnionitis, PPPP (przedwczesny poród)
2. Mykoplasmy:
a) leukocyturia bez bakteriurii
b) biało-serowata wydzielina
c) kwaśne pH moczu
d) zespół Reitera (nie wiadomo czy jest jakiś związek)
Diagnostyka:
1. Gardnerella vaginalis:
a) pH pochwy > 4,7
b) bad. mikroskopowe: „clue cells” (kom. nabłonkowe opłaszczone >20%)
c) (+) próba aminowa z 10% KOH – zapach nieświeżych ryb
d) hodowla beztlenowa/ tlenowa w zwiększonej atmosferze CO₂
2. Mycoplasma: a) specjalna hodowla na podłożu Sheparda
b) miano przeciwciał w surowicy > 1:16
Leczenie:
1. Bakterie Gram (-):
a) leczenie ogólne:
Metronidazol 2,0 g p.os. jednorazowo
Metronidazol 2x500 mg p. os przez 7 dni
Ciąża: Klindamycyna 2x300 mg p.os przez 7 dni
b) leczenie miejscowe:
Metronidazol 0,75% żel 2x dziennie przez 5 dni
Klindamycyna 2% krem przez 7 dni
2. Mycoplasmy: przez 14 dni:
Tetracykliny 4x500 mg
Doxycyklinia 2x100 mg
Erytromycyna 4x500 mg
Kandydoza pochwy:
1. Patogen: Candida albicans (70-90%), tropicans, glabrata, grzyby drożdżopodobne
2. U 20% kobiet mogą bywać asymptomatycznie;
3. Częstość występowania ok. 25% przyp. NGU
4. Szczyt zachorowalności 16-30 r.ż.
5. Czynniki predysponujące:
a) antykoncepcja
b) ciąża (10% w I; 25-55% w III trymestrze)
c) zaburzenie tolerancji glukozy, cukrzycą
d) leczenie: kortykoterapia, immunosupresja
e) wkładka domaciczna
f) noszenie ciasnych, syntetycznych ubrań
Objawy:
1. Świąd sromu (80-90%)
2. Gęste, serowate upławy
3. Bolesność, pieczenie sromu, dysuria, dyspareuria (ból przy stosunku)
4. Wyprzenia drożdżakowe na skórze krocza, pośladków, ud
5. Zaczerwienienie, obrzęk, przeczosy sromu
6. Przebieg bezobjawowy u 30%
Kandydoza narządów płciowych u mężczyzn:
1. Najczęściej zakażenie od partnerki seksualnej
2. Może pojawić się u chorych na cukrzycę lub po przewlekłej antybiotykoterapii
3. Rumieniowo-złuszczające ogniska, mogą wystąpić nadżerki, wykwity satelitarne
4. Może doprowadzić do stulejkii
5. Charakterystyczny jest świąd
Diagnostyka kandydozy:
1. Preparat bezpośredni (blastospory, pseudostrzępki)
2. Hodowla na podłożu Saborauda (24-48 godzin)
Leczenie:
1. Ogólne:
a) Flukonazol 150 mg jednorazowo
b) Itrakonazol (Orungal) 2x200 mg przez 1 dzień lub 1x200 mg przez 3 dni
c) Ketokonazol (Nizoral, Ketozol) 2x200 mg przez 6-7 dni
2. Miejscowe:
a) Izokonazol 2 tabl. dopochwowe jednorazowo
b) Tiokonazol 1 tabl. dopochwowe przez 3 dni
c) Ekonazol 1x50 mg przez 15 dni lub 1x150 mg przez 3 dni
d) Clotrimazol 500 mg jednorazowo lub 1x100 mg przez 6 dni
e) Natamycyna (Pimafucin) 1 globulka dopochwowa przez 3-6 dni
f) Kremy: Clotrimazol, Pimafucin, Tramogen - mogą też mężczyźni
Należy leczyć oboje partnerów!!!
34. Zakażenia hiv
- zakaźność i drogi szerzenia;
- przebieg i podział na okresy;
- choroby wskaźnikowe;
- testy przesiewowe i potwierdzenia;
- leczenie przeciwwirusowe;
- profilaktyka zakażeń.
To wszystko jest w seminarium, więc sądzę, że bez sensu jest przepisywanie tego.
35. Kłykciny kończyste
Przerosłe, uszypułowane twory brodawkowate o kalafiorowatej powierzchni umiejscawiające się głównie w okolicach drażnionych, zwłaszcza w okolicy narządów płciowych;
Czynniki sprzyjające:
- maceracja błon śluzowych
- drażnienie np. wydzieliną z pochwy lub cewki moczowej (upławy u ciężarnych)
W razie obfitej wydzieliny powierzchnia jest zapalnie zmieniona i sącząca
Umiejscowienie:
- u kobiet: wargi sromowe
- u mężczyzn: wewn. powierzchnia naplektka i rowek zażołędny; okolica odbytu (verrucae anales)
Zmiany rzadko ustępują samoistnie z wyjątkiem kłykcin ciężarnych, które mogą cofać się po porodzie.
Powikłania:
- stulejka i zalukek;
36. Opryszczka narządów płciowych - obraz kliniczny, zakazność, leczenie
**Informacje ogólne:**
- Choroba przenoszona drogą płciową
- Wywołana przez wirus opryszczki zwyklej (HSV typ 2 rzadziej 1)
- Pierwotne zakażenie bezobjawowe lub wysiew pecherzyków na rumieniowej powierzchni
- Zmiany pojawiają się w obrębie narządów płciowych i odbytu
- Choroba cechuje się skłonnością do nawrotów, przeplatana okresami reemisji
- Opryszczka u ciężarnych - wenatrzmaciczne lub okołoporodowe zakażenie płodu / noworodka
**Zakazność**
- Konieczny bezpośredni kontakt z wydzieliną zawierającą cząstki wirusa (wirusy te są bardzo wrażliwe na warunki środowiska i poza organizmem. Żyją bardzo krótko)
- Wrota wnikania wirusa:
* Uszkodzoną skórą i błoną śluzową
* W czasie porodu
- Zakażenie wirusem opryszczki utrzymuje się przez całe życie, a częstotliwość nawrotów zależy od stanu immunologicznego pacjenta
**Obraz kliniczny**
Okres wylegania: 2-7 dni
Przeczułica miejscowa przed wystąpieniem zmian
**Wykwity pierwotne:**
- Pecherzyki wypełnione płynem surowiczym na rumieniowej podstawie z tendencją do grupowania się - pękają - nadzërki - strupy
- Blony śluzowe - zmiany nadzërkowe
- Zmiany ww ustępują bez pozostawienia śladu
**Po ustąpieniu ww zmian** wysiewy nowych pecherzyków w różnym stadium ewolucji
- Objętościowe
- Nasilenie objętościowe zależy od tego, czy jest to zakażenie pierwotne czy wtórne
- Powiększenie ltn (pachwinowe)
**U kobiet:**
- Zapalenie sromu i pochwy, zmiany umiejscowione na wargach sromowych, pochwie:
* Obrzęk warg sromowych
* Nadzërki, dolegliwości bólowe
**Zmiany w obrębie szyjki macicy:**
* Obrzęk
* Zaczerwienienie ujścia zewnątrz szyjki macicy
* Pecherzyki, nadzërki
**U mężczyzn:**
- Zmiany na naplećku, żoledzi, oraz skórze prącia
* Balonitis lub balonoposthitis - wysiew pecherzyków, nadzërki, owrzodzenia
- Strupy
* Ujście zewnątrz cewki moczowej
* Wyciek z cewki moczowej
* Dysuria
- Zarówno u kobiet jak i u mężczyzn –zmiany opryszczkowe na skórze pośladków
- Zmiany pozagenitalne
-okolica kości krzyżowej, skóra ud oraz palców rąk
**Leczenie**
1. acyklovir (zovirax) 200mg 5x/db przez 7-10 dni po
2. acyklovir, w ciężkich przypadkach – wlew iv 5-10 ml/kgmc co 8h przec 5-7 dni lub do utapienia zmian
### 37. Zapalenie wątroby typu b jako choroba przenoszona drogą płciową
**Wrota wnikania wirusa hbv:**
- krew, urządzienia do transfuzji
- droga płciowa (kontakty hetero i homo-sex, nieb form)
- wsłużycia: analne, oroanalne, orogenitalne), droga wertykalna (zakażenie płodu w łonie matki, okoloporodowe lub poprodowe)
**Obraz kliniczny żółtaczki szczepiennej:**
- okres wylegania – sr 90 dni
- powikłania ciższe i częstsze
- okres prodromalnym: podwyższenie temp., nudności, brak łaknienia, uczucie zmęczenia
- obj. mogą trwać od kilku dni – tyg.
Zmiany skórne: typu pokrzywkowego, z zajmowaniem odseobnych części kończyn zmiany stawowe typu odczynowego
- żółtaczka
U 10-15% przewlekłe zapalenia wątroby
**Rozpoznanie stawia się na podstawie:**
1. wywiadu, obrazu klinicznego choroby
2. stwierdzenia antygenów oraz p/ciał przeciw hbv
3. badań laboratoryjnych | <urn:uuid:d4060d72-d48e-4821-bec5-33c187574699> | finepdfs | 4.203125 | CC-MAIN-2019-09 | http://fraktalla.com/info/Dermatologia | 2019-02-19T08:41:53Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-09/segments/1550247489729.11/warc/CC-MAIN-20190219081639-20190219103639-00174.warc.gz | 102,776,846 | 0.999631 | 0.999888 | 0.999888 | [
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | false | [
55,
3088,
4964,
7069,
10239,
13563,
15588,
18763,
21565,
23825,
26334,
28432,
30556,
32464,
34329,
36935,
39919,
42909,
45428,
47695,
49342,
50895,
52313,
53826,
55317,
57009,
59087,
61152,
62796,
64481,
66575,
68448,
70470,
71733,
74325,
76526,
... | 2 | 0 |
Kryzysy zdrowia a możliwości zmagania się z cierpieniem choroby somatycznej
The health crises and possibilities to fight against suffering from somatic disease
Instytut Psychologii Stosowanej
Uniwersytet Jagielloński
W ostatnim czasie stosunkowo często, choć nie zawsze zasadnie mówi się o kryzysie choroby somatycznej (por. Jacob, Collins 2005, James, Gilliland 2004, Nasilowska-Barud 2003, Słowiak 1995, 1997 i wiele innych). Nie każdy jednak stan poważnej, przedłużającej się, a nawet terminalnej choroby winno się utożsamiać z kryzysem emocjonalnym – stanem o ściśle określonych właściwościach i charakterystyce (Kubacka-Jasiecka 1997, 2002, 2005). Diagnoza chronicznej czy terminalnej choroby somatycznej istotnie często skutkuje ostrymi, lub przedłużającymi się stanami dezorganizacji i braku równowagi emocjonalnej, które można nazwać kryzysowymi. Kryzysy mogą wystąpić u osób w każdym wieku, dotyczyć rozmaitych schorzeń, obejmować również bliskich członków rodziny chorego, jak i personel leczący. Bardziej precyzyjne wydaje się określenie występujących zaburzeń równowagi emocjonalnej kryzysami w przebiegu choroby somatycznej, czy kryzysami zdrowia (Moos, Schaefer 1968). Termin ten jest spójny z ideologią psychologii kryzysu, podkreślającej normalność psychologicznych zjawisk kryzysowych jako zdrowej (normalnej) reakcji na krytyczne wydarzenia życiowe. Zaburzenie emocjonalnej równowagi w następstwie wystąpienia poważnej choroby somatycznej – utraty zdrowia - prowadzi do kryzysu zdrowia, należącego do kategorii kryzysów związanych z utratą rozmaitych, ważnych życiowo obiektów przywiązania (Viorst 1996).
Mówiąc o stanach kryzysowych połączanych z chorobą somatyczną należy różnicować między kryzysami wywołanymi wystąpieniem poważnej choroby - utratą zdrowia (typowe kryzysy zdrowia), a nierozwiązanymi kryzysami emocjonalnymi prowadzącymi do dysfunkcji somatycznych (choroby). W tym przypadku choroba somatyczna pozostaje stanem zejściowym, wtórnym, negatywną konsekwencją nierozwiązanej ostrego kryzysu emocjonalnego. Mówimy wówczas o znaczącej roli czynników psychicznych jako czynników ryzyka w rozwoju schorzeń somatycznych zwanych psychosomatycznymi (Moss, Schaefer 1968). Do psychologicznych czynników ryzyka
należą: szczególne cechy osobowości, wzory zachowania, trudności życiowe i konflikty.
Zainteresowanie omawianym ujęciem psychologicznej problematyki choroby somatycznej wyrasta z rozwoju psychologii kryzysu, jak również psychologii zdrowia, wraz z ich paradygmatami holistycznymi i salutogenetycznymi akcentującymi przekonanie o znaczeniu kontekstowego, systemowego podejścia do chorego oraz postulatów łączenia interwencji lekarskiej z psychologiczną interwencją kryzysową.
Niniejsze opracowanie charakteryzuje specyfikę kryzysów zdrowia oraz możliwości zmagania się z obciążeniem poważnej choroby somatycznej. Zostaną również zarysowane podstawowe strategie interwencji kryzysowej, jako pomocy w zmaganiu się z poważnymi kryzysami zdrowotnymi.
1. Kryzys emocjonalny (psychologiczny)
Kryzysy emocjonalne, inaczej psychologiczne, stanowią naturalną składową ludzkiego losu, nieuchronnie przeplatając bieg naszego życia. Kryzys emocjonalny to stan psychiki rozwijający się w przebiegu reakcji na stres wydarzeń krytycznych; cechuje się utratą równowagi emocjonalnej i psychicznej oraz wysokim poziomem napięcia emocjonalnego, w znacznej mierze przeżywanego lękowo (Kubacka-Jasiecka 1997, 2005, James, Gilliland 2004). Podobnie jak fizjologicznej homeostazy ludzie potrzebują psychicznej i społecznej równowagi. Gdy wydarzenia krytyczne prowadzą do zburzenia stałych i charakterystycznych dla jednostki wzorów zachowania, czy stylu życia, wykorzystuje ona dostępne nawykowe strategie i mechanizmy zmierzające do rozwiązania powstałego problemu i przywrócenia równowagi. Nawykowe strategie powtarzane są do czasu jej odzyskania. Jeżeli sytuacja jest całkowicie nowa, wyjątkowo trudna, czy traumatyczna, a dotychczasowe środki przeciwdziałania i zasoby indywidualne stają się nieadekwatne i niewystarczające rozwija się stan kryzysu – chaosu emocjonalnego, którym towarzyszy niepokój, silny lęk oraz inne negatywne uczucia.
Kryzys emocjonalny ze względu na niemożność pozostawania przez dłuższy czas w stanie krańcowej nierównowagi ma z definicji charakter samo limitujący – trwa od paru dni do paru tygodni, w ciągu których równowaga powinna zostać przywrócona. Osiągnięcie nowego stanu równowagi odzwierciedla zdrową adaptację do sytuacji krytycznej. Kryzys może promować osobisty rozwój jednostki lub prowadzić do pogłębiającego chaosu i dezintegracji psychicznej. Doświadczenie kryzysu spowodowane przez wydarzenia krytyczne – wydarzenia narzucające konieczność zmiany życiowej (life-change events, za Sęk 1993, 1997) stanowi więc punkt zwrotny, wyzwanie, czas przemian decydujący o zdolności i efektywności poradzenia sobie z aktualnymi i przyszłymi trudnościami.
2. Kryzysy zdrowotne i ich specyfika
Jedną z istotnych przyczyn kryzysu emocjonalnego może być ciężka choroba somatyczna\(^1\). Kryzys zdrowotny rozwijający się w konsekwencji utraty zdrowia – wystąpienia
---
\(^1\) Do chorób w przebiegu których najczęściej występują kryzysy Jacobs i Collins (2005) zaliczają: choroby nowotworowe, nosicielstwo HIV (AIDS), chorobę Parkinsona, sclerosis multiplex (MS – stwardnienie rozsiane).
i rozpoznania choroby somatycznej powoduje konieczność zmagania się chorej jednostki z rozwijającym się schorzeniem na poziomie fizjologicznym – organizmu oraz psychologicznym, przy zastosowaniu posiadanych dotychczasowych zasobów i strategii.
W medycynie również spotykamy się z pojęciem kryzysu, jednym z najstarszych, znanych w medycynie pojęć. Hipokrates nazywał kryzysem punkt kulminacyjny choroby, po którym następuje wyzdrowienie albo pogorszenie stanu i śmierć (Nasiłowska-Barud 2003).
Wydarzenia krytyczne, które stanowią źródło kryzysów zdrowia można scharakteryzować w sposób następujący:
- niosą zagrożenie zdrowia i życia
- stanowią silne, wywołujące traumę doświadczenie
- są nieprzewidywalne, zaskakujące
- powodują niepewność, bezradność, brak poczucia kontroli
- zamykają perspektywy przyszłości.
Kryzysy zdrowia stają się wyjątkowym obciążeniem dla chorego; nieprzewidywalność i zaskoczenie, nowość sytuacji skutkuje brakiem klarownych informacji oraz trudnościami właściwej percepcji i zrozumienia sytuacji niosącej wieloznaczność i niepewność. Sytuację pogarsza często presja czasu i konieczność podjęcia życiowych decyzji, jak również reakcje niedoświadczonych i przestraszonych członków rodziny. Jak wszystkie kryzysy, kryzysy zdrowia posiadają komponenty emocjonalne, poznawcze i behawioralne, aspekty relacyjne i rozwojowe oraz unikalne wymiary biopsychologiczne, które w kryzysie wywołanym przez chorobę muszą być przede wszystkim brane pod uwagę (Hoff 1995, James, Gilliland 2004). Natura, rodzaj i specyfika choroby, która dotknęła człowieka ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju kryzysu i poziomu przystosowania chorego; występuje przy tym znaczne indywidualne zróżnicowanie reakcji i postaw osób dotkniętych tą samą chorobą somatyczną.
Do negatywnych konsekwencji poważnego kryzysu zdrowotnego zaliczamy dokonywanie ujemnego bilansu życiowego (Heszen-Klemens 1979). U wielu chorych ma miejsce dekompensacja, która „przejawia się zaburzeniami w sferze emocjonalnej, neurotyzacją, rozpadem osobowości w postaci utraty tożsamości, poczucia kontroli i własnej wartości” (Heszen-Niejodek 1995, s. 8). Ludzie dotknięci poważną chorobą czują bezradni, zagrożeni, osamotnieni, uzależnieni od personelu, procedur i aparatury medycznej; przeżywają lęk, mogą pojawić się objawy nerwicowe lub dekompensacyjne, pociągające w konsekwencji często rewolucyjne zmiany w systemie wartości jednostki (Słowiak 1995).
Chorzy koncentrują się na negatywnym wpływie i konsekwencjach choroby dla zdrowia i życia, najczęściej utrudniają kształtowanie się prorozwojowych postaw, jak również czerpanie jakiegokolwiek wtórnego zysku z choroby (Kosińska-Dec 1992, Wawak-Sobierajska 1995). Szczególne znaczenie mają choroby o przedłużającym się przebiegu, tzw. chroniczne. Stawiają one chorego wobec konieczności zmagania się ze stresem w dłuższych okresach czasu oraz akceptacji potencjalnych, nieuleczalnych towarzyszących chorobie (lub stanowiących jej konsekwencję) dysfunkcji, wyraźnie upośledzających funkcjonowanie psychospołeczne (potencjalna inwalidyzacja fizyczna, czy umysłowa, poważne zeszpecenie, czy wreszcie skrócenie życia). Kryzys choroby somatycznej jest zawsze „poważnym załamaniem stałego stanu zdrowia” (Moss, Schaefer 1968, s. 8), który to stan może się ciągnąć przez dłuższy czas, zawsze pozostaje punktem zwrotnym w indywidualnym biegu życia, prowadzącym do stałych przemian dla chorego i jego rodziny.
Kryzysy zdrowia należą do kryzysów utraty, której przedmiotem, mówiąc ogólnie, staje się dotychczas zadowalający stan zdrowia; w przebiegu kryzysów zdrowia przychodzi nam również utracić wiele dotychczasowych zasobów, wraz z jadem osobowości – tożsamością, aż po utratę ostateczną – życia. Kryzysy mogą się przy tym pojawiać w każdym momencie procesu choroby poczynając od jej diagnozy po utratę sprawności fizycznej; rozwijać się w związku z traumą stosowanych procedur leczniczych, czy doświadczeniem utraty pełnionych dotychczas ról rodzinnych. Wystąpienie nieprzewidywanych zdarzeń, czy okoliczności, a zwłaszcza znaczenie przypisane krytycznym wydarzeniom, które niesie choroba (subiektywne, symboliczne) mogą w każdym momencie stać się źródłem potencjalnego kryzysu.
Pamiętając o limitowanym czasie trwania kryzysu (około 6 tygodni) ważne jest rozróżnienie fazy ostrej kryzysu oraz stanów transkryzysowych\(^2\), przeplatających się w chronicznie trwającej chorobie. W przebiegu kryzysu choroby należy mieć na względzie zmienność objawów oraz nastroju powiązaną z jej kompleksowym czy chronicznym przebiegiem – sytuacja ta może utrudniać ocenę (diagnozę) występującego kryzysu, jak również Przeciągające się stany nierównowagi, mimo pozornego rozwiązania kryzysu – wypierania rzeczywistego problemu.
nież prognozę. Nie bez znaczenia pozostaje jakość dotychczasowej fizycznej, jak i psychicznej kondycji pacjenta, określająca poziom funkcjonowania biopsychologicznego chorego. Istotną rolę odgrywa poziom akceptacji choroby i jakość przystosowania wpływające zwrotne na wszystkie wymiary samopoczucia oraz leczenia.
Dodatkowym negatywnym czynnikiem obciążającym chorego somatycznie może być hospitalizacja i pobyt w szpitalu. Szczególnie trudny jest początek pobytu, zwłaszcza jeżeli jest to pierwsza hospitalizacja w życiu. Konieczność przebywania w obcym otoczeniu (poza domem), przyjęcia roli chorego, przedmiotowe postawy personelu, brak informacji i poczucie zagubienia pogłębiają stan zagrożenia spowodowany wystąpieniem choroby (Kulczycki 1971). Także obecność innych pacjentów, ich schorzenia oraz prowadzone rozmowy, nierzadko wzajemne „straszenie się” przykrymi konsekwencjami mogą być dodatkowymi czynnikami obciążającymi. Hospitalizacja nasila poczucie bezradności chorych, poczucie osamotnienia, braku kontroli i wpływu na swoje życie, powoduje pogłębianie się zależności od personelu medycznego. Pojawia się poczucie deprywacji potrzeb, wycofywanie z zainteresowania otoczeniem, wyczerpanie i ubożenie posiadanych zasobów wszystkie te zjawiska ulegają nasileniu w miarę przedłużania się hospitalizacji i rozwoju choroby.
3. Podatność na rozwój kryzysu w przebiegu choroby somatycznej
Tak jak różmaite schorzenia, zależnie od swojej charakterystyki w mniejszym lub większym stopniu sprzyjają rozwojowi stanów kryzysowych, indywidualne czynniki demograficzne i inne właściwości określają jednostkową podatność na występowanie emocjonalnych kryzysów zdrowia.
Czynniki, które określają indywidualną podatność na rozwój kryzysu w przebiegu choroby somatycznej Moos i Schaefer (1968) dzielą na trzy kategorie (patrz rycina):
- czynniki demograficzne i osobiste
- czynniki bezpośrednio powiązane z chorobą
- charakterystyki fizycznego i społecznego środowiska.
Poszczególne czynniki są wzajemnie powiązane – wpływają na siebie.
Ryc. 1 - Model kryzysu w przebiegu choroby somatycznej
(źródło: Moos, Schaefer 1968, s. 19)
(źródło: Moos, Schaefer 1968, s. 19)
Szczególnie istotną rolę (jak w wy-
padku każdego wydarzenia krytycznego) wśród klasycznych znaczących czynników demograficznych, jak wiek, płeć, status socjoeconomiczny itp. odgrywa czasowe umiejscowienie choroby w cyklu życia. Większa dojrzałość i doświadczenie zmagania się z trudami życia mogą odegrać pozytywną rolę, choć nadwyrężenie z wiekiem energii i procesów umysłowych oraz poznawcze dysfunkcje redukują zdolność zmagania się. Czynniki związane bezpośrednio z chorobą obejmują rodzaj i umiejscowienie symptomów, przy tym największe znaczenie mają objawy pochodzące od serca i organopłciowych. Różne narządy i ich funkcje mają zróżnicowane znaczenie nie tylko dla biologicznego funkcjonowania, czy przeżycia, ale także psychologiczne – subiektywne i symboliczne. Szczególną rolę odgrywają objawy, które zaburzają dotychczasową percepcję i doświadczenie ciała oraz powiązane z nim poczucie tożsamości indywidualnej oraz kolektywnej.
Dla przebiegu zmagania się istotne znaczenie mają stosowane strategie uzależnione od postępu choroby oraz stosowanych procedur medycznych, które mogą całkowicie zmieniać zachowanie chorego. Również całokształt czynników środowiskowych odpowiedzialnych za możliwość uzyskania wsparcia w kryzysie choroby, może sprzyjać procesom adaptacyjnym.
4. Przebieg i fazy zmagania się w kryzysach zdrowia
Przebieg reakcji kryzysowych związanych z wystąpieniem choroby somatycznej opisywało wielu badaczy, jednakże nierozstrzygnięty pozostaje problem sta- dialności (fazowości) procesów zmagania się. Zarówno wśród teoretyków, jak klinicytów funkcjonuje powszechne przekonanie o występowaniu uniwersalnych wzorów zachowania w sytuacjach kryzysowych, a ich znajomość i umiejętność rozpoznawania faz pomoże zarówno zapobiegać rozwijowi poważnych kryzysów zdrowia, jak wspomagać efektywne zmaganie się z nimi. Jednakże zarówno badania, jak i praktyczne doświadczenie nie potwierdza w indywidualnych przypadkach występowania takich uniwersalnych wzorców; często obserwuje się dalekie odstępstwa od poczynionych założeń teoretycznych (por. rozważania Dutro 1994, za James, Gilliland 2004). Istnieje znaczne zróżnicowanie pomiędzy wzorami reakcji na rozmaite kryzysy, jak również między poszczególnymi osobami przeżywającymi kryzysy tego samego rodzaju.
Istnieje również szereg dowodów, że przezwyciężanie kryzysów nie zawsze przebiega tak szybko i nie zawsze kończy się powodzeniem w zakresie przystosowania, jak by tego oczekiwały sami chorzy, jak i osoby postronne. Szczególną rolę mogą tu odgrywać zmienne pośredniczące między wystąpieniem i rozpoznaniem osoby a osiągnięciem przystosowania takie jak: poczucie kontroli i subiektywna ocena znaczenia choroby i jej konsekwencji, jak również czynione przez chorych atrybucje przyczynowe (Silver, Wortman 1984). Niebezpieczne stać się może oczekiwanie wypełniania wzorca przez poszczególnych chorych, jako przejawów pożądanej „normalności” zachowania, lub co gorsza – wywieranie presji na chorych, aby realizowali pożądane wzory jako warunek akceptowania ich sposobu chorowania (Kubacka-Jasiecka 1997, 2005).
Pomijając wspomniane kontrowersje postaram się naszkicować najczęściej spotykane poglądy dotyczące przebiegu zmagania się z kryzysami emocjonalnymi. Caplan w roku 1963 jako pierwszy opisał cztery fazy reakcji kryzysowej:
- fazę mobilizacji napięcia pobudzająca zwykle reakcje adaptacyjne
- dalszy wzrost napięcia, które nie może zostać zredukowane z powodu nieskuteczności zmagania się
- narastanie napięcia prowadzi do mobilizacji wszystkich awaryjnych wewnętrznych i zewnętrznych zasobów zmagania się
- jeżeli kryzys nie zostaje rozwiązany, występuje ostra faza kryzysu (Brammer 1984, Adamczak 1992).
Dla zrozumienia zmagania się z kryzysami zdrowia interesująca może być koncepcja Klingera „uwalniania się od podnietę”, opisująca przebieg procesu żałoby po śmierci osoby bliskiej, ale zasadniczo
dotyczące wszelkich procesów zmagania się z przeżyciami utraty, do których należą kryzysy zdrowia. Proces ten polega na powolnym emocjonalnym i psychicznym uwalnianiu się od utraconego obiektu i zrywaniu więzi: faza mobilizacji charakteryzuje się ożywieniem i pobudzeniem
- zastępuje ją faza buntu – narastania frustracji, gniewu, buntu i sprzeciwu
- występują zachowania stereotypowe i prymitywne
- faza rezygnacji – załamania się emocji stenicznych, występuje pesymizm, apatia, smutek
- przechodzą one w fazę ostatnią – depresji.
Istotne jest, że osoba może znajdować się w różnych fazach procesu uwalniania się, w stosunku do różnych składowych kryzysu. Te obserwacje mogą wyjaśnić złożone zachowania chorych – kryzysy zdrowia cechuje złożoność, wielość i zróżnicowany charakter wydarzeń krytycznych wyzwalających kryzys, jak i w konsekwencji jego składowych. Dla rozwoju kryzysu znaczenie ma dynamika postępu choroby i kolejne decyzje terapeutyczne, decydujące o zaostrzeniu kryzysu, czy wywołujące kolejne stany transkryzysowe.
Stosunkowo popularny, również i w Polsce model Kübler-Ross (1969) wymienia pięć stadiów reakcji oraz emocje, jakich doświadczają ludzie zmagający się z perspektywą nadchodzącej śmierci. Model opiera się na założeniach ogólnych, które nie zawsze odnoszą się do każdego przypadku. Jego znajomość może ułatwić umierającym pacjentom przekazanie swoim opiekunom i rodzinom tego, jak się czują i czego potrzebują. Wymienia on stadia:
- zaprzeczanie i izolowanie się od informacji oraz osób, które utrudniają ochronne zaprzeczanie
- występowanie gniewu, wściekłości, zazdrości, urazy (pytanie: „dlaczego ja?”), które służą żądaniu zrozumienia i szacunku oraz zwrócenia uwagi na swój dramat
- targowanie się o czas, przedłużenie życia z lekarzami, losem, Bogiem
- występowanie depresji w formie reaktywnej na nieodwracalne straty oraz przygotowawczej; ważna jest miłość, troska, empatia ze strony otoczenia, ale bez prób poprawiania nastroju chorego
- rozwijanie się akceptacji – zmęczenie, uporanie ze smutkiem, spokojna rezygnacja, akceptacja sytuacji, zamknięcie w sobie, potrzeba milczącego wsparcia bliskich, zaspokojenie bieżących potrzeb, uwolnienie od bólu i cierpienia.
Hoskins i Haber (2000, za Jacob, Collins 2005) zidentyfikowali następujące fazy kryzysu w chorobie somatycznej, unikalnej sekwencji stadiów obejmującej aspekty fizyczno-emocjonalne:
- faza diagnostyczna – obejmuje reakcje szoku, niedowierzania, poczucie konieczności podjęcia natychmiast decyzji, co do realizacji propo-
nowanych form leczenia
- faza pooperacyjna obejmuje radzenie sobie i wszelkie wysiłki na rzecz akceptacji niepożądanych zmian fizycznych oraz konieczności dokonania przemian w zakresie ról życiowych
pomocna faza terapeutyczna, w której dostarczane są informacje i podejmowane decyzje do dalszych form leczenia; kształtuję się właściwa postawa chorego wobec symptomów i proponowanego postępowania leczniczego
faza odnowy – powrotu do zdrowia; często wywołuje lęk o nawrót choroby, a także obawy co do zdolności włączenia się do pełnego nurtu swojego dawnego życia.
Wymienione fazy przystosowania do choroby mogą być w różny sposób stresujące i niszczące dla pacjenta i członków jego rodziny. Szczególne obciążenie wiąże się z wejściem w fazę terminalną choroby – postępującej utraty kolejnych poziomów i obszarów funkcjonowania wraz z antycypacją własnej nadchodzącej śmierci.
Proponowane modele mogą z pewnością być użyteczne – ułatwiać zrozumienie przeżyć i przebieg zmagania się zarówno samym chorym, jak i ich otoczeniu oraz osobom interweniującym, dostarczając wskazówek, co do adekwatnych do stanu pacjenta możliwych form pomocy. Należy jednak pamiętać, że każdy człowiek przeżywa smutek i życiowe straty w sposób określony czynnikami psychofizjologicznymi i poznawczo-behawioralnymi oraz społeczno-kulturalnymi; występują daleko idące indywidualnie zróżnicowane reakcje zmagania. Wszystkie reakcje należy uznać za właściwe, normalne i adaptacyjne, a od opiekunów i interwentów niezależnie od występujących form zachowania zaradczego zawsze należy się chorym troska, szacunek, tolerancja i akceptacja.
5. Zmaganie się z kryzysem choroby
Współczesne konceptualizacje stresu stwarzają perspektywy lepszego poznania i rozumienia indywidualnych procesów zmagania się z obciążeniem choroby oraz możliwości twórczego przezwyciężania kryzysów zdrowotnych:
- traktują występujące w obliczu stresu zachowania jako elementy procesów zwalczania, zmagania się z konfrontacją stresową (a nie tylko reakcję na stres)
- chory nie tylko dążą do przywrócenia stanu równowagi, ale także osiągnięcia dobrostanu zgodnego z wartościami i standardami chorego – twórczego rozwiązania kryzysu
- proces zmagania się ze stresem choroby jest ujmowany jako aktywny, dynamiczny proces przebiegający wielopaszczyznowo i rozwijający się w czasie. Procesy zmagania się opierają się na wielu mechanizmach sprzężenia zwrotnego między rozmaitymi, złożonymi procesami psychicznymi a aktami zachowania
- akcentuje się znaczenie procesów poznawczych (percepcja, ocena, interpretacja sytuacji choroby, inicjowanie i podtrzymywanie procesów adaptacji poznawczej, ocena efektywności strategii zmagania). Podkreśla się wagę subiektywnego, fenomenologicznego podmiotowego podejścia do chorych
- akcentuje się spojrzenie salutogenetyczne, koncentrujące się na tym, jak człowiek radzi sobie z trudnościami, jakie zasoby wykorzystuje, jak działa, aby przeciwdziałać się zagrożeniu i opanować stres
– zwraca się uwagę na specyfikę długofalowych przebiegów zmagań się w chorobach chronicznych, szczególnie ciążących na zasobach adaptacyjnych
– akcentuje się pozytywną rolę kryzysu choroby w mobilizowaniu energii dla przetrwania kryzysu, a nawet dojrzewania osobowości – dokonywania przemian w systemie wartości, doświadczania swojego Ja i tożsamości, poszukiwanie nowego sensu życia. Szansę na rozwój otwiera konfrontacja z rzeczywistą sytuacją - wydarzeniami krytycznymi, prowadząca do odrzucenia dotychczasowych, nieskutecznych środków zaradczych na korzyść innych, efektywnie zwalczających zagrożenie (wymuszona konieczność zmiany zachowania).
Definiując radzenie sobie ze stresem badacze brali pod uwagę i charakteryzowali następujące przeciwstawne orientacje:
– radzenie sobie charakterystyczne dla osoby (stały styl zachowania) versus proces zaradczy – dynamiczna interakcja czynników podmiotowych i sytuacyjnych w sytuacji trudnej (Haan 1977, Lazarus, Folkman 1984)
– radzenie sobie w kontekście wymieni represja-sensytyzacja – poszukiwanie informacji dotyczących zagrożenia lub ich unikanie (Byrne 1964)
– radzenie sobie poprzez działania w rzeczywistości – koncentracja na problemie do rozwiązania versus zmaganie się na drodze wewnętrz-psychicznych procesów obronnych (procesy adaptacji poznawczej) (Taylor 1984, Meichenbaum, Henshaw, Himel 1982, za Łosiak 1995, Lazarus, Folkman 1984)
– radzenie sobie ukierunkowane na regulowanie emocji versus rozwiązanie problemu (Endler, Parker 1990, Folkman, Lazarus 1985).
Prowadzone badania empiryczne nad radzeniem sobie z kryzysami zdrowotnymi i ich wyniki wykorzystują oraz potwierdzają użyteczność wymienionych wymieni do analizy zachowania osób zmagających się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Badania rozmaitych grup chorych somatycznie dowodzą patologizujące, a nawet degradującego osobowość wpływu choroby: „Adaptacja do choroby odbywa się na drodze wzrostu regulacji egocentrycznej o charakterze obronnym. U innych chorych stwierdza się dekompensację, przejawiającą się zaburzeniami w sferze emocjonalnej, neurotyzacją, rozpadem osobowości w postaci utraty poczucia tożsamości, poczucia kontroli i własnej wartości” (Heszen Niejodek 1995, s. 8).
Nie tak rzadko obserwuje się sytuacje odwrotne, gdy „groźna choroba staje się okazją do rozwoju kontroli emocjonalnej, poprawy jakości i wzrostu autentyczności kontaktów z bliskimi osobami, zmiany hierarchii wartości oraz ukierunkowania aktywności na cele naprawdę ważne, mobilizacji możliwości twórczych i odkrycia nowych zasobów w tym zakresie” pisze Heszen-Niejodek.
(tamże). Rodzi się pytanie, jak chorzy radzą sobie z obciążeniem chorobą i kryzysami zdrowotnymi, jakie czynniki decydują o zdolności i efektywności zmagania się z chorobą? Jakie czynniki wspierają rozwój i podnoszenie jakości życia w chorobie?
Procesy zmagania się podejmowane są automatycznie w obliczu zagrożenia, zmierzają do opanowania stresu (kryzysu) i przystosowania do sytuacji choroby. Ze względu na doniosłość praktyczną problematyki stała się ona przedmiotem wielu badań i rozważań teoretycznych, w ramach których nie udało się wypracować jednej, uniwersalnej koncepcji radzenia sobie ze stresem choroby\(^3\).
W centrum zainteresowania problemem zmagania się z zagrożeniem choroby stają się wysiłki zaradcze związane z dynamiką napięcia i lęku. Janis i Mann (1977, za Folkman, Lazarus 1988) zwracają uwagę na obecność nadziei w poszukiwaniu rozwiązania kryzysu. Nadzieja współwystępująca z nagłącym poczuciem pośpiechu – braku czasu prowadzi do wysokiego poziomu napięcia. Zamiast realnego, planowanego działania, pojawia się tzw. superczujność – przeżywanie katastroficznych nieprawdopodobnych wizji zagrażających przyszłości, presji natychmiastowego działania oraz różnorodne zachowania ucieczkowe i obronne. Z czasem dochodzi do zastępowania realnego, instrumentalnego działania formami kontrolującymi poziom napięcia i przeżywanych emocji. Badacze – np. Taylor, Klinger, Shontz (Silver, Wortman 1984) zauważali występowanie przystosowawczego schematu cyklicznego przeplatania się mechanizmów konfrontacji (zbliżania do zagrożenia) i wycofywania się (ucieczki) zmierzającego do konstruktywnego kontrolowania emocji i radzenia sobie z chorobą.
Czasem obserwuje się negatywne skutki niedostatecznej mobilizacji i gotowości do zmagania się z zagrożeniem w chronicznych stanach chorobowych – przyczyną mogą być konsekwencje stosowania mechanizmów obronnych – „niedostrzeganie” zagrożenia lub obecność czynników demobilizujących. Obronność percepcyjna oraz procesy wyparcia mogą powodować nie tylko „niedostrzeganie” czy brak werbalizacji zagrożenia, ale też niedostatek (wyczerpanie się) energii, sił witalnych (Kubacka-Jasiecka 1999).
Wszystkie te czynniki utrudniające lub pozbawiające chorych możliwości przeciwdziałania prowadzą do przedwczesnego załamania się nastawienia na konfrontację i zmaganie się na rzecz narastania poczucia bezradności, rezygnacji aż do wystąpienia stanów depresji. Narastają bierne lub pośrednio destrukcyjne, a nawet autodestrukcyjne strategie typowe dla negatywnie rozwijanych ostrych stanów kryzysowych.
5.1. Zmaganie się na drodze mechanizmów obronnych
Redukowanie lęku i niepokoju na drodze poznawczej odgrywać może, szczególnie u chorych somatycznie, pozytywną rolę adaptacyjną. Tezy o ważnym, korzystnym znaczeniu mechanizmów obronnych
w zmaganiu się z zagrożeniem ciężką, czy terminalną chorobą powoli zdobywają uznanie. Wewnętrzpsychiczne obrony mogą występować jako samodzielny środek zaradczy, lub też jako strategie wspomagające zwalczanie zagrożenia na drodze działania w realnym świecie. Mechanizmy obronne obniżające wysoki poziom napięcia i lęku odgrywają szczególną rolę w sytuacji chorych terminalnie, w gruncie rzeczy bez realnego pozytywnego rozwiązania. Ich znaczenie jest szczególnie duże w pierwszej fazie reakcji kryzysowej (służą „zlapaniu oddechu” i zyskaniu dystansu oraz w końcowym etapie, po wyczerpaniu dostępnych środków i zasobów (Silver, Wortman 1984).
Procesy obronne zniekształcające lub negujące realną rzeczywistość, złudzenia i iluzje stanowią naturalne i konieczne adaptacyjne wsparcie zmagania się z poważnymi kryzysami. Ich stosowanie oprócz widocznych bezpośrednich korzyści może również pociągać ewidentne straty czy szkody. Ostateczna ocena ich roli musi mieć charakter indywidualny – być dokonywana z uwzględnieniem kontekstu osobowości chorych i sytuacji. Szczególne znaczenie adaptacyjno-obronne przypisuje się nadziei – jej obecność stanowi prawdopodobnie istotny oraz konieczny warunek aktywizowania i mobilizowania wszelkich procesów zmagania się z zagrożeniem choroby, tym ważniejszy, im to zagrożenie jest większe (Kubacka-Jasiecka 1996). Jednoznaczna ocena skuteczności radzenia sobie z zagrożeniem i kryzysami w chorobie somatycznej nie jest łatwa. „Wymaga to uwzględnienia rodzaju sytuacyjnego kontekstu radzenia sobie, a konkretne - kontrolowalności (choroby w ogóle, czy określonych jej aspektów)” – uważa Heszen-Niejodek podejmująca kwestię postaw wobec informacji o zagrożeniu. „Jest oczywiste, że w warunkach kontrolowalnych wykorzystanie informacji dotyczących sytuacji stresowej jest niezbędne do skutecznego działania, podczas gdy w warunkach niekontrolowanych informacje takie są dla działania bezużyteczne, mogą natomiast powodować wzrost lęku… Skuteczne radzenie sobie (z chorobą somatyczną – przyp. D.K.-J.) wymaga kontrolowalności, ale w przebiegu większości z nich można wskazać stadia, czy aspekty zaraźem niekontrolowalne, jak i kontrolowalne” (1996, s. 21). Oprócz zdolności lub poczucia kontrolowania sytuacji skuteczne radzenie sobie wymaga elastyczności oraz zmiany postaw wobec otrzymywanych informacji, odpowiednio do aktualnej sytuacji.
Interesującą, całościową propozycję formułuje wspomniana już koncepcja adaptacji poznawczej Taylor (1984). Ujmuje ona wewnętrzpsychiczne procesy zmagania się jako dynamiczny, elastyczny, dopasowujący się do konkretnej sytuacji system poznawczy. Zgodnie z Taylor system przekonań obejmuje:
- poszukiwanie znaczenia i sensu wydarzeń zagrażających (również przez atrybucję przyczyn)
- zdobywanie poczucia kontroli i mocy
- odzyskiwanie zachwanego poczucia wartości „Ja” (głównie przez porównania społeczne „w dół”).
Radzenie sobie na drodze iluzji i reinterpretacji obronnych poprawia samopoczucie chorych (onkologicznych, po zawale serca itp.), ich funkcjonowanie emocjonalne, iluzje
poznawcze chronią, nadają dynamikę pozytywnemu myśleniu i działaniu zwiększając efektywność zmagania się z zagrożeniem zdrowia).
5.2. Ogólne strategie zmagania się i oddziaływania w kryzysach zdrowotnych
W piśmiennictwie przedmiotu wymienia się uniwersalne strategie zmagania się z kryzysami, mające szczególne znaczenie dla chorych podejmujących wysiłek adaptacji do sytuacji choroby. Są to strategie podstawowe, stanowiące swoisty kanon każdego radzenia sobie, a także ukierunkowanego wspierania osób w kryzysie. Za takie uniwersalne strategie uważa się:
- poszukiwanie znaczenia wydarzeń krytycznych i sensu życia
- inicjowanie rozwoju indywidualnego na drodze wspierania konstruktywnych przemian
- kształtowanie umiejętności korzystania z oferowanego (dostępnego) wsparcia emocjonalno-społecznego oraz dążenia do uzyskania i powiększania wsparcia ze strony otoczenia.
Wymienione strategie odgrywają zróżnicowaną rolę w procesach zmagania się w kryzysach zdrowia z chorobą somatyczną.
5.2.1. Poszukiwanie znaczenia i sensu krytycznych wydarzeń oraz cierpienia
Poszukiwanie sensu i znaczenia wydarzeń krytycznych jest uważane za stosunkowo powszechnie – intuicyjnie i automa-
tycznie podejmowaną strategię adaptacyjną, zmagania się z sytuacjami krytycznymi, zmierzającą do zrozumienia i „oswojenia” tego, co się dzieje. Składają się nań wszelkie wysiłki poznawcze na rzecz zrozumienia, nadania znaczenia przebiegowi wydarzeń rzeczywistości wewnętrznej i zewnętrznej. Stanowią one wyraz dążenia do określoności, pewności i bezpieczeństwa dzięki odniesieniu ich do konceptualizacji świata przez jednostkę i swojej w nim roli, a także posiadanych przekonań, światopoglądu i moralnych wartości.
Zdaniem Frankla ludzie charakteryzują się wolą sensu. Sens zawarty w każdej sytuacji, również sytuacji przynoszącej cierpienie (np. choroba somatyczna) musi być odnajdywany każdorazowo poprzez interpretację tej sytuacji. Zmaganie się z cierpieniem można rozpatrywać w wymiarze destrukcja-bunt-kreatywność. Cierpienie, jeśli ma mieć sens, nie może być celem samym w sobie, winno wykraczać poza siebie (Dolińska-Zygmont, Makowska 1998).
W piśmiennictwie przedmiotu wymienia się wiele hipotetycznych procesów i mechanizmów uwikłanych w poszukiwaniu znaczenia; również samo nadawanie sensu traumatycznym przeżyciom przybiera rozmaite formy: zmiany sposobu percepcji i przeżywania krytycznego doświadczenia, zmiany stylu zachowania – podejmowanie działalności twórczej, realizowanie „misji ocalalych”, budowanie nowej tożsamości, kształtowanie życia według nowych wartości itp. Procesy poszukiwania sensu krytycznych wydarzeń, które doprowadziły do załamania zdrowia pełnią wiele funkcji.
– odkrywają hipotetyczne przyczyny i uwarunkowania choroby
– przywracają ład i równowagę emocjonalną, zmniejszają margines niepewności, co do właściwego znaczenia schorzenia i jego konsekwencji dla dalszego życia
– pozwalają na łączenie i integrowanie sytuacji choroby z całością życia i funkcjonowania chorego
– pozwalają na zrozumieniem, a przez to i akceptację nieoczekiwanego, tragicznego zakrętu biegu życia.
Zgodnie z teorią psychoformatywną Liftona (1993, za Lis-Turlejska 1998) wydarzenie traumatyczne stawiające człowieka wobec zagrożenia utraty życia ("zatopienie w śmierci") wymaga odkrycia jego znaczenia, nadania sensu swemu cierpieniu (Frankl 1963), aby zintegrować traumatyczne zdarzenie z utrwalonymi schematami poznawczymi (Bulman, Wortman 1997, Lis-Turlejska 1998).
Frankl, egzystencjalista, sądził, że nawet człowiek wystawiony na tak niewysłowione cierpienia, jak więźniowie obozów koncentracyjnych, niepełnosprawni oraz poważnie i terminalnie chorzy są zdolni do nadania sensu swemu cierpieniu i swemu życiu, "wyjść poza" własne cierpienie, co pozwala odzyskać nad nim pewną kontrolę. W myśli egzystencjalnej pojęcie odpowiedzialności, kreacji własnego życia pełni podstawową rolę. Być odpowiedzialnym to "uświadomić sobie, że się stworzyło własne „ja”, przeznaczenie, życie, los, uczucia, i – w razie ich pojawiania się – także własne cierpienie" (Yalom 1980, za Rosenhan, Seligman 1994, s. 105). Poszukiwanie sensu cierpienia, o którym pisał Frankl (op. cit.) ma szczególne znaczenie dla chorych z kryzysami zdrowia. Autor ten akcentował rolę tendencji transcendencyjnych – pogłębiania życia duchowego i zwrotowi ku życiu kierowanemu przez wartości. "Człowiek jest czymś więcej niż organizmem psychofizycznym, człowiek jest istotą duchową. Jako taki jest on wolny i odpowiedzialny … wolny „do” urzeczywistniania wartości i wypełniania sensu bytu ludzkiego".
Problem cierpienia może być rozpatrywany jako doświadczenie swojego istnienia, zwłaszcza w sytuacjach granicznych, w których najwyraźniej uwidacznia się opozycja nieuniknionego losu i woli człowieka, jego decyzji i odpowiedzialności (Rudziński 1978). Cierpienie jest zjawiskiem wielowymiarowym, przejawia się na różnych płaszczyznach życia człowieka – fizjologicznej, poznawczej, emocjonalnej, behawioralnej, relacyjnej, symbolicznej (Yapko 1996, za Dolińska-Zygmont, Makowska 1998). Istnieje duże indywidualne zróżnicowanie sposobów cierpienia, stanowiącego doświadczenia dynamiczne, charakteryzujące się zmiennością i fazowością. Z perspektywy niniejszego opracowania istotne pozostaje pojawianie się cierpienia w sytuacjach zdarzeń nieprzewidywalnych, gdy nie jest możliwa kontynuacja dotychczasowej drogi życiowej, zgodnej z wcześniejszym systemem znaczeń, w sytuacjach wymagających przemiany - a więc sytuacjach kryzysowych. Jedną z postaw wobec cierpienia jest zdystansowanie się wobec niego – w subiektywnym odczuciu jest ona równoznaczna z przyjmowaniem szerszej perspektywy rzeczywistości. Otwiera ona człowieka na
wartości zazwyczaj w biegu codziennego życia niedostrzegane, czy niedoceniane. Cierpienie wywołane chorobą daje szansę ujrzenia swojej sytuacji życiowej i swego życia, jako większej ustrukturalizowanej, sensownej całości. Doświadczanie cierpienia dzięki przypisanemu mu znaczeniu z perspektywy posiadanej koncepcji swojego życia, może otwierać drogę adaptacji do życia z chorobą (por Ostrowski 2008).
Pozostaje pytanie, czy zmaganie się poprzez poszukiwanie sensu jest istotnie powszechne wśród osób chorych somatycznie dotkniętych kryzysem zdrowia? Czy dostrzeżenie sensu i znaczenia doświadczenia choroby pełni zawsze i bezwzględnie rolę adaptacyjną, przyspieszając rozwiązanie kryzysu? Wyniki badań empirycznych nie są jednoznaczne, zarówno poszukiwanie sensu cierpienia i choroby, a także efektywność wysiłku adaptacyjnego zależą od wielu czynników, w tym niektórych trudnych do uchwycenia i weryfikacji empirycznej. Wydaje się, że pozytywną rolę inspirującą poszukiwanie sensu może odegrać rodzaj udzielanego wsparcia i adekwatną pomoc interwencyjną, które jednak nie mogą mieć charakteru bezpośredniej perswazji czy propozycji. Tylko bowiem samodzielne odkrycie indywidualnego sensu wydarzeń spostrzeganych z własnego, subiektywnego punktu widzenia, wyłącznie dla siebie” i przez siebie samego może przynieść rozwiązanie kryzysu i zadowalające efekty adaptacyjne.
5.2.2. Inicjowanie zmian rozwijowych
Sytuacje krytyczne i przeżycia kryzysowe ujawniające potrzebę i nieuchronność przemian wynikają z samej natury kryzysu. Kryzysowy stan nierównowagi, mający znaczenie przełomowe, zwrotne wymaga natychmiastowych rozstrzygnięć i przemian. Potencjał wzrostu i prozdrowotnych przemian jest aktualizowany w sytuacjach nowych, trudnych i krytycznych, w których zawiodły dotychczasowe sposoby myślenia i działania. Przeżywanie bezsilności i bezradności daje impuls do zmiany niesatisfakcjonującego stanu aktualnego. Podjęcie zmian i tempo ich wprowadzania zależy zarówno od właściwości indywidualnych, jak właściwości otoczenia – kontekstu ułatwiającego bądź utrudniającego rozwiązanie kryzysu i rozwój (Sęk 1993).
Rozwojowi w kryzysach zdrowia pomimo występowania choroby sprzyjają:
- obecność niezablokowanego potencjału rozwijowego (Maslow 1990, Rogers 1982/83a)
- poziom dojrzałości emocjonalno-społecznej chorego, autonomia osobowości, otwarcie na zmiany Ja
- poziom przystosowania i socjalizacji chorego
- zachowanie zdolności uczenia się nowych kompetencji i umiejętności w chorobie
- obecność postaw optymizmu, pozytywnego myślenia, wiary i nadziei (Simonton, Mathews, Simonton 1993, Seligman 1990)
- zachowanie perspektywy temporalnej obejmującej przyszłość mimo choroby (Obuchowski 1985, 2000)
- zdolność do transcendencji i pokonania egocentrycznej perspektywy.
W wypadku chorych somatycznie doświadczających kryzysu istotne znaczenie
ma nie tyle proces zachodzenia jakichkolwiek zmian, ale możliwość podejmowania przemian celowych - sprzyjających zdrowiu, podejmowanych z własnej inicjatywy chorego, inspiracji bliskich, czy służb kryzysowych. Wystąpienia i rozpoznanie choroby sprzyja refleksji – zatrzymaniu się w biegu codziennego życia. Poddaniu refleksji sytuacji choroby i jej znaczenia celem podjęcia właściwych prozdrowotnych przemian. Równocześnie powszechnie spotyka się postawy oporu wobec przemian – chorzy chcieliby uciec od swojej bolesnej sytuacji życiowej, uniknąć cierpienia i nieznanej przyszłości, bez wysiłku zmieniania siebie i swego życia (Berg, Miller 2000).
Ważne, aby przejawiana przez otoczenie pomoc, reakcje współczucia i wsparcie świadczone w dobrej wierze chorym nie kryły chęci nie zawsze uwiedomionych, zachowania obronnego, status quo, przeciwstawienia się jakimkolwiek zmianom w życiu chorego.
Chroniczna choroba oraz kryzysy rozwijające się na jej kanwie oprócz zagrożenia życia, w głównej mierze dotykają poczucia tożsamości. Poradzenie sobie z kryzysem utraty zdrowia polega na przebudowaniu tożsamości – wprowadzeniu na miejsce utraconych zasobów i wartości nowych celów, dążeń, czy utożsamień, które „nadadzą jej życiu nowy sens, zmienią jej system uzależnień … Dawniej nie dostrzegane lub ignorowane przez jednostkę wartości stają się jej własnymi, naturalnymi kategoriami myślenia – nową formą życia” (Czapinski 1991, s. 248). Zaburzenia tożsamości w przebiegu kryzysów zdrowia są tym większe, im ważniejsze, bardziej centralne aspekty tożsamości i poczucia własnej wartości zostały naruszone przez chorobę. Nie zawsze jest możliwe samodzielnne, bez pomocy psychotherapeutycznej rozwiązanie kryzysu zagrożenia zdrowia wraz z przebudową tożsamości w stosunkowo krótkim czasie.
Życińska zauważa, że: „Rozwój jednostki dotkniętej chorobą w świetle przedstawionych wyników badań nie jest możliwy”, gdy nie potrafi ona właściwie ocenić swoich potencji, przyjąć postawy wobec siebie jako człowieka poważnie, przewlekłe i nieuleczalnie chorego, postawy zawierającej emocjonalnie pozytywną gotowość akceptacji samego siebie” (1995, s. 93). Uznanie choroby za szansę twórczego rozwoju wiąże się z refleksją nad swoją tożsamością, z koncentracją na przyszłości, przebudową koncepcji własnej osoby na taką, która pozwala na przyjęcie twórczej postawy wobec własnej choroby i afirmacji cierpienia. Istnieje sprzężenie zwrotne między treścią koncepcji samego siebie a nadawaniem znaczenia i sensu cierpieniu. Wyniki badań Życińskiej dowodzą, że ważną rolę odgrywa realistyczne (ani zaniżone, ani zawyżone) spostrzeganie własnych możliwości, zdolność do temporalnego przeżywania siebie (pokonywanie aktualnych ograniczeń przez otwarcie perspektywy przyszłości), koncentracja na właściwościach emocjonalnych i umysłowych, zamiast fizycznych obrazu Ja. Badania Życińskiej są spójne z tezami Brycz (1988) akcentującymi związek korzystnych postaw wobec choroby z ogólnie wyższym poziomem samoakceptacji. Pozytywne postawy wobec choroby mogą również stanowić konsekwencję stosowanych mechanizmów adaptacyjnych – rozwajowych, jak
również regresywnych (Życińska op. cit.). Zdaniem LeShana (1973) znaczącą rolę w wypadku pacjentów chorych, chronicznie cierpiących i terminalnych pełni wzbudzenie ducha walki: „Dzięki rozwojowi, samopoznaniu i samoakceptacji, które niesie za sobą taka próba, staje się ona osoba pełniejszą i bogatszą. Nie umiera pokonany i zgnębiony życiem, lecz jako osobnik silniejszy i pełniejszy. Rozwój osobowości ma znaczenie bez względu na mijanie czasu chronologicznego. Gdy wierzymy w wartość jednostki i świętość życia ludzkiego, nasze zadanie nie kończy się w obliczu śmierci” (s. 27/28).
Jednakże praca z ciężko chorymi może często nasuwać wątpliwości, czy obserwowane wysiłki osób dotkniętych bólem, lękiem, cierpieniem są próbami adaptacji za wszelką cenę do sytuacji choroby, czy tendencjami rozwojowymi (por. dyskusja Słowik 1997). Pozostaje kwestia, czy pomoc w kryzysie winna oprócz adaptacji zmierzać do zwiększania potencjału rozwojowego chorych. Wydaje się to nie tylko możliwe, ale i konieczne dla przeprowadzenia efektywnej interwencji w kryzysach zdrowotnych. Spotykane w piśmiennictwie przekonanie, że chory musi się najpierw uporać z negatywnym obciążeniem choroby, aby je „zneutralizować”, a dopiero po „pomyślnym poradzeniu sobie z tymi trudnościami, chory może przejść do rozwiązywania problemów o charakterze pozytywnym i dzięki temu dostrzec pozytywny wpływ choroby na życie” (Wawak-Sobierajská 1995, s. 127) wydaje się nieporozumieniem. Pomyślne rozwiąza- nie kryzysu zdrowotnego wymaga zmiany dotychczasowych wartości, postaw oraz tożsamości chorego uwzględniających realia sytuacji choroby – przemiany te mają wówczas charakter rozwojowy.
6. Korzystanie ze wsparcia emocjonalno-społecznego
Sieci wsparcia, wzajemne powiązania w społeczności, gwarantujące dostępność pomocy dla każdego potrzebującego tworzą środowiskowy system oparcia (wsparcie strukturalne). System wsparcia pełni ważną rolę pomocną wobec osób w kryzysie. Wsparcie strukturalne uzupełnia wsparcie funkcjonalne – interakcje społeczne i pomocne oddziaływanie bliskich oraz profesjonalistów podejmowane wobec osób w sytuacjach kryzysów (Sęk, Cieślak 2004).
W zależności od treści wymiany społecznej rozróżnia się rodzaje wsparcia: emocjonalne, informacyjne, instytucjonalne, rzeczowe (materialne) i duchowe. Efektywność wsparcia jest uwarunkowana dostępnością sieci, również w subiektywnej percepcji, a także jego dopasowaniem, odpowiedniością między rodzajem i wielkością udzielanego wsparcia a potrzebami klienta – wsparcie pożądane (Knoll, Schwarzer 2004). „Celem interwencji wspierającej jest emocjonalne podtrzymywanie klientów oraz zmniejszenie natężenia kryzysu, dzięki towarzyszeniu, wymianie emocji, tworzeniu poczucia przynależności, bezpieczeństwa i nadziei, a także zbliżenia do rozwiązania problemu i przezwyciężenia trudności (kryzysu) – pisze Sęk (1997, s. 149).
Działanie wsparcia wyjaśnia się współwystępowaniem dwu mechanizmów: tzw. efektu głównego i efektu buforowego. Wsparcie otoczenia wzmacnia i podtrzymuje siły życiowe, podczas gdy efekt buforowy amortyzuje siłę wydarzeń krytycznych, chroni przed zagrożeniem kryzysem, nieprzystosowaniem i patologią (Sęk, Cieślak op. cit., Wheaton 1996). Dzieje się to dzięki obniżeniu poziomu napięcia, aktywizacji zmagania się, zmianie oceny wydarzeń. Ocena choroby jako „wyzwania” zwiększa zaufanie do własnych kompetencji, potęguje nadzieję …
W kryzysie ludzie potrzebują i poszukują wsparcia naturalnego – współmałżonków, innych bliskich członków rodziny czy przyjaciół. Zachodzące procesy są jednak na tyle złożone, że wsparcie nie okazuje się tak skuteczne, jak się oczekuje. Efektywność wsparcia zależy bowiem od takich czynników, jak subiektywna percepcja dostępu do oferowanego wsparcia, przede wszystkim dopasowanie wsparcia pod względem jego natężenia i formy do oczekiwań chorego. „Otrzymane wsparcie może stać się dodatkowym zagrożeniem, gdyż zmusza do uświadomienia sobie własnej słabości, prowadzi do obniżenia samooceny i poczucia własnej skuteczności…” piszą Cieślak, Klonowicz (2004, s. 168). Dopasowanie ilościowe i jakościowe wsparcia do oczekiwań wspieranej osoby zawsze winno uwzględniać jej indywidualne właściwości – poczucie niezależności, dążenia do kontrolowania sytuacji i swego życia, przy tym nie bez znaczenia są tradycje i mity rodzinne oraz kulturowe.
Szczególną rolę, zwłaszcza w kryzysach zdrowia mogą odgrywać tzw. grupy samopomocy (Hurvitz 1987, Sęk, Cieślak 2004, Turuk-Nowak 1997). Grupy samopomocy opierają się na dobrowolnych spotkaniach osób dotkniętych wspólnym losem – nieszczęściem czy chorobą. Celem spotkań jest wzajemna pomoc i wsparcie oraz realizowanie konkretnych celów. Uczestnicy mają możliwość swobodnego wyrażania emocji i poglądów bez obaw o odrzucenie i dezakceptację; otrzymują wyrazy pozytywnych emocji, przejawy troski i zrozumienia. Udział w grupie wsparcia pozwala też stać choremu w aktywnej roli pomagającego innym - „pomagając innym pomagasz także sobie”. Grupy mogą też świadczyć realną pomoc dostarczając informacji, organizując wsparcie, np. rehabilitacyjne, finansowe czy materialne.
Samodzielnie i automatycznie, intuicyjnie podejmowane przez chorych wysiłki zaradcze zmagania się z kryzysem w przebiegu poważnej choroby somatycznej przybierające formę poszukiwania sensu i znaczenia choroby, dążenia do przemian czy odbudowy koncepcji Ja. Winny być zawsze wspierane i podtrzymywane, a kiedy trzeba aktywizowane przez bliskich i otoczenie chorego. Przede wszystkim rolę tę z powodzeniem mogą profesjonalisci i paraprofesjonalisci interwencji kryzysowej, jako fachowa naturalna pomoc dostępna pacjentom w kryzysach zdrowia.
**Streszczenie**
Artykuł proponuje nazywanie kryzysów emocjonalnych, których źródłem jest rozpoznanie i przebieg poważnej choroby somatycznej kryzysami zdrowia; opracowanie charakteryzuje ich specyfikę i przebieg w nawiązaniu do innych rodzajów kryzysów. Przedmiotem rozważań pozostaje problem indywidualnej podatności na rozwój kryzysu w przebiegu
choroby somatycznej, jej uwarunkowania oraz przebieg kryzysów zdrowia, wraz z nierozstrzygniętym zagadnieniem fazowości (stadialności) ich przebiegu. Druga część opracowania charakteryzuje współczesne ujęcie wybranych problemów zmagania się z kryzysem w przebiegu choroby, szczególnie lękiem i cierpieniem. Ostatnia część artykułu koncentruje się na uniwersalnych, automatycznie podejmowanych strategiach zmagania się z kryzysami zdrowotnymi takimi jak: poszukiwanie znaczenia wydarzeń krytycznych i sensu życia, inicjowanie rozwoju przez wdrażanie przemian, korzystanie z dostępnego wsparcia emocjonalno-społecznego; strategie te winny być wspierane przez pomocne oddziaływania otoczenia chorych oraz interwencji kryzysowej.
**Słowa kluczowe:** kryzys emocjonalny, kryzys zdrowia, zmaganie się z kryzysami, postawy obronne, choroba somatyczna, rozwój w chorobie, poszukiwanie sensu, wsparcie emocjonalno-społeczne
**Summary**
This paper suggests that emotional crisis, that is based on recognition and the course of somatic disease, should be named the health crisis. There was also presented the course and specific character of crisis with reference to other kinds of crises. Personal susceptibility issue to progression of crisis during the course of somatic disease, its conditionings, the course of health crises, with unsolved issue of stage is still the subject of the considerations. Second part of the paper suggests selected present capture problems with fighting against the crisis especially the fear and the suffering. Last part of this article shows universal and unaware approach to fight against health crises such as: looking for the meaning of life and critical occurrence, initiating development by introducing transformations, using available emotional and social support. This approach should be supported by helpful influence of a patient environment and crisis intervention.
**Keywords:** emotional crisis, health crisis, fighting against crisis, defensive attitude, somatic disease, the course of disease, looking for the meaning, emotional and social support
**Bibliografia**
1. Adamczak M. (1992). Krytyczne zdarzenia życiowe i radzenie sobie z nimi – wybrane zagadnienia. [W:] B. Waligóra (red.), Elementy psychologii klinicznej. T. 2. Poznań: Wydaw. Uniwersytetu A. Mickiewicza.
2. Berg K.I., Miller S.D. (2000). Terapia krótkoterminowa skoncentrowana na rozwiązaniu. Łódź: Wydaw. Galaktyka.
3. Brammer L. (1984). Kontakty służące pomaganiu. Procesy i umiejętności. Warszawa: Studium Pomocy Psychologicznej PTP.
4. Brycz H. (1988). Obraz własnej osoby u ludzi chorych na reumatoidalne zapalenie stawów. Zdrowie Psychiczne, 1.
5. Bulman R.J., Wortman C.B. (1977). Attributions of Blame and
Coping in the “real world”. Severe Accident Victims React on Their Lot. Journal of Personality and Social Psychology, 35.
6. Byrne D. (1964). Repression – Sensitization as a Dimension of Personality. [W:] B. Maher (red.), Progress in Experimental Personality Research. New York: Academic Press.
7. Cieślak R., Klonowicz T. (2004). Wsparcie społeczne a stres pracy i bezrobocia. [W:] H. Sęk, R. Cieślak (red.), Wsparcie społeczne, stres i zdrowie. Warszawa: Wydawn. Naukowe PWN.
8. Czapliński J. (1991). Szczęście - złudzenie czy konieczność? [W:] M. Kofta, T. Szustrowa (red.), Złudzenia które pozwalają żyć. Warszawa: PWN.
9. Dolińska-Zygmunt G., Makowska H. (1998). Psychologiczne aspekty cierpienia. [W:] J. Łazowski, G. Dolińska-Zygmunt (red.), Ku lepszemu funkcjonowaniu w zdrowiu i chorobie. Materiały z XIII Ogólnopolskiego symposjum Medycyny Psychosomatycznej i V Bałtyckiego Sympozjum Balintonowskiego, Kołobrzeg, 15-17 maja 1997. Wrocław: Wydaw. AWF.
10. Endler N., Parker J. (1990). Multidimensional Assessment of Coping. A Critical Evaluation. Journal of Personality and Social Psychology, 58 (5).
11. Folkman S., Lazarus R. (1985). If it Changes it must be a Process: Study of Emotion and Coping During Three Stages of a College Examination. Journal of Personality and Social Psychology, 48.
12. Folkman S., Lazarus R. (1988). The Relationships between Coping and Emotion. Implication for Theory and Research. Social Science Medicine, 26(3).
13. Frankl V.E. (1963). Man’s Searching for Meaning. New York, Washington: Square Press.
14. Haan N. (1977). Coping and Defending. Processes of Self-environment Organization. New York: Academic Press.
15. Heszen-Klemens I. (1979). Poznawcze uwarunkowania zachowania się wobec własnej choroby. Wrocław: Ossolineum.
16. Heszen-Niejodek I. (red.) (1995). Doświadczenie kryzysu – szansa rozwoju czy ryzyko zaburzeń. Katowice: Wydaw. Uniwersytetu Śląskiego.
17. Hoff L.A. (1995). People in Crisis. Understanding and Helping. San Francisco: Jossey-Buss Publishers.
18. Hurvitz N. (1987). Geneza powstania grup samopomocy psychoterapeutycznej osób o podobnych problemach. [W:] Pomoc nieprofesjonalna i grupy wzajemnej pomocy. Warszawa: Studium Pomocy Psychologicznej PTP.
19. Jacob E.J., Collins T.M. (2005). Chronic and Terminal Illness. [W:] B.G. Collins, T.M. Collins (red.), Crisis and Trauma. DevelopmentalEcological Intervention. Boston, New York: Lahasha Press Houghton Mifflin Company
20. James R.K., Gilliland B.E. (2004). Strategie interwencji kryzysowej. Warszawa: PARPA.
21. Knoll N., Schwarzer R. (2004). Prawdziwych przyjaciół ... Wsparcie społeczne, stres, choroba i śmierć. [W:] H. Sęk, R. Cieślak (red.), Wsparcie społeczne, stres i zdrowie. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN.
22. Kosińska-Dec K. (1992). Wybrane teoretyczne i metodologiczne problemy badań nad stresem, radzeniem sobie i zdrowiem. Nowiny Psychologiczne, 4.
23. Kubacka-Jasiecka D. (red.) (1995). Wybrane problemy zmagania się ze stresem. Kraków: Wydaw. UJ.
24. Kubacka-Jasiecka D. (1996). Rola mechanizmów obronnych, złudzeń, iluzji i nadziei w przebiegu zmagania się z zagrożeniem. [W:] Radzenie sobie i pomoc innym w zdrowiu i chorobie. Materiały XII Sympozjum Medycyny Psychosomatycznej w Kolobrzegu (streszczenia). Warszawa: Wyd. PAN.
25. Kubacka-Jasiecka D. (1997). Z psychologii kryzysu. [W:] D. Kubacka-Jasiecka, A. Lipowska-Teutsch (red.), Oblicza kryzysu i pracy interwencyjnej. Kraków: Wydaw. ALL.
26. Kubacka-Jasiecka D. (1999). Problematyka leku i zmagania się z lękiem w chorobie nowotworowej. [W:] D. Kubacka-Jasiecka, W. Łosiak (red.), Zmaganie się z chorobą nowotworową. Kraków: Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
27. Kubacka-Jasiecka D. (2000). Człowiek jako kreator własnego zdrowia – refleksje i pytania wokół postulatu autokreacji. Sztuka Leczenia, 3.
28. Kubacka-Jasiecka D. (2002). Od stresu do kryzysu – kryzys emocjonalny jako zagrożenie tożsamości. [W:] I. Heszen-Niejodek (red.), Teoretyczne i kliniczne problemy radzenia sobie ze stresem. Poznań: Wydaw. Stowarzyszenie Psychologia i Architektura.
29. Kubacka-Jasiecka D. (2005). Interwencja kryzysowa. [W:] H. Sęk (red.), Psychologia kliniczna. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN.
30. Kübler-Ross E. (1969). On Death and Dying. New York: Macmillan.
31. Kulczycki M. (1971). Psychologiczne problemy człowieka chorego. Wrocław: Ossolineum.
32. Lazarus R.S., Folkman S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer.
33. LeShan L. (1973). Psychoterapia a pacjent umierający. [W:] L. Pearson, Śmierć i umieranie. Warszawa: PZWL.
34. Lis-Turlejska M. (1998). Traumatyczny stres. Koncepcje i badania. Warszawa: Wydaw. Instytutu Psychologii PAN.
35. Łosiak W. (1995). Podstawowe koncepcje stresu i radzenia sobie. [W:] D. Kubacka-Jasiecka (red.),
Wybrane problemy zmagania się ze stresem. Kraków: Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
36. Maslow A.H. (1990). Motywacja a osobowość. Warszawa: PAX.
37. Moos R.H., Schaefer J.A. (1968). The Crisis of Physical Illness, An Overview and Conceptual Approach. [W:] R.H. Moos (red.), Coping with Physical Illness. 2 New Perspectives. New York: Plenum Medical Publishing Corporation.
38. Nasitowska-Barud A. (2003). Choroba jako kryzys psychologiczny. [W:] D. Kubacka-Jasiecka, K. Mudyń (red.), Kryzys, interwencja i pomoc psychologiczna. Nowe ujęcia i perspektywy. Toruń: Wydaw. Adam Marszalek.
39. Obuchowski K. (1985). Adaptacja twórcza. Warszawa: Książka i Wiedza.
40. Obuchowski K. (2000). Człowiek intencjonalny, czyli o tym, jak być sobą. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
41. Ostrowski T.M. (2008). Libertalnowaloryczny model sensu życia w kontekście zdrowia i choroby wieńcowej. Kraków: Wydaw. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
42. Rogers C. (1982/1983a). Co to znaczy stać się osobą? Nowiny Psychologiczne, 6/7.
43. Rosenhan D.J. | <urn:uuid:8ce16dfe-3c85-4331-8572-da98dfda1db9> | finepdfs | 4.191406 | CC-MAIN-2023-06 | https://www.sztukaleczenia.pl/pub/2010/2_DKubackaJasiecka.pdf | 2023-02-09T08:34:53+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-06/segments/1674764501555.34/warc/CC-MAIN-20230209081052-20230209111052-00275.warc.gz | 1,032,314,226 | 0.991498 | 0.999966 | 0.999966 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2238,
5340,
8528,
11515,
13274,
16142,
18875,
21544,
24229,
27022,
30081,
32768,
35777,
38629,
41750,
44769,
47747,
50472,
52848,
55255,
56289
] | 1 | 0 |
Protokół Nr 32/2022
z posiedzenia Komisji Budżetu i Finansów Rady Powiatu w Kielcach
w dniu 26 kwietnia 2022 roku
godzina 11.30
Obrady rozpoczęły się o godzinie 11.30 i trwały do godziny 12.30
Posiedzeniu przewodniczył Przewodniczący Komisji Budżetu i Finansów Emil Machul.
W posiedzeniu wzięło udział 6 członków Komisji Budżetu i Finansów. (lista obecności w załączeniu).
Ponadto na obrady przybyli również:
- Skarbnik Powiatu Anna Moskwa
- Członek Zarządu Mariusz Ściana
- Członek Zarządu Cezary Majcher
Przewodniczący Komisji przywitał zebranych i przystąpił do obrad według poniższego porządku:
1. Omówienie i zaopiniowanie projektów materiałów i projektów uchwał na najbliższą sesję Rady Powiatu w Kielcach (zgodnie z porządkiem obrad sesji).
2. Sprawy różne
Ad.1
Omówienie i zaopiniowanie projektów materiałów i projektów uchwał na najbliższą sesję Rady Powiatu w Kielcach (zgodnie z porządkiem obrad sesji):
1. Otwarcie sesji i stwierdzenie kworum.
2. Przyjęcie porządku obrad.
3. Przyjęcie protokołu z XLII uroczystej sesji Rady Powiatu w Kielcach z dnia 30 marca 2022 r.
4. Przyjęcie protokołu z XLIII sesji Rady Powiatu w Kielcach z dnia 30 marca 2022 r.
5. Informacje i komunikaty Przewodniczącego.
6. Sprawozdanie Starosty Kieleckiego z działalności Zarządu Powiatu za okres między sesjami.
7. Informacja Powiatowego Lekarza Weterynarii o stanie bezpieczeństwa sanitarno-weterynaryjnego na terenie Powiatu Kieleckiego w roku 2021.
8. Sprawozdanie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kielcach z działalności Centrum w roku 2021 wraz z wykazem potrzeb w zakresie pomocy społecznej i pieczy zastępczej. Ocena zasobów pomocy społecznej na podstawie analizy sytuacji społecznej i demograficznej mieszkańców Powiatu Kieleckiego.
9. Sprawozdania roczne z wykonania planów finansowych powiatowych zakładów opieki zdrowotnej za 2021 rok.
10. Informacja o inwestycjach i remontach przeprowadzonych w 2021 roku na nieruchomościach będących w zasobie Powiatu Kieleckiego.
11. Podjęcie uchwał w sprawie:
1) upoważnienia Zarządu Powiatu w Kielcach do dokonywania zmian w uchwale budżetowej oraz wieloletniej prognozy finansowej w celu realizacji zadań związanych z pomocą obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojonym na terytorium tego państwa,
Skarbnik Powiatu Anna Moskwa wyjaśniła, że są to środki które nie przychodzą w formie dotacji, tylko jako środki znaczone na obywateli Ukrainy, dlatego takie upoważnienie jest niezbędne dla Zarządu, żeby nie zwolnywać sesji.
Radny Michał Godowski zaznaczył, że Zarząd ma takie upoważnienia do działań w ramach budżetu, że chyba w żadnym powiecie tak nie ma. Upoważnienie, które dawaliśmy na początku kadencji jest bardzo szerokie (między rozdziałami).
Skarbnik Powiatu Anna Moskwa wyjaśniła, że wszystkie zarządzenia są publikowane w BIP-ie. Nie możemy blokować działań Zarządu. Takie upoważnienia dla Zarządu są to działania standardowe.
2) zmieniająca uchwałę w sprawie Wieloletniej Prognozy Finansowej Powiatu Kieleckiego na lata 2022-2028,
Skarbnik Powiatu Anna Moskwa poinformowała radnych, że do tych materiałów jest autopoprawka. Autopoprawką wprowadzamy środki dla Miasta i Gminy Daleszyce na pomoc dla poszkodowanych w zdarzeniu losowym. Prawdopodobnie zwiększymy do kwoty 5 000 zł.
Plan dochodów budżetowych w 2022r. ogółem zwiększa się o kwotę 8.546.166,85 zł,
Plan wydatków budżetowych w 2022r. ogółem zwiększa się o kwotę 10.917.762,85 zł
Plan przychodów w 2022 r. zwiększa się o kwotę 2.371.596,00 zł
3) zmian w budżecie Powiatu Kieleckiego na 2022 rok,
Skarbnik Powiatu Anna Moskwa
W wyniku powyższych zmian:
- plan dochodów budżetu Powiatu Kieleckiego na 2022r. zwiększa się ogółem o kwotę 8.449.273,85 zł (w tym: plan dochodów bieżących zwiększa się o kwotę 3.209.485,85 zł, plan dochodów majątkowych zwiększa się o kwotę 5.239.788,00 zł),
- plan wydatków budżetu Powiatu Kieleckiego na 2022r. zwiększa się ogółem o kwotę 10.820.869,85 zł (w tym: plan wydatków bieżących zwiększa się o kwotę 3.209.485,85 zł, plan wydatków majątkowych zwiększa się o kwotę 7.611.384,00 zł),
- plan przychodów budżetu Powiatu Kieleckiego na 2022r. zwiększa się o kwotę 2.371.596,00 zł (wolne środki jako nadwyżka środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu powiatu, wynikających z rozliczeń kredytów i pożyczek z lat ubiegłych)
Radny Michał Godowski zapytał w jakiej wysokości mamy deficyt oraz poprosił o informację w sprawie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Rembowie.
Skarbnik Powiatu Anna Moskwa – obecnie deficyt wynosi: **78 121 274,73 zł** i jest w całości pokryty z przychodów wynikających z rozliczenia środków z lat ubiegłych i wolnych środków.
Członek Zarządu Mariusz Ściana powiedział, że kilka podmiotów się zainteresowało MOW-em, m.in. PCPR w Kielcach. Planujemy do 31 sierpnia br. zagospodarować ten budynek. Podmioty, które się do nas zgłaszają mają duże doświadczenie. Zapis w uchwale jest jednoznaczny. Zainwestowaliśmy duże środki w ten ośrodek, dlatego gmina Raków na pewno zgodzi się na zmianę użytkowania budynku.
4) udzielenia pomocy finansowej dla Gminy i Miasta Chęciny,
5) udzielenia pomocy finansowej dla Gminy Zagnańsk,
6) udzielenia pomocy finansowej dla Miasta i Gminy Daleszyce,
7) odrzucenia w całości stanowiska Zarządu Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego w Bodzentynie dotyczącego zaopiniowania projektu uchwały Rady Powiatu w Kielcach w sprawie wyłączenia Technikum z Powiatowego Zespołu Szkół w Bodzentynie oraz likwidacja tej szkoły,
Radny Michał Godowski poinformował radnych, że nie jest zwolennikiem odrzucenia tego stanowiska, jednak rozumie iż pewne działania trzeba podejmować wcześniej.
8) wyłączenia Technikum z Powiatowego Zespołu Szkół w Bodzentynie oraz likwidacja tej szkoły,
9) wyłączenia Liceum Ogólnokształcącego w Nowej Słupi, Branżowej Szkoły I Stopnia w Nowej Słupi, Szkoły Policealnej w Nowej Słupi z Zespołu Szkół Nr 8 w Nowej Słupi
i likwidacji tych szkół, rozwiązania Zespołu Szkół Nr 8 w Nowej Słupi oraz włączenia Technikum Nr 6 w Nowej Słupi do Powiatowego Zespołu Szkół w Bodzentynie,
10) przekazania Gminie Chęciny, Gminie Piekoszów, Gminie Łopuszno, Gminie Zaganiaśk prowadzenia zadania zarządzania drogami powiatowymi w zakresie letniego utrzymania dróg, polegającego na wykaszaniu poboczy i oczyszczaniu chodników,
11) ustalenia rozkładu godzin pracy oraz dyżurów aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Kieleckiego w okresie od dnia 1 maja 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.,
12) rozpatrzenia skargi.
Po analizie dokumentów Komisja pozytywnie zaopiniowała przedstawione materiały i projekty uchwał skierowane na sesję Rady Powiatu.
Ad 2
Sprawy różne.
W związku ze zmianami w składzie Komisji Budżetu i Finansów, Przewodniczący Komisji Emil Machul zgłosił kandydata na zastępcę przewodniczącego komisji - radnego Pawła Gratkę.
Głosowanie:
za- 6
przeciw- 0
wstrzymało się – 0
W wyniku głosowania Zastępcą Przewodniczącego Komisji Budżetu i Finansów wybrany został radny Paweł Gratka.
Na tym protokół zakończono.
Protokołowała:
K. Toporska
Przewodniczący Komisji,
Emil Machul | 1a46f42c-3236-4311-819b-b74605f9f0eb | finepdfs | 1.243164 | CC-MAIN-2022-49 | https://bip.powiat.kielce.pl/download/Protokol-nr-32-K.-Budzetu,15092.pdf/view | 2022-11-27T06:12:54+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446710192.90/warc/CC-MAIN-20221127041342-20221127071342-00008.warc.gz | 165,890,631 | 0.99997 | 0.999974 | 0.999974 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
1223,
3509,
5910,
7077
] | 1 | 0 |
Ból nowotworowy stanem naglącym w praktyce lekarza
Leszek Kraj
OKREŚLENIE WG KLASYFIKACJI ICD-10
Ból według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD-10) jest klasyfikowany jako:
* R52 – ból gdzie indziej niesklasyfikowany
* R52.0 – ból ostry
* R52.1 – chroniczny ból przewlekły
* R52.2 – inny przewlekły ból
DEFINICJA, PATOFIZJOLOGIA I EPIDEMIOLOGIA
Ból jest subiektywnym i przykrym odczuciem, obejmującym wszystkie rodzaje bólu fizjologicznego w przebiegu choroby nowotworowej oraz leczenia przeciwnowotworowego i ewentualnych jego konsekwencji, jak również cierpienie z przyczyn psychologicznych, egzystencjalnych lub duchowych.
W aspekcie patofizjologicznym ujmuje się 3 główne rodzaje bólu towarzyszącego chorobie nowotworowej:
* ból nocyceptorowy
* ból neuropatyczny
* ból mieszany (tab. 1).
Częstość występowania i stopień nasilenia dolegliwości bólowych różnią się w zależności od rodzaju oraz stopnia zaawansowania nowotworu. Jednak większość pacjentów doświadcza tego objawu w przebiegu choroby bądź jej leczenia. Nierzadko pojawienie się dolegliwości bólowych stanowi jeden z pierwszych objawów choroby nowotworowej.
W jednej z metaanaliz stwierdzono, iż ból występuje u 64% pacjentów z zaawansowanym przerzutowym nowotworem, u 59% w trakcie leczenia onkologicznego oraz u 33% wyleczonych z choroby nowotworowej. Ogółem – niezależnie od stadium choroby – ponad połowa pacjentów doświadcza dolegliwości bólowych, a blisko 1/3 z nich określa ich nasilenie jako umiarkowane bądź silne. Natomiast u chorych z zaawansowanym nowotworem częstość występowania bólu wynosi 60–70%.
Co najmniej jeden na dwóch pacjentów onkologicznych doświadcza tzw. bólów przebijających (charakterystyka poniżej). W ogólnej populacji tych chorych częstość występowania dolegliwości bólowych wynosi niemal 60% (59,2%), choć obserwuje się znaczne różnice w zależności od stadium choroby oraz indywidualnych cech pacjenta. Najmniejszą częstość notuje się u chorych będących pod opieką ambulatoryjną, a największą – sięgającą około 80% – u pacjentów hospitalizowanych.
Dużym problemem klinicznym jest silny ból, który zawsze należy traktować jako stan naglący wymagający niezwłocznej interwencji terapeutycznej. Silny ból u pacjenta z nowotworem może być tzw. bólem przebijającym, bólem końca dawki lub bólem występującym po raz pierwszy u chorego dotychczas nieleczonego przeciwbólowo (tab. 2).
Niedostateczna kontrola bólu prowadzi do wielu negatywnych następstw klinicznych. Ból jest bowiem silnym bodźcem stresowym dla organizmu, może prowadzić do naruszenia homeostazy, upośledzenia funkcji wielu komórek układu odpornościowego, gorszej regeneracji tkanek, a pośrednio nawet większej toksyczności leczenia przeciwnowotworowego oraz dłuższego okresu rekonwalescencji.
Istotna jest także zależność między stopniem kontroli dolegliwości bólowych a stanem sprawności ogólnej chorego oraz jakością życia. Właściwa kontrola bólu
Tabela 1. Ból w ujęciu patofizjologicznym
Tabela 2. Silny ból u pacjenta z nowotworem
może zatem przekładać się na poprawę stanu ogólnego, co nie pozostaje bez wpływu ma możliwości leczenia onkologicznego i jakość życia pacjenta.
OBJAWY PODMIOTOWE I PRZEDMIOTOWE
Ból jest odczuciem subiektywnym, a próg odczuwania dolegliwości bólowych cechą indywidualną. W tym aspekcie istotny jest także – a może przede wszystkim – stan psychiczny chorego oraz jego osobowość.
Adekwatna, czyli obiektywna, ocena nasilenia dolegliwości bólowych jest nadzwyczaj ważna dla odpowiedniego postępowania terapeutycznego. W tym celu w ostatnich latach opracowano wiele narzędzi diagnostycznych, głównie różnego rodzaju skale oceny nasilenia dolegliwości bólowych (tab. 3). Niemniej wszystkie są mniej lub bardziej subiektywne, ponieważ ocena kliniczna stopnia nasilenia bólu opiera się głównie na relacji chorego.
W przypadku chorych z zaburzeniami kontaktu słowno-logicznego określenie stopnia nasilenia bólu jest znacznie trudniejsze. Często ocena sprowadza się do
Tabela 3. Wybrane skale oceny nasilenia bólu wykorzystywane w praktyce klinicznej
obserwacji i badania przedmiotowego, na podstawie których wnioskuje się o obecności i nasileniu dolegliwości bólowych. Do najczęstszych objawów przedmiotowych u osób doświadczających bólu należą:
* tachykardia
* poty
* grymas
* wydawane przez pacjenta dźwięki (np. jęk, westchnienie, krzyk)
* wzrost temperatury ciała
* przykurcze
* wymuszona pozycja ciała
* nieświadoma ochrona (asekuracja) bolącego miejsca
* pogorszenie sprawności ogólnej
* utrata niezależności funkcjonalnej
* wyniszczenie.
KRYTERIA ROZPOZNANIA I DIAGNOSTYKA
Rozpoznanie opiera się głównie na całościowej ocenie sytuacji klinicznej chorego – starannym badaniu podmiotowym i przedmiotowym oraz określeniu stopnia zaawansowania nowotworu i przebytych metod leczenia w aspekcie ewentualnego wpływu na wywoływanie bólu (np. naciekanie, jatrogenne uszkodzenie włókien nerwowych).
Oceniając ból, należy ustalić:
* kiedy pojawiły się dolegliwości bólowe, w jakich sytuacjach pojawia się ból, występowanie bólu przebijającego, czynniki potęgujące dolegliwości, czynniki łagodzące ból, objawy towarzyszące dolegliwościom bólowym, kontrolę bólu, ewentualne działania niepożądane leków
* nasilenie bólu
* przyczynę bólu
* patomechanizm czy rodzaj bólu (somatyczny, trzewny, neuropatyczny)
* lokalizację bólu
* jakość życia chorego.
Skala VAS
Jedną z często wykorzystywanych w praktyce klinicznej skal służących do indywidualnej oceny nasilenia bólu jest wzrokowa skala analogowa – VAS (visual analogue scale).
Skala NRS
Inną popularną skalą wykorzystywaną do obiektywnego określenia stopnia nasilenia dolegliwości bólowych jest numeryczna skala Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) – NRS (numerical rating scale), w której 0 oznacza brak bólu, a 10 – maksymalny ból. Za silny uważa się ból wskazywany przez pacjentów na >6.
Inne skale
Spośród często wykorzystywanych skal wymienia się również: skalę opisową Likerta, kartę oceny bólu Memorial (MPAC – Memorial Pain Assessment Card) i Krótki inwentarz bólu (BPI-SF – Brief Pain Inventory – Short Form) – tabela 3.
RÓŻNICOWANIE
Ból jest bardzo specyficzną dolegliwością, a diagnostyka różnicowa sprowadza się głównie do określenia dominującego charakteru dolegliwości bólowych i próby zdefiniowania ich przyczyny (tab. 4).
W przypadku niemożności nawiązania kontaktu słowno-logicznego z chorym i konieczności wnioskowania klinicznego jedynie na podstawie objawów przedmiotowych w diagnostyce różnicowej należy uwzględnić przede wszystkim zakażenia, wstrząs, odwodnienie (hipowolemię).
LECZENIE
Postępowanie terapeutyczne u chorych z bólem obejmuje systemowe leczenie przeciwbólowe (farmakoterapia) oraz niefarmakologiczne metody terapeutyczne.
Farmakoterapia
Ogólne zasady farmakoterapii bólu nowotworowego są następujące:
* leki w terapii bólu podstawowego należy podawać w regularnych odstępach czasu („zgodnie z zegarkiem") w celu utrzymania stałego stężenia terapeutycznego substancji we krwi
* w miarę możliwości preferowana jest doustna droga podawania leków, a jeśli to niemożliwe –podskórna
* wskazane jest stosowanie leków o długim czasie działania w terapii bólu podstawowego
* doraźnie, np. w przypadku bólów przebijających, preferowane są preparaty krótko działające
* jeśli częstość bólów przebijających wynosi więcej niż 3 epizody w ciągu doby, należy zmodyfikować terapię bólu podstawowego
Tabela 4. Charakterystyka kliniczna dolegliwości bólowych
| Rodzaj bólu w ujęciu klinicznym | Charakterystyka kliniczna |
|---|---|
| Ból somatyczny | Wyraźnie zlokalizowany, ostro odgraniczony; najczęściej bez towarzyszących objawów wegetatywnych |
| Ból trzewny | Nieostro odgraniczony, rozlany, niekiedy określany jako „bolesne skurcze”; często z towarzyszącymi objawami wegetatywnymi |
| Ból neuropatyczny | Uczucie pieczenia, palenia, mrowienia; parestezje |
* dla każdego chorego należy dobierać leki na podstawie indywidualnej sytuacji klinicznej
* w razie utraty skuteczności bądź nieakceptowanego nasilenia działań niepożądanych zalecana jest zmiana opioidowego leku na inny podawany w dawce równoważnej („rotacja opioidów")
* należy łączyć typowe leki przeciwbólowe z lekami uzupełniającymi (głównie analgetykami)
* należy monitorować skuteczność analgetyczną i działania niepożądane
* należy zapobiegać działaniom niepożądanym poprzez odpowiednie działania prewencyjne (np. zapobieganie zaparciom podczas wdrażania terapii preparatami morfiny)
* na każdym etapie farmakoterapii warto uwzględnić możliwości niefarmakologicznych sposobów terapii przeciwbólowej
* nie we wszystkich sytuacjach klinicznych zasadne jest stopniowe eskalowanie terapii przeciwbólowej zgodnie z zasadami drabiny analgetycznej WHO (tab. 5); te zasady (eskalacja od I do III stopnia) znajdują zastosowanie u części chorych; u niektórych chorych (np. w przypadku powoli narastającego bólu o natężeniu umiarkowanym bądź silnym) leczenie rozpoczyna się od leków II stopnia drabiny analgetycznej (często w skojarzeniu z lekami ze stopnia I), a niekiedy słabe opioidy zastępuje się małymi dawkami silnych opioidowych leków przeciwbólowych
* dopuszcza się kojarzenie dwóch silnych opioidowych leków przeciwbólowych (np. morfiny lub oksykodonu z fentanylem lub buprenorfiną), co jest uzasadnione wiązaniem z innymi podtypami receptorów opioidowych o różnych właściwościach fizykochemicznych.
Leki najczęściej wykorzystywane w terapii bólu u chorych na nowotwory przedstawiono w tabeli 6.
Tabela 5. Drabina analgetyczna WHO
Tabela 6. Wybrane leki stosowane w terapii bólu u chorych na nowotwory
Nieopioidowe leki przeciwbólowe – stosowane samodzielnie w przypadku bólu o niewielkim (niekiedy także umiarkowanym) nasileniu W przypadku bólu umiarkowanego (NRS 4–6) i silnego (NRS 7–10) kojarzone z opioidowymi lekami przeciwbólowymi
Tabela 6. Wybrane leki stosowane w terapii bólu u chorych na nowotwory cd.
Opioidowe leki przeciwbólowe – słabe opioidy; wykorzystywane w przypadku bólu o umiarkowanym nasileniu
Wykazują „efekt pułapowy" – zwiększanie dawki powyżej zalecanej nie nasila skuteczności, a jedynie zwiększa ryzyko toksyczności
Tabela 6. Wybrane leki stosowane w terapii bólu u chorych na nowotwory cd.
Silne opioidowe leki przeciwbólowe – zalecane głównie w przypadku bólu silnego i bardzo silnego (NRS 7–10), u niektórych chorych także umiarkowanego (małe dawki drogą doustną); nie wykazują efektu pułapowego; według European Association for Palliative Care (EAPC) opioidami pierwszego wyboru u chorych na nowotwory są: morfina, oksykodon i hydromorfon (hydromorfon w Polsce niedostępny)
Tabela 6. Wybrane leki stosowane w terapii bólu u chorych na nowotwory cd.
Silne opioidowe leki przeciwbólowe – zalecane głównie w przypadku bólu silnego i bardzo silnego (NRS 7–10), u niektórych chorych także umiarkowanego (małe dawki drogą doustną); nie wykazują efektu pułapowego; według European Association for Palliative Care (EAPC) opioidami pierwszego wyboru u chorych na nowotwory są: morfina, oksykodon i hydromorfon (hydromorfon w Polsce niedostępny)
Tabela 6. Wybrane leki stosowane w terapii bólu u chorych na nowotwory cd.
Silne opioidowe leki przeciwbólowe – zalecane głównie w przypadku bólu silnego i bardzo silnego (NRS 7–10), u niektórych chorych także umiarkowanego (małe dawki drogą doustną); nie wykazują efektu pułapowego; według European Association for Palliative Care (EAPC) opioidami pierwszego wyboru u chorych na nowotwory są: morfina, oksykodon i hydromorfon (hydromorfon w Polsce niedostępny)
Drabina analgetyczna WHO
Na każdym stopniu drabiny WHO znajdują się tzw. leki wspomagające (koanalgetyki). Są to przede wszystkim niektóre leki przeciwpadaczkowe, np. gabapentyna, pregabalina, karbamazepina, kwas walproinowy oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, np. amitryptylina. Szczególnie zasadne jest stosowanie tych leków w przypadku bólu neuropatycznego bądź mieszanego z komponentą neuropatyczną.
Leczenie bólów przebijających
Ze względu na specyfikę tych dolegliwości w terapii istotne jest zastosowanie leków przeciwbólowych o odpowiedniej farmakokinetyce.
W ramach tzw. leczenia ratunkowego wykorzystuje się najczęściej siarczan morfiny w postaci preparatu o natychmiastowym uwalnianiu. Zaleca się podawanie 10–15% (tj. 1/12–1/6) dobowej dawki długo działającego preparatu z uwzględnieniem dawek równoważnych. Niemniej siarczan morfiny, z uwagi na specyficzną farmakokinetykę – znaczny efekt „pierwszego przejścia" w jelitach i wątrobie, duże różnice osobnicze w biodostępności leku, początek działania po około 30 minutach od doustnego podania – może nie stanowić idealnego preparatu w terapii bólów przebijających, zwłaszcza incydentalnych.
Obecnie pojawiły się nowe możliwości leczenia bólów przebijających w postaci silnych opioidowych leków przeciwbólowych przeznaczonych do terapii właśnie tych dolegliwości:
* fentanyl w postaci tabletek podpoliczkowych lub podjęzykowych bądź aerozolu donosowego (wysoka lipofilność, dobra penetracja przez błonę śluzową, łatwość przenikania bariery krew-mózg)
* buprenorfina w postaci tabletek podjęzykowych (dobra biodostępność po podaniu podjęzykowym, szybkie działanie).
Zapobieganie działaniom niepożądanym
W przypadku chorych otrzymujących opioidowe leki przeciwbólowe niezwykle istotne jest zapobieganie działaniom niepożądanym i odpowiednie postępowanie w razie ich wystąpienia. Warto mieć na uwadze następujące zasady:
* profilaktyczne stosowanie doustnych leków przeczyszczających (osmotycznych – makrogole, laktuloza) i/lub drażniących (senes, bisakodyl), niekiedy także środków doodbytniczych (czopki glicerynowe)
* w razie nudności lub wymiotów indukowanych opioidowymi lekami przeciwbólowymi skuteczność wykazuje metoklopramid, haloperydol, tietylperazyna (również w profilaktyce podczas wdrażania terapii opioidami)
* w razie nasilonych działań niepożądanych rozważenie zmniejszenia dawki opioidu
* zmiana drogi podawania opioidu
* rotacja opioidów (zmiana aktualnie stosowanego leku opioidowego na inny opioid).
Koanalgetyki
Na każdym stopniu drabiny analgetycznej zaleca się rozważenie zasadności wdrożenia leków wspomagających (koanalgetyków), szczególnie zalecanych w przypadku bólu neuropatycznego (bądź z komponentą neuropatyczną) i kostnego.
Należą do nich przede wszystkim leki przeciwpadaczkowe oraz przeciwdepresyjne:
* gabapentyna
* pregabalina
* kwas walproinowy
* klonazepam
* karbamazepina
* inhibitory wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny (wenlafaksyna, duloksetyna)
* trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, nortryptilina).
W przypadku bólu kostnego, a także mięśniowo-powięziowego często wspomagająco wykorzystuje się leki z grupy NLPZ oraz bisfosfoniany i denozumab (w bólu kostnym).
W wielu sytuacjach klinicznych zastosowanie znajdują również glikokortykosteroidy, wykorzystuje się ich potencjał przeciwobrzękowy i przeciwzapalny.
Niefarmakologiczne metody leczenia bólu
Niefarmakologiczne metody leczenia bólu obejmują:
* radioterapię – wysoce skuteczna w bólu kostnym (np. w przebiegu złamań patologicznych, przerzutów do kości); u 60–80% chorych istotne zmniejszenie nasilenia bólu bądź całkowite jego ustąpienie; efekt długotrwały – kilka miesięcy
* zabiegi neurodestrukcyjne – neurolizy splotów nerwowych (np. splotu trzewnego, podbrzusznego górnego), neurolizy nerwów obwodowych (np. międzyżebrowych); zabiegi te powinny być wykonywane odpowiednio wcześnie, aby uzyskać maksymalną korzyść kliniczną i ograniczyć ewentualne działania niepożądane wysokich dawek opioidów
* zabiegi chirurgiczne (np. dekompresji)
* fizjoterapię
* psychoterapię.
ALGORYTM POSTĘPOWANIA U CHORYCH Z BÓLEM NOWOTWOROWYM
* Chory z bólem kostnym (patologiczne złamania).
* Chory z bólem trzewnym.
* Chory z bólem neuropatycznym.
Piśmiennictwo
1. Caraceni A, Hanks G, Kaasa S, et al; European Palliative Care Research Collaborative (EPCRC); European Association for Palliative Care (EAPC). Use of opioid analgesics in the treatment of cancer pain: evidence-based recommendations from the EAPC. Lancet Oncol 2012;13(2):e58–68.
2. Caraceni A, Martini C, Zecca E, et al. Cancer pain management and palliative care. Handb Clin Neurol 2012;104:391–415.
3. Careskey H, Narang S. Interventional Anesthetic Methods for Pain in Hematology/Oncology Patients. Hematol Oncol Clin North Am 2018;32(3):433–445.
4. Deandrea S, Corli O, Consonni D, et al. Prevalence of breakthrough cancer pain: a systematic review and a pooled analysis of published literature. J Pain Symptom Manage 2014;47(1):57–76.
5. Dy SM. Evidence-based approaches to pain in advanced cancer. Cancer J 2010;16(5):500–6.
6. Fallon M, Giusti R, Aielli F, et al; ESMO Guidelines Committee. Management of cancer pain in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines. Ann Oncol 2018 Jul 24.
7. Filippiadis D, Tutton S, Kelekis A. Pain management: The rising role of interventional oncology. Diagn Interv Imaging 2017;98(9):627–634.
8. Jarosz J. (red.). Postępowanie w bólach nowotworowych. Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013 rok. Krzakowski M, Warzocha J. (red.). Gdańsk: Via Medica, 2013;627–638.
9. King S, Forbes K, Hanks GW, et al. A systematic review of the use of opioid medication for those with moderate to severe cancer pain and renal impairment: a European Palliative Care Research Collaborative opioid guidelines project. Palliat Med 2011;25(5):525–52.
10. Krajnik M, Łuczak J, Leppert W, et al. Postępowanie w wybranych objawach chorobowych. Choroby wewnętrzne. Szczeklik A (red.). Kraków: Medycyna Praktyczna, 2010;2308–2341.
11. Leppert W, Wordliczek J. (red.). Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na nowotwory z bólem. Onkologia w Praktyce Klinicznej 2018;4(1):1–15.
12. Mercadante S, Radbruch L, Caraceni A, et al; Steering Committee of the European Association for Palliative Care (EAPC) Research Network. Episodic (breakthrough) pain: consensus conference of an expert working group of the European Association for Palliative Care. Cancer 2002;94(3):832–9.
13. van den Beuken-van Everdingen MH, de Rijke JM, Kessels AG, et al. Prevalence of pain in patients with cancer: a systematic review of the past 40 years. Ann Oncol 2007;18(9):1437–49.
14. Wiffen PJ, Wee B, Derry S, et al. Opioids for cancer pain – an overview of Cochrane reviews. Cochrane Database Syst Rev 2017 6;7:CD012592.
15. Wordliczek J, Kotlińska-Lemieszek A, Leppert W, et al. Farmakoterapia bólu u chorych na nowotwory – zalecenia Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, Polskiego Towarzystwa Medycyny Paliatywnej, Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej, Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii. Ból 2017;18(3):11–53.
16. Wordliczek J, Zajączkowska R. Mechanizmy powstawania bólu u chorego na nowotwór. Chory na nowotwór – kompendium leczenia bólu. Malec-Milewska M, Krajnik M, Wordliczek J (red.). Warszawa: Medical Education, 2014;17–30. | <urn:uuid:c2ca5deb-09f9-4d0d-bbde-553af58c9521> | finepdfs | 3.083984 | CC-MAIN-2021-17 | http://podyplomie.pl/system/products/sample_pdfs/000/006/519/original/SN_Hemato_Bol_nowotworowy.pdf | 2021-04-16T10:26:31+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-17/segments/1618038056325.1/warc/CC-MAIN-20210416100222-20210416130222-00503.warc.gz | 79,096,105 | 0.992107 | 0.999795 | 0.999795 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2103,
3054,
4104,
5901,
7908,
9552,
9861,
10170,
10634,
11098,
12734,
14622,
17193,
19007
] | 1 | 1 |
Miesięcznik inwestycyjny
Grudzień 2015
Komentarz
Byle dalej od polskiej giełdy…
Miesiąc temu przewidywaliśmy, iż w najbliższym czasie trwać będzie dobra passa rozwiniętych rynków akcji (USA, Europa Zachodnia), zaś na warszawskiej giełdzie dominować będą spadki, poza segmentem mniejszych podmiotów. Zakładaliśmy też, że dolar pozostanie w okolicy 4 zł. Zgodnie z takimi oczekiwaniami skonstru owaliśmy oba portfele, jednak nasze przewi dywania sprawdziły się jedynie częściowo, na skutek czego kończymy miesiąc na poziomie, na którym go rozpoczęliśmy. Pomimo wzrostów na rynkach Europy Zachodniej oraz USA oba portfele kończą ostatni okres w przybliżeniu „na zero". Dlaczego tak się stało? Przyczyn jest kilka. Po pierwsze, fundusz akcji USA dobrany do portfeli w celu ochrony przed ewentualnym umocnieniem złotego wobec dolara, po wcześ - niejszym dynamicznym umocnieniu amery kańskiej waluty, zachowywał się dużo słabiej niż sam rynek akcji USA. Ze wzrostów w USA nie udało się zatem skorzystać, choć przewidywania były trafne. Dodatkowo, bolesna słabość największych polskich spółek przenosi się także na mniejsze podmioty. Tonący w zastraszającym tempie WIG20 pociąga za sobą resztę warszawskiej giełdy i pomimo, iż spadki w segmencie mniejszych podmiotów są wyraźnie słabsze, to i tak wpływają na obniżenie wartości portfeli. Pozytywny wpływ pozostałych składników portfela pozwolił jedynie na utrzymanie poprzedniego poziomu wartości.
Ostatnie tygodnie każą nam zweryfikować sposób, w jaki osiągamy ekspozycję na rynek akcji USA ale też pokazują, iż choroba tocząca polską giełdę (poważna choroba o nazwie „festiwal obietnic wyborczych") jest groźna nie tylko dla podmiotów bezpośrednio narażonych na jej działanie (jak np. banki, ubez pieczyciele czy spółki energetyczne), ale także dla pozostałych podmiotów notowanych na lokalnym parkiecie. Z tego powodu w grudniu wycofujemy się z inwestycji na rynku polskim. Uważamy, że ryzyko dalszych spadków jest bardzo realne i postanowiliśmy skoncentrować portfele na inwestycjach poza polskim rynkiem akcji. Niewykluczone, iż wkrótce mogą powrócić koncepcje takie jak np. ostateczny demontaż OFE, który do końca mógłby pogrzebać notowania na GPW.
W listopadzie bardzo dobrze zachowywały się indeksy giełd europejskich, a zwłaszcza DAX. Oczekiwanie na kontynuację polityki silnego luzowania polityki monetarnej przez EBC spowodowało napływ kapitału na rynki zachodniej Europy. Co prawda początek grudnia przyniósł weryfikację tych najbardziej optymistycznych oczekiwań, a w ślad za tym wyraźną korektę na europejskich giełdach, jednak sądzimy, że w krótkiej perspektywie można oczekiwać satysfakcjonującej stopy zwrotu na zachodnioeuropejskich rynkach akcji. W ciągu całego miesiąca indeksy giełd amerykańskich radziły sobie zdecydowanie słabiej, jednak należy pamiętać, że za nimi był mocny październikowy wzrost. Dodatkowo mieliśmy do czynienia z silną aprecjacją dolara, co w sumie przełożyło się na podwyższenie stopy zwrotu z aktywów amerykańskich. Podobnie jak na europejskich giełdach, także w USA początek grudnia przyniósł korektę i osłabienie dolara. Tym niemniej, w dalszym ciągu uważamy, iż amerykański rynek akcji w krótkim terminie powinien dać „zarobić" inwestorom. Podtrzymujemy także pozytywną długoterminową opinię na temat dolara. Po przecenie w pierwszych dniach grudnia, spodziewamy się umacniania amerykańskiej waluty i ponownego pokonania poziomu 4 zł. W dalszym ciągu widać niechęć do rynków wschodzących, choć można „znaleźć okazję", tak jak w październiku, kiedy to mocny wzrost odnotowała giełda turecka. W naszej opinii w obecnej sytuacji, czyli eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie należy unikać inwestycji w tym regionie. Dużo lepiej radziły sobie rynki rozwinięte Azji i rejonu Pacyfiku (z wyjątkiem Korei). Nawet giełda australijska z mocną ekspozycją na surowce i powiązaniem z rynkiem chińskim przez sporą cześć miesiąca notowała wzrosty. Także giełda japońska miniony miesiąc może uznać za udany. Generalnie, rynki rozwinięte tego regionu mogą w krótkiej perspektywie być ciekawym miejscem do inwestowania. Bez większych zmian zachowywał się w listopadzie rynek surowców. O ile jednak ceny ropy w dalszym ciągu spadają i jak na razie trudno przewidzieć ile jeszcze te spadki mogą potrwać, to w ostatnich dniach wyhamowały ceny złota. Po „zaliczeniu" minimum na poziomie 1050 dolarów ceny złota zaczęły rosnąć. Spodziewamy się, że w końcówce roku taka tendencja może się utrzymać. Oczywiście, cena ropy w okolicach 37 USD za baryłkę również wygląda kusząco. Pamiętajmy jednak, iż rynek surowcowy jest rynkiem bardzo ryzykownym.
Reasumując - modyfikujemy kierunki inwestowania. Nie widzimy żadnych dobrych argumentów za inwestowaniem na rynku polskim. Cała sytuacja z decyzjami politycznym mającymi wpływ na gospodarkę nie tworzy dobrego klimatu dla inwestorów. Do tego, zaczęła się karuzela kadrowa w spółkach Skarbu Państwa, co też niesie czynniki ryzyka. Dużo lepiej zachowują się rynki Europy Zachodniej i USA, a także rozwinięte rynki azjatyckie i tam wolimy szukać miejsca do zarobku w końcówce roku.
Z wyrazami szacunku,
Michał Janik
Doradca Inwestycyjny Skandia Życie TU S.A.
Barometr rynku
1
Przykładowe portfele
Poniższe zestawienia obrazują przykładowy skład portfeli, stworzonych z uwzględnieniem różnego profilu ryzyka inwestora:
Inwestor o ni˝szej skłonnoÊci do ryzyka:
Inwestor o wy˝szej skłonnoÊci do ryzyka:
fundusz o najniższym poziomie ryzyka
- 1 -
Miesięcznik inwestycyjny
Grudzień 2015
Wyniki funduszy
Zastrzeżenia prawne: Niniejszy dokument został przygotowany przez Skandia Życie Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. (Skandia) zgodnie ze stanem na dzień 30.11.2015 r. i jest przeznaczony wyłącznie dla pracowników Skandii, Agentów Ubezpieczeniowych wykonujących czynności agencyjne na rzecz Skandii oraz Klientów Skandii. Publikowanie w jakiejkolwiek formie oraz udostępnianie niniejszego opracowania w części lub całości innym osobom lub podmiotom wymaga zgody ze strony Towarzystwa. Materiał został przygotowany na podstawie informacji publicznie dostępnych i źródeł uznanych przez Towarzystwo za wiarygodne, ale Towarzystwo nie gwarantuje i nie może zapewnić o ich dokładności, kompletności i wiarygodności. Niniejszy dokument ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi wystarczającej podstawy do podjęcia jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej. Towarzystwo rekomenduje zapoznanie się ze szczegółowymi zasadami zawarcia i wykonywania poszczególnych umów ubezpieczenia oferowanych przez Towarzystwo, określonymi w odpowiednich Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia oraz w innych dokumentach związanych z umową ubezpieczenia, w tym z opisem ryzyk związanych z inwestowaniem środków oraz wysokościami opłat pobieranych przez Towarzystwo. Wyniki inwestycyjne uzależnione są od sytuacji na rynkach finansowych i skłonności do podejmowania ryzyka. Ubezpieczający musi liczyć się z możliwością utraty przynajmniej części wpłaconych środków, zwłaszcza w przypadku inwestowania środków w instrumenty o wysokim poziomie ryzyka. Niniejsze opracowanie nie ma charakteru rekomendacji dotyczącej instrumentów finansowych w rozumieniu zapisów Rozporządzenia Ministra Finansów z 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących re komendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców. Wszystkie prezen towane opinie są opiniami własnymi Towarzystwa. Pomimo dołożenia należytej staranności przy sporządzaniu niniejszego dokumentu Towarzystwo nie może zapewnić, że prezentowane opinie okażą się trafne, a sytuacja na rynku nie ulegnie zmianie, w szczególności w stosunku do określonych instrumentów finansowych. Opinie Towarzystwa mogą się zmieniać bez obowiązku każdorazowego informowania o tym fakcie. Towarzystwo, jego pracownicy, członkowie władz ani podmioty dominujące i stowarzyszone z Towarzystwem nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania lub zaniechania podjęte na podstawie niniejszego dokumentu, w szczególności za decyzje inwestycyjne podjęte na podstawie niniejszego komentarza ani za szkody ponie sione w wyniku tych decyzji inwestycyjnych.
* Źródło: Analizy OnLine, TFI, Skandia. Prezentowana klasyfikacja funduszy do poszczególnych klas aktywów oraz ryzyka jest jedynie pomocnicza i została dokonana w oparciu o subiektywne kryteria zastosowane przez Skandia Życie TU SA.
- 2 - | <urn:uuid:77595841-d1a9-454b-9b6a-08a35ee0e337> | finepdfs | 1.936523 | CC-MAIN-2019-04 | https://viennalife.pl/files/centrum-inwestycyjne/Miesiecznik_inwestycyjny_grudzien_2015.pdf | 2019-01-17T09:55:44Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-04/segments/1547583658901.41/warc/CC-MAIN-20190117082302-20190117104302-00608.warc.gz | 680,061,774 | 0.999945 | 0.999957 | 0.999957 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
5472,
8352
] | 2 | 0 |
SZCZEGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA - PODRÓŻNE WORLD dla Posiadaczy i Użytkowników kart MasterCard World Elite wydanych przez Santander Bank Polska S.A.
| | RODZAJ INFORMACJI | POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNYCH WARUNKÓW UBEZPIECZENIA PODRÓŻNE WORLD dla Posiadaczy i Użytkowników kart MasterCard World Elite wydanych przez Santander Bank Polska S.A. |
|---|---|---|
| 1 | Przesłanki wypłaty odszkodowa- nia i innych świadczeń. | Art. 2, art. 3, art. 6, art. 13, art. 17, art. 20, art. 26, art. 29, art. 32, art. 35, art. 39, art. 42, art. 45, art. 48, art. 49, art. 51, art. 54, art. 57. |
| 2 | Ograniczenia oraz wyłączenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń uprawniające do odmowy wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub ich obni- żenia. | Tabela świadczeń i limitów; art. 7, art. 8, art. 9, art. 14, art. 19, art. 22, art. 24, art. 27, art. 30, art. 33, art. 36, art. 37, art. 40, art. 44, art. 47, art. 50, art. 52, art. 55, art. 56, art. 58. |
| | TABELA ŚWIADCZEŃ I LIMITÓW | | |
|---|---|---|---|
| | W przypadku braku innej informacji kwoty wszystkich świadczeń są podane w przeliczeniu na jednego Ubezpieczonego i jedną Podróż | | |
| | | Suma ubezpieczenia/ | |
| | | Gwarancyjna | |
| | Część A – Ubezpieczenie kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu | | |
| Dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem | | | 13 000 euro |
| | Część B – Ubezpieczenie kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu | | |
| Dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem | | | 200 euro |
| | Część C – Ubezpieczenie kosztów z tytułu opóźnienia odjazdu środka transportu | | |
| Dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem | | | 200 euro |
| | Część D – Ubezpieczenie kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu | | |
| Dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem | | | 300 euro |
| | Część E – Ubezpieczenie opóźnienia dostarczenia bagażu podróżnego | | |
| Dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem (dla opóźnień powyżej 4 godzin) | | | |
| Dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem (dla opóźnień powyżej 48 godzin) | | | |
| | Część F – Ubezpieczenie kosztów leczenia | | |
| Koszty leczenia i repatriacji | | | 3 500 000 euro |
| „Podróż Osoby bliskiej w przypadku Hospitalizacji” | | | 150 euro dziennie przez nie więcej niż |
| | | | 10 dni i przelot w klasie ekonomicznej |
| „Przedłużający się pobyt Ubezpieczonego” | | | 150 euro dziennie przez nie więcej niż |
| | | | 10 dni i transport |
| „Zastępstwo innego pracownika” | | | Przelot w klasie ekonomicznej |
| Transport zwłok | | | 4 500 euro |
| | Część G – Ubezpieczenie na wypadek Hospitalizacji | |
|---|---|---|
| Świadczenie z tytułu Hospitalizacji | | 1 500 euro |
| Za każdy dzień, nie więcej niż 30 dni | | 50 euro |
| | Część H – Ubezpieczenie następstw Nieszczęśliwych wypadków | |
| Następstwa Nieszczęśliwych wypadków: | | 350 000 euro |
| Śmierć (Ubezpieczony między 15 a 70 rokiem życia) | | 350 000 euro |
| Trwały uszczerbek (Ubezpieczony poniżej 70 roku życia) | | 350 000 euro |
| Śmierć (Ubezpieczony poniżej 5 roku życia) | | 10 000 euro |
| Śmierci (Ubezpieczony między 5 a 15 rokiem życia) | | 20 000 euro |
| Następstwa Nieszczęśliwych wypadków dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem | | |
| | Część I – Ubezpieczenie utraty zakupów | |
| | Na rok kalendarzowy | 2 500 euro |
| | Na jedno zdarzenie | 2 500 euro |
| | Część J – Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym | |
| | Odpowiedzialność cywilna | 1 000 000 euro |
| | Część K – Ubezpieczenie pomocy prawnej | |
| | Pomoc prawna | 3 000 euro |
| | Część L – Ubezpieczenie assistance podróżne | |
| | Poradnictwo w zakresie podróży | Bez limitu |
| | Pomoc medyczna | Bez limitu |
| | Pomoc w przypadku utraty lub kradzieży dokumentów | Brak limitu |
| | Sport assistance | Brak limitu |
| | „Wpłata kaucji” | 20 000 euro |
| | „Zaliczka gotówkowa” | 4 000 euro |
| | Pomoc w przypadku utraty bagażu | Brak limitu |
| | Przekazywanie wiadomości | Brak limitu |
| | Badanie kleszcza | 250 euro |
| | Część M – Ubezpieczenie udziału własnego z tytułu uszkodzenia wynajętego pojazdu | |
| | Udział własny | 2 000 euro |
| | Część N – Ubezpieczenie uszkodzenia lub utraty bagażu | |
| | Suma ubezpieczenia na Zdarzenie ubezpieczeniowe na jednego i wszystkich ubezpieczonych | 1 500 euro |
| | Limit na pojedynczą sztukę bagażu | 750 euro |
| | Część O – Ubezpieczenie mienia w miejscu zamieszkania podczas Podróży | |
| | Mienie | 5 000 euro |
| | Część P – Ubezpieczenie kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą | |
| | Leczenie w Polsce | 1 000 euro |
POSTANOWIENIA WSPÓLNE
3. Centrum Pomocy Assistance – jednostka organizacyjna zajmująca się w imieniu Ubezpieczyciela organizacją i świadczeniem Ubezpieczonemu usług określonych w niniejszych SWU oraz likwidacją szkód.
Artykuł 1. Postanowienia ogólne
1. Niniejsze Szczególne Warunki Ubezpieczenia - Podróżne World dla Posiadaczy i Użytkowników kart MasterCard World Elite wydanych przez Santander Bank Polska S.A.,, zwane dalej SWU, mają zastosowanie do grupowej umowy ubezpieczenia zawartej pomiędzy Inter Partner Assistance Oddział w Polsce, a Santander Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie (00-854) przy al. Jana Pawła II 17.
2. Umowa ubezpieczenia zawierana jest na cudzy rachunek. Postanowienia niniejszych SWU stosuje się odpowiednio do osoby, na rzecz której zawarto umowę ubezpieczenia.
Artykuł 2. Definicje pojęć
Pojęciom użytym w niniejszych SWU oraz innych dokumentach związanych z umową ubezpieczenia nadaje się znaczenie określone poniżej:
1. Akt terrorystyczny – użycie siły, przemocy lub groźby ich użycia przez jakąkolwiek osobę lub grupę osób, samodzielnie lub na czyjąś rzecz lub przy współpracy z jakąkolwiek organizacją, bądź rządem, popełnione z powodów lub w celach politycznych, religijnych, ideologicznych, które powodują szkody dotyczące życia i zdrowia ludzkiego, mienia, wartości materialnych lub niematerialnych lub infrastruktury, włącznie z zamiarem wpływania na rząd, zastraszania ludności lub określonych grup społecznych.
2. Amatorskie uprawianie sportu – aktywność Ubezpieczonego polegająca na uprawianiu sportów, której celem jest odpoczynek i rozrywka, pod warunkiem, że realizowana jest w wyznaczonych do tego celu miejscach, tj. na wytyczonych trasach, oznakowanych szlakach i akwenach.
4. Chirurgia jednego dnia – zabieg chirurgiczny wykonywany przez wykwalifikowany zespół Lekarzy i pielęgniarek, w placówce medycznej posiadającej stosowne uprawnienia pod warunkiem, że zabieg realizowany jest w ramach leczenia jednodniowego, bez Hospitalizacji.
5. Choroba przewlekła – wszelkie zaburzenia lub odchylenia od normy w stanie zdrowia, które charakteryzują się długotrwałym przebiegiem oraz które były zdiagnozowane, leczone lub dawały objawy w okresie 24 miesięcy poprzedzających datę przystąpienia do umowy ubezpieczenia oraz każde schorzenie sercowonaczyniowe lub schorzenie układu krążenia sklasyfikowane w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD 10) w ramach grup: I00-I99 oraz E78, które wystąpiło w dowolnym momencie przed rozpoczęciem ochrony wynikającej z SWU i/lub przed jakąkolwiek Podróżą.
6. Choroba psychiczna – zaburzenie lub choroba sklasyfikowana w Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD 10) jako zaburzenie psychiczne lub zaburzenie zachowania (F00-F99).
7. Deszcz nawalny – deszcz o współczynniku wydajności co najmniej 4, ustalonym przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. W przypadku niemożności uzyskania odpowiednich informacji z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, wystąpienie Deszczu nawalnego ustala się na podstawie stanu faktycznego i rozmiaru szkód w miejscu ich powstania lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie.
8. Dokumenty osobiste – należące do Ubezpieczonego: paszport, dowód osobisty, prawo jazdy oraz dowody rejestracyjne samochodów.
9. Elektronika – rzeczy należące do Ubezpieczonego: telefon komórkowy, sprzęt fotograficzny, kamery, sprzęt komputerowy, sprzęt RTV, gry elektroniczne; sprzęt AGD.
10. Hospitalizacja – leczenie szpitalne wiążące się z koniecznością pobytu w Szpitalu przez okres obejmujący co najmniej jedną noc.
11. Karta – karta płatnicza MasterCard World Elite wydana przez Santander Bank Polska S.A.
12. Klient – będący osobą fizyczną, prawną lub spółką nieposiadającą osobowości prawnej Ubezpieczający, Ubezpieczony, uprawniony z umowy ubezpieczenia oraz poszukujący ochrony ubezpieczeniowej.
13. Klęska żywiołowa – niszczycielskie działanie sił natury obejmujące rozległe obszary terytorialne: pożar, wybuch, uderzenie pioruna, wichura, grad, Deszcz nawalny, huragan, powódź, zalanie, lawina, obsunięcie się terenu, aktywność wulkaniczna, trzęsienie ziemi.
14. Koszty Podróży – koszty, do pokrycia których zobowiązany jest Posiadacz karty /Użytkownik karty w celu aktywacji ochrony ubezpieczeniowej wobec danej Podróży. Poprzez pokrycie Kosztów Podróży rozumie się dokonanie płatności przy użyciu Karty w ramach co najmniej jednej z poniższych czynności:
1) zakupu biletu w międzynarodowym transporcie drogowym, kolejowym, morskim lub lotniczym, obsługiwanym przez przewoźnika zawodowego (także jeżeli bilet dotyczy części Podróży),
2) zakupu wycieczki zagranicznej w biurze podróży lub uiszczenia zaliczki na jej poczet;
3) opłacenia zakwaterowania w Podróży; przy czym musi nastąpić obciążenie karty kosztami noclegu (rezerwacja pobytu poprzez podanie numeru karty nie jest jednoznaczna z dokonaniem płatności);
4) zatankowania samochodu, którym Posiadacz karty/ Użytkownik karty udaje się w Podróż, przy czym tankowanie musi się odbyć na terytorium Polski maksymalnie w ciągu 12 godzin poprzedzających przekroczenie granicy Polski; dodatkowo wymagane jest udokumentowanie pobytu poza granicami Polski w postaci potwierdzenia wypłaty gotówki w bankomacie lub transakcji dowolną kartą należącą do Ubezpieczonego, bądź innego dowodu potwierdzającego zakupy dokonane w ciągu 24 godzin od daty dokonania płatności za paliwo;
5) wynajmu samochodu poza granicami Polski.
15. Kraj stałego zamieszkania – kraj, w którym Ubezpieczony zamieszkuje przez okres co najmniej jednego roku bezpośrednio poprzedzającego zawarcie umowy ubezpieczenia oraz w którym koncentruje się jego życie zawodowe i osobiste. Nie jest Krajem stałego zamieszkania kraj, w którym dana osoba przebywa z zamiarem kształcenia się lub do którego została oddelegowana do pracy.
16. Kradzież – zabór rzeczy stanowiącej własność Ubezpieczonego w celu przywłaszczenia przez osobę trzecią.
17. Kradzież z włamaniem – usiłowanie lub dokonanie zaboru rzeczy należącej do Ubezpieczonego przez osobę trzecią, poprzez włamanie, czyli niedozwolone złamanie zabezpieczeń lub poprzez pokonanie innej przeszkody zabezpieczającej przy użyciu siły.
18. Lekarz – osoba fizyczna posiadająca prawo wykonywania zawodu lekarza zgodnie z przepisami obowiązującymi na terenie kraju, gdzie świadczy pomoc medyczną. W rozumieniu niniejszych SWU Lekarzem nie jest osoba spokrewniona z Ubezpieczonym.
19. Miejsce zamieszkania – znajdujący się na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania lokal mieszkalny lub budynek mieszkalny jednorodzinny, w którym Ubezpieczony na stałe przebywa.
20. Mobilny sprzęt elektroniczny – należące do Ubezpieczonego następujące urządzenia: telefon komórkowy, sprzęt fotograficzny, kamery, sprzęt komputerowy, sprzęt do odtwarzania dźwięku, gry elektroniczne.
21. Nagłe zachorowanie – nagłe zaburzenie stanu zdrowia Ubezpieczonego, powstałe w okresie ochrony ubezpieczeniowej, które ze względu na swój charakter stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia Ubezpieczonego niezależnie od jego woli i wymaga niezbędnego, bezzwłocznego leczenia. Za Nagłe zachorowanie nie uznaje się zaburzenia stanu zdrowia, którego leczenie zostało rozpoczęte przed początkiem okresu ochrony ubezpieczeniowej lub którego objawy występowały przed początkiem Okresu ubezpieczenia, nawet w przypadku, kiedy nie było ono badane przez Lekarza ani leczone.
22. Nieszczęśliwy wypadek – niespodziewane i nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, w następstwie którego Ubezpieczony, niezależne od swojej woli doznał rozstroju zdrowia, fizycznych obrażeń lub zmarł.
23. Okres ubezpieczenia – okres liczony od dnia przystąpienia przez Ubezpieczonego do umowy ubezpieczenia do momentu rezygnacji z ochrony, wygaśnięcia umowy ubezpieczenia lub zamknięcia rachunku karty MasterCard World Elite wydanej przez Santander Bank Polska S.A.
24. Osoba bliska – osoba pozostająca z Ubezpieczonym w dniu wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego we wspólnym gospodarstwie domowym, która nie jest jednocześnie Współubezpieczonym, będąca dla Ubezpieczonego:
1) małżonkiem lub partnerem życiowym,
2) dzieckiem, pasierbem, dzieckiem przysposobionym lub przyjętym na wychowanie,
3) rodzicem, przysposabiającym, teściem, teściową, ojczymem, macochą,
4) dziadkiem, babcią, wnukiem, rodzeństwem, zięciem, synową.
25. Podróż – czasowa zmiana miejsca pobytu Ubezpieczonego, obejmująca dojazd, pobyt poza Miejscem zamieszkania oraz powrót do Miejsca zamieszkania Ubezpieczonego, trwająca łącznie nie dłużej niż 60 kolejnych dni. Podróże odbywane wyłącznie na terenie Kraju stałego zamieszkania chronione są w przypadku rezerwacji przez Ubezpieczonego zakwaterowania przez co najmniej 3 dni (2 noce) w hotelu, motelu, na kempingu, w pensjonacie, domku letniskowym lub innym podobnym obiekcie wynajmowanym za opłatą.
26. Praca fizyczna – wykonywanie lub podjęcie przez Ubezpieczonego czynności w celu zarobkowym, bez względu na podstawę prawną zatrudnienia, z wyjątkiem pracy kierowców autokarów i Pracy umysłowej (biurowej, naukowej itp.), które opierają się głównie na sile mięśni oraz umiejętnościach manualnych i praktycznych. W rozumieniu niniejszych SWU Pracą fizyczną jest również działalność niezarobkowa, np. praktyki zawodowe, wolontariat. W przypadku, gdy praca
Ubezpieczonego ma charakter Pracy fizycznej i jednocześnie Pracy umysłowej, przyjmuje się, że Ubezpieczony wykonuje Pracę fizyczną.
27. Praca umysłowa – wykonywanie lub podjęcie przez Ubezpieczonego pracy biurowej (tj. niezwiązanej z Pracą fizyczną), rozumianej jako praca nie wymagająca dużego nakładu siły, opierająca się na intelekcie i rozumowaniu, w tym również w ramach uczestnictwa w konferencjach i szkoleniach teoretycznych, której efekt jest niematerialny, powstający w procesie zbierania i przetwarzania informacji.
28. Przedmioty wartościowe – mienie, które poza wartością użytkową ma także wartość artystyczną, historyczną, kolekcjonerską, kulturalną oraz antyki, numizmaty, rękopisy, instrumenty muzyczne, a także pieniądze, książeczki czekowe, karty płatnicze i inne podobne dokumenty, papiery wartościowe i druki wartościowe, klucze, metale szlachetne i przedmioty wyprodukowane z nich, perły i kamienie szlachetne, biżuteria, zegarki.
29. Rabunek – użycie przemocy lub groźba bezpośredniego użycia przemocy przez osobę trzecią (napastnika) w stosunku do Ubezpieczonego w celu przywłaszczenia sobie mienia należącego do Ubezpieczonego.
30. Reklamacja – wystąpienie Klienta skierowane do Ubezpieczyciela, w którym Klient zgłasza zastrzeżenia dotyczące usług świadczonych przez Ubezpieczyciela.
31. Szpital – przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego, w którym podmiot ten wykonuje działalność leczniczą w postaci wykonywanych całodobowo kompleksowych świadczeń zdrowotnych polegających na diagnozowaniu, leczeniu, pielęgnacji i rehabilitacji. Definicja Szpitala nie obejmuje ośrodków dla osób psychicznie chorych, ośrodków opieki społecznej, hospicjów onkologicznych, ośrodków leczenia uzależnień od alkoholu, narkotyków, ośrodków sanatoryjnych, rehabilitacyjnych i wypoczynkowych.
32. Sprzęt służbowy – urządzenia elektroniczne oraz akcesoria reklamowe, wzory, prototypy sprzedażowe należące do pracodawcy Ubezpieczonego powierzone mu w celu wykonywania obowiązków służbowych.
33. Sprzęt sportowy – sprzęt i wyposażenie standardowo używane do celów sportowych.
34. Tabela świadczeń i limitów – zestawienie wszystkich sum ubezpieczenia, sum gwarancyjnych oraz limitów świadczeń ubezpieczeniowych ustalonych dla poszczególnych rodzajów ubezpieczenia objętych niniejszymi SWU. Tabela świadczeń i limitów stanowi integralną część SWU.
35. Tabela NNW – lista uszkodzeń ciała oraz niezdolności do pracy i stawek procentowych ewentualnego odszkodowania stanowiąca podstawę do obliczenia świadczenia ubezpieczeniowego z tytułu Trwałych uszczerbków na zdrowiu i Trwałej niezdolności do pracy będących następstwem Nieszczęśliwych wypadków. Tabela NNW jest integralną częścią niniejszych SWU.
36. Trwały uszczerbek na zdrowiu – powstałe w następstwie Nieszczęśliwego wypadku trwałe fizyczne uszkodzenie ciała lub utrata zdrowia, które powodują upośledzenie czynności organizmu, nierokujące poprawy.
37. Trwała niezdolność do pracy – całkowita utrata zdolności do pracy zarobkowej orzeczona przez organ rentowy na okres nie krótszy niż 12 miesięcy następujących kolejno po sobie, która powstała w następstwie Nieszczęśliwego wypadku, z powodu naruszenia sprawności organizmu, nie rokująca odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.
38. Ubezpieczający – Santander Bank Polska S.A., który zawarł z Ubezpieczycielem grupową umowę ubezpieczenia.
39. Ubezpieczony (Posiadacz karty/Użytkownik karty) – osoba fizyczna, która zawarła z Santander Bank Polska S.A. umowę o udzielenie kredytu i wydanie Karty (Posiadacz karty) oraz osoba fizyczna, której dane identyfikacyjne są umieszczone na karcie, upoważniona przez Posiadacza karty do dokonywania w jego imieniu i na jego rzecz operacji przy użyciu karty dodatkowej na podstawie umowy o wydanie dodatkowej karty kredytowej (Użytkownik karty) i która dysponuje w/w aktywną kartą.
40. Ubezpieczyciel – Inter Partner Assistance Oddział w Polsce z siedzibą przy ul. Prostej 68, 00-838 w Warszawie, będący oddziałem Inter Partner Assistance S.A. z siedzibą w Brukseli, spółki prawa belgijskiego.
41. Uposażony – osoba (lub osoby) wskazana imiennie przez Ubezpieczonego na piśmie, uprawniona do otrzymania świadczenia na wypadek śmierci Ubezpieczonego. Ubezpieczony ma prawo wskazać Uposażonego podczas przystępowania do umowy ubezpieczenia, a także w każdym czasie jej obowiązywania. Ubezpieczony może zmienić Uposażonego w każdym czasie obowiązywania umowy ubezpieczenia. Zmiana obowiązywać będzie od dnia następnego po otrzymaniu takiej informacji przez Ubezpieczyciela. W sytuacji, gdy suma procentowych udziałów Uposażonych nie jest równa 100, uważa się, że udziały tych osób w kwocie należnego świadczenia są wyznaczone z zachowaniem wzajemnych proporcji wymienionych ze wskazania Ubezpieczonego. W przypadku nie wyznaczenia Uposażonego przez Ubezpieczonego, stosuje się przepisy art. 6 ust. 4 niniejszych SWU.
42. Usługodawca – podmiot posiadający odpowiednie kompetencje i uprawnienia umożliwiające świadczenie na rzecz Ubezpieczonego specjalistycznych usług doradczych w związku z wystąpieniem Zdarzenia ubezpieczeniowego, np. adwokat, radca prawny, biegły, rzeczoznawca, tłumacz.
43. Współubezpieczony – osoba fizyczna, objęta ochroną ubezpieczeniową:
1) małżonek lub partner życiowy Posiadacza lub Użytkownika Karty;
2) dzieci Posiadacza lub Użytkownika Karty, które nie ukończyły 25 roku życia i pozostają na jego utrzymaniu.
Współubezpieczeni są uprawnieni do świadczeń w przypadku Podróży odbywanej niezależnie od siebie i niezależnie od Ubezpieczonego z wyjątkiem Części ubezpieczenia wskazanych w Tabeli świadczeń i limitów, które mają wspólną sumę ubezpieczenia „dla wszystkich ubezpieczonych i współubezpieczonych podróżujących razem".
W przypadku powyższych ryzyk wymagana jest wspólna podróż wszystkich – Ubezpieczonego oraz Współubezpieczonych – w ramach jednej Podróży, do tego samego miejsca przeznaczenia co Posiadacz karty lub Użytkownik karty.
Wszelkie zasady świadczenia ochrony ubezpieczeniowej i realizacji świadczeń wskazane w niniejszych SWU w stosunku do Ubezpieczonego mają zastosowanie do Współubezpieczonych.
44. Zdarzenie losowe – nie dające się przewidzieć zdarzenie, niezależne od woli Ubezpieczonego: włamanie do Miejsca zamieszkania, pożar lub zalanie Miejsca zamieszkania, zniszczenie Miejsca zamieszkania w wyniku Klęski żywiołowej.
45. Zdarzenie ubezpieczeniowe – zdarzenie objęte zakresem umowy ubezpieczenia, które nastąpiło w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej, na podstawie którego powstaje obowiązek Ubezpieczyciela do udzielenia Ubezpieczonemu lub osobie trzeciej świadczenia ubezpieczeniowego zgodnie z postanowieniami niniejszych SWU. Zdarzenia spowodowane jedną przyczyną i obejmujące wszystkie okoliczności oraz ich skutki, powiązane relacją przyczynowo-skutkową, czasem wystąpienia lub innym bezpośrednim czynnikiem, będą uważane za jedno Zdarzenie ubezpieczeniowe.
Artykuł 3. Przedmiot i zakres ubezpieczenia
1. Ubezpieczenie zapewnia Ubezpieczonym ochronę ubezpieczeniową w Okresie ubezpieczenia podczas ich Podróży.
2. Ochrona ubezpieczeniowa świadczona jest w stosunku do Podróży odbywanych na terytorium całego świata.
3. W zakresie ubezpieczenia ochrona ubezpieczeniowa obejmuje:
1) Część A: Ubezpieczenie kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu;
2) Część B: Ubezpieczenie kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu;
3) Część C: Ubezpieczenie kosztów z tytułu opóźnienia odjazdu środka
transportu; 4) Część D: Ubezpieczenie kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu;
5) Część E: Ubezpieczenie opóźnienia dostarczenia bagażu podróżnego;
6) Część F: Ubezpieczenie kosztów leczenia;
7) Część G: Ubezpieczenie na wypadek Hospitalizacji;
8) Część H: Ubezpieczenie następstw Nieszczęśliwych wypadków;
9) Część I: Ubezpieczenie utraty zakupów;
10) Część J: Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym;
11) Część K: Ubezpieczenie pomocy prawnej;
12) Część L: Ubezpieczenie assistance podróżne;
13) Część M: Ubezpieczenie udziału własnego z tytułu uszkodzenia wynajętego pojazdu;
14) Część N: Ubezpieczenie uszkodzenia lub utraty bagażu;
15) Część O: Ubezpieczenie mienia w miejscu zamieszkania podczas Podróży;
16) Część P: Ubezpieczenie kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą.
4. Ochrona ubezpieczeniowa w ramach niniejszych SWU obejmuje zdarzenia będące następstwem Amatorskiego uprawiania sportów. Zakres ochrony świadczony jest zgodnie z poniższą tabelą i obejmuje następujące rodzaje zwykłej, wypoczynkowej aktywności sportowej oraz sporty uprawiane na poziomie rekreacyjnym:
Dyscyplina
Ochrona w ra-
Ochrona w ra- mach:
Części F: Ubezpie- czenie kosztów
leczenia i Części
G: Ubezpieczenie na wypadek Ho-
spitalizacji
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
mach:
Części H:
Ubez- pieczenie
następstw Nie- szczęśliwych
wypadków,
Części J: Ubez- pieczenie
odpowiedzialno-
ści cywilnej w
życiu prywatnym oraz Części P:
Ubezpieczenie kontynuacji le-
czenia w Polsce po wypadku za
granicą
NIE
NIE
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
NIE
NIE
TAK
NIE
NIE
NIE
NIE
Zjazd na linie
Łucznictwo
Badminton
Baseball
Koszykówka
Kręgle
Jazda na wielbłądzie
Kajakarstwo (do stop- nia/klasy 3)
Strzelanie do rzutków
Krykiet
Narciarstwo biegowe
Jazda na słoniu
Biegi górskie
Szermierka
Wędkarstwo
TAK
TAK
Piłka nożna
TAK
TAK
| Jazda na nartach na lodowcu | TAK | NIE |
|---|---|---|
| Jazda gokartem | TAK | NIE |
| Golf | TAK | TAK |
| Hokej | TAK | TAK |
| Jazda konna | TAK | NIE |
| Przełajowa jazda konna | TAK | NIE |
| Lot balonem na gorące powietrze | TAK | NIE |
| Łyżwiarstwo (na oficjal- nych lodowiskach) | TAK | TAK |
| Jazda skuterem wod- nym | TAK | NIE |
| Narciarstwo wodne | TAK | NIE |
| Kitesurfing | TAK | NIE |
| Jazda figurowa na jednej narcie (mono- skiing) | TAK | TAK |
| Kolarstwo górskie na nawierzchni asfaltowej | TAK | NIE |
| Netball | TAK | TAK |
| Biegi na orientację | TAK | TAK |
| Paintball | TAK | NIE |
| Jazda przełajowa na kucykach | TAK | TAK |
| Racquetball | TAK | TAK |
| Kolarstwo szosowe | TAK | TAK |
| Jazda na łyżworolkach | TAK | TAK |
| Palant | TAK | TAK |
| Biegi | TAK | TAK |
| Żeglarstwo (w odległo- ści do 20 mil morskich od brzegu) | TAK | TAK |
| Żeglarstwo (w odległo- ści powyżej 20 mil morskich od brzegu) | TAK | NIE |
| Nurkowanie (bez uprawnień do 18 me- trów) | TAK | TAK |
| Nurkowanie (z upraw- nieniami:• PADI Open Water Diver do 18 metrów • PADI Advanced Open Water Diver do 30 metrów • BSAC Ocean Diver do 20 metrów • BSAC Sport Diver do 35 metrów • BSAC Dive Leader do 50 metrów) | TAK | NIE |
| Turystyka na nartach | TAK | NIE |
| Jazda na skuterze śnieżnym | TAK | NIE |
| Narciarstwo (na wyzna- czonej trasie lub poza wyznaczoną trasą z przewodnikiem) | TAK | TAK |
| Jazda na krótkich nar- tach (snowblading) | TAK | NIE |
| Jazda na snowboardzie (na wyznaczonej trasie lub poza wyznaczoną trasą z przewodnikiem) | TAK | TAK |
| Wędrówki przy użyciu rakiet śnieżnych | TAK | TAK |
| Squash | TAK | TAK |
| Surfing | TAK |
|---|---|
| Tenis stołowy | TAK |
| Tenis | TAK |
| Saneczkarstwo | TAK |
| Skoki z trampoliny | TAK |
| Trekking (do 4000 metrów bez użycia sprzętu wspinaczkowe- go) | TAK |
| Siatkówka | TAK |
| Gry wojenne | TAK |
| Piłka wodna | TAK |
| Jazda na nartach wod- nych | TAK |
| Windsurfing | TAK |
| Pływanie jachtem (w odległości do 20 mil morskich od brzegu) | TAK |
| Pływanie jachtem (w odległości powyżej 20 mil morskich od brzegu) | TAK |
| Zorbing | TAK |
Artykuł 4. Przystąpienie do umowy ubezpieczenia
1. Ubezpieczony przystępuje do umowy ubezpieczenia poprzez złożenie oświadczeń związanych z ubezpieczeniem za pośrednictwem Ubezpieczającego, w toku zawierania umowy o udzielenie kredytu i wydanie płatniczej Karty.
2. Ubezpieczony przystępuje do umowy ubezpieczenia na Okres ubezpieczenia.
3. Ubezpieczający zobowiązany jest przekazać Ubezpieczonemu SWU oraz zapoznać go z treścią umowy ubezpieczenia w zakresie w jakim dotyczy ona jego praw i obowiązków.
4. Przystąpienie do umowy ubezpieczenia jest skuteczne od dnia następnego po dniu złożenia oświadczeń związanych z przystąpieniem do umowy ubezpieczenia zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, pod warunkiem aktywacji karty zgodnie z postanowieniami Regulaminu wydawania i używania kart kredytowych Santander Bank Polska S.A.
5. Treść stosunku prawnego Ubezpieczonego z Ubezpieczycielem z grupowej umowy ubezpieczenia wynika z treści niniejszych SWU.
Artykuł 5. Składka ubezpieczeniowa
1. Ubezpieczyciel określa wysokość składki ubezpieczeniowej na podstawie taryfy obowiązującej w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia.
2. Obowiązek opłacenia składki ubezpieczeniowej ciąży na Ubezpieczającym.
3. Zapłata składki ubezpieczeniowej realizowana jest zgodnie z umową ubezpieczenia.
Artykuł 6. Czas trwania ochrony ubezpieczeniowej i prawo do świadczeń
1. Ochrona ubezpieczeniowa rozpoczyna się wyłącznie dla Podróży, których Koszty Podróży opłacono Kartą.
2. Ochrona ubezpieczeniowa oraz prawo do świadczeń z tytułu umowy ubezpieczenia:
1) dla Części A w zakresie Ubezpieczenia kosztów rezygnacji z udziału w Podróży rozpoczyna się w dniu opłacenia Podróży, a kończy się w momencie rozpoczęcia Podróży poprzez odjazd/odlot pierwszym środkiem transportu lub wraz z godziną odlotu/odjazdu wskazaną na bilecie na środek transportu;
2) dla Części A w zakresie Ubezpieczenia kosztów wcześniejszego powrotu z Podróży, rozpoczyna się wraz z rozpoczęciem Podróży poprzez odjazd/ odlot pierwszym środkiem transportu, zaś kończy się w przeddzień zakończenia danej Podróży, najpóźniej jednak o godzinie 24:00 w przeddzień 60. dnia Podróży;
3) dla Części B: Ubezpieczenie kosztów z tytułu opóźnienia odjazdu środka transportu, Części C: Ubezpieczenie kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu, Części D: Ubezpieczenie kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu, Części E: Ubezpieczenie opóźnienia dostarczenia bagażu podróżnego, Części H: Ubezpieczenie następstw Nieszczęśliwych wypadków, rozpoczyna się w chwili opuszczenia przez Ubezpieczonego Miejsca zamieszkania z bezpośrednim zamiarem rozpoczęcia Podróży, a dobiega końca w chwili powrotu Ubezpieczonego do Miejsca zamieszkania po zakończeniu Podróży, najpóźniej jednak o godzinie 24:00 w 60. dniu Podróży;
4) dla Części F: Ubezpieczenie kosztów leczenia, Części G: Ubezpieczenie na wypadek Hospitalizacji, Części J: Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, Części K: Ubezpieczenie pomocy prawnej, Części M: Ubezpieczenie udziału własnego z tytułu uszkodzenia wynajętego pojazdu, Części N: Ubezpieczenie uszkodzenia lub utraty bagażu, Części O: Ubezpieczenie mienia w miejscu zamieszkania podczas Podróży, Części P: Ubezpieczenie kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą rozpoczyna się od momentu przekroczenia przez Ubezpieczonego granicy Rzeczypospolitej Polskiej, bądź granicy jego Kraju stałego zamieszkania przy wyjeździe, a kończy się w chwili przekroczenia przez Ubezpieczonego granicy Rzeczypospolitej
Polskiej, bądź granicy jego Kraju stałego zamieszkania przy powrocie, najpóźniej jednak o godzinie 24:00 w 60. dniu Podróży;
5) dla Części I: Ubezpieczenie utraty zakupów rozpoczyna się w chwili dokonania zakupu danego przedmiotu przy użyciu karty MasterCard World Elite wydanej przez Santander Bank Polska S.A. i kończy się po upływie 30. dni, licząc od dnia zakupu;
6) dla Części L: Ubezpieczenie assistance podróżnego: ubezpieczenie rozpoczyna się w momencie przystąpienia Ubezpieczonego do ubezpieczenia, w kończy wraz z końcem okresu ubezpieczenia.
3. Umowa ubezpieczenia zawierana jest na Okres ubezpieczenia, w ramach którego świadczona jest ochrona ubezpieczeniowa zgodnie z postanowieniami ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. Ochrona ubezpieczeniowa ulega jednak automatycznemu wydłużeniu o czas niezbędny do powrotu do Miejsca zamieszkania, w przypadku braku możliwości powrotu Ubezpieczonego z Podróży w pierwotnie planowanym terminie z następujących przyczyn: Klęska żywiołowa, awaria środka transportu, którym Ubezpieczony planował powrót, odwołanie lub opóźnienie środka transportu powrotnego w związku ze złymi warunkami atmosferycznymi, akt terrorystyczny w miejscu Podróży.
W sytuacjach przedłużania się Podróży z przyczyn, o których mowa powyżej Ubezpieczony ma obowiązek niezwłocznie skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance w celu poinformowania Ubezpieczyciela o tym fakcie.
Niezbędnym warunkiem do uzyskania świadczeń, do których prawo Ubezpieczony nabył w przedłużonym okresie ochrony ubezpieczeniowej, jest udokumentowanie
zaistnienia w/w zdarzeń.
4. Osobą, której przysługuje prawo do świadczeń na wypadek śmierci Ubezpieczonego jest Uposażony. Chcąc skorzystać z powyższego uprawnienia Uposażony zobowiązany jest złożyć skrócony akt zgonu Ubezpieczonego, komplet dokumentów przewidzianych w niniejszych SWU dla danego Zdarzenia ubezpieczeniowego. W przypadkach, gdy Uposażony nie został wyznaczony, bądź jedyny wyznaczony Uposażony nie żył w dniu śmierci Ubezpieczonego, prawo odbioru świadczenia przysługuje osobom będącym spadkobiercami Ubezpieczonego, które przedstawią postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, wg poniższej kolejności:
1) małżonkowi;
2) dzieciom w częściach równych (w przypadku braku małżonka);
3) rodzicom w częściach równych (w przypadku braku małżonka i dzieci);
4) rodzeństwu w częściach równych (w przypadku braku małżonka, dzieci i rodziców);
5) dalszym spadkobiercom ustawowym (w przypadku braku małżonka, dzieci, rodziców i rodzeństwa).
5. Odpowiedzialność Ubezpieczyciela wygasa:
1) z momentem wyczerpania sumy ubezpieczenia/sumy gwarancyjnej lub limitów dla poszczególnych świadczeń wchodzących w zakres umowy ubezpieczenia – w odniesieniu do tych ryzyk oraz w stosunku do danego Ubezpieczonego;
2) z dniem rozwiązania umowy ubezpieczenia przed upłynięciem Okresu ubezpieczenia niezależnie od podstawy prawnej lub przyczyny rozwiązania;
3) z dniem śmierci Ubezpieczonego w stosunku do tego Ubezpieczonego;
4) nie później niż o północy 60. dnia Podróży;
5) z dniem otrzymania przez Ubezpieczyciela oświadczenia Ubezpieczonego o rezygnacji z ochrony ubezpieczeniowej.
Artykuł 7. Suma ubezpieczenia/gwarancyjna
1. Suma ubezpieczenia i suma gwarancyjna stanowią górną granicę odpowiedzialności Ubezpieczyciela za szkody powstałe w Okresie ubezpieczenia.
2. Suma ubezpieczenia i suma gwarancyjna dla poszczególnych ryzyk wskazana jest w Tabeli świadczeń i limitów.
3. Suma ubezpieczenia odnosi się do każdego Ubezpieczonego oddzielnie i jest podawana w przeliczeniu na jedną Podróż, chyba że zapisy w Tabeli świadczeń i limitów stanowią inaczej.
4. Każde świadczenie zrealizowane w związku z danym Zdarzeniem ubezpieczeniowym pomniejsza Sumę ubezpieczenia.
Artykuł 8. Ustalanie zasadności roszczeń i wysokości świadczeń
1. W przypadku wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony zobowiązany jest do niezwłocznego kontaktu telefonicznego z Centrum Pomocy Assistance pod całodobowym numerem +48 22 575 93 19 (opłata za połączenie zgodnie z taryfą operatora) w celu zawiadomienia Ubezpieczyciela o zajściu Zdarzenia ubezpieczeniowego poprzez przedstawienie zgodnych z prawdą wyjaśnień dotyczących powstania i następstw takiego zdarzenia oraz wszelkich innych umów ubezpieczenia w zakresie tych samych ryzyk.
2. Ciężar zgłoszenia i udowodnienia wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego spoczywa na osobie ubiegającej się o świadczenie. Po otrzymaniu zawiadomienia o Zdarzeniu ubezpieczeniowym Ubezpieczyciel ustala przesłanki swojej odpowiedzialności oraz bada okoliczności dotyczące wysokości szkody.
3. Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkody wyrządzone umyślnie lub na skutek rażącego niedbalstwa Ubezpieczającego lub Ubezpieczonego, chyba że realizacja świadczenia odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności.
4. Ustalenie zasadności roszczeń i wysokości przysługujących świadczeń odbywa się w oparciu o niezbędną dokumentację określoną w niniejszych SWU, którą przedkłada Ubezpieczony. Ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do weryfikacji składanych dokumentów.
5. Na żądanie Ubezpieczyciela, w przypadkach uzasadnionych, jeżeli wskazane w niniejszych SWU dokumenty okażą się niewystarczające do ustalenia zakresu odpowiedzialności Ubezpieczyciela, Ubezpieczony zobowiązany jest do przedstawienia innych dokumentów, niezbędnych do określenia zasadności roszczeń i wysokości świadczeń.
6. Na żądanie Ubezpieczyciela, w przypadkach uzasadnionych, związanych z ustaleniem odpowiedzialności Ubezpieczyciela Ubezpieczony zobowiązany jest
udostępnić Ubezpieczycielowi informacje na temat swojego stanu zdrowia i wyrazić zgodę na jego zbadanie. Powyższy obowiązek ciąży również na osobie uprawnionej do świadczenia, w przypadku śmierci Ubezpieczonego, o ile ma ona dostęp do stosownej dokumentacji medycznej Ubezpieczonego dotyczącej stanu zdrowia lub przyczyn śmierci Ubezpieczonego.
7. W sytuacjach, gdy Ubezpieczony lub osoba uprawniona do świadczenia w przypadku śmierci Ubezpieczonego uchyla się od obowiązku dostarczenia dokumentacji, bądź wyrażenia stosownej zgody na zbadanie stanu zdrowia/przyczyny śmierci Ubezpieczonego, zgodnie z postanowieniami ust. 4, 5 i 6 niniejszego artykułu, Ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, w takim zakresie w jakim niewypełnienie tego obowiązku przyczyniło się do uniemożliwienia ustalenia okoliczności mających wpływ na zakres odpowiedzialności Ubezpieczyciela.
8. Ubezpieczyciel wypłaca świadczenie do wysokości sumy ubezpieczenia albo limitów właściwych dla poszczególnych świadczeń, zgodnie z Tabelą limitów świadczeń.
9. Ubezpieczyciel zobowiązany jest spełnić należne świadczenie w terminie 30 dni licząc od daty otrzymania zgłoszenia o Zdarzeniu ubezpieczeniowym.
10. Jeśli wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności Ubezpieczyciela lub wysokości świadczenia w terminie wskazanym w ust. 9 niniejszego artykułu okazałoby się niemożliwe, wówczas świadczenie zostanie wypłacone w ciągu 14 dni licząc od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, z zastrzeżeniem, że bezsporną w świetle zebranej dokumentacji część świadczenia Ubezpieczyciel wypłaci w terminie określonym w ust. 9 niniejszego artykułu.
11. Jeżeli Ubezpieczyciel nie wypłaci świadczenia w terminach określonych w powyższych ustępach zobowiązany jest do pisemnego zawiadomienia Ubezpieczonego lub osoby występującej w jego imieniu o przyczynach odmowy zaspokojenia roszczeń.
12. Świadczenie jest zawsze wypłacane na terytorium Polski w złotych polskich przeliczonych według średniego kursu NBP obowiązującego w dniu wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego za wyjątkiem bezpośrednich płatności na rzecz zagranicznych placówek służby zdrowia, zagranicznych poszkodowanych lub innych zagranicznych podmiotów.
Artykuł 9. Generalne wyłączenia odpowiedzialności
1. Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności w sytuacjach, w których Ubezpieczony: 1) nie przestrzega wskazówek Centrum Pomocy Assistance i nie współdziała z nim lub nie przedstawi dokumentów, do których złożenia zobowiązany jest na mocy niniejszych SWU, w zakresie w jakim było to uzasadnione dla ustalenia odpowiedzialności Ubezpieczyciela lub rodzaju i zakresu należnych świadczeń;
2)
działa wbrew zaleceniom Lekarza prowadzącego, o ile miało to wpływ na powstanie lub zwiększenie się rozmiaru szkody;
3) nie zwolnił z obowiązku zachowania tajemnicy Lekarza prowadzącego lub innej instytucji, w przypadku gdy jest to niezbędne do ustalenia odpowiedzialności Ubezpieczyciela, a Centrum Pomocy Assistance poinformuje o tym wymaganiu składającego wniosek o świadczenie;
2. Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenia będące następstwem:
1) umyślnego działania Ubezpieczonego lub osoby, z którą Ubezpieczony pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym;
2) Nieszczęśliwych wypadków lub zaburzeń stanu zdrowia, schorzeń, zachorowań, których objawy występowały przed początkiem Okresu ubezpieczenia, również w przypadku, kiedy mimo ich wystąpienia nie zasięgnięto porady lekarskiej.
3. Ubezpieczenie nie obejmuje przypadków, gdy zdarzenie pozostaje w związku z:
1) Chorobą przewlekłą; 2) zachowaniem chuligańskim Ubezpieczonego, udziałem w bójkach, popełnieniem bądź usiłowaniem popełnienia przestępstwa przez Ubezpieczonego;
3) udziałem Ubezpieczonego w konflikcie wojennym, w misjach pokojowych, akcjach bojowych lub wojennych;
4) udziałem w buntach, demonstracjach, powstaniach, publicznych aktach przemocy, strajkach lub na skutek ingerencji lub decyzji organów administracji publicznej;
5) udziałem Ubezpieczonego w Akcie terrorystycznym lub w przygotowaniach do niego; 3.
6) naruszeniem przepisów prawa, zarządzeń lub środków mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa, zastosowanych przez dany kraj lub kiedy Ubezpieczony złamał przepisy bezpieczeństwa lub nie używał w chwili zaistnienia zdarzenia odpowiednich środków ochronnych takich jak: kask przy jeździe konnej lub rowerowej, na nartach i na snowboardzie, kask i kamizelka ratunkowa przy sportach wodnych lub nie posiadał odpowiednich ważnych uprawnień do wykonywania danej aktywności, na przykład prawa jazdy, uprawnień do nurkowania rekreacyjnego, o ile miało to wpływ na powstanie lub zwiększenie się rozmiaru szkody;
7) niewykonaniem szczepień ochronnych rekomendowanych przez WHO przed Podróżą zagraniczną na terytorium danego kraju;
8) chorobami przenoszonymi drogą płciową, AIDS, HIV;
9) Chorobami psychicznymi;
10) następstwami znajdowania się przez Ubezpieczonego w stanie nietrzeźwości, po spożyciu alkoholu, narkotyków lub innych środków odurzających, jak również substancji psychotropowych lub leków o podobnym działaniu – jeżeli Ubezpieczony wiedział lub powinien był wiedzieć o takim działaniu leku, na podstawie adnotacji na opakowaniu lub ulotki zawierającej informację o wpływie leku na zdolności psychomotoryczne, o ile miało to wpływ na powstanie lub zwiększenie się szkody;
11) uprawianiem aktywności sportowej nieobjętej podstawową ochroną ubezpieczeniową (tabela sportów objętych ubezpieczeniem znajduje się w artykule 3 ust. 4 niniejszych SWU);
uprawianiem aktywności sportowej w miejscach do tego nie przeznaczonych;
12) 13) braniem udziału w polowaniach na zwierzęta;
14) braniem udziału w zawodach lub rajdach, jako kierowca, pilot lub pasażer pojazdów silnikowych, również podczas jazd próbnych i testowych;
15) postępowaniem, w związku z którym Ubezpieczony nie przestrzegał przepisów prawa obowiązujących na terenie danego państwa;
16) wykonywaniem Pracy fizycznej;
17) wykonywaniem zadań kaskaderskich;
18) wykonywaniem pełnionej funkcji: żołnierza, policjanta, członka innej służby mundurowej lub innej jednostki lub służby bezpieczeństwa;
19) wypadkami lotniczymi, z wyłączeniem przypadków, gdy Ubezpieczony był pasażerem licencjonowanych linii lotniczych.
4. Ponadto ubezpieczenie nie obejmuje przypadków, gdy zdarzenie:
1) miało miejsce na terenie państwa, w którym Ubezpieczony przebywa nielegalnie;
2) spowodowane zostało przez energię jądrową lub zagrożenia o charakterze jądrowym lub w związku z nimi;
3) było znane w chwili przystąpienia do umowy ubezpieczenia;
4) nastąpiło w wyniku samobójstwa, próby samobójczej lub na skutek umyślnego samookaleczenia ciała Ubezpieczonego, niezależnie od stanu poczytalności;
5) nastąpiło w trakcie Podróży rozpoczętej przez Ubezpieczonego po opublikowaniu przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej komunikatu w stopniu 3 – „Nie podróżuj" i 4 – „Opuść natychmiast" dotyczącego danego państwa lub regionu;
6) zostało spowodowane przez epidemię bądź skażenie chemiczne, lub biologiczne;
7) nastąpiło w trakcie i w związku z posługiwaniem się pirotechniką lub bronią palną.
Ubezpieczyciel nie zwraca kosztów:
1) poniesionych przez Ubezpieczonego lub inne osoby dotyczących nawiązania kontaktu z Ubezpieczycielem lub Centrum Pomocy Assistance;
2) rozmów telefonicznych, połączeń z Internetem i połączeń faksowych włącznie z kosztami roamingu przy oddzwanianiu za granicę.
Artykuł 10. Roszczenia regresowe
1. Z dniem wypłaty świadczenia (odszkodowania) na Ubezpieczyciela przechodzą roszczenia wobec osoby trzeciej odpowiedzialnej za szkodę do wysokości świadczenia (odszkodowania) wypłaconego przez Ubezpieczyciela. W przypadku gdy Ubezpieczyciel pokrył tylko część szkody, Ubezpieczonemu przysługuje pierwszeństwo zaspokojenia roszczeń przed roszczeniami Ubezpieczyciela w stosunku do pozostałej części.
2. Na Ubezpieczyciela nie przechodzą roszczenia Ubezpieczonego, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu przeciwko osobom, z którymi Ubezpieczony pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za które ponosi odpowiedzialność, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.
3. Ubezpieczony zobowiązany jest udzielać pomocy Ubezpieczycielowi przy dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych wobec osób odpowiedzialnych za szkodę, dostarczając niezbędnych informacji i dokumentów oraz umożliwić prowadzenie czynności niezbędnych do dochodzenia roszczeń regresowych.
Artykuł 11. Postępowanie reklamacyjne
1. Reklamacje składa się Ubezpieczycielowi drogą:
1) telefoniczną pod numerem 022 575 93 19;
2) e-mailową na adres: firstname.lastname@example.org;
3) pocztową na adres: Inter Partner Assistance Oddział w Polsce, ul. Prosta 68, 00-838 Warszawa.
2. Przesłane Reklamacje powinny zawierać następujące dane:
1) imię i nazwisko Klienta, nazwa firmy;
2) pełen adres korespondencyjny;
3) lub adres e-mail, na który należy skierować odpowiedź;
4) numer karty objętej ubezpieczeniem;
5) opis zgłaszanego problemu oraz przedmiot i okoliczności Reklamacji;
6) oczekiwane działania;
7) w przypadku gdy Klient oczekuje przesłania odpowiedzi drogą elektroniczną – żądanie Klienta w tym zakresie.
Jeżeli w procesie rozpatrywania Reklamacji konieczne będzie uzyskanie dodatkowych informacji związanych ze zgłoszeniem, Ubezpieczyciel poinformuje o tym Klienta, w celu dostarczenia przez Klienta wszelkich danych i informacji, o których dostarczenie wnosi Ubezpieczyciel w zakresie i w celu niezbędnym do rozpatrzenia Reklamacji. Ubezpieczyciel udzieli odpowiedzi bez zbędnej zwłoki jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania Reklamacji. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie odpowiedzi przed jego upływem.
4. W szczególnie skomplikowanych przypadkach uniemożliwiających rozpatrzenie Reklamacji i udzielenie odpowiedzi w terminie, o którym mowa w ust. 3, Ubezpieczyciel:
1) wyjaśnia przyczynę opóźnienia;
2) wskazuje okoliczności, które muszą zostać ustalone dla rozpatrzenia sprawy;
3) określa przewidywany termin rozpatrzenia Reklamacji i udzielenia odpowiedzi.
5. Odpowiedź Ubezpieczyciela zostanie przesłana na adres pocztowy wskazany w ust. 2 pkt 2) chyba, że Klient wnosił o przesłanie mu odpowiedzi pocztą elektroniczną. Wówczas odpowiedź zostanie przesłana drogą elektroniczną na adres e-mail wskazany w ust. 2 pkt 3).
6. Klient może wystąpić na drogę sądową. Powództwo o roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. Powództwo o roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania spadkobiercy ubezpieczonego lub spadkobiercy uprawnionego z umowy ubezpieczenia.
Strona 6 z 16
5.
7. Klient będący konsumentem ma także możliwość zwrócenia się o pomoc do właściwego miejscowo Powiatowego (Miejskiego) Rzecznika Konsumentów. Ubezpieczyciel podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego.
8. Klientowi przysługuje prawo złożenia wniosku do Rzecznika Finansowego o przeprowadzenie postępowania w sprawie pozasądowego rozwiązywania sporu konsumenckiego związanego z umową ubezpieczenia. Więcej informacji na ten temat dostępnych jest na stronie internetowej Rzecznika Finansowego pod adresem https://rf.gov.pl/.
Artykuł 12. Postanowienia końcowe
1. Wszystkie oświadczenia, zawiadomienia i wnioski związane z treścią umowy ubezpieczenia składane do Ubezpieczyciela, z wyłączeniem tych, które na podstawie niniejszych SWU przekazywane są do Centrum Pomocy Assistance, powinny zostać złożone w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Dokumentacja związana z ustaleniem odpowiedzialności Ubezpieczyciela kierowana do Centrum Pomocy Assistance może być doręczana za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres e-mail Ubezpieczyciela, ewentualnie faksem na numer faksu Ubezpieczyciela. Na żądanie Centrum Pomocy Assistance, w uzasadnionych przypadkach, Ubezpieczony zobowiązany jest do dostarczenia dokumentów uprzednio przekazanych za pomocą poczty elektronicznej bądź faksu, przez przesłanie ich listem poleconym za pokwitowaniem odbioru.
2. We wszelkich kontaktach i prowadzonej z Ubezpieczycielem korespondencji obowiązuje język polski. Dla dokumentacji medycznej dopuszcza się języki obce, jednak Ubezpieczyciel może wymagać przedłożenia dokumentacji przetłumaczonej przysięgle z języka obcego na język polski.
3. Dla umowy ubezpieczenia, do której mają zastosowanie niniejsze SWU właściwym jest prawo polskie.
4. Pomoc Ubezpieczonemu w związku ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym udzielana jest zgodnie z przepisami państwa, w którym jest ona świadczona lub w ramach przepisów międzynarodowych.
5. Administratorem danych osobowych, w tym danych objętych tajemnicą ubezpieczeniową jest Inter Partner Assistance S.A. Oddział w Polsce, z siedzibą w Warszawie, przy ul. Prostej 68. Szczegółowe informacje w zakresie przetwarzania danych osobowych są określone w dokumentach dostarczonych przed zawarciem/przystąpieniem do umowy ubezpieczenia oraz są dostępne na www.axaassiance.pl.
POSTANOWIENIA SZCZEGÓLNE
Część A) Ubezpieczenie kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu
Artykuł 13.
Przedmiot i zakres Ubezpieczenia kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu
1. Ubezpieczenie kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu dotyczy usług wynikających z umów/rezerwacji zwartych z podmiotami świadczącymi usługi przewozu osób i/lub noclegów i składa się z dwóch części zakresowych, dla których odpowiednio przedmiotem ubezpieczenia są:
1) koszty odwołania udziału w Podróży poniesione przez Ubezpieczonego przed jej rozpoczęciem, zgodnie z pisemnymi postanowieniami umowy przewozu lub noclegu;
2) koszty przedwczesnego powrotu z Podróży, rozumiane jako:
a) koszty niewykorzystanych usług, które przysługiwały Ubezpieczonemu na podstawie umowy o przewóz lub nocleg;
b) koszty transportu powrotnego, jeżeli był on pierwotnie przewidziany. Ubezpieczyciel pokrywa je do równowartości kosztu transportu jaki pierwotnie był zaplanowany.
2. W zakresie Ubezpieczenia rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu Zdarzeniami ubezpieczeniowymi są:
1) Nieszczęśliwy wypadek Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego, w wyniku którego Ubezpieczony lub Współubezpieczony nie może odbyć zaplanowanej Podróży ze względów medycznych;
2) Nagłe zachorowanie Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego, w wyniku którego Ubezpieczony lub Współubezpieczony nie może odbyć zaplanowanej Podróży ze względów medycznych;
3) zgon Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego;
4) zgon Osoby bliskiej Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego, o ile okres od zgonu do dnia wyjazdu jest krótszy niż 60 dni;
5) Nieszczęśliwy wypadek lub Nagłe zachorowanie, w wyniku którego Osoba bliska Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego została w trybie natychmiastowym poddana Hospitalizacji lub wymaga opieki osób trzecich, w związku z czym obecność Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania jest konieczna w okresie planowanego wyjazdu celu sprawowania opieki nad tą osobą. W powyższej sytuacji konieczność pozostania z Osobą bliską, która uległa Nieszczęśliwemu wypadkowi lub Nagłemu zachorowaniu, w celu udzielenia jej opieki i pomocy musi zostać potwierdzona pisemnym zaświadczeniem lekarskim;
6) przymusowa kwarantanna Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego;
7) Zdarzenie losowe w Miejscu zamieszkania Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego, w związku z którym obecność Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania jest wymagana przez władze lokalne (policję) do wykonania czynności prawnych i administracyjnych w okresie planowanego trwania Podróży.
Artykuł 14.
Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu
1. Ubezpieczyciel nie pokrywa kosztów innych niż uiszczona cena usług przewozowych i noclegowych.
2. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 zakres ochrony Ubezpieczenia kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu nie obejmuje, pozostających w związku przyczynowo-skutkowym, sytuacji:
1) braku pisemnego zawiadomienia podmiotu, z którym lub za pośrednictwem którego zawarto umowę o usługi przewozowe lub noclegowe przez Ubezpieczonego o rezygnacji z udziału Podróży;
2) zaostrzeń lub powikłań Chorób przewlekłych, a także zaostrzeń lub powikłań po Hospitalizacji poprzedzającej Podróż w okresie 12 miesięcy, bądź po zabiegu przeprowadzonym w ramach Chirurgii jednego dnia w okresie 30 dni przed Podróżą;
3) poddania się przez Ubezpieczonego leczeniu szpitalnemu lub zabiegom, do których wskazania istniały przed zawarciem umowy o usługi przewozu lub noclegu w ramach planowanej Podróży;
4) przeciwskazań lekarskich do odbycia Podróży zagranicznej, istniejących przed zawarciem umowy o usługi przewozu lub noclegu;
5) sytuacji przerwania ciąży, chyba że zostało one wykonane dla ratowania życia ciężarnej;
6) powikłań i komplikacji wynikających ze sztucznego zapłodnienia, bądź leczenia bezpłodności;
7) braku akceptacji terminu urlopu przez pracodawcę, bądź zmiany terminu urlopu przez Ubezpieczonego;
8) utraty zatrudnienia z powodu naruszenia obowiązków pracowniczych;
9) zmiany planów przez Ubezpieczonego wyłącznie w związku ze zmianą jego sytuacji finansowej,
10)braku ważnego dokumentu niezbędnego do odbycia Podróży (paszport, wiza).
3. Ubezpieczyciel nie pokrywa kosztów wynikających z korzystania z programów nagród za częste loty realizowanych przez linie lotnicze, programów kart punktów premiowych oraz programów punktów urlopowych (Timeshare lub Holiday Property Bond).
Artykuł 15. Sposób ustalania wysokości świadczeń w Ubezpieczeniu kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu
1. Ubezpieczyciel wypłaca świadczenie w związku z odwołaniem udziału w Podróży maksymalnie do wysokości niższej z kwot:
1) ceny usług przewozu i noclegów wskazanych w umowie o ich świadczenie lub
2)
sumy Ubezpieczenia wskazanej w Tabeli świadczeń i limitów dla Ubezpieczenia kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu.
2. Wypłata świadczenia odpowiada kosztom jakimi obciążony zostaje Ubezpieczony przez podmiot świadczący dane usługi.
3. Ubezpieczyciel wypłaca świadczenie w związku z koniecznością skrócenia Podróży z zastrzeżeniem maksymalnej wypłaty do wysokości sumy ubezpieczenia w wysokości odpowiadającej sumie:
1) wartości niewykorzystanych świadczeń (niewykorzystanych dni pobytu) rozumianej jako procent z ceny usług przewozu i noclegów oraz
2) wartości dodatkowego transportu powrotnego rozumianej jako wartość pierwotnie planowanego opłaconego transportu powrotnego z Podróży.
Artykuł 16. Obowiązki Ubezpieczonego
1. Ubezpieczony ma obowiązek złożenia pisemnej informacji o anulowaniu udziału w Podróży do podmiotu, z którym zawarto umowę o świadczenie usług przewozu i/lub noclegu w ciągu 24 godzin od zaistnienia danej przyczyny. Nie dotyczy to uzasadnionych i udokumentowanych sytuacji, w których Ubezpieczony z uwagi na stan zdrowia nie mógł dopełnić w/w obowiązku. Wówczas zobowiązany jest dopełnić niniejszego obowiązku powiadomienia, niezwłocznie po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej złożenie stosownej informacji w terminie. W przypadkach, gdy nie dotrzymano powyższych terminów, Ubezpieczyciel może zmniejszyć wypłacane świadczenie, do kwoty, którą Ubezpieczony zostałby obciążony przez podmiot świadczący dane usługi, dochowując terminów.
2. Ubezpieczony ma obowiązek zawiadomienia o konieczności wcześniejszego powrotu z Podróży Centrum Pomocy Assistance przed podjęciem działań we własnym zakresie w ciągu 24 godzin od zaistnienia danej przyczyny uzasadniającej przerwanie Podróży. W przypadkach, gdy nie dotrzymano powyższego obowiązku, Ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć wypłacane świadczenie, w stopniu w jakim miało to wpływ na jego wysokość.
3. Ubezpieczyciel zastrzega możliwość uznania roszczenia i wypłaty świadczenia od udokumentowania przez Ubezpieczonego lub osobę działającą w jego imieniu zdarzeń zgłoszonych jako podstawa rezygnacji z Podróży bądź wcześniejszego z niej powrotu.
4. W przypadku ubiegania się o zwrot kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu należy złożyć do Ubezpieczyciela wymagane dokumenty. Za niezbędne do rozpatrzenia roszczenia o zwrot kosztów rezygnacji z udziału w Podróży lub wcześniejszego z niej powrotu uznaje się:
1) umowę o poszczególne usługi przewozowe i/lub noclegowe, lub blankiet biletu lotniczego i potwierdzenie dokonania jego rezerwacji, w zależności której usługi dotyczy złożona rezygnacja;
2) potwierdzone przez organizatora/ dystrybutora usługi oświadczenie o jej anulowaniu;
3) dokument wydany przez organizatora/dystrybutora usługi potwierdzający wysokość obciążeń nałożonych na Ubezpieczonego z tytułu rezygnacji z danej usługi;
4) oryginały rachunków lub dowodów zapłaty za daną usługę;
5) oryginały rachunków i dowodów zapłaty uprzednio uzgodnionych kosztów za transport powrotny, w przypadku wcześniejszego powrotu z Podróży;
6) dokumenty poświadczające wystąpienie zdarzenia uzasadniającego rezygnację z Podróży lub jej skrócenie którymi są (w zależności od rodzaju zdarzenia):
a) raport medyczny dla Nagłych zachorowań, Nieszczęśliwych wypadków, wszelkich zdarzeń o charakterze zdrowotnym – dokumentacja medyczna opisująca rodzaj i charakter obrażeń lub objawów, zawierająca dokładną diagnozę oraz zaordynowane leczenie;
b) kopia karty zgonu lub aktu zgonu w przypadku śmierci;
c) zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność pozostania Ubezpieczonego lub Współubezpieczonego z Osobą bliską, która uległa Nieszczęśliwemu wypadkowi, Nagłemu zachorowaniu w celu udzielenia jej opieki i pomocy,
d) kopia raportu policji ze zdarzenia;
e) zaświadczenia stosownych władz, instytucji poświadczające wystąpienie Zdarzeń losowych.
Część B) Ubezpieczenie kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu Artykuł 17. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu
1. Przedmiotem ubezpieczenia są wydatki poniesione przez Ubezpieczonego na posiłki i przekąski, dodatkowe zakwaterowanie (tylko pokój) i przejazd Ubezpieczonego do miejsca docelowego Podróży za granicą, w związku ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym.
2. Zdarzeniem ubezpieczeniowym w przypadku ubezpieczenia kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu jest:
1) opóźnienie innego kursującego według rozkładu środka transportu publicznego lub
2) wypadek albo awaria pojazdu, którym przemieszcza się Ubezpieczony.
3. Z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu Ubezpieczyciel udziela Ubezpieczonemu świadczenia ubezpieczeniowego w wysokości faktycznie poniesionych kosztów, nie więcej jednak niż do maksymalnej wysokości sumy ubezpieczenia podanej w Tabeli świadczeń i limitów.
4. Świadczenia z tytułu: Części B), Części C) oraz Części D) wykluczają się wzajemnie. W przypadku zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego wyczerpującego przesłanki wszystkich w/w części, wówczas Ubezpieczony ma prawo do skorzystania ze świadczeń wyłącznie na podstawie jednej, wybranej przez siebie części.
Artykuł 18. Obowiązki Ubezpieczonego
1. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony lub osoba występująca w jego imieniu zobowiązany jest:
1) w stosunku do zdarzeń wskazanych w art. 17 ust. 2 pkt 1) uzyskać stosowne potwierdzenie zaistniałego opóźnienia od przewoźnika w celu późniejszego przedłożenia Ubezpieczycielowi. W/w dokument powinien poświadczać fakt zaistnienia opóźnienia oraz wskazywać termin planowanego dotarcia zgodny z pierwotnym rozkładem, a także informację, o ile czasu opóźnił się przyjazd oraz pisemne określenie zakresu odpowiedzialności przewoźnika wobec zaistniałego opóźnienia – wskazanie kosztów, które pokryje w związku z opóźnieniem;
2) w stosunku do zdarzeń wskazanych w art. 17 ust. 2 pkt 2) uzyskać raport policji (dot. wypadku) lub dokument poświadczający naprawę pojazdu wystawiony przez warsztat naprawczy zawierający diagnozę problemu (dot. awarii), w celu późniejszego przedłożenia Ubezpieczycielowi;
3) zachować wszelkie oryginały rachunków i dowodów zapłaty za zakupione posiłki, przekąski, zakwaterowanie czy transport realizowany w ramach zastępstwa za utracony środek transportu pierwotnie planowany w ramach Podróży;
4) niezwłocznie – najpóźniej w ciągu 7 dni od powrotu na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania – skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance i złożyć zawiadomienie o Zdarzeniu ubezpieczeniowym oraz doręczyć Ubezpieczycielowi pisemne zgłoszenie szkody zawierające:
a) dane Ubezpieczonego i karty;
b) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
c) dokumenty potwierdzające opóźnienie środka transport;
d) oświadczenie przewoźnika o zakresie jego odpowiedzialności;
e) dokumenty potwierdzające awarię lub wypadek środka transportu.
Artykuł 19. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie kosztów z tytułu spóźnienia na odjazd środka transportu nie zapewnia ochrony w odniesieniu do pozostających w związku przyczynowo-skutkowym:
1) czystych strat finansowych Ubezpieczonego poniesionych wskutek spóźnienia na środek transportu, a tym samym nie zrealizowanym w terminie wyjazdem;
2) opóźnień spowodowanych strajkami lub akcjami protestacyjnymi, bądź innym ograniczeniem transportowym ogłoszonym przed dniem rozpoczęcia Podróży, o których Ubezpieczony wiedział lub mógł się dowiedzieć przed udaniem się w Podróż z uwagi na podanie ich do publicznej wiadomości;
3) opóźnień powstałych wskutek decyzji Urzędu Lotnictwa Cywilnego lub innych
podobnych organów;
4) opóźnień spowodowanych przez Klęski żywiołowe;
5) wydatków na napoje alkoholowe lub wyroby tytoniowe;
6) opóźnień lub anulacji lotów charterowych;
7) spóźnień na odlot, o ile zarezerwowany czas między lotami przesiadkowymi na międzynarodowym lotnisku był krótszy niż czas minimalny wynoszący 2 godziny lub więcej w przypadku dłuższego odstępu między lotami przesiadkowymi wymaganego przez systemy rezerwacji;
2. Zdarzeniem ubezpieczeniowym w przypadku ubezpieczenia opóźnienia odjazdu środka transportu jest 4-godzinne opóźnienie w stosunku do planowanej godziny odjazdu/odlotu, wywołane przez:
1) strajk lub pracowniczą akcję protestacyjną, które nie zostały podane do publicznej wiadomości przed dniem zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
2) niekorzystne warunki atmosferyczne uniemożliwiające planowy odjazd/odlot, nie stanowiące Klęski żywiołowej w rozumieniu niniejszych SWU;
3) mechaniczną awarię lub wadę techniczną środka transportu.
2. Zdarzenie ubezpieczeniowe jest rozpatrywane tylko w odniesieniu do środków transportu, w których Ubezpieczony ma zarezerwowane miejsce w ramach Podróży.
3. Z tytułu opóźnienia odjazdu środka transportu Ubezpieczyciel udziela Ubezpieczonemu świadczenia ubezpieczeniowego w wysokości faktycznie poniesionych kosztów, nie więcej jednak niż do maksymalnej wysokości sumy ubezpieczenia podanej w Tabeli świadczeń i limitów.
4. Świadczenia z tytułu: Części B), Części C) oraz Części D) wykluczają się wzajemnie. W przypadku zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego wyczerpującego przesłanki wszystkich w/w części, wówczas Ubezpieczony ma prawo do skorzystania ze świadczeń wyłącznie na podstawie jednej, wybranej przez siebie części.
Artykuł 21. Obowiązki Ubezpieczonego
1. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony lub osoba występująca w jego imieniu zobowiązany jest:
1) uzyskać stosowne zawiadomienie od przewoźnika oraz zachować jego kopię lub potwierdzenie w celu późniejszego przedłożenia Ubezpieczycielowi. W/w dokument powinien poświadczać fakt zaistnienia opóźnienia oraz wskazywać numer lotu, termin planowanego odlotu zgodny z pierwotnym rozkładem, a także informację o ile godzin opóźniono/odwołano lot;
2) uzyskać – o ile jest to możliwe – od przewoźnika pisemne określenie zakresu jego odpowiedzialności wobec zaistniałego opóźnienia – wskazanie kosztów, które pokryje w związku z opóźnieniem odjazdu/odlotu;
3) zachować wszelkie oryginały rachunków i dowodów zapłaty za zakupione posiłki, przekąski, zakwaterowanie;
4) niezwłocznie – najpóźniej w ciągu 7 dni od powrotu na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania – skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance i złożyć zawiadomienie o Zdarzeniu ubezpieczeniowym oraz doręczyć Ubezpieczycielowi pisemne zgłoszenie szkody zawierające:
a) dane Ubezpieczonego i karty;
b) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
c) oryginały rachunków i oryginały dowodów ich zapłaty za zakupione posiłki, przekąski, zakwaterowanie;
d) dokumenty potwierdzające opóźnienie;
e) oświadczenie przewoźnika o zakresie jego odpowiedzialności.
Artykuł 22. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia kosztów z tytułu opóźnienia odjazdu środka transportu
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie kosztów z tytułu opóźnienia odjazdu środka transportu nie zapewnia ochrony w odniesieniu do pozostających w związku przyczynowo-skutkowym:
1) sytuacji, kiedy Ubezpieczony nie odbył prawidłowo i w terminie odprawy (checkin) z przyczyn leżących po stronie Ubezpieczonego;
2) czystych strat finansowych Ubezpieczonego poniesionych wskutek opóźnienia,
a tym samym nie zrealizowanym w terminie wyjazdem;
3) opóźnień spowodowanych strajkami lub akcjami protestacyjnymi, bądź innym ograniczeniem transportowym ogłoszonym przed dniem rozpoczęcia Podróży, o których Ubezpieczony wiedział lub mógł się dowiedzieć przed udaniem się w Podróż z uwagi na podanie ich do publicznej wiadomości;
4) opóźnień powstałych wskutek decyzji Urzędu Lotnictwa Cywilnego lub innych podobnych organów;
5) opóźnień spowodowanych przez Klęski żywiołowe;
6) wydatków na napoje alkoholowe lub wyroby tytoniowe;
7) opóźnień lub anulacji lotów charterowych.
Część D) Ubezpieczenie kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu
Artykuł 23. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu
1. Przedmiotem Ubezpieczenia kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu są wydatki poniesione przez Ubezpieczonego na posiłki i przekąski w związku ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym.
2. Zdarzeniem ubezpieczeniowym jest odmowa wejścia na pokład samolotu, jeżeli Ubezpieczony został odprawiony lub dokonał próby odprawy w celu odbycia potwierdzonego lotu zgodnego z rozkładem i rezerwacją, i nie został wpuszczony na pokład z powodu nadmiernej liczby rezerwacji, na skutek czego oczekuje na transport zastępczy co najmniej 4 godziny, licząc od pierwotnie planowanej godziny odlotu.
3. Z tytułu Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczyciel udziela Ubezpieczonemu świadczenia w wysokości faktycznie poniesionych kosztów, nie więcej jednak niż do maksymalnej wysokości sumy ubezpieczenia podanej w Tabeli świadczeń i limitów.
8) awarii pojazdu należącego do Ubezpieczonego, który nie był objęty
prawidłowym serwisem zgodnie z instrukcją producenta;
9) wypadków komunikacyjnych z udziałem pojazdu należącego Ubezpieczonego, do których doszło z wyłącznej winy Ubezpieczonego.
Część C) Ubezpieczenie kosztów z tytułu opóźnienia odjazdu środka transportu
do 4. Świadczenia z tytułu: Części B), Części C) oraz Części D) wykluczają się wzajemnie. W przypadku zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego wyczerpującego przesłanki wszystkich w/w części, wówczas Ubezpieczony ma prawo do skorzystania ze świadczeń wyłącznie na podstawie jednej, wybranej przez siebie części.
Artykuł 24. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu
Artykuł 20. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia opóźnienia odjazdu środka transportu
1.
Przedmiotem Ubezpieczenia opóźnienia odjazdu środka transportu są wydatki poniesione przez Ubezpieczonego na posiłki i przekąski, oraz dodatkowe
zakwaterowanie (tylko pokój) w związku ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym.
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie kosztów z tytułu odmowy wejścia na pokład samolotu nie zapewnia ochrony wobec pozostających w związku przyczynowo-skutkowym:
1) sytuacji, kiedy Ubezpieczony nie odbył prawidłowo i w terminie odprawy (checkin) z przyczyn leżących po stronie Ubezpieczonego;
2) czystych strat finansowych Ubezpieczonego poniesionych wskutek opóźnienia, a tym samym nie zrealizowanym w terminie wyjazdem;
3) wydatków na napoje alkoholowe lub wyroby tytoniowe;
4)
kosztów poniesionych przed upływem 4 godzin oczekiwania na transport zastępczy oraz po faktycznym rozpoczęciu Podróży transportem zastępczym;
5) kosztów i opłat, które zostaną pokryte przez linie lotnicze.
Artykuł 25. Obowiązki Ubezpieczonego
1. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony zobowiązany jest:
1) uzyskać stosowne zawiadomienie od przewoźnika oraz zachować jego kopię lub potwierdzenie w celu późniejszego przedłożenia Ubezpieczycielowi. W/w dokument powinien poświadczać fakt zaistnienia nadmiernej rezerwacji i niewpuszczenia Ubezpieczonego na pokład samolotu zgodnie z pierwotnie zarezerwowanym lotem oraz wskazywać numer lotu, termin planowanego odlotu zgodny z pierwotnym rozkładem, a także informację ile godzin oczekiwano na transport/lot zastępczy;
2) uzyskać – o ile jest to możliwe – od przewoźnika pisemne określenie zakresu jego odpowiedzialności wobec zaistniałego zdarzenia – wskazanie kosztów, które pokryje w związku z sytuacją;
3) zachować wszelkie oryginały rachunków i dowodów zapłaty za zakupione posiłki i przekąski;
4) niezwłocznie – najpóźniej w ciągu 7 dni od powrotu na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania – skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance i złożyć zawiadomienie o Zdarzeniu ubezpieczeniowym oraz doręczyć Ubezpieczycielowi pisemne zgłoszenie szkody zawierające:
a) dane Ubezpieczonego i karty;
b) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
c) oryginały rachunków i oryginały dowodów ich zapłaty za zakupione posiłki, przekąski;
d) dokumenty potwierdzające opóźnienie;
e) oświadczenie przewoźnika o zakresie jego odpowiedzialności.
Część E) Ubezpieczenie opóźnienia dostarczenia bagażu podróżnego
Artykuł 26. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia opóźnienia dostarczenia bagażu podróżnego
1. Przedmiotem Ubezpieczenia opóźnienia bagażu podróżnego są wydatki poniesione przez Ubezpieczonego i jego Współubezpieczonych razem na niezbędne przybory toaletowe i odzież w związku ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym.
2. Zdarzeniem ubezpieczeniowym w przypadku Ubezpieczenia opóźnienia bagażu podróżnego jest opóźnienie dostarczenia ubezpieczonego bagażu przez przewoźnika o co najmniej 4 godziny licząc od chwili wylądowania Ubezpieczonego na lotnisku docelowym, które znajduje się poza terytorium Polski lub poza Krajem stałego zamieszkania.
3. W przypadku przedłużającego się, co najmniej 48-godzinnego opóźnienia dostarczenia bagażu, Ubezpieczyciel udziela Ubezpieczonemu dodatkowego świadczenia ubezpieczeniowego w maksymalnej wysokości Sumy ubezpieczenia podanej w Tabeli świadczeń i limitów.
4. Ubezpieczenie opóźnienia bagażu podróżnego obejmuje wyłącznie zdarzenia zaistniałe podczas podróży za granicę, a nie obejmuje zdarzeń przy powrocie na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania.
5. Z tytułu Ubezpieczenia opóźnienia bagażu podróżnego Ubezpieczyciel udziela Ubezpieczonemu świadczenia ubezpieczeniowego faktycznie poniesionych kosztów, w maksymalnej wysokości sumy ubezpieczenia podanej w Tabeli świadczeń i limitów podanej dla wszystkich Ubezpieczonych i Współubezpieczonych podróżujących razem.
Artykuł 27. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia opóźnienia dostarczenia bagażu podróżnego
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie opóźnienia dostarczenia bagażu podróżnego nie zapewnia ochrony wobec pozostających w związku przyczynowo-skutkowym z:
1) sytuacjami, gdy bagaż został powierzony liniom lotniczym bez pokwitowania;
2) sytuacjami, kiedy odprawa bagażu na lotnisku nie została prawidłowo przeprowadzona z uwagi na niezastosowanie się przez Ubezpieczonego do wytycznych przewoźnika lub służb lotniskowych;
3) czystych strat finansowych Ubezpieczonego poniesionych wskutek opóźnienia bagażu;
4) opóźnień spowodowanych strajkami lub innym ograniczeniem transportowym przebiegającym lub ogłoszonym w czasie odprawy lub planowanego odlotu;
5) opóźnień na skutek konfiskaty przez służby celne lub inne władze państwowe;
6) opóźnień spowodowanych przez Klęski żywiołowe;
7) bagażu nadanego jako ładunek na podstawie konosamentu.
Artykuł 28. Obowiązki Ubezpieczonego
1. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony lub osoba występująca w jego imieniu zobowiązany jest:
1) złożyć stosowne zawiadomienie do przewoźnika oraz zachować jego kopię lub potwierdzenie w celu późniejszego przedłożenia Ubezpieczycielowi. W/w dokument powinien poświadczać fakt zaistnienia opóźnienia dostarczenia bagażu oraz wskazywać moment faktycznego dostarczenia bagażu (informację, o ile godzin opóźniło się dostarczenie bagażu);
2) zachować wszelkie oryginały rachunków i dowodów zapłaty za zakupione artykuły pierwszej potrzeby (odzież, przybory toaletowe);
3) niezwłocznie – najpóźniej w ciągu 7 dni od powrotu na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania – skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance i złożyć zawiadomienie o Zdarzeniu ubezpieczeniowym oraz doręczyć Ubezpieczycielowi pisemne zgłoszenie szkody zawierające:
a) dane Ubezpieczonego i karty;
b) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
c) oryginały rachunków i oryginały dowodów ich zapłaty za zakupione przedmioty pierwszej potrzeby;
d) dokumenty potwierdzające opóźnienie bagażu.
Część F) Ubezpieczenie kosztów leczenia
Artykuł 29. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia kosztów leczenia
1. Przedmiotem ubezpieczenia są niezbędne z medycznego punktu widzenia i udokumentowane koszty leczenia Ubezpieczonego, który podczas Podróży zagranicznej musiał poddać się leczeniu.
2. Za Zdarzenie ubezpieczeniowe w przypadku Ubezpieczenia kosztów leczenia uważa się Nagłe zachorowanie lub Nieszczęśliwy wypadek Ubezpieczonego, do którego doszło w trakcie Podróży zagranicznej i które wymaga niezbędnego i niezwłocznego podjęcia leczenia za granicą.
3. Ubezpieczyciel pokrywa związane ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym niezbędne, nieuniknione i celowe koszty leczenia lub zabiegi powstałe poza terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania, łącznie z przeprowadzeniem bezpośrednio z nim związanych procedur diagnostycznych, które są zalecone przez Lekarza i mają na celu ustabilizowanie stanu zdrowia Ubezpieczonego do tego stopnia, aby był on w stanie kontynuować Podróż lub wrócić do kraju Miejsca zamieszkania i ewentualnie wówczas kontynuować leczenie.
4. O ile nie zostało wskazane inaczej, za wymienione w ust. 3 niniejszego artykułu koszty uważa się:
1) badania niezbędne do postawienia diagnozy oraz podjęcia procedury leczenia;
2) udzielenie niezbędnej pomocy lekarskiej, w tym konsultacje i honoraria lekarskie;
3) Hospitalizację w pokoju wieloosobowym o standardowym wyposażeniu oraz przy zapewnieniu standardowej opieki medycznej przez niezbędny czas oraz związane z tym pobytem koszty leczenia łącznie z operacją, znieczuleniem, lekami, materiałami i kosztami wyżywienia szpitalnego;
4) leki, środki opatrunkowe, środki pomocnicze i ortopedyczne (z wyłączeniem protez) przepisane przez Lekarza w związku ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym wyłącznie w zakresie wynikającym z obrażeń spowodowanych danym Zdarzeniem ubezpieczeniowym;
5) usługi stomatologiczne przy ostrych stanach bólowych zębów, leczonych za pomocą ekstrakcji lub z zastosowaniem podstawowego wypełnienia (łącznie z RTG) i zabiegi bezpośrednio mające na celu zmniejszenie bólu związanego ze śluzówką jamy ustnej;
6) transport Ubezpieczonego z miejsca Nieszczęśliwego wypadku lub Nagłego zachorowania do najbliższej odpowiedniej placówki medycznej (także wezwanie Lekarza do Ubezpieczonego), jeżeli Ubezpieczony nie jest w stanie korzystać ze środków transportu publicznego, w tym interwencję górskiego pogotowia ratowniczego lub transport helikopterem z miejsca Nieszczęśliwego wypadku lub Nagłego zachorowania do najbliższej, odpowiedniej placówki medycznej, jeżeli w okolicznościach danego Zdarzenia ubezpieczeniowego wymaga tego stan zdrowia Ubezpieczonego;
7) transport od Lekarza do placówki medycznej lub z placówki medycznej do innej specjalistycznej placówki medycznej, jeżeli w okolicznościach danego Zdarzenia ubezpieczeniowego wymaga tego stan zdrowia Ubezpieczonego;
8) zasadny z przyczyn medycznych transport z placówki medycznej do miejsca pobytu za granicą, jeżeli w okolicznościach danego Zdarzenia ubezpieczeniowego nie można w tym celu zastosować publicznego środka transportu.
5. Do zakresu świadczeń przysługujących z tytułu Ubezpieczenia kosztów leczenia, poza świadczeniami wskazanymi w ustępach poprzedzających wchodzą również koszty:
1) transportu (repatriacji) Ubezpieczonego z powrotem na teren Polski lub do Kraju stałego zamieszkania, jeżeli z przyczyn zdrowotnych nie można było wykorzystać pierwotnie zaplanowanego środka transportu. Transport odbywa się dostosowanym do stanu zdrowia Ubezpieczonego środkiem transportu.
2) przedłużenia Podróży zagranicznej Ubezpieczonego, jeżeli pierwotnie planowany okres jego podróży minął, na skutek leczenia w związku z Nagłym zachorowaniem lub Nieszczęśliwym wypadkiem, a Ubezpieczony nie mógł odbyć podróży powrotnej w zaplanowanym terminie i zaplanowanym środkiem transportu i jednocześnie nie wymaga on Hospitalizacji.
Ubezpieczyciel pokrywa koszty zakwaterowania w obiekcie o standardzie nie wyższym niż pierwotnie zarezerwowany przez Ubezpieczonego przez okres
niezbędny do organizacji transportu (repatriacji) zgodnego z postanowieniami ust. 5 pkt 1) niniejszego artykułu, nie dłużej jednak niż przez 10 kolejnych dni.
3) transportu zwłok lub szczątków Ubezpieczonego do miejsca pochówku na teren Polski lub do Kraju stałego zamieszkania, jeżeli Ubezpieczony zmarł podczas Podróży zagranicznej na skutek Nagłego zachorowania bądź Nieszczęśliwego wypadku.
W ramach świadczenia Ubezpieczyciel pokrywa koszty transportu zwłok lub szczątków ludzkich oraz zakupu trumny przewozowej.
4) transportu i pobytu Osoby bliskiej wezwanej do towarzyszenia Ubezpieczonemu, jeżeli Ubezpieczony podczas Podróży zagranicznej musi być hospitalizowany na skutek Nagłego zachorowania bądź Nieszczęśliwego wypadku przez okres co najmniej 10 dni.
Ubezpieczyciel pokrywa koszty transportu jednej Osoby bliskiej samolotem w klasie ekonomicznej.
5) transportu osoby w zastępstwo: transport współpracownika Ubezpieczonego na zastępstwo w przypadku, gdy Ubezpieczony na skutek Nagłego zachorowania, bądź Nieszczęśliwego wypadku w opinii lekarza prowadzącego nie jest zdolny do kontynuacji Podróży służbowej.
Centrum Pomocy Assistance, w porozumieniu z Ubezpieczonym podejmuje decyzję w zakresie organizacji dla jednego wskazanego współpracownika
Ubezpieczonego transportu samolotem klasą ekonomiczną do miejsca pobytu
Ubezpieczonego.
6) powrotu dzieci do domu.
Artykuł 30. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia kosztów leczenia.
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie kosztów leczenia nie obejmuje pozostających w związku przyczynowo-skutkowym:
1)
zdarzeń nie będących następstwem Nagłego zachorowania lub Nieszczęśliwego wypadku;
2) zdarzeń związanych z udaniem się przez Ubezpieczonego w Podróż zagraniczną, pomimo istnienia przeciwwskazań lekarskich co do jej odbycia;
3) zdarzeń związanych z poddaniem się przez Ubezpieczonego leczeniu szpitalnemu lub zabiegom, do których wskazania istniały przed rozpoczęciem Podróży zagranicznej, bądź związanych z wyjazdem w celu uzyskania porady lekarskiej w istniejącym już zaburzeniu stanu zdrowia Ubezpieczonego;
4) zdarzeń związanych z alkoholizmem lub chorobami wynikającymi z alkoholizmu;
5) pobytu i leczenia w ośrodkach opieki społecznej, ośrodkach dla psychicznie chorych, hospicjach onkologicznych, ośrodkach leczenia uzależnień od narkotyków, alkoholu, ośrodkach sanatoryjnych, rehabilitacyjnych i wypoczynkowych;
6) sytuacji udzielenia pomocy medycznej wyłącznie ze wskazań estetycznych, operacji plastycznych, zabiegów kosmetycznych, a także wszelkiej pomocy niezbędnej wskutek poddania się w/w zabiegom;
7) sytuacji, w których opieka medyczna jest wskazana i odpowiednia, jednak nie musi być udzielona natychmiastowo i można jej udzielić po powrocie na teren Polski lub Kraju stałego pobytu;
8) sytuacji udzielenia pomocy medycznej związanej z badaniami kontrolnymi lub szczepieniami profilaktycznymi;
9) zdarzeń powstałych w skutek Chorób przewlekłych, zaostrzeń lub powikłań Chorób przewlekłych, a także zaostrzeń lub powikłań po Hospitalizacji poprzedzającej zawarcie umowy ubezpieczenia w okresie 12 miesięcy, bądź po zabiegu przeprowadzonym w ramach Chirurgii jednego dnia w okresie 30 dni przed zawarciem umowy ubezpieczenia;
10) skutków Klęsk żywiołowych;
11) badań (łącznie z laboratoryjnymi i ultrasonograficznymi) w celu stwierdzenia ciąży, przerwania ciąży, jakichkolwiek powikłań ciąży zagrożonej, jakichkolwiek powikłań po 26 tygodniu ciąży oraz porodu;
12) sytuacji leczenia bezpłodności lub sztucznego zapłodnienia, oraz kuracji hormonalnych z nimi związanych;
13) kosztów leków wydanych bez pisemnego zalecenia Lekarza;
14) sytuacji leczenia metodami nieuznanymi przez powszechną wiedzę medyczną, leczenia metodami niekonwencjonalnymi;
15) zakupu bądź naprawy okularów korekcyjnych, protez (również dentystycznych), sprzętu rehabilitacyjnego, aparatów słuchowych,
16) kosztów morskich akcji ratowniczych;
17) wszelkich kosztów poniesionych przez Ubezpieczonego bez zgody Centrum Pomocy Assistance, z wyłączeniem sytuacji w których Ubezpieczony obiektywnie nie miał możliwości skontaktowania się z Centrum Pomocy Assistance z uwagi na stan zdrowia;
Kontakt Ubezpieczonego z Centrum Pomocy Assistance nie jest wymagany, jeżeli
Ubezpieczony samodzielnie wybiera Lekarza i pokrywa koszty tej wizyty nie przekraczające 500 €, w przypadku:
a) pojedynczej wizyty stomatologicznej związanej z ostrym stanem bólowym lub zapalnym jednego zęba;
b) pojedynczej wizyty ambulatoryjnej.
Artykuł 31. Obowiązki Ubezpieczonego i osoby zgłaszającej roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe
1. Obowiązki Ubezpieczonego wynikające z postanowień niniejszego artykułu dotyczą także osoby zgłaszającej roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe.
2. Ubezpieczony zobowiązany jest, w miarę możliwości, zapobiec zwiększeniu szkody i ograniczyć jej konsekwencje.
3. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego w ramach Ubezpieczenia kosztów leczenia Ubezpieczony zobowiązany jest:
1) pokryć koszty pojedynczej wizyty ambulatoryjnej/stomatologicznej i ubiegać się o ich zwrot na zasadach określonych w niniejszym artykule;
2) niezwłocznie, przed podjęciem jakichkolwiek działań we własnym zakresie (za wyjątkiem przypadków określonych w art. 31 ust. 1. pkt 17) skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance. Obowiązek ten nie dotyczy sytuacji, w których Ubezpieczony obiektywnie nie miał możliwości skontaktowania się z Centrum Pomocy Assistance z uwagi na jego stan zdrowia;
3) określić jakiej pomocy potrzebuje i w jakich okolicznościach i pod jakim adresem Ubezpieczony się znajduje;
4) podać wszelkie dostępne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do uzyskania świadczeń: numer pesel/ datę urodzenia, imię i nazwisko Ubezpieczonego oraz numer karty;
5) dokładnie wyjaśnić okoliczności wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego oraz datę i miejsce jego wystąpienia;
6)
podać numer telefonu kontaktowego, pod którym Centrum Pomocy Assistance może skontaktować się z Ubezpieczonym lub osobą występującą w jego imieniu.
4. Ponadto, w przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony zobowiązany jest:
1) stosować się do wskazówek Centrum Pomocy Assistance i skutecznie z nim współdziałać, w zakresie w jakim jest to uzasadnione w celu ustalenia odpowiedzialności Ubezpieczyciela lub rodzaju i zakresu świadczeń ubezpieczeniowych, wypełniając obowiązki wynikające z SWU po zaistnieniu Zdarzenia ubezpieczeniowego;
2) upoważnić Centrum Pomocy Assistance w formie pisemnej pod rygorem nieważności, do zasięgania informacji i opinii Lekarzy prowadzących leczenie oraz innych osób lub urzędów w sprawach związanych ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym w przedmiocie dotyczącym postępowania o ustalenie świadczenia, w zakresie wymaganym przez przepisy prawa;
5. Jeżeli Ubezpieczony z przyczyn od siebie niezależnych, będących następstwem wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego nie mógł zwrócić się do Centrum Pomocy Assistance z prośbą o pomoc przed realizacją usług i uzyskać uprzedniej akceptacji kosztów tych usług, zobowiązany jest zrobić to bezzwłocznie po ustaniu tych przyczyn, nie później jednak niż w ciągu 7 dni od daty ich ustania.
6. Jeżeli Ubezpieczony poniósł wydatki w związku ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym zobowiązany jest zgłosić wniosek o refundację kosztów pisemnie najpóźniej w ciągu 7 dni od daty zakończenia Podróży Zagranicznej. Ubezpieczyciel refunduje koszty poniesione przez Ubezpieczonego z zastrzeżeniem zasad określonych w niniejszym artykule.
7. Zgłoszenie roszczenia o zwrot poniesionych kosztów w ramach uzasadnionego świadczenia leżącego w zakresie ubezpieczenia, powinno zawierać:
1) dane Ubezpieczonego oraz karty;
2) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
3) raport medyczny – orzeczenie lekarskie opisujące rodzaj i charakter obrażeń lub objawów, zawierające dokładną diagnozę oraz zaordynowane leczenie;
4) raport policji lub protokół sporządzony przez inną instytucję, w przypadku zdarzeń, których dotyczyła interwencja danych organów;
5) oryginały rachunków i oryginały dowodów ich zapłaty;
6) dokumenty wskazujące przyczyny i zakres udzielonej pomocy medycznej lub dotyczące innych kosztów objętych zakresem ubezpieczenia, świadectwa szpitalne, które umożliwią Ubezpieczycielowi określenie łącznych kosztów leczenia poniesionych przez Ubezpieczonego.
Część G) Ubezpieczenie na wypadek Hospitalizacji
Artykuł 32. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia na wypadek Hospitalizacji
1. Przedmiotem ubezpieczenia jest świadczenie przysługujące Ubezpieczonemu, który na skutek Nagłego Zachorowania lub Nieszczęśliwego wypadku uległ Hospitalizacji poza granicami Polski i Kraju stałego zamieszkania.
2. Zdarzeniem ubezpieczeniowym jest Nagłe zachorowanie lub Nieszczęśliwy wypadek Ubezpieczonego, do którego doszło w trakcie Podróży zagranicznej i które wymaga niezbędnego i niezwłocznego poddania się przez niego Hospitalizacji za granicą.
3. Z tytułu Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczyciel udziela Ubezpieczonemu świadczenia w wysokości określonej w Tabeli świadczeń i limitów, za nie więcej niż maksymalny okres wskazany w Tabeli świadczeń i limitów.
Artykuł 33. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia na wypadek Hospitalizacji.
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie na wypadek Hospitalizacji nie obejmuje wszystkich sytuacji wskazanych w art 30. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia kosztów leczenia.
Artykuł 34. Obowiązki Ubezpieczonego i osoby zgłaszającej roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe.
1.
Obowiązki Ubezpieczonego wskazane w art. 31 mają również zastosowanie w ramach niniejszego Ubezpieczenia na wypadek Hospitalizacji.
Część H) Ubezpieczenie następstw Nieszczęśliwych wypadków
Artykuł 35. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków
1. Przedmiotem Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków jest życie i zdrowie Ubezpieczonego.
2. Zdarzeniem ubezpieczonym w przypadku Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków jest Nieszczęśliwy wypadek Ubezpieczonego, do którego doszło podczas Podróży.
3. Ubezpieczyciel zapewnia wypłatę świadczeń związanych ze Zdarzeniem ubezpieczonym w postaci:
1) świadczenia na wypadek śmierci Ubezpieczonego, pod warunkiem iż nastąpi ona w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy od daty zajścia Nieszczęśliwego wypadku, w wysokości 100% sumy ubezpieczenia dla Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków właściwej dla danego Ubezpieczonego, wskazanej w Tabeli świadczeń i limitów;
2) świadczenia na wypadek Trwałego uszczerbku na zdrowiu bądź Trwałej niezdolności do pracy w wysokości określonej stosownym procentem wyliczonym od sumy ubezpieczenia dla Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków wskazanej w Tabeli świadczeń i limitów, w oparciu o Tabelę NNW, o której mowa w art. 36 ust. 13.
Artykuł 36. Sposób ustalania świadczeń w Ubezpieczeniu następstw Nieszczęśliwych wypadków
1. Dla ustalenia zasadności świadczenia z tytułu Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków konieczne jest ustalenie związku przyczynowoskutkowego pomiędzy Nieszczęśliwym wypadkiem, a Trwałym uszczerbkiem na zdrowiu, Trwałą niezdolnością do pracy lub śmiercią Ubezpieczonego. Nie uznaje się związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy Nieszczęśliwym wypadkiem, a śmiercią Ubezpieczonego po upływie 12 miesięcy między danym wypadkiem, a zgonem.
2. Za Trwały uszczerbek na zdrowiu w rozumieniu niniejszych SWU uważa się wyłącznie te rodzaje uszczerbków, które zostały wymienione w Tabeli NNW, o których mowa w ust. 14 niniejszego artykułu. Przy ustalaniu stopnia Trwałego uszczerbku na zdrowiu pod uwagę nie bierze się charakteru wykonywanej przez Ubezpieczonego pracy.
3. Po zakończeniu leczenia powypadkowego, rekonwalescencji i procedur rehabilitacyjnych ustalany jest stopień Trwałego uszczerbku na zdrowiu lub orzekana jest Trwała niezdolność do pracy, jednak najpóźniej w ciągu 24 miesięcy od zajścia Nieszczęśliwego wypadku.
4. Stwierdzenia zaistnienia Trwałego uszczerbku na zdrowiu lub Trwałej niezdolności do pracy dokonuje uprawniony Lekarz orzecznik. Zaistnienie Trwałego uszczerbku na zdrowiu może również stwierdzić Lekarz wskazany przez Ubezpieczyciela.
Strona 10 z 16
5. Ubezpieczycielowi przysługuje prawo weryfikacji orzeczenia stwierdzającego wystąpienie Trwałego uszczerbku na zdrowiu lub Trwałej niezdolności do pracy w zakresie zgodności z powszechnie przyjętymi procedurami orzekania.
6. Orzeczony stopień Trwałego uszczerbku na zdrowiu lub stopień Trwałej niezdolności do pracy wyrażony jest procentowo zgodnie z Tabelą NNW i stanowi podstawę do wyliczenia wysokości świadczenia. Świadczenie wypłacane jest w wysokości odpowiadającej procentowi sumy ubezpieczenia, w jakim Ubezpieczony faktycznie doznał uszczerbku, maksymalnie jednak do pełnej sumy ubezpieczenia.
7. W przypadku, gdy Ubezpieczony doznał więcej niż jednego Trwałego uszczerbku na zdrowiu bądź oprócz Trwałego uszczerbku na zdrowiu orzeczono również Trwałą niezdolność do pracy, stopień łączny doznanych uszczerbków jest równy sumie wszystkich procentów ustalonych na poszczególne rodzaje doznanych uszczerbków, jednak maksymalnie do łącznej wartości 100%.
8. W przypadkach, gdy Ubezpieczony nie podjął dalszego zalecanego leczenia powypadkowego lub procedur rehabilitacyjnych zalecanych przez Lekarza, wówczas stopień Trwałego uszczerbku na zdrowiu ustala się na poziomie, który zgodnie z powszechną wiedzą medyczną zostałby osiągnięty po przeprowadzeniu w/w procedur leczniczych i rehabilitacyjnych.
9. W przypadkach, w których Trwały uszczerbek na zdrowiu polega na utracie lub uszkodzeniu organu, narządu bądź układu, którego funkcjonowanie było upośledzone już przed Nieszczęśliwym wypadkiem, wówczas stopień Trwałego uszczerbku na zdrowiu stanowi różnicę między procentem uszczerbku po Nieszczęśliwym wypadku, a procentem uszczerbku (upośledzenia) przed jego zajściem.
10. W przypadkach, gdy Ubezpieczony zmarł przed upływem 12 miesięcy od daty Nieszczęśliwego wypadku i wykazano związek przyczynowo-skutkowy między śmiercią, a tym wypadkiem, wówczas Ubezpieczyciel wypłaca świadczenie w wysokości pełnej sumy ubezpieczenia.
11. Jeśli sytuacja opisana w ustępie poprzedzającym wystąpiła w przypadku, gdy Ubezpieczyciel wypłacił jeszcze przed śmiercią Ubezpieczonego świadczenie z tytułu Trwałego uszczerbku na zdrowiu, wówczas świadczenie z tytułu śmierci pomniejszane jest o uprzednio wypłaconą kwotę świadczenia z tytułu Trwałego uszczerbku na zdrowiu.
12. W przypadkach, w których Ubezpieczony zmarł na skutek sytuacji nie związanej z Nieszczęśliwym wypadkiem leżącym w zakresie odpowiedzialności Ubezpieczyciela, a stopień Trwałego uszczerbku na zdrowiu nie został wcześniej orzeczony, wówczas Lekarz wskazany przez Ubezpieczyciela na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej określa stopień uszczerbku poniesionego w związku z Nieszczęśliwym wypadkiem.
13. Tabela NNW:
| Rodzaj uszczerbku | Procentowa podstawa do wyli- czenia wysokości świadczenia |
|---|---|
| Trwała niezdolność do pracy | 100% sumy ubezpieczenia |
| Utrata: | |
| Obu rąk | 100% sumy ubezpieczenia |
| Obu stóp | |
| Wzroku w obu oczach | |
| Jednej ręki i jednej stopy | |
| Jednej ręki i wzroku w obu oczach | |
| Jednej ręki | |
| Jednej stopy | |
Artykuł 37. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie następstw Nieszczęśliwych wypadków nie obejmuje Zdarzeń ubezpieczeniowych pozostających w związku przyczynowo skutkowym z/ze :
1) leczeniem lub zabiegami medycznymi nie związanymi z Nieszczęśliwym wypadkiem oraz zdarzeniami nie będącymi następstwem Nieszczęśliwego wypadku;
2) Klęskami żywiołowymi;
3) poddaniem się zabiegom ze wskazań estetycznych, operacji plastycznych, zabiegów kosmetycznych;
4) sytuacjami, w których Nieszczęśliwy wypadek był spowodowany przez zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS);
5) udarami sercowo-naczyniowymi i następstwami Nieszczęśliwego wypadku, do którego doszło w wyniku udaru sercowo-naczyniowego;
6) zaburzeniami ruchu lub urazami kręgosłupa, łącznie z wypadnięciem krążka międzykręgowego, jeżeli nie powstaną wskutek działania mechanicznego z zewnątrz i jest to jednocześnie przypadek pogorszenia objawów choroby, która istniała już przed wystąpieniem Nieszczęśliwego wypadku;
7) pogorszeniem następstw Nieszczęśliwego wypadku z powodu umyślnego lub świadomego niezgłoszenia się przez Ubezpieczonego do Lekarza w celu uzyskania opieki medycznej lub świadomego nieprzestrzegania zaleceń lekarskich;
8) powstaniem lub pogorszeniem stanu zdrowia w związku z którymkolwiek rodzajem przepukliny brzusznej lub pachwinowej.
Artykuł 38. Obowiązki Ubezpieczonego i osoby zgłaszającej roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe
1. Obowiązki Ubezpieczonego wynikające z postanowień niniejszego artykułu dotyczą także osoby zgłaszającej roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe.
2. Ubezpieczony zobowiązany jest, w miarę możliwości zapobiec zwiększeniu szkody i ograniczyć jej konsekwencje.
3. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego w ramach Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków Ubezpieczony zobowiązany jest:
1) niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną, poddać się opiece lekarskiej i stosować do zaleceń lekarskich w celu złagodzenia skutków Nieszczęśliwego wypadku;
2) zebrać wszelkie dokumenty dotyczące Zdarzenia ubezpieczeniowego niezbędne dla ustalenia zasadności roszczenia – pełną dokumentację medyczną, raport lekarski wraz z diagnozą i ewentualne raporty stosownych służb (np. notatka policyjna) lub instytucji (np. protokół BHP przy wypadku przy pracy);
3) zgłosić pisemnie do Ubezpieczyciela zaistniałą szkodę poprzez przesłanie zgłoszenia zawierającego:
a) dane Ubezpieczonego i karty;
b) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego, oraz datę i miejsce jego wystąpienia;
c) raport medyczny – orzeczenie lekarskie opisujące rodzaj i charakter obrażeń, zawierające dokładną diagnozę oraz zaordynowane leczenie;
4) upoważnić Centrum Pomocy Assistance w formie pisemnej pod rygorem nieważności, do zasięgania informacji i opinii Lekarzy prowadzących leczenie oraz innych osób lub urzędów w sprawach związanych ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym w przedmiocie dotyczącym postępowania o ustalenie świadczenia, w zakresie wymaganym przez przepisy prawa;
5) na żądanie Ubezpieczyciela, poddać się badaniom lekarskim w przedmiocie ustalenia stopnia Trwałego uszczerbku na zdrowiu. Koszt w/w badań ponosi Ubezpieczyciel.
Część I) Ubezpieczenie utraty zakupów
Artykuł 39. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia utraty zakupów
1. Przedmiotem ubezpieczenia są rzeczy zakupione przez Ubezpieczonego jako nowe, wyłącznie do użytku prywatnego (w tym prezenty), których kosztem obciążono w całości rachunek Karty za wyjątkiem rzeczy zdefiniowanych w wyłączeniach niniejszych SWU.
2. W/w przedmioty są objęte ochroną ubezpieczeniową przez 30 dni kalendarzowych liczonych od daty ich zakupu.
3. Zdarzeniem ubezpieczeniowym jest utrata lub uszkodzenie w/w przedmiotów w wyniku Zdarzenia losowego.
4. Ubezpieczyciel zapewnia świadczenie ubezpieczeniowe w postaci:
1) pokrycia kosztów wymiany uszkodzonego lub utraconego przedmiotu na nowy;
2) zwrotu kosztów naprawy uszkodzonego przedmiotu;
3) zwrotu kosztów utraconego przedmiotu.
5. Powyższe świadczenia realizowane są maksymalnie do limitu wskazanego w Tabeli świadczeń i limitów.
Artykuł 40. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia utraty zakupów
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie utraty zakupów nie zapewnia ochrony w przypadku:
1) pozostających w związku przyczynowo-skutkowym szkód spowodowanych przez Ubezpieczonego, jego Osobę bliską lub osobę mieszkającą z Ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym, osobę za którą Ubezpieczony ponosił odpowiedzialność, bądź przez Współubezpieczonego;
2) przedmiotów pozostawionych bez opieki w miejscu publicznym;
3) środków transportu, z wyłączeniem wózków inwalidzkich i dziecięcych oraz rowerów;
4) biletów podróżnych i biletów na imprezy kulturalne, pieniędzy, książeczek czekowych, kart płatniczych i innych podobnych dokumentów, papierów wartościowych i druków wartościowych, kluczy, metali szlachetnych i przedmiotów wyprodukowanych z nich, nieosadzonych pereł i kamieni szlachetnych, zegarków;
5) zbiorów i rzeczy o wartości kolekcjonerskiej, antyków, numizmatów, przedmiotów artystycznych, rzeczy o wartości kulturalnej i historycznej, rękopisów, instrumentów muzycznych;
6) produktów tytoniowych i alkoholu, substancji odurzających i psychotropowych;
7) broni i amunicji;
8) próbek, przedmiotów przeznaczonych na wystawę i rzeczy przeznaczonych na sprzedaż, przedmiotów praw autorskich oraz prawa własności przemysłowej będących częścią rzeczy jako przedmiotu materialnego takiego prawa;
9) planów i projektów, prototypów i nośników zapisów obrazu, dźwięku i zapisów
danych włącznie z ich zawartością;
10) pozostających w związku przyczynowo-skutkowym szkód powstałych w wyniku samozapalania lub wycieku płynów, tłuszczy, barwników lub substancji żrących;
11) sprzętu sportowego, turystycznego oraz sprzętu pływającego (pontony, rowery wodne, łódki);
12) uszkodzeń przedmiotu będących następstwem zwykłego zużycia eksploatacyjnego;
13) wad i usterek urządzeń elektrycznych wynikających z eksploatacji lub działania prądu elektrycznego;
14) konfiskaty, zatrzymania lub uszkodzenia rzeczy przez służby celne lub inne władze państwowe;
15) pozostających w związku przyczynowo-skutkowym szkód nie zgłoszonych odpowiednim instytucjom (policji) w terminie do 48 godzin od momentu stwierdzenia szkody, w zakresie w jakim niewykonanie tego obowiązku przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło bądź utrudniło ustalenie zakresu odpowiedzialności Ubezpieczyciela, z wyłączeniem sytuacji, w których stan zdrowia Ubezpieczonego obiektywnie nie pozwolił dotrzymać mu powyższego terminu.
Artykuł 41. Obowiązki Ubezpieczonego i sposób ustalania świadczeń
Strona 11 z 16
1. Ubezpieczony zobowiązany jest, w miarę możliwości zapobiec zwiększeniu szkody i ograniczyć jej konsekwencje.
2. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony zobowiązany jest:
1) złożyć stosowne zawiadomienie o Zdarzeniu losowym do właściwych organów władzy czy instytucji (policja, służby celne, straż pożarna, itp.) oraz uzyskać i zachować protokół takiego zawiadomienia, wskazujący oznaczenie utraconych przedmiotów, z informacjami na temat ich rodzaju i ilości oraz co najmniej orientacyjnej wartości;
2) zabezpieczyć dostępne dokumenty i dowody potwierdzające okoliczności zdarzenia (w tym również przedmioty zniszczone) w celu przedstawienia ich Ubezpieczycielowi, bądź policji;
3) niezwłocznie skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance i złożyć zawiadomienie o Zdarzeniu ubezpieczeniowym oraz doręczyć Ubezpieczycielowi pisemne zgłoszenie szkody zawierające:
a) dane Ubezpieczonego i kraty kredytowej;
b) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
c) listę przedmiotów, które zostały uszkodzone lub utracone, która została poświadczona przez właściwe organy władzy czy instytucje (policję, służby celne, straż pożarną, itp.);
d) dokumenty potwierdzające szkodę, którymi są między innymi wszelkie potwierdzenia, zawiadomienia lub kopie zgłoszeń Zdarzenia losowego złożone właściwym organom władzy lub instytucjom (policja, służby celne, straż pożarna, itp.);
e) oryginały rachunków i oryginały dowodów ich zapłaty za naprawę uszkodzenia przedmiotu;
f) dokument poświadczający zakup danych przedmiotów z datą zakupu oraz potwierdzenie obciążenia rachunku karty MasterCard World Elite wydanej przez Santander Bank Polska S.A. kosztem za uszkodzone lub utracone przedmioty.
3. Ubezpieczyciel zapewnia wypłatę świadczenia w kwocie, która nie jest objęta żadnymi innymi gwarancjami lub umowami ubezpieczenia maksymalnie jednak do sumy ubezpieczenia przewidzianej w Tabeli świadczeń i limitów
4. Świadczenie Ubezpieczyciela nie obejmuje zniszczeń powstałych w skutek naturalnego zużycia danej rzeczy.
5. Odszkodowanie nie może być wyższe niż faktycznie poniesiona szkoda. Wysokość odszkodowania ustalana jest na podstawie kosztów naprawy przedmiotu – dla przypadków jego uszkodzenia, lub na podstawie wartości przedmiotów – dla przypadków ich utraty, z zastrzeżeniem, że wartość przedmiotów ustalana jest w oparciu o dowody zakupu (rachunki, potwierdzenia płatności), o ile są dostępne lub przez odniesienie do wartości nowej rzeczy o tożsamych właściwościach, jednak przy uwzględnieniu poziomu zużycia rzeczy utraconej, jeśli w/w dowodu zakupu nie zostaną udostępnione Ubezpieczycielowi.
6. Na rozmiar szkody nie ma wpływu wartość pamiątkowa, zabytkowa, kolekcjonerska, czy naukowa danego przedmiotu.
7. Za koszty naprawy uszkodzonego przedmiotu nie uznaje się kosztów poniesionych na odkażanie przedmiotów pozostałych po szkodzie.
8. W sytuacjach, gdy skradzione rzeczy zostaną odzyskane, Ubezpieczony lub osoba działająca w jego imieniu powinna zawiadomić o tym fakcie Ubezpieczyciela. Jeśli Ubezpieczyciel wypłacił już odszkodowanie w związku z odzyskanymi przedmiotami, przysługuje mu roszczenie o zwrot stosownej kwoty odszkodowania przez Ubezpieczonego lub roszczenie o przeniesienie na niego przez Ubezpieczonego praw własności odzyskanych rzeczy. Jeśli jednak odszkodowanie nie zostało jeszcze wypłacone, wówczas Ubezpieczyciel wypłaca kwotę z uwzględnieniem faktu odzyskania przez Ubezpieczonego danych przedmiotów, w kwocie pomniejszonej o wartość przedmiotów odzyskanych.
Część J) Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym Artykuł 42.
Przedmiot i zakres Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym
1. Przedmiotem ubezpieczenia w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest odpowiedzialność cywilna Ubezpieczonego za szkody osobowe oraz szkody rzeczowe.
2. Zdarzeniem ubezpieczeniowym jest czyn niedozwolony Ubezpieczonego skutkujący szkodą wyrządzoną osobom trzecim w trakcie Podroży zagranicznej, do naprawienia której Ubezpieczony jest zobowiązany w myśl przepisów prawa kraju, w którym przebywa.
3. Za szkody wyrządzone przez Ubezpieczonego rozumie się również szkody wyrządzone przez osoby lub zwierzęta, za które Ubezpieczony ponosił odpowiedzialność w trakcie wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego.
4. Ubezpieczyciel zapewnia wypłatę świadczeń odszkodowawczych związanych ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym w postaci świadczenia dla poszkodowanego z tytułu poniesionej przez niego szkody, w zakresie i w wysokości wynikającej z umowy ubezpieczenia lub niniejszych SWU.
5. Poza świadczeniami przewidzianymi w ustępie poprzedzającym w ramach
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej Ubezpieczyciel:
1) dokonuje weryfikacji skierowanych przeciwko Ubezpieczonemu roszczeń,
2) pokrywa koszty obrońcy reprezentującego Ubezpieczonego w toku procesu, o ile do niego dochodzi.
Artykuł 43. Obowiązki Ubezpieczonego i
sposób ustalania
świadczeń
w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym
1. Obowiązki Ubezpieczonego wynikające z postanowień niniejszego artykułu dotyczą także osoby zgłaszającej roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe.
2. Ubezpieczony zobowiązany jest, w miarę możliwości zapobiec zwiększeniu szkody
i ograniczyć jej konsekwencje.
3. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej Ubezpieczony zobowiązany jest:
1) niezwłocznie – najpóźniej w ciągu 7 dni od momentu wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego (lub powzięcia o nim informacji) mogącym skutkować odpowiedzialnością Ubezpieczyciela – skontaktować się z Centrum Pomocy
Assistance i złożyć zawiadomienie o Zdarzeniu ubezpieczeniowym. Ograniczenie to nie dotyczy sytuacji, w których Ubezpieczony obiektywnie nie miał możliwości skontaktowania się z Centrum Pomocy Assistance z uwagi na stan zdrowia;
2) zabezpieczyć i dostarczyć Ubezpieczycielowi wszelkie dokumenty dotyczące Zdarzenia ubezpieczeniowego niezbędne dla ustalenia zasadności roszczenia –dokumentację medyczną, ewentualne raporty stosownych służb (np. notatka policyjna, ratownicza) lub instytucji (np. protokół zdawczo-odbiorczy dla miejsca zakwaterowania), bądź oświadczenia spisane przez Ubezpieczonego i poszkodowanych.
4. W sytuacjach, gdy Ubezpieczony zostanie poinformowany o podjęciu wobec niego postepowania przygotowawczego bądź dochodzeniu roszczeń na drodze sądowej, ma obowiązek niezwłocznie – najpóźniej w ciągu 2 dni zawiadomić o tym Ubezpieczyciela, również w sytuacjach, gdy już uprzednio poinformował Ubezpieczyciela o zaistnieniu Zdarzenia ubezpieczeniowego zgodnie z postanowieniami ust. 3 pkt 1) niniejszego artykułu. Jednocześnie z w/w zawiadomieniem Ubezpieczony zobowiązany jest do przekazania Ubezpieczycielowi pozwu, akt sądowych i pozasądowych oraz wszelkich wezwań i dokumentów doręczanych mu w związku z dochodzeniem od niego roszczeń w związku ze szkodą objętą ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej.
5. Jeżeli o odszkodowaniu z tytułu szkody rzeczowej lub szkody osobowej decyduje sąd, Ubezpieczyciel zobowiązany jest do udzielenia świadczeń dopiero na podstawie prawomocnego orzeczenia wydanego w danej sprawie.
6. Zaspokojenie lub uznanie przez Ubezpieczonego roszczenia o naprawienie szkody, które jest objęte ubezpieczeniem, nie wywołuje skutków prawnych względem Ubezpieczyciela, jeżeli Ubezpieczyciel nie wyraził na to uprzedniej zgody.
7. Jeżeli Ubezpieczony uznaje roszczenie poszkodowanego o odszkodowanie z tytułu szkody i zaspokoił je, zobowiązany jest do umożliwienia Ubezpieczycielowi dokonania czynności niezbędnych w celu ustalenia okoliczności powstania szkody, zasadności i wysokości roszczenia.
8. Jeżeli Ubezpieczony wypłacił bezpośrednio poszkodowanemu odszkodowanie z tytułu szkody rzeczowej lub szkody osobowej, za którą ponosi odpowiedzialność, przysługuje mu prawo otrzymania od Ubezpieczyciela zwrotu wypłaconej kwoty do wysokości, w jakiej Ubezpieczyciel byłby zobowiązany udzielić świadczenia bezpośrednio poszkodowanemu.
9. Jeżeli Ubezpieczony świadomie nie dopełnił obowiązków wynikających z niniejszych SWU, Ubezpieczyciel uprawniony jest do adekwatnego obniżenia świadczenia ubezpieczeniowego z tytułu Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
Artykuł 44.
Szczególne wyłączenia
odpowiedzialności w ramach
Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w artykule 9 Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym nie obejmuje przypadków:
1) spowodowania przez Ubezpieczonego szkody Osobie bliskiej, osobie mieszkającej w tym samym gospodarstwie domowym w chwili wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego, Współubezpieczonym oraz zwierzętom, za które Ubezpieczony ponosił odpowiedzialność; będących następstwem odpowiedzialności kontraktowej lub wynikających z udzielenia gwarancji ponad zakres wynikający z umowy zawartej przez Ubezpieczonego z osobami trzecimi lub przepisów prawa;
2) kar pieniężnych, mandatów, grzywien, podatków, czy kar administracyjnych nałożonych na Ubezpieczonego na podstawie przepisów prawa karnego lub karno-skarbowego;
3) spowodowanych przez użytkowanie, posiadanie lub prowadzenie pojazdów silnikowych i bezsilnikowych, jednostek pływających lub samolotów (w tym lotni itp.) za wyjątkiem rowerów i wózków dziecięcych i nadmuchiwanych łódek;
4) szkód dotyczących transportowanego ładunku lub szkód powstałych w wyniku opóźnienia dostarczenia ładunku;
5) szkód dotyczących rzeczy ruchomych należących do innej osoby, które zostały wypożyczone, wynajęte, także szkód dotyczących rzeczy, które są użytkowane odpłatnie w sposób uprawniony (np. na podstawie umowy leasingu lub wynajmu) lub rzeczy przekazanych do użytkowania lub powierzonych do przechowania, transportu lub przetwarzania;
6) wynikających z wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia wód lub środowiska w wyniku wycieku substancji (gazu, pary, popiołu, dymu, oleju, ropy lub podobnych płynów z pojemników lub zbiorników, odpadów i śmieci różnego rodzaju) lub na skutek działania temperatury, wilgoci, hałasu lub wszelkiego rodzaju promieniowania; Ubezpieczyciel jednocześnie nie pokrywa kosztów związanych z czyszczeniem lub odkażaniem, erozją lub następstwami podkopania;
7) szkody wyrządzonej innej osobie poprzez zakażenie chorobą zakaźną ludzi, zwierząt lub roślin lub rozpowszechnienie zakażenia;
8) szkody wynikającej z własności, posiadania lub używania broni;
9) szkody wyrządzonej na skutek posiadania Zwierząt egzotycznych lub koni;
10) szkody wyrządzonej podczas polowania na zwierzęta;
11) szkody wyrządzonej w związku z własnością, posiadaniem, wynajmem lub administrowaniem nieruchomością, włącznie z pracami prowadzonymi na nieruchomości we własnym zakresie;
12) szkody dotyczącej nieruchomości lub jej wyposażenia, jeżeli Ubezpieczony korzysta z nich bezprawnie;
13) szkody wyrządzonej w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, wykonywaniem zawodu lub inną działalnością zarobkową;
14) szkody finansowej w postaci: utraconego zysku;
15) szkody związanej z naruszeniami praw autorskich, własności intelektualnej, patentów, zastrzeżonych znaków towarowych;
16) szkody w dokumentach, aktach, planach, zbiorach archiwalnych, filatelistycznych, numizmatycznych, bazach informatycznych niezależnie od rodzaju nośnika, dziełach sztuki;
17) szkody powstałej w procesie normalnego zużycia danej rzeczy – zużycia
eksploatacyjnego; 18) szkód niższych bądź równych równowartości kwoty 750 PLN.
Strona 12 z 16
Część K) Ubezpieczenie pomocy prawnej
Artykuł 45. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia pomocy prawnej
1. Ubezpieczenie pomocy prawnej zapewnia ochronę uzasadnionych interesów prawnych Ubezpieczonego.
2. Interes prawny uważa się za uzasadniony, jeżeli:
1) istnieje szansa korzystnego dla Ubezpieczonego rozstrzygnięcia sprawy;
2) ochrona interesów prawnych Ubezpieczonego nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami;
3) koszty ochrony interesów prawnych Ubezpieczonego nie pozostają w rażącej dysproporcji do zamierzonego celu.
3. Przez Zdarzenie ubezpieczeniowe rozumie się:
1) w przypadku sporu o odszkodowanie lub zadośćuczynienie – naruszenie prawa lub obowiązków prawnych wobec Ubezpieczonego w wyniku czego powstała szkoda rozumiana jako Szkoda osobowa lub rzeczowa;
2) w przypadku ochrony w prawie karnym oraz w prawie wykroczeń po wypadku drogowym – rzeczywiste lub zarzucane naruszenie przez Ubezpieczonego przepisów prawa karnego lub prawa wykroczeń.
4. Przedmiotem Pomocy prawnej jest podjęcie działań celem ochrony uzasadnionych interesów prawnych Ubezpieczonego oraz pokrycie kosztów, w ramach świadczeń ubezpieczeniowych realizowanych na rzecz Ubezpieczonego za pośrednictwem Centrum Pomocy Assistance, w tym:
1) doradztwo prawne i przedstawienie scenariusza następnie podejmowanych działań;
2) tłumaczenie dokumentów, sporządzenie opinii biegłego lub rzeczoznawcy;
3)
podejmowanie działań na etapie przedsądowym, w tym działania w ramach postępowania pojednawczego i mediacyjnego;
4) podejmowanie działań w ramach postępowania sądowego przed sądami wszystkich instancji.
5. W ramach Pomocy prawnej, w sytuacjach wymagających udziału Usługodawcy, Ubezpieczony zobowiązany jest udzielić pełnomocnictwa Usługodawcy, umożliwiającego podejmowanie działań zmierzających do ochrony interesów prawnych Ubezpieczonego.
6. Na zasadach i w wysokości określonej w niniejszym SWU, w związku z ochroną prawnych interesów Ubezpieczonego, Ubezpieczyciel zapewnia pokrycie następujących kosztów, opłat i wydatków:
1) wynagrodzenie Usługodawcy z tytułu analizy lub opiniowania sytuacji prawnej, w jakiej znalazł się Ubezpieczony,
2) wynagrodzenie Usługodawcy z tytułu reprezentacji/zastępstwa procesowego Ubezpieczonego w postępowaniu cywilnym, postępowaniu administracyjnym, postępowaniu karnym, postępowaniu w sprawach o wykroczenia,
3) wynagrodzenie Usługodawcy z tytułu tłumaczenia dokumentacji, opinii biegłego lub rzeczoznawcy, niezbędnej dla realizacji celów ochrony interesów prawnych Ubezpieczonego,
4) koszty postępowania przed sądami powszechnymi i sądami administracyjnymi we wszystkich instancjach oraz przed sądami polubownymi,
5) koszty procesu zasądzone od Ubezpieczonego na rzecz strony przeciwnej lub Skarbu Państwa.
Artykuł 46. Obowiązki Ubezpieczonego i
sposób realizowania
świadczeń
w ramach Ubezpieczenia pomocy prawnej
1. W celu uzyskania świadczenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony zobowiązany jest niezwłocznie, tj. nie później niż w terminie 48 godzin od wystąpienia Zdarzenia ubezpieczeniowego skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance pod numerem telefonu +48 22 575 93 19 i dokonać zgłoszenia, przedstawiając Ubezpieczycielowi stan faktyczny związany z zaistniałym Zdarzeniem Ubezpieczeniowym. Na wezwanie Ubezpieczyciela Ubezpieczony ma obowiązek doręczenia wyżej wymienionego zgłoszenia w formie pisemnej na stosownym druku udostępnianym przez Centrum Pomocy Assistance, na adres wskazany przez Ubezpieczyciela. Do zgłoszenia Ubezpieczony powinien dołączyć wszystkie materiały i dokumenty dotyczące Zdarzenia ubezpieczeniowego, które posiada.
2. Ubezpieczony zobowiązany jest podać wszelkie dostępne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do uzyskania świadczeń, a w szczególności:
1) imię, nazwisko Ubezpieczonego,
2) numer PESEL Ubezpieczonego,
3) miejsce zamieszkania Ubezpieczonego,
4) datę zajścia Zdarzenia ubezpieczeniowego,
5) telefon kontaktowy Ubezpieczonego,
6) wyczerpujący opis zaistniałego Zdarzenia ubezpieczeniowego.
3. Ubezpieczony zobowiązany jest postępować zgodnie z dyspozycjami Centrum Pomocy Assistance.
4. W przypadku niewykonania zobowiązania, o którym mowa w ust. 1. niniejszego artykułu w terminie w nim wskazanym Ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli niewykonanie tego obowiązku w terminie przyczyniło się do uniemożliwienia lub utrudnienia ustalenia okoliczności zdarzenia.
5. Ubezpieczyciel dokonuje oceny sytuacji prawnej każdego zgłoszonego Zdarzenia ubezpieczeniowego na podstawie złożonego zgłoszenia i udostępnionych dokumentów. Ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do odmowy spełnienia świadczenia ubezpieczeniowego, jeżeli w wyniku powyższej oceny sytuacji prawnej uzna, iż:
1) nie istnieje szansa korzystnego dla Ubezpieczonego rozstrzygnięcia sprawy;
2) obrona interesów prawnych Ubezpieczonego jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami;
3) koszty obrony interesów prawnych Ubezpieczonego pozostają w rażącej dysproporcji do zamierzonego przez Ubezpieczonego celu;
6. Decyzję w zakresie niepodjęcia się realizacji świadczenia ubezpieczeniowego, będącą następstwem analizy sytuacji prawnej w rozumieniu ust. 5, Ubezpieczyciel przekaże Ubezpieczonemu w formie pisemnej bez zbędnej zwłoki. 2.
7. Po dokonaniu oceny sytuacji prawnej i stwierdzeniu braku zaistnienia przesłanek wymienionych w ust. 5. pkt 1)–3), Ubezpieczyciel przedstawi Ubezpieczonemu najkorzystniejszą z punktu widzenia powyższej oceny drogę ochrony jego prawnych
8.
interesów, w tym zaproponuje Usługodawcę mogącego podjąć się realizacji dal- szych świadczeń ubezpieczeniowych, z zastrzeżeniem, iż w ramach świadczenia:
assistance prawny Ubezpieczonemu przysługuje niezależne prawo swobodnego wyboru Usługodawcy w zakresie obrony i reprezentowania jego interesów prawnych.
Przed dokonaniem samodzielnego wyboru Usługodawcy, Ubezpieczony zobowiąza- ny jest uzyskać pisemne zobowiązanie Ubezpieczyciela do realizacji Świadczenia
ubezpieczeniowego. Wydanie wyżej wskazanego zobowiązania poprzedzone jest weryfikacją przez Ubezpieczyciela przesłanek ust. 5 pkt 1)–3) niniejszego artykułu.
9. Usługodawca świadczy pomoc prawną na zlecenie Ubezpieczającego i w stosunku do niego ponosi wyłączną odpowiedzialność za wykonanie zlecenia.
10. Wynagrodzenie Usługodawcy z tytułu analizy i/lub opiniowania sytuacji prawnej w jakiej znalazł się Ubezpieczony bądź reprezentacji/zastępstwa procesowego Ubezpieczonego ustala się na podstawie odpowiednich przepisów regulujących wysokość wynagrodzenia za czynności adwokata lub radcy prawnego w wysokości stawki minimalnej, a w razie braku takich przepisów stosuje się odpowiednie ceny rynkowe.
11. Wynagrodzenie Usługodawcy z tytułu tłumaczenia dokumentacji niezbędnej dla realizacji celów ochrony interesów prawnych Ubezpieczonego, opinii biegłego lub rzeczoznawcy określa się na podstawie wysokości średnich cen rynkowych za danego typu usługę.
12. Koszty postępowania przed sądami powszechnymi i administracyjnymi ustala się na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i opłaca się na zasadach określonych w niniejszych SWU do wysokości sumy ubezpieczenia pomocy prawnej.
13. Koszty procesu zasądzone od Ubezpieczonego na rzecz strony przeciwnej lub Skarbu Państwa określa się na podstawie prawomocnych orzeczeń wydanych w postępowaniach z udziałem Ubezpieczonego i opłaca się w wysokości rzeczywistej na zasadach określonych w niniejszych SWU do wysokości sumy ubezpieczenia pomocy prawnej.
Artykuł 47.
Szczególne wyłączenia
odpowiedzialności w ramach
Ubezpieczenia pomocy prawnej
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w artykule 9 ubezpieczenie pomocy prawnej nie zapewnia ochrony w odniesieniu do sporów:
1) między Ubezpieczającym i Ubezpieczonym;
2) między Ubezpieczycielem i Ubezpieczonym;
3) między Osobami bliskimi;
4) między współwłaścicielami mienia, nieruchomości;
5) w których Wartość przedmiotu sporu nie przekroczy równowartości 100€;
6) z tytułu roszczeń osób nieobjętych ubezpieczeniem, a które zostały przeniesione na Ubezpieczonego w drodze cesji wierzytelności;
7) związanych z prowadzeniem przez Ubezpieczonego działalności gospodarczej, wykonywania wolnego zawodu lub prowadzenia działalności rolniczej;
8) z tytułu odpowiedzialności cywilnej Ubezpieczonego;
9) dotyczących praw autorskich i własności intelektualnej;
10) dotyczących prawa rodzinnego;
11) dotyczących kupna, posiadania lub przenoszenia udziałów lub akcji w spółkach prawa handlowego;
12) dotyczących obszarów ubezpieczenia społecznego lub publicznego systemu zdrowotnego;
13) statutowych (członkostwo Ubezpieczonego w spółdzielni, wspólnocie mieszkaniowej właścicieli nieruchomości, członkostwo w organach spółek handlowych, fundacji, stowarzyszeń, zrzeszeń);
14) wynikających z gier lub zakładów.
Część L) Ubezpieczenie assistance podróżne
Artykuł 48. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia assistance podróżne
1. W ramach świadczeń assistance Ubezpieczony ma prawo zwrócić się do Ubezpieczyciela przed wyjazdem w Podróż zagraniczną lub w trakcie jej trwania po uzyskanie pomocy telefonicznej w poniższych sprawach:
1) poradnictwa w zakresie podróży: informacji o przedstawicielstwach dyplomatycznych i konsulatach, informacji o dokumentach koniecznych do przekroczenia granicy danego państwa, informacji o ewentualnych opłatach pobieranych przy przekroczeniu granicy danego państwa, informacji o aktualnych kursach walut, średnich cenach podstawowych produktów, warunkach klimatycznych i prognozie pogody oraz ogólnym poziomie bezpieczeństwa w kraju docelowym;
2) pomoc medyczna: znalezienia kontaktu do pogotowia ratunkowego, informacji dotyczących ogólnego poziomu opieki medycznej w danym państwie w porównaniu z Polską, informacja dotycząca koniecznych i zalecanych szczepień, podanie adresów punktów szczepień, informacja o wystąpieniu epidemii, informacji o zagranicznych odpowiednikach polskich lekarstw, informacja o placówkach służby zdrowia, z których zaleca się korzystać, informacje o specyficznych rodzajach ryzyka zdrowotnego na danym obszarze;
3) pomocy w przypadku utraty lub kradzieży dokumentów: udzielenia Ubezpieczonemu informacji i pomocy w uzyskaniu dokumentów zastępczych niezbędnych w Podróży, to jest: paszport, wiza wjazdowa lub bilety lotnicze, w przypadku ich utraty lub Kradzieży. Koszty wydania nowych dokumentów pokrywa Ubezpieczony;
4) sport assistance: informacje o najbliższych wypożyczalniach sprzętu sportowego, informacja o najbliższych miejscach naprawy sprzętu sportowego, informacja o wydarzeniach sportowych, informacja o obiektach sportowych w najbliższej okolicy.
Dodatkowo, w ramach ubezpieczenia assistance, Ubezpieczony może skorzystać z poniższych świadczeń:
1) „wpłata kaucji" – uiszczenie kaucji (z wyłączeniem depozytów niezbędnych w celu opłacenia zobowiązań cywilnoprawnych, kar pieniężnych lub odszkodowań osobistych opłacanych przez Ubezpieczonego) do wysokości kwoty
Strona 13 z 16
określonej w Tabeli Świadczeń i limitów w przypadku zatrzymania lub zagrożenia zatrzymaniem przez władze Ubezpieczonego podczas Podróży. Wszelkie opłaty realizowane są pod warunkiem uprzedniego pisemnego lub w drodze mailowej zobowiązania się przez Ubezpieczonego do spłaty pokrytych kosztów,
2) „zaliczka gotówkowa" – wypłaty zaliczki do wysokości kwoty określonej w Tabeli świadczeń i limitów w przypadku utraty lub kradzieży Karty Ubezpieczonego, o ile inne źródło środków finansowych nie jest dostępne dla Ubezpieczonego; Zaliczka realizowana jest ze środków Ubezpieczyciela, z zastrzeżeniem, że rachunek w/w karty kredytowej Ubezpieczonego jest równocześnie obciążany kwotą wypłaconej zaliczki i opłatami za dostarczenie środków pieniężnych Ubezpieczonemu.
3) pomoc w przypadku utraty bagażu: zlokalizowania bagażu Ubezpieczonego zagubionego przez przewoźnika, a w przypadku odzyskania bagażu zorganizowania jego wysyłki do miejsca pobytu ubezpieczonego poza Krajem stałego zamieszkania; Koszty dostarczenia bagażu pokrywa Ubezpieczony (nie ma to wpływu na prawo dochodzenia przez Ubezpieczonego roszczeń wobec przewoźnika i/lub biura podróży odpowiedzialnych za zagubienie bagażu);
4) przekazywane wiadomości: w przypadku konieczności nawiązania przez Ubezpieczonego kontaktu z organem władz publicznych podczas Podróży oraz przekazania wiadomości o zatrzymaniu Ubezpieczonego przez władze krewnym, współpracownikom lub przyjaciołom Ubezpieczonego przebywającym w Kraju stałego zamieszkania Ubezpieczonego;
5) ubezpieczenie badania kleszcza: jeżeli Ubezpieczonego ukąsi kleszcz i zgłosi on to do Centrum Alarmowego Assistance, Centrum Alarmowe Assistance zorganizuje, a Ubezpieczyciel pokryje koszty badania kleszcza pod kątem nosicielstwa patogenów. Świadczenie realizowane jest w placówce medycznej wybranej przez Ubezpieczyciela, a w przypadku braku dostępności wybranej placówki współpracującej z Ubezpieczycielem organizacja bezgotówkowego badania kleszcza nie będzie możliwa, Ubezpieczyciel dokona zwrotu kosztów badania poniesionych przez Ubezpieczonego w dowolnej placówce.
Część M) Ubezpieczenie udziału własnego z tytułu uszkodzenia wynajętego pojazdu Artykuł 49. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia udziału własnego z tytułu uszkodzenia wynajętego pojazdu
1. Przedmiotem Ubezpieczenia jest udział własny przewidziany w umowie wynajmu Auta zawieranej przez Ubezpieczonego, ponoszony na wypadek uszkodzenia wynajętego Auta.
2. Ochrona ubezpieczeniowa działa w stosunku do umów wynajmu Auta, których okres nie przekracza 31 dni i których kosztem obciążono w całości rachunek Karty. Ochrona świadczona jest na okres wynajmu Auta.
3. Zdarzeniem ubezpieczeniowym uszkodzenie lub kradzieży Auta, w tym również uszkodzenie jego opon lub szyb;
4. Ubezpieczyciel zapewnia świadczenie ubezpieczeniowe w postaci zwrotu kosztów Udziału własnego, którym został obciążony Ubezpieczony w następstwie Zdarzenia ubezpieczeniowego. Powyższe świadczenie jest realizowane maksymalnie do limitu wskazanego w Tabeli świadczeń i limitów.
Artykuł 50. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia udziału własnego z tytułu uszkodzenia wynajętego pojazdu
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie Udziału wła-
snego z tytułu uszkodzenia wynajętego pojazdu nie zapewnia ochrony:
1) w przypadku braku ważnego prawa jazdy uprawniającego Ubezpieczonego do prowadzenia pojazdu klasy wynajętego Auta;
2) jeśli Ubezpieczony nie ukończył 21 roku życia na dzień rozpoczęcia danego wynajmu;
3) w sytuacjach naruszających warunki wynajmu Auta określone umową
4) wobec Aut, których detaliczna cena zakupu przekracza 50 000€;
5) wobec Aut zabytkowych i pojazdów nieprodukowanych od co najmniej 10 lat licząc na dzień rozpoczęcia wynajmu;
6) wobec Aut wynajętych na potrzeby wyścigów, prób zręcznościowych/szybkościowych, rajdów, treningów lub imprez masowych;
7) wobec roszczeń, których wartość nie przekracza 100€.
Część N) Ubezpieczenie uszkodzenia lub utraty bagażu
Artykuł 51. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia uszkodzenia lub utraty bagażu podróżnego
1. Przedmiotem ubezpieczenia jest bagaż podróżny, rzeczy osobiste użytkowane zwykle podczas Podróży zagranicznej, będące własnością Ubezpieczonego i które Ubezpieczony zabrał z sobą w podróż, ewentualnie rzeczy, które zostały przez niego nabyte w udokumentowany sposób w trakcie Podróży zagranicznej, za wyjątkiem rzeczy zdefiniowanych w wyłączeniach niniejszych SWU.
2. Warunkiem objęcia ochroną ubezpieczeniową w/w przedmiotów jest zachowanie należytej staranności przy ich zabezpieczeniu, rozumianej jako:
1) znajdowanie się ich pod bezpośrednim nadzorem Ubezpieczonego;
2) powierzenie ich za pokwitowaniem podmiotowi profesjonalnemu, zajmującemu się zawodowo przewozem lub przechowywaniem rzeczy;
3) pozostawienie ich w pomieszczeniu znajdującym się w miejscu zakwaterowania, zamkniętym na zamek mechaniczny lub elektroniczny;
4) pozostawienie ich w użytkowanej indywidualnie przestrzeni bagażowej (szafki na dworcu kolejowym, autobusowym czy porcie lotniczym) zamkniętej na zamek mechaniczny lub elektroniczny;
5) pozostawienie ich w bagażniku, luku bagażowym auta, przyczepy bądź łodzi, zamkniętych na zamek mechaniczny lub elektroniczny, z zastrzeżeniem, że auto, przyczepa lub łódź znajdują się na terenie strzeżonym.
3. Ponadto ubezpieczenie bagażu podróżnego obejmuje Mobilny sprzęt elektroniczny, Sprzęt służbowy, a także Sprzęt sportowy, który znajduje się pod bezpośrednią opieką Ubezpieczonego lub w bagażu podróżnym.
4. Zdarzeniem ubezpieczeniowym w przypadku ubezpieczenia bagażu jest utrata w skutek Kradzieży i uszkodzenie bagażu podróżnego podczas Podróży zagranicznej w okresie ochrony ubezpieczeniowej.
5. Ubezpieczyciel zapewnia wypłatę świadczeń odszkodowawczych w związku ze Zdarzeniami ubezpieczeniowymi będącymi następstwem:
1) Klęski żywiołowej, a także akcji ratowniczej prowadzonej w związku z jej wystąpieniem;
2) Rabunku lub Kradzieży z włamaniem (z zastrzeżeniem, że była to Kradzież z włamaniem do zamkniętych pomieszczeń lub przestrzeni bagażowych) zgłoszonych odpowiednim władzom, poświadczonych protokołem zgłoszenia;
3) Nagłego zachorowania lub Nieszczęśliwego wypadku Ubezpieczonego, w następstwie którego Ubezpieczony nie mógł sprawować pieczy nad bagażem podróżnym. Nagłe zachorowanie bądź Nieszczęśliwy wypadek musi być potwierdzony raportem medycznym z diagnozą i niezwłocznie zgłoszony do Centrum Pomocy Assistance.
Artykuł 52. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia uszkodzenia lub utraty bagażu podróżnego
6. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w artykule 9 Ubezpieczenie od utraty, kradzieży lub uszkodzenia bagażu podróżnego nie zapewnia ochrony w przypadku:
1) Kradzieży, Kradzieży z włamaniem lub Rabunku z namiotu, włącznie z przypadkami, kiedy namiot był zamknięty przy użyciu zamka mechanicznego lub elektronicznego;
2) szkód spowodowanych przez Ubezpieczonego, jego Osobę bliską lub osobę mieszkającą z Ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym, osobę za którą Ubezpieczony ponosił odpowiedzialność bądź przez Współubezpieczonego;
3) przedmiotów pozostawionych bez opieki, z uwzględnieniem postanowień
artykułu 51 ust. 2.
4) środków transportu, z wyłączeniem wózków inwalidzkich i dziecięcych oraz rowerów;
5) okularów, soczewek kontaktowych, wszelkiego rodzaju sprzętu medycznego, rehabilitacyjnego, protez i lekarstw;
6) biletów podróżnych i biletów na imprezy kulturalne, pieniędzy, książeczek czekowych, kart płatniczych i innych podobnych dokumentów, papierów wartościowych i druków wartościowych, kluczy, metali szlachetnych i przedmiotów wyprodukowanych z nich, nieosadzonych pereł i kamieni szlachetnych, zegarków;
7) zbiorów i rzeczy o wartości kolekcjonerskiej, antyków, numizmatów, przedmiotów artystycznych, rzeczy o wartości kulturalnej i historycznej, rękopisów, instrumentów muzycznych;
8) produktów tytoniowych i alkoholu, substancji odurzających i psychotropowych; 9) broni i amunicji;
10) próbek, przedmiotów przeznaczonych na wystawę i rzeczy przeznaczonych na sprzedaż, przedmiotów praw autorskich oraz prawa własności przemysłowej będących częścią rzeczy jako przedmiotu materialnego takiego prawa;
11) planów i projektów, prototypów i nośników zapisów obrazu, dźwięku i zapisów danych włącznie z ich zawartością;
a) przewożonych zwierząt lub wobec szkód wyrządzonych przez zwierzęta;
b) przedmiotów ze szkła, porcelany, gliny, marmuru, które łatwo ulegają stłuczeniu;
c) szkód powstałych w wyniku samozapalania lub wycieku płynów, tłuszczy, barwników, lub substancji żrących przewożonych w bagażu podróżnym;
d) sprzętu sportowego, turystycznego oraz sprzętu pływającego takiego jak np. pontony, rowery wodne, łódki, właściwego dla kategorii sportów nieubezpieczonych. Powyższego wyłączenia nie stosuje się w stosunku do namiotów, śpiworów, karimat i materacy;
e) uszkodzeń przedmiotu będących następstwem zwykłego zużycia eksploatacyjnego;
f) wad i usterek urządzeń elektrycznych wynikających z eksploatacji lub
działania prądu elektrycznego;
g) konfiskaty, zatrzymania lub uszkodzenia bagażu przez służby celne lub inne władze państwowe;
h) szkód nie zgłoszonych odpowiednim instytucjom (przewoźnikowi, policji) w terminie do 24 godzin od momentu stwierdzenia szkody, z wyłączeniem sytuacji, w których stan zdrowia Ubezpieczonego obiektywnie nie pozwolił dotrzymać mu powyższego terminu.
Artykuł 53. Obowiązki Ubezpieczonego i sposób ustalania świadczeń
1. Obowiązki Ubezpieczonego wynikające z postanowień niniejszego artykułu dotyczą także osoby zgłaszającej roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe.
2. Ubezpieczony zobowiązany jest, w miarę możliwości zapobiec zwiększeniu szkody i ograniczyć jej konsekwencje.
3. W przypadku zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego Ubezpieczony zobowiązany jest:
1) złożyć stosowne zawiadomienie o Kradzieży, Kradzieży z włamaniem, Rabunku, bądź zaginięciu danych rzeczy, do właściwych organów władzy, czy instytucji (policja, służby celne, linie lotnicze, przewoźnik, hotel, itp.) oraz zachować protokół takiego zawiadomienia, wskazujący co najmniej oznaczenie utraconych przedmiotów, z informacjami na temat ich rodzaju i ilości oraz co najmniej orientacyjnej wartości;
2) zabezpieczyć dostępne dokumenty i dowody potwierdzające okoliczności zdarzenia (w tym również przedmioty zniszczone) w celu przedstawienia ich Ubezpieczycielowi, bądź policji;
3) niezwłocznie - najpóźniej w ciągu 7 dni od powrotu na terytorium Polski lub Kraju stałego zamieszkania – skontaktować się z Centrum Pomocy Assistance i złożyć zawiadomienie o Zdarzeniu ubezpieczeniowym oraz doręczyć Ubezpieczycielowi pisemne zgłoszenie szkody zawierające:
a) dane Ubezpieczonego oraz numer karty;
b) opis okoliczności zaistnienia Zdarzenia ubezpieczeniowego;
Strona 14 z 16
c) listę przedmiotów, które zostały uszkodzone lub utracone, która została poświadczona przez właściwe organy władzy czy instytucje (policję, służby celne, linie lotnicze, przewoźnik, hotel, itp.);
d) dokumenty potwierdzające szkodę, którymi są między innymi wszelkie potwierdzenia, zawiadomienia lub kopie zgłoszeń Kradzieży, Kradzieży z włamaniem, Rabunku bądź zaginięcia danych rzeczy, złożone właściwym organom władzy lub instytucjom (policja, służby celne, linie lotnicze, przewoźnik, hotel, itp.);
e) raport medyczny – dokumentację medyczną opisującą rodzaj i charakter obrażeń lub objawów, zawierającą dokładną diagnozę oraz przepisane leczenie;
f) oryginalne kwity bagażowe, listy przewozowe, pokwitowania przyjęcia bagażu do przechowalni;
g) informację od przewoźnika lub innego podmiotu, w którego pieczy znajdował się bagaż, w chwili gdy doszło do jego uszkodzenia, bądź zagubienia, o wysokości w jakiej uznano roszczenie Ubezpieczonego;
h) oryginały rachunków i oryginały dowodów ich zapłaty za naprawę uszkodzenia bagażu;
i) oryginały rachunków i oryginały dowodów ich zapłaty za uszkodzone lub utracone przedmioty, bądź inne dokumenty poświadczające ich własność.
4. Ubezpieczyciel zapewnia wypłatę świadczenia w kwocie, która nie zostanie uznana przez profesjonalnego przewoźnika lub inny podmiot odpowiedzialny za bagaż w chwili gdy doszło do jego uszkodzenia lub utraty, maksymalnie jednak do sumy ubezpieczenia przewidzianej w Tabeli świadczeń i limitów.
5. Świadczenie odszkodowawcze Ubezpieczyciela nie obejmuje zniszczeń wcześniejszych lub powstałych w skutek naturalnego zużycia danej rzeczy.
6. Odszkodowanie nie może być wyższe niż faktycznie poniesiona szkoda. Wysokość odszkodowania ustalana jest na podstawie kosztów naprawy bagażu – dla przypadków jego uszkodzenia lub na podstawie wartości przedmiotów składowych bagażu – dla przypadków ich utraty, z zastrzeżeniem, że wartość przedmiotów ustalana jest w oparciu o dowody zakupu (rachunki, potwierdzenia płatności) lub przez odniesienie do wartości nowej rzeczy o tożsamych właściwościach, jednak przy uwzględnieniu poziomu zużycia rzeczy utraconej.
7. Na rozmiar szkody nie ma wpływu wartość pamiątkowa, zabytkowa, kolekcjonerska, czy naukowa danego przedmiotu.
8. Za koszty naprawy uszkodzonego bagażu nie uznaje się kosztów poniesionych na odkażanie przedmiotów pozostałych po szkodzie.
9. W sytuacjach, gdy zagubione lub skradzione rzeczy zostaną odzyskane, Ubezpieczony powinien zawiadomić o tym fakcie Ubezpieczyciela. Jeśli Ubezpieczyciel wypłacił już odszkodowanie w związku z odzyskanymi przedmiotami, przysługuje mu roszczenie o zwrot stosownej kwoty odszkodowania przez Ubezpieczonego lub roszczenie o przeniesienie na niego przez Ubezpieczonego praw własności odzyskanych rzeczy. Jeśli jednak odszkodowanie nie zostało jeszcze wypłacone, wówczas Ubezpieczyciel wypłaca kwotę z uwzględnieniem faktu odzyskania przez Ubezpieczonego danych przedmiotów
Część O) Ubezpieczenie mienia w miejscu zamieszkania podczas Podróży
Artykuł 54.
Przedmiot i zakres Ubezpieczenia mienia w miejscu zamieszkania pod- czas Podróży
1. Przedmiotem ubezpieczenia jest mienie: elementy budowlane ubezpieczonego gospodarstwa domowego oraz ruchomości stanowiące wyposażenie gospodarstwa domowego i służące do jego użytkowania lub zaspokajania potrzeb Ubezpieczonego, w tym Elektronika oraz przedmioty wartościowe.
2. Zdarzeniem ubezpieczeniowym w ramach świadczeń odszkodowawczych jest uszkodzenie, zniszczenie lub kradzież ruchomości lub wewnętrznych elementów budowlanych ubezpieczonego gospodarstwa domowego na skutek wandalizmu, Kradzieży z włamaniem lub na skutek zalania wodą z sieci wodociągowej spowodowanego awarią techniczną lub wyciekiem wody ze zbiornika. Ubezpieczenie obejmuje również uszkodzenie lub zniszczenie szyb osadzonych w ścianach zewnętrznych (okna, loggie, tarasy, skrzydła drzwiowe), w tym naklejonych folii oraz uszkodzenia barier i urządzeń prewencyjnych służących do ochrony ubezpieczonego gospodarstwa domowego, jeśli uszkodzenie to zostało spowodowane przez sprawcę w celu bezprawnego dostania się do ubezpieczonego gospodarstwa domowego.
Artykuł 55.
Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia mie- nia w miejscu zamieszkania podczas Podróży
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w artykule 9 SWU, zakres odpowiedzialności Ubezpieczyciela nie obejmuje:
1) szkód w obrębie pomieszczeń niemieszkalnych przynależących do ubezpieczonego gospodarstwa domowego;
2) odszkodowania za szkody pośrednie (utracone zyski, kary, straty finansowe związane z niemożnością użytkowania ubezpieczonej rzeczy, koszty reprezentacji prawnej);
3) rzeczy nabytych w celu świadczenia usług;
4) zwierząt i roślin;
5) rzeczy i zwierząt należących do lokatorów lub gości Ubezpieczonego;
6) pojazdów silnikowych i niesilnikowych, statków i samolotów (w tym lotni), oraz ich wszelkich akcesoriów, części i komponentów;
7) wartości praw autorskich i praw własności przemysłowej, planów, projektów i innych przedmiotów niematerialnych;
8) szkód powstałych na rzeczach podczas przebudowy, budowy lub wykonywania prac budowlanych w ubezpieczonym gospodarstwie domowym;
9) szkód związanych z jakąkolwiek działalnością gospodarczą lub zarobkową.
10) sytuacji jeśli ubezpieczony nie dysponuje dokumentami, na podstawie których możliwa jest identyfikacja ubezpieczonej rzeczy i jej wartości przed zdarzeniem ubezpieczeniowym (ekspertyza, dowód dziedziczenia, dowód zakupu)
11) opłacenia usług i prac, które ubezpieczony lub upoważniona przez niego osoba zamówili bez wcześniejszej zgody Centrum Pomocy Assistance;
1.
12) bieżących napraw, konserwacji lub napraw prewencyjnych;
13) usunięcia szkody powstałej z winy osoby trzeciej na skutek niewłaściwej, nieuprawnionej lub niedozwolonej ingerencji;
14) napraw i czynności zaleconych przez Ubezpieczyciela po wcześniejszej interwencji lub działań, których wykonania Ubezpieczony nie zapewnił, w związku z czym po raz kolejny domaga się świadczenia ubezpieczeniowego takiego samego lub podobnego charakteru;
15) instalacji mediów i energii, które nie są częścią gospodarstwa domowego objętego ubezpieczeniem assistance (instalacje, które są częścią wspólną budynku, instalacje mediów dla wspólnych pomieszczeń nieruchomości);
16) płatności i prac należących do ustawowych obowiązków Ubezpieczonego;
17) usuwania skutków awarii technicznej spowodowanej przez osobę, która za zgodą Ubezpieczonego w okresie jego nieobecności korzysta z ubezpieczonego gospodarstwa domowego.
Artykuł 56. Obowiązki w ramach Ubezpieczenia mienia w miejscu zamieszkania podczas Podróży
Ubezpieczony w szczególności zobowiązany jest:
1) zabezpieczyć ubezpieczone gospodarstwo domowe drzwiami o trwałej konstrukcji z bezpiecznym systemem zamykania;
2) zapobiegać powstaniu Zdarzenia ubezpieczeniowego poprzez niezwłocznie usuwanie wszelkich awarii, które mogłyby mieć wpływ na powstanie Zdarzenia ubezpieczeniowego;
3) właściwie dbać o rzeczy, stanowiące przedmiot ubezpieczenia, utrzymywać ubezpieczone gospodarstwo domowe w dobrym stanie technicznym oraz wykonywać obowiązkowe kontrole i serwisy w myśl przepisów prawa, norm technicznych lub instrukcji producenta;
4) właściwie zabezpieczyć ubezpieczone gospodarstwo domowe przy opuszczaniu go, w szczególności właściwie zamknąć wszystkie drzwi wejściowe, a mechanizmem zamykającym od wewnątrz zamknąć przeszklone otwory (okna, drzwi balkonowe). Jeśli do ubezpieczonego gospodarstwa domowego można dostać się także przez garaż, w ten sam sposób należy zabezpieczyć również drzwi wejściowe i przeszklone otwory garażu;
5) jeśli zdarzenie szkodowe nastało w okolicznościach świadczących o popełnieniu przestępstwa, ubezpieczony jest zobowiązany poinformować o tym fakcie właściwe lokalne organy policji oraz udostępnić ubezpieczycielowi kopię takiego zawiadomienia lub raport policyjny o wynikach dochodzenia;
6) nie zmieniać stanu spowodowanego zdarzeniem ubezpieczeniowym bez zgody Ubezpieczyciela oraz wstrzymać się z naprawą lub usuwaniem jego skutków do momentu otrzymania informacji od Ubezpieczyciela, nie dłużej jednak niż przez okres pięciu dni od zawiadomienia Ubezpieczyciela o zdarzeniu szkodowym. Jeśli z przyczyn bezpieczeństwa, higieny lub innych istotnych powodów albo po to, by zapobiec powiększaniu się skutków Zdarzenia ubezpieczeniowego, konieczne jest usunięcie skutków zdarzenia szkodowego wcześniej, Ubezpieczony ma obowiązek zapewnić dowody zakresu uszkodzeń. Ponadto Ubezpieczony powinien przedłożyć przedstawicielowi ubezpieczyciela zawiadomienie o powstaniu zdarzenia szkodowego z wyjaśnieniem powstania i zakresu skutków tego zdarzenia, udzielić informacji o prawach osób trzecich oraz o jakimkolwiek innym ubezpieczeniu, chroniącym od szkód w tym samym zakresie, jak również przedłożyć dokumenty niezbędne do stwierdzenia zobowiązań Ubezpieczyciela do świadczenia ubezpieczeniowego i określenia jego wysokości, w szczególności dokumentacji fotograficznej ubezpieczonego majątku, dokumentacji księgowej lub innych dokumentów umożliwiających ocenę zakresu powstałej szkody.
7) niezwłocznie poinformować o odnalezieniu skradzionego majątku lub jego pozostałości po wypłacie świadczenia ubezpieczeniowego oraz zwrócić Ubezpieczycielowi wypłacone świadczenie ubezpieczeniowe po odliczeniu stosownych kosztów poniesionych na usunięcie awarii powstałych w czasie, gdy nie mógł dysponować majątkiem. Wypłacenie świadczenie ubezpieczeniowego nie powoduje przeniesienia na Ubezpieczyciela praw własności do ubezpieczonych rzeczy, a Ubezpieczyciel nie ma obowiązku przyjąć ewentualnego odnalezionego majątku.
2. W przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w niniejszym artykule, Ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, w takim zakresie w jakim niewypełnienie obowiązku przyczyniło się do uniemożliwienia ustalenia okoliczności mających wpływ na zakres odpowiedzialności Ubezpieczyciela.
3. Do ustalenia wysokości szkody poniesionej przez Ubezpieczonego bierze się pod uwagę:
1) wartość odtworzeniową przedmiotów ubezpieczenia w związku z ich utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem,
2) koszt naprawy uszkodzonych przedmiotów ubezpieczenia z uwzględnieniem średnich cen rynkowych usług i materiałów, obowiązujących na lokalnym rynku lub koszt naprawy na podstawie rachunków przedłożonych przez Ubezpieczonego. Wysokość naprawy nie może przekroczyć wartości przedmiotu ubezpieczenia.
4. Świadczenie ubezpieczeniowe ustala się w kwocie odpowiadającej wysokości poniesionej szkody, ustalonej zgodnie z ust. 3, maksymalnie jednak do limitów wskazanych w Tabeli świadczeń i limitów.
5. W przypadku utraty, kradzieży, zniszczenia lub uszkodzenia zapisów na nośnikach danych świadczeniem ubezpieczeniowym jest zwrot stosownych kosztów poniesionych na naprawę. Jeśli Ubezpieczony nie poniósł żadnych kosztów naprawy, Ubezpieczyciel zrealizuje świadczenie ubezpieczeniowe w zakresie wartości materiału lub nośnika danych, na którym znajdowały się zapisy.
Część P) Ubezpieczenie kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą
Artykuł 57. Przedmiot i zakres Ubezpieczenia kontynuacji leczenia w Polsce po wy-
padku za granicą
1. Przedmiotem ubezpieczenia są niezbędne z medycznego punktu widzenia i udokumentowane koszty leczenia Ubezpieczonego, który podczas Podróży
Strona 15 z 16
zagranicznej uległ Nieszczęśliwemu wypadkowi i musiał kontynuować leczenie po powrocie do Polski, a Ubezpieczyciel przyjął na siebie odpowiedzialność z tytułu Nieszczęśliwego wypadku.
2. Za Zdarzenie ubezpieczeniowe w przypadku Ubezpieczenia kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą uznaje się Nieszczęśliwy wypadek Ubezpieczonego, do którego doszło w trakcie Podróży zagranicznej i które wymagało niezbędnego i niezwłocznego podjęcia leczenia za granicą oraz kontynuacji tego leczenia w Polsce.
3. Ubezpieczyciel pokrywa związane ze Zdarzeniem ubezpieczeniowym niezbędne, nieuniknione i celowe koszty leczenia powstałe na terytorium Polskim które Ubezpieczony poniósł w ciągu 30 dni od powrotu do Polski.
O ile nie zostało wskazane inaczej, za wymienione w ust. 3 niniejszego artykułu
4. koszty uważa się:
1) pierwsza konsultacja u lekarza prowadzącego kontynuację leczenia w Polsce, pod warunkiem wcześniej zgody Centrum Pomocy Assistance,
2) zdjęcie gipsu, zmianę opatrunku, zdjęcie szwów i iniekcję,
3) zabiegi rehabilitacyjne przepisane przez lekarza.
Artykuł 58. Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą
1. Poza wyłączeniami generalnymi wskazanymi w art. 9 Ubezpieczenie kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą nie obejmuje wszystkich sytuacji wskazanych w art. 37 Szczególne wyłączenia odpowiedzialności w ramach Ubezpieczenia następstw Nieszczęśliwych wypadków.
Artykuł 59. Obowiązki Ubezpieczonego i
osoby zgłaszającej
roszczenie o świadczenie ubezpieczeniowe.
1. Obowiązki Ubezpieczonego wskazane w art. 31 mają również zastosowanie w ramach niniejszego Ubezpieczenia kontynuacji leczenia w Polsce po wypadku za granicą.
Strona 16 z 16 | <urn:uuid:7fb3b87f-ca07-44a1-b577-7328d6dcde12> | finepdfs | 1.077148 | CC-MAIN-2023-14 | https://www.santander.pl/regulation_file_server/time20190509155114/download?id=150651&lang=pl_PL | 2023-03-28T04:34:57+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296948765.13/warc/CC-MAIN-20230328042424-20230328072424-00138.warc.gz | 1,087,248,072 | 0.999982 | 0.999996 | 0.999996 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2777,
8342,
20267,
25211,
34748,
45625,
56498,
67306,
78142,
89006,
98838,
110287,
121209,
131991,
143281,
145032
] | 3 | 0 |
II.OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA (OPZ)
Zamówienie jest współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg V-A Republika Czeska – Polska.
Przedmiotem zamówienia jest kompleksowe świadczenie usług w zakresie organizacji i obsługi 25 konferencji/konferencji szkoleniowych w ramach projektu „Wspólnie rozwiązujemy problemy"/ „Společně řešíme problémy" współfinasowanego ze środków Europejskiego Fundusz Rozwoju Regionalnego w ramach Program Interreg V-A Republika Czeska – Polska, polegających na zapewnieniu noclegu, wyżywienia, sal konferencyjnych oraz miejsc parkingowych podczas konferencji. Konferencje organizowane będą w latach 20182020.
1. Zamówienie podzielone jest na 25 Części, każda z nich obejmuje konkretną konferencję. Podziału dokonuje się ze względu na rozpiętość czasową programu oraz obszar wsparcia Programu, który jako miejsce realizacji zamówienia obejmuje:
- po stronie polskiej, powiaty: jeleniogórski, kamiennogórski, wałbrzyski, zgorzelecki, kłodzki, lubański, lwówecki oraz świdnicki.;
- po stronie czeskiej: Powiat Trutnov (KHK), Powiat Rychnov nad Kněžnou (KHK), Powiat Jeseník (OK), Powiat Náchod (KHK), Powiat Jablonec nad Nisou (LK), Powiat Ústí nad Orlicí (PK), Powiat Šumperk (OK), Powiat Liberec (LK).
Część 1- jednodniowa konferencja,Powiat Trutnov (KHK) - 13.12.2018r., dla ok. 100 osób.
Część 2- jednodniowa konferencja, Powiat kamiennogórski – 28.11.2019 r., dla ok. 100 osób.
Część 3 – jednodniowa konferencja, Powiat Náchod (KHK) – 02.12.2020 r. dla ok. 100 osób
Część 4 – jednodniowa konferencja, Powiat Rychnov nad Kněžnou (KHK) – 10.03.2020 r. dla ok. 50 osób
Część 5 - jednodniowa konferencja, Powiat Jablonec nad Nisou ( LK) – 24.03.2020 r., dla ok. 50 osób
Część 6 – jednodniowa konferencja, Powiat kłodzki, 12.03.2020 r. , dla ok. 50 osób,
Część 7 - jednodniowa konferencja, Powiat lubański, 26.03.2020 r., dla ok. 50 osób,
Część 8 – dwudniowa konferencja, Powiat jeleniogórski, 20-21.03.2019 r., dla ok. 50 osób,
Część 9 – dwudniowa konferencja, Powiat Trutnov ( KHK), 14-15.03.2019 r., dla ok. 50 osób,
Część 10 – dwudniowa konferencja, Powiat kłodzki, 15-16.04.2020 r., dla ok. 40 osób,
Część 11 – dwudniowa konferencja, Powiat jeleniogórski, 29-30.04.2020 r., dla ok. 40 osób,
Część 12 – dwudniowa konferencja, Powiat zgorzelecki, 27-28.05.2020 r., dla ok. 40 osób,
Część 13 - dwudniowa konferencja, Powiat Ústí nad Orlicí (PK), 22-23.04.2020 r., dla ok. 40 osób,
Część 14 – dwudniowa konferencja, Powiat Šumperk (OK), 20-21.05.2020, dla ok. 40 osób,
Część 15 – dwudniowa konferencja, Powiat Jablonec nad Nisou ( LK), 3-4.06.2020 r., dla ok. 40 osób,
Część 16 – jednodniowa konferencja, Powiat jeleniagórski - 25.09.2019r., dla ok. 50 osób.
Część 17 - jednodniowa konferencja, Powiat wałbrzyski, 23.09.2020 r., dla ok. 50 osób,
Część 18 – jednodniowa konferencja, Powiat lwówecki- 21.10.2020 r., dla ok. 50 osób,
Część 19 - jednodniowa konferencja, Powiat Rychnov nad Kněžnou ( KHK) – 11.09.2019 r., dla około 50 osób,
Część 20 – jednodniowa konferencja, Powiat Jesenik (OK) – 09.10.2019 r., dla ok. 50 osób,
Część 21 – jednodniowa konferencja, Powiat Jablonec nad Nisou ( LK) – 7.10.2020 r., dla ok. 50 osób,
Część 22 – jednodniowa konferencja, Powiat Náchod (KHK) – 23.10.2019 r., dla ok. 50 osób
Część 23 – jednodniowa konferencja, Powiat świdnicki – 16.09.2020 r., dla ok. 50 osób
Część 24 – jednodniowa konferencja, Powiat wałbrzyski – 25.04.2019 r., dla ok. 50 osób,
Część 25 - jednodniowa konferencja, Powiat Liberec (LK) – 18.03.2020 r., dla ok. 50 osób
Szczegółowy opis poszczególnych części zamówienia znajduje się w załączniku nr 1 do Zapytania ofertowego.
Wspólny Słownik Zamówień (CPV)
kod 55120000-7 Usługi hotelarskie w zakresie spotkań i konferencji kod 55300000-3 Usługi restauracyjne i dotyczące podawania posiłków
CZĘŚĆ 1
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji dotyczącej postępów w budowie drogi S3/D11. Przewidywany termin konferencji to 13.12.2018r. na terenie Powiatu Trutnov (KHK) dla około 100 osób .
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki Czeskiej - Powiat Trutnov (KHK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 50 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 100 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 120 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję .
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a. gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b. gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami) plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c. soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d. woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e. co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
f. serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
5. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
7. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
8. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
9. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 2
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji dotyczącej postępów w budowie drogi S3/D11. Przewidywany termin konferencji to 28.11.2019 r. na terenie Powiatu Kamiennogórskiego, dla około 100 osób .
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany po stronie polskiej na terenie Powiatu Kamiennogórskiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 50 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 100 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników w zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 120 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
d) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
e) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
f) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu konferencji/w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
f) serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
5. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
7. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
8. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
9. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 3
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji dotyczącej postępów w budowie drogi S3/D11. Przewidywany termin konferencji to 02.12.2020r. na terenie Powiatu Náchod (KHK)– dla około 100 osób .
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki Czeskiej - Powiat Náchod (KHK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz
uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 50 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 100 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 120 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a. gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b. gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c. soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d. woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e. co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
f. serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
5. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
7. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
8. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
9. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 4
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji propagującej wykonaną ekspertyzę pt. „Mapa kompetencji polskiego i czeskiego samorządu terytorialnego". Przewidywany termin konferencji to 10.03.2020 r. na terenie Powiatu Rychnov nad Kněžnou (KHK) dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki Czeskiej - Powiat Rychnov nad Kněžnou (KHK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c)
łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę
f) serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
5. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
7. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
8. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
9. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 5
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji propagującej wykonaną ekspertyzę pt. „Mapa kompetencji polskiego i czeskiego samorządu terytorialnego".
Przewidywany termin konferencji to 24.03.2020 r. na terenie Powiatu Jablonec nad Nisou ( LK) dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki Czeskiej - Powiatu Jablonec nad Nisou ( LK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
f) Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie sali konferencyjnej.
5. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm..).
7. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
8. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
9. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 6
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji propagującej wykonaną ekspertyzę pt. „Mapa kompetencji polskiego i czeskiego samorządu terytorialnego".
Przewidywany termin konferencji to 12.03.2020 r. na terenie Powiatu Kłodzkiego, dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany po stronie polskiej, na terenie Powiatu Kłodzkiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 7
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji propagującej wykonaną ekspertyzę pt. „Mapa kompetencji polskiego i czeskiego samorządu terytorialnego".
Przewidywany termin konferencji to 26.03.2020 r. na terenie Powiatu Lubańskiego, dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany po stronie polskiej na terenie Powiatu Lubańskiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę.
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 8
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 50 osób. Miejsce Powiat Jeleniogórski, przewidywany termin 20-21.03.2019 r.
1. Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. 2015.1422 ze zm.).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany po stronie polskiej na terenie Powiatu jeleniogórskiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2. Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja
o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3. Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę.
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 9
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 50 osób. Miejsce Powiatu Trutnov (KHK), przewidywany termin 14-15.03.2019 r.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej na terenie Powiatu Trutnov (KHK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę.
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 10
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 40 osób. Miejsce Powiat Kłodzki, przewidywany termin 15-16.04.2020 r.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. 2015.1422 ze zm.).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany po stronie polskiej na terenie Powiatu Kłodzkiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz
uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 30 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 40 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę.
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 11
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 40 osób. Miejsce Powiat Jeleniogórski, przewidywany termin 29-30.04.2020 r.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. 2015.1422 ze zm.).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany po stronie polskiej na terenie Powiatu Jeleniogórskiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz
uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 30 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 40 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
d) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
e) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
f) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
g) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
h) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 12
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 40 osób. Miejsce Powiat Zgorzelecki, przewidywany termin 27-28.05.2020 r.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. 2015.1422 ze zm.).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany po stronie polskiej na terenie Powiatu Zgorzeleckiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz
uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 30 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 40 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja
o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 13
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 40 osób. Miejsce Powiat Ústí nad Orlicí (PK), przewidywany termin 22-23.04.2020 r.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej, na terenie Powiatu Ústí nad Orlicí (PK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 30 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 40 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 14
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 40 osób. Miejsce Powiat Šumperk (OK), przewidywany termin 20-21.05.2020 r.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej, na terenie Powiatu Šumperk (OK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 30 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 40 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 15
Przedmiotem zamówienia jest organizacja dwudniowej konferencji szkoleniowej z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego na około 40 osób. Miejsce Powiat Jablonec nad Nisou (LK), przewidywany termin 03-04.06.2020 r.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1) Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2) Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej na terenie Powiatu Jablonec nad Nisou (LK).
3) Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4) Dla uczestników konferencji zapewnione mają zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 30 miejsc.
5) W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw, gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6) Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 40 osób wraz obsługą ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja dwudniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji. Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa hotelowa,
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
USŁUGA HOTELOWA
1. Wykonawca zagwarantuje uczestnikom zakwaterowanie podczas dwudniowej konferencji, w pokojach jedno bądź 2-osobowych, wyposażonych w dwa pojedyncze łóżka. Nie dopuszcza się zakwaterowania osób poza obiektem Wykonawcy. W przypadku zaistnienia sytuacji uczestnictwa w szkoleniu nieparzystej liczby osób pod względem płci, Wykonawca zapewni pokój jednoosobowy dla kobiety lub mężczyzny, w zależności od potrzeb.
2. Pokoje udostępniane będą uczestnikom co najmniej od godz. 12.00 pierwszego dnia konferencji do godz. 12:00 drugiego dnia konferencji.
3. Wszystkie pokoje wyposażone będą w bezpłatny dostęp do Internetu oraz łazienki.
4. Zamawiający nie ponosi żadnych dodatkowych opłat związanych z korzystaniem z pokoi, np.: koszty płatnej telewizji, koszty rozmów telefonicznych wykonywanych z pokoi hotelowych, koszty barku w pokoju.
5. Obiekt powinien świadczyć usługi całoroczne. Temperatura w pomieszczeniach udostępnianych uczestnikom (pokoje, sala jadalna, sala konferencyjna) nie może być niższa niż 21st. C.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
8. krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
9. klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
10. łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas pierwszego dnia konferencji, uczestnicy otrzymają dwie przerwy kawowe, obiad oraz kolację. Drugiego dnia konferencji uczestnicy otrzymają śniadanie, jedną przerwę kawową oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale znajdującej się w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Śniadanie powinno być podawane w postaci „bufetu szwedzkiego", w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji, w tym co najmniej jedno danie na gorąco do wyboru ( mięsne, bezmięsne, mleczne) oraz wędliny, sery sałatki i/lub świeże warzywa, ryby, dżemy, pieczywo białe i ciemne, oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4.
4. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 6 Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
5. Kolacja powinna być ciepła, podana w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. W skład serwisu kawowego, w czasie przerw kawowych wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę.
7. Wykonawca w czasie przerw kawowych i posiłków zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
8. Serwis kawowy dostępny będzie w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
9. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
10. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
11. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 16
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony środowiska. Przewidywany termin konferencji to 25.09.2019 r. na terenie Powiatu Jelenia Góra, dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Powiatu Jelenia Góra.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 17
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony środowiska. Przewidywany termin konferencji to 23.09.2020 r. na terenie Powiatu Wałbrzyskiego, dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Powiatu Wałbrzyskiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 18
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony środowiska. Przewidywany termin konferencji to 21.10.2020 r. na terenie Powiatu Lwóweckiego, dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie
obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Powiatu Lwóweckiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać
odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
DZIAŁ 19
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony środowiska. Przewidywany termin konferencji to 11.09.2019 r. na terenie Powiatu Rychnov nad Kněžnou ( KHK), dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej, na terenie Powiatu Rychnov nad Kněžnou ( KHK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji)
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 20
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony środowiska. Przewidywany termin konferencji to 09.10.2019 r. na terenie Powiatu Jesenik (OK), dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej, na terenie Powiatu Jesenik (OK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
USŁUGA CATERINGOWA:
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 21
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony środowiska. Przewidywany termin konferencji to 07.10.2020 r. na terenie Powiatu Jablonec nad Nisou (LK), dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej, na terenie Powiatu Jablonec nad Nisou (LK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 30 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę/bez ograniczeń ilościowych,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm..).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 22
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa. Przewidywany termin konferencji to 23.10.2019 r. na terenie Powiatu Náchod (KHK) dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej, na terenie Powiatu Náchod (KHK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla
Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
f) serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
5. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
6. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm.).
7. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
8. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
9. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 23
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa. Przewidywany termin konferencji to 16.09.2020 r. na terenie Powiatu Świdnickiego, dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Powiatu Świdnickiego.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust. 4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm..).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 24
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu Współpracy gospodarczej. Przewidywany termin konferencji to 25.04.2019 r. na terenie Powiatu Wałbrzych, dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Obiekty ujęte w definicji „budynku użyteczności publicznej", o którym mowa w § 3 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690).
2. Standard obiektu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki w rozumieniu przepisów ustawy o usługach turystycznych z 29 sierpnia 1997 r., (t.j. Dz. U. 2017.1553) i Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. (t.j.Dz.U.2017.2166) w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów w których są świadczone usługi hotelarskie lub odpowiadać standardom hotelu min. 3-gwiazdkowego.
3. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Powiatu Wałbrzych.
4. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
5. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
6. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
7. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
a) krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
b) klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
c) łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz
uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm..).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji.
CZĘŚĆ 25
Przedmiotem zamówienia jest organizacja jednodniowej konferencji z zakresu Współpracy gospodarczej. Przewidywany termin konferencji to 18.03.2020 r. na terenie Powiatu Liberec (LK), dla około 50 osób.
Usługa ma zawierać następujące elementy:
- Usługa konferencyjna,
- Usługa cateringowa.
1) Wymagania odnośnie obiektu w którym odbędzie się konferencja
1. Standard obiektu/hotelu powinien wynosić minimum 3 gwiazdki.
2. Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia możliwie najszybszej drogi dotarcia uczestnikom konferencji ze strony polskiej i czeskiej obiekt powinien być zlokalizowany na terenie Republiki czeskiej, na terenie Powiatu Liberec (LK).
3. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
4. Dla uczestników konferencji zapewnione maja zostać bezpłatne miejsca parkingowe, w ilości co najmniej 40 miejsc.
5. W obiekcie, musi znajdować się hol o powierzchni minimum 40 m. kw., gdzie znajdzie się miejsce na recepcję konferencji.
6. Na czas konferencji, Zamawiający zastrzega sobie prawo do oznakowania sal oraz wejścia do obiektu i holu plakatami i innymi informacjami.
2) Planowana liczba uczestników konferencji:
Planowana liczba uczestników - około 50 osób wraz z osobami z obsługi ze strony Zamawiającego. Powyższe dane mają charakter orientacyjny, nie stanowią zobowiązania dla Zamawiającego. Informacja o dokładnej liczbie uczestników zostanie przez Zamawiającego przekazana nie później niż 7 dni kalendarzowych przed terminem posiedzenia.
3) Ramy czasowe konferencji:
Konferencja jednodniowa. Informacja o dokładnych ramach godzinowych zostanie podana przez Zamawiającego nie później niż 7 dni kalendarzowych przed datą planowanej konferencji.
USŁUGA KONFERENCYJNA
1. Sala konferencyjna o powierzchni minimum 60 m.kw.
2. W przypadku, gdy sala konferencyjna posiada dostęp do światła dziennego, okna powinny być wyposażone w sprawne żaluzje/rolety. W przypadku, gdy sala dostępu takiego nie posiada, winna zapewniać odpowiednie oświetlenie w zgodzie z zasadami BHP.
3. Sala musi być wyposażona w projektor multimedialny, ekran, nagłośnienie z możliwością podpięcia mikrofonów bezprzewodowych oraz dostęp do bezprzewodowego Internetu dla uczestników.
4. Sala powinna być usytuowana w odpowiedniej odległości od ewentualnych źródeł hałasu; powinna mieć również zapewnione warunki dyskrecji (sale zamykane, bez możliwości przechodzenia przez nią lub przebywania w niej osób niebiorących udziału w konferencji).
5. Sposób ustawienia krzeseł na sali zostanie uzgodniony z Zamawiającym najpóźniej na 1 dzień przed terminem konferencji.
6. Ponadto sala powinna być wyposażona w:
1. krzesła z miękkim siedzeniem i oparciem w ilości dostosowanej co najmniej do liczby uczestników konferencji,
2. klimatyzację z możliwością samodzielnej regulacji temperatury,
3. łatwy dostęp do źródła prądu (gniazdka oraz przedłużacz).
7. W trakcie godzin użytkowania sali, Zamawiający powinien mieć możliwość korzystania z pomocy obsługi Wykonawcy w zakresie technicznej obsługi sprzętu multimedialnego, Internetu oraz klimatyzacji.
8. W sali, zapewnione zostać musi dodatkowe miejsce na 1 kabinę do tłumaczenia symultanicznego wraz z możliwością podłączenia odpowiedniego sprzętu; sprzęt do tłumaczenia i samo tłumaczenie zapewnia Zamawiający.
9. Sala musi być dostępna w dniu poprzedzającym konferencję dla Zamawiającego, obsługi technicznej tłumaczy, a w dniu konferencji, przygotowana i dostępna na co najmniej 2 godziny przed jej rozpoczęciem dla pracowników Zamawiającego.
10. Bezawaryjność działania wszystkich ww. urządzeń musi zostać zademonstrowana Zamawiającemu w dniu poprzedzającym konferencję.
USŁUGA CATERINGOWA:
1. Podczas konferencji, Wykonawca zobowiązany jest zapewnić uczestnikom dwie przerwy kawowe oraz obiad.
2. Posiłki powinny być podawane uczestnikom w innej sali niż sala konferencyjna, ale w tym samym budynku lub na terenie tego samego obiektu, w formie „bufetu szwedzkiego" oraz uwzględniać wymogi diety wegetariańskiej. Sala restauracyjna zapewniać ma ilość stolików oraz krzeseł odpowiadających co najmniej liczbie uczestników konferencji.
3. Wykonawca w czasie przerwy kawowej i obiadu zapewnić musi zastawę ceramiczną, z kompletem sztućców metalowych i serwetek. Wykonawca musi zapewnić obsługę pozwalającą na szybkie
i sprawne wydanie posiłków, usuwanie brudnych naczyń.
4. W skład serwisu kawowego, w czasie przerwy kawowej wchodzić ma co najmniej:
a) gorąca herbata w saszetkach, min. 3 rodzaje asortymentowe, dodatek w postaci cytryny, parzona wrzątkiem - bez ograniczeń ilościowych,
b) gorąca kawa czarna (rozpuszczalna i świeżo parzona z ekspresu ciśnieniowego lub przelewowego/zaparzacza wraz z dodatkami plus dodatki w postaci mleko/śmietanka, cukier - bez ograniczeń ilościowych,
c) soki owocowe w 3 rodzajach smakowych (soki 100%) – bez ograniczeń ilościowych,
d) woda mineralna niegazowana i gazowana w butelkach – minimum 2 butelki wody po 500ml na osobę,
e) co najmniej 3 rodzaje ciastek i ciast – minimum 2 kawałki na osobę,
5. Serwis kawowy dostępny ma być w bezpośrednim sąsiedztwie Sali konferencyjnej.
6. Obiad powinien być ciepły, podany w formie tzw. bufetu szwedzkiego w ilości odpowiedniej dla ilości uczestników konferencji i obejmować co najmniej: przystawka, zupa, danie główne, bufet sałatkowy, deser oraz ciepłe i zimne napoje, w tym herbata, kawa, soki, woda jak w ust.
4. Obiad powinien uwzględniać posiłki zgodne z dietą wegetariańską i w tym zakresie zostać odpowiednio oznaczony przez Wykonawcę.
7. Wszystkie posiłki przygotowywane będą przy użyciu produktów spełniających normy jakości produktów spożywczych, przestrzegania przepisów prawnych w zakresie przechowywania i przygotowywania artykułów spożywczych (m. in. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia t.j. Dz.U.2017.149 ze zm..).
8. Przerwa kawowa oraz obiad będą serwowane zgodnie z godzinami wskazanymi przez Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie możliwość zmiany godzin podawania posiłków w trakcie trwania konferencji. O zmianach na bieżąco będzie informował Wykonawcę.
9. Szczegóły techniczne co do ustawienia bufetu i napojów zostaną ustalone w drodze kontaktów roboczych pomiędzy Zamawiającym a Wykonawcą.
10. Menu zostanie przesłane Zamawiającemu do zatwierdzenia na co najmniej 7 dni przed terminem konferencji. | <urn:uuid:8a64e862-910c-429e-bb25-2faf03336b55> | finepdfs | 1.06543 | CC-MAIN-2023-40 | https://www.euwt-novum.eu/pliki/zalacznik-nr-1-opis-przedmiotu-zamowienia-741pdf | 2023-10-05T02:18:48+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233511717.69/warc/CC-MAIN-20231005012006-20231005042006-00125.warc.gz | 820,678,058 | 0.99999 | 0.999992 | 0.999992 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | false | [
2122,
3860,
5827,
7773,
10428,
12423,
14975,
17631,
18469,
21545,
24199,
25664,
28193,
29539,
31228,
34840,
37494,
37816,
40121,
42065,
44711,
46754,
49283,
51936,
53841,
55552,
57496,
60709,
62016,
63727,
65671,
68884,
70236,
72491,
74434,
77648... | 3 | 0 |
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Dżakarcie Wydział Promocji Handlu i Inwestycji
www.jakarta.trade.gov.pl
Kalendarium wybranych wydarzeń gospodarczych w Indonezji 1/2014
10 stycznia – Wojskowe lotnisko Halim w Dżakarcie otwarte dla lotów cywilnych
Z powodu przeciążenia lotniska Soekarno-Hatta (głównego portu lotniczego obsługującego stolicę Indonezji; oddalonego o ok. 30 km od centrum), władze indonezyjskie zdecydowały się na tymczasowe otwarcie wojskowej bazy Halim Perdanakusuma (w granicach aglomeracji) dla lotów cywilnych.
W związku z wyczerpaniem się przepustowości lotniska w Cengkareng (im. Soekarno-Hatta) planowana jest budowa większego lotniska w Karawang na terenie prowincji Jawa Zachodnia. Szacunkowy koszt nowego portu lotniczego, który ma spełniać szereg wymogów ekologicznych, to 10 trylionów IDR.
12 stycznia - Zakaz eksportu nieprzetworzonych minerałów / rud metali
12 stycznia br. Indonezja wprowadziła w życie kontrowersyjną ustawę zakazującą eksport wybranych nieprzetworzonych rud metali / minerałów. Jednocześnie, w ostatniej chwili, wprowadzono do ustawy poprawki, na mocy których 66 wybranych firm wydobywczych działających na rynku lokalnym, w tym największe: Freeport McMoRan Copper & Gold i Newmont Mining Corp. do 2017 r. mogą w dalszym ciągu eksportować nieprzetworzone rudy. Poprawki dopuszczają możliwość eksportu przez grupę wymienionych w przepisach firm koncentratów miedzi, pisaków żelazistych, manganu, ołowiu, cynku do 2017 r. pod warunkiem przedstawienia przez te podmioty planów budowy hut do ich przetwarzania na rynku lokalnym. Jednocześnie, eksport tych rud objęty został podatkiem w wysokości od 20 do 25% w zależności od rodzaju. Stawki podatku eksportowego podwyższane będą co 6 miesięcy; docelowo na koniec 2016 r. wyniosą 60%.
Poprawki nie objęły nieprzetworzonych rud cyny, boksytów, złota, srebra, niklu, chromu, co oznacza całkowity zakaz ich eksportu począwszy od stycznia br.
1
17 stycznia – Pierwsza od 30 lat wizyta okrętu wojennego Marynarki Królewskiej Wlk. Brytanii w Indonezji
HMS Daring – brytyjski niszczyciel typu 45, zacumował w porcie w Dżakarcie. Wizyta okrętu oraz spotkanie wysokich rangą przedstawicieli marynarki Wojennej RI i UK jest wyrazem chęci obu stron do rozwijania dobrych stosunków, jak również zwiększenia bezpieczeństwa i współpracy wojskowej między Indonezją i Wielką Brytanią.
21 stycznia – plan budowy tamy na rzece Ciliwung
Władze regionalne trzech prowincji – Specjalnego Dystryktu Stołecznego Dżakarta, Zachodniej Jawy oraz Banten, wspólnie z Ministerstwem Robót Publicznych podjęły decyzję o budowie tamy na rzece Ciliwung, której głównym założeniem jest ograniczenie powodzi w rejonach położonych w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki. Wg. założonych planów, realizacja projektu rozpocznie się w 2015 r. i potrwa trzy lata. Łączny koszt inwestycji szacowany jest na 1,9 trylionów IDR.
22 stycznia – umowa dot. prac rozwojowych nad pociskami, rakietami i bezzałogowymi statkami powietrznymi
Armia Indonezyjska i Narodowy Instytut Aeronautyki i Przestrzeni RI (LAPAN) podpisały Memorandum of Understanding dot. prac rozwojowych i opracowania pocisków, rakiet i bezzałogowych statków powietrznych. LAPAN będzie rozwijać technologie dla rakiet, satelitów teledetekcyjnych, nauk atmosferycznych i bezzałogowych statków powietrznych przeznaczonych do monitorowania działań w celu wsparcia obrony państwa. Armia RI przeznaczy 3,5 mld IDR na ww. badania instytutu. Porozumienie zakłada również współpracę z Marynarką Wojenną oraz Siłami Powietrznymi RI. Nowe rozwiązania mają być również wykorzystywane w sytuacjach kataklizmów naturalnych przez krajowe służby ratownictwa oraz w przypadku zagrożeń / działań terrorystycznych.
25 stycznia - dostawa samolotów T-50i Golden Eagles do Indonezji zakończona.
W dniu 25 stycznia 2014 r. wylądowały w bazie lotniczej Iswahjudi ostatnie dwa samoloty T50i, z 16-tu zamówionych w Republice Korei przez Indonezyjskie siły powietrzne TNI-AU. Dostawy zrealizowano od września 2013 do stycznia 2014.
Obie maszyny, jak i pozostałe, pilotowane były przez pilotów koreańskich, którzy przebyli szlak z fabryki w Sacheon, poprzez Kaoshiung (Taiwan), Cebu (Filipiny) oraz Balikpapan (Wsch. Kalimantan-Indonezja).
Eskadra T-50i ma zastąpić wysłużone samoloty Hawk Mk 53s. Sześć maszyn w barwach niebiesko żółtych stanowić będzie również skład zespołu akrobacyjnego sił powietrznych Indonezji Elang Biru (Blue Eagle).
Według informacji prasowych wartość podpisanego w maju 2011 roku kontraktu wyniosła ok. 400 mln USD.
KAI T-50 Golden Eagle to południowokoreański samolot szkolno-bojowy produkowany od 2002 przez Korea Aerospace Industries z siedzibą w Sacheon, w Korei Południowej, przy współpracy z amerykańskim koncernem Lockheed Martin. Jedna z najnowocześniejszych obecnie maszyn szkolno-bojowych na świecie. Korea posiada 80 szt. tych samolotów.
27 stycznia – dostawa rosyjskich wozów bojowych dla Indonezyjskiej Marynarki Wojennej
37 pływających opancerzonych, gąsienicowych wozów bojowych BMP-3 produkcji rosyjskiej dostarczonych zostało Marynarce Wojennej RI. Pojazdy wyprodukowane zostały przez Kurgańską Fabrykę Maszyn (Kurganmashzavod). W uroczystości ich przejęcia, która odbyła się w bazie marynarki w Karang Tekok w prowincji Jawa Wschodnia, uczestniczyli m.in.: Minister Obrony RI – Purnomo Yusgiantoro, szef Sił Zbrojnych RI – Generał Moeldoko oraz przedstawiciele ambasady rosyjskiej w Dżakarcie.
31 stycznia - Minister Handlu RI – Gita Wirjawan rezygnuje z zajmowanego stanowiska, aby skupić się na kampanii wyborczej.
W piątek, tj. 31 stycznia br. Gita Wirjawan – Minister Handlu Republiki Indonezji, pełniący tę funkcję od 19 października 2011 r., zrezygnował z zajmowanego stanowiska ze skutkiem natychmiastowym, aby, jak sam określił, skoncentrować się na swojej kampanii wyborczej wewnątrz Partii Demokratów w walce o nominację prezydencką.
G. Wirjawan będzie jednym z ok. 10 kandydatów, którzy walczyć będą o nominację prezydencką w ramach ww. ugrupowania.
3
Według obserwatorów indonezyjskiej sceny politycznej, do walki o nominację prezydencką w ramach Partii Demokratów stanąć może również obecny Minister Spółek Państwowych RI (skarbu państwa) – Dahlan Iskan, co może w najbliższym czasie wiązać się także z jego rezygnacją z zajmowanego stanowiska.
Partia Demokratów posiada aktualnie największą liczbę miejsc w parlamencie. Jej przewodniczącym jest obecny prezydent Indonezji Susilo Bambang Yudhoyono (sam, z uwagi na sprawowanie urzędu przez dwie kadencje, nie może kandydować ponownie na prezydenta RI).
W kwietniu br. w Indonezji odbędą się powszechne wybory do parlamentu. Partie polityczne, które chcą mieć prawo do przedstawienia swoich kandydatów na prezydenta podczas lipcowych wyborów na ten urząd, w kwietniowym głosowaniu do parlamentu muszą uzyskać 25% ważnych głosów, lub 20% miejsc dla deputowanych. Szacuje się, że nawet największe partie mogą mieć duże problemy z osiągnięciem ww. wyników, co wiązać się będzie z potrzebą tworzenia międzypartyjnych koalicji.
Obecnie rządząca (w ramach koalicji) Partia Demokratów i sam prezydent SBY krytykowani są za skandale korupcyjne oraz niewywiązanie się z obietnic wyborczych.
Aktualnie, w przedwyborczych sondażach prowadzi obecny Gubernator DKI Jakarta – Joko Widodo, który związany jest z największym ugrupowaniem opozycyjnym – Indonezyjską Partią Demokratyczną – Walka. Jej przewodnicząca – Megawati Sukarnoputri (córka prezydenta RI – Sukarno; sama sprawująca urząd prezydenta RI w latach 2001-2004), zapowiedziała jednak, iż kandydat partii do wyborów prezydenckich ogłoszony zostanie dopiero po kwietniowych wyborach do parlamentu.
Gita Wirjawan nie odnotował jak dotąd dobrego wyniku w przedwyborczych sondażach. Jak oznajmił, będzie walczył o głosy „ludzi młodych, kobiet, oraz ponad 1/3 elektoratu, który nie brał udziału w ostatnich wyborach".
4 | <urn:uuid:bf69890b-445c-45bd-8b21-155ff4e0f864> | finepdfs | 2.076172 | CC-MAIN-2020-50 | https://indonesia.trade.gov.pl/pl/f/download/fobject_id:187659 | 2020-11-26T03:40:58+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-50/segments/1606141186414.7/warc/CC-MAIN-20201126030729-20201126060729-00181.warc.gz | 339,580,176 | 0.999874 | 0.999887 | 0.999887 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1950,
4039,
6025,
7893
] | 1 | 0 |
dr Andrzej Wojcieszak Uniwersytet Łódzki
Dynamika rozwoju i efektywności systemu demontażu samochodów wycofanych z eksploatacji na terenie województwa łódzkiego (cz.1/2)
Pojazd samochodowy po zakończeniu swojego cyklu życia staje się odpadem obciążającym naturalne środowisko i w związku z tym winien być poddany recyklingowi. W najbardziej rozwiniętych krajach świata wdrożono już szereg zaawansowanych technologii systemowego recyklingu samochodów i są one bez przerwy unowocześniane, aby pełniej i sprawniej wytwarzać użyteczne materiały znajdujące zastosowanie jako surowce wtórne w gospodarce. Zagospodarowanie pojazdów wycofanych z eksploatacji na poziomie europejskim reguluje dyrektywa 2000/53/WE, która jest transponowana do prawa każdego państwa członkowskiego. W Polsce zagadnienie to reguluje ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Polska jest jeszcze w trakcie tworzenia krajowego systemu recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Dla jego dalszego rozwoju duże znaczenie ma skuteczne wdrożenie mechanizmów stworzonych przez ustawę o recyklingu takich pojazdów, sieci stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów, sieci zbierania (tworzonych przez wprowadzających pojazdy), systemu finansowania i przepływu informacji. Unieszkodliwianie pojazdów samochodowych, które nie nadają się do eksploatacji, staje się ważną dziedziną gospodarki narodowej.
The dynamics of development and efficiency of used vehicle dismantling system in the voivodship of Lodz (part 1/2)
An automotive vehicle, having finished its lifecycle, turns into waste, overloading the environment, therefore it should be recycled. In the most developed countries a number of advanced technologies of comprehensive used vehicle recycling have been introduced. These technologies are constantly modernized in order to produce useful recyclables more efficiently. The management of used vehicles on the European level is regulated by the directive 2000/53/WE which is transposed to every EU country. In Poland this issue is regulated by the Used Vehicle Recycling Act. Poland still undergoes the process of creating the national used vehicle recycling system. For its further development it is essential to efficiently implement the procedures of the Used Vehicle Recycling Act, a network of vehicle dismantling stations, points of automotive parts collection, collection networks (created by the vehicle introducers), financing and information flow system. The disposal of used vehicles becomes an important branch of national economy.
62
/ LOGISTYKA ODZYSKU
LIPIEC - WRZESIEŃ 2012
S zybki wzrost liczby nowych samochodów w Polsce, jak również istniejąca struktura wiekowa krajowego parku pojazdów, w której znaczny udział mają pojazdy stare i wyeksploatowane, w nieuchronny sposób przyczyniać się będą do wzrostu ilości samochodów wycofywanych z eksploatacji. Towarzyszyć temu będzie potrzeba unieszkodliwiania powstających odpadów samochodowych. Sposobem na rozwiązanie narastającego problemu tych odpadów jest rozwój systemu recyklingu pojazdów, pozwalający na bezpieczny dla środowiska demontaż, gospodarcze wykorzystanie pochodzących z pojazdu części i materiałów oraz ostateczne unieszkodliwienie odpadów nienadających się do wykorzystania. Recykling pojazdów przyczynia się ponadto do oszczędnej gospodarki zasobami naturalnymi i energią, może też stanowić istotny bodziec do powstania nowych miejsc pracy.
Podstawowe wiadomości o województwie
Województwo łódzkie zajmuje obszar 18 219 tys. km 2 (5,8% powierzchni kraju) położony w centrum Polski, na skrzyżowaniu samochodowych i kolejowych ciągów komunikacyjnych. Graniczy z sześcioma innymi województwami: mazowieckim, świętokrzyskim, śląskim, opolskim, wielkopolskim i kujawsko-pomorskim. Region jest gęsto zaludniony. 1.6 mln. mieszkańców województwa to osoby mieszkające w miastach, zaś ponad 900 tys. osób zamieszkuje tereny wiejskie. Administracyjnie województwo
Źródło: http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6031_PLK_HTML.htm
3/2012 (4)
Tab. 1 Charakterystyka podregionów województwa łódzkiego pod względem powierzchni
Źródło: opracowanie własne jest podzielone na 177 gmin (w tym 3 miasta na prawach powiatu) i 21 powiatów. Na jego obszarze znajduje się 5 234 miejscowości w tym 42 miasta. Trzy miasta na prawach powiatu to Łódź, Piotrków Trybunalski i Skierniewice. Na potrzeby poniższej pracy dokonano podziału obszaru województwa na cztery podregiony: łódzki (centralny), piotrkowski (wschodni), sieradzki (zachodni) i skierniewicki (północny). Wszystkie badania i obliczenia realizowano z uwzględnieniem tegoż podziału.
Źródła pozyskania danych
Wykorzystane w prezentowanym artykule dane liczbowe pochodzą z już
istniejących baz danych, a sporządzonych na potrzeby celów ewidencyjnych, statystycznych i kontrolnych. Szczególnie istotne z punktu widzenia badawczego są informacje pozyskane z:
* Urzędu Statystycznego w Łodzi;
* Centralnego Rejestru Pojazdów i Kierowców;
* Urzędu Marszałkowskiego (Departament Ochrony Środowiska, Wojewódzka Baza Danych);
* Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi.
Bardzo owocne były także osobiste kontakty z właścicielami stacji demontażu, które funkcjonują w województwie łódzkim.
Tab. 2 Ludność w podregionach województwa łódzkiego [w tys.], stan na dzień 31 grudnia.
Źródło: : opracowanie własne na podstawie roczników statystycznych województwa łódzkiego 2007-2010
LOGISTYKA ODZYSKU /
63
Tab. 3 Pojazdy samochodowe zarejestrowane w województwie łódzkim na tle kraju w latach 2006-2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie roczników statystycznych z lat 2007-2010
Zebrane dane zostały poddane analizie w celu oceny stanu i potrzeb recyklingu samochodów w województwie łódzkim. Ocena ta jest utrudniona głównie z powodu, że GUS nie publikuje danych liczbowych, dotyczących między innymi ilości złomowanych rocznie pojazdów samochodowych, nie ma też informacji o strukturze wiekowej i asortymentowej parku samochodowego w poszczególnych powiatach. Brak jest również informacji o przedsiębiorstwach zajmujących się zbiórką i utylizacją złomowanych samochodów.
Samochody osobowe w województwie
W latach 2006-2009 na terenie województwa łódzkiego przybyło 275394 pojazdów, osiągając poziom 1,5 mln na koniec 2009 roku, co stanowi 6,82% ogółu pojazdów samochodowych zarejestrowanych w Polsce i 6,61% samochodów osobowych.
W poszczególnych podregionach województwa łódzkiego wzrost liczby zarejestrowanych pojazdów również nie był równomierny. Najwięcej samochodów osobowych – 96 tys. sztuk – zarejestrowano w roku 2008, co stanowi wzrost o 10,1% w stosunku do 2007 roku, w którym dokonano 78 tys. nowych rejestracji. W kolejnym roku liczba rejestracji wyniosła 40,4 tys., co oznacza 3,8% wzrost zarejestrowanych samochodów w stosunku do 2008 roku. W 2007 roku wzrost rejestracji wzrósł o 8,9% w stosunku do roku 2006. Wśród zarejestrowanych w województwie łódzkim pojazdów samochodowych największy odsetek (ponad 70%) stanowiły samochody osobowe. Analizując przedstawione dane można zauważyć, że w omawianym okresie udział samochodów osobowych w ogólnej liczbie pojazdów samochodowych wynosił 71,36% w 2006 roku. W roku 2007 stanowi-
ły one 72,13%. W kolejnym roku ich udział wynosił 72,91%. Na koniec badanego okresu współczynnik ten nieznacznie się obniżył i osiągnął poziom 72,59%.
Wskaźnik motoryzacji
Wskaźnik motoryzacji (tj. liczba samochodów osobowych przypadających na 1000 mieszkańców) wynosił średnio w badanym okresie 388,5 i w całym okresie wykazywał tendencję wzrostową (średni wzrost o 25,7%). W badanym okresie współczynnik motoryzacji wykazywał tendencję wzrostową. Jedynym wyjątkiem od tej reguły był rok 2008, w którym zaobserwowano spadek wskaźnika motoryzacji w podregionach piotrkowskim i skierniewickim.
W badanym okresie na obszarze województwa współczynnik motoryzacji wzrósł o 88,6 samochodów. Najwyż-
Tab. 4 Samochody osobowe zarejestrowane w podregionach województwa łódzkiego w latach 2006-2009 [w tys. sztuk].
Uwaga: w kolumnie C suma ilości samochodów w poszczególnych podregionach (997,1 tys.) nie odpowiada ogólnej ilości samochodów osobowych w województwie (954,0 tys.). Autor nie potrafi też wytłumaczyć spadku ilości samochodów osobowych w podregionie piotrkowskim w 2008 roku.
64
/ LOGISTYKA ODZYSKU
LIPIEC - WRZESIEŃ 2012
Źródło: opracowanie własne szy wzrost nastąpił w podregionie łódzkim (wzrost o 93,1 samochodów) a najmniejszy w podregionie skierniewickim (wzrost o 26,8 samochodów). Obecny poziom wskaźnika motoryzacji w województwie łódzkim klasyfikuje je w krajowej czołówce.
Struktura wiekowa samochodów osobowych
Dynamiczny wzrost liczby samochodów osobowych nie miał niestety odzwierciedlenia w stanie technicznym rejestrowanych pojazdów, co głównie spowodowane jest importem samochodów używanych przy jednoczesnym spadku kupna samochodów nowych. W strukturze wiekowej parku samochodowego dominują pojazdy stare. Z prowadzonych analiz wynika, że połowa jeżdżących po drogach województwa łódzkiego samochodów osobowych jest średnio w wieku około 10 lat.
Rosnąca liczba samochodów
to duże wyzwanie ekologiczne
3/2012 (4)
Można szacować, iż w ciągu kilku ostatnich lat sprowadzonych zostało na obszar województwa przez indywidualnych użytkowników kilkadziesiąt tysięcy używanych samochodów (nawiasem mówiąc, znaczna ich część to pojazdy z uszkodzeniami powypadkowymi lub w złym stanie technicznym). Procentowy udział samochodów
Bardzo niepokojące są również prognozy wzrostu liczby starych samochodów w województwie w najbliższych latach. Wykazują one, iż przy utrzymaniu współczynnika recyklingu na poziomie 2% i przy utrzymaniu obecnego rocznego poziomu samochodów nowo zarejestrowanych, liczba samochodów mających 10 lat lub więcej zbliży
Tab. 6 Struktura wiekowa samochodów osobowych w województwie łódzkim w latach 2006-2009
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych CEPiK
starszych niż 11 lat w badanym okresie wzrósł o 6,6 punktu procentowego (207 tys. samochodów). W grupie tej mieszczą się również samochody w wieku powyżej 15 lat, które według szacunków stanowią średnio 22% z tendencją rosnącą.
się wkrótce w województwie do 1 000 000 sztuk, zaś liczba samochodów mających 15 lat i więcej – przekroczy 300 tys. sztuk!
(c.d. w następnym numerze)
Tab. 5 Wskaźnik motoryzacji w podregionach województwa łódzkiego w latach 2006-2007
Źródło: : opracowanie własne na podstawie roczników statystycznych województwa łódzkiego 2007-2010
LOGISTYKA ODZYSKU /
65 | <urn:uuid:d9e1e457-24e1-4ea9-9e9d-cb4a25b22f6d> | finepdfs | 2.878906 | CC-MAIN-2018-09 | http://logistyka-odzysku.pl/wp-content/uploads/dynamika_rozwoju_i_efektywnosci_systemu_demontazu_samochodow_wycofanych_z_eksploatacji_na_terenie-wojewodztwa_lodzkiego_cz_1.pdf | 2018-02-21T23:18:18Z | crawl-data/CC-MAIN-2018-09/segments/1518891813818.15/warc/CC-MAIN-20180221222354-20180222002354-00495.warc.gz | 200,087,093 | 0.999367 | 0.999881 | 0.999881 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2589,
5428,
8318,
10488
] | 2 | 0 |
Wolność zgromadzeń w praktyce polskich sądów
Raport HFPC z monitoringu postępowań
Autorzy:
Justyna Jezierska
Aleksandra Mieszała
Koordynacja merytoryczna:
dr Piotr Kładoczyń
Piotr Kubaszewski
Dane do tabel i wykresów:
Andrzej Porębski
Projekt graficzny i skład:
Marta Borucka
Wydawca:
Helsińska Fundacja Praw Człowieka
ul. Zgoda 11
00–018 Warszawa
Wydanie I
Warszawa, listopad 2019 r.
ISBN: 978-83-62245-84-0
Spis treści
Wstęp .................................................. 5
Wykaz skrótów ........................................... 9
Przedmiot obserwowanych spraw ......................... 11
Naruszenie przepisów o zgromadzeniach i blokowanie przemarszów ............... 15
Incydenty związane z manifestowaniem swoich poglądów .............................. 17
Zarzuty dotyczące zachowania wobec funkcjonariuszy oraz legitymowania ......... 18
Przebieg posiedzeń sądowych ........................................ 21
Obecność na rozprawach i posiedzeniach .......................... 21
Wyjaśnienia obwinionych/oskarżonych ............................ 22
Zeznania świadków ........................................... 23
Argumenty obrony ........................................... 24
Rozstrzygnięcia sądowe ........................................ 27
Wyroki uniewinniające ........................................ 29
Postanowienia o umorzeniu postępowania .......................... 32
Wyroki skazujące ........................................... 35
Zażalenia na zatrzymanie ........................................ 37
Zażalenia na umorzenie postępowania .......................... 40
Apelacje .................................................. 43
Uwagi obserwatorów HFPC ........................................ 45
Sędziowie .................................................. 45
Oskarżyciele publiczni ........................................ 47
Świadkowie .................................................. 48
Publiczność .................................................. 48
Korytarze sądowe ........................................... 49
Podsumowanie ................................................ 55
Załącznik 1. Kwestionariusz obserwacji .......................... 59
Załącznik 2. Szczegółowe dane w formie tabeli ......................... 61
Wstęp
Przedstawiamy Państwu raport z obserwacji spraw sądowych, w których obwinionymi i oskarżonymi byli obywatele biorący udział w zgromadzeniach publicznych. Decydując się na prowadzenie monitoringu, chcieliśmy wesprzeć wszystkich uczestników tych rozpraw i postępować w działaniach mających na celu zagwarantowanie prawa do rzetelnego procesu. Naszym celem było także dostarczenie opinii publicznej rzetelnej informacji na temat przebiegu tych postępowań.
Raport obejmuje materiał zgromadzony w trakcie 250 obserwacji w 142 sprawach, w 16 sądach powszechnych na terenie całego kraju w okresie od marca 2018 r. do czerwca 2019 r. Monitoring postępowań sądowych prowadzony był przy pomocy sieci współpracowników HFPC. Należeli do nich m.in. absolwenci prowadzonej przez nas w latach 1991-2008 Szkoły Praw Człowieka, byli oraz obecni stażysti HFPC oraz osoby powszechnie znane, które udział w tym projekcie uznały za ważny. Obserwacje przeprowadzane były według zestandardyzowanego kwestionariusza\(^1\), którego kształt został ustalony na podstawie naszego wieloletniego doświadczenia w obserwacji postępowań sądowych. Przedstawiciele HFPC byli proszeni o dokładne opisanie przedmiotu i przebiegu obserwowanych przez nich postępowań. Oceniali także zachowanie sędziów, oskarżycieli publicznych, świadków oraz publiczności obecnej na rozprawach i posiedzeniach sądowych.
Obserwacje procesów toczących się wobec uczestników zgromadzeń publicznych nie są jedyną formą działań podejmowaną przez nas na rzecz wolności zgromadzeń w Polsce. Helsińska Fundacja Praw Człowieka posiada bogate doświadczenie w tym zakresie. Przykładowo
\(^1\) Kwestionariusz znajduje się w Załączniku 1. do przedmiotowego raportu.
w 2008 r. prowadziliśmy sprawę ekologa Dariusza Sz., na kanwie której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia zadał Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zwoływania zgromadzenia bez wymaganego zezwolenia. Wyrok Trybunału w tej sprawie ustanowił podwaliny pod instytucję zgromadzeń spontanicznych (P 15/08), a Dariusz Sz. został uniewinniony od zarzutów przewodniczenia i organizacji nielegalnego zgromadzenia.
Przepis Prawa o zgromadzeniach, wymagający zawiadomienia organu gminy o zgromadzeniu nie później niż na 3 dni robocze przed datą zgromadzenia, został finalnie uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją wyrokiem z 18 września 2014 r. (K 44/12), do której to sprawy HFPC złożyła obszerną opinię amicus curiae. Także w 2014 r. – w październiku, sprzeciwialiśmy się nowelizacji Prawa o zgromadzeniach, wprowadzającej zakaz zakrywania twarzy podczas demonstracji, skierowanej do Sejmu tydzień po zamieszkach, jakie miały miejsce podczas obchodów Święta Niepodległości w Warszawie w 2013 r.
Wreszcie, w ostatniej kadencji parlamentu, Fundacja protestowała przeciwko nowelizacji Prawa o zgromadzeniach, która wprowadziła hierarchię zgromadzeń, przyznając pierwszeństwo w organizacji zgromadzeń państwowych, religijnych, a następnie tzw. zgromadzeń cyklicznych. Projekt ten stał się obowiązującym prawem i był prawdziwym testem dla Trybunału Konstytucyjnego po wprowadzeniu do niego sędziów dublerów przez ówczesną większość parlamentarną. Testem niestety niezdanym.
Już w nowym stanie prawnym HFPC wstąpiła do postępowania dotyczącego wydanego przez wojewodę zakazu organizacji zgromadzenia uproszczonego przez Stowarzyszenie „Tama” na skwerze Hoovera w Warszawie 10 maja 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił zarządzenie wojewody, stanowiąc precedens z punktu widzenia legalności organizowania tzw. „kontrmiesięcznic smoleńskich” (SO Warszawa, XXIV Ns 37/17). Sąd podzielił argumentację HFPC, że Prawo o zgromadzeniach nie przewiduje możliwości zakazania zgromadzeń uproszczonych, a więc takich, które nie powodują żadnych utrudnień dla ruchu drogowego i z tego tytułu podlegających notyfikacji w specjalnej, przyspieszonej procedurze.
Kwestia legalności organizowania tzw. „kontrmiesięcznic smoleńskich” była również przedmiotem opinii amicus curiae, którą Helsińska Fundacja Praw Człowieka przedstawiła Sądowi Najwyższemu. W uchwale z 28 marca 2018 r. SN podzielił naszą opinię, że nawet po upływie terminu zgromadzenia, które zostało zakazane przez wojewodę, sądy powinny rozpatrywać odwołania od takiej decyzji (SN III SZP 1/18). Uchwała Sądu Najwyższego miała ogromne znaczenie praktyczne, ponieważ wojewoda mazowiecki od chwili wejścia w życie nowelizacji Prawa o zgromadzeniach do momentu wydania uchwały wydał ponad 30 decyzji o zakazie zgromadzeń. Większość z nich zapadła w ostatniej chwili – tak, by organizatorzy nie mieli
możliwości odwołania się do sądu (w 21 z 32 przypadków, w czasie od maja 2017 r. do lutego 2018 r., zarządzenie zastępcze wojewody zostało wydane w dniu planowanego rozpoczęcia zgromadzenia, a jego publikacja następowała zwykle na 2–3 godziny przed planowanym rozpoczęciem zgromadzenia). Co istotne, wszystkie decyzje dotyczyły demonstracji organizowanych w trybie uproszczonym, a te nigdy nie mogą być zakazane, a więc decyzje wojewody były bezprawne.
W czasie trwania monitoringu postępowań sądowych Helsińska Fundacja Praw Człowieka podejmowała również inne działania wobec naruszeń wolności zgromadzeń. Sporządziliśmy na przykład kilka opinii amicus curiae dotyczących zakazu organizacji zgromadzeń, m.in. w Gnieźnie, Lublinie, Rzeszowie, Warszawie czy Kielcach. Występowaliśmy także z pisami interwencyjnymi do komendantów Policji w sprawach możliwego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy, do których mogło dochodzić podczas zgromadzeń publicznych w Polsce.
Decydując się na prowadzenie monitoringu uznaliśmy, iż w obliczu bezprecedensowego ataku na niezależność sądów i niezawisłość sędziów, obecność bezstronnych obserwatorów na rozprawach i posiedzeniach sądowych może pomóc w zagwarantowaniu przez sądy prawa do rzetelnego procesu, zwiększając jednocześnie poczucie bezpieczeństwa uczestników postępowania. Analizując otrzymane wyniki możemy niewątpliwie przyjąć, iż byliśmy jednym z czynników, które w pozytywny sposób wpłynęły na przebieg dotychczas prowadzonych procesów sądowych. Dlatego też nie zamierzamy przerywać naszych obserwacji. W nadziei, że zaobserwowana przez nas niezależność sądów i niezawisłość sędziów orzekających nie osłabnie, monitoring postępowań sądowych osób biorących udział w zgromadzeniach publicznych jest i będzie nadal prowadzony.
W tym miejscu pragniemy serdecznie podziękować naszym darczyńcom, bez których przeprowadzenie tak kompleksowego monitoringu nie byłoby możliwe\(^2\).
Danuta Przywara
Prezes Zarządu
Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka
\(^2\) Lista naszych darczyńców znajduję się na stronie internetowej HFPC, pod linkiem: http://www.hfhr.pl/wspieraja-nas/darczyncy/.
## Wykaz skrótów
| art. | artykuł |
|------|---------|
| BOR | Biuro Ochrony Rządu |
| Dz. U. | Dziennik Ustaw |
| EKPCz/Europejska Konwencja Praw Człowieka | Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284) |
| HFPC/Fundacja | Helsińska Fundacja Praw Człowieka |
| KK | Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553 z późn. zm.) |
| KPK | Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555 z późn. zm.) |
| KPW | Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. 2001 Nr 106 poz. 1148 z późn. zm.) |
| KW | Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. 1971 Nr 12 poz. 114 z późn. zm.) |
| KOD | Komitet Obrony Demokracji |
| Konstytucja | Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483 z późn. zm.) |
| KRS | Krajowa Rada Sądownictwa |
| Skrót | Opis |
|-------|------|
| m.in. | między innymi |
| m.st. | miasto stołeczne |
| np. | na przykład |
| OBWE | Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie |
| ONR | Obóz Narodowo-Radykalny |
| PAP | Polska Agencja Prasowa |
| PiS | Prawo i Sprawiedliwość |
| poz. | pozycja |
| PZPR | Polska Zjednoczona Partia Robotnicza |
| r. | rok |
| RP | Rzeczpospolita Polska |
| Sejm RP | Sejm Rzeczypospolitej Polskiej |
| SO | Sąd Okręgowy |
| SR | Sąd Rejonowy |
| tj. | tekst jednolity |
| TK | Trybunał Konstytucyjny |
| TSUE | Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej |
| tzw. | tak zwany |
| ul. | ulica |
| ustawa o Policji | Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 1990 nr 30 poz. 179 z późn. zm.) |
| u.p.z./Prawo o zgromadzeniach | Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. 2015 poz. 1485 z późn. zm.) |
| ust. | ustęp |
| ww. | wyżej wymienione |
| w zb. | w zbiegu |
| w zw. | w związku |
Przedmiot obserwowanych spraw
W okresie od marca 2018 r. do czerwca 2019 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka obserwowała 142\(^3\) sprawy związane z szeroko rozumianą wolnością zgromadzeń. HFPC odwiedziła 16 sądów w całej Polsce. Obserwatorzy Fundacji byli obecni na posiedzeniach i rozprawach sądowych w: Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia, Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa, Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Żoliborza, Sądzie Okręgowym w Warszawie, Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, Sądzie Rejonowym w Bielsku Podlaskim VII Wydziale Zamiejscowym w Hajnówce, Sądzie Okręgowym w Białymstoku, Sądzie Rejonowym dla
Miejsca obserwowanych spraw
---
3 Wykresy umieszczone w raporcie obrazują 140 spraw, ze względu na to, że 2 pozostałe obserwowane przez HFPC dotyczą nieporównywalnych kategorii przedmiotowych. Są to: sprawa dotycząca zakazu „Marszu Niepodległości” oraz sprawa zażalenia na umorzenie postępowania przez prokuraturę.
Łodzi-Śródmieścia, Sądzie Rejonowym w Radomiu, Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Śródmieścia, Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej, Sądzie Okręgowym we Wrocławiu, Sądzie Rejonowym w Przemyślu, Sądzie Rejonowym w Opolu, Sądzie Rejonowym w Toruniu oraz Sądzie Rejonowym w Kielcach.
Warto podkreślić, że wiele z obserwowanych przez HFPC spraw było do siebie zbliżonych. Dotyczyły one np. zdarzeń, które miały miejsce w trakcie tych samych zgromadzeń. Często wobec tych samych obwinionych i oskarżonych toczyły się równolegle inne postępowania, również związane z udziałem w manifestacjach. Zdarzało się, że sprawy były łączone i prowadzone pod jedną sygnaturą w celu wspólnego rozpoznania. Co ciekawe, jeden z sądów okręgowych odniósł się w toku wyrokowania do takiej praktyki. Oceńił ją jako naganną i uznał, że to niewskazane, aby sądy rejonowe łączyły sprawy w ten sposób, że prowadzi się jedno postępowanie w stosunku do tak wielu osób. Argumentował to tym, że „stan faktyczny nie w każdym przypadku jest taki sam, tracimy z oczu niuanse” (SO Warszawa, X Kz 810/18).
**Typy obserwowanych spraw**
Postępowania sądowe, w których uczestniczyli obserwatorzy HFPC, w zdecydowanej większości dotyczyły czynów kwalifikowanych jako wykroczenia – monitorowaliśmy 97 spraw z tego zakresu. Najczęściej powoływany zarzutem był w nich art. 52 Kodeksu wykroczeń, który sankcjonuje czyny naruszające przepisy o zgromadzeniach. Ten przepis stanowił podstawę obwinienia w 61 sprawach, które obserwowała Fundacja. Obwinionym zarzucono m.in. posiadanie broni, materiałów wybuchowych, wyrobów pirotechnicznych podczas udziału w zgromadzeniu, przeszkadzanie w przebiegu niezakazanego zgromadzenia, organizowanie zgromadzenia bez wymaganego zezwolenia czy przewodnictwo zgromadzeniu po jego rozwiązaniu. We wnioskach o ukaranie powoływano się również na bezprawne zajmowanie miejsca zgromadzenia i wzbranianie się przed
jego opuszczeniem. Podstawę obwinienia często stanowił również art. 65 KW, który penalizuje wprowadzanie w błąd organów państwowych co do swoich danych osobowych. Obwinionym zarzucono także tamowanie ruchu na drodze publicznej – kwalifikacja czynu z art. 90 KW pojawiała się często w kontekście blokowania różnego rodzaju manifestacji i zgromadzeń oraz przy zgromadzeniach spontanicznych.
Helsińska Fundacja Praw Człowieka monitorowała też poważniejsze sprawy, w których oskarżonym zarzucono popełnienie przestępstwa. Było ich zauważalnie mniej – HFPC śledziła 9 spraw z tego zakresu. Powoływane zarzuty uwzględniały przede wszystkim naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego z art. 222 KK i wymuszenie dokonania na nim czynności służbowych z art. 224 KK. Zdarzyły się też postępowania dotyczące spowodowania uszczerbku na zdrowiu i przeszkadzania publicznemu wykonywaniu aktów religijnych.
Obserwatorzy Fundacji pojawiali się również na posiedzeniach sądowych. Wiele z nich było niejawnych, jednak w zdecydowanej większości sędziowie nie sprzeciwili się obecności przedstawicieli HFPC na sali sądowej. Tylko kilkakrotnie zdarzyło się, że osoba pełniąca funkcję obserwatora poproszona została o opuszczenie sali z uwagi na niejawność postępowania. Fundacja była obecna na 32 posiedzeniach dotyczących między innymi umorzenia postępowania oraz rozpoznawania zażaleń na zatrzymanie. Oskarżyciele publiczni często kierowali do sądu zażalenia na postanowienia o umorzeniu, które także rozpatrywane były w toku posiedzeń.
## Kwalifikacje prawne czynów
| Przepis | Omówienie |
|------------------|---------------------------------------------------------------------------|
| Art. 52 KW | naruszenie przepisów o zgromadzeniach |
| Art. 90 KW | tamowanie lub utrudnianie ruchu |
| Art. 65 KW | wprowadzenie w błąd organu państwowego lub instytucji |
| Art. 63a KW | bezprawne ogłoszenia |
| Art. 51 KW | zakłócanie spokoju lub porządku publicznego |
| Art. 157 KW | nieopuszczenie wbrew żądaniu cudzego terenu |
| Art. 222 KK | naruszenie netykalności cieleśnej funkcjonariusza |
| Art. 151 KW | przejście przez grunt leśny w miejscu, w którym jest to zabronione |
| Art. 226 KK | znieważenie funkcjonariusza lub konstytucyjnego organu |
| Art. 224 KK | wywieranie wpływu na czynności urzędowe |
| Art. 119 KW | kradzież lub przywłaszczenie cudzej rzeczy |
| Art. 97 KW | naruszenie przepisów o bezpieczeństwie w porządku w ruchu drogowym |
| Art. 195 KK | złośliwe przeszkadzanie w wykonywaniu aktów religijnych |
| Art. 158 KK | udział w bójce lub pobiciu |
| Art. 157 KK | wywołanie średniego lub lekkiego uszczerbku na zdrowiu |
| Art. 141 KW | nieobyczajne ogłoszenie, napis, rysunek |
| Przepis | Omówienie |
|------------------|---------------------------------------------------------------------------|
| Art. 157 KK | wywołanie średniego lub lekkiego uszczerbku na zdrowiu |
| Art. 141 KW | nieobyczajne ogłoszenie, napis, rysunek |
Kwalifikacje prawne według miast
Naruszenie przepisów o zgromadzeniach i blokowanie przemarszów
Najczęstszym zarzutem stawianym obwinionym w sprawach o wykroczenia był art. 52 KW, który dotyczy naruszania przepisów o zgromadzeniach. Monitorowane sprawy z zarzutami o takim charakterze często dotyczyły tzw. „miesięcznic smoleńskich”, odbywających się przez 8 lat, dziesiątego dnia każdego miesiąca oraz organizowanych równolegle kontrmanifestacji.
Podczas „miesięcznicy” 10 czerwca 2017 r. miało dojść do zakłóceń obchodów przez wznoszenie okrzyków o treści „kłamca” podczas przemówienia Jarosława Kaczyńskiego. Jedna z osób dodatkowo korzystała z tuby nagłaśniającej. W innym przypadku oskarżono mężczyznę obecnego na tzw. „miesięcznicy smoleńskiej” 10 września 2017 r. o to, że uczestnicząc w kontrmanifestacji popychał funkcjonariusza. Zakładano, że jego celem było uniemożliwienie policjantowi przeprowadzenia interwencji. Czasami zarzuty dotyczyły niekorzystania z chodnika i przejścia dla pieszych przez obwinionych – protestujący bowiem często poruszali się po jezdni w trakcie kontrmanifestacji odbywających się w tym samym miejscu i czasie co „miesięcznice smoleńskie”.
Kolejną kategorią obserwowanych spraw były postępowania związane z marszami i demonstracjami zwolenników Obozu Narodowo-Radykalnego oraz Młodzieży Wszechpolskiej. Dotyczyły one m.in. sprzeciwiania się poleceniom Policji, blokowania przemarszy poprzez siadanie na skrzyżowaniu ulic, czy wykrzykiwania hasł, takich jak „Spontaniczne zgromadzenie”,
„Mamy prawo protestować” czy „Warszawa wolna od faszyzmu”. Obserwator HFPC uczestniczył również w postępowaniu prowadzonym przeciwko mężczyźnie, który miał znieważyć policjanta pełniącego służbę przy zabezpieczaniu marszu ONR.
Również podczas odbywającego się w Warszawie Marszu Niepodległości w 2017 r. doszło do incydentów skutkujących wszczęciem postępowań sądowych. Kilku aktywistów obwiniono o usiłowanie przeszkodzenia wspomnianemu zgromadzeniu poprzez prezentowanie transparentów o kontrowersyjnych treściach, m. in. „Warszawa zhańbiona”.
Procesy dotyczące podobnych zgromadzeń Helsińska Fundacja Praw Człowieka obserwowała także w innych miejscowościach. W sprawie tocącej się w Hajnówce obwinionym postawiono zarzut zakłócania III Marszu Pamięci Żołnierzy Wyklętych, który odbył się 24 lutego 2018 r. Grupa około 6 mężczyzn miała siedzieć na chodniku w trakcie marszu i trzymać się za ręce. Zdaniem oskarżyciela wybrali do siedzenia miejsce wyjątkowo istotne dla ruchu pieszego, co stanowiło podstawę do ich obwinienia. W II instancji sprawę rozpatrywał Sąd Okręgowy w Białymstoku – tam również byli obecni obserwatorzy z ramienia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.
Fundacja obserwowała także postępowania toczące się przed warszawskimi sądami w związku z protestami, które odbywały się przed budynkiem Sejmu, m. in. w dniach 16 i 17 grudnia 2016 r. Obwinionym zarzucono kontynuowanie zgromadzenia po podjęciu decyzji o jego rozwiązaniu przez Policję, poprzez uniemożliwienie wyjazdu z Sejmu pojazdom osobowym, którymi przemieszczały się posłowie. Protestującym postawiono także zarzuty dotyczące nieopuszczenia miejsca zgromadzenia określonego jako spontaniczne, po tym jak zostało ono rozwiązane przez odpowiednie służby.
Pojawiły się także sprawy związane z wrocławskim Marszem Niepodległości – tu obwiniono kilku aktywistów „Obywateli RP” o to, że zablokowali jego przemarsz, stając na drodze z transparentami głoszącymi hasła „Tu są granice przyzwoitości” oraz „Polska wolna od faszyzmu”. Protestujący mieli zostać zaatakowani przez osoby uczestniczące w marszu, a następnie zatrzymani przez Policję, która skierowała wniosek o ich ukaranie w związku z zakłócaniem niezakazanej manifestacji. Inna grupa kontrmanifestujących miała stanąć podczas marszu na ulicy, próbując uniemożliwić przejście narodowcom. Mieli oni trzymać transparenty z hasłem „Faszyzm nie przejdzie”. Między manifestującymi miało dojść do sprzeczki, wskutek której obwinionym został wyrwany baner. Dodatkowo, jak wynika z postawionych zarzutów, ktoś z tłumu rzucił w ich kierunku racę.
Przedmiot obserwacji Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka stanowiły także postępowania w sprawach osób, które protestowały przeciwko wycince drzew w Puszczy Białowieskiej.
Protestujący starali się utrudnić lub uniemożliwić wyjazd maszyn z terenu wycinki na drogę publiczną. Obserwatorzy HFPC byli obecni również na rozprawach sądu II instancji w tych sprawach, które odbywały się w Białymstoku.
Jak już wspomniano w niniejszym raporcie, nie wszystkie sprawy stanowiące przedmiot naszych obserwacji zostały zakończone – przykładowo już od lutego 2019 r. obserwujemy postępowanie toczące się w Radomiu. Dotyczy ono zdarzenia, do którego doszło 24 czerwca 2017 r. Podczas zgromadzenia Komitetu Obrony Demokracji działacze starli się z członkami Młodzieży Wszechpolskiej oraz Obozu Narodowo-Radykalnego. Jak wynika z zamieszczonych w sieci nagrań z tego zdarzenia, kontrmanifestanci próbowali wyrywać flagi działaczom KOD. Czterech przedstawicieli środowisk narodowych zaczęło szarpać aktywistę z Komitetu Obrony Demokracji. Przewrócili go na ziemię i kopali. Mężczyzna rozdzieliła straż demonstracji. Sprawa początkowo prowadzona była pod kątem zarzutu pobicia działacza KOD, jednak w toku postępowania zmieniono kwalifikację czynu na bójkę. Wskutek tej zmiany poszkodowany aktywista stał się równocześnie jednym z oskarżonych.
**Incydenty związane z manifestowaniem swoich poglądów**
Część z obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka spraw dotyczyła pojedynczych incydentów związanych z wolnością słowa. Aktywiści w ramach protestu umieszczali w przestrzeni publicznej transparenty i demonstrowali swoje hasła. W jednej ze spraw namalowano na chodniku farbą kredową napis „Policja czy Pislicja” – zdarzenie miało miejsce 20 października 2017 r. Na stworzenie napisu nie wyraził zgody zarządca drogi. Policja uznała, że to spółdzielnia mieszkaniowa, jako zarządca, powinna takiej zgody udzielić. Spółdzielnia poinformowała jednak, że teren nie jest w jej zarządzie. Policja nie wzięła tej informacji pod uwagę, a postępowanie kontynuowano. Inna z obserwowanych przez HFPC spraw dotyczyła osoby, która umieściła transparent z napisem „A ja wolność kocham” na domu przy ul. Mickiewicza, w którym mieszka Jarosław Kaczyński. Zarządca budynku nie wyraził zgody na umieszczenie tego transparentu, wskutek czego kobiecie postawiono zarzut z art. 63a KW.
Z kolei w Kielcach prowadzono postępowanie w sprawie trzech kobiet, które poprzez propagowanie konkretnych hasł miły zakłócać mecz drużyn narodowych Rosji i Polski, odbywający się w ramach Mistrzostw Świata w Piłce Ręcznej Kobiet do lat 18. Policja została zawiadomiona przez organizatora wydarzenia. Obwinione miały ze sobą transparenty z hasłami „Uwolnić Olega Siencowa”. Napis był umieszczony w trzech wersjach językowych – polskiej, angielskiej i rosyjskiej. Panie miały odmówić wykonania polecenia ochrony i nie stosować się do regulaminu obiektu. Funkcjonariusze po przybyciu na miejsce podjęli próbę wylegitymowania obwinionych. Kobietom zarzucono utrudnianie przeprowadzenia czynności i odmowę wyjścia
na zewnątrz. Argumentowały one, że nie chciały opuszczać budynku ze względu na panujące warunki atmosferyczne. Po tym, jak deszcz ustąpił, miały dobrowolnie przejść w inne miejsce, w pobliżu radiowozu w celu wystawienia im przez policjantów wezwania do stawiennictwa w komisariacie.
Z ciekawym stanem faktycznym, pozostającym w tematyce propagowania hasł i manifestowania poglądów poprzez banery, obserwatorzy HFPC spotkali się w Toruniu. Obwiniony w tamtejszej sprawie 29 lipca 2018 r. przykleił na budynku, w którym mieściło się biuro poselskie posła Krzysztofa Czabańskiego, kartkę z napisem „PZPR”. Użył do tego taśmy klejącej. Mężczyzna zgłosił się następnie na Policję, zawiadamiając o popełnieniu czynu zabronionego. Przedstawił funkcjonariuszom motywację, która skłoniła go do tych działań – pragnął solidaryzować się z innym obwinionym, któremu w analogicznej sytuacji prokuratura postawiła zarzut propagowania ustroju totalitarnego.
Wśród wspomnianych incydentów zdarzały się także sytuacje zakłócania spokoju i porządku publicznego. Tego rodzaju zarzut usłyszał mężczyzna, który 10 listopada 2018 r. w trakcie uroczystości odsłonięcia pomnika Lecha Kaczyńskiego miał wykrzykiwać przez megafon hasła, takie jak „Konstytucja”, „samowola budowlana”, „kłamca” wobec Premiera Mateusza Morawieckiego i „marionetka” wobec przemawiającego Prezydenta Andrzeja Dudy. Inny protestujący został obwiniony o zakłócanie spokoju i spoczynku nocnego poprzez głośne odtwarzanie muzyki w samochodzie oraz o złamanie przepisów o prawie drogowym poprzez zatrzymanie samochodu zbyt blisko przejścia dla pieszych. Mężczyzna przejechał ulicą Mickiewicza w Warszawie, odtwarzając przez otwarte szyby auta utwór „Mury” Jacka Kaczmarskiego.
Przedmiot obserwowanych spraw w kilku przypadkach stanowiły sytuacje dotyczące odpalania materiałów pirotechnicznych – miało to miejsce m. in. podczas warszawskich protestów 13 listopada 2017 r. pod Komendą Stołeczną Policji.
**Zarzuty dotyczące zachowania wobec funkcjonariuszy oraz legitymowania**
Jak już wspomniano w niniejszym raporcie, część zarzutów postawionych protestującym dotyczyła czynów określonych w Kodeksie karnym związanych z naruszaniem nietykalności cielesnej funkcjonariuszy bądź ich znieważenia. Helsińska Fundacja Praw Człowieka była obecna na 6 tego rodzaju rozprawach/posiedzeniach. Przykładowo, w trakcie kontrmanifestacji odbywającej się 10 maja 2017 r. miał miejsce incydent, wskutek którego protestujący mężczyzna został oskarżony o użycie przemocy i groźby bezprawnej wobec funkcjonariusza Policji. Miał on powiedzieć do policjanta, który chciał go wylegitymować oraz usunąć z terenu zgromadzenia,
Przedmiot obserwowanych spraw
Zarzuty dotyczące zachowania wobec funkcjonariuszy oraz legitymowania «
że „jeśli jeszcze raz to zrobi, to da mu w ucho”. Mężczyzna miał również chwycić funkcjonariusza za rękę. Postawienie zarzutu naruszenia nietykalności cielesnej policjanta zdarzyło się również w sprawie dotyczącej blokowania trasy przemarszu organizacji „Szturm” 1 maja 2018 r. Mężczyzna miał popchnąć jednego z nich, usiłując opuścić otaczający go kordon.
W odniesieniu do zachowania manifestantów pojawiał się również zarzut znieważenia funkcjonariuszy. Miało to miejsce m.in. podczas jednego ze zgromadzeń zorganizowanych przez Obóz Narodowo-Radykalny. Do zdarzenia doszło 1 sierpnia 2017 r. – wzdłuż marszu szła grupa osób, niosąc transparenty. Na polecenie przełożonych policjanci legitymowali te osoby. Z ich relacji wynika, że przypierano je do muru. Oskarżony miał interweniować w sprawie starszej kobiety, którą przytrzymywano pod ścianą. Ostatecznie sam został potraktowany w ten sam sposób. Wtedy miał nazwać policjanta „gestapowcem” i zarzucić mu, że „[funkcjonariusze] używają metod jak gestapo”.
Do incydentów między funkcjonariuszami Policji a uczestnikami zgromadzeń doszło również w trakcie protestów w obronie niezależności sądów 7 grudnia 2017 r., kiedy protestujący w trakcie demonstracji przeszli spod budynku Sejmu pod siedzibę PiS na ul. Nowogrodzkiej. Obwiniono wówczas 44 osoby w związku z zarzutem zablokowania drogi publicznej, jednak w tej samej demonstracji brał udział mężczyzna, którego później oskarżono o naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza. Miał on dopuścić się tego po tym, jak Policja podjęła interwencję w celu rozwiązania zgromadzenia uznanego na nielegalne.
Na podstawie obserwacji poczynionych przez przedstawicieli Fundacji dostrzeżono również pewną tendencję do stawiania zarzutów dotyczących odmowy wylegitymowania się oraz ujawniania danych osobowych. Przykładowo w jednej ze spraw mężczyźnie postawiono zarzuty za to, że po wezwaniu na przesłuchanie w charakterze osoby podejrzanowej odmówił ujawnienia swojego miejsca zatrudnienia. Również w trakcie zgromadzeń i protestów zdarzały się podobne sytuacje. Podczas tzw. „miesięcznicy smoleńskiej” 10 sierpnia 2017 r. grupa protestujących odmówiła funkcjonariuszowi podania danych osobowych, w związku z czym postawiono im zarzuty z art. 65 KW.
Helsińska Fundacja Praw Człowieka monitorowała też sprawę mężczyzny, który szesnastego dnia każdego miesiąca, począwszy od stycznia 2017 r., składał wieniec przed budynkiem Sejmu. Odmówił on okazania dokumentu tożsamości funkcjonariuszowi Policji, który chciał go wylegitymować. Sytuacja miała miejsce 16 kwietnia 2018 r. Potrzebę przeprowadzenia czynności policjanci uzasadnili tym, iż jego aktywność prowadzi do „zaśmiecania miejsca publicznego”. Mężczyzna, nie chcąc posługiwać się nieważnym dowodem osobistym, odmówił jego
przedstawienia. Jego tożsamość potwierdziła osoba bliska, mimo to postawiono mu zarzut nieokazania dokumentu tożsamości funkcjonariuszowi.
Szczególnie charakterystyczną sprawą z podobnego zakresu, monitorowaną przez HFPC, było postępowanie toczące się przeciwko opozycjoniście Władysławowi Frasyniukowi, którego wyniesiono z kręgu siedzących na trasie tzw. „miesięcznicy smoleńskiej”. Gdy funkcjonariusze chcieli go wylegitymować, przedstawił się im jako Jan Józef Grzyb. W toku procesu policjanci tłumaczyli, że nie zdawali sobie sprawy, czyją tożsamość sprawdzają, mimo że osoby zgromadzone wokół miejsca incydentu skandowały jego prawdziwe imię i nazwisko. W innym postępowaniu panu Frasyniukowi zarzucono naruszenie nietykalności cieleśnej funkcjonariusza Policji podczas kontrmanifestacji wobec tzw. „miesięcznicy smoleńskiej” odbywającej się 10 czerwca 2017 r.
Incydenty związane z czynnością legitymowania zdarzyły się również podczas protestów we Wrocławiu. Grupy aktywistów „Obywateli RP” gromadziły się przed komisariatem i pokojowo protestowały podczas przesłuchiwania innych osób z nimi związanych. Policjanci próbowali legitymować zgromadzonych, którzy jednak odmówili okazania dokumentów. W związku z podobnymi, spontanicznymi zgromadzeniami toczyły się także inne procesy – między innymi przeciwko osobom, które wspierając innych aktywistów stały przed wejściem do komisariatu z banerami przedstawiającymi hasła, takie jak „Mamy prawa fizyki, prawa logiki, prawa człowieka” czy „Nie damy się zastraszyć”.
Przebieg posiedzeń sądowych
Obserwatorzy z ramienia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka byli proszeni o opisanie przebiegu posiedzeń sądowych, w których uczestniczyli. Na rozprawach i posiedzeniach odczytywano wnioski o ukaranie i akty oskarżenia. Obwinieni oraz oskarżeni składali wyjaśnienia. Przedstawiciele HFPC słuchali zeznań świadków, pytań ze strony sądu i stron postępowania. Obserwatorzy Fundacji oglądali zdjęcia z wydarzeń, zapisy z monitoringu ulicznego, filmy amatorskie oraz publikacje prasowe, które stanowiły materiał dowodowy w sprawach i były odtwarzane na rozprawach. Obserwatorzy byli również proszeni o zwracanie uwagi na to, czy przebieg rozprawy był dokładnie protokołowany.
Obecność na rozprawach i posiedzeniach
Po rozpoczęciu przewodu sądowego sędziowie sprawdzali obecność i przyjmowali dane osobowe od zebranych. Przewodniczący, co do zasady, zezwalał na obecność mediów. Prosił dziennikarzy o okazanie legitymacji prasowych oraz informowali, że mogą rejestrować przebieg rozprawy. Zaznaczali jednak, że materiał nie może zostać opublikowany do momentu prawomocnego zakończenia postępowania. Wyjaśniali, że ma to na celu uniemożliwienie świadkom zapoznania się z innymi zeznaniami w sprawie. Sąd pouczał również o ochronie danych obwinionych/oskarżonych i zakazie rozpowszechniania ich wizerunku bez wyraźnej zgody. W jednej ze spraw sąd odmówił zezwoleń na rejestrowanie przebiegu rozprawy przedstawicielowi Amnesty International, uzasadniając, że nie jest on przedstawicielem środków masowego przekazu.
W przypadku posiedzeń niejawnych osoby, które chciały w nich uczestniczyć, były przez sąd proszone o opuszczenie sali. Przewodniczący często zezwalał jednak obserwatorom
Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka na pozostanie na posiedzeniach, powołując się na art. 95b § 1 KPK\(^4\). Posiedzenia te dotyczyły zażaleń na zatrzymania przeprowadzane przez funkcjonariuszy Policji podczas zgromadzeń.
Przykładowo, w sprawie utrudniania wyjazdu pani Magdalenie Ogórek z siedziby TVP obrańca jednej z obwinionych osób wystąpił z wnioskiem o „chwilowe” wyłączenie jawności postępowania i odebranie wszelkich danych osobowych pod nieobecność publiczności. Sąd przychylił się do wniosku i poprosił publiczność o opuszczenie sali na moment odbierania informacji od obwinionych.
**Wyjaśnienia obwinionych/oskarżonych**
W większości przypadków obwinieni przyznawali się do popełnienia zarzucanych im czynów. Uważali jednak, że ich działania nie wypełniały znamion zarzucanych im wykroczeń lub przestępstw. Podkreślali, że ich czyny były jedynie formą protestu. Mężczyzna obwiniony o to, że podczas zgromadzenia spontanicznego pod Komendą Stołeczną Policji miał przy sobie race, przyznał „byłem tam, użyłem materiałów pirotechnicznych, zrobiłem to świadomie, biorąc pod uwagę ryzyko postępowania sądowego. Chciałem w ten sposób zwrócić uwagę Policji, władz miasta i opinii publicznej na niewłaściwe zachowanie uczestników Marszu Niepodległości – na race, butelki, puszki po piwie i skrajnie nienawiistne hasła, a Policja nie reagowała. Przeciw temu chciałem zaprotestować”.
Fundacja zauważyła, że do swoich wyjaśnień obwinieni często podchodzili bardzo emocjonalnie. Jedna z obwinionych w sprawie blokady przemarszu przedstawicieli „frontu szturmovego nacjonalizmu” 1 maja 2018 r. wyjaśniła, że w czasie wojny z rąk faszystów zginęła połowa jej rodziny, zatem wie, czym jest faszyzm i do czego prowadzi. Powiedziała, że znalazła się na przemarszu z premedytacją i zamiarem wyrażenia dezaprobaty i sprzeciwu przeciwko hasłom, które na nim padały. Wyciągnęła z zeszytu pamiątkę rodzinną – materiałową opaskę z czerwonym trójkątem z literą P i numerem. Była to opaska babci obwinionej z obozu koncentracyjnego. Kobieta powiedziała również, że „pamięta wytatuowany numer na przedramieniu dziadka”. To było powodem, dla którego „nie chciała pozwolić, aby faszyści przemierzali ulice Warszawy”.
W sprawie dotyczącej zgromadzenia pod siedzibą KRS w kwietniu 2018 r., którą obserwowała HFPC, obwiniony wyjaśnił, że jego intencją nie było wywołanie zamieszania. Poprzez
\(^4\) Art. 95b § 1 KPK: „Posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stanowi inaczej albo prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej”.
uczestnictwo w pokojowej manifestacji „chciał wyrazić swój sprzeciw przeciwko temu, że władza sądownicza zostaje upolityczniona”.
**Zeznania świadków**
W większości postępowań sądowych obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka świadkami byli funkcjonariusze Policji pełniący obowiązki służbowe podczas zgromadzeń, których dotyczyły sprawy. Osobami wzywanymi w charakterze świadków byli również uczestnicy wydarzeń – protestujący, organizatorzy zgromadzeń oraz kontrmanifestacji.
Wartym podkreślenia jest fakt, że zeznający policjanci bardzo często nie pamiętały wydarzeń, w związku z którymi byli wzywani do sądu. Wskazywali, że toczy się wiele podobnych postępowań sądowych związanych z tymi samymi wydarzeniami i mają trudności w rozróżnieniu, czego dotyczą konkretne sprawy.
W sprawie blokowania Marszu ONR w Warszawie zeznający w charakterze świadka policjant wielokrotnie wskazywał, że nie pamięta dokładnie kolejności wydarzeń z marszu. Mówił, że nie pamięta nawet, czy wydarzenie było marszem ONR. Drugi z zeznających w sprawie funkcjonariuszy, który pełnił obowiązki służbowe podczas wydarzenia, również nie potrafił podać dokładnego przebiegu zdarzeń. W tej samej sprawie sędzia zarządził zwrocenie się do komendanta Policji o przekazanie informacji o szkoleniach policjantów dotyczących rozpoznawania i reagowania na hasła faszystowskie ze względu na przedmiot postępowania. Z wnioskiem o dane wystąpił obrońca jednego z obwinionych w sprawie. Nie był on pewien, czy funkcjonariusze są w pełni przygotowani do ochrony tego rodzaju wydarzeń.
Na rozprawie dotyczącej blokowania wjazdu na parking pod Krajową Radą Sądownictwa w kwietniu 2018 r. jeden z policjantów wezwanych na świadka zeznał, że w ciągu ostatniego pół roku podejmował wiele podobnych interwencji wobec osób z „Obywateli RP” i nie ma nic więcej do dodania niż to, co jest zapisane w notatce służbowej. Funkcjonariusz powiedział, że zna obwinionego z widzenia, z różnych zgromadzeń. Podczas przesłuchania świadka padło pytanie, dlaczego nie było protokołu z zatrzymania obwinionego. Policjant stwierdził, że „formalnie obwiniony nie został zatrzymany”. Obrońca dopytała więc, czy faktycznie nie był pozbawiony wolności i czy mógł swobodnie odejść. Zdaniem policjanta, mężczyzna nie mógł spokojnie odejść, dopóki nie został wylegitymowany. Świadek zeznał, że „nie miało miejsca złośliwe przedłużanie czynności zatrzymania do wylegitymowania. Gdy chcemy wylegitymować, osoba nie może się oddalić”.
Wolność zgromadzeń w praktyce polskich sądów
W niektórych obserwowanych przez HFPC rozprawach świadkowie byli jednak w stanie odnieść się do wydarzeń, których dotyczyły postępowania. Jeden ze świadków w już wcześniej opisanej w raporcie sprawie protestu pod Sejmem stwierdził, że w chwili zatrzymania obwinionego pod budynekem znajdowało się kilkunastu policjantów, którzy najpierw obserwowali, a następnie próbowali wylegitymować obwinionego. Funkcjonariusze umotywowali swoje działania tym, że obwiniony „zaśmiecał otoczenie”.
**Argumenty obrony**
Należy odnotować, że adwokaci i radcowie prawni często powoływali się na wolność zgromadzeń i wolność słowa, zagwarantowane przez Konstytucję RP oraz Europejską Konwencję Praw Człowieka w zadawanych przez siebie pytaniach i podawanych argumentach. Podkreślali znaczenie tych praw dla społeczeństwa w demokratycznym państwie. Przykładowo w sprawie blokowania Marszu Niepodległości we Wrocławiu obroncy w mowach końcowych powołali się na art. 54 Konstytucji, art. 10 EKPCz, a także wytyczne OBWE dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa manifestantom i kontrmanifestantom.
Obrońcy często składali wnioski o umorzenie postępowania. W uzasadnieniach argumentowali, że czyny obwinionych miały na celu propagowanie demokracji oraz obronę podstawowych zasad państwa polskiego. Stwierdzali, że działania obwinionych były społecznie potrzebne i nie należy ich sankcjonować. Ponadto obrońcy powoływali się na gwarancje z art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W sprawie blokady przemarszu upamiętniającego żołnierzy wyklętych obrona wskazała na pokojowy charakter kontrmanifestacji, wolności wypowiedzi i zgromadzeń zagwarantowane w Konstytucji i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Przywołano również wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie *Kasparov i inni przeciwko Rosji*⁵ dotyczący tolerowania przez władze pokojowych zgromadzeń. Podkreślono, że obwinieni protestowali w sposób pokojowy przeciwko ideologii ONR, gdy władze i Policja nie reagowały. Obrońcy zwracali również uwagę na Prawo o zgromadzeniach, znaczenie kontrmanifestacji dla społecznego przekazu i zagwarantowane w ustawie o Policji – ochronę godności obywateli i zapewnie nie im korzystania z praw i wolności. Jeden z obwinionych w sprawie stwierdził, że „wobec bierności państwa obywatele mają obowiązek podjąć działania”.
Podczas innej z obserwowanych przez HFPC rozpraw obrońca obwinionej przywołał jej zachowanie z 10 czerwca 2017 r. podkreślając, iż nie krzyczała, nie tamowała ruchu ani w żaden inny sposób nie przeszkadzała w przebiegu obchodów tzw. „miesięcznicy smoleńskiej”.
---
⁵ Wyrok ETPCz w sprawie *Kasparov i inni przeciwko Rosji* 3 października 2013 r., skarga nr 21613/07.
Dodatkowo, zważywszy na fakt, że obwiniona ma ponad 80 lat, nie byłaby ona – w ocenie obrony – w stanie popełnić większości zarzucanych jej wykroczeń. Kobieta miała jedynie stać obok latarni, co zostało ukazane w materiałach dowodowych.
W sprawie dotyczącej przebywania na terenie wycinki drzew w Puszczy Białowieskiej obrońca wniosł o uniewinnienie argumentując, że obwinieni działali w stanie wyższej konieczności, którym była konieczność zebrania materiału o wycince lasu. Podkreślił, że była to realizacja wolności prasy oraz słowa. Obrońcy przytaczali również argumenty zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej\(^6\), który dotyczył wycinki lasu w Puszczy. Obrona zwróciła uwagę, że obwinieni działali wcześniej we wszystkich możliwych, przewidzianych prawem akcjach, które nie przynosiły pozytywnych rezultatów. Obrońca uzasadniał, że obwinieni działali pokojowo, nie zakłócali ciszy, spokoju czy porządku publicznego. Zdaniem obrony protest był zasadny, co potwierdza wyrok TSUE, w którym Trybunał Sprawiedliwości uznał wycinkę za nielegalną. Obrońca postawił również tezę, że fakt złożenia apelacji przez Policję stanowi przejaw nękania obwinionych.
W sprawie wrocławskiej dotyczącej wydarzeń podczas Marszu Niepodległości w 2017 r. w mowie końcowej jeden z obrońców stwierdził, że „obwinieni walcząc z faszyzmem stanęli de facto na straży prawa i broniли wartości chronionych przez Rzeczpospolitą Polską”. W jego opinii zgromadzenie zorganizowane przez obwinionych należało ponadto uznać za spontaniczne, gdyż – choć nie znaleźli się oni w rzecznym miejscu przypadkowo – to podjęli swoje działania dopiero w odpowiedzi na agresywne zachowanie uczestników wrocławskiego Marszu Niepodległości. Drugi z obrońców dodatkowo podkreślił, że obwinieni nawet fizycznie nie byli w stanie przeszkodzić w rzeczyonej manifestacji, ze względu na to, że było ich około dwudziestu przeciwko paru tysiącom uczestników zgromadzenia. Ponadto zachowanie funkcjonariuszy Policji, zdaniem obrony, nosiło znamiona naruszenia wolności do wyrażania poglądów obwinionych.
\(^6\) Wyrok TSUE w sprawie C-441/17 Komisja Europejska przeciwko Polsce z 17 kwietnia 2018 r.
Rozstrzygnięcia sądowe
Jak już wspomniano, przedmiotem obserwacji przeprowadzonych przez HFPC na potrzeby niniejszego raportu były 142 postępowania toczące się przed 16 różnymi sądami w całej Polsce. 129 spośród nich zakończyło się, a 13 wciąż pozostaje w toku. W 68 sprawach HFPC zwróciła się do sądu z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej, aby poznać uzasadnienia pozostałych rozstrzygnięć sądowych, na których ogłoszeniu nie byli obecni przedstawiciele Fundacji. Zdecydowana większość postępowań toczących się w sprawach, które obserwowała Helsińska Fundacja Praw Człowieka, kończyła się w sposób korzystny dla osób obwinionych/oskarżonych. W I instancji wydano 28 postanowień o umorzeniu postępowania oraz 45 wyroków uniewinniających. Do wydania wyroku skazującego przed sądem I instancji doszło w 12 przypadkach. HFPC obserwowała również 14 posiedzeń dotyczących zażaleń na zatrzymania. W jednym przypadku sąd uznał zatrzymanie za nieprawidłowe, niezasadne oraz nielegalne, a w dwóch innych sprawach orzekł jedynie o nieprawidłowości i niezasadności. Osiem pozostałych postępowań dotyczących zatrzymań zakończyło się odmową uwzględnienia zażalenia lub pozostawieniem środka zaskarżenia bez rozpoznania.
Sądy II instancji w 18 sprawach utrzymały w mocy orzeczenia sądów rejonowych. Natomiast 7 razy sądy odwoławcze uchyliły wyroki sądów pierwszej instancji.
Obserwatorzy HFPC byli również obecni na posiedzeniach sądowych dotyczących: uchylenia decyzji o zakazie zgromadzenia, zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie oraz zażalenia na postanowienie prokuratury o umorzeniu postępowania w stosunku do funkcjonariuszy Policji.
W uzasadnieniach orzeczeń sądy powoływały się na Prawo o zgromadzeniach, Konstytucję i Europejską Konwencję Praw Człowieka, Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz
Rozstrzygnięcia w I instancji
| Rozstrzygnięcie | Wykroczenie | Zażalenie na zatrzymanie | Przestępstwo |
|----------------------------------|-------------|--------------------------|--------------|
| Uniewinnienie | 43 | | |
| Umorzenie | 26 | | |
| Skazanie | 10 | | |
| W toku | 7 | | |
| Mieszane* | 3 | | |
| Odnowa uwzględnienia | 5 | | |
| Pozostawione bez rozpoznania | 3 | | |
| Uwzględnienie | 3 | | |
| W toku | 3 | | |
| Uniewinnienie | 2 | | |
| Skazanie | 2 | | |
| Umorzenie | 2 | | |
* Sformułowanie „mieszane” dotyczy różnych rozstrzygnięć co do innych obwinionych/oskarżonych.
Rozstrzygnięcia w II instancji
| Rozstrzygnięcie | Zażalenie na umorzenie | Wykroczenie |
|----------------------------------|------------------------|-------------|
| Utrzymanie w mocy uniewinnienia | 13 | |
| Przekazanie do ponownego rozpoznania | 5 | |
| Utrzymanie w mocy uniewinnienia | 4 | |
| Utrzymanie w mocy odsąpienia od wymierzenia kary | 2 | |
| Mieszane* | 1 | |
| Inne | 2 | |
* Sformułowanie „mieszane” dotyczy różnych rozstrzygnięć co do innych obwinionych/oskarżonych.
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych. Przywoływano takie wyroki ETPCz dotyczące wolności zgromadzeń jak *Stankow and United Macedonia Organization Limited przeciwko Bułgarii*⁷, *Kasparov przeciwko Rosji*⁸. Powoływano się także na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, m. in. w sprawie Kp 1/04⁹. Podkreślano wagę wywodzonych z Konstytucji praw do manifestowania poglądów i wolności zgromadzeń. Wskazywano, że ich rangą jest wyższa niż samego prawa do swobodnego przemieszczania się. W rozstrzygnięciach zwracano uwagę na okoliczności spraw oraz podkreślano, że są one szczególnie istotne dla społeczeństwa. Sądy często powoływały się na to, że wszczynane postępowania mogą wpływać ograniczająco na możliwości realizacji konstytucyjnej wolności zgromadzeń przez obywateli. W poniższych podrozdziałach raportu omówione zostaną główne linie argumentacji, jakimi posługiwały się sądy w motywach poszczególnych rozstrzygnięć.
**Wyroki uniewinniające**
Wyroki uniewinniające zapadły w 50 obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka sprawach. Ich uzasadnienia zazwyczaj zawierały w swojej treści szereg odniesień do standardów międzynarodowych oraz norm konstytucyjnych w zakresie wolności zgromadzeń i wyrażania poglądów. Jeden z warszawskich sądów rejonowych uzasadniając uniewinnienie w sprawie dotyczącej udziału i kierowania niezgłoszonym zgromadzeniem, wskazał, że „prawo do zgromadzeń stanowi podstawę funkcjonowania państwa demokratycznego” (SR Warszawa-Mokotów, III W 70/18). Inny sąd uzasadniając swoje orzeczenie powołał się na brak społecznej szkodliwości zachowania obwinionych, mimo że wypełniało ono znamiona czynu zabronionego. Do uniewinnienia na podobnej podstawie doszło także w sprawie mężczyzny, którego obwiniono o to, iż podczas przesłuchania w komisariacie Policji przy ul. Dzielnej w Warszawie odmówił udzielenia informacji o swoim zatrudnieniu. Sąd wskazał, że nie ma żadnego przepisu, który nakładałby taki obowiązek na obwinionego. W związku z tym nie dostrzegł wypełnienia znamion zarzuconego wykroczenia.
Wyroki uniewinniające zapadły także w wielu sprawach dotyczących kontrmanifestacji odbywających się w tym samym czasie co tzw. „miesięcznice smoleńskie”. W jednej ze spraw sąd podkreślał, że „zgodnie z regulacjami ustawy Prawo o zgromadzeniach uczestnicy zgromadzenia (...) mieli prawo do przebywania na chodniku przed tzw. tablicami smoleńskimi (i jezdnii jeżeli ilość uczestników zgromadzenia to uzasadniała) albo sami albo obok uczestników
---
⁷ Wyrok ETPCZ w sprawie *Stankow and United Macedonia Organization Limited przeciwko Bułgarii* 17 lutego 2004 r., skarga nr 44158/98.
⁸ Wyrok ETPCz w sprawie *Kasparov i inni przeciwko Rosji* z 3 października 2013 r., skarga nr 21613/07.
⁹ Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie Kp 1/04 10 listopada 2004 r.
miesięcznicy smoleńskiej” (byli obwinieni o utrudnianie przebiegu „miesięcznicy” poprzez blokowanie trasy przemarszu). Argumentem przeważającym był tutaj fakt, że „działania Biura Ochrony Rządu (obecnie Służby Ochrony Państwa) nie powinny faktycznie ograniczać prawa do zgromadzeń, a tak się niestety stało w tym przypadku”. BOR nie zostało bowiem poinformowane o tym, że przed zgłoszeniem „miesięcznicy smoleńskiej” dokonano zgłoszenia innego zgromadzenia w tym samym miejscu. Otrzymanie tej informacji „wykluczyć winno wygrodzenie wskazanego terenu”. W ocenie sądu „działania funkcjonariuszy Policji, którzy otoczyli kordonem obwinionych i innych uczestników zgromadzenia i nie pozwalali im przejść w miejsce zgłoszonego przez nich zgromadzenia, pozbawione były uzasadnienia”. Podkreślono, że „bezpodstawnie faworyzowane było zgromadzenie miesięcznicy smoleńskiej i jego uczestnicy” – „w sytuacji, gdy obwinieni, którym przysługiwało wynikające z ustawy pierwszeństwo zajęcia wskazanego we wcześniejszym zgłoszeniu miejsca zgromadzenia, nie zostali w to miejsce dopuszczeni, uczestnicy miesięcznicy bez większych przeszkód zrealizowali w całości zaplanowane zgromadzenie w tym miejscu i czasie gdzie chcieli to zrobić”. Ponadto „to, iż w zgromadzeniu uczestniczą osoby podlegające szczególnej ochronie służb państwowych, w ocenie sądu nie czyni takiego zgromadzenia bardziej doniosłym i istotniejszym od innych”. Zdaniem sądu „bez względu na to kto organizował zgromadzenia, kto w nich uczestniczył i jaki był ich cel organy państwa winny w taki sam sposób traktować wszystkich uczestników zgromadzeń” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 1258/17).
Wyrokiem uniewinniającym zakończyło się również postępowanie tocące się przeciwko osobom biorącym udział w zgromadzeniu przed budynkiem Sejmu w dniu 17 grudnia 2017 r. Aktywiści mieli tamować ruch drogowy poprzez zebranie się na ulicy. Sąd orzekł jednak, że „ze względu na towarzyszące protestowi okoliczności, takie jak procedowanie w Sejmie ustawy budżetowej czy wykluczenie jednego spośród posłów z obrad, należy uznać te zdarzenia za istotne ze społecznego punktu widzenia i stwierdzić, że mogły być podstawą do działania dla obywateli” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 1997/17).
Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w jednej ze spraw uniewinnił osoby, które obwiniono o przeszkadzanie w przebiegu Marszu Żołnierzy Wyklętych. W ocenie SR w istocie brały one udział w zgromadzeniu spontanicznym. W identyczny sposób sąd rozstrzygnął wobec kilkudziesięciu osób obwinionych o przeszkadzanie w zgromadzeniu Młodzieży Wszechpolskiej i ONR 15 sierpnia 2017 r. Jak wskazał obserwator Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, „uzasadnienie wyroku było wyczerpujące, pełne odniesień do zasady demokratycznego państwa prawa, tolerancji i otwartości”. Sąd podkreślił, że „osoby biorące udział w kontrmanifestacji miały prawo sprzeciwiać się rasistowskim hasłom nawołującym do nienawiści i swobodnie zamanifestować swój sprzeciw” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 717/18). Do uniewinnienia doszło również w postępowaniu przeciwko osobom, które siedząc na jezdni na
ul. Rakowieckiej miały dążyć do zablokowania Marszu Żołnierzy Wyklętych. Stało się tak także w sprawie przed Sądem Rejonowym Wrocław – Śródmieście, dotyczącej zorganizowania zgromadzenia bez wymaganego zezwolenia. Podobne rozstrzygnięcie zapadło przed Sądem Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia. Sąd wskazał, że „oskarżyciel nie uwzględnił, iż zachowanie obwinionego było realizacją wolności zgromadzeń i wolności słowa. Sam fakt, że politycy obecni na demonstracji słyszeli wykrzykiwane przez kontrmanifestantów hasła i odczuwali w związku z nimi dyskomfort, nie naruszał porządku publicznego” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 484/19).
Wyrok uniewinniający w I instancji zapadł także wobec osób protestujących przeciwko wycince Puszczy Białowieskiej poprzez uniemożliwianie wyjazdu ciężkich maszyn na drogę publiczną. Podobne rozstrzygnięcie miało miejsce również w sprawie obserwowanej przez Helsińską Fundację Praw Człowieka przed Sądem Rejonowym w Opolu. Sąd uznał, iż zgromadzenie, w którym brał udział obwiniony, miało charakter spontaniczny, a on sam nie był jego przewodniczącym. Podkreślono, że wyłącznie w oparciu o wnioskowanie przedstawione przez Policję nie można przyjąć innej wersji wydarzeń (SR Opole II W 26/17).
W sprawie przeciwko Władysławowi Frasyniukowi, który miał wprowadzić funkcjonariuszy Policji w błąd co do swojej tożsamości, sąd rozstrzygnął o jego uniewinnieniu. Z przytoczonych przez obserwatora HFPC ustnych motywów rozstrzygnięcia wynika, że „okoliczności towarzyszące całej sytuacji nie wskazywały na działanie obwinionego w zamiarze bezpośrednim, a jest on konieczny przy zarzucanym wykroczeniu”. Ponadto sąd miał wskazać, że „postępowanie powinno być celowe”, a oskarżenie pana Frasyniuka, zdaniem sądu, takie nie było. W ocenie sądu, „ustawodawca określa zasadę celowości, z której wynika, żeby nie wnosić aktu oskarżenia, jeżeli nie jest to celowe”. Warta uwagi jest ponadto przywoływana przez obserwatora argumentacja sądu wskazująca konsekwencje wyczynania postępowań o takim charakterze dla realizowania wolności zgromadzeń. Zgodnie z relacją obserwatora, sąd wskazał, że „represja państwa w postaci postępowania powinna być stosowana wyłącznie, jeżeli jest to absolutnie konieczne do utrzymania porządku publicznego. Jeżeli tak nie jest, to prowadzenie takich postępowań może być odebrane jako coś, co ma hamować aktywność obywateli, posiadać efekt odstraszający, żeby ludzie mieli przeświadczenie, że nie warto manifestować swoich poglądów, ponieważ może to spotkać się z postępowaniem”. W ocenie sądu „przed prowadzeniem postępowań trzeba sobie zadać pytanie, czy jest to konieczne i jaki będzie ich skutek, aby nie zostały zrozumiane jako zniechęcanie społeczeństwa do manifestacji swoich poglądów” (SR Warszawa-Śródmieście XI W 2617/18).
W uzasadnieniu wyroku uniewinniającego osoby, które obwiniono o przeszkadzanie w przeprowadzeniu zgromadzenia ONR i Młodzieży Wszechpolskiej ku czci żołnierzy wyklętych, sąd
wskazał, że odwoływanie się przez członków ww. organizacji do wolności zgromadzeń „przy uwzględnieniu ich własnych działań i postaw, jest daleko posuniętą hipokryzją”. W uzasadnieniu wskazano: „Trzeba bowiem pamiętać, iż organizacje te nie mają żadnych oporów, aby odmawiać innym obywatelom prawa do wolności zgromadzeń”. Sąd podniósł, że wolność zgromadzeń jest dla organizatorów wspomnianego marszu „wartością pozorną” oraz że „nie mają oni żadnych skrupułów, aby powodowani jawnie deklarowaną dyskryminacją i homofobią, odmawiać prawa do gromadzenia się w przestrzeni publicznej innym obywatelom, tylko z uwagi na ich orientację seksualną, czy poglądy” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 717/18).
Ciekawym uzasadnieniem posłużył się także Sąd Rejonowy w Kielcach uniewinniając trzy kobiety, które podczas meczu drużyn narodowych Rosji i Japonii prezentowały transparenty z hasłami „Uwolnić Olega Sencowa” w trzech językach – polskim, angielskim oraz rosyjskim. Sąd wskazał, że czyn obwinionych nie był społecznie szkodliwy. Zauważył także, że protest miał charakter pokojowy, a kobiety chciały zwrócić swoim zachowaniem uwagę na „istotny problem, jakim jest naruszanie praw człowieka przez rząd Rosji, czego przykładem było uwiecznienie Olega Sencowa”. Ponadto sąd podniósł, że „również polski Sejm podjął uchwałę dotyczącą sprzeciwienia się przetrzymywaniu więźniów politycznych na terytorium Rosji”. Sąd Rejonowy podkreślił także, że dla oceny społecznej szkodliwości czynu istotne są również motywy działania sprawcy. Zdaniem SR, „w takiej sytuacji, gdy sprawca, wypełniając znamiona czynu zabronionego, działa kierowany pobudkami zasługującymi na uwzględnienie, wówczas należy stwierdzić, że taki czyn nie jest społecznie szkodliwy”. W ocenie Sądu obwinione kierowały się właśnie takimi „szlachetnymi pobudkami” (SR Kielce, IX W 1469/18).
W sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Mokotowa jeden z obwinionych został uniewinniony, natomiast drugi – uznany za winnego. Udzielono mu nagany. Postępowanie dotyczyło blokady wjazdu do siedziby Krajowej Rady Sądownictwa.
**Postanowienia o umorzeniu postępowania**
W 28 obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka sprawach sądy umorzyły postępowania. Sąd umorzył sprawę dotyczącą protestów w obronie niezależności sądów odbywających się w lipcu 2017 r., podczas których grupa protestujących uniemożliwiała pojazdom parlamentarzystów opuszczenie terenu Sejmu. W ocenie sądu, „celem zgromadzenia było zamanifestowanie poglądów uczestników tej demonstracji i przedstawienie ich krytycznej oceny co do przygotowywanych zmian ustawodawczych”. Wskazano, że „obwinieni, tak jak i pozostali uczestnicy tych demonstracji, nie przybyli w okolice Sejmu RP po to, aby utrudniać, czy ograniczać ruch kołowy lub pieszy na drogach publicznych”, ale że „korzystali ze swobody wyrażania poglądów oraz wolności gromadzenia się i manifestowali swoje poglądy,
działając w granicach prawa”. Sąd podniósł, że „władze publiczne powinny w każdych okolicznościach wykazywać odpowiedni poziom tolerancji dla pokojowych zgromadzeń, niezależnie od tego, że ich odbywanie wiązać się może z pewnymi zaburzeniami porządku publicznego”. W postanowieniu powołano się również na gwarancje wynikające z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 3417/17).
Sąd Rejonowy w Toruniu uzasadniając postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie dotyczącej umieszczenia plakatu o treści „PZPR” na budynku biura poselskiego podkreślił, że obwiniony w danej sprawie nie popełnił wykroczenia, gdyż „jego działanie nie było społecznie szkodliwe i nie można było mówić o podstawach do poniesienia przez niego odpowiedzialności”. Poszkodowany nie chciał powiadamiać organów ścigania i nie odniósł jakiejkolwiek szkody. Sąd wskazał, że „sankcjonowanie zachowania obwinionego w tych okolicznościach mimo wszystko nie jest wskazane, ponieważ było ono jedynie formą solidaryzowania i z pewnością nie stanowiło formy propagowania ustroju totalitarnego. Miało na celu wyrażenie opinii, krytyki społecznej wobec polityka, zgodnie z konstytucyjnie zagwarantowanym prawem” (SR Toruń, VIII W 523/18).
Przy umarzaniu postępowania jeden z sądów odwołał się do Konstytucji i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, „ustanawiających prawo do zgromadzeń jako jedno z podstawowych praw człowieka w społeczeństwie demokratycznym”. Wskazał również na „wątpliwy z punktu widzenia polskiego prawa treść okrzyków i hasel padających ze strony uczestników marszu ONR” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 2060/17). W jednym przypadku sąd zauważył, iż „prawo do swobodnego zgromadzenia jest podstawowym prawem obywateli Rzeczpospolitej, wobec czego wymagany winien być pewien stopień tolerancji ze strony władz publicznych”. Sąd podkreślił również, że „wszelkie ograniczenia zgromadzeń powinny mieć charakter wyjątkowy”. W ocenie SR tamowanie ruchu przed siedzibą Krajowej Rady Sądownictwa (czego dotyczyła przedmiotowa sprawa) nie było czynem społecznie szkodliwym – na drodze prowadzącej do budynku nie występuje natężony ruch pojazdów, a cała sytuacja trwała zaledwie trzydzieści minut (SR Warszawa-Mokotów, III W 1718/18).
Inny sąd postanowił skierować sprawę na posiedzenie w celu rozważenia umorzenia, gdyż zgromadzony materiał dowodowy nie wskazywał na popełnienie czynu w postępowaniu dotyczącym przeszkadzania w Marszu Niepodległości poprzez prezentowanie transparentów z napisem „Warszawa znańbiona”. W innej sprawie obserwator przytoczył uzasadnienie, w którym wskazano, że tzw. „miesięcznicy” 10 czerwca 2017 r., której dotyczyła przedmiotowa sprawa, nie można było w ogóle uznać za zgromadzenie w rozumieniu art. 3 u.p.z., „gdyż nie są dostępne dla wszystkich. Teren, na którym odbywała się miesięcznica był odgrodzony,
a wstęp limitowany” (SR Warszawa-Śródmieście, XI 4304/17). Na podstawie przeprowadzonych obserwacji można wysnuć wniosek, iż sądy często powoływały się na podobną argumentację, odmawiając uznania tzw. „miesięcznic” za zgromadzenia w rozumieniu u.p.z.
W jednym z uzasadnień wskazano, że „kontrmanifestacje są zjawiskiem naturalnym w demokratycznym państwie i nie naruszają prawa jeśli są prowadzone w sposób pokojowy i bez użycia przemocy”. Sąd wyraził też pogląd, że „realnym naruszeniem prawa byłoby ocenianie wyrwanych z kontekstu słów, nawet jeśli głoszone hasła są radykalne” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 2634/17). W podobnym duchu utrzymane zostało inne uzasadnienie, w którym wskazano, iż „prawa uczestników miesięcznicy tylko wtedy byłyby naruszone, gdyby obwinieni zablokowali im dostęp do miejsca zgromadzenia albo uniemożliwili im prezentowanie swoich poglądów, skutecznie ich zagłuszyli lub gdyby stosowali wobec nich przemoc” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 4304/17).
W innym postępowaniu dotyczącym wznoszenia okrzyków dezaprobaty wobec polityka podczas zgromadzenia sąd uznał, że działanie obwinionych było kontrmanifestacją. W ocenie sądu użycie słowa „kłamca” w takiej sytuacji jest dopuszczalne, a „politycy występujący publicznie, w warunkach demokratycznego państwa prawa muszą liczyć się z różnaiytymi reakcjami i ocenami”. Według sądu „obwinieni realizowali istotę kontrmanifestacji, odbywającej się po to właśnie, aby zaznaczyć odmienne stanowisko wobec uczestników zgromadzenia wzbudzającego potrzebę protestu”. Sąd podkreślił, że „zrealizowanie prawa do wyrażania krytyki nie może być jednocześnie realizowaniem czynności sprawczej wykroczenia z art. 52 § 2 pkt 1 KW, gdyż takie założenie burzyłoby logikę systemu prawnego, opartego na konstytucyjnych fundamentach, w którym z jednej strony dozwolony byłby spór w przestrzeni publicznej, a drugiej prowadzenie takiego sporu (np. poprzez wznoszenie okrzyków na kontrdemonstracji) byłoby zabronione” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 35/18).
Umarzając postępowanie w kolejnej sprawie, tym razem dotyczącej wydarzeń podczas protestów przed Sejmem, sąd podkreślił, że przeskoczenie przez obwinionego przez metalowe płotki ustawione przed Sejmem nie jest wykroczeniem. W ocenie sądu „samo istnienie takich barierek przed kompleksem budynków Sejmu stanowi przedmiot debaty publicznej i budzi kontrowersje co do zasadności odgradzania się przedstawicieli władzy ustawodawczej od obywateli”. W okolicznościach sprawy, jak podkreślono w orzeczeniu, „to raczej ustawienie metalowych barierek, separujących teren Sejmu od obywateli odbierane było jako utrudnienie powszechnie akceptowanego zachowania się w tym miejscu dostępnym z założenia dla wszystkich, a nie zachowanie protestujących, którzy przez takie barierki przechodziли”. Abstrahując od konkretnego stanu faktycznego sąd zwrócił uwagę na „budzącą zaniepokojenie praktykę organów ścigania, polegającą na stawianiu uczestnikom zgromadzeń zarzutów
popelnień wykroczeń, nie związanych nieroziącznie z przebiegiem tych zgromadzeń, ale które w konkretnych okolicznościach wydają się służyć nie ochronie dobra prawnego, lecz zniesięczeniu do aktywności społecznej i korzystania z prawa do zgromadzeń". Sąd odniósł się przy tym do funkcjonującego w nauce prawa pojęcia *legal harassment*, czyli „nękania prawem”. W uzasadnieniu podkreślono, że „w demokratycznym państwie prawa przedmiotowa praktyka nie powinna mieć miejsca, a organy ścigania powinny starannie rozważać, czy stosują prawo wykroczeń w sposób równy i adekwatny (celowy) wobec uczestników zgromadzeń i protestów przeciwko działaniom władzy" (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 5931/18).
**Wyroki skazujące**
W 12 monitorowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka sprawach doszło do wydania wyroków skazujących. Jednym z nich było orzeczenie w sprawie kobiety, która miała zakłócać legalny protest przed Kongresem Kobiet we Wrocławiu. Miała ponadto ukraść symboliczną tabliczkę przedstawiającą trumienkę dziecka. Obwinioną skazano na karę 500 złotych grzywny. Orzeczono także o obowiązku zwrotu 10 złotych, tj. wartości tabliczki, jako korzyści uzyskanej z przestępstwa. Kobieta została dodatkowo obciążona kosztami sądowymi w wysokości 150 złotych oraz kosztami zastępstwa procesowego w wysokości 430 złotych. Sąd w ustnym uzasadnieniu wyroku podkreślił, że „legalny protest został zakłócony przez obwinioną i nie podlega to żadnej wątpliwości" (SR Wrocław-Śródmieście, II W 227/18).
W innej sprawie mężczyznę obwiniono o blokowanie zgromadzenia związanego z „miesięcznicą smoleńską” 10 maja 2017 r. Z jego wyjaśnień wynikało, że nie blokował jezdni, a jedynie siedział na chodniku. Za popełniony czyn wymierzono mu karę 400 złotych grzywny. Obciążono go także kosztami sądowymi w wysokości 140 złotych. Obserwator HFPC zrelacjonował, że w ustnych motywach rozstrzygnięcia wskazano „można wyrażać swoje poglądy, jeśli się nie przeszkadza innym w wyrażaniu poglądów" (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 2260/17).
W jednej z obserwowanych przez HFPC spraw doszło do skazania mężczyzny za to, że szesnastego dnia każdego miesiąca składał pod Sejmem wieniec nagrobny. Jak już opisywano wcześniej w niniejszym raporcie, obwiniony robił to od momentu zainstalowania przed budynkiem Sejmu barierek. Postępowanie przeciwko niemu zostało zainicjowane interwencją policjantów. Podjęli ją powołując się na to, że mężczyzna „zaśmieca otoczenie". Pan odmówił wylegitymowania się oraz przyjęcia mandatu w wysokości 500 złotych. Sprawa została skierowana do sądu, który za odmówienie wylegitymowania się skazał mężczyznę na karę 200 złotych grzywny oraz obciążył go kosztami sądowymi w wysokości 150 złotych (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 3758/18).
Do skazania na karę grzywny w wysokości 500 złotych doprowadziło również postępowanie, w którym mężczyznę oskarżono o zakłócenie spokoju i spoczynku nocnego oraz zatrzymanie pojazdu w odległości mniej niż 10 metrów od przejścia dla pieszych. W ramach protestu skazany zagrał, opuszczając szyby samochodu, utwór „Mury” Jacka Kaczmarskiego, przejeżdżając przed domem Jarosława Kaczyńskiego. W tym samym czasie odbywała się tam demonstracja. W ocenie sądu „orzeczona kara przyniesie odpowiedni ładunek dolegliwości, który powstrzyma obwinionego na przyszłość przed popełnianiem wykroczeń oraz przed manifestowaniem swoich poglądów w porze nocnej” (SR Warszawa-Żoliborz, IV W 159/18).
Również karą grzywny, tym razem w wysokości 300 złotych, zakończyła się sprawa mężczyzny, który podczas ustalania przez funkcjonariusza Policji danych odmówił udzielenia informacji co do miejsca swojego zatrudnienia. Obawę uzasadniał tym, że nie ma takiego obowiązku, a pozyskiwanie tego typu informacji stanowi „chorą ciekawość” Policji. Podnosił też, że z pouczenia, jakie otrzymał, nie wynikało, żeby był zobowiązany do podania takiej informacji. Sąd wskazał jednak, że niewywiązywanie się z obowiązku przedstawienia swojego miejsca zatrudnienia nie może być usprawiedliwione brakiem stosownego pouczenia, ponieważ „jednym z wymogów formalnych wniosku o ukaranie wnoszonego przez oskarżyciela publicznego jest wskazanie miejsca zatrudnienia obwinionego”. Podkreślono, że „konieczność podania informacji o zatrudnieniu była jedynie właściwym wykonywaniem czynności służbowych i wypełnianiem nałożonych ustawowo obowiązków” (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 4162/17).
Do skazania wielu osób doszło również w wyniku postępowania prowadzonego przeciwko osobom, które przeszkadzały w publicznym wykonywaniu aktu religijnego, jakim była procesja odbywająca się w Przemyślu 26 czerwca 2016 r. Jak już wskazywano w niniejszym raporcie, sprawcy znieważali grupę osób uczestniczącą w przemarszu ze względu na ich przynależność narodową. Wtargnęli na jezdnię, szarpali i przetrzymywali uczestników. Sąd orzekł wobec każdej z osób karę ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. Długość orzeczonych kar wahała się od 4 miesięcy do nawet 1 roku i 2 miesięcy (SR Przemyśl, II K 599/17).
Ostatni z wyroków skazujących w sprawach obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka zapadł w lipcu 2019 r. i był szeroko komentowany w mediach. Mężczyzna skazano na 2 miesiące ograniczenia wolności w wymiarze 30 godzin miesięcznie za naruszenie nietytułalności cieleśnej funkcjonariusza podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych. Skazany miał odepchnąć policjanta podczas próby przejścia przez kordon Policji. Sąd w uzasadnieniu dał wiarę zeznaniom dwóch funkcjonariuszy, natomiast odmówił wiarygodności zeznaniom świadków powołanych na wniosek oskarżonego ze względu na to, że uznał je za niespójne. Podkreślił też, że rozważał umorzenie postępowania, ale „jakkolwiek zachowanie
policjanta było niejasne, nie można go ruszać w ten sposób”. Wydany w sprawie wyrok jest nieprawomocny (SR Warszawa-Śródmieście, V K 498/18).
Powtarzającym się kilka razy rozstrzygnięciem było uznawanie obwinionych za winnych przy jednoczesnym odstąpieniu od wymierzenia kary. Jedno z takich rozstrzygnięć zapadło w sprawie dotyczącej zakłócania Marszu Niepodległości we Wrocławiu przez 4 osoby, które stanęły na jego trasie z banerami. Zdarzyło się tak również w sprawie dotyczącej blokowania trasy przemarszu zgromadzenia odbywającego się 1 marca 2018 r. Jego celem było „uczczenie pamięci żołnierzy polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego”. Sąd orzekł, że „zachowanie obwinionych polegające na siadaniu na jezdni stanowiącej trasę przemarszu wypełniało znamiona zarzucanego wykroczenia”. Niemniej, odstąpił od wymierzenia kary, mając na uwadze wspomniane już wyżej stanowisko ETPCz, że „ władze publiczne powinny w każdej sytuacji wykazywać odpowiedni poziom tolerancji dla pokojowych zgromadzeń niezależnie od tego, że mogą one wiązać się z zaburzeniami porządku publicznego” (SR Wrocław-Śródmieście, V W 696/18).
Podobnie orzekł sąd w sprawie dotyczącej blokady wyjazdu ciężkiego sprzętu do wycinki drzew z parkingu w okolicach Puszczy Białowieskiej. Sąd uniewinnił obwinionych od popełnienia zarzucanych czynów. Jednakże jednego mężczyznę uznał za winnego i jednocześnie odstąpił od wymierzenia kary. Pozostałe osoby uniewinniono, przywołując ich działanie w stanie wyższej konieczności. Według obserwatora HFPC sąd wskazał, że „dobro chronione było większej wartości niż dobro poświęcane, a niebezpieczeństwa nie można było uniknąć”. Podkreślił również „znaczenie, jakie ma dyrektywa dotycząca ochrony dzikich ptaków i ochrony siedliskowej, zwłaszcza w kontekście hierarchii aktów prawnych”. Sąd zaznaczył też, że w momencie wydawania wyroku „orzeczenia TSUE wyczerpują te tematykę stanowiąc, że w chwili obecnej taki sam protest byłby legalny”. W przypadku jednego z uniewinnionych stwierdzono jego ograniczoną poczytalność. Wspomniana okoliczność pozostała jednak bez wpływu na fakt, że „protest był konieczny ze względu na stan wyższej konieczności”. Sąd wskazał w uzasadnieniu, że uznanie za winnego jednego z obwinionych było spowodowane niezłożeniem przez niego jakichkolwiek wyjaśnień oraz niestawiennictwem przed sądem. Nie skorzystał on z możliwości złożenia wyjaśnień pisemnie ani nie odbierał korespondencji (SR w Bielsku Podlaskim, VII Zamiejscowy Wydział Karny w Hajnówce, VII W 642/17).
**Zażalenia na zatrzymanie**
W obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka posiedzeniach sądy rozpatrywały m.in. zażalenia, które składano wskutek zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji. Fundacja odnotowała 14 postanowień w tym przedmiocie. W trzech przypadkach sądy orzekły na
korzyść skarżących. Natomiast w pozostałych 8 rozstrzygnięciach odmówiono uwzględnienia zażalenia na zatrzymanie bądź pozostawiono środek odwoławczy bez rozpoznania uznając go za niedopuszczalny z mocy ustawy.
W jednym przypadku sąd uznał zatrzymanie za niezasadne, nielegalne i nieprawidłowe. W pierwszej kolejności rozważono, czy czynności Policji stanowiły jedynie legitymowanie, czy też doszło do zatrzymania. Oceniając tę kwestię sąd wskazał, że „w oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy o Policji, nie mogą stanowić legitymowania czynności skutkujące ograniczeniem wolności, do których zaliczyć można na przykład ograniczenie swobody poruszania się, brak możliwości opuszczenia komisariatu oraz przebywanie pod kontrolą funkcjonariuszy”. Zdaniem sądu „nie można uznać za niezbędne przewiezienie osób do komendy, gdyż legitymowanie mogło być kontynuowane na miejscu zdarzenia, a wezwania [do stawiennictwa] można było przesłać pocztą”. W ustnych motywach podkreślono, że policjanci użyli natomiast wobec zatrzymanych „środków przymusu w postaci siły fizycznej”, a „po przewiezieniu do komisariatu nakazali im czekać przez godzinę na wręczenie wezwań” (SR Łódź-Śródmieście, VI Kp 170/19).
Badając legalność powyższego zatrzymania sąd podkreślił, że „Policja może zatrzymać osobę jedynie w przypadku łącznego spełnienia przesłanki ogólnej (zatrzymania na gorącym uczynku popełnienia wykroczenia lub bezpośrednio po nim) oraz co najmniej jednej spośród przesłanek szczegółowych przewidzianych w przepisach”. W ocenie sądu „o ile w danym stanie faktycznym można było stwierdzić zaistnienie przesłanki ogólnej (ujęcia na gorącym uczynku popełnienia wykroczenia polegającego na nieopuszczeniu zbiegowiska publicznego pomimo wezwania właściwego organu, przeszkadzaniu w przebiegu niezakazanego zgromadzenia lub tamowania ruchu na drodze publicznej), o tyle wobec skarżących nie zaistniała przesłanka szczególna w postaci niemożności ustalenia ich tożsamości ani konieczności zastosowania trybu przyspieszonego”. W uzasadnieniu stwierdzono, że „zatrzymani bez oporu poddawali się bowiem czynności legitymowania, nie odmawiali okazania dowodów osobistych. Zdaniem sądu „ich zachowanie nie świadczyło o chęci ucieczki lub ukrycia się – pomimo wezwania nie opuścili oni miejsca zgromadzenia, chcąc demonstrować swój sprzeciw wobec głoszonych w jego trakcie haset i prezentowanych symboli”. Ponadto podkreślone zostało, że „zachowanie to nie mogło być w żadnej mierze uznane za agresywne”. Dodatkowo sąd zaznaczył, że „jedna ze skarżących jest pokrzywdzoną w sprawie o lekkie uszkodzenie ciała”, wskutek tego samego zdarzenia i że „toczy się w tym zakresie odrębne postępowanie karne”.
Przy badaniu zasadności zatrzymania w powyższej sprawie, sąd uwzględnił okoliczności faktyczne oraz zasadę proporcjonalności. W szczególności zwróciło uwagę na to, „czy zatrzymanie nie było arbitralne w rozumieniu art. 5 ust. 1 EKPC, a więc – czy rzeczywistym celem
zatrzymania było zabezpieczenie osoby podejrzanej dla potrzeb wymiaru sprawiedliwości oraz czy nie dało się tego celu osiągnąć innymi, mniej dolegliwymi środkami”.
Jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia „oceniając prawidłowość zatrzymania sąd miał na uwadze, czy osoby zatrzymane zostały pouczone o przyczynie zatrzymania, o przysługujących im prawach oraz czy z czynności sporządzony został odpowiedniej treści protokół, a nadto – czy zatrzymanym umożliwiono kontakt z adwokatem lub radcą prawnym”. Żaden z tych wymogów nie został w ocenie sądu spełniony w niniejszej sprawie, a już choćby samo niesporządzenie protokołu świadczyło o poważnej nieprawidłowości zatrzymania (SR Łódź-Śródmieście, VI Kp 170/19).
W pozostałych sprawach, obserwowanych przez HFPC, sądy rozstrzygały przeciwnie, nie dając wiary zarzutom skarżących. Sąd Rejonowy Warszawa-Mokotów postanowił nie uwzględnić dwóch zażaleń na zatrzymanie, połączonych do wspólnego rozpoznania. Pierwsze z nich zostało złożone przez mężczyznę, który położył się na jezdni podczas demonstracji, utrudniając przemieszczanie się po niej. Drugie skierowało do sądu kobieta, która została zatrzymana podczas blokady zgromadzenia. Uznano, że w obu przypadkach postępowanie funkcjonariuszy było zasadne. W ocenie sądu zatrzymanie prewencyjne, jakiego dokonali policjanci, pozostało w zgodzie z art. 15 ustawy o Policji.
Z kolejnym przypadkiem nieuwzględnienia zażalenia na zatrzymanie mieliśmy do czynienia w sprawie obserwowanej przez Helsińską Fundację Praw Człowieka w Hajnówce. Zażalenie zawierało również zarzuty dotyczące niecelowości i nieprawidłowego wykonania przez Policję próby wylegitymowania. Sąd odmówił uwzględnienia środka odwoławczego uznając, że „zasadność zatrzymania należy ocenić według przepisów ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, a nie Kodeksu postępowania karnego”, powołanego w treści pisma. Ponadto podkreślono, że „jedną z przyczyn zasadności zatrzymania mogła być niemożliwość ustalenia tożsamości potencjalnego sprawcy” – biorąc pod uwagę, że skarżący miał się nie wylegitymować, jego zatrzymanie oceniono jako zasadne (SR Bielsk Podlaski VII Zamiejscowy Wydział Karny w Hajnówce oraz VII Ko 267/18).
W innej sprawie toczonej się w tej samej miejscowości kobiety zaskarżyły zatrzymanie, któremu zostały poddane w trakcie blokowania marszu środowisk narodowych. Sąd nie uwzględnił środka odwoławczego wskazując, że „materiał dowodowy nie potwierdził zarzucanej przez skarżące niezasadności zatrzymania”. Nie zgodził się z ich twierdzeniami, iż nie występowaty odpowiednie przesłanki, nie zostały poinformowane o przyczynie działań funkcjonariuszy i nie przeprowadzono z zatrzymanymi żadnych wymaganych czynności (SR Bielsk Podlaski, VII Wydział Zamiejscowy w Hajnówce, VII Ko 257/18, VII Ko 258/18).
Zażalenia na umorzenie postępowania
Postępowania sądowe, które obserwowała Helsińska Fundacja Praw Człowiek często były umarzane. Skutkowało to kierowaniem przez oskarżycieli publicznych zażaleń do sądów drugo-instantyjnych na te rozstrzygnięcia. Odnotowaliśmy 18 postępowań w przedmiocie tego środka odwoławczego. W 13 przypadkach sądy odwoławcze utrzymały w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania przez sądy I instancji. Natomiast 5 razy zdarzyło się, że sądy okręgowe uchylały postanowienia sądów rejonowych i przekazywały sprawy do ponownego, merytorycznego rozpoznania.
Jedna z obserwowanych przez HFPC spraw dotyczyła grupy aktywistów „Obywateli RP”, która odłączyła się od zorganizowanego zgromadzenia. Następnie spontanicznie przemaszerowała ona pod budynek, w którym mieści się siedziba partii Prawo i Sprawiedliwość. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone, jednak komendant rejonowy odwołał się od tego orzeczenia. Sąd Okręgowy w Warszawie nie przychylił się jednak do sformułowanych przez komendanta żądań i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uznał, że „konstytucyjne prawo do manifestowania poglądów oraz wolność zgromadzeń są ważniejsze niż prawo do swobodnego poruszania się po mieście” – podtrzymały tym samym linię argumentacji sądu pierwszej instancji. Podkreślił także, iż „zgromadzenie było legalne i tylko zmieniło swój charakter na spontaniczny. Tym samym nie może być mowy o odpowiedzialności na podstawie Kodeksu wykroczeń” (SO Warszawa, IX Kz 194/19).
W innym przypadku również SO w Warszawie przy utrzymywaniu w mocy postanowienia o umorzeniu powołał się na standardy zawarte w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. Podkreślił, że „stanie na jezdni w grupie protestujących, czy nawet przemieszczanie się i wznoszenie okrzyków, w ramach zgromadzenia, do jakiego wówczas doszło w okolicach KRS, należało traktować jako realizację prawa do wolności zgromadzeń”. W odniesieniu do odmowy podania danych osobowych sąd wskazał również, że „sam fakt istnienia wykroczenia określonego w art. 65 KW nie pozwala na przyjęcie, iż obywatel jest zawsze obowiązany do podania swoich danych. Zgodnie przecież z art. 51 ust. 1 Konstytucji RP, czyli najwyższego aktu prawnego obowiązującego na terenie Polski, nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby” (SO Warszawa, X Kz 1569/18).
Sąd Okręgowy w Warszawie w jednym z uzasadnień odniósł się także do zarzutów z art. 90 KW i ich konfrontacji z wolnością zgromadzeń. W jego ocenie „nie może mieć miejsca wykładnia przepisów prawa, która w następstwie prowadzi do naruszenia wolności konstytucyjnej, w tym przypadku będzie to wolność zgromadzeń i wyrażania swoich poglądów”. Zdaniem sądu „wyprowadzenie z domniemanych celów ograniczenia wolności konstytucyjnych nie jest
dopuszczalne". W wyroku podkreślono, że „skonfrontowanie wolności konstytucyjnych a domniemanego zagrożenia sprawności ruchu drogowego przez jego ograniczenie nie pozwala na przypisanie temu domniemaniu pierwszeństwa". Sąd wskazał również, że „art. 57 czy art. 54 Konstytucji nie dają podstaw do wyprowadzenia, że jakiekolwiek utrudnienia w ruchu drogowym stanowią podstawę do wyłączenia konstytucyjnej wolności zgromadzeń" (SO Warszawa, X Kz 960/18).
W innej sprawie dotyczącej zażalenia na umorzenie postępowania SO w Warszawie odniósł się do istoty kontrdemonstracji oraz tego, jak należy rozumieć „przeszkadzanie w przebiegu zgromadzenia". Wskazał, że jest nią „prezentowanie poglądów i opinii krytycznych, bądź nawet przeciwstawnych hasłom i poglądom głoszonym na konkurencyjnej demonstracji i to w taki sposób, aby były one słyszalne". Sąd podkreślił, że „niewątpliwie zachowanie obwinionych oraz innych uczestników kontrdemonstracji powodowało pewien odczuwalny dyskomfort u znajdujących się w pobliżu uczestników sąsiedniego zgromadzenia". Jednakże zdaniem sądu, wspomniane zachowanie „nie może być – w realiach zgromadzonego materiału dowodowego – oceniane, jako motywowane celem przeszkodzenia w odbyciu się tego zgromadzenia, lecz jedynie wyrażeniem poprzez swoje zachowanie własnego stanowiska". Co więcej sąd zarzucił skarżącemu, iż „zapomina, że każda kontrmanifestacja jest organizowana po to, by w pewien sposób oddziaływać na zgromadzenie, przeciwko któremu jest organizowana. W demokratycznym państwie prawnym element zgromadzeń organizowanych w przestrzeni publicznej jest normalną, standardową formą wyrażania sprzeciwu, krytyki. W realiach niniejszej sprawy pewien dyskomfort wywołany obecnością przeciwnej manifestacji i jej przejawami (okrzyki, gesty, transparenty, kwiaty) nie oznacza »przeszkadzania« w rozumieniu art. 52 § 2 pkt 1 KW" (SO Warszawa, X Kz 929/18).
Podczas innego posiedzenia odwoławczego dotyczącego umorzenia postępowania sąd okręgowy postanowił przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu. W ustnych motywach wskazano, że „sąd rejonowy błędnie ustalił dowody, powołując się na informacje przekazywane w mediach. Ustalenia SR opierały się na wiedzy notoryjnej. Sąd Rejonowy mógł przeprowadzić rzetelne postępowanie, ale tego nie zrobił". Obserwator HFPC dodatkowo relacjonował, że „w postanowieniu podkreślono, iż Sąd Rejonowy niewłaściwie zrozumiał sens art. 168 KPK" (SO Warszawa, X Kz 424/18).
Powyższe rozstrzygnięcie nie stanowiło odosobnionego przypadku – Sąd Okręgowy w Warszawie wskutek zażalenia oskarżyciela publicznego na postanowienie o umorzeniu postępowania zadecydował o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie w uzasadnieniu wskazał, że „nie ma powodu, aby w tej sprawie powoływać się na Konstytucję czy Rzecznika Europejskiego, bo wystarczy Kodeks wykroczeń".
Z relacji obserwatora wynika, że sąd uznał, iż „obwinieni wiedzieli po co są na zgromadzeniu, po co ono jest” i że „mogła to być prowokacja ze strony kontrmanifestantów”. Sędzia ocenił, iż „sąd pierwszej instancji, uznając, że nie ma znamion wykroczenia, nie powinien był orzekać o społecznej szkodliwości czynu, a zrobił to, ale też niedokładnie, bo nie zbadał wszystkich okoliczności zdarzenia”. Sąd podkreślili także, że „nie wolno wartościować manifestacji ze względu na głoszone na nich hasła” (SO Warszawa, X Kz 680/18).
W sprawie dotyczącej kobiety, którą obwiniono o zakłócanie „miesięcznicy smoleńskiej” w czerwcu 2018 r. również doszło do uchylenia rozstrzygnięcia sądu rejonowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania złożył oskarżyciel publiczny. Sąd w uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia powołał się na „błędne tłumaczenie pełnomocnika, że przewodniczący zgromadzenia może wydawać polecenia tylko uczestnikom tego zgromadzenia”, ponieważ istnieje taka „możliwość również wobec osób zakłócających jego przebieg”. Ponadto oceniono uznanie społecznej szkodliwości czynu za znikomą jako błąd, „ponieważ zgodnie z KW należy ustalić, że społeczna szkodliwość nie istniała wcale”. Sąd stwierdził, że „prawo do demonstracji dotyczy wszystkich uczestników życia publicznego. Zatem niedopuszczalne jest, by akceptować próby blokowania poglądów odmiennych, które nie są sprzeczne z normami społecznie przyjętymi” (SO Warszawa, X Kz 1280/18).
Po umorzeniu postępowania dotyczącego 22 osób obwinionych o zakłócanie „miesięcznicy smoleńskiej” 10 czerwca 2017 r. oskarżyciel publiczny skierował do sądu okręgowego zażalenie. Sąd odwoławczy postanowił przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu wskazując, że „w pierwszej instancji powzięte zostały zbyt daleko idące wnioski”. Stwierdzono, że materiał dowodowy nie został ustalony w sposób prawidłowy. Dodatkowo zebrane środki miały być niezupełne. Nienależycie miał zostać określony również stan faktyczny. Powyższe naruszenia miały doprowadzić do wątpliwości co do ilości stawianych zarzutów oraz ich kwalifikacji. Sąd okręgowy „dostrzegł potrzebę rozważenia tych kwestii ponownie”. Wskazał również, że „nie można rozstrzygać o braku społecznej szkodliwości, jeśli stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony”. Zdaniem sądu odwoławczego kolejnym problemem było „umarzanie postępowania na posiedzeniu w sytuacji, gdy co do okoliczności sprawy zachodziły jakieś wątpliwości. Wówczas należałoby przeprowadzić rozprawę”. Wskazano ponadto, że „sąd pierwszej instancji niejako poszedł na skróty, podczas gdy powinien postąpić z poszanowaniem dla odpowiednich procedur przewidzianych w przepisach” (SO Warszawa, X Kz 810/18).
Fundacja obserwowała również sprawę, w której ze środkiem odwoławczym wystąpił mężczyzna składający zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. W pierwszej
instancji umorzono wszczęte z jego inicjatywy postępowanie w stosunku do funkcjonariuszy Policji, którym zarzucono przekroczenie uprawnień względem osób protestujących. Wyrażały one sprzeciw wobec ekshumacji ciał ofiar katastrofy smoleńskiej. W tym wypadku sąd postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Orzekł, że „zażalenie nie jest zasadne, ponieważ działania funkcjonariuszy nie wypełniały znamion przestępstwa i miały charakter czysto porządkowy” – ich głównym celem było niedopuszczenie do eskalacji ewentualnych wydarzeń. Jednocześnie sąd wskazał, że „mimo braku naruszenia przepisów prawa karnego, mogło dojść do pogwałcenia norm na tle prawa administracyjnego” (SR Warszawa-Śródmieście, II Kp 849/18).
**Apelacje**
Helsińska Fundacja Praw Człowieka przeprowadziła 30 obserwacji w sądach odwoławczych. Dotyczyły one apelacji złożonych od wyroków sądów I instancji. Cztery razy sądy odwoławcze utrzymały w mocy wyroki uniewinniające. W dwóch przypadkach doszło do zmiany orzeczenia pierwszoinstancyjnego i uniewinnienia obwinionych. Jeden z sądów odwoławczych utrzymał w mocy odstąpienie od wymierzenia kary. Natomiast w kolejnym przypadku zapadły inne rozstrzygnięcia co do różnych obwinionych w tej samej sprawie. Przedstawiciele HFPC obserwowali również dwie sprawy apelacyjne dotyczące zadośćuczynienia za niesłuszne zatrzymania. Pierwsza sprawa pozostawiona została przez sąd bez rozpoznania z uwagi na to, że prokurator cofnął wniesiony środek odwoławczy (SR Warszawa-Śródmieście, XI W 3642/18). W drugim przypadku Sąd orzekł o zadośćuczynieniu za niesłuszne zatrzymanie wnioskodawcy.
W jednej z obserwowanych przez HFPC spraw po złożeniu przez oskarżyciela publicznego apelacji od wyroku uniewinniającego 7 osób obwinionych o zakłócanie „miesięcznicy smoleńskiej” 10 marca 2017 r., sąd odwoławczy rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy wyroku sądu pierwszej instancji. Z ustnych motywów wynikało, że sąd okręgowy nie dostrzegł uchybień zarzucanych sądowi rejonowemu przez oskarżyciela publicznego. Zdaniem sądu, „ocena dowodów została dokonana prawidłowo, a zarzuty sformułowane w apelacji stanowiły jedynie nieuprawnioną polemikę z prawidłowymi ustaleniami”. Obwinieni, zdaniem sądu, nie zmierzaли bezpośrednio do zatrzymania „miesięcznicy smoleńskiej”. Sąd podkreślił, że „nie dokonano też błędnej oceny uprzywilejowania zgromadzeń. Jedna manifestacja została zgłoszona przez obwinionego 7 lutego 2017 r., natomiast wspomnianą „miesięcznicę” zgłoszono dopiero 17 lutego”. Ponadto, w ocenie sądu, zgoda na cykliczne zgromadzenie dotycząca „miesięcznic” została wydana 27 kwietnia 2017 r., a zatem już po zgłoszeniu powyższych manifestacji. Zdaniem sądu protest organizowany przez obwinionego miał prawo odbyć się tam, gdzie został zaplanowany. Sąd podkreślił przy tym, iż „Urząd Miasta nie przekazał obwinionemu, jako
organizatorowi, informacji o tym, że planowane jest oddzielenie tego terenu barierkami". Dodatkowo, "okoliczności popełnienia czynów zarzucanych innemu z obwinionych (silne emocje) uzasadniały odstąpienie od wymierzenia kary" (SO Warszawa, X Ka 1101/18).
Z apelacją występowali również sami obwinieni w przypadku wyroków skazujących. Dwie panie skazane za utrudnianie przejścia Marszu Niepodległości we Wrocławiu zostały przez sąd pierwszej instancji uznane za winne – odstąpiono jednak od wymierzenia kary. Kobiety odwołały się od orzeczenia, jednak sąd drugiej instancji utrzymał w mocy orzeczenie sądu rejonowego i oddalił środek odwoławczy. Wskazał, że „pierwszy wyrok oparto co prawda na treści policyjnej notatki, ale po analizie materiału filmowego ze zdarzenia istniała możliwość potwierdzenia jego przebiegu i udziału obwinionych w kontrmanifestacji”. Uznano, że wyrok sądu rejonowego zasługiwał na aprobatę (SO Wrocław, IV Ka 392/19).
W sprawie dotyczącej protestów przeciwko wycince Puszczy Białowieskiej, po uznaniu za winnych i odstąpieniu od wymierzenia kary obwinionym, z apelacjami wystąpił zarówno oskarżyciel publiczny, jak i same osoby obwinione. Sąd nie uwzględnił jednak zarzutów oskarżyciela i w II instancji rozstrzygnął o uniewinnieniu. W uzasadnieniu wskazano, że „zachowanie protestujących, polegające na blokowaniu maszyn przemysłowych służących do pozyskiwania drewna i uniemożliwianiu im wyjazdu z miejsca postoju oraz wykonywania prac, wypełniało znamiona wykroczenia z art. 51 § 1 KW”. Sąd podkreślił, że „nie można było uznać winy obwinionych, ponieważ działali oni w stanie wyższej konieczności”. W ocenie sądu odwoławczego „obwinieni w toku procesu w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości wykazali, że podejmowano różnego rodzaju inicjatywy mające na celu wstrzymanie wycinki drzew w Puszczy Białowieskiej”. Sąd zauważył, że „inicjatywy, protesty i wezwania członków społeczeństwa, różnego rodzaju gremiów naukowych, środowisk akademickich reprezentujących uczelnie, ciała opiniodawczych, Komisji Europejskiej, przedstawicieli UNESCO, organizacji międzynarodowych skierowane do dysydentów nie były w stanie wstrzymać działań, które w/w uznali za niedopuszczalne, nieodwracalne i sprzeczne z obowiązującym prawem”. Podkreślono zatem, że „w świetle niepowodzenia tak wielu wcześniejszych inicjatyw, w ocenie Sądu Okręgowego nie można było inaczej uniknąć bezpośredniego niebezpieczeństwa dla Puszczy niż w sposób, w jaki uczynili to obwinieni”. Sąd wyraził zatem przekonanie, że „w sprawie wystąpił stan wyższej konieczności, zatem obwinieni nie popełnili zarzuconego im wykroczenia” (SO w Białymstoku, VIII Ka 127/18).
Uwagi obserwatorów HFPC
Podczas rozpraw i posiedzeń, które obserwowała Helsińska Fundacja Praw Człowieka, oceniana była tzw. kultura procesu sądowego. Przedstawiciele HFPC zwracali uwagę na zachowanie sędziów, oskarżonych/obwinionych, ich obrońców, oskarżycieli publicznych oraz publiczności.
Jak wynika z raportów obserwatorów Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, w większości przypadków sędziowie odnosili się do stron z szacunkiem, podobnie też postępowali oskarżyciele i obrońcy wobec wszystkich uczestników rozprawy. Po stronie publiczności też nie było żadnych objawów agresji ani nieprzyjemnych wypowiedzi.
Sędziowie
W toku prowadzonych obserwacji Helsińska Fundacja Praw Człowieka przyglądała się pracy około 70 sędziów. W większości byli oni oceniani pozytywnie przez obserwatorów Fundacji. Postępowania były prowadzone w sposób rzetelny. Przedstawiciele HFPC relacjonowali, że oskarżeni/obwinieni i świadkowie byli pouczani o przysługujących im prawach i ciążących na nich obowiązkach procesowych. Przypominano o zasadzie kontradyktoryczności oraz o tym, że sąd nie dokonuje samodzielnej selekcji materiału dowodowego, strony zaś mogą składać wnioski i oświadczenia, odnosić się do sprawy, jak również składać wnioski na piśmie przed rozprawą.
Sędziowie oceniani byli jako spokojni, profesjonalni i zaangażowani. Prowadzenie przez nich postępowań było rzetelne, a wymagania proceduralne zostały zachowane. Obserwatorzy HFPC nie stwierdzali na ogół nieprawidłowości. Postępowania były prowadzone rzeczowo i sprawnie. Sędziowie wykazywali się wysoką kulturą osobistą oraz bezstronnością. Byli
spokojni, ale stanowczy, panowali nad salą rozpraw. Widoczna była chęć szybkiego zakończenia procesów – np. poprzez nieprzychylne rozstrzygnięcie przez przewodniczącego wniosku obrońcy o zmianę terminu rozprawy w jednej ze spraw. Uchyłano pytania dotyczące spraw ideowo-politycznych, np. poglądów świadków lub inne niemające znaczenia dla procedowanych spraw. Sędziowie wyjaśniali stronom poszczególne czynności procesowe (zajmowanie stanowisk), pojęcia (pojęcie dowodu), zasady (podwójnej awizacji) oraz na czym polega i jak wygląda postępowanie odwoławcze. Upewniali się, że strony zrozumiały poszczególne czynności.
Tylko raz nasz obserwator stwierdził, że jeden z sędziów SO w Warszawie sprawiał wrażenie surowego. Używał języka skomplikowanego dla osób nieznających prawa. Zdaniem obserwatorki HFPC, ostre przerywanie wypowiedzi jednej z obwinionych doprowadziło do tego, że zrezygnowała ona z dalszej wypowiedzi, gdyż była zdezorientowana. Nie wszyscy obwinieni zrozumieli też odczytane postanowienie. Według obserwatorki HFPC sąd poprzez swoją postawę okazywał niechęć wobec obwinionych. Gdy jeden z obwinionych zapytał czy postanowienie sądu jest prawomocne, „sędzia niechętnie udzielił mu odpowiedzi”.
Podczas odtwarzania zapisu z kamer monitoringu ulicznego lub innych nagrań sędziowie pytali, czy ktoś jest w stanie rozpoznać się na nagraniu. Po zakończeniu projekcji sędzia udzielał głosu stronom – mogły one odnieść się do odtworzonego materiału dowodowego.
Sędziowie byli bardzo dociekliwi w swoich pytaniach, dopytywali oraz doprecyzowywali niejasne stanowiska stron. Przebieg rozpraw i posiedzeń był dokładnie protokołowany. Każde słowo obwinionych, obrońców i świadków było dokładnie odnotowywane przez protokolanta, po ich uprzednim powtórzeniu przez sędziego. Zachowania sędziów nie budziły zastrzeżeń. Nie było ograniczeń czasowych przy zadawaniu pytań przez obrońców, obwinionych/oskarżonych. Sędziowie zazwyczaj oczekiwały od świadków bardzo zwięzłych, konkretnych odpowiedzi.
Sąd często dostosowywał poziom trudności pytań do poszczególnych świadków (prosił o ich zmianę lub sam je tłumaczył). W zadawanych pytaniach był dociekliwy. Umożliwiał stronom swobodne wypowiadanie się. Sąd pouczał obwinionych/oskarżonych o nieprawomocności orzeczeń pierwszoinstancyjnych i o możliwości ich zaskarżenia. Zarządzał również doręczanie odpisów postanowień nieobecnym obwinionym oraz oskarżycielom publicznym.
Atmosfera na sali rozpraw była adekwatna do powagi sądu. Upomnienia następowaly w sposób kulturalny i uprzejmy. Sąd przypominał, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe, a powagę sądu należy respektować (gdy obwiniony korzystał z telefonu).
W jednej z obserwowanych przez Fundację spraw, według obserwatora HFPC, możliwy do zauważenia był pewien (niewielki) brak doświadczenia sędziego. Było to widoczne przy rozbieżnych opiniach sędziego i obrońcy co do możliwości wyegzekwowania od prokuratury okręgowej akt sprawy. Sędzia nie był przekonany co do prawnej możliwości, natomiast obrońca powołując się na swoje „wieleletnie doświadczenie w zawodzie sędziego”, stwierdził, że „w ostateczności Sąd może nakazać przeszukanie siedziby Prokuratury Okręgowej w celu uzyskania akt”, co wiele osób z publiczności skwitowało parsknięciem śmiechu. Sędzia ostatecznie zdecydował się o zwróceniu się do Prokuratury o nadesłanie akt.
Co do zasady, sąd odnosił się z szacunkiem do stron postępowania. „Dbał o interes” obwinionego, np. sugerując obrońcy, żeby nie zmieniać kolejnego terminu rozprawy, ze względu na to, że może obwiniony chce, żeby postępowania zakończyło się szybciej. Zachęcał strony do składania oświadczeń i wniosków na każdym etapie postępowania. Przypominał, że nagrania są dostępne w aktach sprawy i sugerował, żeby strony się z nimi zapoznawały, gdyż mają taką możliwość.
Zdarzyło się, że obrońca jednej z obwinionych powołał się na argument, że uczestniczyła ona w legalnym zgromadzeniu. Sędzia zareagował na ten argument dość ostro, ponieważ pani mecenas nie była w stanie poprzerć tego twierdzenia dowodami. Sąd pouczył, że obrońca powinna była wytłumaczyć, że chodzi o zgromadzenie spontaniczne. W ocenie obserwatora HFPC, można było wyczuć, że celem tej uwagi sędziego było wykazanie troski o interes obwinionego.
**Oskarżyciele publiczni**
Zachowanie niektórych oskarżycieli publicznych było oceniane przez naszych obserwatorów negatywnie – np. w sprawie blokowania marszu zorganizowanego przez ONR we Wrocławiu. Podczas rozprawy oskarżyciel publiczny stwierdził, że „obwinieni wielokrotnie naruszali obowiązujący porządek prawny i sprawy, które są przeciw nim wytaczane nie wpływają na zmianę ich postępowania”. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż w żadnej sprawie osoby obwinione nie zostały uznane za winne prawomocnym orzeczeniem sądu. Co więcej, w tym samym procesie oskarżyciel stwierdził, że „poszkodowana, której spaliły się włosy po rzuceniu racą mogłaby uniknąć tej sytuacji, gdyby nie przychodziła na kontrmanifestację”.
Na jednej z rozpraw karnych, dotyczącej wymuszenia czynności służbowej na funkcjonariuszu Policji przy jednoczesnym naruszeniu jego nietykalności cielesnej, obserwator HFPC zwrócił uwagę na zachowanie pani prokurator. Przerywała ona oskarżonemu (za co została upomniana przez sąd) i zadawała niecelowe pytania, np. „co to znaczy, że Kaczyński manipuluje ludźmi?”.
W innej obserwowanej przez HFPC sprawie karnej, dotyczącej wspomnianego już zgromadzenia w Radomiu, zachowanie pani prokurator było przez obserwatorów ocenione jako naganne. Zadawała ona świadkom i oskarżonym pytania sugerujące lub tendencyjne. Zdaniem obserwatorów HFPC świadkowie byli wręcz atakowani, przede wszystkim reprezentanci KOD. Mateusz Kijowski był pytany o to, czy KOD atakował Młodzież Wszechpolską. Pani prokurator została przez sąd upomniana około 12 razy podczas jednego z posiedzeń sądowych, na którym byliśmy. Doszło nawet do „klótni” z sędzią, w której padły sformułowania ze strony pani prokurator, że „każdy normalny człowiek by to zrozumiał”. Prokuratura była inaczej nastawiona do świadków z Młodzieży Wszechpolskiej; pytania oskarżycieli publicznej wskazywały na próbę nakierowania ich odpowiedzi w ten sposób, że całe zajście w ogóle nie miało charakteru zakłócenia manifestacji KOD. Sąd wielokrotnie pouczał panią prokurator, aby zadawała świadkom pytania, a nie wyrażała ocenne komentarze. Prokurator odpowiadała na to, że zmierzała jedynie do zmobilizowania świadków do mówienia prawdy. Sąd również wielokrotnie przerywał pytania pani prokurator mówiąc, że odpowiedź już padła i jest w zeznaniach świadka, ponieważ sąd zadawał już te pytania.
Zdarzyło się również, że w jednej z obserwowanych przez HFPC spraw prokurator był obecny na sali przed wywołaniem sprawy przez protokołanta. Zwróciło to uwagę naszej obserwatorki i wywołało jej zdziwienie.
**Świadkowie**
W obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka sprawach głównymi świadkami byli funkcjonariusze Policji oraz uczestnicy zgromadzeń, których dotyczyły prowadzone postępowania. Zauważono, że niektórzy świadkowie mieli w stosunku do obwinionych negatywne nastawienie, często określając ich „Obywatelami RP”, w sposób „jakby to miało negatywny wydźwięk oraz (...) ich wina została przesądzona”. Sędzia prowadząca sprawę odnotowała się do zaistniałej sytuacji i uprzedziła świadków, że to ona będzie decydować o winie obwinionych.
Podczas jednej ze spraw toczących się w Hajnówce obwiniona była zdenerwowana w trakcie zadawania pytań świadkowi. Sędzia próbował ją uspokoić i zwracał uwagę na to, żeby zadawała pytania, a nie wdawała się w polemikę ze świadkiem. Przez pewien czas uwagi przewodniczącego nie przynosiły skutku. Dopiero po stwierdzeniu sędziego, iż „wie, że obwiniona prowadzi kampanię wyborczą i to nie jest miejsce do jej realizacji”, kobieta zmieniła swoją retorykę.
**Publiczność**
Ze względu na przedmiot obserwowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka spraw, cieszyły się one dużym zainteresowaniem ze strony opinii publicznej. Na wiele postępowań
sądowych przychodziła liczna publiczność oraz przedstawiciele mediów. Sądy zachowywały się w sposób wyrozumiały w stosunku do zebranych.
Sędziowie pouczali publiczność o zachowaniu odpowiednim ze względu na powagę sądu. Dziennikarze byli proszeni o okazanie legitymacji prasowych. W większości przypadków uzyskiwali zgodę na robienie zdjęć, czy utrwalanie przebiegu jawnych postępowań.
Reakcja na obserwatorów HFPC była pozytywna, obwinieni byli zadowoleni z obecności Fundacji, po rozprawie mówili, że „sprawa jest błaha i prosta, a mimo to tyle się ciągnie – nie powinno tak być”. Skład sędziowski często dołączał upoważnienia naszych obserwatorów do akt sprawy, a ich obecność odnotowywał w protokole. Obserwacja procesów oraz nasza obecność na salach rozpraw spotykała się raczej z pozytywną reakcją ze strony zgromadzonych.
Podczas rozprawy toczącej się przed sądem w Hajnówce skład sędziowski zwrócił uwagę na nierecypnowanie do KPW przepisów z KPK dotyczących jawności posiedzeń. Zdaniem sądu, kwestia dopuszczenia publiczności, w tym obserwatorów, nie jest oczywista. Sąd w tej sprawie postanowił jednakże prowadzić posiedzenie jawnie, zastrzegając jednocześnie, że nie musi być to oczywista praktyka stosowana na przyszłość w całym wydziale.
W sprawach cieszących się zainteresowaniem mediów, w których uczestniczyła liczna publiczność, zgromadzeni nie ukrywali swoich emocji związanych z rozstrzygnięciami sądowymi. W jednej ze spraw po ogłoszeniu wyroku uniewinniającego publiczność cieszyła się i klaskała. Natomiast w sprawie uniewinnienia Władysława Frasyniuka na koniec rozprawy jeden z członków publiczności z biało-czerwoną opaską na ramieniu głośno argumentował swoją dezaprobatę dla wyroku, po czym po wyjściu z sali rozpraw zaczął kłócić się z innymi członkami publiczności. Zakłócał on również wywiad dziennikarzy z adwokatem. W pewnym momencie, po opuszczeniu sali rozłożył baner z napisem „Kasta sędziowska. Wszyscy sędziowie do lustracji”.
We Wrocławiu sędzia uprzedziła, że jeżeli media i publiczność będą jej przeszkadzać, to „wyrzuci ich z sali i nałoży kary grzywny”. Atmosfera była napięta, szczególnie na początku. Zdaniem obserwatora HFPC sędzia nie spodziewała się obecności publiczności ani mediów i ta okoliczność wywoływała u niej dyskomfort.
**Korytarze sądowe**
Przedmiotem obserwacji Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka było również to, co działo się na korytarzach sądowych i przed salami rozpraw, zarówno przed wywołaniem sprawy, jak i po opuszczeniu sal. W większości sytuacji na korytarzach panował spokój i cisza. Przed salą
obecni byli oskarżeni/obwinieni wraz z obrońcami i oskarżyciele publiczni. Często nie było publiczności ani mediów. Kilkukrotnie pod salą nieobecne były nawet strony postępowania, a jedyną osobą, która przyszła na sprawę był obserwator z ramienia HFPC.
Zdarzało się jednak, że zebrane pod salą osoby rozmawiały o różnych postępowaniach sądowych dotyczących zgromadzeń. Obwinieni/oskarżeni, ich obrońcy, czasami również świadkowie i osoby postronne (które zasiadały na miejscach dla publiczności) dyskutowali na temat obecnej sytuacji społeczno-politycznej w Polsce. Zebrani odnosili się również do podobnych spraw związanych ze zgromadzeniami publicznymi oraz komentowali rozstrzygnięcia sądów. W rozmowach czasami uczestniczyli oskarżyciele publiczni. Niektóre dyskusje miały zaś charakter czysto towarzyski – o piłce nożnej, emeryturach i innych bieżących sprawach społecznych. Zgromadzeni pod salą uśmiechali się i żartowali z policjantami. Panowała luźna atmosfera.
Część spraw stanowiła przedmiot zainteresowania mediów oraz opinii publicznej. Na posiedzenia i rozprawy sądowe przychodziło wiele osób w charakterze publiczności. Obecni byli również dziennikarze wraz z ekipami filmowymi. Aktywiści KOD, „Obywateli RP” i opozycjonisci przychodzili do sądu w ramach wsparcia dla obwinionych/oskarżonych. Często mieli na sobie koszulki z napisem „Konstytucja” lub innymi podobnymi hasłami oraz przypinki „Obywatele RP” czy „KOD”. Przynosili ze sobą białe róże lub transparenty: „Tu są granice przyzwoitości”, „Polska wolna od faszyzmu”, „Nie damy się zastraszyć”, a także zdjęcia z wydarzeń, których dotyczyły sprawy. Fotografowali się i dyskutowali między sobą. Zdarzało się, że wchodzili na salę rozpraw z plakatami. Przewodniczący składów sędziowskich uprzejmie prosili o ich zwinienie lub schowanie na czas procedowania sądu.
W niektórych sądach posiedzenia i rozprawy były wyznaczane na tę samą godzinę. Wprowadzało to dezorientację i chaos na korytarzach sądowych. Było głośno i gwarno. Sytuacja ta wywoływała zdenerwowanie wśród zgromadzonych przed salą osób.
Podczas obserwacji w jednym z sądów wrocławskich, „Obywatele RP” poinformowali, że często przychodzą do sądów na procesy dotyczące ich aktywistów. Przynoszą ze sobą transparenty, które filmowane są przez dziennikarzy. Z relacji obserwatorki HFPC wynika, że „nikt im w sądzie nie przeszkadzał i nie zwracał na nich uwagi”. Przedstawiciele „Obywateli RP” podkreślili, że „zdają sobie sprawę, że sąd nie jest najlepszym miejscem na takie demonstracje, chcą jednak podkreślić, że solidaryzują się z oskarżonymi oraz że się nie boją”. Fundacja zaobserwowała, że osoby postronne wyrażały poparcie dla „Obywateli RP”. Nikt negatywnie nie komentował ani treści umieszczonych na rozwijanych transparentach, ani zachowania aktywistów. Służby sądowe również nie interweniowały.
Obserwatorzy Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka słyszeli jak policjant, reprezentujący na rozprawie oskarżyciela publicznego, komentował problematykę spraw o wykroczenia. Podkreślał, że jest ich bardzo dużo, postępowania trwają długo, a na koniec często wyroki są uniewinniające. Do słów funkcjonariusza odniosła się obecny przed salą obserwator z ramienia „Obywateli RP”. Jego zdaniem prowadzone przeciwko aktywistom sprawy o wykroczenia są bezzasadne.
W tym miejscu warto wskazać, że niektóre prowadzone postępowania faktycznie są długotrwałe. Na przykład, postępowanie prowadzone przed jednym z warszawskich sądów rejonowych, w którym pierwszy termin rozprawy odbył się 23 sierpnia 2018 r., zakończyło się wyrokiem pierwszej instancji dopiero 21 marca 2019 r. Sprawa dotyczyła bezpieczeństwa w ruchu drogowym – podczas „miesięcznicy smoleńskiej” 10 stycznia 2018 r. protestujące poruszały się po jezdni, zamiast po chodniku (SR Warszawa Śródmieście, XI W 1274/18). Kolejnym przykładem długotrwałości postępowań wykroczeniowych jest sprawa dotycząca zdarzenia z 10 czerwca 2017 r., podczas którego obwinieni mieli naruszyć przepisy o zgromadzeniach. 12 kwietnia 2018 r. sąd I instancji wydał postanowienie o umorzeniu postępowania, które uprawomocniło się dopiero 20 lipca 2018 r., po postanowieniu sądu odwoławczego utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie sądu I instancji (SO Warszawa, X Kz 693/18). Jeszcze dłuższe było postępowanie obserwowane przez HFPC przed Sądem Rejonowym w Przemyślu. Dotyczyło zdarzenia z 26 czerwca 2016 r., w których oskarżeni złośliwie przeszkadzali w wykonywaniu aktu religijnego (procesji). Pierwszy termin rozprawy w tej sprawie odbył się dopiero 22 stycznia 2018 r., a wyrok zapadł 17 kwietnia 2019 r. (SR Przemyśl, II K 599/17). Kolejnym przykładem ciągnącego się postępowania jest sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w Radomiu (SR w Radomiu, II K 2015/18). Pierwszy termin rozprawy odbył się 8 lutego 2019 r., a postępowanie nadal nie zakończyło się w pierwszej instancji.
W wyżej opisanej radomskiej sprawie przed salę rozpraw przychodziło wielu działaczy KOD. Wśród nich byli świadkowie zdarzenia, którego dotyczy postępowanie. Ci, którzy zostali już wysłuchani przez Sąd, pojawiali się następnie w roli publiczności i wspierali jednego z oskarżonych aktywistów. Osoby te dobrze się знаły i rozmawiały o bieżących sprawach politycznych. Zdarzyło się, że chwilę przed wywołaniem sprawy pojawiła się również pani prokurator, która przysłuchiwała się rozmowom osób zgromadzonych pod salą. Reprezentująca oskarżenie publiczne odebrała w pewnym momencie telefon i skomentowała sytuację przed salą rozpraw: „mam tu niezły cyrk, może chcesz przyjść zobaczyć i się pośmiać”. Wielokrotnie komentarze, które padały na korytarzach sądowych były odbierane przez panią prokurator jako znieważające urzędnika państwowego. O swoich odczuciach i zdarzeniach sprzed sali w każdym przypadku informowana była przewodnicząca składu sędziowskiego. Proces radomski cieszy się
dużym zainteresowaniem ze strony opinii publicznej. Na korytarzu sądowym również zbierało się wiele osób zaciekawionych przedmiotową sprawą.
Z obserwacji HFPC wynika, że przedstawiciele mediów niejednokrotnie prosili obwinionych/oskarżonych oraz ich obrońców o udzielenie wywiadu i skomentowanie przebiegu rozprawy bądź posiedzenia. Sprawami interesowali się dziennikarze TVN24, Polsatu, TOK FM, TVP INFO, PAP, Gazety Wyborczej, Oko.press oraz innych mediów. Z rozmowy przeprowadzonej z jedną z dziennikarek TVN24 wynika, że prasa stara się być na większości tego typu procesów i na bieżąco informować opinię publiczną o toczących się postępowaniach.
Ze względu na obecność dużej liczby osób z publiczności i mediów w niektórych sprawach sąd zarządzał o wydawaniu kart wstępu lub zmianie sali rozpraw na większą. Czasami ograniczano udział przedstawicieli środków masowego przekazu do tych, którzy np. rejestrowali tylko dźwięk. Zdarzyło się, że sąd przekazywał informację dziennikarzom, że powinni zgłaszać chęć udziału w rozprawie na 2–3 dni wcześniej, co umożliwiłoby dostosowanie warunków lokalowych sądu lub ewentualne przeniesienie rozprawy do innej sali. Czasami wnoszono dodatkowe ławki i krzesła dla publiczności, gdy rozprawy cieszyły się większym zainteresowaniem. Wydawanie przepustek nie stanowiło przeszkody dla obserwatorów HFPC. Nigdy nie odmówiono nam karty wstępu. Zarządzenia sądu miały jedynie na celu usprawnienie i uporządkowanie przebiegu procesu.
W sprawie odwołania od decyzji Prezydent m.st. Warszawy w przedmiocie zakazu organizacji Marszu Niepodległości wydawano karty wstępu na salę rozpraw. Wpuszczono na nią około 30 osób w charakterze publiczności. Nie można było wnosić ze sobą dużych toreb, a każda osoba była dokładnie sprawdzana przez Policję i ochronę sądową, które bacznie obserwowali zebraną przed salą publiczność. Obecni byli również przedstawiciele różnych mediów.
Co do zasady przed salami rozpraw w odwiedzanych sądach panowała spokojna atmosfera. Jednakże obserwatorzy Fundacji zauważyli, że pewne uwagi poczynione przez stronę oskarżoną dotyczące służb mundurowych Policji mogły zostać uznane za niestosowne. Padały m.in. słowa, że „jak kiedyś nie miało się co robić to szło się do wojska, a dziś to do Policji”.
Obserwatorzy HFPC nosili ze sobą teczkę oraz plakietkę z logiem Fundacji, dzięki którym byli rozpoznawani na korytarzach sądowych. Często pytano ich, czy są z Fundacji. Obwinieni/oskarżeni i ich obrońcy oraz przedstawiciele „Obywateli RP” zazwyczaj dziękowali obserwatorom Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka za ich obecność na posiedzeniach sądowych i monitoring procesów. Ogólna reakcja na obecność przedstawicieli HFPC była bardzo pozytywna. Styszeli oni np. komentarze „o, ale super! Witamy!”. Na widok teczki lub plakietki HFPC
obwinieni/oskarżeni mówili, że jesteśmy „ich wsparciem”. Tylko raz miała miejsce sytuacja, w której w stosunku do naszego obserwatora obrońca obwinionego odniósł się w sposób nie-uprzejmy, pytając o powody uczestnictwa w rozprawie. Obserwator odniósł wówczas wrażenie, że obwiniony wraz z obrońcą nie byli zadowoleni z jego obecności na sprawie.
Podsumowanie
Monitorowane przez Helsińską Fundację Praw Człowieka procesy sądowe obejmowały uczestników zgromadzeń w całej Polsce. Postępowania dotyczyły zdarzeń, które miały miejsce m.in. podczas: „miesięcznic smoleńskich”, Marszów Niepodległości, zgromadzeń organizowanych przez ONR, demonstracji pod Sejmem, protestów w Puszczy Białowieskiej, Marszów Pamięci Żołnierzy Wyklętych czy manifestacji KOD.
Przeważająca część monitorowanych przez Fundację procesów dotyczyła wykroczeń. Najczęściej obwinionym zarzucało się naruszenie przepisów o zgromadzeniach, np. blokowania przemarszów. Obserwowaliśmy również sprawy dotyczące incydentów związanych z manifestowaniem poglądów oraz wprowadzania w błąd funkcjonariuszy Policji co do danych osobowych.
Przedmiotem obserwacji HFPC były również sprawy związane z czynami kwalifikowanymi jako przestępstwa. Uczestników zgromadzeń oskarżano o naruszanie nietetykalności cielesnej funkcjonariuszy Policji czy wymuszanie na nich dokonania czynności służbowych. Oskarżonym stawiano również zarzuty spowodowania uszczerbku na zdrowiu oraz przeszkadzania w publicznym wykonywaniu aktów religijnych.
Przedstawiciele Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka byli także obecni na posiedzeniach w przedmiocie zażaleń na zatrzymania składanych przez uczestników zgromadzeń. W tych postępowaniach sądy badały zasadność, legalność oraz prawidłowość czynności przeprowadzanych przez funkcjonariuszy Policji.
Monitoring procesów toczących się wobec uczestników zgromadzeń publicznych przeprowadzony przez Helsińską Fundację Praw Człowieka polegał na obserwacji przebiegu posiedzeń.
i rozpraw sądowych. Przedstawiciele HFPC słuchali wniosków o ukaranie i aktów oskarżenia, zeznań świadków, pytań ze strony sądu i stron postępowania. Oglądali również zdjęcia z wydarzeń, zapisy z monitoringu ulicznego, filmy amatorskie oraz publikacje prasowe, które okażywane były na rozprawach i posiedzeniach w ramach postępowania dowodowego.
Helsińska Fundacja Praw Człowieka oceniała również tzw. kulturę procesu sądowego. Obserwatorzy HFPC przyglądali się zachowaniu sędziów, obwinionych/oskarżonych, oskarżycieli publicznych oraz innych osób obecnych na salach sądowych. Analizując uwagi poczynione przez przedstawicieli HFPC można zauważyć, że w przeważającej liczbie przypadków sędziowie, oskarżyciele publiczni oraz obrońcy odnosili się do stron z należytym szacunkiem. W ocenie obserwatorów Fundacji, postępowania sądowe, na których byli obecni, prowadzone były w sposób rzetelny i profesjonalny. Sama obecność obserwatorów Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka była przyjmowana z dużą aprobatą. Obwinieni/oskarżeni często dziękowali za wsparcie, jakim była dla nich obecność naszych przedstawicieli na salach sądowych.
Należy zauważyć, że znaczna większość monitorowanych przez HFPC spraw w okresie od marca 2018 r. do czerwca 2019 r. kończyła się rozstrzygnięciami korzystnymi dla uczestników zgromadzeń publicznych. W jednostkowych przypadkach zapadały wyroki bądź postanowienia niekorzystne dla obwinionych/oskarżonych. Znacząca większość spraw kończyła się wyrokami uniewinniającymi lub postanowieniami o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniach orzeczeń sądy często powoływały się na gwarancje wynikające z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Podkreślano znaczenie szeroko rozumianej wolności zgromadzeń w państwie prawa. Sądy przypominały, że prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzania się stanowi fundament społeczeństwa demokratycznego. Jedną z jego podstawowych funkcji jest zapewnienie forum dla debaty publicznej. Pokojowe zgromadzenia służą ochronie wspólnych interesów społeczeństwa i wyrażaniu osobistych przekonań. W rozstrzygnięciach sądowych podkreślano, że wolność zgromadzeń podlega ochronie konstytucyjnej oraz prawnomiedzynarodowej, z tego względu wszelkie jej ograniczenia powinny mieć charakter absolutnego wyjątku.
Warto również podkreślić, że sądy orzekające w postępowaniach prowadzonych przeciwko uczestnikom zgromadzeń publicznych zwracały uwagę na zjawisko chilling effect lub legal harrassment. W uzasadnieniu jednego z orzeczeń Sądu Rejonowego Warszawa-Śródmieście podkreślono, że „warto zwrócić uwagę na budzącą zaniepokojenie praktykę organów ścigania, polegającą na stawianiu uczestnikom zgromadzeń zarzutów popełnienia wykroczeń, niezwiązanych nierozłącznie z przebiegiem tych zgromadzeń, ale które w konkretnych okolicznościach
wydają się służyć nie ochronie dobra prawnego, lecz zniechęceniu do aktywności społecznej i korzystania z prawa do zgromadzeń”\textsuperscript{10}.
Pragniemy także zauważyć, że przeważająca większość spraw monitorowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka, które zakończyły się korzystnym rozstrzygnięciem dla obwinionych/oskarżonych uczestników zgromadzeń, prowadzona była w XI Wydziale Karnym Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia. Jednakże 30 czerwca 2019 r. wydział ten został zniesiony\textsuperscript{11}. W ocenie Fundacji również takie działanie może zostać odczytane jako efekt mrożący stosowany wobec sędziów orzekających w sprawach dotyczących uczestników antyrządowych protestów w Polsce.
Helsińska Fundacja Praw Człowieka zamierza kontynuować monitoring procesów sądowych dotyczących uczestników manifestacji oraz podejmować inne działania mające na celu ochronę wolności zgromadzeń w Polsce.
\textsuperscript{10} Postanowienie SR dla Warszawy-Śródmieścia z 8 marca 2019 r. (XI W 5931/18).
\textsuperscript{11} Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2019 r. w sprawie zniesienia niektórych wydziałów w sądach rejonowych oraz zmieniające zarządzenie w sprawie utworzenia wydziałów w sądach rejonowych, Dziennik Urzędowy Ministra Sprawiedliwości poz. 142.
| | |
|---|---|
| 1. | Data |
| 2a. | Faktyczna godzina rozpoczęcia posiedzenia/rozprawy (proszę napisać, czy było opóźnienie) |
| 2b. | Godzina zakończenia posiedzenia/rozprawy |
| 3. | Sąd |
| 4. | Skład sądu<sup>1</sup> |
| 5. | Sygnatura sprawy<sup>2</sup> |
| 6. | Imię i nazwisko oskarżonego/obwinionego |
| 7. | Zarzut (artykuł KK lub KW) |
| 8. | Posiedzenie czy rozprawa |
| 9. | Imię i nazwisko obserwatora |
| 10. | Czego sprawa dotyczy? (proszę krótko opisać, czego dotyczy postępowanie i na jakim jest etapie, np. która to rozprawa w tym postępowaniu) |
| 11. | Czy oskarżony jest reprezentowany przez adwokata/radcę prawnego? (imię i nazwisko) |
---
<sup>1</sup> Imię i nazwisko sędziego (sędziów). Informacja znajduje się na wokandzie.
<sup>2</sup> Informacja znajduje się na wokandzie.
| | |
|---|---|
| 12. | **Przed salą rozpraw**
(proszę opisać co dzieje się przed salą rozpraw, czy jest publiczność, czy są przedstawiciele prasy, ewentualne rozmowy obserwatora ze stronami) |
| 13. | **Przebieg rozprawy**
(proszę opisać, co działo się na rozprawie: np. odczytanie aktu oskarżenia, kto jest obecny, czynności dokonane przez sąd, przesłuchania, odtwarzanie materiałów wideo) |
| 14. | **Zakończenie rozprawy/posiedzenia**
(odroczenie, przerwa, postanowienie, wyrok – proszę napisać, co sąd orzekł lub termin kolejnej rozprawy/posiedzenia) |
| 15. | **Proszę ocenić tzw. kulturę rozprawy**
(czyli zachowanie sędziego, reakcję na obecność obserwatora oraz przedstawicieli prasy i publiczność) |
| 16. | **Uwagi obserwatora**
(proszę zawrzeć wszystkie uwagi i przemyślenia dotyczące postępowania, np. zachowania sądu i stron postępowania oraz inne nieopisane wyżej wydarzenia warte odnotowania) |
## Załącznik 2.
### Szczegółowe dane w formie tabeli
**Schemat tabel**
| Typ sprawy | Sąd A | Sąd B | Sąd C | Sąd D | Suma |
|------------------|-------|-------|-------|-------|------|
| Rozstrzygnięcie | α | β | γ | δ | α+β+γ+δ |
| Kwalifikacja prawna | p | q | r | s | p+q+r+s |
| Suma | Suma dla A | Suma dla B | Suma dla C | Suma dla D | Suma sum |
|------------------|------------|------------|------------|------------|----------|
61
## 1. Postępowania w I instancji – część I
| Postępowanie | Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia | Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa | Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza | Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia | Suma |
|--------------|----------------------------------------|------------------------------------|-------------------------------------|------------------------------------------|------|
| **Wykroczenie** | 48 | 13 | 4 | 11 | 76 |
| **Uniewinnienie** | 17 | 8 | 2 | 7 | 34 |
| art. 52 KW | 5 | 5 | | 3 | 13 |
| art. 65 KW | 4 | | 2 | | 6 |
| art. 90 KW | 3 | 2 | | | 5 |
| art. 63a KW | | | | 3 | 3 |
| art. 52 KW | 1 | 1 | | | 2 |
| art. 65 KW | 2 | | | | 2 |
| art. 90 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 119 KW | | | | 1 | 1 |
| art. 52 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 97 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 51 KW | 1 | | | | 1 |
| **Umorzenie** | 19 | 2 | 2 | | 23 |
| art. 52 KW | 9 | | | | 9 |
| art. 90 KW | 6 | 1 | | | 7 |
| art. 63a KW | | | 2 | | 2 |
| art. 90 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 52 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 51 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 65 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 90 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 65 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 52 KW | 1 | | | | 1 |
| **Ukaranie** | 5 | 2 | 1 | 2 | 10 |
| art. 52 KW | 2 | 2 | | 1 | 5 |
| art. 65 KW | 2 | | | | 2 |
| art. 90 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 51 KW | | | 1 | | 1 |
| art. 97 KW | | | | | 1 |
| art. 119 KW | | | | 1 | 1 |
| Kategoria | Sąd Rejonowy dla Warszawy - Śródmieścia | Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa | Sąd Rejonowy dla Warszawy - Żoliborza | Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia | Suma |
|-----------|----------------------------------------|--------------------------------------|--------------------------------------|------------------------------------------|------|
| **W toku** | 6 | | 1 | | 7 |
| art. 52 KW | 3 | | | | 3 |
| art. 90 KW | 2 | | | | 2 |
| art. 90 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 63a KW | 1 | | | | 1 |
| art. 63a KW | | | 1 | | 1 |
| **Mieszane** | 1 | 1 | | | 2 |
| art. 52 KW | 1 | | | | 1 |
| art. 51 KW | | 1 | | | 1 |
| **Zażalenie na zatrzymanie** | 3 | 6 | 1 | | 10 |
| **W toku** | 1 | 2 | | | 3 |
| **Pozostawione bez rozpoznania** | | 2 | 1 | | 3 |
| **Odmowa uwzględnienia** | | 2 | | | 2 |
| **Uwzględnienie** | 2 | | | | 2 |
| **Przestępstwo** | 6 | 1 | | | 7 |
| **Uniewinnienie** | 2 | | | | 2 |
| art. 226 KK | 1 | | | | 1 |
| art. 224 KK | 1 | | | | 1 |
| **W toku** | 1 | 1 | | | 2 |
| art. 224 KK | 1 | | | | 1 |
| art. 222 KK | | 1 | | | 1 |
| **Umorzenie** | 2 | | | | 2 |
| art. 222 KK | 1 | | | | 1 |
| art. 157 KK | 1 | | | | 1 |
| **Skazanie** | 1 | | | | 1 |
| art. 222 KK | 1 | | | | 1 |
| art. 226 KK | | | | | 1 |
| **Suma** | 57 | 20 | 5 | 11 | 93 |
## 2. Postępowania w I instancji – część II
| Postępowanie | Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Fabrycznej | Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim VII Wydział Zamiejscowy w Hajnówce | Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia | Sąd Rejonowy w Radomiu | Suma |
|--------------|--------------------------------------|---------------------------------------------------------------|-----------------------------------|------------------------|------|
| **Wykroczenie** | 1 | 9 | | | 10 |
| **Uniewinnienie** | | 7 | | | 7 |
| art. 151 KW | | 3 | | | 3 |
| art. 157 KW | | | | | |
| art. 52 KW | | | | | |
| art. 65 KW | | | | | |
| art. 90 KW | | 1 | | | 1 |
| art. 52 KW | | 1 | | | 1 |
| **Umorzenie** | 1 | 1 | | | 2 |
| art. 63a KW | 1 | | | | 1 |
| art. 151 KW | | | | | |
| art. 157 KW | | | | | |
| **Mieszane** | | 1 | | | 1 |
| art. 51 KW | | | | | |
| art. 157 KW | | | | | |
| **Zażalenie na zatrzymanie** | | 3 | 1 | | 4 |
| **Odmowa uwzględnienia** | | 3 | | | 3 |
| **Uwzględnienie** | | | 1 | | 1 |
| **Przestępstwo** | | | | 1 | 1 |
| **W toku** | | | | 1 | 1 |
| art. 158 KK | | | | 1 | 1 |
| **Suma** | 1 | 12 | 1 | 1 | 15 |
| Postępowanie | Sąd Rejonowy w Kielcach | Sąd Rejonowy w Opolu | Sąd Rejonowy w Przemyślu | Sąd Rejonowy w Toruniu | Suma |
|--------------|-------------------------|-----------------------|--------------------------|------------------------|------|
| Wykroczenie | 1 | 1 | | 1 | 3 |
| Uniewinnienie| 1 | 1 | | | 2 |
| art. 63a KW | 1 | | | | 1 |
| art. 52 KW | | 1 | | | 1 |
| Umorzenie | | | | 1 | 1 |
| art. 63a KW | | | | 1 | 1 |
| Przestępstwo | | | 1 | | 1 |
| Skazanie | | | 1 | | 1 |
| art. 195 KK | | | 1 | | 1 |
| **Suma** | 1 | 1 | 1 | 1 | 4 |
## 4. Postępowania w II instancji
| Postępowanie | Sąd Apelacyjny w Warszawie | Sąd Okręgowy w Warszawie | Sąd Okręgowy we Wrocławiu | Sąd Okręgowy w Białymstoku | Suma |
|---------------------------------------------------|-----------------------------|--------------------------|---------------------------|----------------------------|------|
| **Zażalenie na umorzenie** | | 18 | | | 18 |
| **Utrzymanie w mocy** | | 13 | | | 13 |
| art. 52 KW | | 7 | | | 7 |
| art. 90 KW | | 5 | | | 5 |
| art. 51 KW art. 65 KW | | 1 | | | 1 |
| **Przekazanie do ponownego rozpoznania** | | 5 | | | 5 |
| art. 52 KW | | 4 | | | 4 |
| art. 90 KW | | 1 | | | 1 |
| **Utrzymanie w mocy uniewinnienia** | | 2 | 1 | 1 | 4 |
| art. 52 KW | | 1 | 1 | 1 | 3 |
| art. 52 KW art. 90 KW | | 1 | | | 1 |
| **Uniwinnienie** | | 1 | | 1 | 2 |
| art. 52 KW | | 1 | | | 1 |
| art. 51 KW | | | | 1 | 1 |
| **Mieszane** | | 1 | | | 1 |
| art. 52 KW art. 141 KW | | 1 | | | 1 |
| **Utrzymanie w mocy odstąpienia od wymierzenia kary** | | | 1 | | 1 |
| art. 52 KW | | | 1 | | 1 |
| **Zadośćuczynienie** | 2 | | | | 2 |
| **Inne** | 2 | | | | 2 |
| **Suma** | 2 | 22 | 2 | 2 | 28 |
Helsińska Fundacja Praw Człowieka
ul. Zgoda 11
00-018 Warszawa
tel.: (22) 556-44-40
fax: (22) 556-44-50
email@example.com
www.hfhr.pl
@hfhrpl
@hfhrpl
@TheHFHR | 12b956c9-7074-4546-8fbc-3c36d6e898dc | finepdfs | 1.951172 | CC-MAIN-2023-23 | https://archiwum.hfhr.pl/wp-content/uploads/2019/11/Wolno%C5%9B%C4%87-zgromadze%C5%84-w-praktyce-polskich-s%C4%85d%C3%B3w-FIN-web.pdf | 2023-06-02T15:12:48+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-23/segments/1685224648695.4/warc/CC-MAIN-20230602140602-20230602170602-00279.warc.gz | 144,857,777 | 0.997633 | 0.999974 | 0.999974 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",... | pol_Latn | {} | true | [
82,
415,
2264,
3973,
6833,
8970,
10043,
11020,
11961,
13866,
15407,
17595,
19125,
21874,
24774,
27433,
30321,
31844,
33553,
36082,
38569,
41299,
43473,
45285,
47470,
50292,
53386,
56345,
59265,
62155,
65126,
67871,
70888,
73726,
76668,
79471,
8... | 1 | 0 |
SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA
D - M - 00.00.00
WYMAGANIA OGÓLNE
SPIS TREŚCI D-M.-00.00.00
WYMAGANIA OGÓLNE
3
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot SST
Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej (SST) są wymagania ogólne dotyczące wykonania i odbioru robót drogowych w inwestycji „ZADANIE 2AF 15103 - Budowa i modernizacja składów
MPS i ZADANIE 2AF 15103/OK01 - Budowa i modernizacja składu paliw lotniczych i samochodowych na lotnisku w Mińsku Mazowieckim.
1.2. Zakres stosowania SST
Szczegółowa specyfikacja techniczna stanowi obowiązujący dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót związanych z przebudową i budową składów MPS.
1.3. Zakres robót objętych SST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji obejmują wymagania ogólne, wspólne dla robót objętych ogólnymi specyfikacjami technicznymi, oraz w przypadku braku szczegółowych specyfikacji technicznych dla danego asortymentu robót.
1.4. Określenia podstawowe
Użyte w SST wymienione poniżej określenia należy rozumieć w każdym przypadku następująco:
1.4.1. Budowla drogowa - obiekt budowlany, nie będący budynkiem, stanowiący całość techniczno-użytkową (droga) albo jego część stanowiącą odrębny element konstrukcyjny lub technologiczny (obiekt mostowy, korpus ziemny, węzeł).
1.4.2. Chodnik - wyznaczony pas terenu przy jezdni lub odsunięty od jezdni, przeznaczony do ruchu pieszych.
1.4.3. Droga - wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz ruchu pieszych wraz z wszelkimi urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.
1.4.4. Droga tymczasowa (montażowa) - droga specjalnie przygotowana, przeznaczona do ruchu pojazdów obsługujących zadanie budowlane na czas jego wykonania, przewidziana do usunięcia po jego zakończeniu.
1.4.5. Inspektor Nadzoru – osoba wymieniona w danych kontraktowych (wyznaczona przez Zamawiającego, o której wyznaczeniu poinformowany jest Wykonawca), odpowiedzialna za nadzorowanie robót i administrowanie kontraktem.
1.4.6. Jezdnia - część korony drogi przeznaczona do ruchu pojazdów.
1.4.7. Kierownik budowy - osoba wyznaczona przez Wykonawcę, upoważniona do kierowania robotami i do występowania w jego imieniu w sprawach realizacji kontraktu.
1.4.8. Korona drogi - jezdnia (jezdnie) z poboczami lub chodnikami, zatokami, pasami awaryjnego postoju i pasami dzielącymi jezdnie.
1.4.9. Konstrukcja nawierzchni - układ warstw nawierzchni wraz ze sposobem ich połączenia.
1.4.10. Korpus drogowy - nasyp lub ta część wykopu, która jest ograniczona koroną drogi i skarpami rowów.
1.4.11. Koryto - element uformowany w korpusie drogowym w celu ułożenia w nim konstrukcji nawierzchni.
1.4.12. Laboratorium - drogowe lub inne laboratorium badawcze, zaakceptowane przez Zamawiającego, niezbędne do przeprowadzenia wszelkich badań i prób związanych z oceną jakości materiałów oraz robót.
1.4.13. Materiały - wszelkie tworzywa niezbędne do wykonania robót, zgodne z dokumentacją projektową i specyfikacjami technicznymi, zaakceptowane przez Inspektora Nadzoru.
1.4.14. Nawierzchnia - warstwa lub zespół warstw służących do przejmowania i rozkładania obciążeń od ruchu na podłoże gruntowe i zapewniających dogodne warunki dla ruchu.
a) Warstwa ścieralna - górna warstwa nawierzchni poddana bezpośrednio oddziaływaniu ruchu i czynników atmosferycznych.
b) Warstwa wiążąca - warstwa znajdująca się między warstwą ścieralną a podbudową, zapewniająca lepsze rozłożenie naprężeń w nawierzchni i przekazywanie ich na podbudowę.
c) Warstwa wyrównawcza - warstwa służąca do wyrównania nierówności podbudowy lub profilu istniejącej nawierzchni.
d) Podbudowa - dolna część nawierzchni służąca do przenoszenia obciążeń od ruchu na podłoże. Podbudowa może składać się z podbudowy zasadniczej i podbudowy pomocniczej.
e) Podbudowa zasadnicza - górna część podbudowy spełniająca funkcje nośne w konstrukcji nawierzchni. Może ona składać się z jednej lub dwóch warstw.
f) Podbudowa pomocnicza - dolna część podbudowy spełniająca, obok funkcji nośnych, funkcje zabezpieczenia nawierzchni przed działaniem wody, mrozu i przenikaniem cząstek podłoża. Może zawierać warstwę mrozoochronną, odsączającą lub odcinającą.
g) Warstwa mrozoochronna - warstwa, której głównym zadaniem jest ochrona nawierzchni przed skutkami działania mrozu.
h) Warstwa odcinająca - warstwa stosowana w celu uniemożliwienia przenikania cząstek drobnych gruntu do warstwy nawierzchni leżącej powyżej.
i) Warstwa odsączająca - warstwa służąca do odprowadzenia wody przedostającej się do nawierzchni.
1.4.15. Niweleta - wysokościowe i geometryczne rozwinięcie na płaszczyźnie pionowego przekroju w osi drogi lub obiektu mostowego.
1.4.16. Objazd tymczasowy - droga specjalnie przygotowana i odpowiednio utrzymana do przeprowadzenia ruchu publicznego na okres budowy.
1.4.17. Odpowiednia (bliska) zgodność - zgodność wykonywanych robót z dopuszczonymi tolerancjami, a jeśli przedział tolerancji nie został określony - z przeciętnymi tolerancjami, przyjmowanymi zwyczajowo dla danego rodzaju robót budowlanych.
1.4.18. Pas drogowy - wydzielony liniami granicznymi pas terenu przeznaczony do umieszczania w nim drogi i związanych z nią urządzeń oraz drzew i krzewów. Pas drogowy może również obejmować teren przewidziany do rozbudowy drogi i budowy urządzeń chroniących ludzi i środowisko przed uciążliwościami powodowanymi przez ruch na drodze.
1.4.19. Pobocze - część korony drogi przeznaczona do chwilowego postoju pojazdów, umieszczenia urządzeń organizacji i bezpieczeństwa ruchu oraz do ruchu pieszych, służąca jednocześnie do bocznego oparcia konstrukcji nawierzchni.
1.4.20. Podłoże nawierzchni - grunt rodzimy lub nasypowy, leżący pod nawierzchnią do głębokości przemarzania.
1.4.21. Polecenie Inspektora Nadzoru - wszelkie polecenia przekazane Wykonawcy przez Inspektora Nadzoru, w formie pisemnej, dotyczące sposobu realizacji robót lub innych spraw związanych z prowadzeniem budowy.
1.4.22. Projektant - uprawniona osoba prawna lub fizyczna będąca autorem dokumentacji projektowej.
1.4.23. Przedsięwzięcie budowlane - kompleksowa realizacja nowego połączenia drogowego lub całkowita modernizacja/przebudowa (zmiana parametrów geometrycznych trasy w planie i przekroju podłużnym) istniejącego połączenia.
1.4.24. Rekultywacja - roboty mające na celu uporządkowanie i przywrócenie pierwotnych funkcji terenom naruszonym w czasie realizacji zadania budowlanego.
1.4.25. Szerokość użytkowa obiektu - szerokość jezdni (nawierzchni) przeznaczona dla poszczególnych rodzajów ruchu oraz szerokość chodników mierzona w świetle poręczy mostowych z wyłączeniem konstrukcji przy jezdni dołem oddzielającej ruch kołowy od ruchu pieszego.
1.4.26. Ślepy kosztorys - wykaz robót z podaniem ich ilości (przedmiarem) w kolejności technologicznej ich wykonania.
1.4.27. Teren budowy - teren udostępniony przez Zamawiającego dla wykonania na nim robót oraz inne miejsca wymienione w kontrakcie jako tworzące część terenu budowy.
1.4.28. Zadanie budowlane - część przedsięwzięcia budowlanego, stanowiąca odrębną całość konstrukcyjną lub technologiczną, zdolną do samodzielnego pełnienia funkcji techniczno-użytkowych. Zadanie może polegać na wykonywaniu robót związanych z budową, modernizacją/ przebudową, utrzymaniem oraz ochroną budowli drogowej lub jej elementu.
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Wykonawca jest odpowiedzialny za jakość wykonanych robót, bezpieczeństwo wszelkich czynności na terenie budowy, metody użyte przy budowie oraz za ich zgodność z dokumentacją projektową, ST i poleceniami Inspektora Nadzoru.
1.5.1. Przekazanie terenu budowy
Zamawiający w terminie określonym w dokumentach kontraktowych przekaże Wykonawcy teren budowy wraz ze wszystkimi wymaganymi uzgodnieniami prawnymi i administracyjnymi, lokalizację i współrzędne punktów głównych trasy oraz reperów, dziennik budowy oraz dwa egzemplarze dokumentacji projektowej i dwa komplety ST.
Uszkodzone lub zniszczone znaki geodezyjne Wykonawca odtworzy i utrwali na własny koszt.
1.5.2. Dokumentacja projektowa
− Dokumentacja projektowa będzie zawierać rysunki, obliczenia i dokumenty, zgodne z wykazem podanym w szczegółowych warunkach umowy.
1.5.3. Zgodność robót z dokumentacją projektową i ST
Dokumentacja projektowa, ST i wszystkie dodatkowe dokumenty przekazane Wykonawcy przez Inspektora Nadzoru stanowią część umowy, a wymagania określone w choćby jednym z nich są obowiązujące dla Wykonawcy tak jakby zawarte były w całej dokumentacji.
Wykonawca nie może wykorzystywać błędów lub opuszczeń w dokumentach kontraktowych, a o ich wykryciu winien natychmiast powiadomić Inspektora Nadzoru, który podejmie decyzję o wprowadzeniu odpowiednich zmian i poprawek.
W przypadku rozbieżności, wymiary podane na piśmie są ważniejsze od wymiarów określonych na podstawie odczytu ze skali rysunku.
Wszystkie wykonane roboty i dostarczone materiały będą zgodne z dokumentacją projektową i ST.
Dane określone w dokumentacji projektowej i w ST będą uważane za wartości docelowe, od których dopuszczalne są odchylenia w ramach określonego przedziału tolerancji. Cechy materiałów i elementów budowli muszą wykazywać zgodność z określonymi wymaganiami, a rozrzuty tych cech nie mogą przekraczać dopuszczalnego przedziału tolerancji.
W przypadku, gdy materiały lub roboty nie będą w pełni zgodne z dokumentacją projektową lub ST i wpłynie to na niezadowalającą jakość elementu budowli, to takie materiały zostaną zastąpione innymi, a elementy budowli rozebrane i wykonane ponownie na koszt Wykonawcy.
1.5.4. Zabezpieczenie terenu budowy
a) Roboty modernizacyjne/ przebudowa i remontowe („pod ruchem")
Wykonawca jest zobowiązany do utrzymania ruchu publicznego oraz utrzymania istniejących obiektów (jezdnie, ścieżki rowerowe, ciągi piesze, znaki drogowe, bariery ochronne, urządzenia odwodnienia itp.) na terenie budowy, w okresie trwania realizacji kontraktu, aż do zakończenia i odbioru ostatecznego robót.
Przed przystąpieniem do robót Wykonawca przedstawi Inspektorowi Nadzoru do zatwierdzenia, uzgodniony z odpowiednim zarządem drogi i organem zarządzającym ruchem, projekt organizacji ruchu i zabezpieczenia robót w okresie trwania budowy. W zależności od potrzeb i postępu robót projekt organizacji ruchu powinien być na bieżąco aktualizowany przez Wykonawcę. Każda zmiana, w stosunku do zatwierdzonego projektu organizacji ruchu, wymaga każdorazowo ponownego zatwierdzenia projektu.
W czasie wykonywania robót Wykonawca dostarczy, zainstaluje i będzie obsługiwał wszystkie tymczasowe urządzenia zabezpieczające takie jak: zapory, światła ostrzegawcze, sygnały, itp., zapewniając w ten sposób bezpieczeństwo pojazdów i pieszych.
Wykonawca zapewni stałe warunki widoczności w dzień i w nocy tych zapór i znaków, dla których jest to nieodzowne ze względów bezpieczeństwa.
Wszystkie znaki, zapory i inne urządzenia zabezpieczające będą akceptowane przez Inspektora Nadzoru.
Fakt przystąpienia do robót Wykonawca obwieści publicznie przed ich rozpoczęciem w sposób uzgodniony z Inżynierem/Kierownikiem projektu oraz przez umieszczenie, w miejscach i ilościach określonych przez Inspektora Nadzoru, tablic informacyjnych, których treść będzie zatwierdzona przez Inspektora Nadzoru. Tablice informacyjne będą utrzymywane przez Wykonawcę w dobrym stanie przez cały okres realizacji robót.
Koszt zabezpieczenia terenu budowy nie podlega odrębnej zapłacie i przyjmuje się, że jest włączony w cenę kontraktową.
b) Roboty o charakterze inwestycyjnym
Wykonawca jest zobowiązany do zabezpieczenia terenu budowy w okresie trwania realizacji kontraktu aż do zakończenia i odbioru ostatecznego robót.
Wykonawca dostarczy, zainstaluje i będzie utrzymywać tymczasowe urządzenia zabezpieczające, w tym: ogrodzenia, poręcze, oświetlenie, sygnały i znaki ostrzegawcze oraz wszelkie inne środki niezbędne do ochrony robót, wygody społeczności i innych.
W miejscach przylegających do dróg otwartych dla ruchu, Wykonawca ogrodzi lub wyraźnie oznakuje teren budowy, w sposób uzgodniony z Inspektorem Nadzoru.
Wjazdy i wyjazdy z terenu budowy przeznaczone dla pojazdów i maszyn pracujących przy realizacji robót, Wykonawca odpowiednio oznakuje w sposób uzgodniony z Inspektorem Nadzoru.
Fakt przystąpienia do robót Wykonawca obwieści publicznie przed ich rozpoczęciem w sposób uzgodniony z Inspektorem Nadzoru oraz przez umieszczenie, w miejscach i ilościach określonych przez Inspektora Nadzoru, tablic informacyjnych, których treść będzie zatwierdzona przez Inspektora Nadzoru. Tablice informacyjne będą utrzymywane przez Wykonawcę w dobrym stanie przez cały okres realizacji robót.
Koszt zabezpieczenia terenu budowy nie podlega odrębnej zapłacie i przyjmuje się, że jest włączony w cenę kontraktową.
1.5.5. Ochrona środowiska w czasie wykonywania robót
Wykonawca ma obowiązek znać i stosować w czasie prowadzenia robót wszelkie przepisy dotyczące ochrony środowiska naturalnego.
W okresie trwania budowy i wykańczania robót Wykonawca będzie:
a) utrzymywać teren budowy i wykopy w stanie bez wody stojącej,
b) podejmować wszelkie uzasadnione kroki mające na celu stosowanie się do przepisów i norm dotyczących ochrony środowiska na terenie i wokół terenu budowy oraz będzie unikać uszkodzeń lub uciążliwości dla osób lub dóbr publicznych i innych, a wynikających z nadmiernego hałasu, wibracji, zanieczyszczenia lub innych przyczyn powstałych w następstwie jego sposobu działania.
1.5.6. Ochrona przeciwpożarowa
Wykonawca będzie przestrzegać przepisy ochrony przeciwpożarowej.
Wykonawca będzie utrzymywać, wymagany na podstawie odpowiednich przepisów sprawny sprzęt przeciwpożarowy, na terenie baz produkcyjnych, w pomieszczeniach biurowych, mieszkalnych, magazynach oraz w maszynach i pojazdach.
Materiały łatwopalne będą składowane w sposób zgodny z odpowiednimi przepisami i zabezpieczone przed dostępem osób trzecich.
Wykonawca będzie odpowiedzialny za wszelkie straty spowodowane pożarem wywołanym jako rezultat realizacji robót albo przez personel Wykonawcy.
1.5.7. Materiały szkodliwe dla otoczenia
Materiały, które w sposób trwały są szkodliwe dla otoczenia, nie będą dopuszczone do użycia.
1.5.8. Ochrona własności publicznej i prywatnej
Wykonawca odpowiada za ochronę instalacji na powierzchni ziemi i za urządzenia podziemne, takie jak rurociągi, kable itp. oraz uzyska od odpowiednich władz będących właścicielami tych urządzeń potwierdzenie informacji dostarczonych mu przez Zamawiającego w ramach planu ich lokalizacji. Wykonawca zapewni właściwe oznaczenie i zabezpieczenie przed uszkodzeniem tych instalacji i urządzeń w czasie trwania budowy.
Wykonawca zobowiązany jest umieścić w swoim harmonogramie rezerwę czasową dla wszelkiego rodzaju robót, które mają być wykonane w zakresie przełożenia instalacji i urządzeń podziemnych na terenie budowy i powiadomić Inspektora Nadzoru i władze lokalne o zamiarze rozpoczęcia robót. O fakcie przypadkowego uszkodzenia tych instalacji Wykonawca bezzwłocznie powiadomi Inspektora Nadzoru i zainteresowane władze oraz będzie z nimi współpracował dostarczając wszelkiej pomocy potrzebnej przy dokonywaniu napraw. Wykonawca będzie odpowiadać za wszelkie spowodowane przez jego działania uszkodzenia instalacji na powierzchni ziemi i urządzeń podziemnych wykazanych w dokumentach dostarczonych mu przez Zamawiającego.
Jeżeli teren budowy przylega do terenów z zabudową mieszkaniową, Wykonawca będzie realizować roboty w sposób powodujący minimalne niedogodności dla mieszkańców. Wykonawca odpowiada za wszelkie uszkodzenia zabudowy mieszkaniowej w sąsiedztwie budowy, spowodowane jego działalnością.
Inspektor Nadzoru będzie na bieżąco informowany o wszystkich umowach zawartych pomiędzy Wykonawcą a właścicielami nieruchomości i dotyczących korzystania z własności i dróg wewnętrznych. Jednakże, ani Inspektor Nadzoru Zamawiający nie będzie ingerował w takie porozumienia, o ile nie będą one sprzeczne z postanowieniami zawartymi w warunkach umowy.
1.5.9. Ograniczenie obciążeń osi pojazdów
Wykonawca będzie stosować się do ustawowych ograniczeń nacisków osi na drogach publicznych przy transporcie materiałów i wyposażenia na i z terenu robót. Wykonawca uzyska wszelkie niezbędne zezwolenia i uzgodnienia od właściwych władz co do przewozu nietypowych wagowo ładunków (ponadnormatywnych)
i o każdym takim przewozie będzie powiadamiał Inspektor Nadzoru. Inspektor Nadzoru może polecić, aby pojazdy nie spełniające tych warunków zostały usunięte z terenu budowy. Pojazdy powodujące nadmierne obciążenie osiowe nie będą dopuszczone na świeżo ukończony fragment budowy w obrębie terenu budowy i Wykonawca będzie odpowiadał za naprawę wszelkich robót w ten sposób uszkodzonych, zgodnie z poleceniami Inspektora Nadzoru.
1.5.10. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Podczas realizacji robót Wykonawca będzie przestrzegać przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
W szczególności Wykonawca ma obowiązek zadbać, aby personel nie wykonywał pracy w warunkach niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia oraz nie spełniających odpowiednich wymagań sanitarnych.
Wykonawca zapewni i będzie utrzymywał wszelkie urządzenia zabezpieczające, socjalne oraz sprzęt i odpowiednią odzież dla ochrony życia i zdrowia osób zatrudnionych na budowie oraz dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego.
Uznaje się, że wszelkie koszty związane z wypełnieniem wymagań określonych powyżej nie podlegają odrębnej zapłacie i są uwzględnione w cenie kontraktowej.
1.5.11. Ochrona i utrzymanie robót
Wykonawca będzie odpowiadał za ochronę robót i za wszelkie materiały i urządzenia używane do robót od daty rozpoczęcia do daty wydania potwierdzenia zakończenia robót przez Inspektora Nadzoru.
Wykonawca będzie utrzymywać roboty do czasu odbioru ostatecznego. Utrzymanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby budowla drogowa lub jej elementy były w zadowalającym stanie przez cały czas, do momentu odbioru ostatecznego.
Jeśli Wykonawca w jakimkolwiek czasie zaniedba utrzymanie, to na polecenie Inspektora Nadzoru powinien rozpocząć roboty utrzymaniowe nie później niż w 24 godziny po otrzymaniu tego polecenia.
1.5.12. Stosowanie się do prawa i innych przepisów
Wykonawca zobowiązany jest znać wszystkie zarządzenia wydane przez władze centralne i miejscowe oraz inne przepisy, regulaminy i wytyczne, które są w jakikolwiek sposób związane z wykonywanymi robotami i będzie w pełni odpowiedzialny za przestrzeganie tych postanowień podczas prowadzenia robót.
Wykonawca będzie przestrzegać praw patentowych i będzie w pełni odpowiedzialny za wypełnienie wszelkich wymagań prawnych odnośnie znaków firmowych, nazw lub innych chronionych praw w odniesieniu do sprzętu, materiałów lub urządzeń użytych lub związanych z wykonywaniem robót i w sposób ciągły będzie informować Inspektora Nadzoru o swoich działaniach, przedstawiając kopie zezwoleń i inne odnośne dokumenty. Wszelkie straty, koszty postępowania, obciążenia i wydatki wynikłe z lub związane z naruszeniem jakichkolwiek praw patentowych pokryje Wykonawca, z wyjątkiem przypadków, kiedy takie naruszenie wyniknie z wykonania projektu lub specyfikacji dostarczonej przez Inspektora Nadzoru.
1.5.13. Równoważność norm i zbiorów przepisów prawnych
Gdziekolwiek w dokumentach kontraktowych powołane są konkretne normy i przepisy, które spełniać mają materiały, sprzęt i inne towary oraz wykonane i zbadane roboty, będą obowiązywać postanowienia najnowszego wydania lub poprawionego wydania powołanych norm i przepisów o ile w warunkach kontraktu nie postanowiono inaczej. W przypadku gdy powołane normy i przepisy są państwowe lub odnoszą się do konkretnego kraju lub regionu, mogą być również stosowane inne odpowiednie normy zapewniające równy lub wyższy poziom wykonania niż powołane normy lub przepisy, pod warunkiem ich sprawdzenia i pisemnego zatwierdzenia przez Inspektora Nadzoru. Różnice pomiędzy powołanymi normami a ich proponowanymi zamiennikami muszą być dokładnie opisane przez Wykonawcę i przedłożone Inspektorowi Nadzoru do zatwierdzenia.
1.5.14. Wykopaliska
Wszelkie wykopaliska, monety, przedmioty wartościowe, budowle oraz inne pozostałości o znaczeniu geologicznym lub archeologicznym odkryte na terenie budowy będą uważane za własność Zamawiającego. Wykonawca zobowiązany jest powiadomić Inspektora Nadzoru i postępować zgodnie z jego poleceniami.
2. MATERIAŁY
2.1. Źródła uzyskania materiałów
Znalezienie źródeł pozyskiwania materiałów, zakup i transport są w gestii Wykonawcy. Wykonawca zobowiązany jest przedstawić Inspektorowi Nadzoru próbki materiałów przeznaczonych do wbudowania oraz odpowiednie dokumenty potwierdzające ich jakość.
2.2. Pozyskiwanie materiałów miejscowych
Wykonawca zapewni aby tymczasowo składowane materiały do czasu gdy będą one użyte do robót były zabezpieczone przed zanieczyszczeniami i uszkodzeniami, zachowały swoją jakość i właściwości i były dostępne do kontroli przez Inspektora Nadzoru.
3. SPRZĘT
Wykonawca jest zobowiązany do używania jedynie takiego sprzętu, który nie spowoduje niekorzystnego wpływu na jakość wykonywanych robót. Sprzęt używany do robót powinien być zgodny z ofertą Wykonawcy i powinien odpowiadać pod względem typów i ilości wskazaniom zawartym w ST, PZJ lub projekcie organizacji robót, zaakceptowanym przez Inspektora Nadzoru; w przypadku braku ustaleń w wymienionych wyżej dokumentach, sprzęt powinien być uzgodniony i zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru.
Liczba i wydajność sprzętu powinny gwarantować przeprowadzenie robót, zgodnie z zasadami określonymi w dokumentacji projektowej, ST i wskazaniach Inspektora Nadzoru.
Sprzęt będący własnością Wykonawcy lub wynajęty do wykonania robót ma być utrzymywany w dobrym stanie i gotowości do pracy. Powinien być zgodny z normami ochrony środowiska i przepisami dotyczącymi jego użytkowania.
Wykonawca dostarczy Inspektorowi Nadzoru kopie dokumentów potwierdzających dopuszczenie sprzętu do użytkowania i badań okresowych, tam gdzie jest to wymagane przepisami.
Wykonawca będzie konserwować sprzęt jak również naprawiać lub wymieniać sprzęt niesprawny.
Jeżeli dokumentacja projektowa lub ST przewidują możliwość wariantowego użycia sprzętu przy wykonywanych robotach, Wykonawca powiadomi Inspektora Nadzoru o swoim zamiarze wyboru i uzyska jego akceptację przed użyciem sprzętu. Wybrany sprzęt, po akceptacji Inspektora Nadzoru, nie może być później zmieniany bez jego zgody.
Jakikolwiek sprzęt, maszyny, urządzenia i narzędzia nie gwarantujące zachowania warunków umowy, zostaną przez Inspektora Nadzoru zdyskwalifikowane i nie dopuszczone do robót.
4. TRANSPORT
Wykonawca jest zobowiązany do stosowania jedynie takich środków transportu, które nie wpłyną niekorzystnie na jakość wykonywanych robót i właściwości przewożonych materiałów.
Liczba środków transportu powinna zapewniać prowadzenie robót zgodnie z zasadami określonymi w dokumentacji projektowej, ST i wskazaniach Inspektora Nadzoru, w terminie przewidzianym umową.
Przy ruchu na drogach publicznych pojazdy będą spełniać wymagania dotyczące przepisów ruchu drogowego w odniesieniu do dopuszczalnych nacisków na oś i innych parametrów technicznych. Środki transportu nie spełniające tych warunków mogą być dopuszczone przez Inspektora Nadzoru, pod warunkiem przywrócenia stanu pierwotnego użytkowanych odcinków dróg na koszt Wykonawcy.
Wykonawca będzie usuwać na bieżąco, na własny koszt, wszelkie zanieczyszczenia, uszkodzenia spowodowane jego pojazdami na drogach publicznych oraz dojazdach do terenu budowy.
5. WYKONANIE ROBÓT
Wykonawca jest odpowiedzialny za prowadzenie robót zgodnie z warunkami umowy oraz za jakość zastosowanych materiałów i wykonywanych robót, za ich zgodność z dokumentacją projektową, wymaganiami ST, PZJ, projektem organizacji robót opracowanym przez Wykonawcę oraz poleceniami Inspektora Nadzoru.
Wykonawca jest odpowiedzialny za stosowane metody wykonywania robót.
Wykonawca jest odpowiedzialny za dokładne wytyczenie w planie i wyznaczenie wysokości wszystkich elementów robót zgodnie z wymiarami i rzędnymi określonymi w dokumentacji projektowej lub przekazanymi na piśmie przez Inspektora Nadzoru.
Błędy popełnione przez Wykonawcę w wytyczeniu i wyznaczaniu robót zostaną, usunięte przez Wykonawcę na własny koszt, z wyjątkiem, kiedy dany błąd okaże się skutkiem błędu zawartego w danych dostarczonych Wykonawcy na piśmie przez Inspektora Nadzoru.
Sprawdzenie wytyczenia robót lub wyznaczenia wysokości przez Inspektora Nadzoru nie zwalnia Wykonawcy od odpowiedzialności za ich dokładność.
Decyzje Inspektora Nadzoru dotyczące akceptacji lub odrzucenia materiałów i elementów robót będą oparte na wymaganiach określonych w dokumentach umowy, dokumentacji projektowej i w ST, a także w normach i wytycznych. Przy podejmowaniu decyzji Inspektor Nadzoru uwzględni wyniki badań materiałów i robót, rozrzuty normalnie występujące przy produkcji i przy badaniach materiałów, doświadczenia z przeszłości, wyniki badań naukowych oraz inne czynniki wpływające na rozważaną kwestię.
Polecenia Inspektora Nadzoru powinny być wykonywane przez Wykonawcę w czasie określonym przez Inspektora Nadzoru, pod groźbą zatrzymania robót. Skutki finansowe z tego tytułu poniesie Wykonawca.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1. Program zapewnienia jakości
Wykonawca jest zobowiązany opracować i przedstawić do akceptacji Inspektora Nadzoru program zapewnienia jakości. W programie zapewnienia jakości Wykonawca powinien określić, zamierzony sposób wykonywania robót, możliwości techniczne, kadrowe i plan organizacji robót gwarantujący wykonanie robót zgodnie z dokumentacją projektową, ST oraz ustaleniami.
Program zapewnienia jakości powinien zawierać: a) część ogólną opisującą:
− organizację wykonania robót, w tym terminy i sposób prowadzenia robót,
− organizację ruchu na budowie wraz z oznakowaniem robót,
− sposób zapewnienia bhp.,
− wykaz zespołów roboczych, ich kwalifikacje i przygotowanie praktyczne,
− wykaz osób odpowiedzialnych za jakość i terminowość wykonania poszczególnych elementów robót,
− system (sposób i procedurę) proponowanej kontroli i sterowania jakością wykonywanych robót,
− wyposażenie w sprzęt i urządzenia do pomiarów i kontroli (opis laboratorium własnego lub laboratorium, któremu Wykonawca zamierza zlecić prowadzenie badań),
− sposób oraz formę gromadzenia wyników badań laboratoryjnych, zapis pomiarów, nastaw mechanizmów sterujących, a także wyciąganych wniosków i zastosowanych korekt w procesie technologicznym, proponowany sposób i formę przekazywania tych informacji Inspektorowi Nadzoru;
b) część szczegółową opisującą dla każdego asortymentu robót:
− wykaz maszyn i urządzeń stosowanych na budowie z ich parametrami technicznymi oraz wyposażeniem w mechanizmy do sterowania i urządzenia pomiarowo-kontrolne,
− rodzaje i ilość środków transportu oraz urządzeń do magazynowania i załadunku materiałów, spoiw, lepiszczy, kruszyw itp.,
− sposób zabezpieczenia i ochrony ładunków przed utratą ich właściwości w czasie transportu,
− sposób i procedurę pomiarów i badań (rodzaj i częstotliwość, pobieranie próbek, legalizacja i sprawdzanie urządzeń, itp.) prowadzonych podczas dostaw materiałów, wytwarzania mieszanek i wykonywania poszczególnych elementów robót,
− sposób postępowania z materiałami i robotami nie odpowiadającymi wymaganiom.
6.2. Zasady kontroli jakości robót
Celem kontroli robót będzie takie sterowanie ich przygotowaniem i wykonaniem, aby osiągnąć założoną jakość robót.
Wykonawca jest odpowiedzialny za pełną kontrolę robót i jakości materiałów. Wykonawca zapewni odpowiedni system kontroli, włączając personel, laboratorium, sprzęt, zaopatrzenie i wszystkie urządzenia niezbędne do pobierania próbek i badań materiałów oraz robót.
Przed zatwierdzeniem systemu kontroli Inspektor Nadzoru projektu może zażądać od Wykonawcy przeprowadzenia badań w celu zademonstrowania, że poziom ich wykonywania jest zadowalający.
Wykonawca będzie przeprowadzać pomiary i badania materiałów oraz robót z częstotliwością zapewniającą stwierdzenie, że roboty wykonano zgodnie z wymaganiami zawartymi w dokumentacji projektowej i ST
Minimalne wymagania co do zakresu badań i ich częstotliwość są określone w ST, normach i wytycznych. W przypadku, gdy nie zostały one tam określone, Inspektor Nadzoru ustali jaki zakres kontroli jest konieczny, aby zapewnić wykonanie robót zgodnie z umową.
Wykonawca dostarczy Inspektorowi Nadzoru świadectwa, że wszystkie stosowane urządzenia i sprzęt badawczy posiadają ważną legalizację, zostały prawidłowo wykalibrowane i odpowiadają wymaganiom norm określających procedury badań.
Inspektor Nadzoru będzie mieć nieograniczony dostęp do pomieszczeń laboratoryjnych, w celu ich inspekcji.
Inspektor Nadzoru będzie przekazywać Wykonawcy pisemne informacje o jakichkolwiek niedociągnięciach dotyczących urządzeń laboratoryjnych, sprzętu, zaopatrzenia laboratorium, pracy personelu lub metod badawczych. Jeżeli niedociągnięcia te będą tak poważne, że mogą wpłynąć ujemnie na wyniki badań, Inspektor Nadzoru projektu natychmiast wstrzyma użycie do robót badanych materiałów i dopuści je do użycia dopiero wtedy, gdy niedociągnięcia w pracy laboratorium Wykonawcy zostaną usunięte i stwierdzona zostanie odpowiednia jakość tych materiałów.
Wszystkie koszty związane z organizowaniem i prowadzeniem badań materiałów ponosi Wykonawca.
6.3. Pobieranie próbek
Próbki będą pobierane losowo. Zaleca się stosowanie statystycznych metod pobierania próbek, opartych na zasadzie, że wszystkie jednostkowe elementy produkcji mogą być z jednakowym prawdopodobieństwem wytypowane do badań.
Inspektor Nadzoru będzie mieć zapewnioną możliwość udziału w pobieraniu próbek.
6.4. Badania i pomiary
Wszystkie badania i pomiary będą przeprowadzone zgodnie z wymaganiami norm. W przypadku, gdy normy nie obejmują jakiegokolwiek badania wymaganego w ST, stosować można wytyczne krajowe, albo inne procedury, zaakceptowane przez Inspektora Nadzoru.
Przed przystąpieniem do pomiarów lub badań, Wykonawca powiadomi Inspektora Nadzoru o rodzaju, miejscu i terminie pomiaru lub badania. Po wykonaniu pomiaru lub badania, Wykonawca przedstawi na piśmie ich wyniki do akceptacji Inspektora Nadzoru.
6.5. Raporty z badań
Wykonawca będzie przekazywać Inspektorowi Nadzoru kopie raportów z wynikami badań jak najszybciej, nie później jednak niż w terminie określonym w programie zapewnienia jakości.
6.6. Certyfikaty i deklaracje
Inspektor Nadzoru może dopuścić do użycia tylko te materiały, które posiadają:
1. certyfikat na znak bezpieczeństwa wykazujący, że zapewniono zgodność z kryteriami technicznymi określonymi na podstawie Norm Europejskich, w wyjątkowych przypadkach Polskich Norm i Norm Branżowych aprobat technicznych oraz właściwych przepisów i dokumentów technicznych,
2. deklarację zgodności lub certyfikat zgodności z:
− Normą Europejską lub
− aprobatą techniczną, w przypadku wyrobów, dla których nie ustanowiono Normy Europejskiej, jeżeli nie są objęte certyfikacją określoną w pkt. 1
i które spełniają wymogi ST.
W przypadku materiałów, dla których ww. dokumenty są wymagane przez ST, każda partia dostarczona do robót będzie posiadać te dokumenty, określające w sposób jednoznaczny jej cechy.
Produkty przemysłowe muszą posiadać ww. dokumenty wydane przez producenta, a w razie potrzeby poparte wynikami badań wykonanych przez niego. Kopie wyników tych badań będą dostarczone przez Wykonawcę Inspektorowi Nadzoru.
Jakiekolwiek materiały, które nie spełniają tych wymagań będą odrzucone.
6.8. Dokumenty budowy
(1) Dziennik budowy nie występuje. Budowa wykonywana w oparciu o zgłoszenie robót.
(2) Książka obmiarów nie występuje. Zgodnie ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia.
(3) Dokumenty laboratoryjne
Dzienniki laboratoryjne, deklaracje zgodności lub certyfikaty zgodności materiałów, orzeczenia o jakości materiałów, recepty robocze i kontrolne wyniki badań Wykonawcy będą gromadzone w formie uzgodnionej w programie zapewnienia jakości. Dokumenty te stanowią załączniki do odbioru robót. Winny być udostępnione na każde życzenie Inspektora Nadzoru.
(4) Pozostałe dokumenty budowy
Do dokumentów budowy zalicza się, oprócz wymienionych w punktach (1) - (3) następujące dokumenty:
a) pozwolenie na realizację zadania budowlanego,
b) protokoły przekazania terenu budowy,
c) umowy cywilno-prawne z osobami trzecimi i inne umowy cywilno-prawne,
d) protokoły odbioru robót,
e) protokoły z narad i ustaleń,
f) korespondencję na budowie.
(5) Przechowywanie dokumentów budowy
Dokumenty budowy będą przechowywane na terenie budowy w miejscu odpowiednio zabezpieczonym. Zaginięcie któregokolwiek z dokumentów budowy spowoduje jego natychmiastowe odtworzenie w formie przewidzianej prawem.
Wszelkie dokumenty budowy będą zawsze dostępne dla Inspektora Nadzoru i przedstawiane do wglądu na życzenie Zamawiającego.
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót
Obmiar robót nie występuje. Zgodnie ze specyfikacją istotnych warunków
8. ODBIÓR ROBÓT
8.1. Rodzaje odbiorów robót
W zależności od ustaleń odpowiednich ST, roboty podlegają następującym etapom odbioru:
a) odbiorowi robót zanikających i ulegających zakryciu,
b) odbiorowi częściowemu,
c) odbiorowi ostatecznemu,
d) odbiorowi pogwarancyjnemu.
8.2. Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu
Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu polega na finalnej ocenie ilości i jakości wykonywanych robót, które w dalszym procesie realizacji ulegną zakryciu.
Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu będzie dokonany w czasie umożliwiającym wykonanie ewentualnych korekt i poprawek bez hamowania ogólnego postępu robót.
Odbioru robót dokonuje Inspektor Nadzoru.
Gotowość danej części robót do odbioru zgłasza Wykonawca wpisem do dziennika budowy i jednoczesnym powiadomieniem Inspektora Nadzoru. Odbiór będzie przeprowadzony niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni od daty zgłoszenia wpisem do dziennika budowy i powiadomienia o tym fakcie Inspektora Nadzoru.
Jakość i ilość robót ulegających zakryciu ocenia Inspektor Nadzoru na podstawie dokumentów zawierających komplet wyników badań laboratoryjnych i w oparciu o przeprowadzone pomiary, w konfrontacji z dokumentacją projektową, ST i uprzednimi ustaleniami.
8.3. Odbiór częściowy
Odbiór częściowy polega na ocenie ilości i jakości wykonanych części robót. Odbioru częściowego robót dokonuje się wg zasad jak przy odbiorze ostatecznym robót. Odbioru robót dokonuje Inspektor Nadzoru.
8.4. Odbiór ostateczny robót
8.4.1. Zasady odbioru ostatecznego robót
Odbiór ostateczny polega na finalnej ocenie rzeczywistego wykonania robót w odniesieniu do ich ilości, jakości i wartości.
Całkowite zakończenie robót oraz gotowość do odbioru ostatecznego będzie stwierdzona przez Wykonawcę wpisem do dziennika budowy z bezzwłocznym powiadomieniem na piśmie o tym fakcie Inżyniera/Kierownika projektu. Odbiór ostateczny robót nastąpi w terminie ustalonym w dokumentach umowy, licząc od dnia potwierdzenia przez Inspektora Nadzoru zakończenia robót i przyjęcia dokumentów, o których mowa w punkcie
8.4.2. Odbioru ostatecznego robót dokona komisja wyznaczona przez Zamawiającego w obecności Inspektora Nadzoru i Wykonawcy. Komisja odbierająca roboty dokona ich oceny jakościowej na podstawie przedłożonych dokumentów, wyników badań i pomiarów, ocenie wizualnej oraz zgodności wykonania robót z dokumentacją projektową i ST.
W toku odbioru ostatecznego robót komisja zapozna się z realizacją ustaleń przyjętych w trakcie odbiorów robót zanikających i ulegających zakryciu, zwłaszcza w zakresie wykonania robót uzupełniających i robót poprawkowych.
W przypadkach niewykonania wyznaczonych robót poprawkowych lub robót uzupełniających w warstwie ścieralnej lub robotach wykończeniowych, komisja przerwie swoje czynności i ustali nowy termin odbioru ostatecznego.
W przypadku stwierdzenia przez komisję, że jakość wykonywanych robót w poszczególnych asortymentach nieznacznie odbiega od wymaganej dokumentacją projektową i ST z uwzględnieniem tolerancji i nie ma większego wpływu na cechy eksploatacyjne obiektu i bezpieczeństwo ruchu, komisja dokona potrąceń, oceniając pomniejszoną wartość wykonywanych robót w stosunku do wymagań przyjętych w dokumentach umowy.
8.4.3. Dokumenty do odbioru ostatecznego
Podstawowym dokumentem do dokonania odbioru ostatecznego robót jest protokół odbioru ostatecznego robót sporządzony wg wzoru ustalonego przez Zamawiającego.
Do odbioru ostatecznego Wykonawca jest zobowiązany przygotować następujące dokumenty:
1. dokumentację projektową podstawową z naniesionymi zmianami oraz dodatkową, jeśli została sporządzona w trakcie realizacji umowy,
2. szczegółowe specyfikacje techniczne (podstawowe z dokumentów umowy i ew. uzupełniające lub zamienne),
3. recepty i ustalenia technologiczne,
4. dzienniki budowy i książki obmiarów (oryginały),
5. wyniki pomiarów kontrolnych oraz badań i oznaczeń laboratoryjnych, zgodne z ST i ew. PZJ,
6. deklaracje zgodności lub certyfikaty zgodności wbudowanych materiałów zgodnie z ST i ew. PZJ,
7. opinię technologiczną sporządzoną na podstawie wszystkich wyników badań i pomiarów załączonych do dokumentów odbioru, wykonanych zgodnie z ST i PZJ,
8. rysunki (dokumentacje) na wykonanie robót towarzyszących (np. na przełożenie linii telefonicznej, energetycznej, gazowej, oświetlenia itp.) oraz protokoły odbioru i przekazania tych robót właścicielom urządzeń,
9. geodezyjną inwentaryzację powykonawczą robót i sieci uzbrojenia terenu,
10. kopię mapy zasadniczej powstałej w wyniku geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej.
W przypadku, gdy wg komisji, roboty pod względem przygotowania dokumentacyjnego nie będą gotowe do odbioru ostatecznego, komisja w porozumieniu z Wykonawcą wyznaczy ponowny termin odbioru ostatecznego robót.
Wszystkie zarządzone przez komisję roboty poprawkowe lub uzupełniające będą zestawione wg wzoru ustalonego przez Zamawiającego.
Termin wykonania robót poprawkowych i robót uzupełniających wyznaczy komisja.
8.5. Odbiór pogwarancyjny
Odbiór pogwarancyjny polega na ocenie wykonanych robót związanych z usunięciem wad stwierdzonych przy odbiorze ostatecznym i zaistniałych w okresie gwarancyjnym.
Odbiór pogwarancyjny będzie dokonany na podstawie oceny wizualnej obiektu z uwzględnieniem zasad opisanych w punkcie 8.4 „Odbiór ostateczny robót".
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
9.1. Ustalenia ogólne
Podstawą płatności jest wynagrodzenie ryczałtowe określone w umowie.
Wynagrodzenie ryczałtowe obejmuje wszelkie koszty związane z realizacją przedmiotu zamówienia. Wynagrodzenie ryczałtowe obejmuje również wszelkie prace, których rozmiarów i kosztów nie można było przewidzieć w czasie zawarcia umowy, konieczne do wykonania w celu umożliwienia i funkcjonowania obiektu zgodnie z przepisami (art. 632 par. l K.C.).
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późniejszymi zmianami).
2. Zarządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2001 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki oraz tablicy informacyjnej (Dz. U. Nr 138, poz. 1555).
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 z późniejszymi zmianam
SPECYFIKACJE TECHNICZNE
D-01.02.04
ROZBIÓRKA ELEMENTÓW DRÓG
SPIS TREŚCI
D-01.02.04
ROZBIÓRKA ELEMENTÓW DRÓG
1. WSTĘP
1.1.Przedmiot ST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z rozbiórką elementów dróg.
1.2. Zakres stosowania ST
Specyfikacja techniczna (ST) stanowi obowiązujący jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót związanych z przebudową ulicy.
1.3. Zakres robót objętych ST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z rozbiórką:
− warstw nawierzchni,
− krawężników, obrzeży i oporników,
− chodników,
− znaków drogowych,
1.4. Określenia podstawowe
Stosowane określenia podstawowe są zgodne z obowiązującymi, odpowiednimi polskimi normami oraz z definicjami podanymi w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.4.
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.5.
2. MATERIAŁY
2.1. Ogólne wymagania dotyczące materiałów
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania, podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 2.
3. SPRZĘT
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 3.
3.2. Sprzęt do rozbiórki
Do wykonania robót związanych z rozbiórką elementów dróg, może być wykorzystany sprzęt podany poniżej, lub inny zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru:
− spycharki,
− ładowarki,
− żurawie samochodowe,
− samochody ciężarowe,
− zrywarki,
− młoty pneumatyczne,
− piły mechaniczne,
− frezarki nawierzchni,
− koparki.
4. TRANSPORT
4.1. Ogólne wymagania dotyczące transportu
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 4.
4.2. Transport materiałów z rozbiórki
Materiał z rozbiórki można przewozić dowolnym środkiem transportu.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1. Ogólne zasady wykonania robót
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 5.
5.2. Wykonanie robót rozbiórkowych
Roboty rozbiórkowe elementów dróg obejmują usunięcie z terenu budowy wszystkich elementów wymienionych w pkt 1.3, zgodnie z dokumentacją projektową, ST lub wskazanych przez Inspektora Nadzoru.
Jeśli dokumentacja projektowa nie zawiera dokumentacji inwentaryzacyjnej lub/i rozbiórkowej, Inspektor Nadzoru może polecić Wykonawcy sporządzenie takiej dokumentacji, w której zostanie określony przewidziany odzysk materiałów.
Roboty rozbiórkowe można wykonywać mechanicznie lub ręcznie w sposób określony w ST lub przez Inspektora Nadzoru.
W przypadku usuwania warstw nawierzchni z zastosowaniem frezarek drogowych, należy spełnić warunki określone w ST D-05.03.11 „Recykling".
Wszystkie elementy możliwe do powtórnego wykorzystania powinny być usuwane bez powodowania zbędnych uszkodzeń. O ile uzyskane elementy nie stają się własnością Wykonawcy, powinien on przewieźć je na miejsce określone w ST lub wskazane przez Inspektora Nadzoru.
Elementy i materiały, które zgodnie z ST stają się własnością Wykonawcy, powinny być usunięte z terenu budowy.
Doły (wykopy) powstałe po rozbiórce elementów dróg znajdujące się w miejscach, gdzie zgodnie z dokumentacją projektową będą wykonane wykopy drogowe, powinny być tymczasowo zabezpieczone. W szczególności należy zapobiec gromadzeniu się w nich wody opadowej.
Doły w miejscach, gdzie nie przewiduje się wykonania wykopów drogowych należy wypełnić, warstwami, odpowiednim gruntem do poziomu otaczającego terenu i zagęścić zgodnie z wymaganiami określonymi w ST D-02.00.00 „Roboty ziemne".
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1. Ogólne zasady kontroli jakości robót
Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 6.
6.2. Kontrola jakości robót rozbiórkowych
Kontrola jakości robót polega na wizualnej ocenie kompletności wykonanych robót rozbiórkowych oraz sprawdzeniu stopnia uszkodzenia elementów przewidzianych do powtórnego wykorzystania.
Zagęszczenie gruntu wypełniającego ewentualne doły po usuniętych elementach nawierzchni, ogrodzeń i przepustów powinno spełniać odpowiednie wymagania określone w ST D-02.00.00 „Roboty ziemne".
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 7.
8. ODBIÓR ROBÓT
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 8.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
9.1. Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności
Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 9.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
Normy
1. BN-77/8931-12
Oznaczenie wskaźnika zagęszczenia gruntu.
SPECYFIKACJA TECHNICZNA
D-04.01.01
KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA
SPIS TREŚCI D-04.01.01 KORYTO WRAZ Z PROFILOWANIEM
I ZAGĘSZCZANIEM PODŁOŻA
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot ST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z wykonywaniem koryta wraz z profilowaniem i zagęszczaniem podłoża gruntowego.
1.2. Zakres stosowania ST
Specyfikacja techniczna (ST) stanowi obowiązujący dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót związanych z przebudową ulicy.
1.3. Zakres robót objętych ST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z wykonaniem koryta przeznaczonego do ułożenia konstrukcji nawierzchni.
1.4. Określenia podstawowe
Określenia podstawowe są zgodne z obowiązującymi, odpowiednimi polskimi normami i definicjami podanymi w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.4.
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.5.
2. MATERIAŁY
Nie występują.
3. SPRZĘT
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 3.
3.2. Sprzęt do wykonania robót
Wykonawca przystępujący do wykonania koryta i profilowania podłoża powinien wykazać się możliwością korzystania z następującego sprzętu:
− równiarek lub spycharek uniwersalnych z ukośnie ustawianym lemieszem; Inspektpr Nadzoru może dopuścić wykonanie koryta i profilowanie podłoża z zastosowaniem spycharki z lemieszem ustawionym prostopadle do kierunku pracy maszyny,
− koparek z czerpakami profilowymi (przy wykonywaniu wąskich koryt),
− walców statycznych, wibracyjnych lub płyt wibracyjnych.
Stosowany sprzęt nie może spowodować niekorzystnego wpływu na właściwości gruntu podłoża.
4. TRANSPORT
4.1. Ogólne wymagania dotyczące transportu
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 4.
4.2. Transport materiałów
Wymagania dotyczące transportu materiałów podano w ST D-04.02.01, D-04.02.02, D-04.03.01 pkt. 4.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1. Ogólne zasady wykonania robót
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 5.
5.2. Warunki przystąpienia do robót
Wykonawca powinien przystąpić do wykonania koryta oraz profilowania i zagęszczenia podłoża bezpośrednio przed rozpoczęciem robót związanych z wykonaniem warstw nawierzchni. Wcześniejsze przystąpienie do wykonania koryta oraz profilowania i zagęszczania podłoża, jest możliwe wyłącznie za zgodą Inspektora Nadzoru, w korzystnych warunkach atmosferycznych.
W wykonanym korycie oraz po wyprofilowanym i zagęszczonym podłożu nie może odbywać się ruch budowlany, niezwiązany bezpośrednio z wykonaniem pierwszej warstwy nawierzchni.
5.3. Wykonanie koryta
Paliki lub szpilki do prawidłowego ukształtowania koryta w planie i profilu powinny być wcześniej przygotowane.
Paliki lub szpilki należy ustawiać w osi drogi i w rzędach równoległych do osi drogi lub w inny sposób zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru. Rozmieszczenie palików lub szpilek powinno umożliwiać naciągnięcie sznurków lub linek do wytyczenia robót w odstępach nie większych niż co 10 metrów.
Rodzaj sprzętu, a w szczególności jego moc należy dostosować do rodzaju gruntu, w którym prowadzone są roboty i do trudności jego odspojenia.
Koryto można wykonywać ręcznie, gdy jego szerokość nie pozwala na zastosowanie maszyn, na przykład na poszerzeniach lub w przypadku robót o małym zakresie. Sposób wykonania musi być zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru.
Grunt od spojony w czasie wykonywania koryta powinien być wykorzystany zgodnie z ustaleniami dokumentacji projektowej i ST, tj. wbudowany w nasyp lub odwieziony na odkład w miejsce wskazane przez Inspektora Nadzoru.
Profilowanie i zagęszczenie podłoża należy wykonać zgodnie z zasadami określonymi w pkt. 5.4.
5.4. Profilowanie i zagęszczanie podłoża
Przed przystąpieniem do profilowania podłoże powinno być oczyszczone ze wszelkich zanieczyszczeń.
Po oczyszczeniu powierzchni podłoża należy sprawdzić, czy istniejące rzędne terenu umożliwiają uzyskanie po profilowaniu zaprojektowanych rzędnych podłoża. Zaleca się, aby rzędne terenu przed profilowaniem były o co najmniej 5 cm wyższe niż projektowane rzędne podłoża.
Jeżeli powyższy warunek nie jest spełniony i występują zaniżenia poziomu w podłożu przewidzianym do profilowania, Wykonawca powinien spulchnić podłoże na głębokość zaakceptowaną przez Inspektora Nadzoru, dowieźć dodatkowy grunt spełniający wymagania obowiązujące dla górnej strefy korpusu, w ilości koniecznej do uzyskania wymaganych rzędnych wysokościowych i zagęścić warstwę do uzyskania wartości wskaźnika zagęszczenia, określonych w tablicy 1.
Do profilowania podłoża należy stosować równiarki. Ścięty grunt powinien być wykorzystany w robotach ziemnych lub w inny sposób zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru.
Bezpośrednio po profilowaniu podłoża należy przystąpić do jego zagęszczania. Zagęszczanie podłoża należy kontynuować do osiągnięcia wskaźnika zagęszczenia nie mniejszego od podanego w tablicy 1. Wskaźnik zagęszczenia należy określać zgodnie z BN-77/8931-12.
)
Tablica 1. Minimalne wartości wskaźnika zagęszczenia podłoża (Is
| Strefa Korpusu | | |
|---|---|---|
| | Autostrad i dróg ekspresowych | |
| | | Ruch ciężki i bardzo ciężki |
| Górna warstwa o grubości 20 cm | 1,03 | 1,00 |
W przypadku, gdy gruboziarnisty materiał tworzący podłoże uniemożliwia przeprowadzenie badania zagęszczenia, kontrolę zagęszczenia należy oprzeć na metodzie obciążeń płytowych. Należy określić pierwotny i wtórny moduł odkształcenia podłoża według BN-64/8931-02. Stosunek wtórnego i pierwotnego modułu odkształcenia nie powinien przekraczać 2,2.
Wilgotność gruntu podłoża podczas zagęszczania powinna być równa wilgotności optymalnej z tolerancją od -20% do +10%.
5.5. Utrzymanie koryta oraz wyprofilowanego i zagęszczonego podłoża
Podłoże (koryto) po wyprofilowaniu i zagęszczeniu powinno być utrzymywane w dobrym stanie.
Jeżeli po wykonaniu robót związanych z profilowaniem i zagęszczeniem podłoża nastąpi przerwa w robotach i Wykonawca nie przystąpi natychmiast do układania warstw nawierzchni, to powinien on zabezpieczyć podłoże przed nadmiernym zawilgoceniem, na przykład przez rozłożenie folii lub w inny sposób zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru.
Jeżeli wyprofilowane i zagęszczone podłoże uległo nadmiernemu zawilgoceniu, to do układania kolejnej warstwy można przystąpić dopiero po jego naturalnym osuszeniu.
Po osuszeniu podłoża Inżynier oceni jego stan i ewentualnie zaleci wykonanie niezbędnych napraw. Jeżeli zawilgocenie nastąpiło wskutek zaniedbania Wykonawcy, to naprawę wykona on na własny koszt.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1. Ogólne zasady kontroli jakości robót
Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 6.
6.2. Badania w czasie robót
6.2.1. Częstotliwość oraz zakres badań i pomiarów
Częstotliwość oraz zakres badań i pomiarów dotyczących cech geometrycznych i zagęszczenia koryta i wyprofilowanego podłoża podaje tablica 2.
Tablica 2. Częstotliwość oraz zakres badań i pomiarów wykonanego koryta i wyprofilowanego podłoża
| 1 | Szerokość koryta |
|---|---|
| 2 | Równość podłużna |
| 3 | Równość poprzeczna |
| 4 | Spadki poprzeczne *) |
| 5 | Rzędne wysokościowe |
| 6 | Ukształtowanie osi w planie *) |
| 7 | Zagęszczenie, wilgotność gruntu podłoża |
*) Dodatkowe pomiary spadków poprzecznych i ukształtowania osi w planie należy wykonać w punktach głównych łuków poziomych
6.2.2. Szerokość koryta (profilowanego podłoża)
Szerokość koryta i profilowanego podłoża nie może różnić się od szerokości projektowanej o więcej niż +10 cm i -5 cm .
6.2.3. Równość koryta (profilowanego podłoża)
Nierówności podłużne koryta i profilowanego podłoża należy mierzyć 4-metrową łatą zgodnie z normą BN-68/8931-04.
Nierówności poprzeczne należy mierzyć 4-metrową łatą.
Nierówności nie mogą przekraczać 20 mm .
6.2.4. Spadki poprzeczne
Spadki poprzeczne koryta i profilowanego podłoża powinny być zgodne z dokumentacją projektową z tolerancją 0,5%.
6.2.5. Rzędne wysokościowe
Różnice pomiędzy rzędnymi wysokościowymi koryta lub wyprofilowanego podłoża i rzędnymi projektowanymi nie powinny przekraczać +1 cm, -2 cm .
6.2.6. Ukształtowanie osi w planie
Oś w planie nie może być przesunięta w stosunku do osi projektowanej o więcej niż 5 cm dla ulic.
6.2.7. Zagęszczenie koryta (profilowanego podłoża)
Wskaźnik zagęszczenia koryta i wyprofilowanego podłoża określony wg BN-77/8931-12 nie powinien być mniejszy od podanego w tablicy 1.
Jeśli jako kryterium dobrego zagęszczenia stosuje się porównanie wartości modułów odkształcenia, to wartość stosunku wtórnego do pierwotnego modułu odkształcenia, określonych zgodnie z normą BN-64/8931-02 nie powinna być większa od 2,2.
Wilgotność w czasie zagęszczania należy badać według PN-B-06714-17. Wilgotność gruntu podłoża powinna być równa wilgotności optymalnej z tolerancją od -20% do + 10%.
6.3. Zasady postępowania z wadliwie wykonanymi odcinkami koryta (profilowanego podłoża)
Wszystkie powierzchnie, które wykazują większe odchylenia cech geometrycznych od określonych w punkcie 6.2 powinny być naprawione przez spulchnienie do głębokości co najmniej 10 cm, wyrównanie i powtórne zagęszczenie. Dodanie nowego materiału bez spulchnienia wykonanej warstwy jest niedopuszczalne.
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 7.
8. ODBIÓR ROBÓT
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 8. Roboty uznaje się za wykonane zgodnie z dokumentacja projektową, ST i wymaganiami Inspektora Nadzoru, jeżeli wszystkie pomiary i badania z zachowaniem tolerancji wg punktu 6 dały wyniki pozytywne.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
9.1. Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności
Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 9.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
Normy
SPECYFIKACJE TECHNICZNE
D-04.04.00
PODBUDOWA Z KRUSZYW. WYMAGANIA OGÓLNE
SPIS TREŚCI D-04.04.00 PODBUDOWA Z KRUSZYW. WYMAGANIA OGÓLNE
1. WSTĘP.................................................................................................................. 23
2. MATERIAŁY
3. SPRZĘT
4. TRANSPORT
7. OBMIAR ROBÓT
8. ODBIÓR ROBÓT
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot ST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania ogólne dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z wykonywaniem podbudowy z kruszyw stabilizowanych mechanicznie.
1.2. Zakres stosowania ST
Specyfikacja techniczna (ST) stanowi obowiązujący dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót związanych z przebudową ulicy.
1.3. Zakres robót objętych ST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z wykonywaniem podbudów z kruszyw stabilizowanych mechanicznie wg PN-S-06102 i obejmują ST:
D-04.04.01 Podbudowa z kruszywa naturalnego stabilizowanego mechanicznie,
D-04.04.04 Podbudowa z tłucznia kamiennego,
Podbudowę z kruszyw stabilizowanych mechanicznie wykonuje się, zgodnie z ustaleniami podanymi w dokumentacji projektowej, jako podbudowę pomocniczą i podbudowę zasadniczą wg Katalogu typowych konstrukcji nawierzchni podatnych i półsztywnych.
1.4. Określenia podstawowe
1.4.1. Stabilizacja mechaniczna - proces technologiczny, polegający na odpowiednim zagęszczeniu w optymalnej wilgotności kruszywa o właściwie dobranym uziarnieniu.
1.4.2. Pozostałe określenia podstawowe są zgodne z obowiązującymi, odpowiednimi polskimi normami oraz z definicjami podanymi w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.4 oraz w ST dotyczących poszczególnych rodzajów podbudów z kruszyw stabilizowanych mechanicznie:
D-04.04.01 Podbudowa z kruszywa naturalnego stabilizowanego mechanicznie,
D-04.04. 04 Podbudowa z tłucznia kamiennego,
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.5.
2. MATERIAŁY
2.1. Ogólne wymagania dotyczące materiałów
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania, podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 2.
2.2. Rodzaje materiałów
Materiały stosowane do wykonania podbudów z kruszyw stabilizowanych mechanicznie podano w ST dotyczących poszczególnych rodzajów podbudów:
D-04.04.01 Podbudowa z kruszywa naturalnego stabilizowanego mechanicznie,
D-04.04. 04 Podbudowa z tłucznia kamiennego,
2.3. Wymagania dla materiałów
2.3.1. Uziarnienie kruszywa
Uziarnienie kruszywa oraz właściwości kruszywa powinny spełniać wymogi normy PN-B-06714-15
2.3.2. Materiał na warstwę odsączającą
Na warstwę odsączającą stosuje się:
− żwir i mieszankę wg PN-B-11111,
− piasek wg PN-B-11113 .
2.3.3. Woda
Należy stosować wodę wg PN-B-32250.
3. SPRZĘT
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 3.
3.2. Sprzęt do wykonania robót
Wykonawca przystępujący do wykonania podbudowy z kruszyw stabilizowanych mechanicznie powinien wykazać się możliwością korzystania z następującego sprzętu:
a) mieszarek do wytwarzania mieszanki, wyposażonych w urządzenia dozujące wodę. Mieszarki powinny zapewnić wytworzenie jednorodnej mieszanki o wilgotności optymalnej,
b) równiarek albo układarek do rozkładania mieszanki,
c) walców ogumionych i stalowych wibracyjnych lub statycznych do zagęszczania. W miejscach trudno dostępnych powinny być stosowane zagęszczarki płytowe, ubijaki mechaniczne lub małe walce wibracyjne.
4. TRANSPORT
4.1. Ogólne wymagania dotyczące transportu
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 4.
4.2. Transport materiałów
Kruszywa można przewozić dowolnymi środkami transportu w warunkach zabezpieczających je przed zanieczyszczeniem, zmieszaniem z innymi materiałami, nadmiernym wysuszeniem i zawilgoceniem.
Transport cementu powinien odbywać się zgodnie z BN-88/6731-08.
Transport pozostałych materiałów powinien odbywać się zgodnie z wymaganiami norm przedmiotowych.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1. Ogólne zasady wykonania robót
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 5.
5.2. Przygotowanie podłoża
Podłoże pod podbudowę powinno spełniać wymagania określone w ST D-04.01.01 „Koryto wraz z profilowaniem i zagęszczeniem podłoża".
5.3. Wytwarzanie mieszanki kruszywa
Mieszankę kruszywa o ściśle określonym uziarnieniu i wilgotności optymalnej należy wytwarzać w mieszarkach gwarantujących otrzymanie jednorodnej mieszanki. Ze względu na konieczność zapewnienia jednorodności nie dopuszcza się wytwarzania mieszanki przez mieszanie poszczególnych frakcji na drodze. Mieszanka po wyprodukowaniu powinna być od razu transportowana na miejsce wbudowania w taki sposób, aby nie uległa rozsegregowaniu i wysychaniu.
5.4. Wbudowywanie i zagęszczanie mieszanki
Mieszanka kruszywa powinna być rozkładana w warstwie o jednakowej grubości, takiej, aby jej ostateczna grubość po zagęszczeniu była równa grubości projektowanej. Grubość pojedynczo układanej warstwy nie może przekraczać 20 cm po zagęszczeniu. Warstwa podbudowy powinna być rozłożona w sposób zapewniający osiągnięcie wymaganych spadków i rzędnych wysokościowych. Jeżeli podbudowa składa się z więcej niż jednej warstwy kruszywa, to każda warstwa powinna być wyprofilowana i zagęszczona z zachowaniem wymaganych spadków i rzędnych wysokościowych. Rozpoczęcie budowy każdej następnej warstwy może nastąpić po odbiorze poprzedniej warstwy przez Inspektora Nadzoru.
Wilgotność mieszanki kruszywa podczas zagęszczania powinna odpowiadać wilgotności optymalnej, określonej według próby Proctora, zgodnie z PN-B-04481 (metoda II). Materiał nadmiernie nawilgocony, powinien zostać osuszony przez mieszanie i napowietrzanie. Jeżeli wilgotność mieszanki kruszywa jest niższa od optymalnej o 20% jej wartości, mieszanka powinna być zwilżona określoną ilością wody i równomiernie wymieszana. W przypadku, gdy wilgotność mieszanki kruszywa jest wyższa od optymalnej o 10% jej wartości, mieszankę należy osuszyć.
Wskaźnik zagęszczenia podbudowy wg BN-77/8931-12 powinien odpowiadać przyjętemu poziomowi wskaźnika nośności podbudowy wg tablicy 1, lp. 11.
5.5. Utrzymanie podbudowy
Podbudowa po wykonaniu, a przed ułożeniem następnej warstwy, powinna być utrzymywana w dobrym stanie. Jeżeli Wykonawca będzie wykorzystywał, za zgodą Inspektora Nadzoru, gotową podbudowę do ruchu budowlanego, to jest obowiązany naprawić wszelkie uszkodzenia podbudowy, spowodowane przez ten ruch. Koszt napraw wynikłych z niewłaściwego utrzymania podbudowy obciąża Wykonawcę robót.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1. Ogólne zasady kontroli jakości robót
Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 6.
6.2. Badania przed przystąpieniem do robót
Przed przystąpieniem do robót Wykonawca powinien wykonać badania kruszyw przeznaczonych do wykonania robót i przedstawić wyniki tych badań Inspektorowi Nadzoru w celu akceptacji materiałów. Badania te powinny obejmować wszystkie właściwości określone w pkt. 2.3 niniejszej ST.
6.3. Badania w czasie robót
6.3.1. Częstotliwość oraz zakres badań i pomiarów
Częstotliwość oraz zakres badań podano w tablicy 2.
Tablica 2. Częstotliwość ora zakres badań przy budowie podbudowy z kruszyw stabilizowanych mechanicznie
| Lp. | Wyszczególnienie badań | Częstotliwość badań | |
|---|---|---|---|
| | | Minimalna liczba badań na dziennej działce roboczej | Maksymalna powierzchnia podbudowy przy- padająca na jedno badanie (m2) |
| 1 | Uziarnienie mieszanki | 2 | 600 |
| 2 | Wilgotność mieszanki | | |
| 3 | Zagęszczenie warstwy | 10 próbek na 10000 m2 | |
| 4 | Badanie właściwości kruszywa wg tab. 1, pkt 2.3.2 | dla każdej partii kruszywa i przy każdej zmianie kruszywa | |
6.3.2. Uziarnienie mieszanki
Uziarnienie mieszanki powinno być zgodne z wymaganiami podanymi w pkt. 2.3. Próbki należy pobierać w sposób losowy, z rozłożonej warstwy, przed jej zagęszczeniem. Wyniki badań powinny być na bieżąco przekazywane Inspektorowi Nadzoru.
6.3.3. Wilgotność mieszanki
Wilgotność mieszanki powinna odpowiadać wilgotności optymalnej, określonej według próby Proctora, zgodnie z PN-B-04481 (metoda II), z tolerancją +10% -20%.
Wilgotność należy określić według PN-B-06714-17
6.3.4. Zagęszczenie podbudowy
Zagęszczenie każdej warstwy powinno odbywać się aż do osiągnięcia wymaganego wskaźnika zagęszczenia.
6.3.5. Właściwości kruszywa
Badania kruszywa powinny obejmować ocenę wszystkich właściwości określonych w pkt. 2.3.2.
Próbki do badań pełnych powinny być pobierane przez Wykonawcę w sposób losowy w obecności Inspektora
Nadzoru.
6.4. Wymagania dotyczące cech geometrycznych podbudowy
6.4.1. Częstotliwość oraz zakres pomiarów
Częstotliwość oraz zakres pomiarów dotyczących cech geometrycznych podbudowy podano w tablicy 3.
Tablica 3. Częstotliwość oraz zakres pomiarów wykonanej podbudowy z kruszywa stabilizowanego mechanicznie
| Lp. | Wyszczególnienie badań i pomiarów |
|---|---|
| 1 | Szerokość podbudowy |
| 2 | Równość podłużna |
| 3 | Równość poprzeczna |
| 4 | Spadki poprzeczne*) |
| 5 | Rzędne wysokościowe |
| 6 | Ukształtowanie osi w planie*) |
| 7 | Grubość podbudowy | Podczas budowy: w 3 punktach na każdej działce roboczej, lecz nie rzadziej niż raz na 400 m2 Przed odbiorem: w 3 punktach, lecz nie rzadziej niż raz na 2000 m2 |
|---|---|---|
| 8 | Nośność podbudowy: - moduł odkształcenia - ugięcie sprężyste | co najmniej w dwóch przekrojach na każde 1000 m. co najmniej w 20 punktach na każde 1000 m. |
*) Dodatkowe pomiary spadków poprzecznych i ukształtowania osi w planie należy wykonać w punktach głównych łuków poziomych.
6.4.2. Szerokość podbudowy
Szerokość podbudowy nie może różnić się od szerokości projektowanej o więcej niż +10 cm, -5 cm Na jezdniach bez krawężników szerokość podbudowy powinna być większa od szerokości warstwy wyżej leżącej o co najmniej 25 cm lub o wartość wskazaną w dokumentacji projektowej.
6.4.3. Równość podbudowy
Nierówności podłużne podbudowy należy mierzyć 4-metrową łatą lub planografem, zgodnie z BN-68/8931-04 . Nierówności poprzeczne podbudowy należy mierzyć 4-metrową łatą.
Nierówności podbudowy nie mogą przekraczać:
- 10 mm dla podbudowy zasadniczej,
- 20 mm dla podbudowy pomocniczej.
6.4.4. Spadki poprzeczne podbudowy
Spadki poprzeczne podbudowy na prostych i łukach powinny być zgodne z dokumentacją projektową, z tolerancją 0,5 %.
6.4.5. Rzędne wysokościowe podbudowy
Różnice pomiędzy rzędnymi wysokościowymi podbudowy i rzędnymi projektowanymi nie powinny przekraczać + 1 cm, -2 cm
6.4.6. Ukształtowanie osi podbudowy i ulepszonego podłoża
Oś podbudowy w planie nie może być przesunięta w stosunku do osi projektowanej o więcej niż 5 cm
6.4.7. Grubość podbudowy i ulepszonego podłoża
Grubość podbudowy nie może się różnić od grubości projektowanej o więcej niż:
- dla podbudowy zasadniczej 10%,
- dla podbudowy pomocniczej +10%, -15%.
6.4.8. Nośność podbudowy
moduł odkształcenia wg BN-64/8931-02 powinien być zgodny z podanym w tablicy 4,
− ugięcie sprężyste wg BN-70/8931-06 powinno być zgodne z podanym w tablicy 4.
− Tablica 4. Cechy podbudowy
| Podbudowa z kruszywa o wskaźniku w nie noś mniejszym Niż, % | | | | |
|---|---|---|---|---|
| | Wskaźnik zagęszczenia I nie S Mniejszy niż | Maksymalne ugięcie sprężyste pod kołem, mm | | |
| | | 40 kN | 50 kN | od pierwszego obciążenia E1 |
| 60 80 120 | 1,0 1,0 1,03 | 1,40 1,25 1,10 | 1,60 1,40 1,20 | 60 80 100 |
6.5. Zasady postępowania z wadliwie wykonanymi odcinkami podbudowy
6.5.1. Niewłaściwe cechy geometryczne podbudowy
Wszystkie powierzchnie podbudowy, które wykazują większe odchylenia od określonych w punkcie 6.4 powinny być naprawione przez spulchnienie lub zerwanie do głębokości co najmniej 10 cm, wyrównane i powtórnie zagęszczone. Dodanie nowego materiału bez spulchnienia wykonanej warstwy jest niedopuszczalne.
Jeżeli szerokość podbudowy jest mniejsza od szerokości projektowanej o więcej niż 5 cm i nie zapewnia podparcia warstwom wyżej leżącym, to Wykonawca powinien na własny koszt poszerzyć podbudowę przez spulchnienie warstwy na pełną grubość do połowy szerokości pasa ruchu, dołożenie materiału i powtórne zagęszczenie.
6.5.2. Niewłaściwa grubość podbudowy
Na wszystkich powierzchniach wadliwych pod względem grubości, Wykonawca wykona naprawę podbudowy. Powierzchnie powinny być naprawione przez spulchnienie lub wybranie warstwy na odpowiednią głębokość, zgodnie z decyzją Inspektora Nadzoru, uzupełnione nowym materiałem o odpowiednich właściwościach, wyrównane i ponownie zagęszczone.
Roboty te Wykonawca wykona na własny koszt. Po wykonaniu tych robót nastąpi ponowny pomiar i ocena grubości warstwy, według wyżej podanych zasad, na koszt Wykonawcy.
6.5.3. Niewłaściwa nośność podbudowy
Jeżeli nośność podbudowy będzie mniejsza od wymaganej, to Wykonawca wykona wszelkie roboty niezbędne do zapewnienia wymaganej nośności, zalecone przez Inspektora Nadzoru.
Koszty tych dodatkowych robót poniesie Wykonawca podbudowy tylko wtedy, gdy zaniżenie nośności podbudowy wynikło z niewłaściwego wykonania robót przez Wykonawcę podbudowy.
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 7.
8. ODBIÓR ROBÓT
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 8. Roboty uznaje się za zgodne z dokumentacją projektową, ST i wymaganiami Inspektora Nadzoru, jeżeli wszystkie pomiary i badania z zachowaniem tolerancji wg pkt. 6 dały wyniki pozytywne.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
9.1. Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności
Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 9.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
10.1. Normy
18. PN-B-30020 Wapno
10.2. Inne dokumenty
Katalog typowych konstrukcji nawierzchni podatnych i półsztywnych, IBDiM - Warszawa 1997
SPECYFIKACJA TECHNICZNA
D - 04.04.04
PODBUDOWA Z TŁUCZNIA KAMIENNEGO
SPIS TREŚCI D-04.04.04 PODBUDOWA Z TŁUCZNIA KAMIENNEGO
1. WSTĘP
1.1.Przedmiot ST
Przedmiotem niniejszej Specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z wykonaniem podbudów z tłucznia kamiennego.
1.2. Zakres stosowania ST
Specyfikacja techniczna (ST) stanowi dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót związanych z przebudową ulicy.
1.3. Zakres robót objętych ST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z wykonywaniem podbudów z tłucznia kamiennego.
Podbudowę z tłucznia kamiennego wykonuje się, zgodnie z ustaleniami podanymi w dokumentacji projektowej, jako:
- podbudowę zasadniczą.
1.4. Określenia podstawowe
1.4.1. Podbudowa z tłucznia kamiennego - część konstrukcji nawierzchni składająca się z jednej lub więcej warstw nośnych z tłucznia i klińca kamiennego.
1.4.2. Pozostałe określenia są zgodne z obowiązującymi, odpowiednimi polskimi normami i z definicjami podanymi w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 1.4.
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 1.5.
2. MATERIAŁY
2.1. Ogólne wymagania dotyczące materiałów
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w SST D-M-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 2.
2.2. Rodzaje materiałów
Materiałami stosowanymi przy wykonywaniu podbudowy z tłucznia, wg PN-S-96023, są:
− kruszywo łamane zwykłe: tłuczeń i kliniec, wg PN-B-11112,
− woda do skropienia podczas wałowania i klinowania.
2.3. Wymagania dla kruszyw
Do wykonania podbudowy należy użyć następujące rodzaje kruszywa, według PN-B-11112:
− tłuczeń od 31,5 mm do 63 mm,
− kliniec od 20 mm do 31,5 mm,
− kruszywo do klinowania - kliniec od 4 mm do 20 mm.
Inspektor Nadzoru może dopuścić do wykonania podbudowy inne rodzaje kruszywa, wybrane spośród wymienionych w PN-S-96023, dla których wymagania zostaną określone w ST.
Jakość kruszywa powinna być zgodna z wymaganiami normy PN-B-11112, określonymi dla:
− klasy co najmniej II - dla podbudowy zasadniczej,
Do jednowarstwowych podbudów lub podbudowy zasadniczej należy stosować kruszywo gatunku co najmniej 2.
2.4. Woda
Woda użyta przy wykonywaniu zagęszczania i klinowania podbudowy może być studzienna lub z wodociągu, bez specjalnych wymagań.
3. SPRZĘT
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 3.
3.2. Sprzęt do wykonania robót
Wykonawca przystępujący do wykonania podbudowy z tłucznia kamiennego powinien wykazać się możliwością korzystania z następującego sprzętu:
a) równiarek lub układarek kruszywa do rozkładania tłucznia i klińca,
b) rozsypywarek kruszywa do rozłożenia klińca,
c) walców statycznych gładkich do zagęszczania kruszywa grubego,
d) walców wibracyjnych lub wibracyjnych zagęszczarek płytowych do klinowania kruszywa grubego klińcem,
e) szczotek mechanicznych do usunięcia nadmiaru klińca,
f) walców ogumionych lub stalowych gładkich do końcowego dogęszczenia,
g) przewoźnych zbiorników do wody zaopatrzonych w urządzenia do rozpryskiwania wody.
4. TRANSPORT
4.1. Ogólne wymagania dotyczące transportu
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 4.
4.2. Transport kruszywa
Kruszywa można przewozić dowolnymi środkami transportu w warunkach zabezpieczających je przed zanieczyszczeniem, zmieszaniem z innymi materiałami, nadmiernym wysuszeniem i zawilgoceniem.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1. Ogólne zasady wykonania robót
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 5.
5.2. Przygotowanie podłoża
Podłoże pod podbudowę tłuczniową powinno spełniać wymagania określone w ST D-04.01.01 „Koryto wraz z profilowaniem i zagęszczeniem podłoża".
Podbudowa tłuczniowa powinna być ułożona na podłożu zapewniającym nieprzenikanie drobnych cząstek gruntu do warstwy podbudowy. Na gruncie spoistym, pod podbudową tłuczniową powinna być ułożona warstwa odcinająca lub wykonane ulepszenie podłoża.
Podbudowa powinna być wytyczona w sposób umożliwiający jej wykonanie zgodnie z dokumentacją projektową lub według zaleceń Inżyniera, z tolerancjami określonymi w niniejszych specyfikacjach.
Paliki lub szpilki do prawidłowego ukształtowania podbudowy powinny być wcześniej przygotowane.
Paliki lub szpilki powinny być ustawione w osi drogi i w rzędach równoległych do osi drogi lub w inny sposób zaakceptowany przez Inżyniera.
Rozmieszczenie palików lub szpilek powinno umożliwiać naciągnięcie sznurków lub linek do wytyczenia robót w odstępach nie większych niż co 10 m.
5.3. Wbudowywanie i zagęszczanie kruszywa
Minimalna grubość warstwy podbudowy z tłucznia nie może być po zagęszczeniu mniejsza od 1,5krotnego wymiaru największych ziarn tłucznia. Maksymalna grubość warstwy podbudowy po zagęszczeniu nie może przekraczać 20 cm. Podbudowę o grubości powyżej 20 cm należy wykonywać w dwóch warstwach.
Kruszywo grube powinno być rozłożone w warstwie o jednakowej grubości, przy użyciu układarki albo równiarki. Grubość rozłożonej warstwy luźnego kruszywa powinna być taka, aby po jej zagęszczeniu i zaklinowaniu osiągnęła grubość projektowaną.
Kruszywo grube po rozłożeniu powinno być przywałowane dwoma przejściami walca statycznego, gładkiego o nacisku jednostkowym nie mniejszym niż 30 kN/m. Zagęszczanie podbudowy o przekroju daszkowym powinno rozpocząć się od krawędzi i stopniowo przesuwać się pasami podłużnymi, częściowo nakładającymi się w kierunku osi jezdni. Zagęszczenie podbudowy o jednostronnym spadku poprzecznym powinno rozpocząć się od dolnej krawędzi i przesuwać się pasami podłużnymi, częściowo nakładającymi się, w kierunku jej górnej krawędzi.
W przypadku wykonywania podbudowy zasadniczej, po przywałowaniu kruszywa grubego należy rozłożyć kruszywo drobne w równej warstwie, w celu zaklinowania kruszywa grubego. Do zagęszczania należy użyć walca wibracyjnego o nacisku jednostkowym co najmniej 18 kN/m, albo płytową zagęszczarką wibracyjną o nacisku jednostkowym co najmniej 16 kN/m 2 . Grubość warstwy luźnego kruszywa drobnego powinna być taka, aby wszystkie przestrzenie warstwy kruszywa grubego zostały wypełnione kruszywem drobnym. Jeżeli to konieczne, operacje rozkładania i wwibrowywanie kruszywa drobnego należy powtarzać aż do chwili, gdy kruszywo drobne przestanie penetrować warstwę kruszywa grubego.
Po zagęszczeniu cały nadmiar kruszywa drobnego należy usunąć z podbudowy szczotkami tak, aby ziarna kruszywa grubego wystawały nad powierzchnię od 3 do 6 mm.
Następnie warstwa powinna być przywałowana walcem statycznym gładkim o nacisku jednostkowym nie mniejszym niż 50 kN/m, albo walcem ogumionym w celu dogęszczenia kruszywa poluzowanego w czasie szczotkowania.
5.4. Odcinek próbny
Jeżeli w ST przewidziano konieczność wykonania odcinka próbnego, to co najmniej na 3 dni przed rozpoczęciem robót, Wykonawca powinien wykonać odcinek próbny w celu:
− stwierdzenia czy sprzęt budowlany do rozkładania i zagęszczania kruszywa jest właściwy,
− określenia grubości warstwy materiału w stanie luźnym koniecznej do uzyskania wymaganej grubości warstwy po zagęszczeniu,
− ustalenia liczby przejść sprzętu zagęszczającego, potrzebnej do uzyskania wymaganego wskaźnika zagęszczenia.
Na odcinku próbnym Wykonawca powinien użyć takich materiałów oraz sprzętu do rozkładania i zagęszczania, jakie będą stosowane do wykonania podbudowy.
Powierzchnia odcinka próbnego powinna wynosić od 400 m 2 do 800 m 2 , a długość nie powinna być mniejsza niż 200 m.
Odcinek próbny powinien być zlokalizowany w miejscu wskazanym przez Inspektora Nadzoru.
Wykonawca może przystąpić do wykonywania podbudowy po zaakceptowaniu odcinka próbnego przez Inspektora Nadzoru.
5.5. Utrzymanie podbudowy
Podbudowa po wykonaniu, a przed ułożeniem następnej warstwy, powinna być utrzymywana w dobrym stanie. Jeżeli Wykonawca będzie wykorzystywał, za zgodą Inspektora Nadzoru, gotową podbudowę do ruchu budowlanego, to jest obowiązany naprawić wszelkie uszkodzenia podbudowy, spowodowane przez ten ruch. Koszt napraw wynikłych z niewłaściwego utrzymania podbudowy obciąża Wykonawcę robót.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1. Ogólne zasady kontroli jakości robót
Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 6.
6.2. Badania przed przystąpieniem do robót
Przed przystąpieniem do robót Wykonawca powinien wykonać badania kruszyw przeznaczonych do wykonania robót i przedstawić wyniki tych badań Inspektorowi Nadzoru w celu akceptacji.
Badania te powinny obejmować wszystkie właściwości kruszywa określone w pkt 2.3 i tablicach 1 i 2 niniejszych ST.
6.3. Badania w czasie robót
6.3.1. Częstotliwość oraz zakres badań i pomiarów
Częstotliwość oraz zakres badań podano w tablicy 3.
Tablica 3.Częstotliwość oraz zakres badań przy budowie podbudowy z tłucznia kamiennego
| Lp. | Wyszczególnienie badań | Częstotliwość badań | |
|---|---|---|---|
| | | Minimalne ilości badań na dziennej działce roboczej | Maksymalna po- wierzchnia podbu- dowy na jedno badanie (m2) |
| 1 2 3 | Uziarnienie kruszyw Zawartość zanieczyszczeń obcych w kruszywie Zawartość ziarn nieforemnych w kruszywie | 2 | 600 |
6.3.2. Badania właściwości kruszywa
Próbki należy pobierać w sposób losowy z rozłożonej warstwy, przed jej zagęszczeniem. Wyniki badań powinny być na bieżąco przekazywane Inspektorowi Nadzoru.
Badania pełne kruszywa, obejmujące ocenę wszystkich właściwości określonych w pkt 2.3 powinny być wykonywane przez Wykonawcę z częstotliwością gwarantującą zachowanie jakości robót i zawsze w przypadku zmiany źródła pobierania materiałów oraz na polecenie Inżyniera. Próbki do badań pełnych powinny być pobierane przez Wykonawcę w sposób losowy, w obecności Inspektora Nadzoru.
6.4. Wymagania dotyczące nośności i cech geometrycznych podbudowy
6.4.1. Częstotliwość oraz zakres pomiarów
Częstotliwość oraz zakres pomiarów podano w tablicy 4.
Tablica 4. Częstotliwość oraz zakres pomiarów wykonanej podbudowy z tłucznia kamiennego
| Lp. | Wyszczególnienie badań i pomiarów |
|---|---|
| 1 | Szerokość podbudowy |
| 2 | Równość podłużna |
| 3 | Równość poprzeczna |
| 4 | Spadki poprzeczne*) |
| 5 | Rzędne wysokościowe |
| 6 | Ukształtowanie osi w planie*) |
| 7 | Grubość podbudowy |
| 8 | Nośność podbudowy |
*) Dodatkowe pomiary spadków poprzecznych i ukształtowanie osi w planie należy wykonać w punktach głównych łuków poziomych.
6.4.2. Szerokość podbudowy
Szerokość podbudowy nie może różnić się od szerokości projektowanej o więcej niż +10 cm, -5 cm.
Na jezdniach bez krawężników szerokość podbudowy powinna być większa od szerokości warstwy wyżej leżącej o co najmniej 25 cm lub o wartość wskazaną w dokumentacji projektowej.
6.4.3. Równość podbudowy
Nierówności podłużne podbudowy należy mierzyć 4-metrową łatą lub planografem, zgodnie z normą BN68/8931-04 [11].
Nierówności poprzeczne podbudowy należy mierzyć 4-metrową łatą.
Nierówności podbudowy nie mogą przekraczać:
- 12 mm dla podbudowy zasadniczej,
6.4.4. Spadki poprzeczne podbudowy
Spadki poprzeczne podbudowy na prostych i łukach powinny być zgodne z dokumentacją projektową z tolerancją 0,5 %.
6.4.5. Rzędne wysokościowe podbudowy
Różnice pomiędzy rzędnymi wysokościowymi podbudowy i rzędnymi projektowanymi nie powinny przekraczać + 1 cm, -2 cm.
6.4.6. Ukształtowanie osi w planie
Oś podbudowy w planie nie może być przesunięta w stosunku do osi projektowanej o więcej niż 5 cm dla ulic.
6.4.7. Grubość podbudowy
Grubość podbudowy nie może różnić się od grubości projektowanej o więcej niż:
- dla podbudowy zasadniczej 2 cm,
- dla podbudowy pomocniczej +1 cm, -2 cm.
6.4.8. Nośność podbudowy
Pomiary nośności podbudowy należy wykonać zgodnie z BN-64/8931-02 [10].
6.5. Zasady postępowania z wadliwie wykonanymi odcinkami podbudowy
6.5.1. Niewłaściwe cechy geometryczne podbudowy
Wszystkie powierzchnie podbudowy, które wykazują większe odchylenia cech geometrycznych od określonych w punkcie 6.4, powinny być naprawione. Wszelkie naprawy i dodatkowe badania i pomiary zostaną wykonane na koszt Wykonawcy.
Jeżeli szerokość podbudowy jest mniejsza od szerokości projektowanej o więcej niż 5 cm i nie zapewni to podparcia warstwom wyżej leżącym, to Wykonawca powinien na własny koszt poszerzyć podbudowę przez spulchnienie warstwy na pełną grubość, do połowy szerokości pasa ruchu (lub pasa postojowego czy utwardzonego pobocza), dołożenie materiału i powtórne zagęszczenie.
6.5.2. Niewłaściwa grubość
Na wszystkich powierzchniach wadliwych pod względem grubości, Wykonawca wykona naprawę podbudowy. Powierzchnie powinny być naprawione przez spulchnienie lub wybranie warstwy na odpowiednią głębokość, zgodnie z decyzją Inżyniera, uzupełnione nowym materiałem o odpowiednich właściwościach, wyrównane i ponownie zagęszczone. Roboty te Wykonawca wykona na własny koszt. Po wykonaniu tych robót nastąpi ponowny pomiar i ocena grubości warstwy. Koszty poniesie Wykonawca.
6.5.3. Niewłaściwa nośność podbudowy
Jeżeli nośność podbudowy będzie mniejsza od wymaganej, to Wykonawca wykona wszelkie roboty niezbędne do zapewnienia wymaganej nośności, zalecone przez Inspektora Nadzoru.
Koszty tych dodatkowych robót poniesie Wykonawca podbudowy tylko wtedy, gdy zaniżenie nośności podbudowy wynikło z niewłaściwego wykonania robót przez Wykonawcę podbudowy.
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 7.
8. ODBIÓR ROBÓT
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 8.
Roboty uznaje się za zgodne z dokumentacją projektową, ST i wymaganiami Inspektora Nadzoru, jeżeli wszystkie pomiary i badania z zachowaniem tolerancji wg pkt 6 dały wyniki pozytywne.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
9.1. Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności
Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności podano w SST D-M-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt 9.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
10.1. Normy
SPECYFIKACJE TECHNICZNE
D - 05.03.23a
NAWIERZCHNIA Z KOSTKI BRUKOWEJ BETONOWEJ DLA DRÓG I ULIC LOKALNYCH ORAZ PLACÓW I CHODNIKÓW
SPIS TREŚCI D-05.03.23a
NAWIERZCHNIA Z KOSTKI BRUKOWEJ BETONOWEJ DLA DRÓG I ULIC LOKALNYCH ORAZ PLACÓW I CHODNIKÓW
1. WSTĘP.......................................................................................................................... 37
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot ST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej (ST) są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z wykonywaniem nawierzchni z betonowej kostki brukowej.
1.2. Zakres stosowania ST
Specyfikacja techniczna (ST) stanowi obowiązujący dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót związanych z przebudową ulicy.
1.3. Zakres robót objętych ST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji dotyczą zasad prowadzenia robót związanych z wykonywaniem nawierzchni z betonowej kostki brukowej.
Betonową kostkę brukową stosowana jest do układania nawierzchni:
− dróg (ulic) lokalnych i dojazdowych, zwłaszcza w strefie zamieszkania
− wjazdów do bram,
− chodników,
− ścieków
1.4. Określenia podstawowe
1.4.1. Betonowa kostka brukowa - prefabrykowany element budowlany, przeznaczony do budowy warstwy ścieralnej nawierzchni, wykonany metodą wibroprasowania z betonu niezbrojonego niebarwionego lub barwionego, jedno- lub dwuwarstwowego, charakteryzujący się kształtem, który umożliwia wzajemne przystawanie elementów.
1.4.2. Krawężnik - prosty lub łukowy element budowlany, oddzielający jezdnie od chodnika, charakteryzujący się stałym lub zmiennym przekrojem poprzecznym i długością nie większą niż 1,0 m.
1.4.3. Ściek – zagłębienie poniżej krawędzi jezdni zbierające i odprowadzające wodę.
1.4.4. Obrzeże - element budowlany, oddzielający nawierzchnie chodników i ciągów pieszych od terenów nie przeznaczonych do komunikacji.
1.4.5. Spoina - odstęp pomiędzy przylegającymi elementami (kostkami) wypełniony określonymi materiałami wypełniającymi.
1.4.6. Szczelina dylatacyjna - odstęp dzielący duży fragment nawierzchni na sekcje w celu umożliwienia odkształceń temperaturowych, wypełniony określonymi materiałami wypełniającymi.
1.4.7. Pozostałe określenia podstawowe są zgodne z obowiązującymi, odpowiednimi polskimi normami i z definicjami podanymi w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.4.
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.5.
2. MATERIAŁY
2.1. Ogólne wymagania dotyczące materiałów
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania, podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 2.
2.2. Betonowa kostka brukowa
2.2.1. Klasyfikacja betonowych kostek brukowych
Betonowa kostka brukowa może mieć następujące cechy charakterystyczne, określone w katalogu producenta:
1. odmiana:
a) kostka jednowarstwowa (z jednego rodzaju betonu),
b) Kostka dwuwarstwowa (z betonu warstwy spodniej konstrukcyjnej i warstwy fakturowej (górnej) zwykle barwionej grubości min. 4 mm,
2. gatunek, w zależności od wyglądu zewnętrznego, tj. od rodzaju, liczby i wielkości wad powierzchni, krawędzi i naroży: a) gatunek 1, b) gatunek 2,
3. klasa:
a) klasa „50", o wytrzymałości na ściskanie nie mniejszej niż 50 MPa,
b) klasa „35", o wytrzymałości na ściskanie nie mniejszej niż 35 MPa,
4. barwa:
a) kostka szara, z betonu niebarwionego,
b) kostka kolorowa, z betonu barwionego (zwykle pigmentami nieorganicznymi),
5. wzór (kształt kostki: zgodny z kształtami określonymi przez producenta
6. wymiary, zgodne z wymiarami określonymi przez producenta, w zasadzie:
a) długość: od 140 mm do 280 mm,
b) szerokość: od 0,5 do 1,0 wymiaru długości, lecz nie mniej niż 100 mm,
c) grubość: od 55 mm do 140 mm, przy czym zalecanymi grubościami są: 60 mm,80 mm i 100 mm
Pożądane jest, aby wymiary kostek były dostosowane do sposobu układania i siatki spoin oraz umożliwiały wykonanie warstwy o szerokości 1,0 m. lub 1,5 m. bez konieczności przycinania elementów w trakcie ich wbudowania w nawierzchnię.
2.2.2. Wymagania techniczne stawiane betonowym kostkom brukowym
Betonowa kostka brukowa powinna posiadać aprobatę techniczną, wydaną przez uprawnioną jednostkę (Instytut Badawczy Dróg i Mostów).
Betonowa kostka brukowa powinna odpowiadać wymaganiom określonym w aprobacie technicznej, a w przypadku braku wystarczających ustaleń, powinna mieć charakterystyki określone przez odpowiednie procedury badawcze IBDiM, zgodne z poniższymi wskazaniami:
1) kształt i wymiary powinny być zgodne z deklarowanymi przez producenta, z dopuszczalnymi odchyłkami od wymiarów:
- długość i szerokość 3 mm,
- grubość
5 mm,
2) wytrzymałość na ściskanie powinna być nie mniejsza niż:
- 50 MPa, dla klasy „50"
- 35 MPa, dla klasy „35"
3) mrozoodporność: po 30 cyklach zamrażania i rozmrażania próbek w 3% roztworze NaCl lub 150 cyklach zamrażania i rozmrażania metodą zwykłą, powinny być spełnione jednocześnie następujące warunki:
- próbki nie powinny wykazywać pęknięć i zarysowań powierzchni licowych,
- łączna masa ubytków betonu w postaci zniszczonych narożników i krawędzi, odprysków kruszywa itp. nie powinna przekraczać 5% masy próbek nie zamrażanych,
- obniżenie wytrzymałości na ściskanie w stosunku do próbek nie zamrażanych nie powinno być większe niż 20%.
4) nasiąkliwość, nie powinna przekraczać 5%,
5) ścieralność, sprawdzana na tarczy Boehmego, określona stratą wysokości, nie powinna przekraczać wartości:
- 3,5 mm, dla klasy „50".
- 4,5 mm, dla klasy „35",
6) szorstkość, określona wskaźnikiem szorstkości SRT (Skid Resistance Tester) powierzchni licowej górnej, sprawdzona wahadłem angielskim, powinna wynosić nie mniej niż 50 jednostek SRT,
7) wygląd zewnętrzny: powierzchnie elementów nie powinny mieć rys, pęknięć i ubytków betonu, krawędzie elementów powinny być równe, a tekstura i kolor powierzchni licowej powinny być jednorodne. Dopuszczalne wady wyglądy zewnętrznego i uszkodzenia powierzchni nie powinny przekraczać wartości podanych w tablicy 1.
(Uwaga: Naloty wapienne - wykwity w postaci białych plam - powstają w wyniku naturalnych procesów fizykochemicznych występujących w betonie podczas jego wiązania i twardnienia; naloty te powoli znikają w okresie do 2 lat)
Tablica 1. Dopuszczalne wady wyglądu zewnętrznego betonowej kostki brukowej
| Lp. | Właściwości | |
|---|---|---|
| | | gatunek 1 |
| 1 | Stan powierzchni licowej: - tekstura - rysy i spękania - kolor według katalogu - przebarwienia - plamy, zabrudzenia niezmywalne wodą - naloty wapienne | jednorodna w danej partii niedopuszczalne jednolity dla danej partii dopuszczalne, niekontrastowe przebarwienia na pojedynczej kostce niedopuszczalne dopuszczalne |
| 2 | Uszkodzenia powierzchni bocznych: - dopuszczalna liczba w 1 kostce - dopuszczalna wielkość (długość i szerokość) | 2 30 mm x 10 mm |
| 3 | Szczerby i uszkodzenia krawędzi i naroży przylicowych | niedopuszczalne |
2.2.3. Składowanie kostek
Kostkę zaleca się pakować na paletach. Palety z kostką mogą być składowane na otwartej przestrzeni, przy czym podłoże powinno być wyrównane i odwodnione.
2.3. Materiały na podsypkę i do wypełnienia spoin oraz szczelin w nawierzchni
Jeśli dokumentacja projektowa lub ST nie ustala inaczej, to należy stosować następujące materiały:
a) na podsypkę cementowo - piaskową pod nawierzchnię
- mieszankę cementu i piasku w stosunku 1:4 z piasku naturalnego spełniającego wymagania dla
- gatunku 1 wg PN-B-11113:1996, cementu powszechnego użytku spełniającego wymagania
- PN-B-1970:1997 i wody odmiany 1 odpowiadającej wymaganiom PN-B-32250:1988 (PN-88/B-32250),
b) do wypełnienia spoin w nawierzchni na podsypce cementowo - piaskowej
- zaprawę cementowo - piaskowa 1:4 spełniającą wymagania wg 2.3b,
c) do wypełnienia szczelin dylatacyjnych w nawierzchni na podsypce cementowo - piaskowej
- do wypełnienia górnej części szczeliny dylatacyjnej należy stosować drogowe zalewy kauczukowo asfaltowe lub syntetyczne masy uszczelniające (np. poliuretanowe, poliwinylowe, itp.), spełniające wymagania norm lub aprobat technicznych, względnie odpowiadających wymaganiom ST D-05.03.04a „Wypełnienie szczelin w nawierzchniach z betonu cementowego"
- do wypełnienia dolnej części szczeliny dylatacyjnej należy stosować wilgotną mieszankę cementowo piaskową 1:8 z materiałów spełniających wymagania wg 2.3 lub inny materiał zaakceptowany przez Inspektora Nadzoru.
Składowanie kruszywa, nie przeznaczonego do bezpośredniego wbudowania po dostarczeniu na budowę, powinno odbywać się na podłożu równym, utwardzonym i dobrze odwodnionym, przy zabezpieczeniu kruszywa przed
zanieczyszczeniem i zmieszaniem z innymi materiałami kamiennymi. Przechowywanie cementu powinno być zgodne z BN-88/6731-08.
2.4. Krawężniki, obrzeża i ścieki
Jeśli dokumentacja projektowa, ST lub Inspektor Nadzoru nie ustalą inaczej, to do obramowania nawierzchni z kostek można stosować:
a) krawężniki i obrzeża betonowe wg BN-80/6775-03/04 lub z betonu wibroprasowanego posiadającego aprobatę techniczną
Przy krawężnikach mogą występować ścieki wg ST D-08.05.00 „Ścieki"
Krawężniki, obrzeża mogą być ustawiane na:
a) podsypce piaskowej lub cementowo - piaskowej, spełniających wymagania wg 2.3a i 2.3b
b) ławach betonowych, spełniających wymagania wg ST D-08.01.01 - 08.01.02 „Krawężniki". D-08.03.01 „Betonowe obrzeża chodnikowe.
Krawężniki i obrzeża mogą być przechowywane na składowiskach otwartych, posegregowane według typów, rodzajów, odmian i wielkości. Należy układać je z zastosowaniem podkładek przekładek drewnianych.
Kruszywo i cement powinny być składowane i przechowywane wg 2.3
2.5. Materiały do podbudowy ułożonej pod nawierzchnią z betonowej kostki brukowej
Materiały do podbudowy, ustalonej w dokumentacji projektowej, powinny odpowiadać wymaganiom właściwej ST lub innym dokumentom zaakceptowanym przez Inspektora Nadzoru.
3. SPRZĘT
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 3.
3.2. Sprzęt do wykonania nawierzchni z kostki brukowej
Układanie betonowej kostki brukowej może odbywać się:
a) małe powierzchnie nawierzchni z kostki brukowej wykonuje się ręcznie.
b) mechanicznie przy zastosowaniu urządzeń układających (układarek), składających się z wózka i chwytaka sterowanego hydraulicznie, służącego do przenoszenia z palety warstwy kostek na miejsce ułożenia; urządzenie to, po skończonym układaniu kostek, można wykorzystać do wmiatania piasku w szczeliny, zamocowanymi do chwytaka szczotkami.
Jeśli powierzchnie są duże, a kostki brukowe mają jednolity kształt i kolor, można stosować mechaniczne urządzenia układające.
Do przycinania kostek można stosować specjalne urządzenia tnące (np. przycinarki, szlifierki z tarczą
Do zagęszczenia nawierzchni z kostki należy stosować zagęszczarki wibracyjne (płytowe) z wykładziną elastomerową, chroniące kostki przed ścieraniem i wykruszeniem naroży.
Sprzęt do wykonania koryta, podbudowy i podsypki powinien odpowiadać wymaganiom właściwych ST, wymienionych w pkt. 5.4 lub innym dokumentom (normom PB i BN, wytycznym IBDiM) względnie opracowanym ST zaakceptowanym przez Inspektora Nadzoru.
Do wytwarzania podsypki cementowo - piaskowej i zapraw należy stosować betoniarki.
Do wypełniania szczelin dylatacyjnych należy stosować sprzęt odpowiadający wymaganiom
ST D-05.03.04a „Wypełnianie szczelin w nawierzchniach z betonu cementowego.
4. TRANSPORT
4.1. Ogólne wymagania dotyczące transportu
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 4.
4.2. Transport betonowych kostek brukowych
Betonowe kostki brukowe mogą być przewożone na paletach - dowolnymi środkami transportowymi po osiągnięciu przez beton wytrzymałości na ściskanie co najmniej 15 MPa. Kostki w trakcie transportu powinny być zabezpieczone przed przemieszczaniem się i uszkodzeniem.
Jako środki transportu wewnątrzzakładowego kostek na środki transportu zewnętrznego mogą służyć wózki widłowe, którymi można dokonać załadunku palet Do załadunku palet na środki transportu można wykorzystać również dźwigi samochodowe.
Palety transportowe powinny być spinane taśmami lub plastykowymi, zabezpieczającymi kostki przed uszkodzeniem w czasie transportu. Na jednej palecie zaleca się układać do 10 warstw kostek (zależnie od grubości i kształtu), tak aby masa palety z kostkami wynosiła od 1200 kg do 1700 kg. Pożądane jest, aby palety z kostkami były wysyłane do odbiorcy środkiem transportu samochodowego wyposażonym w dźwig do za- i rozładunku.
Krawężniki i obrzeża mogą być przewożone dowolnymi środkami transportowymi. Krawężniki betonowe należy układać w pozycji pionowej z nachyleniem w kierunku jazdy. Krawężniki kamienne należy układać na podkładach drewnianych, długością w kierunku jazdy. Krawężniki i obrzeża powinny być zabezpieczone przed przemieszczaniem się i uszkodzeniem w czasie transportu.
Kruszywa można przewozić dowolnym środkiem transportu, w warunkach zabezpieczających je przed zanieczyszczeniem i zmieszaniem z innymi materiałami. Podczas transportu kruszywa powinny być zabezpieczone przed wysypaniem, a kruszywo drobne - przed rozpyleniem.
Cement powinien być przewożony w warunkach zgodnych z BN-88/6731-08.
Zalewę lub masy uszczelniające do szczelin dylatacyjnych można transportować dowolnymi środkami transportu w fabrycznie zamkniętych pojemnikach lub opakowaniach, chroniących je przed zanieczyszczeniem.
Materiały do podbudowy powinny być przewożone w sposób odpowiadający wymaganiom właściwej ST.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1. Ogólne zasady wykonania robót
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 5.
5.2. Podłoże i koryto
Grunty podłoża powinny być niewysadzinowe, jednorodne i nośne oraz zabezpieczone przed nadmiernym zawilgoceniem i ujemnymi skutkami przemarzania, zgodnie z dokumentacją projektową.
Koryto pod podbudowę lub nawierzchnie powinno być wyprofilowane zgodnie wymaganiami określonymi w ST D-04.01.01 „Koryto wraz z profilowaniem i zagęszczeniem podłoża".
Koryto musi mieć skuteczne odwodnienie, zgodnie z dokumentacją projektową.
5.3. Konstrukcja nawierzchni
Konstrukcja nawierzchni powinna być zgodna z dokumentacją projektową lub ST
Konstrukcja nawierzchni może obejmować ułożenie warstwy ścieralnej z betonowej kostki brukowej na:
a) podsypce piaskowej lub cementowo - piaskowej oraz podbudowie,
b) podsypce piaskowej rozścielonej bezpośrednio na podłożu z gruntu piaszczystego o wskaźniku piaskowym WP ≥ 35 wg,
Podstawowe czynności przy wykonywaniu nawierzchni, z występowaniem podbudowy, podsypki cementowo - piaskowej i wypełnienie spoin zaprawą cementowo - piaskową, obejmują:
1. wykonanie podbudowy,
2. wykonanie obramowania nawierzchni (z krawężników, obrzeży),
3. przygotowanie i rozścielenie podsypki cementowo - piaskowej,
4. ułożenie kostek z ubiciem,
5. przygotowanie zaprawy cementowo - piaskowej i wypełnienie nią szczelin,
6. wypełnienie szczelin dylatacyjnych,
7. pielęgnację nawierzchni i oddanie jej do ruchu.
Przy wykonywaniu nawierzchni na podsypce piaskowej, podstawowych czynności jest mniej, gdyż nie występują zwykle poz. 1, 6 i 7, a poz. 3 dotyczy podsypki piaskowej, zaś poz. 5 wypełnienia szczelin piaskiem.
5.4. Podbudowa
Rodzaj podbudowy przewidzianej do wykonania pod warstwą betonowej kostki brukowej powinien być zgodny z dokumentacją projektową.
Wykonanie podbudowy powinno odpowiadać wymaganiom właściwej ST, np.:
a) D-04.04.00 ÷ 04.04.03 „Podbudowy z kruszywa stabilizowanego mechanicznie" (z kruszywa naturalnego lub łamanego),
Inne rodzajów podbudów powinny odpowiadać wymaganiom norm, wytycznych IBDiM lub indywidualnie opracowanym ST zaakceptowanym przez Inspektora Nadzoru.
5.5. Obramowanie nawierzchni
Rodzaj obramowania nawierzchni powinien być zgodny z dokumentacja projektową lub ST.
Jeśli dokumentacja projektowa lub ST nie ustala inaczej, to materiały do wykonania obramowań powinny odpowiadać wymaganiom określonym w pkt. 2.4.
Ustawianie krawężników, obrzeży powinno być zgodne z wymaganiami zawartymi w ST D-08.01.01 „Krawężniki", D-08.03.01 „Betonowe obrzeża chodnikowe"
Krawężniki i obrzeża zaleca się ustawiać przed przystąpieniem do układania nawierzchni z kostki. Przed ich ustawieniem, pożądane jest ułożenie pojedynczego rzędu kostek w celu ustalenia szerokości nawierzchni i prawidłowej lokalizacji krawężników lub obrzeży.
5.6. Podsypka
Rodzaj podsypki i jej grubość powinny być zgodne z dokumentacja projektową lub ST.
Jeśli dokumentacja projektowa lub ST nie ustala inaczej to grubość podsypki powinna wynosić po zagęszczeniu od 3 do 5 cm, a wymagania dla materiałów na podsypkę powinny być zgodne z pkt. 2.3. Dopuszczalne odchyłki od zaprojektowanej grubości podsypki nie powinny przekraczać ± 1 cm.
Podsypkę piaskową należy zwilżyć wodą, równomiernie rozścielić i zagęścić lekkimi walcami (np. ręcznymi) lub zagęszczarkami wibracyjnymi w stanie wilgotności optymalnej.
Podsypkę cementowo = piaskową stosuje się z zasady przy występowaniu podbudowy pod nawierzchnią z kostki. Podsypkę cementowo - piaskową przygotowuje się w betoniarkach. a następnie rozściela się na uprzednio zwilżonej podbudowie, przy zachowaniu:
- współczynnika wodno-cementowego od 0,25 do 0,35,
- wytrzymałości na ściskanie nie mniejszej niż R7 = 10 MPa, R 28 + 14 MPa,
W praktyce, wilgotność układanej podsypki powinna być taka, aby po ściśnięciu podsypki w dłoni podsypka nie rozsypywała się i ne było na dłoni śladów wody, a po naciśnięciu palcami podsypka rozsypywała się. Rozścielenie podsypki cementowo - piaskowej powinno wyprzedzać układanie nawierzchni z kostek od 3 do 4 m. Rozścielona podsypka powinna być wyprofilowana i zagęszczona w stanie wilgotnym, lekkimi walcami (np. ręcznymi) lub zagęszczarkami wibracyjnymi.
Jeśli podsypka jest wykonana z suchej zaprawy cementowo-piaskowej to po zawałowaniu nawierzchni należy ją polać wodą w takiej ilości, aby woda zwilżyła całą grubość podsypki. Rozścielenie podsypki z suchej zaprawy może wyprzedzać układanie nawierzchni z kostek o około 20 m.
. Całkowite ubicie nawierzchni i wypełnienie soin zaprawą musi być zakończone przed rozpoczęciem wiązania cementu w podsypce.
5.7. Układanie nawierzchni z betonowych kostek brukowych
5.7.1. Ustalenie kształtu, wymiaru i koloru kostek oraz desenia ich układania
Kształt, wymiary, barwę i inne cechy charakterystyczne kostek wg pkt. 2.2.1 oraz deseń ich układania (przykłady podano w zał. 3) powinny być zgodne z dokumentacją projektową lub ST, a w przypadku braku wystarczających ustaleń Wykonawca przedkłada odpowiednie propozycje do zaakceptowania Inspektorowi Nadzoru. Przed ostatecznym zaakceptowaniem kształtu, koloru, sposobu układania i wytwórni kostek, Inspektor Nadzoru może polecić Wykonawcy ułożenie po 1 m² wstępnie wybranych kostek, wyłącznie na podsypce piaskowej.
5.7.2. Warunki atmosferyczne
Ułożenie nawierzchni z kostki na podsypce cementowo-piaskowej zaleca się wykonać przy temperaturze otoczenia nie niższej niż +5°C. Dopuszcza się wykonanie nawierzchni jeśli w ciągu dnia temperatura utrzymuje się w granicach od 0°C do +5°C, przy czym jeśli w nocy spodziewane są przymrozki kostkę należy zabezpieczyć materiałami o złym przewodnictwie ciepła (np. matami ze słomy, papą itp.)
Nawierzchnię na podsypce piaskowej zaleca się wykonywać w dodatnich temperaturach otoczenia.
5.7.3. Ułożenie nawierzchni z kostek
Warstwa nawierzchni z kostki powinna być wykonana z elementów o jednakowej grubości. Na większym fragmencie zaleca się stosować kostki dostarczone w tej samej partii materiału, w której niedopuszczalne sa różne odcienie wybranego koloru kostki.
Układanie kostki można wykonać ręcznie lub mechanicznie.
Układanie ręczne zaleca się wykonać na mniejszych powierzchniach, zwłaszcza skomplikowanych pod względem kształtu lub wymagających kompozycji kolorystycznej układanych deseni oraz różnych wymiarów i kształtów kostek. Układanie kostek powinni wykonywać przyuczeni brukarze.
Układanie mechaniczne zaleca się wykonywać na dużych powierzchniach o prostym kształcie, tak aby układarka mogła przenosić z palety warstwę kształtek na miejsce ich ułożenia z wymaganą dokładnością. Kostka do układania mechanicznego nie może mieć dużych odchyłek wymiarowych i musi być odpowiednio przygotowana przez producenta, tj. ułożona na palecie w odpowiedni wzór, bez dołożenia połówek i dziewiątek, przy czym każda warstwa na palecie musi być dobrze przesypana bardzo drobnym piaskiem, by kostki nie przywierały do siebie. Układanie mechaniczne zawsze musi być wsparte pracą brukarzy, którzy uzupełniają przerwy, wyrabiają łuki, dokładają kostki w okolicach studzienek i krawężników.
Kostkę układa się około 1,5 cm wyżej od projektowanej niwelety nawierzchni, ponieważ po procesie ubijania podsypka zagęszcza się.
Powierzchnia kostek położonych obok infrastruktury technicznej (np. studzienek, włazów itp.) powinna trwale wystawać od 3 mm do 5 mm powyżej powierzchni tych urządzeń oraz od 3 mm do 10 mm powyżej korytek ściekowych (ścieków)
Do uzupełnienia przestrzeni przy krawężnikach, obrzeżach i studzienkach można używać elementy kostkowe w postaci tzw. połówek i dziewiątek, mających wszystkie krawędzie równe i odpowiednio fazowane. W przypadku potrzeby kształtek o nietypowych wymiarach, wolną przestrzeń uzupełnia się kostką ciętą, przycinaną na budowie specjalnymi narzędziami tnącymi ( przycinarkami, szlifierkami z tarczą itp.).
Dzienną działkę roboczą nawierzchni na podsypce cementowo-piaskowej zaleca się zakończyć prowizorycznie około półmetrowym pasem nawierzchni na podsypce piaskowej w celu wytworzenia oporu dla ubicia kostki ułożonej na stałe. Przed dalszym wznowieniem robót, prowizorycznie ułożoną nawierzchnie na podsypce piaskowej należy rozebrać i usunąć wraz z podsypką.
5.7.4. Ubicie nawierzchni z kostek
Ubicie nawierzchni należy przeprowadzić za pomocą zagęszczarki wibracyjnej (płytowej) z osłoną z tworzywa sztucznego. Do ubicia nawierzchni nie wolno używać walca.
Ubijanie nawierzchni należy prowadzić od krawędzi powierzchni w kierunku jej środka i jednocześnie w kierunku poprzecznym kształtek. Ewentualne nierówności powierzchniowe mogą być zlikwidowane przez ubijanie w kierunku wzdłużnym kostki.
Po ubiciu nawierzchni wszystkie kostki uszkodzone (np. pęknięte) należy wymienić na kostki całe.
5.7.5. Spoiny i szczeliny dylatacyjne
220.127.116.11. Spoiny
Szerokość spoin pomiędzy betonowymi kostkami brukowymi powinna wynosić od 3mm do 5 mm. W przypadku stosowania prostopadłościennych kostek brukowych zaleca się aby osie spoin pomiędzy dłuższymi bokami tych kostek tworzyły z osią drogi kąt 45°, a wierzchołek utworzonego kąta prostego pomiędzy spoinami miał kierunek odwrotny do kierunku spadku podłużnego nawierzchni.
Po ułożeniu kostki, spoiny należy wypełnić:
a) piaskiem, spełniającym wymagania pkt. 2.3c), jeśli nawierzchnia jest na podsypce piaskowej.
b) zaprawą cementowo- piaskową, spełniająca wymagania pkt. 2.3d), jeśli nawierzchnia jest na podsypce cementowo-piaskowej.
Wypełnienie spoin piaskiem polega na rozsypaniu warstwy piasku i wmieceniu go w spoiny na sucho lub, po obfitym polaniu wodą - wmieceniu papki piaskowej szczotkami względnie rozgarniaczkami z piórami gumowymi.
Zaprawę cementowo-piaskową zaleca się przygotować w betoniarce, w sposób zapewniający jej wystarczającą
płynność. Spoiny można wypełnić przez rozlanie zaprawy na nawierzchnię i nagarnianie jej w szczeliny szczotkami lub rozgarniaczkami z piórami gumowymi. Przed rozpoczęciem zalewania kostka powinna być oczyszczona i
dobrze zwilżona woda. Zalewa powinna całkowicie wypełnić spoiny i tworzyć monolit z kostkami.
Przy wypełnianiu spoin zaprawą cementowo-piaskową należy zabezpieczyć przed zalaniem nią szczeliny dylatacyjne, wkładając zwinięte paski papy, zwitki z worków po cemencie itp.
Po wypełnieniu spoin zaprawą cementowo-piaskowa nawierzchnie należy starannie oczyścić; szczególnie dotyczy to nawierzchni z kostek kolorowych i z różnymi deseniami układania.
18.104.22.168. Szczeliny dylatacyjne
W przypadku układania kostek na podsypce cementowo-piaskowej i wypełnianiu spoin zaprawą cementowopiaskową, należy przewidzieć wykonanie szczelin dylatacyjnych w odległościach zgodnych z dokumentacją projektową lub SST względnie nie większych niż co 8 m. Szerokość szczelin dylatacyjnych powinna umożliwiać przejęcie przez nie przemieszczeń wywołanych wysokimi temperaturami nawierzchni w okresie letnim, lecz nie powinna być mniejsza niż 8 mm. Szczelin te powinny być wypełnione trwale zalewami i masami określonymi w pkt. 2,3 e). Sposób wypełnienia szczelin powinien odpowiadać wymaganiom ST D-05.03.04a „Wypełnianie szczelin w nawierzchniach z betonu cementowego".
Szczeliny dylatacyjne poprzeczne należy stosować dodatkowo w miejscach, w których występuje zmiana sztywności podłoża (np. nad przepustami, przy przyczółkach mostowych, nad szczelinami dylatacyjnymi w podbudowie itp.). Zaleca się wykonać szczeliny podłużne przy ściekach wzdłuż jezdni.
5.8. Pielęgnacja nawierzchni i oddanie jej dla ruchu
Nawierzchnię na podsypce piaskowej ze spoinami wypełnionymi piaskiem można oddać do użytku bezpośrednio po jej wykonaniu.
Nawierzchnię na podsypce cementowo-piaskowej ze spoinami wypełnionymi zaprawą cementowo-piaskową, po jej wykonaniu należy przykryć warstwą wilgotnego piasku o grubości od 3,0 do 4,0 cm i utrzymywać ją w stanie wilgotnym przez 7 do 10 dni.
Po upływie od 2 tygodni (przy temperaturze średniej otoczenia nie niższej niż 15°C) do 3 tygodni (w porze chłodniejszej) nawierzchnię należy oczyścić z piasku i można oddać do użytku.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1. Ogólne zasady kontroli jakości robót
Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 6.
6.2. Badania przed przystąpieniem do robót
Przed przystąpieniem do robót, Wykonawca powinien uzyskać:
a) w zakresie betonowej kostki brukowej
- aprobatę techniczną,
- certyfikat zgodności lub deklarację zgodności dostawcy oraz ewentualne wyniki badań cech charakterystycznych kostek, w przypadku żądnia ich przez Inspektora Nadzoru,
- wyniki sprawdzenia przez Wykonawcę cech zewnętrznych kostek wg pkt. 22.214.171.124,
b) w zakresie innych materiałów
- sprawdzenie przez Wykonawcę cech zewnętrznych materiałów prefabrykowanych (krawężników, obrzeży),
- ew. badania właściwości kruszyw, piasku, cementu, wody itp. określone w normach, które budzą wątpliwości Inspektora Nadzoru.
Wszystkie dokumenty oraz wyniki badań Wykonawca przedstawi Inspektorowi Nadzoru do akceptacji.
6.3. Badania w czasie robót
Częstotliwość oraz zakres badań i pomiarów w czasie robót nawierzchniowych z kostki podaje tablica 2.
6.4 Badania wykonanych robót
Zakres badań i pomiarów wykonanej nawierzchni z betonowej kostki brukowej podano w tablicy 3.
Tablica 3. Badania i pomiary po ukończeniu budowy nawierzchni
| Lp. | Wyszczególnienie badań i pomiarów | Sposób sprawdzenia |
|---|---|---|
| 1 | Sprawdzenie wyglądu zewnętrznego nawierzchni, krawężników, obrzeży, ścieków | Wizualne sprawdzenie jednorodności wyglądu, prawidłowości desenia, kolorów kostek, spękań, plam, deformacji, wy-kruszeń spoin i szczelin |
| 2 | Badanie położenia osi nawierzchni w planie | Geodezyjne sprawdzenie położenia osi co 25 m. i w punktach charakterystycznych (dopuszczalne przesunięcia wg tab. 2, 1p. 5b) |
| 3 | Rzędne wysokościowe, równość podłużna i poprzeczna, spadki poprzeczne i szerokość | Co 25 m. i we wszystkich punktach charakterystycznych (wg metod i dopuszczalnych wartości podanych w tab.2, 1p od 5c do 5g) |
Tablica 2. Częstotliwość oraz zakres badań i pomiarów w czasie robót
| Lp. | Wyszczególnienie badań i pomiarów | Częstotliwość badań | Wartości dopuszczalne |
|---|---|---|---|
| 1 | Sprawdzenie ew. podłoża i koryta | Wg ST D-04.01.01 | |
| 2 | Sprawdzenie ew. podbudowy | Wg. ST, norm, wytycznych wymienionych w pkt.5.4 | |
| 3 | Sprawdzenie obramowani nawierzchni | Wg ST D-08.01.01 ÷02; D-08.03.01; D-08.05.00 | |
| 4 | Sprawdzenie podsypki (przymiarem liniowym lub metodą niwelacji) | Bieżąca kontrola w 10 punktach dziennej działki roboczej: grubości, spadków i cech konstrukcyjnych w porównaniu z dokumentacją projektową i specyfikacją | Wg pkt.5.6; odchyłki od projektowanej grubości ± 1 cm |
| | Badania wykonania nawierzchni z kostki | | |
| | a) zgodność z dokumentacją projektową | Sukcesywnie na każdej działce roboczej | |
| | b) położenie osi w planie (sprawdzone geodezyjnie) | Co 100 m. i we wszystkich punktach charakterystcznych | Przesunięcie od osi projektowanej do 2 cm |
| | c) rzędne wysokościowe (pomierzone instrumentem pomiarowym) | Co 25 m. w osi i przy krawędziach oraz we wszystkich punktach charakterystycznych | Odchylenia + 1 cm; - 2 cm |
| | d) równość w profilu podłużnym (wg BN-68/8931-04 łatą czterometrową | Jw. | Nierówności do 8 mm |
| | e) równość w przekroju poprzecznym (sprawdzona łatą profilową z poziomnicą i pomiarze prześwitu klinem cechowanym oraz przymiarem liniowym względnie metodą niwelacji) | Jw. | Prześwit między łatą a powierzchnią do 8 mm |
| | f) spadki poprzeczne (sprawdzone metodą niwelacji | Jw. | Odchyłki od dokumentacji projektowej do 0,3% |
| | g) szerokość nawierzchni (sprawdzona przymiarem liniowym) | Jw. | Odchyłki od szerokości projektowanej do ±5 |
| | h) szerokość i głębokość wypełnienia spoin i szczelin (oględziny i pomiar przymiarem liniowym po wykruszeniu dług. 10 cm | W 20 punktach charakterystycznych dziennej działki roboczej | Wg pkt. 5.7.5 |
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 7.
8. ODBIÓR ROBÓT
8.1. Ogólne zasady odbioru robót
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 8.
Roboty uznaje się za wykonane zgodnie z dokumentacją projektową, ST i wymaganiami Inspektora Nadzoru, jeżeli wszystkie pomiary i badania z zachowaniem tolerancji według pkt. 6 dały wyniki pozytywne.
8.2. Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu
Odbiorowi robót zanikających i ulegających zakryciu podlegają:
− przygotowanie podłoża i wykonanie koryta,
− ewentualnie wykonanie podbudowy,
− ewentualnie wykonanie ław (podsypek) pod krawężniki. obrzeża,
− wykonanie podsypki pod nawierzchnie,
− ewentualne wypełnienie dolnej części szczelin dylatacyjnych.
Odbiór tych robót powinien być zgodny z wymaganiami pkt. 8.2 ST D-M-00.00.00 „Wymagania ogólne" oraz niniejszej ST.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
9.1. Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności
Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności podano w ST D-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 9.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
10.1 Polskie Normy
10.2 Branżowe Normy
10.3 Specyfikacje techniczne
SPECYFIKACJE TECHNICZNE
D-03.02.01
KANALIZACJA DESZCZOWA
SPIS TREŚCI
D-03.02.01
KANALIZACJA DESZCZOWA
1.WSTĘP
1.1. Przedmiot ST
Przedmiotem niniejszej specyfikacji technicznej ST są wymagania dotyczące wykonania i odbioru robót związanych z budową kanalizacji deszczowej.
1.2. Zakres stosowania ST
Specyfikacja techniczna ST stanowi obowiązującą podstawę jako dokument przetargowy i kontraktowy przy zlecaniu i realizacji robót związanych z przebudową ulicy.
1.3. Zakres robót objętych ST
Ustalenia zawarte w niniejszej specyfikacji obejmują wymagania ogólne i szczegółowe dla robót występujących w dokumentacji projektowej.
1.4. Określenia podstawowe
1.4.1. Kanalizacja deszczowa - sieć kanalizacyjna zewnętrzna przeznaczona do odprowadzania ścieków opadowych.
1.4.2. Kanały
126.96.36.199. Kanał deszczowy - kanał przeznaczony do odprowadzania ścieków opadowych.
188.8.131.52. Przy kanalik - kanał przeznaczony do połączenia wpustu deszczowego z studniami chłonnymi .
1.4.3. Urządzenia (elementy) uzbrojenia sieci
184.108.40.206. Studnie chłonne - obiekt budowlany na sieci kanalizacyjnej przeznaczony do okresowego zatrzymania części ścieków opadowych i zredukowania maksymalnego natężenia przepływu.
220.127.116.11. Wpust deszczowy - urządzenie do odbioru ścieków opadowych, spływających do kanału z utwardzonych powierzchni terenu.
1.4.4. Elementy studzienek i komór
18.104.22.168. Płyta przykrycia studzienki lub komory - płyta przykrywająca komorę roboczą.
22.214.171.124. Właz kanałowy - element żeliwny przeznaczony do przykrycia podziemnych studzienek rewizyjnych lub komór kanalizacyjnych, umożliwiający dostęp do urządzeń kanalizacyjnych.
126.96.36.199. Kineta - wyprofilowany rowek w dnie studzienki, przeznaczony do przepływu w nim ścieków.
1.4.5. Pozostałe określenia podstawowe są zgodne z obowiązującymi, odpowiednimi polskimi normami i z definicjami podanymi w ST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.4.
1.5. Ogólne wymagania dotyczące robót
Ogólne wymagania dotyczące robót podano w ST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 1.5.
2. MATERIAŁY
2.1. Ogólne wymagania dotyczące materiałów
Ogólne wymagania dotyczące materiałów, ich pozyskiwania i składowania podano w ST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 2.
2.2. Rury kanałowe
2.2.1. Rury betonowe
Rury betonowe ze stopką i bez stopki o średnicy od 0,20 m do 1,0 m, zgodne z BN-83/8971-06.02.
2.3. Studzienki ściekowe
2.3.1. Wpusty uliczne żeliwne
Wpusty uliczne żeliwne powinny odpowiadać wymaganiom PN-H-74080-01 i PN-H-74080-04.
2.3.2. Kręgi betonowe prefabrykowane
Na studzienki ściekowe stosowane są prefabrykowane kręgi betonowe o średnicy 50 cm, wysokości 30 cm lub 60 cm, z betonu klasy B 25, wg KB1-22.2.6 (6)
2.3.3. Pierścienie żelbetowe prefabrykowane
Pierścienie żelbetowe prefabrykowane o średnicy 65 cm powinny być wykonane z betonu wibrowanego klasy B 20 zbrojonego stalą St OS.
2.3.4. Płyty żelbetowe prefabrykowane
Płyty żelbetowe prefabrykowane powinny mieć grubość 11 cm i być wykonane z betonu wibrowanego klasy B 20 zbrojonego stalą St OS.
2.3.5. Płyty fundamentowe zbrojone
Płyty fundamentowe zbrojone powinny posiadać grubość 15 cm i być wykonane z betonu klasy B 15.
2.3.6. Kruszywo na podsypkę
Podsypka może być wykonana z tłucznia lub żwiru. Użyty materiał na podsypkę powinien odpowiadać wymaganiom stosownych norm, np. PN-B-06712 , PN-B-11111 , PN-B-11112.
2.4. Beton
Beton hydrotechniczny B-15 i B-20 powinien odpowiadać wymaganiom BN-62/6738-07 .
2.5. Zaprawa cementowa
Zaprawa cementowa powinna odpowiadać wymaganiom PN-B-14501 .
2.6. Składowanie materiałów
2.6.1. Rury kanałowe
Rury można składować na otwartej przestrzeni, układając je w pozycji leżącej jedno- lub wielowarstwowo, albo w pozycji stojącej.
Powierzchnia składowania powinna być utwardzona i zabezpieczona przed gromadzeniem się wód opadowych.
W przypadku składowania poziomego pierwszą warstwę rur należy ułożyć na podkładach drewnianych. Podobnie na podkładach drewnianych należy układać wyroby w pozycji stojącej i jeżeli powierzchnia składowania nie odpowiada ww. wymaganiom.
Wykonawca jest zobowiązany układać rury według poszczególnych grup, wielkości i gatunków w sposób zapewniający stateczność oraz umożliwiający dostęp do poszczególnych stosów lub pojedynczych rur.
2.6.2. Kręgi
Kręgi można składować na powierzchni nieutwardzonej pod warunkiem, że nacisk kręgów przekazywany na grunt nie przekracza 0,5 MPa.
Przy składowaniu wyrobów w pozycji wbudowania wysokość składowania nie powinna przekraczać 1,8 m. Składowanie powinno umożliwiać dostęp do poszczególnych stosów wyrobów lub pojedynczych kręgów.
2.6.3. Wpusty żeliwne
Skrzynki lub ramki wpustów mogą być składowane na otwartej przestrzeni, na paletach w stosach o wysokości maksimum 1,5 m.
2.6.4. Kruszywo
Kruszywo należy składować na utwardzonym i odwodnionym podłożu w sposób zabezpieczający je przed zanieczyszczeniem i zmieszaniem z innymi rodzajami i frakcjami kruszyw.
3. SPRZĘT
3.1. Ogólne wymagania dotyczące sprzętu
Ogólne wymagania dotyczące sprzętu podano w ST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 3.
3.2. Sprzęt do wykonania kanalizacji deszczowej
Wykonawca przystępujący do wykonania kanalizacji deszczowej powinien wykazać się możliwością korzystania z następującego sprzętu:
− żurawi budowlanych samochodowych,
− koparek przedsiębiernych,
− spycharek kołowych lub gąsiennicowych,
− sprzętu do zagęszczania gruntu,
− wciągarek mechanicznych,
− beczkowozów.
4. TRANSPORT
4.1. Ogólne wymagania dotyczące transportu
Ogólne wymagania dotyczące transportu podano w ST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne " pkt. 4.
4.2. Transport rur kanałowych
Rury, betonowe, mogą być przewożone dowolnymi środkami transportu w sposób zabezpieczający je przed uszkodzeniem lub zniszczeniem.
Wykonawca zapewni przewóz rur w pozycji poziomej wzdłuż środka transportu, z wyjątkiem rur betonowych o stosunku średnicy nominalnej do długości, większej niż 1,0 m, które należy przewozić w pozycji pionowej i tylko w jednej warstwie.
Wykonawca zabezpieczy wyroby przewożone w pozycji poziomej przed przesuwaniem i przetaczaniem pod wpływem sił bezwładności występujących w czasie ruchu pojazdów.
Przy wielowarstwowym układaniu rur górna warstwa nie może przewyższać ścian środka transportu o więcej niż 1/3 średnicy zewnętrznej wyrobu (rury kamionkowe nie wyżej niż 2 m).
Pierwszą warstwę rur kielichowych należy układać na podkładach drewnianych, zaś poszczególne warstwy w miejscach stykania się wyrobów należy przekładać materiałem wyściółkowym (o grubości warstwy od 2 do 4 cm po ugnieceniu).
4.3. Transport kręgów
Transport kręgów powinien odbywać się samochodami w pozycji wbudowania lub prostopadle do pozycji wbudowania.
Dla zabezpieczenia przed uszkodzeniem przewożonych elementów, Wykonawca dokona ich usztywnienia przez zastosowanie przekładek, rozporów i klinów z drewna, gumy lub innych odpowiednich materiałów.
Podnoszenie i opuszczanie kręgów o średnicach 1,2 m i 1,4 m należy wykonywać za pomocą minimum trzech lin zawiesza rozmieszczonych równomiernie na obwodzie prefabrykatu.
4.5. Transport włazów kanałowych
Włazy kanałowe mogą być transportowane dowolnymi środkami transportu w sposób zabezpieczony przed przemieszczaniem i uszkodzeniem.
Włazy typu ciężkiego mogą być przewożone luzem, natomiast typu lekkiego należy układać na paletach po 10 szt. i łączyć taśmą stalową.
4.6. Transport wpustów żeliwnych
Skrzynki lub ramki wpustów mogą być przewożone dowolnymi środkami transportu w sposób zabezpieczony przed przesuwaniem się podczas transportu.
4.7. Transport mieszanki betonowej
Do przewozu mieszanki betonowej Wykonawca zapewni takie środki transportowe, które nie spowodują segregacji składników, zmiany składu mieszanki, zanieczyszczenia mieszanki i obniżenia temperatury przekraczającej granicę określoną w wymaganiach technologicznych.
4.8. Transport kruszyw
Kruszywa mogą być przewożone dowolnymi środkami transportu, w sposób zabezpieczający je przed zanieczyszczeniem i nadmiernym zawilgoceniem.
4.9. Transport cementu i jego przechowywanie
Transport cementu i przechowywanie powinny być zgodne z BN-88/6731-08.
5. WYKONANIE ROBÓT
5.1. Ogólne zasady wykonania robót
Ogólne zasady wykonania robót podano w ST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne " pkt. 5.
5.2. Roboty przygotowawcze
Przed przystąpieniem do robót Wykonawca dokona ich wytyczenia i trwale oznaczy je w terenie za pomocą kołków osiowych, kołków świadków i kołków krawędziowych.
W przypadku niedostatecznej ilości reperów stałych, Wykonawca wbuduje repery tymczasowe (z rzędnymi sprawdzonymi przez służby geodezyjne), a szkice sytuacyjne reperów i ich rzędne przekaże Inspektorowi Nadzoru.
5.3. Roboty ziemne
Wykopy należy wykonać jako wykopy otwarte obudowane. Metody wykonania robót - wykopu (ręcznie lub mechanicznie) powinny być dostosowane do głębokości wykopu, danych geotechnicznych oraz posiadanego sprzętu mechanicznego.
Szerokość wykopu uwarunkowana jest zewnętrznymi wymiarami kanału, do których dodaje się obustronnie 0,4 m jako zapas potrzebny na deskowanie ścian i uszczelnienie styków. Deskowanie ścian należy prowadzić w miarę jego głębienia. Wydobyty grunt z wykopu powinien być wywieziony przez Wykonawcę na odkład.
Dno wykopu powinno być równe i wykonane ze spadkiem ustalonym w dokumentacji projektowej, przy czym dno wykopu Wykonawca wykona na poziomie wyższym od rzędnej projektowanej o 0,20 m.
Zdjęcie pozostawionej warstwy 0,20 m gruntu powinno być wykonane bezpośrednio przed ułożeniem przewodów rurowych. Zdjęcie tej warstwy Wykonawca wykona ręcznie lub w sposób uzgodniony z Inspektorem Nadzoru.
5.4. Przygotowanie podłoża
W gruntach suchych piaszczystych, żwirowo-piaszczystych i piaszczysto-gliniastych podłożem jest grunt naturalny o nienaruszonej strukturze dna wykopu.
Dla przewodów o średnicy powyżej 0,50 m należy wykonać fundament betonowy zgodnie z dokumentacją projektową lub ST.
Zagęszczenie podłoża powinno być zgodne z określonym w ST.
5.5. Roboty montażowe
Jeżeli dokumentacja projektowa nie stanowi inaczej, to spadki i głębokość posadowienia rurociągu powinny spełniać poniższe warunki:
− najmniejsze spadki kanałów powinny zapewnić dopuszczalne minimalne prędkości przepływu, tj. od 0,6 do 0,8 m/s. Spadki te nie mogą być jednak mniejsze:
− dla kanałów o średnicy do 0,4 m - 3 ‰,
− dla kanałów i kolektorów przelotowych -1 ‰ (wyjątkowo dopuszcza się spadek 0,5 ‰).
Największe dopuszczalne spadki wynikają z ograniczenia maksymalnych prędkości przepływu (dla rur betonowych i ceramicznych 3 m/s, zaś dla rur żelbetowych 5 m/s).
− głębokość posadowienia powinna wynosić w zależności od stref przemarzania gruntów, od 1,0 do 1,3 m (zgodnie z Dziennikiem Budownictwa nr 1 z 15.03.71).
Przy mniejszych zagłębieniach zachodzi konieczność odpowiedniego ocieplenia kanału.
Ponadto należy dążyć do tego, aby zagłębienie kanału na końcówce sieci wynosiło minimum 2,5 m w celu zapewnienia możliwości ewentualnego skanalizowania obiektów położonych przy tym kanale.
5.5.1. Rury kanałowe
Poszczególne ułożone rury powinny być unieruchomione przez obsypanie piaskiem pośrodku długości rury i mocno podbite, aby rura nie zmieniła położenia do czasu wykonania uszczelnienia złączy.
Uszczelnienia złączy rur kanałowych można wykonać:
− sznurem konopnym smołowanym i kitem bitumicznym w przypadku stosowania rur kamionkowych średnicy 0,20 m,
− zaprawą cementową 1:2 lub 1:3 i dodatkowo opaskami betonowymi lub żelbetowymi w przypadku uszczelniania rur betonowych o średnicy od 0,20 do 1,0 m,
Połączenia kanałów stosować należy zawsze w studzience lub w komorze (kanały o średnicy do 0,3 m można łączyć na wpust lub poprzez studzienkę krytą - ślepą).
Kąt zawarty między osiami kanałów dopływowego i odpływowego - zbiorczego powinien zawierać się w granicach od 45 do 90 o .
Rury należy układać w temperaturze powyżej 0 o C, a wszelkiego rodzaju betonowania wykonywać w temperaturze nie mniejszej niż +8 o C.
Przed zakończeniem dnia roboczego bądź przed zejściem z budowy należy zabezpieczyć końce ułożonego kanału przed zamuleniem.
5.5.2. Przykanaliki
Jeżeli dokumentacja projektowa nie stanowi inaczej to przy wykonywaniu przy kanalików należy przestrzegać następujących zasad:
− trasa przy kanalika powinna być prosta, bez załamań w planie i pionie (z wyjątkiem łuków dla podłączenia do wpustu bocznego w kanale lub do syfonu przy podłączeniach do kanału ogólnospławnego),
− minimalny przekrój przewodu przy kanalika powinien wynosić 0,20 m (dla pojedynczych wpustów i przy kanalików nie dłuższych niż 12 m można stosować średnicę 0,15 m),
− długość przy kanalika od studzienki ściekowej (wpustu ulicznego) do kanału lub studzienki rewizyjnej połączeniowej nie powinna przekraczać 24 m,
− włączenie przy kanalika do kanału może być wykonane za pośrednictwem studzienki rewizyjnej, studzienki krytej (tzw. ślepej) lub wpustu bocznego,
− spadki przy kanalików powinny wynosić od min. 20 ‰ do max 400 ‰ z tym, że przy spadkach większych od 250 ‰ należy stosować rury żeliwne,
− kierunek trasy przy kanalika powinien być zgodny z kierunkiem spadku kanału zbiorczego,
− włączenie przy kanalika do kanału powinno być wykonane pod kątem min. 45 o , max 90 o (optymalnym 60 o ),
− włączenie przy kanalika do kanału poprzez studzienkę połączeniową należy dokonywać tak, aby wysokość spadku przy kanalika nad podłogą studzienki wynosiła max 50,0 cm W przypadku konieczności włączenia przy kanalika na wysokości większej należy stosować prze pady (kaskady) umieszczone na zewnątrz poza ścianką studzienki,
− włączenia przy kanalików z dwóch stron do kanału zbiorczego poprzez wpusty boczne powinny być usytuowane w odległości min. 1,0 m od siebie.
5.5.3. Studzienki ściekowe
Studzienki ściekowe, przeznaczone do odprowadzania wód opadowych z jezdni dróg i placów, powinny być z wpustem ulicznym żeliwnym i osadnikiem.
Podstawowe wymiary studzienek powinny wynosić:
− głębokość studzienki od wierzchu skrzynki wpustu do dna wylotu przykanalika 1,65 m (wyjątkowo - min. 1,50 m i max. 2,05 m),
− głębokość osadnika 0,95 m,
− średnica osadnika (studzienki) 0,50 m.
Krata ściekowa wpustu powinna być usytuowana w ścieku jezdni, przy czym wierzch kraty powinien być usytuowany 2 cm poniżej ścieku jezdni.
Lokalizacja studzienek wynika z rozwiązania drogowego.
Liczba studzienek ściekowych i ich rozmieszczenie uzależnione jest przede wszystkim od wielkości odwadnianej powierzchni jezdni i jej spadku podłużnego. Należy przyjmować, że na jedną studzienkę powinno przypadać od 800 do 1000 m 2 nawierzchni szczelnej.
Rozstaw wpustów przy pochyleniu podłużnym ścieku do 3 ‰ powinien wynosić od 40 do 50 m; od 3 do 5 ‰ powinien wynosić od 50 do 70 m; od 5 do 10 ‰ - od 70 do 100 m.
Wpusty uliczne na skrzyżowaniach ulic należy rozmieszczać przy krawężnikach prostych w odległości minimum 2,0 m od zakończenia łuku krawężnika.
Przy umieszczeniu kratek ściekowych bezpośrednio w nawierzchni, wierzch kraty powinien znajdować się 0,5 cm poniżej poziomu warstwy ścieralnej.
Każdy wpust powinien być podłączony do kanału za pośrednictwem studzienki rewizyjnej połączeniowej, studzienki krytej (tzw. ślepej) lub wyjątkowo za pomocą wpustu bocznego.
Wpustów deszczowych nie należy sprzęgać. Gdy zachodzi konieczność zwiększenia powierzchni spływu, dopuszcza się w wyjątkowych przypadkach stosowanie wpustów podwójnych. 5.5.4. Izolacje
Rury betonowe i żelbetowe użyte do budowy kanalizacji powinny być zabezpieczone przed korozją, zgodnie z zasadami zawartymi w „Instrukcji zabezpieczania przed korozją konstrukcji betonowych" opracowanej przez Instytut Techniki Budowlanej w 1986 r.
Zabezpieczenie rur kanałowych polega na powleczeniu ich zewnętrznej i wewnętrznej powierzchni warstwą izolacyjną asfaltową, posiadającą aprobatę techniczną, wydaną przez upoważnioną jednostkę.
Studzienki zabezpiecza się przez posmarowanie z zewnątrz izolacją bitumiczną.
Dopuszcza się stosowanie innego środka izolacyjnego uzgodnionego z Inspektorem Nadzoru.
W środowisku słabo agresywnym, niezależnie od czynnika agresji, studzienki należy zabezpieczyć przez zagruntowanie izolacją asfaltową oraz trzykrotne posmarowanie lepikiem asfaltowym stosowanym na gorąco wg PN-C96177
W środowisku silnie agresywnym (z uwagi na dużą różnorodność i bardzo duży przedział natężenia czynnika agresji) sposób zabezpieczenia rur przed korozją Wykonawca uzgodni z Inspektorem Nadzoru.
5.5.5. Zasypanie wykopów i ich zagęszczenie
Zasypywanie rur w wykopie należy prowadzić warstwami grubości 20 cm Materiał zasypkowy powinien być równomiernie układany i zagęszczany po obu stronach przewodu. Wskaźnik zagęszczenia powinien być zgodny z określonym w ST.
Rodzaj gruntu do zasypywania wykopów Wykonawca uzgodni z Inspektorem Nadzoru.
6. KONTROLA JAKOŚCI ROBÓT
6.1. Ogólne zasady kontroli jakości robót
Ogólne zasady kontroli jakości robót podano w ST D-M.-00.00.00„Wymagania ogólne" pkt. 6.
6.2. Kontrola, pomiary i badania
6.2.1. Badania przed przystąpieniem do robót
Przed przystąpieniem do robót Wykonawca powinien wykonać badania materiałów do betonu i zapraw i ustalić receptę.
6.2.2. Kontrola, pomiary i badania w czasie robót
Wykonawca jest zobowiązany do stałej i systematycznej kontroli prowadzonych robót w zakresie i z częstotliwością określoną w niniejszej ST i zaakceptowaną przez Inspektora Nadzoru.
W szczególności kontrola powinna obejmować:
− sprawdzenie rzędnych założonych ław celowniczych w nawiązaniu do podanych stałych punktów wysokościowych z dokładnością do 1 cm,
− badanie zabezpieczenia wykopów przed zalaniem wodą,
− badanie i pomiary szerokości, grubości i zagęszczenia wykonanej warstwy podłoża z kruszywa mineralnego lub betonu,
− sprawdzenie zgodności z dokumentacją projektową założenia przewodów i studzienek,
− badanie odchylenia spadku kolektora deszczowego,
− sprawdzenie prawidłowości ułożenia przewodów,
− sprawdzenie prawidłowości uszczelniania przewodów,
− badanie wskaźników zagęszczenia poszczególnych warstw zasypu,
− sprawdzenie rzędnych posadowienia studzienek ściekowych (kratek) i pokryw włazowych,
− sprawdzenie zabezpieczenia przed korozją.
6.2.3. Dopuszczalne tolerancje i wymagania
− odchylenie odległości krawędzi wykopu w dnie od ustalonej w planie osi wykopu nie powinno wynosić więcej niż 5 cm,
− odchylenie wymiarów w planie nie powinno być większe niż 0,1 m,
− odchylenie grubości warstwy podłoża nie powinno przekraczać 3 cm,
− odchylenie szerokości warstwy podłoża nie powinno przekraczać 5 cm,
− odchylenie kolektora rurowego w planie, odchylenie odległości osi ułożonego kolektora od osi przewodu ustalonej na ławach celowniczych nie powinna przekraczać 5 mm,
− odchylenie spadku ułożonego kolektora od przewidzianego w projekcie nie powinno przekraczać -5% projektowanego spadku (przy zmniejszonym spadku) i +10% projektowanego spadku (przy zwiększonym spadku),
− wskaźnik zagęszczenia zasypki wykopów określony w trzech miejscach na długości 100 m powinien być zgodny z pkt. 5.5.9,
− rzędne kratek ściekowych i pokryw studzienek powinny być wykonane z dokładnością do 5 mm
7. OBMIAR ROBÓT
7.1. Ogólne zasady obmiaru robót
Ogólne zasady obmiaru robót podano w ST D-M.-00.00.00. „Wymagania ogólne" pkt. 7.
8. ODBIÓR ROBÓT
8.1. Ogólne zasady odbioru robót
Ogólne zasady odbioru robót podano w ST D-M.-00.00.00 „Wymagania ogólne " pkt. 8.
Roboty uznaje się za wykonane zgodnie z dokumentacją projektową, ST i wymaganiami Inspektora Nadzoru, jeżeli wszystkie pomiary i badania z zachowaniem tolerancji wg pkt. 6 dały wyniki pozytywne.
8.2. Odbiór robót zanikających i ulegających zakryciu
Odbiorowi robót zanikających i ulegających zakryciu podlegają:
− roboty montażowe wykonania rur kanałowych i przy kanalika,
− wykonane studzienki ściekowe i kanalizacyjne,
− wykonane komory,
− wykonana izolacja,
− zasypany zagęszczony wykop.
Odbiór robót zanikających powinien być dokonany w czasie umożliwiającym wykonanie korekt i poprawek, bez hamowania ogólnego postępu robót.
Długość odcinka robót ziemnych poddana odbiorowi nie powinna być mniejsza od 50 m.
9. PODSTAWA PŁATNOŚCI
9.1. Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności
Ogólne ustalenia dotyczące podstawy płatności podano w ST D-M-00.00.00 „Wymagania ogólne" pkt. 9.
10. PRZEPISY ZWIĄZANE
10.1. Normy
10.2. Inne dokumenty
21. Instrukcja zabezpieczania przed korozją konstrukcji betonowych opracowana przez Instytut Techniki Budowlanej - Warszawa 1986 r.
22. Katalog budownictwa
KB4-188.8.131.52.(1) Studzienki ściekowe do odwodnienia dróg (październik 1983)
KB1-22.2.6.(6) Kręgi betonowe średnicy 50 cm; wysokości 30 lub 60 cm
23. „Katalog powtarzalnych elementów drogowych". „Transprojekt" - Warszawa, 1979-1982 r.
24. Tymczasowa instrukcja projektowania i budowy przewodów kanalizacyjnych z rur „Wipro", Centrum Techniki Komunalnej, 1978 r.
25. Wytyczne eksploatacyjne do projektowania sieci i urządzeń sieciowych, wodociągowych i kanalizacyjnych, BPC WiK „Cewok" i BPBBO MiastoprojektWarszawa, zaakceptowane i zalecone do stosowania przez Zespół Doradczy ds. procesu inwestycyjnego powołany przez Prezydenta m.st. Warszawy - sierpień 1984 r. | <urn:uuid:b22582fc-6987-41f6-8790-3a57d780cc07> | finepdfs | 2.730469 | CC-MAIN-2020-40 | https://szpitalmadalinskiego.pl/pl/?option=com_attachments&task=download&id=2927 | 2020-09-21T19:31:17+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400202007.15/warc/CC-MAIN-20200921175057-20200921205057-00010.warc.gz | 651,475,813 | 0.998782 | 0.999988 | 0.999988 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | false | [
119,
3618,
7556,
11861,
16273,
20296,
24326,
28526,
32231,
35318,
39111,
39225,
41031,
43808,
43975,
46458,
50227,
52483,
53903,
54264,
56877,
60745,
63168,
65484,
67783,
67895,
68023,
70459,
74543,
77190,
79356,
81957,
82341,
85215,
88176,
90537... | 1 | 0 |
Aktualny komentarz:
GERMANIZACJA UNII EUROPEJSKIEJ
Uwagi wstępne:
aktualny kryzys i nieład globalny nęka, w niemałym stopniu, również Unię Europejską i jej państwa członkowskie, szczególnie nowe, łącznie z Polską (rosnące zadłużenie, syndrom neokolonialny, utrata suwerenności i in.). Widać jaskrawo, iż Unia nie była i nie jest dostatecznie przygotowana, silna i zręczna, aby przeciwstawić się kryzysowi i chaosowi europejskiemu i globalnemu, nie dopuścić do niego, albo też złagodzić jego konsekwencje - wespół z innymi wielkimi mocarstwami, krajami członkowskimi, głównymi organizacjami międzynarodowymi, kontynentami itp. Nic, przeto, dziwnego, że kryzys uderza dość mocno w samą Unię i jeszcze bardziej osłabia możliwości jej oddziaływania na bieg wydarzeń w świecie oraz realizowania jej ambicji supermocarstwowych. Wielopłaszczyznowy kryzys w UE jest już bezprecedensowo niebezpieczny - do tego stopnia, że może grozić całkowitą degeneracją i rozpadem Unii. Brexit jest tego wymownym zwiastunem. UE powstała i uległa znacznemu rozszerzeniu w nadziei, że ewolucja naszej cywilizacji i bieg wydarzeń na arenie międzynarodowej przypominać będzie raczej sielankę, a nie wszechobecny nieład, kryzys i chaos. Do tego UE nie była przygotowana i nic dziwnego, że jest ona całkowicie bezradna i bezsilna w obliczu tak groźnych wydarzeń współczesności (wojna gospodarcza, dysproporcje rozwojowe, problem uchodźców, zagrożenie terrorystyczne, zmiany klimatyczne, zwrot na prawo, spory z USA itp.).
W świetle tego, przed Unią wynikają bezprecedensowe i bardzo poważne wyzwania; wkracza ona w etap, jakiego nie było w całej jej historii. Alternatywa jest już wyraźna i klarowna: - albo Unia zreformuje się stosownie do nowej sytuacji i wybrnie jakoś z kryzysu; - albo też pozostanie ona w obecnym marazmie programowym i organizacyjnym oraz wyląduje na śmietniku historii podobnie jak inne nieudane i nieudolne molochy w dziejach naszej cywilizacji (np. imperium rzymskie, cesarstwo napoleońskie, mocarstwa kolonialne, rzesza niemiecka, Związek Radziecki i in.)? Sytuację unijną pogarsza fakt, iż jest ona nieefektywnie zarządzana przez ociężałe, zbiurokratyzowane i egoistyczne kierownictwo, spośród którego wielu wysoko postawionych urzędników uległo zaawansowanej demoralizacji oraz oderwało się od komplikujących się realiów krajów członkowskich, Europy i świata. Tacy ludzie nie dają gwarancji uzdrowienia sytuacji w Unii i także samych siebie.
Skuteczna terapia wymaga najpierw właściwej diagnozy. Póki co jednak, nie ma ani jednej, ani drugiej - w odniesieniu do dotychczasowych dokonań, obecnych ułomności i przyszłych zamiarów. Chodzi o jednorodną diagnozę i ocenę - w kategoriach tzw. prawdy obiektywnej. Obserwujemy natomiast ogromną różnorodność ocen od entuzjazmu i optymizmu (na wyrost) do czarnowidztwa i pesymizmu (też, po trosze, na wyrost). Pierwszą grupę stanowią zarządcy, urzędnicy i biurokraci unijni, z reguły wszyscy ci, którzy są przy korytku brukselskim, a także niektórzy przedsiębiorcy i producenci z paru krajów (np. Niemcy i Francja) korzystający z sowitych funduszów i rozległego rynku unijnego. Są to tzw. euro entuzjaści, szczególnie zwolennicy United States of Europe. Ich liczba ulega zmniejszeniu. Jednocześnie zwiększa się liczba eurosceptyków - w miarę jak postępuje słabość i bezradność Unii i jak nasilają się tendencje kryzysowe, prawicowe i skrajnie prawicowe w UE, których ona nie potrafi powstrzymać.
Ci (eurosceptycy), z kolei, domagają się, poluzowania okowów unijnych oraz większej dozy wolności i swobody działania dla narodów i krajów w ramach zreformowanego stowarzyszenia Nation States (państw narodowych). Z drugiej strony, eurokraci i beneficjenci unijni, w ogólności, usiłują zaciskać klamrę wokół eurosceptyków i inakomysljaszczich (dysydentów), zmuszając ich do posłuszeństwa wobec Brukseli, Berlina, Paryża i innych „ojców założycieli" UE. Ci jednak też są coraz bardziej świadomi, iż starymi metodami nie uda się już rozwiązać nowych problemów Unii i jej państw członkowskich. Musi nadejść czas radykalnej odnowy lub nieuchronnej zguby. UE wkracza więc w nowy i bezprecedensowy etap swego rozwoju, na którym rozstrzygać się będą jej losy na hamletowskiej zasadzie: „to be or not to be" („być albo nie być").
Bowiem, w zestawieniu ze współczesnymi realiami unijnymi, europejskimi, eurazjatyckimi i globalnymi widać coraz wyraźniej, iż „klasyczna" formuła Unii nie jest już adekwatna do tychże realiów i do wyzwań przyszłościowych, szczególnie konkurencyjnych (BRICS, ASEAN, Unia Afrykańska, USA i in.). Obrazowo rzecz ujmując, formacje kierownicze UE dotarły, w swej ewolucji, do symbolicznej jerozolimskiej ściany płaczu lub do wielkiego muru chińskiego, walnęły w nie głowami, są oszołomione i nie bardzo wiedzą, co robić i w którą stronę podążać? Kryzys zarządzania i programowania jest wśród nich aż nadto ewidentny. Udziela się on także merkelowskim Niemcom, które od dłuższego czasu traktowały UE jako kluczowy instrument budowania swej wielkomocarstwowości. Bowiem, sama RFN byłaby zbyt słabym partnerem dla supermocarstw (Chin, USA, Rosji, Indii, Japonii, ASEAN-u, Unii Afrykańskiej i in.); natomiast Niemcy, jako przywódca (i de facto - zarządca) dużej UE, byłyby partnerem jak najbardziej pożądanym, cenionym i poszukiwanym.
Dlatego też, od dłuższego czasu, obserwujemy coraz silniejsze i bynajmniej już nie ukrywane dążenie Niemiec do przewodzenia w UE oraz - co więcej - do podporządkowania jej swym własnym interesom. W tej sytuacji, główna linia podziału i konfliktów w Unii przebiega pomiędzy RFN i zwolennikami germanizacji UE a innymi krajami i przeciwnikami tejże germanizacji. Trzeba to stwierdzić jasno i zdecydowanie! Niemcy (wówczas jeszcze Zachodnie) odgrywały od początku kluczową rolę w UE i w gronie jej poprzedników, tzw. 6-tce krajów założycielskich. Walter Hallstein, dyplomata, polityk i uczony niemiecki, był pierwszym przewodniczącym EWG, utworzonej na mocy traktatu rzymskiego z 1957 r. Za prezydentury Jacques Delors'a (1985 r. - 1995 r.) wzmocniły się nieco wpływy francuskie w EWG, które trwały aż do zawarcia traktatu w Maastricht (1993 r.), na mocy którego utworzono UE.
Od tej pory dominacja niemiecka w Unii przybierała i przybiera systematycznie na sile. Kolejną kulminacją w tym procesie było utworzenie Euroland'u i wprowadzenie do obiegu (dnia 1 stycznia 2002 r.) wspólnej waluty (euro) w 19 państwach członkowskich (oraz w Watykanie, w Monako, w San Marino, w Andorze, w Kosowie i w Czarnogórze). Szczerze powiedziawszy, euro jest bardzo ważnym elementem w dążeniu RFN do wielkomocarstwowości w skali globalnej (nie tylko w sprawach gospodarczych i finansowych), zastępując dość sprytnie Deutschmark, która, od tej pory, nazywa się euro. Ta nowa waluta dość szybko stała się drugą, pod względem znaczenia, walutą światową. To ważny atut globalny w rękach niemieckich, choć nie należy wykluczać, iż Niemcy odstąpią od euro i powrócą do Deutschmarki. Rzecz bowiem w tym, że niektóre kraje, jakie przystąpiły do Eurozone, nie były odpowiednio przygotowane do tego.
W czasie kolejnych kadencji pani kanclerz Angeli Merkel proces germanizacji Unii przybrał znacznie na sile. De facto, mamy już do czynienia z dyktatem niemieckim w tej Organizacji. Obecne kierownictwo niemieckie usiłuje osiągnąć metodami pokojowymi cele strategiczne, których przywódcy III Rzeszy nie zdołali osiągnąć na drodze wojny i zbrodni (rynki zbytu, siła robocza, zasoby surowcowe, władza polityczna, ekspansja terytorialna itp.). Wymowne w tym względzie jest rozszerzenie germanizowanej Unii na Wschód (współczesna odmiana sławetnego Drang nach Osten oraz kolonizowanie Europy Środkowo-Wschodniej przez Niemcy), kolaboracja niemiecko rosyjska, której symbolem jest były Kanclerz, Gerhard Schroeder, jako doradca kierownictwa rosyjskiego, wspólne przedsięwzięcia gospodarcze, jak np. Nord Stream II i wiele innych. Miejmy świadomość tych procesów i działań, a wówczas poczynania w ramach germanizowanej UE ukażą nam się w innym (właściwym) świetle. Jednocześnie rola i pozycja pozostałych państw spośród 6tki założycielskiej, nie mówiąc już o reszcie krajów członkowskich, spychana jest coraz bardziej na margines. Niemcy poobsadzały swymi ludźmi kluczowe stanowiska w Unii (np.: Jean-Claude Juncker, Frans Timmermans, Guy
Verhofstadt, Donald Tusk i wielu innych) oraz robią już tam, co im się żywnie podoba.
Słabości polityczne : od początku swego istnienia UE nie była pomyślana jako twór polityczny o dużym (supermocarstwowym) znaczeniu w globalnym układzie sił. Na każdym z ww. przełomowych etapów ewolucji Unii i jej poprzedniczek okazywało się, że poprzedniczka nie dysponowała właściwym, optymalnym i efektywnym systemem swego funkcjonowania, w związku z czym powstawał kolejny nowotwór europejski; ale wkrótce miało się okazać, że i jego system nie jest właściwy, po czym kreowano następny nowotwór - i tak dobrnęliśmy do obecnej pseudo formuły UE. Szkopuł w tym, że jest ona chyba najgorszą spośród wszystkich swoich poprzedniczek. Duża ilość rozkojarzonych państw członkowskich poważnie szkodzi jakości i efektywności funkcjonowania całej Unii oraz zmniejsza korzyści dla tychże państw wynikające z przynależności do niej.
Bez przesady, w kategoriach polityczno - ideologiczno - systemowych UE przypomina dziś niespójną galaretowatą masę pozbawioną sprawnego zarządzania, nowatorskiego programowania, efektywnej praktyki, właściwej koordynacji i jasnych perspektyw; zamiast tego, jest to podmiot borykający się z coraz poważniejszymi problemami wewnętrznymi i zewnętrznymi, którym nie może on sprostać i podołać - z uwagi na swe słabości polityczne, systemowe, programowe i organizacyjne. Kroczenie dalej taką wyboistą drogą może doprowadzić do upadłości Unii w jej obecnym kształcie. Bowiem elementy dezintegracyjne przeważają już w niej wyraźnie nad czynnikami integracyjnymi, które były sennym marzeniem ojców - założycieli (founding fathers). Nie działają sprawnie mechanizmy unijne w kluczowych sprawach: wspólny rynek, koordynacja gospodarcza, sprawy zagraniczne, polityka obronna itp.
Żeby była jasność: nie jestem ani euroentuzjastą, ani też eurosceptykiem. Jestem eurorealistą i chcę dobrze dla Europy. Chcę, aby była ona zjednoczona, solidarna, prosperująca, supermocarstwowa (szczerze mówiąc) i konkurencyjna w stosunku do innych supermocarstw (np. Chin, Rosji, Indii, USA, BRICS-u, ASEAN-u, Unii Afrykańskiej itp.); aby mogła przetrwać w szybko zmieniającym się świecie w warunkach IV rewolucji przemysłowej, nie upaść jak np. cesarstwo rzymskie czy imperium sowieckie i aby obroniła się skutecznie przed coraz silniejszą ekspansją i inwazją biednego Południa na bogatą Północ. W tym duchu, niezbędne jest utworzenie zgodnej i zwartej Federacji Europejskiej z udziałem wszystkich państw naszego kontynentu, bez podziału na dużych i małych, bogatych i biednych czy lepszych i gorszych, co nadal jest zmorą UE oraz możliwie jak najszybsze zniwelowanie i wyrównanie dysproporcji rozwojowych (np. między Zachodem i Północą a Wschodem i Południem Europy). Dotychczasowe poczynania Unii w tej mierze są niewystarczające. Bogaci Europejczycy muszą wyrzec się swego egoizmu, cynizmu i kompleksu wyższości; muszą zrezygnować z traktowania biednych Europejczyków w duchu neokolonialnym, jako dostarczycieli nowych dóbr, bogactw i usług w sytuacji, w której źródła kolonialne nie są już dostępne. Bogaci muszą wreszcie zrozumieć, że podejście neokolonialne do biednych kryje w sobie poważne ryzyko dla wszystkich, także dla bogatych; podobnie jak to było w przypadku dekolonizacji!
Federacja Europejska jest jedną z kilku możliwości metamorfozy naszego kontynentu (inne - to np. the United States of Europe, Konfederacja Europejska, Stowarzyszenie - Commonwealth - Niepodległych Państw itp.). Nie może to jednak być kolejny nowotwór wzorowany na formule Bundesrepublik Deutschland. Państwa europejskie wchodzące w skład Federacji nie powinny być wzorowane na Landach niemieckich posiadających jedynie ograniczoną suwerenność i zarządzanych (w sprawach zasadniczych) przez Berlin. Powinny to być państwa w pełni suwerenne i samorządne, wyposażone w szanowane i uznawane przez wszystkich centralne organy kierownicze, realizujące efektywnie i zgodnie wspólną politykę federalną w sprawach makro, sprawnie koordynujące swe poczynania wewnętrzne i zewnętrzne oraz czerpiące zwiększone korzyści z usprawnień i z innowacji organizacyjnych, z redukcji biurokratycznych, z unikania dublowania poczynań itp.
W tym celu, w Europie musi się dokonać bezprecedensowa rewolucja i przeobrażenie świadomościowe, teoretyczne, praktyczne, programowe i metodologiczne, bez którego sensowna nowa formuła Federacji Europejskiej byłaby niemożliwa. Tymczasem jednak władze unijne nie robią nic, albo bardzo niewiele, aby wypracować i wdrożyć taką formułę. Bez niej UE nie wytrzyma konkurencji z innymi w zmieniającym się świecie i przegra w tej rywalizacji. Berlin nadal upiera się przy swojej wersji nowych Landów europejskich, których, jak na ironię, jest już niemało (w języku niemieckim i angielskim), jak np.: Deutschland, Iceland, Greenland, England, Ireland, Finland, Poland, Holland, Griechenland, Switzerland i Russland. Jednak, niezależnie od tego, jak potoczą się losy Europy czy Federacji Europejskiej w nowym stylu, Niemcy, niezależnie od perturbacji wewnętrznych, będą umacniały swe rozległe wpływy i solidną pozycję na naszym kontynencie, kolaborując samodzielnie, bez oglądania się na UE, przede wszystkim, z innym znaczącym Landem Russlandem oraz - dalej na Wschód - z Chinami. Wtedy, mniejsze nowe Landy europejskie nie będą już tak bardzo potrzebne Niemcom.
Zagrożenia ideologiczne : w UE i w jej czołówce brak jest poważniejszych dociekań i przemyśleń teoretycznych oraz poczynań praktycznych, jeśli chodzi o niezbędne nowe rozwiązania systemowe (ustrojowe) i koncepcje ideologiczne. Podobnie rzecz się ma w Niemczech, które wydały w przeszłości wielu wybitnych filozofów, ideologów i myślicieli, jakich teraz nie staje. UE i RFN pogrążają się nadal w zdegenerowanym neoliberalizmie, przejętym od USA, z niemiecką domieszką państwa opiekuńczego, które słabnie w oczach ku niezadowoleniu obywateli. Znajduje ono swój wyraz w intensyfikacji tendencji i nastrojów prawicowych, nacjonalistycznych i skrajnie prawicowych (neofaszystowskich), grożących Europie i światu „powtórką z historii". Tylko patrzeć, jak Alternative fuer Deutschland stanie się drugą (jeśli nie pierwszą) siłą polityczną w RFN. Tendencje prawicowe i nacjonalistyczne oraz osłabienie lewicy nasila się także w innych krajach unijnych, zarówno na Zachodzie, jak też na Wschodzie, nie wyłączając Polski oraz staje się coraz poważniejszym czynnikiem rozsadzającym Unię od wewnątrz. Towarzyszy temu postępujący eurosceptycyzm oraz kryzys autorytetów moralnych, szczególnie w polityce i w kościele katolickim, który kiedyś był liczącą się siłą motoryczną postępu europejskiego. W świetle powyższego, racjonalnym wyjściem z sytuacji byłoby ustanowienie w UE systemu innowacyjnej społecznej gospodarki rynkowej, spełniającej wymagania zrównoważonego rozwoju politycznego, ekonomicznego, społecznego, ekologicznego i międzynarodowego.
Co więcej, w warunkach, mniej czy bardziej poronionej globalizacji, przebudowy świata w kierunku wielobiegunowości, reorientacji w stronę Azji i Pacyfiku, prób tworzenia nowego ładu międzynarodowego itp., coraz bardziej szkodliwy jest kryzys zdrowo pojętego atlantyzmu, szczególnie swary i konflikty między UE, RFN a USA. W historii, atlantyzm odegrał kolosalną rolę w rozwoju całej naszej cywilizacji, zarówno pozytywną (np.: odrodzenie, odkrycia geograficzne, rewolucje przemysłowe i in.), jak też negatywną (np.: kolonializm, wojny światowe, kryzysy gospodarcze itp.). Również obecnie, pod warunkiem radykalnej przebudowy i uzdrowienia Europy oraz normalizacji i zwiększenia efektywności współpracy między obiema stronami Atlantyku, istnieje poważna szansa odrodzenia atlantyzmu i zwiększenia jego roli na arenie międzynarodowej.
Obawiam się jednak, iż błaznujące i rozkojarzone kierownictwo amerykańskie oraz pozbawieni charyzmy i wyobraźni przywódcy niemieccy i europejscy nie zdołają stanąć na wysokości zadania w tej mierze. Za posunięcie dość rozpaczliwe, w świetle poważnego wzrostu napięcia międzynarodowego, należy uznać należy propozycję niektórych decydentów w UE ws. utworzenia wspólnych europejskich sił zbrojnych, niezależnie od NATO. Chyba będzie to możliwe i konieczne w przypadku powstania Federacji Europejskiej; ale to odległa perspektywa. Co więcej, Europa szybko nie zapomni, że właśnie Ameryka wywołała II kryzys globalny, który spowodował ogromne straty również na starym kontynencie; a teraz owa Ameryka domaga się od UE zwiększenia nakładów na siły zbrojne NATO.
Problemy ekonomiczne :
tymczasem, zarówno UE, jak też RFN zajmują liczące się i poważne miejsce na gospodarczej mapie świata, które wszakże nie przekłada się, w odpowiednim stopniu, na ich wpływy polityczne i strategiczne. Utworzenie strefy euro podzieliło ogół państw członkowskich na „lepszych" i „gorszych", co stanowi powód do niesnasek i element tendencji dezintegracyjnych. Znamienne, że W. Brytania nie przystąpiła do strefy euro na długo przed Brexitem. Te dysproporcje też wymagają odpowiedniej korekty, zwłaszcza w odniesieniu do UE. I tak: łączny dochód narodowy UE (za rok 2017) wyniósł 19,7 bln USD (w kategoriach nominalnych), co stanowi 22% światowego produktu brutto. Stopa wzrostu PKB UE = 2,9%. Równie znaczący jest udział UE w obrotach światowego handlu zagranicznego. W 2017 r. wyniosły one 24,7 bln euro (import = 12,5 bln euro; eksport = 12,2 bln euro), co oznacza wzrost o 4,4% w stosunku do roku 2016. Z kolei, udział obrotów hz UE w tym globalnym wskaźniku makro wynosi 3,8 bln euro (eksport = 1,9 bln euro; import również = 1,9 bln euro), co stanowi około 15% obrotów globalnych. Łączne zadłużenie budżetowe (rządowe) UE wynosi 12,5 bln euro; zaś w RFN - 2,4 bln euro (= 64,1% PKB); we Włoszech - 2,3 bln euro i we Francji - 2.2 bln euro. Wszystkie kraje UE są zadłużone. Np. dług rządowy w Grecji wynosi obecnie 346 mld euro = 179% PKB tego kraju.
Chiny są głównym partnerem gospodarczym UE (i RFN), a ich wymiana handlowa, inwestycje i współpraca naukowo-techniczna rozkwitają coraz bardziej. I tak, wartość eksportu unijnego do Chin wyniosła (w roku 2017) 198,2 mld euro, a importu z Chin na rynek unijny - 374,6 mld euro; czyli ujemne (dla UE) saldo w tych obrotach handlowych wynosi 176,4 mld euro, co urasta już do rangi także poważnego problemu politycznego („siedzenie w kieszeni Chińczyków…" - ze wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami). Niemniej jednak, współpraca unijno - chińska w kluczowych dziedzinach układa się pomyślnie, w ramach wszechstronnego partnerstwa strategicznego obydwu Stron.
Sprawnie działają instytucje koordynujące, jak np. ASEM (Asia-Europe Meetings, Grupa G16+1 i wiele innych). W 2018 r. odbyła się już VII unijnochińska konferencja na wysokim szczeblu ws. gospodarczych i handlowych. Problemy sporne (np. prawa człowieka, prawa autorskie, sankcje gospodarcze i in.) rozwiązywane są polubownie - z korzyścią dla rozwijania współpracy w tych i w innych dziedzinach. Od marca 2011 r., kiedy rozpoczęło się kursowanie pociągów kontenerowych między UE a ChRL w ramach Inicjatywy Pasa i Szlaku, do tej pory odbyło się już ponad 5.000 takich kursów między 34 miastami z obydwu Stron. Średnio, co 72 godziny wyjeżdża pociąg kontenerowy z UE do Chin i co 48 godzin - z Chin do UE. Podróż trwa około 2 tygodni.
Ponadto, w ciągu minionych 10 lat, Chiny zainwestowały w UE prawie 320 mld USD, szczególnie w Niemczech, w W. Brytanii, we Francji i we Włoszech. Z kolei, łączna wartość światowych FDI (bezpośrednich inwestycji zagranicznych)
w Chinach sięga już ponad 1,5 bln USD. Tylko w roku 2017, zagranica zainwestowała w Chinach 136,3 mln USD. Spośród krajów unijnych, największy w tym udział mają: Holandia ( 1,7%), Niemcy (1,2%), W. Brytania (1,1%) i Dania (0,8%). Sumarycznie, jednak, od 1950 roku, Niemcy są największym inwestorem unijnym na rynku chińskim. I-szym koncernem był Volkswagen, który zarobił olbrzymie pieniądze w Chinach. Od 1990 r., łączna wartość inwestycji niemieckich w Chinach wyniosła 14 mld euro. W ciągu swych kilku kadencji kanclerskich, pani Angela Merkel złożyła 5 wizyt oficjalnych w ChRL i przyjęła u siebie liczne delegacje chińskie na wysokim szczeblu, także prezydenta Chin.
Jak można się spodziewać, spośród państwa członkowskich UE, właśnie RFN jest najpoważniejszym i najbardziej liczącym się partnerem ChRL. Wartość PKB RFN w roku 2017 wyniosła 3,7 bln USD (w kategoriach nominalnych), a stopa wzrostu gospodarczego - 1,9%. Niezależnie od tego, iż, w połowie 2018 r., nadwyżka w niemieckim handlu zagranicznym zmniejszyła się do 16,5 mld euro (18,8 mld euro rok temu), to wartość obrotów w handlu niemiecko - chińskim wyniosła 187 mld euro (eksport = 86 mld euro; import = 101 mld euro), czyli około 30% łącznej wartości obrotów handlu unijno - chińskiego. Powyższe wskaźniki makroekonomiczne są najlepszym świadectwem swoiście wielkomocarstwowej pozycji RFN (nie tylko UE) w stosunkach z Chinami. Nic przeto dziwnego, iż Chińczycy często pytają partnerów polskich o ich powiązania z partnerami niemieckimi!
Dylematy społeczne :
zdawać by się mogło, iż dość solidne atuty ekonomiczne i finansowe UE, szczególnie RFN, wywierać będą korzystny wpływ na ich sytuację społeczną, na pomyślność i na dobrobyt obywateli. Tak jednak nie jest, a sytuacja ta ulega systematycznemu pogorszeniu. Widać to, np., przez pryzmat starzenia się społeczeństwa unijnego i niemieckiego, zwiększonego napływu imigrantów, uchodźców i azylantów, rezygnacji z modelu „państwa dobrobytu" w wielu krajach, podwyższonego poziomu napięcia społecznego, ataków terrorystycznych, wzrostu przestępczości, wrzenia rewolucyjnego, jak np. w Chemnitz (b. Karl-Marx-Stadt) itp. W każdym razie, nie jest już tak dobrze, jak to było jeszcze do niedawna. Także w niniejszym podrozdziale społecznym, niech najpierw przemówią liczby i dane statystyczne (głównie zaczerpnięte z materiałów Eurostatu), które „mają swoją wymowę" („les chiffres ont leur eloquence" - franc.).
I tak, łączna liczba ludności Unii wynosi obecnie 512,6 mln, czyli prawie 2 razy więcej niż w USA, 3,5 raza więcej niż w Rosji i 3 razy mniej niż w ChRL. Tak więc, również pod względem ludnościowym, UE może być traktowana jako poważny partner dla innych supermocarstw Liczba obywateli UE pochodzenia cudzoziemskiego przekroczyła już 100 mln (!), z czego 20 mln - to muzułmanie.
W roku 2017, 538.000 cudzoziemców otrzymało azyl w UE. Średni wiek ludności unijnej = 43 lata, a 19% liczy sobie powyżej 65 lat. Do roku 2080, udział obywateli UE w wieku powyżej 80 lat przekroczy 13%. Czyli, w Unii zmniejsza się dość szybko liczba rąk do pracy. To była główna przyczyna zgody władz RFN i innych państw na przyjmowanie uchodźców, imigrantów i azylantów. Niemniej jednak, w UE utrzymuje się ciągle dość wysokie bezrobocie. Liczba bezrobotnych wynosi obecnie prawie 17 mln osób = 6,9%, w tym 13,4 mln osób = 8.4% - w Eurolandzie. Najwyższa stopa bezrobocia utrzymuje się w Grecji (20,2%) oraz w Hiszpanii (15,2%).
Z kolei, liczba ludności RFN wynosi obecnie 83 mln (= 16,2% ogółu ludności UE). Już 10,6 mln osób - to obywatele niemieccy pochodzenia cudzoziemskiego. Ostatnio RFN przyjęła na swym terytorium 105.000 uchodźców i imigrantów. Średni wiek społeczeństwa niemieckiego = 46 lat. Największą grupą społeczną (24,5 mln osób) są obywatele w przedziale wieku od 40 - 60 lat. (Nota bene: w pewnym sensie - Niemcy odrabiają ogromne straty demograficzne poniesione podczas II wojny światowej, w której zginęło 4,3 mln wojskowych i ponad 500.000 cywilów, głównie w wyniku bombardowań przeprowadzonych przez aliantów zachodnich). Liczba bezrobotnych wynosi około 2,8 mln osób (a jednak!) = 3.6%; zaś wskaźnik obywateli RFN żyjących w biedzie jest dość wysoki i = 16% ogółu społeczeństwa.
W sumie, sytuacja społeczna w Niemczech kształtuje się pod przemożnym wpływem ww. zjawisk, szczególnie starzenia się społeczeństwa, pogorszenia doli seniorów, zwiększania się liczebności cudzoziemców, zwłaszcza muzułmanów i - generalnie rzecz ujmując - kryzysu państwa dobrobytu (Welfare State). Na tym tle dochodzi do poważnych sporów oraz tarć politycznych i społecznych pomiędzy lewicą, centrum i prawicą, a także do poważnego kryzysu w łonie władzy centralnej (nawet między CDU i CSU). Sytuację tego rodzaju wykorzystują siły prawicowe i skrajnie prawicowe, które jeszcze nigdy nie były tak bojowe i tak dynamiczne w całej historii Bundesrepublik Deutschalnd.
Stanowi to poważne zagrożenie nie tylko dla samych Niemiec, lecz dla całej Unii, Europy i świata. Poparcie społeczne dla Alternative fuer Deutschland wynosi już (w sondażach) 33%, choć w ostatnich wyborach parlamentarnych partia ta zdobyła 92 mandaty w Bundestagu (12,6%). Zaś jeśli chodzi o skrajną prawicę, to w RFN działa 17 ugrupowań tego rodzaju (neofaszystowskich), spośród których chyba najbardziej znana jest NPD (Nationaldemokratische Partei Deutschalnds). Ugrupowania te cieszą się coraz większym poparciem szczególnie wśród młodzieży, sprzeciwiając się polityce władz, zwłaszcza w kwestii uchodźców i imigrantów, zwalczając islam itp. Słowem: czynnik islamski i skrajnie prawicowy stanowi obecnie swoistą główną „bombę zegarową" w sytuacji polityczno - społecznej w Niemczech. W sumie, komplikująca się coraz bardziej owa sytuacja grozi ogólną destabilizacją tego państwa, co nie pozostanie bez wpływu na ewolucję całej UE.
UE – RFN – RP :
Naturalnie, analizowane kłopoty i perturbacje wewnętrzne w UE i w RFN rzutują w sposób coraz bardziej wyrazisty na podejście ich władz, czołowych urzędników, niektórych sił polityczno-społecznych, mediów i in. do Polski, do Węgier, do Grecji, do Włoch i do innych państw członkowskich UE. Ostatnimi czasy podejście to ulega poważnemu zaostrzeniu i pogorszeniu ze szkodą nie tylko dla prześladowanych krajów, lecz również dla prześladowców i dla całej Unii - jako takiej. W jej historii nie było poważniejszych precedensów tego rodzaju. Obecny stan stosunków centrali unijnej z ww. i z innymi krajami można scharakteryzować pokrótce przy pomocy znanego powiedzenia: „złodziej ucieka i krzyczy: łapaj złodzieja". Centrala usiłuje bowiem odwracać uwagę społeczności międzynarodowej od swej impotencji, niezdolności i nieumiejętności rozwiązywania problemów unijnych i zewnętrznych oraz orientować ją ku sztucznym (często zmyślonym, np. antysemityzm, nacjonalizm, populizm i in.) kwestiom wynikającym z rozwoju polityczno społeczno - gospodarczego oraz z poczynań reformatorskich prześladowanych i dyskryminowanych krajów unijnych. Tego rodzaju poczynania biurokracji brukselskiej stanowią niedopuszczalną ingerencję w sprawy wewnętrzne ww. krajów.
UE i jej biurokracja zatrzymała się w rozwoju oraz w procesie elastycznego dostosowywania się do szybko zmieniających się realiów XXI wieku. Starymi metodami nie uda się rozwiązywać nowych problemów - własnych oraz uczestniczyć efektywnie w reformowaniu świata. Jeżeli UE tego nie czyni, to za nią zrobią to inni - ale wedle własnych wzorców, wyobrażeń i potrzeb. Klasycznym przykładem inercji i immobilizmu unijnego w okresie trwania i w konsekwencji ostatniego kryzysu globalnego jest kurczowe trzymanie się skompromitowanych reguł neoliberalnych, dyktatu niemieckiego w UE oraz doprowadzenie do Brexitu, którego można było uniknąć, do zaostrzenia konfliktu z USA oraz do skłócenia się z Polską i z innymi krajami reformatorskimi; słowem, kardynalnym błędem biurokracji brukselskiej jest dążenie do utrzymania status quo ante (czyli, „żeby było tak, jak było…"). Na takich zasadach UE nie zajedzie daleko...; już widać, iż słabość wewnętrzna rzutuje ujemnie na rolę Unii na arenie międzynarodowej, ograniczając jej wpływ na rozwiązywanie wielkich problemów globalnych. W tej sytuacji, Niemcy rozwijają, na własną rękę i bez oglądania się na UE, swe kontakty z wieloma liczącymi partnerami zagranicznymi, np. z Chinami i z Rosją. Nieuchronnie, przychodzi na myśl skojarzenie, iż Niemcom Unia nie jest już tak potrzebna, jak kiedyś.
W sferze politycznej: UE i RFN eksponują coraz bardziej traktowanie Polski (i innych krajów nowej Unii) - jako ubogich i niedoświadczonych krewnych, którzy powinni być posłuszni i potulni w stosunku do starej Unii, szczególnie wobec Niemiec. Nie ma więc mowy o równoprawności, o nieingerencji oraz o demokratycznych metodach w rozwijaniu stosunków pomiędzy państwami członkowskimi. Są, zamiast tego, metody autorytarne i dyktatorskie. Jeżeli cokolwiek w nowej Unii nie podoba starej Unii, zwłaszcza Niemcom, jest niezwłocznie i bezwzględnie zwalczane, jak o tym świadczy, np., ich stosunek do reformy sądownictwa w naszym kraju. Biurokracja unijna działa tak, jak jej rozkazują decydenci niemieccy. Nie miejmy złudzeń w tej materii. Kuriozalny i paradoksalny jest, zwłaszcza, fakt, że niektórzy wysocy urzędnicy UE i RFN kolaborują z tzw. totalną opozycją w RP w celu obalenia legalnych władz w naszym kraju. Jeszcze przed upadkiem muru berlińskiego, Niemcy Wschodnie i Zachodnie dysponowały gęstą siatką swoich agentów w RP (tzw. V kolumna), która została poważnie rozbudowana po zjednoczeniu Niemiec i po przeobrażeniach systemowych w Polsce.
Agenci i całe lobby niemieckie oraz proniemieccy rodzimi działacze polityczni, przedsiębiorcy, ludzie nauki i kultury, studenci, media (których 80% jest w rękach niemieckich) itp. są sowicie opłacani przez główne fundacje zza Odry i Nysy Łużyckiej. Na całego trwa już wyprzedaż polskich interesów państwowych i narodowych Niemcom. Rola Donalda Tuska (i wielu innych) w tych poczynaniach jest aż nadto wymowna. Udział w tym biorą, świadomie bądź nieświadomie, całe proniemieckie formacje polityczne na czele z PO, Autonomia Śląska, mniejszość niemiecka w RP i in. Zwiększa się ryzyko i zagrożenie wobec polskich ziem odzyskanych oraz widmo rewizji wyników II wojny światowej w odniesieniu do naszego kraju. Jednym słowem, nasilenie germanizacji Polski i jej pokracznego neoliberalizmu osiągnęło najwyższy poziom w skali całej UE. Dlatego też, polskie siły polityczne i narodowe, które przeciwstawiają się temu, są tak zaciekle zwalczane przez Niemców i ich ludzi w UE i w RP. Jest to prawdziwa „walka na noże", której intensywność i natężenie będzie się zwiększać w związku z całą serią wyborów w RP w najbliższych latach oraz konsolidacji jej reformatorskiej władzy.
Trudno jeszcze przewidzieć, czym zakończy się proces germanizacji naszego (i w mniejszej skali) innych krajów UE. Gdyby historia miała się powtórzyć, można zakładać, że Niemcy przegrają także i tę „pokojową wojnę", gdyż ich zamiary i poczynania są zbyt gruboskórne i stosunkowo łatwe do rozszyfrowania. Będzie to jednak walka zażarta, bowiem strona niemiecka orientuje się coraz lepiej, iż jej zamiary strategiczne i plany związane w wykorzystywaniem instrumentu UE w supermocarstwowych rozgrywkach globalnych mogą spalić na panewce. Zauważmy, iż w strefie Europy ŚrodkowoWschodniej aktywizują się również inne supermocarstwa, jak np. USA (głównie militarnie) oraz Chiny (głównie ekonomicznie, np., G16+1, Inicjatywa Pasa i
Szlaku) oraz Rosja (głównie w dążeniu do odzyskania utraconych wpływów). W świetle tego, Europa Środkowo - Wschodnia staje się terenem nasilonej konfrontacji supermocarstwowej, w której tutejsze państwa i narody mogą odwrócić się od (znów) zaborczych Niemiec i udać się pod skrzydła nowych opiekunów („starszych braci"). Możliwości takiej nigdy wykluczać nie należy.
Aspekty ekonomiczne : wyrazem gospodarczo - finansowym w ww. germanizacji Unii, w odniesieniu do naszego regionu jest, w istocie rzeczy, przeobrażenie go w półkolonię unijno - niemiecką (neokolonializm): poważny rynek zbytu dla towarów i usług niechodliwych na rynku starej Unii, znaczne zasoby stosunkowo taniej i wykwalifikowanej siły roboczej, podwykonawstwo w licznych dziedzinach produkcji, bliskość geograficzna w stosunku do Niemiec i do innych krajów starej Unii, surowce, szczególnie energetyczne, zdrowa żywność, niższe ceny towarów, usług oraz kosztów produkcji niż w starej Unii, pro niemieccy i pro unijni decydenci itp. oraz dość szerokie rzesze „urobionego" odpowiednio (proniemiecko) społeczeństwa, szczególnie młodzieży itp.
Najważniejsze wskaźniki makro dotyczące unijno - niemiecko - polskich stosunków gospodarczych i handlowych są następujące: ogólna wartość obrotów handlowych RP w roku 2017 = 203,7 mld euro (eksport) oraz 203,3 mld euro (import); razem obroty hz = 407,0 mld euro. Udział UE w eksporcie polskim sięga 80% (tzw. unijna monokultura eksportowa w RP), a Niemiec = 27,4%; zaś w imporcie z zagranicy do Polski udział Niemiec = 23%. Wartość wszystkich bezpośrednich inwestycji zagranicznych w RP przekroczyła 176 mld euro, z czego większość przypada na UE i 29,2 mld euro - na Niemcy (!). W latach 2014 r. - 2020 r. Polska ma otrzymać około 100 mld euro dotacji (wypłat) z rozmaitych funduszów unijnych. Rzecz jednak w tym, iż około 80% tych wypłat wraca z powrotem do UE, szczególnie do Niemiec. Nic dziwnego, iż dług zagraniczny RP wynosi już 1,3 bln zł (66,7% PKB RP), z czego 38,6% - to dług rządowy. Dlatego też rozwój Polski na kredyt i wzrost łącznego zadłużenia kraju przekroczył już 8 bln zł; na tę sumę składa się 5 rodzajów długu: rządowy, przedsiębiorców, konsumentów, zagraniczny i tzw. długi ukryte, które, zazwyczaj, są 3 - 4 razy wyższe niż dług rządowy. Tak ogromne (i właściwie niespłacalne) łączne zadłużenie RP jest wymownym świadectwem neokolonialnego charakteru gospodarki polskiej, który „zawdzięczamy" germanizacji UE, szczególnie na obszarach tzw. nowej Unii.
Refleksje końcowe : trudno rozstrzygać na obecnym etapie, czy rozszerzenie Unii na Wschód jest korzystniejsze dla niej samej, czy też dla krajów nowej Unii, łącznie z Polską. Jednak śmiem twierdzić, iż, mimo wszystko, wygrywa na tym bardziej UE, szczególnie RFN. Wytłumaczenie rozszerzenia na Wschód jest naiwnie proste: UE nie zrobiłaby tego, gdyby jej się to nie opłacało. Stara Unia, szczególnie Niemcy, byli początkowo przeświadczeni, że nowi członkowie będą jednak dostatecznie rozmiękczeni i potulni i że będą wykonywać skrupulatnie rozkazy płynące z Berlina i z Brukseli. Tak się jednak nie stało; mało tego, pozostali członkowie starej Unii też czują się niepewnie w obliczu postępującej germanizacji UE i umacniania wielkomocarstwowych aspiracji Niemiec oraz zaczynają coraz bardziej zdecydowanie troszczyć się o własne interesy. Pojawia się więc realna perspektywa, iż Niemcy będą odosobnieni i izolowani w swej germanizacji, co zmniejszy jej efektywność oraz że może pojawić się sensowna alternatywa wobec tak opacznie pojmowanej ewolucji UE.
Nie wykluczałbym, przeto, fiaska germanizacji w dłuższej perspektywie, zwłaszcza gdyby napięcie i wydarzenia społeczno - polityczne w samych Niemczech lub sytuacja międzynarodowa pogorszyły się jeszcze bardziej. Otworzyłoby to szerzej wrota nie tylko do dezintegracji, ale wręcz do separatyzmu w Unii, na wzór Brexitu lub możliwych innych -itów. W każdym jednak razie, dotychczasowa efektywność germanizacji UE nie jest wystarczająca dla kierownictwa RFN, ale pocieszająca dla jej przeciwników. Bundesrepublika staje się coraz bardziej „chorym człowiekiem" Unii i całej Europy, czego potwierdzeniem jest silny polityczny zwrot na prawo, niepokoje społeczne, krach polityki imigracyjnej, konflikty rodowitych Niemców z cudzoziemcami, wzrost nastrojów ksenofobicznych i antysemickich itp. Analogie z sytuacją w III Rzeszy, w latach 30-tych XX wieku, nasuwają się nieodparcie. W każdym razie, próby agresywnej ekspansji i budowania wielkomocarstwowości Niemiec, m.in., za pośrednictwem germanizacji Unii Europejskiej, mają niewielkie szanse powodzenia. Unia jest jednak do uratowania pod warunkiem przeprowadzenia w niej gruntownych reform, o czym pisałem powyżej oraz zastąpienia jednostronnej i tendencyjnej germanizacji wspólnotą (rodziną) suwerennych i równoprawnych państw i narodów - wolnych od niemieckiej dominacji i dyktatu.
(-) Sylwester SZAFARZ | <urn:uuid:eb95bd19-d5a3-4aa0-a5b7-56e0c9b56f90> | finepdfs | 2.011719 | CC-MAIN-2022-21 | http://warszawskie-pokolenia.manifo.com/warto-przeczytac/get/9d29fd1b7a7f73fabd8726fcbee1d848 | 2022-05-29T02:39:50+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-21/segments/1652663035797.93/warc/CC-MAIN-20220529011010-20220529041010-00220.warc.gz | 54,194,931 | 0.999935 | 0.999936 | 0.999936 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2448,
5295,
8303,
11578,
15191,
18161,
19783,
22599,
25610,
28209,
31249,
34793,
36149
] | 2 | 3 |
## PROTOKÓŁ KONTROLI
**Arkusz kontroli w zakresie prawidłowości prowadzonych przez szkołę działań wychowawczych i zapobiegawczych wśród dzieci i młodzieży zagrożonej uzależnieniem**
### Informacje o kontrolowanej szkole/placówce:
| Nazwa szkoły/placówki | Szkoła Podstawowa w Grabowcu |
|------------------------|-------------------------------|
| Typ szkoły/placówki | Szkoła podstawowa |
| Miejscowość | Grabowiec |
| Ulica | |
| Numer | 35 |
| Kod pocztowy | 21-302 |
| Urząd pocztowy | Kąkolewnica |
| Telefon | 833722607 |
| Fax | |
| www | |
| Regon | 00125157200000 |
| Publiczność | publiczna |
| Kategoria uczniów | Dzieci lub młodzież |
| Charakter | brak specyfiki |
| Uczniowie, wychow., słuchacze | 30 |
| Oddziały | 6 |
| Nauczyciele pełnozatrudnieni | 6.00 |
| Nauczyciele niepełnozat. (stos. pracy) | 8.00 |
| Nauczyciele niepełnozat. (w etatach) | 1.00 |
| Średnia liczba uczących się w oddziale | 5 |
| Liczba uczniów przypadających na jednego pełnozatrudnionego nauczyciela | 5 |
| Województwo | LUBELSKIE |
| Powiat | radzyński |
| Gmina | Kąkolewnica |
| Typ gminy | gmina wiejska |
### Informacje o kontroli
| Numer kontroli: | 83341 |
|-----------------|-------|
| Data przeprowadzenia kontroli: | 24 kwietnia 2015 |
| Numer wpisu do rejestru kontroli placówki | 20 |
### Wizytatorzy:
| Imię i nazwisko | Data wydania upoważnienia do przeprowadzenia kontroli | Numer upoważnienia do przeprowadzenia kontroli |
|-----------------|--------------------------------------------------------|-----------------------------------------------|
| Wanda Żukowska | 17 kwietnia 2015 | WNP.5532.372.2015.WŻ |
Opis ustalonego stanu faktycznego:
Informacje o kontroli:
Podstawa prawna:
Źródła informacji:
Imię i nazwisko dyrektora szkoły: Elżbieta Gawryszuk
1.1. Program wychowawczy szkoły obejmujący treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów, realizowany przez nauczycieli zawiera dodatkowe treści dotyczące problematyki zagrożeń narkomania
- Tak - Nie
1.2. Program wychowawczy szkoły został uchwalony przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną
- Tak - Nie
Wyjaśnienia dyrektora:
Rodzice pozytywnie zaopiniowali program wychowawczy na zebraniu w dniu 12.10.2011 roku. Uchwała rady rodziców nie była podejmowana. Rada pedagogiczna zatwierdziła program wychowawczy na posiedzeniu w dniu 15.09.2011 roku, później program został przedstawiony rodzicom na zebraniu 12.10.2011 roku.
2.1. Program profilaktyki został dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego środowiska, obejmujący treści i działania z zakresu profilaktyki narkomanii skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców
- Tak - Nie
2.2. Program profilaktyki został uchwalony przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną
- Tak - Nie
Wyjaśnienia dyrektora:
Rodzice pozytywnie zaopiniowali program profilaktyki na zebraniu w dniu 12.10.2011 roku. Uchwała rady rodziców nie była podejmowana. Rada pedagogiczna zatwierdziła program wychowawczy na posiedzeniu w dniu 15.09.2011 roku, później program został przedstawiony rodzicom na zebraniu 12.10.2011 roku.
3. Działalność wychowawcza i zapobiegawcza w szkole polega na:
3.1. Systematycznym rozpoznawaniu i diagnozowaniu zagrożeń związanych z uzależnieniem
- Tak - Nie
3.2. Przygotowaniu nauczycieli i osób zajmujących się wychowaniem dzieci i młodzieży do przeciwdziałania narkomanii
- Tak - Nie
3.3 Współpracy z rodzicami dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem
- Tak
- Nie
- Nie dotyczy
3.4. Informowaniu o narkomanii i jej skutkach
- Tak
- Nie
3.5. Poradnictwie w zakresie zapobiegania uzależnieniom od środków odurzających lub substancji psychotropowych lub substancji zastępczych (tzw. dopalaczy)
- Tak
- Nie
Wyjaśnienia dyrektora szkoły (do pkt. 3.1-3.5):
W bieżącym roku szkolnym nie przeprowadzono diagnozy.
4. Zadania z zakresu działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem są realizowane na:
4.1 obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, których podstawy programowe uwzględniają zagadnienia dotyczące zapobieganiu uzależnieniom
- Tak
- Nie
Jeśli tak, to jakich:
Przyroda, godziny wychowawcze, wychowanie do życia w rodzinie.
4.2 zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia
- Tak
- Nie
4.3 zajęciach specjalistycznych organizowanych dla uczniów wymagających szczególnego wsparcia w rozwoju lub pomocy psychologiczno-pedagogicznej
- Tak
- Nie
4.4 innych zajęciach niż wymienione w pkt. 4.1, 4.2 i 4.3
- Tak
- Nie
Jeśli tak, to jakich:
Przygotowywanie uczniów do konkursów profilaktycznych (plastyczne, konkursy wiedzy profilaktycznej)
Wyjaśnienia dyrektora szkoły (do pkt. 4.1-4.4)
Nie ma kół zainteresowań o takiej tematyce. Zajęcia rewalidacyjne są prowadzone dla dzicza z upośledzeniem w stopniu lekkim, ale nie dotyczą problematyki uzależnień.
5. Szkoła realizuje:
5.1 Programy profilaktyki uniwersalnej oparte na naukowych podstawach lub o potwierdzonej skuteczności rekomendowanych w ramach systemu rekomendacji (Ośrodek Rozwoju Edukacji, Krajowe
5.2 Rekomendowane programy profilaktyki selektywnej i wskazującej, w szczególności dla: dzieci i młodzieży ze środowisk zmarginalizowanych, zagrożonych demoralizacją i wykluczeniem społecznym oraz dla dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, a także ich rodziców
- Tak
- Nie
5.3 Programy wczesnej interwencji oparte na naukowych podstawach lub potwierdzonej skuteczności, adresowane do okazjonalnych użytkowników narkotyków
- Tak
- Nie
**Wyjaśnienia dyrektora szkoły (do pkt. 5.1-5.3)**
Ad.5.1 W szkole są realizowane programy: "Nie pal przy mnie, proszę": w klasach I-III, "Domowi detektywi- Jas i Malgosia na tropie"- klasa V, "Czyste powietrze wokół nas" w oddziale przedszkolnym. Ad.5.2 W szkole nie ma dzieci ze środowisk zmarginalizowanych i uczniów zagrożonych demoralizacją i wykluczeniem społecznym. Ad.5.3 Nie stwierdzono użytkowników narkotyków w szkole i w środowisku.
6.1. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana uczniom zagrożonym niedostosowaniem społecznym lub niedostosowanym społecznie z powodu zagrożenia uzależnieniem wynika z rozpoznania i zaspokajania ich indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych:
- Tak
- Nie
- Nie dotyczy
6.2. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana rodzicom uczniów zagrożonym niedostosowaniem społecznym lub niedostosowanym społecznie z powodu zagrożenia uzależnieniem oraz nauczycielom polega na wspieraniu rodziców oraz nauczycieli w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i dydaktycznych uczniów zagrożonych uzależnieniem
- Tak
- Nie
- Nie dotyczy
6.3 Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana rodzicom uczniów zagrożonym niedostosowaniem społecznym lub niedostosowanym społecznie z powodu zagrożenia uzależnieniem oraz nauczycielom polega na rozwijaniu ich umiejętności wychowawczych w celu zwiększenia efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów zagrożonych uzależnieniem
- Tak
- Nie
- Nie dotyczy
7. Wśród uczniów, rodziców i nauczycieli są upowszechniane informacje na temat:
7.1. Szkodliwości środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych tzw. dopalaczy, których używanie łączy się z zagrożeniem bezpieczeństwa i zdrowia oraz może prowadzić do uzależnień
- Tak
- Nie
7.2. Dostępnych form pomocy dzieciom i młodzieży zagrożonych uzależnieniem
- Tak
- Nie
7.3. Możliwości rozwiązywania problemów powodujących powstawanie uzależnień
- Tak
- Nie
7.4. Skutków prawnych związanych z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii
- Tak
- Nie
8. Uczniom, rodzicom i nauczycielom są udostępniane informatory, poradniki oraz inne materiały edukacyjne dotyczące problematyki zapobiegania narkomanii
- Tak
- Nie
9. W szkole wdrożony jest system wsparcia psychologicznego dla nauczycieli - w formie, m.in. superwizji, coachingu, grup wsparcia
- Tak
- Nie
Wyjaśnienia dyrektora szkoły (do pkt. 9)
Nie ma takiego zapotrzebowania, szkoła funkcjonuje w środowisku wiejskim, nie stwierdzono zagrożenia uzależnieniem wśród uczniów.
10.1 Organ prowadzący szkołę wspiera ją, w realizacji działań wychowawczych i zapobiegawczych, w szczególności ukierunkowanych na informowaniu o narkomanii i jej skutkach
- Tak
- Nie
10.2. Szkoła podejmuje działania interwencyjne polegające na powiadomieniu rodziców i Policji w sytuacjach kryzysowych, w szczególności gdy dzieci lub młodzież używają, posiadają lub rozprowadzają środki odurzające, substancje psychotropowe lub środki zastępcze tzw. dopalacze
- Tak
- Nie
- Nie dotyczy
10.3 Szkoła współdziała z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, poradniami zdrowia psychicznego i innymi specjalistycznymi podmiotami działającymi na rzecz rozwijania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży
- Tak
- Nie
Wyjaśnienia dyrektora szkoły (do pkt. 10.1-10.3)
Szkoła współpracuje z poradnią psychologiczno-pedagogiczną w zakresie diagnozowanie trudności dydaktycznych i logopedycznych. W zakresie zdrowia psychicznego nie podejmowano współpracy z podmiotami, których działalność dotyczy rozwijania zdrowia psychicznego dzieci.
11.1. W szkole została określona strategia działań wychowawczych i zapobiegawczych oraz interwencyjnych skierowana do dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem
- Tak
- Nie
11.2. Strategia działań wychowawczych i zapobiegawczych oraz interwencyjnych skierowana do dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem, uwzględnia zakres określony w R2 § 10 pkt 1-13
Liczba odpowiedzi "Nie": 5
**Wyjaśnienia dyrektora szkoły (do pkt. 11.1-11.2)**
Środowisko szkoły jest małe. Działania wychowawcze wspierające poczucie własnej wartości i w zakresie podejmowania aktywności pozaszkolnej są podejmowane, np uczniowie biorą udział w wycieczkach, imprezach, konkursach, ale nie ujęto tego w strategii, co zostanie uzupełnione. Sytuacja wychowawcza jest oceniana przez zespół wychowawców, analizowane są działania wychowawcze; strategia działań dotyczących profilaktyki zostanie uzupełniona o zasady dokonywania oceny efektów podejmowanych działań zapobiegawczych.
**Spostrzeżenia kontrolującego:**
**Zalecenia**
- **Zaleca się uchwalenie programu wychowawczego szkoły przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną, zgodnie z art. 54 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572, z późn.zm.)**
- **Zaleca się uchwalenie programu profilaktyki przez radę rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną, zgodnie z art. 54 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572, z późn.zm.)**
- **Systematycznym rozpoznawaniu i diagnozowaniu zagrożeń związanych z uzależnieniem, zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. Nr 26, poz. 226).**
- **Przygotowaniu nauczycieli i osób zajmujących się wychowaniem dzieci i młodzieży do przeciwdziałań narkomanii, zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. Nr 26, poz. 226).**
- **Zaleca się:
Współdziałanie szkoły z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, poradniami zdrowia psychicznego i innymi specjalistycznymi podmiotami działającymi na rzecz rozwijania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. Nr 26, poz. 226).**
- **Zaleca się uzupełnienie strategii działań wychowawczych i zapobiegawczych oraz interwencyjnych skierowanych do dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem w zakresie brakujących działań określonych w § 10 pkt 1-13 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. Nr 26, poz. 226).**
Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. Nr 168, poz. 1324), dyrektor szkoły/placówki, w terminie 7 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli, może zgłosić do organu sprawującego nadzór pedagogiczny pismenne, umotywowane zastrzeżenia do ustaleń zawartych w protokole kontroli.
---
**Gmina Podstawowa w Grabowiec**
21-302 Kakolewnica
tel.: (83) 372-26-07
powiat Radzyń Podlaski
województwo lubelskie
**Grabowiec, dnia 24.04.2015 r.**
**DYREKTOR SZKOŁY**
**Miejscowość, data i podpis dyrektora kontrolowanej jednostki**
* Zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U Nr 168, poz. 1324), protokół kontroli zawiera parafy kontrolującego i dyrektora szkoły lub placówki na każdej stronie protokołu. | <urn:uuid:087d54b1-69df-4e1f-88ea-58817fdca893> | finepdfs | 1.59668 | CC-MAIN-2021-10 | http://kuratorium.lublin.pl/gsok/fck_files/file/kontrole/2015-planowe/WNP.5532.372.2015.WZ.PDF | 2021-02-28T03:56:20+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-10/segments/1614178360107.7/warc/CC-MAIN-20210228024418-20210228054418-00202.warc.gz | 53,732,422 | 0.99995 | 0.999946 | 0.999946 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2439,
4216,
5865,
8226,
10327,
13970
] | 1 | 0 |
KARTA PRODUKTU NR: WPBPL206
wydanie c z dnia 07.01.2016 anuluje i zastępuje WPBPL206.b.PL / 01-2014
MAMUT S5 W/ MAMUT S5 WD
MAMUT S5 W/ MAMUT S5 WD jest papą nawierzchniową termozgrzewalną, produkowaną z bitumu modyfikowanego elastomerem SBS. Osnowę stanowi włóknina poliestrowa nietkana.
Wierzchnia strona pokryta jest posypką z łupka mineralnego a spodnia strona folią termotopliwą.
ZASTOSOWANIE
MAMUT S5 W/ MAMUT S5 WD jest papą nawierzchniową w jednowarstwowych i wielowarstwowych dachowych systemach hydroizolacyjnych w tym pod ciężkim zabezpieczeniem powierzchni. Pierwszą warstwą w jednowarstwowych systemach hydroizolacyjnych częsci podziemnych budowli – izolacja przeciwwilgociowa. Drugą warstwą w wielowarstwowych systemach hydroizolacyjnych części podziemnych budowli – izolacja przeciwwodna.
SKŁAD
FORMA DOSTAWY I MAGAZYNOWANIE
W warunkach niskich temperatu
rpapęnależyprzechowywaćw temperaturze ok. + 5ºC minimum 6 godzin przed montażem.
MONTAŻ
MAMUT S5 W/ MAMUT S5 WD mocuje się spodnią stroną do zagruntowanego podłoża lub do pierwszej warstwy hydroizolacji, zgrzewając ją na całej powierzchni za pomocą gorącego powietrza lub palnika.
DODATKOWE INFORMACJE
Higiena, zdrowie i ochrona środowiska:
Produkt nie zawiera substancji, które mogą być szkodliwe dla zdrowia i środowiska naturalnego i jest zgodny z ogólnie przyjętymi wymogami bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
Kontrola jakości:
zintegrowany system zarządzania jakością ISO 9001 i system zarządzania środowiskowego ISO 14001
Soprema Polska Sp. z o.o. ●Stefana Batorego 7 ●Pass●05-870 ● Błonie
Tel.: +48 22 436 93 02 ●Fax: +48 22 436 93 06
E-mail: firstname.lastname@example.org●www.soprema.pl
NIP: 778-11-19-419● REGON: 630703900 ● KRS: 0000163897
Konto bankowe: Societe Generale 43184000072213616008101819
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy●XIII Wydział Gospodarczy KRS
WysokośćKapitału Zakładowego: 12 000 000 PLN
- 1 -
OZNAKOWANIE CE
1119
MAMUT S5 W/ MAMUT S5 WD
SOPREMA Polska Sp.z o.o
ul. Stefana Batorego 7; Pass; 05-870 Błonie
11
Construction Products Regulation (CPR)
Deklaracja Właściwości Użytkowych (DoP) nr.: WPBPL206
Certyfikat Zakładowej Kontroli Produkcji nr.: 1119-CPR-13135 (EN 13707)
Certyfikat Zakładowej Kontroli Produkcji nr.: 1119-CPR-13139 (EN 13969)
EN 13707 / EN 13969
Papa nawierzchniowa, produkowana z bitumu modyfkowanego elastomerem SBS i włókniny poliestrowej nietkanej
Strona wierzchnia jest pokryta łupkiem mineralnym, a strona spodnia pokryta jest folią termotopliwą
Wymiary: 7 m x 1m x 5,0 mm
Montaż za pomocą palnika lub gorącego powietrza
| ZASADNICZE CHARAKTERYSTYKI | WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWE | METODA BADAWCZA |
|---|---|---|
| Odporność na działanie ognia zewnętrznego* | F (t1) ROOF | EN 13501-5 |
| Odporność na przerastanie korzeni | NPD | EN 13501 |
| Wytrzymałość złączy na oddzieranie (MDV) | NPD | EN 12316-1 |
| Trwałość: Odporność na spływanie w podwyższonej temperaturze po starzeniu (MLV) | 90 ºC | |
| Trwałość: Wodoszczelność po sztucznym starzeniu | wodoszczelna | EN 1928:2000 |
| Odporność na obciążenie statyczne - met. B (MLV) | 15 kg | EN 12730 |
| Reakcja na ogień | E | EN 13501 |
| Wodoszczelność | wodoszczelna | EN 1928:2000 Metoda A lub B |
| Odporność na uderzenie - met. A (MLV) | 1000 mm | EN 12691 |
| Wytrzymałość złączy na ścinanie (MDV) | ≥ 400 N/50 mm | EN 12317-1 |
| Giętkość w niskiej temperaturze (MDV) (MLV) | -15 ºC -15 ºC | EN 1109 |
| Maksymalna siła rozciągająca (MDV) wzdłuż w poprzek | 900 ± 300 N/50 mm 700 ± 250 N/50 mm | EN 12311-1 |
| Wydłużenie (MDV) wzdłuż w poprzek | 45 ± 15 % 45 ± 15 % | EN 12311-1 |
| Odporność na obciążenie statyczne - met. A (MDV) | 15 kg | EN 12730 |
| Wytrzymałość na rozdzieranie (gwoździem) (MDV) | NPD | EN 12310-1 |
| Substancje niebezpieczne** *** | nie zawiera | - |
| DODATKOWE CHARAKTERYSTYKI | WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWE | JEDNOSTKA MIARY |
|---|---|---|
| Odporność na spływanie w podwyższonej temperaturze | 100 ºC | EN 1110 |
* Zapis Froof(t1) wynika stąd, że dla samego wyrobu właściwość użytkowa nie może być określona bazując na normie PN-ENV 1187 (Metody badań oddziaływania ognia zewnętrznego na dachy) i PN-EN 13501-5 (Klasyfikacja na podstawie wyników badań oddziaływania ognia zewnętrznego na dachy). Właściwość jest określona jako B (t1) dla przekrycia dachowego z udziałem wymienionego wyrobu.
roof W kwestii stosownych raportów klasyfikacyjnych reakcji na działanie ognia zewnętrznego przekryć dachowych Broof(t1), należy skontaktować się z Działem Technicznym SOPREMA.
** produkt nie zawiera azbestu oraz związków smoły
*** w sytuacji gdy nie ma europejskiej metody badawczej, deklarowanie nie mo lokalnymi wymogami prawa
MDV – wartość deklarowana przez producenta łącznie z deklarowaną tolerancją
Soprema Polska Sp. z o.o. ● Stefana Batorego 7 ● Pass ● 05-870 ● Błonie Tel.: +48 22 436 93 02 ● Fax: +48 22 436 93 06
E-mail: email@example.com ● www.soprema.pl
NIP: 778-11-19-419● REGON: 630703900 ● KRS: 0000163897
Konto bankowe: Societe Generale 43184000072213616008101819
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy●XIII Wydział Gospodarczy KRS
WysokośćKapitału Zakładowego: 12 000 000 PLN
ż
e by podane. Informacje musz
ć
ąbyćzgodne z
- 2 -
MLV – Wartość graniczna producenta, może być wartością minimalną lub maksymalną, zgodnie z ustaleniami dla właściwości wyrobów. NPD – właściwość użytkowa jest nieokreślana
Soprema Polska Sp. z o.o. ●Stefana Batorego 7 ●Pass●05-870 ● Błonie
Tel.: +48 22 436 93 02 ●Fax: +48 22 436 93 06
E-mail: firstname.lastname@example.org●www.soprema.pl
NIP: 778-11-19-419● REGON: 630703900 ● KRS: 0000163897
Konto bankowe: Societe Generale 43184000072213616008101819
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy●XIII Wydział Gospodarczy KRS
WysokośćKapitału Zakładowego: 12 000 000 PLN
- 3 - | <urn:uuid:2a169935-8dc6-496f-8a7e-eb825c2a7ece> | finepdfs | 1.06543 | CC-MAIN-2021-25 | https://www.soprema.pl/dach-i-taras/izolacja-bitumiczna/item/download/115_b4d7632a2f80c729e36fb6d7a517b134 | 2021-06-15T21:43:32+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-25/segments/1623487621627.41/warc/CC-MAIN-20210615211046-20210616001046-00101.warc.gz | 917,791,790 | 0.99962 | 0.999733 | 0.999733 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1901,
5175,
5736
] | 2 | 0 |
DOŻYNKI 2012
Dożynki 2012
Nasze Sukcesy
Pozyskane środki ze źródeł zewnętrznych dla Gminy Zembrzyce
| Zakup zestawów do selektywnej zbiórki odpadów dla mieszkańców Gminy Zembrzyce | 95 000 zł |
| Promesy na usuwanie skutków powodzi | 570 000 zł |
| Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu na terenie Gminy Zembrzyce | 1 138 592 zł |
| Małopolskie Remizy – OSP Tarnawa Dolna | 17 450 zł |
| Remont drogi rolniczej „Za Górą” | 24 811,19 zł |
| **1 845 853,19 zł** |
Ponadto dzięki dużemu zaangażowaniu i skupieniu wszystkich wysiłków na obszarze współpracy Gminy Zembrzyce z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej (RZGW) realizowane będą na terenie Gminy Zembrzyce inwestycje, za wielomilionowe kwoty. Trzeba zaznaczyć, że w sierpniu 2011 roku nie było zgody na ich realizację.
W szczególności dotyczy to następujących inwestycji, które będą realizowane ze środków z Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej:
- budowa drogi Starczaly II w Tarnawie Dolnej
- budowa przejazdu do osiedla Bogacze,
- poszerzenie odcinka drogi gminnej Pod Sale,
- budowa drogi wraz z mostem od strony Stryszowa przez Pałeczę obok starego mostu do włączenia się do obwodnicy Zembrzyc,
- umocnienie potoku Palczyca.
Wybudowane inwestycje będą służyć naszym mieszkańcom i będą mieniem Gminy. Są one szczególnie cenne ponieważ nie wydatkujemy na nie środków z budżetu Gminy, 100% wydatków na te inwestycje pochodzi z źródeł zewnętrznych.
UG
Dlaczego Gmina Zembrzyce nie przystąpiła do programu PROW 2007-2013 Działanie – „Podstawowe usługi dla gminy wiejskiej” związanego z budową infrastruktury wodno-kanalizacyjnej
Odnośnie nie przystąpienia do programu PROW 2007-2013 Działanie – „Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” związanego z budową infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, wyjaśniam:
- nabór do programu trwał w okresie od 19.12.2011 r. do 10.02.2012 r.
- stanowisko Wójta Gminy sprawuję od 28.07.2011 r.
Jak wynika z powyższego, okres na przygotowanie projektu wynosił zaledwie ok. 6 miesięcy, przygotowanie takiego wniosku wiąże się z koniecznością posiadania dokumentacji projektowo-kosztorysowej oraz pozwolenia na budowę. Procedura uzyskania takich dokumentów trwa około dwóch lat. Nie było zatem możliwości przygotowania nowej inwestycji, miałem możliwość aplikowania o środki dla inwestycji, które spełniały powyższy warunek. Inwestycją taką była budowa sieci rozdzielczej wod–kan na terenie Tarnawy Dolnej oraz kanalizacja osiedla Ruski i Grygle w Zembryczach. Szacunkowa wartość tej inwestycji wynosi około 9 mln zł brutto i jest objęta jednym pozwoleniem na budowę.
Najistotniejsze warunki przyznania pomocy z PROW przedstawiały się następująco:
- maksymalna wysokość pomocy na operacje w zakresie gospodarki wodno–ściekowej wynosiła 4.000.000 zł,
- posiadanie pozwolenia na budowę wraz z dokumentacją projektowo–kosztorysową
- zabezpieczenie w budżecie środków na pokrycie zarówno wkładu własnego (tj. ok 5 mln złotych) oraz zabezpieczenie środków na wnioskowaną pomoc (tj. ok 4 mln złotych) która jest zwracana na zasadzie refundacji po zrealizowaniu inwestycji. Należałoby zatem zabezpieczyć w budżecie Gminy kwotę 9 mln złotych
- uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (przekazanie do użytkowania), decyzję taką można uzyskać w przypadku wykonania całości robót objętych pozwoleniem na budowę, a nie tylko zrealizowanego etapu. Zatem koniecznym było zrealizowanie inwestycji w całości, tj. o szacunkowej wartości ok. 9 mln zł.
Inne zasadne uwarunkowania:
- maksymalna wysokość kredytu, jaką może zaciągnąć gmina na inwestycje w danym roku przy założeniu, że nie będzie mieć drastycznego wpływu na bieżące funkcjonowanie gminy, to ok. 1 mln zł
- maksymalna kwota kredytu dopuszczona przepisami prawa, to kwota ok. 2 mln złotych - przy której gmina traci płynność finansową oraz możliwość prowadzenia jakichkolwiek nowych inwestycji i zadań bieżących
Reasumując powyższe informacje, jedynym możliwym projektem, z jakim mogłem wystąpić, o dofinansowanie do programu PROW była budowa sieci rozdzielczej wod – kan na terenie Tarnawy Dolnej oraz kanalizacja osiedla Ruski i Grygle w Zembryczach. Nie było możliwości czasowej przygotowania innego projektu. Przystąpienie do realizacji w/w projektu było niewykonalne, z uwagi na fakt, iż gmina nie posiadała możliwości zabezpieczenia kwoty 9 mln zł. Gmina nie mogła zabezpieczyć nawet wkładu własnego w wysokości 5 mln zł, nawet przy założeniu, że nie prowadziłyby żadnych innych inwestycji i zadań statutowych na terenie Gminy Zembrzyce.
Jednocześnie odnosząc się do podanych przykładów Gmin Stryszów i Mucharz, które to przystąpiły do programu PROW, wyjaśniam, że mając na uwadze przytoczone powyżej zasady finansowania, złożyły one projekty dla zadań, które posiadały dokumentację formalno – prawną o znacznie mniejszej wartości, które były realne do zrealizowania w ramach ich możliwości finansowych, mimo tego że mają znacznie większe potrzeby finansowe związane z budową sieci wod – kan.
Co do oceny stwierdzającej, że przystąpienie do programu PROW 2007-2013
Działanie – „Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” związanego z budową infrastruktury wodno – kanalizacyjnej było ostatnią realną szansą na pozyskanie dodatkowych środków na ten cel do roku 2013, informuję:
Wartość uzyskanej pomocy z PROW mogłaby wynieść maksymalnie ok. 44 % całego zadania, a więc nie jest ona dla Gminy nadzwyczaj atrakcyjna.
Nadmiernam, że istnieje możliwość pozyskania pomocy finansowej ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie na zadania z zakresu gospodarki wodno – ściekowej która waha się pomiędzy 40% a 44%. Pomoc ta może ulec zwiększeniu ponieważ, ciągle są prowadzone rozmowy w zakresie jej podwyższenia dla gmin zlokalizowanych w obszarze zbiornika Świnna Poręba. Ponadto zasady i warunki udzielania pomocy są znacznie bardziej liberalne niż w ramach PROW, przez co stwarzają realną szansę na stopniową realizację inwestycji.
Wójt Gminy Zembrzyce
INWESTYCJE W GMINIE
1. Przeprowadzono procedurę przetargową, podpisano umowę i wykonano inwestycje pn.: Usuwanie skutków klęsk żywiołowych z 2010 roku - Remont dróg; „Kramarki” w Marcówce i „Drabiki” w Tarnawie Dolnej.
2. Przeprowadzono procedurę przetargową na zakup zestawów do selektywnej zbiórki odpadów dla mieszkańców Gminy Zembrzyce.
3. Przeprowadzono procedurę przetargową oraz podpisano umowę na budowę sieci szerokopasmowej, dostawę sprzętu komputerowego oraz usługi w ramach projektu pn.: Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu na terenie Gminy Zembrzyce.
4. Wykonano remonty dróg i mostów:
a) Poprawa odwodnienia w centrum Zembrzyc - w obrębie przystanku i przejścia dla pieszych;
b) Remont drogi gminnej „Bace” w Zembrzycach;
c) Remont drogi rolniczej „Za Górą” w miejscowości Tarnawa Dolna;
d) Remont barier mostu w ciągu drogi gminnej „Franiki” w miejscowości Tarnawa Dolna;
e) Remont barier mostu w ciągu drogi gminnej „Biele-Pajaki” w miejscowości Tarnawa Dolna;
f) Remont barier mostu w ciągu drogi gminnej „Zarąbki” w miejscowości Marcówka;
g) Remont barier mostu w ciągu drogi gminnej „Pindele” w miejscowości Marcówka;
h) Remont drogi „Dąbrowy” w Marcówce - usuwanie skutków klęsk żywiołowych;
i) Remont drogi „Na Zawsie” w Zembrzycach - usuwanie skutków klęsk żywiołowych;
j) Wykonano nawierzchnię asfaltową na drodze wew. przy szkole podstawowej w Śleszowicach;
k) Wykonano nawierzchnię asfaltową na parkingu przy ośrodku zdrowia w Śleszowicach;
5. Wykonano inwestycje na mieniu komunalnym:
a) Utworzenie trawnika o pow. około 1875 m2 przed remizą OSP w Zembrzycach;
b) Zagospodarowanie przestrzeni przed budynkiem Urzędu Gminy w Zembrzycach;
c) Modernizacja pomieszczeń w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej w Tarnawie Dolnej.
6. Opracowano i złożono wniosek do projektu pn.: Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu na terenie Gminy Zembrzyce - Etap II.
7. Podpisano umowę na pełnienie roli inżyniera projektu dla zadania pn.: Budowa sieci szerokopasmowej, dostawę sprzętu komputerowego oraz usługi w ramach projektu pn. Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu na terenie Gminy Zembrzyce.
8. Zamontowano zestaw hydroforowy na sieci wodociągowej w Śleszowicach „Wierchy”.
9. Wykonano instalację do zasilania w energię elektryczną terenu boiska sportowego w Zembrzycach.
10. Uzyskano pozwolenie na realizację inwestycji drogowej - droga „Zarąbki”.
Rozpoczęto budowę drogi od mostu na potoku Paleczka do włączenia się w istniejącą drogę do osiedla Zarąbki w Zembrzycach
Dzięki zaangażowaniu pracowników Urzędu Gminy, po wielu spotkaniach w Starostwie i wsparciu ze strony władz powiatu udało się uzyskać stosowną decyzję Starosty Suskiego, na mocy której można rozpocząć realizację tego zadania.
Gmina Zembrzyce pełni funkcję inwestora, natomiast zadanie jest finansowane ze środków Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Wykonawcą drogi jest Przedsiębiorstwo Robót Drogowo – Mostowych w Wadowicach. Podpisana umowa wskazuje, że zadanie będzie realizowane w terminie od 23.10.2012 roku do 30.11.2012 roku.
Odnowiona Remiza Strażacka w Tarnawie Dolnej
Konkurs „Małopolskie Remizy” ogłaszany jest cyklicznie raz w roku, począwszy od 2009 r.
W latach ubiegłych z w/w środków korzystały następujące Ochotnicze Straże Pożarne (OSP):
- OSP Marcówka w roku 2011;
- OSP Śleszowice w roku 2010;
- OSP Zembrzyce w roku 2009;
Ochotnicza Straż Pożarna w Tarnawie Dolnej jest jedyną strażą na terenie Gminy Zembrzyce, która do tej pory nie korzystała z dotacji w ramach konkursu „Małopolskie Remizy”, w związku z czym, w ramach konkursu miała największą ilość punktów i największą szansę otrzymania tej dotacji.
W 2012 roku Gmina Zembrzyce w wyniku konkursu otrzymała pomoc finansową w formie dotacji celowej na realizację prac budowlano-remontowych w budynku OSP w Tarnawie Dolnej.
Wartość dotacji z Urzędu Marszałkowskiego wynosiła 17 450 zł, natomiast wartość całego zadania wyniosła 45 300 zł.
Woda w Marcówce
Ostatnimi laty można zaobserwować na naszym terenie objawy suszy hydrologicznej. Brak wody coraz bardziej zaczyna być uciążliwy dla mieszkańców, których domy nie są podłączone do wodociągu gminnego. W związku z tym, podjęte zostały działania mające na celu znalezienia odpowiedniego ujęcia wody w Marcówce. Rozpoczęto prace związane z wykonaniem trzech otworów poszukiwawczych nr M-1, M-2, M-3 wody podziemnej w utworach trzeciorzędowych dla mieszkańców miejscowości Marcówka. Wykonane odwierty potwierdziły zasoby wody, które umożliwiają w latach następnych budowę wodociągu dla tej miejscowości.
Rozbudowa infrastruktury wodociągowej w Tarnawie Dolnej – odcinek sieci od osiedla Stypuły – Proroki do osiedla Cudziki
W wyniku przetargu nieograniczonego wyłoniony został wykonawca w/w zadania – pan Steczek Jerzy ze Stryszawy (Usługi Instalacji Wod. – Kan., Centralnego Ogrzewania i Gazu). Wartość zadania po przetargu – 128500,02 zł brutto, 104471,56 zł netto.
W związku z realizacją tej inwestycji Gminny Zakład Wodociągów i Kanalizacji odzyska VAT w wysokości 24 028,46. Zrealizowana inwestycja obejmowała:
- ułożenie rurociągu z rur PE o średnicy Ø 110 mm – 1037 mb
- ułożenie rurociągu z rur PE o średnicy Ø 63 mm – 204,5 mb
- montaż armatury wodociągowej – 32 sztuki
- montaż hydrantów – 5 sztuk
- przywrócenie nawierzchni drogowych – 17,5 m²
W wyniku realizacji w/w inwestycji możliwość podłączenia do sieci wodociągowej mają 34 budynki.
Oddano boisko do koszykówki w Zembrzycach
W sierpniu oddano do użytku ogólnodostępne boisko do koszykówki o powierzchni 420 m². Boisko znajduje się w Zembrzycach obok budynku szkoły. Obiekt posiada nawierzchnię poliuretanową. Inwestycja została zrealizowana z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w ramach działania Odnowa i rozwój wsi realizowanego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, oś 4 Leader, działanie 4.1, Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju z zakresu małych projektów. Koszt inwestycji 42 tys. zł.
Nowe place zabaw w Gminie Zembrzyce
Bezpieczne i kolorowe place zabaw dla dzieci, powstały w miejscowościach: Zembrzyce, Tarnawa Dolna, Śleszowice i Marcówka. Od początku stały się atrakcją dla dzieci naszej gminy.
Inwestycja została zrealizowana przez Gminę Zembrzyce z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach działania Odnowa i rozwój wsi realizowanego w ramach Programu osi 7 Leader, działanie 4.1, Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju. Koszt inwestycji wyniósł około 370 tys. zł.
W związku z informacjami o niewłaściwym wykorzystywaniu placów zabaw przez młodzież, zwracamy uwagę, że place zabaw są przeznaczone dla dzieci. Ponadto, uprzejmie informujemy, o konieczności przestrzegania instrukcji użytkowania obiektów. Osoby dorosłe i młodzież korzystające z placów zabaw niezgodnie z ich przeznaczeniem muszą się liczyć z konsekwencjami takich działań.
UG
Informacja w Zakresie Promocji Projektu
Gmina Zembrzyce informuje, że z dniem 2 lipca 2012 r., zawarła umowę na dofinansowanie projektu pn. Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu na terenie Gminy Zembrzyce z Instytucją Wdrażającą w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013.
Projekt przewiduje budowę sieci szerokopasmowej zapewniającej bezpłatny dostęp do Internetu dla 40 gospodarstw domowych oraz dostawę sprzętu komputerowego do tychże gospodarstw i jednostek organizacyjnych gminy.
Realizacja projektu przewidziana jest na lata 2012-2015
Projekt został dofinansowany kwotą: 1.132.592 zł, co stanowi 85% wydatków kwalifikowanych w ramach projektu.
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka.
UG
Wyższe kwalifikacje - pewniejsza przyszłość na rynku pracy
"Wyższe kwalifikacje - pewniejsza przyszłość na rynku pracy" jest projektem współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego – Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie, poddziałanie 8.1.1 Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla przedsiębiorstw.
W ramach projektu w latach 2012/2013 planowane są następujące szkolenia aktualizujące kwalifikacje kierowców zawodowych dla 210 osób w zakresie:
1. Kwalifikacja wstępna kategoria D
2. Kwalifikacja wstępna kategoria C
3. Kwalifikacja wstępna przyspieszona kategoria D
4. Kwalifikacja wstępna przyspieszona kategoria C
5. Szkolenie okresowe kategoria D
6. Szkolenie okresowe kategoria C
7. Szkolenie z zakresu przewozu towarów niebezpiecznych ADR kurs podstawowy plus przewóz drogowy towarów niebezpiecznych w cysternach.
Projekt zakłada również nabycie nowych kwalifikacji dla 80 osób w zakresie:
1. Instruktorów nauki jazdy,
2. Kurs kwalifikacyjny dla diagnostów.
Szkolenia odbywać się będą w siedzibie MORD oraz salach wykładowych w powiatach: gorlickim, suskim, nowotarskim, limanowskim. Szczegółowe informacje dotyczące naboru i terminu szkoleń pojawiać się będą na stronie internetowej oraz tablicy ogłoszeń MORD oraz w prasie lokalnej po ustaleniu ostatecznego terminaru szkoleń.
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek – najlepsza inwestycja
Rozpoczęcie budowy wałów przeciwpowodziowych
Rusza budowa 3,4 km wałów przeciwpowodziowych na Zbiorniku Wodnym Świnna Poręba. Wykonawcą budowy jest Skanska na zlecenie RZGW w Krakowie. Planowana inwestycja będzie kosztować ponad 19 mln zł.
Przedsięwzięcie ma na celu zabezpieczenie Zembrzyc przed zalewem wodami powodziowymi rzeki Skawy i Paleczki. Inwestycja ma także zabezpieczyć przed podniesieniem się lustra wód gruntownych w obrębie Zembrzyc.
W ramach inwestycji zostanie wybudowany prawobrzeżny wał przeciwpowodziowy rzeki Skawy przechodzący w lewobrzeżny wał Paleczki.
Planowany czas realizacji inwestycji: 14 miesięcy.
Wraz z budową wałów przeciwpowodziowych planowana jest budowa niezbędnej infrastruktury w postaci obiektów odwadniających zawale, pompownię wód deszczowych i przeziakowych, zbiornik wyrównawczy o powierzchni 1,5 ha, przepusty wałowe oraz przebudowa i zabezpieczenie istniejących sieci kanalizacyjnych, wodociągowych, energetycznych i gazowych, które kolidują z obszarem inwestycji.
Obwałowania Zembrzyc powstaną w ramach budowy zbiornika wodnego w Świnnej Porębie. Zbiornik będzie miał pojemność ponad 160 mln m³ i będzie się rozcigał na dł. 11 km, od miejscowości Świnna Poręba do Zembrzyc.
W ramach projektu wzdłuż wałów zostaną wykonane także drogi serwisowe.
UG
Realizacja inwestycji drogowych związanych z usuwaniem skutków klęsk żywiołowych
Po wystąpieniu klęski żywiołowej tj. powódź, huragan, gradobicie itp. zostaje powołana gmina komisja ds. ustalania szkód i szacowania strat powstałych wskutek jej wystąpienia i sporządza stosowny protokół. W przypadku gdy powstałe straty wywołane klęską są nie mniejsze niż 5% dochodów własnych gminy, przyjeżdża komisja wojewódzka celem weryfikacji powstałych strat.
Komisja wojewódzka weryfikuje sporządzony przez komisję gminną protokół, który zawiera: nr drogi, nazwę odcinka drogi, miejscowość, kilometraż uszkodzonego odcinka drogi, zakres, szczegółowy opis uszkodzeń oraz wartość strat.
W przypadku gdy komisja wojewódzka stwierdzi, że uszkodzony odcinek drogi nie jest zniszczony w skutek wystąpienia klęski żywiołowej (tj. powódź, huragan, gradobicie itp.) komisja odrzuca wówczas całą drogę bądź odcinek drogi. Podobna sytuacja jest w przypadku dróg zniszczonych w skutek wystąpienia osuwiska – nie kwalifikują się do dofinansowania.
Taki protokół, sporządzony przez komisję wojewódzką stanowi podstawę do ubiegania się o bezzwrotną dotację z budżetu państwa.
Corocznie gmina ma obowiązek przesłania do właściwego terytorialnie wojewody wykazu (max. pięć) zadań planowanych do odbudowy lub remontu, uwzględniając hierarchię potrzeb, zaczynając od najpilniejszego i najbardziej istotnego. Nazwa, zakres robót oraz lokalizacja zadania ma odpowiadać danym zawartym w protokołach szkód (w przypadku naszej gminy protokołami, które powstały w 2010 r. po ostatnich powodziach). Jeżeli droga lub odcinek drogi nie były w tym czasie zgłoszone i nie odnotowano tego w odpowiednich protokołach, to aktualnie nie można się ubiegać o środki na ich naprawę z funduszy na usuwanie skutków klęsk żywiołowych.
Warto zaznaczyć, że do odbudowy, bądź remontu kwalifikują się drogi, których wartość odbudowy wynosi minimum 40 tysięcy złotych.
W oparciu o zgłoszone potrzeby w przesłanym wykazie, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów dokonuje analizy potrzeb jednostki samorządu terytorialnego i wydana zostaje promesa informująca o przyznanej kwocie dofinansowania ze wskazaniem konkretnej drogi do odbudowy. Przyznaną promesę ścisłe określa kilometraż oraz zakres robót. Zatem, nie jest możliwym wykonanie jakichkolwiek robót na odcinku drogi nie objętym w przynajmniej promesie. Po otrzymaniu promesy, gmina przystępuje do kompletoowania dokumentów niezbędnych do przygotowania umowy tj. m.in. 1. prawidłowo i starannie wypełniony wniosek o dotację, dotyczący wymienionego w promesie zadania, podający dokładną nazwę zadania oraz jego lokalizację, a także wartość zadania ustaloną na podstawie przeprowadzonego przetargu lub innego trybu udzielania zamówienia publicznego wraz ze wskazaniem wysokości dotacji; 2. zestawienie rzeczowo-finansowe dotyczące danego zadania, podającego jego nazwę oraz lokalizację, datę rozpoczęcia i zakończenia zadania, a także zawierające wykaz prac, ich liczbę oraz cenę; 3. oraz pozostałe dokumenty.
Po podpisaniu umowy przez strony oraz po zakończeniu zadania będącego przedmiotem wniosku przez wyłonionego wykonawcę, jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązek dokonać rozliczenia zadania i złożenia sprawozdania z wydatkowania otrzymanej kwoty dotacji w terminie podanym w umowie.
Nadawanie numerów porządkowych dla nieruchomości /budynków/
Urząd Gminy Zembrzyce przypomina o obowiązku wynikającym z ustawy dotyczącej prawa budowlanego, który mówi, że do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wybudowanie wymagane jest pozwolenie na budowę, można przystąpić, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy.
Organem tym dla naszej gminy jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Suchej Beskidzkiej mieszczący się przy ul. Kościelnej 5b.
W przypadku niedopełnienia formalności określonych ustawą, organ nadzoru budowlanego może nałożyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Przykładowo kara za użytkowanie /zamieszkanie/ budynku mieszkalnego jednorodzinnego wynosi 10.000 zł.
Jednocześnie przypomina się o obowiązku umieszczania w miejscu widocznym na budynku lub ogrodzeniu tabliczki z nadanym numerem porządkowym (numerem domu).
Ponadto informujemy, że w najbliższym czasie pracownicy Urzędu Gminy przeprowadzą weryfikację obiektów budowlanych na terenie całej gminy.
Szczegółowe informacje w przedmiotowej sprawie można uzyskać w Urzędzie Gminy Zembrzyce u pani Inspektora Danuty Strączek, pok. nr 14, tel. 33/8746040 w. 27.
UG
Nowy kierownik i lekarz w Przychodni Zdrowia w Śleszowicach
Dotychczasowy kierownik i lekarz Przychodni Zdrowia w Śleszowicach pani Teresa Leśniakiewicz na swój wniosek zrezygnowała z pełnienia tych funkcji.
Wbrew obiegowym opiniom pani Teresa Leśniakiewicz nie została zwolniona przez Wójta Gminy, wprost przeciwnie, Wójt uczestniczył w rozmowie, mającej na celu przekonanie pani doktor do zmiany decyzji i wycofania wniosku o rozwiązanie umowy o pracę. W rozmowach uczestniczyli mieszkańcy Śleszowic m.in. pani sołtys, radny gminy, pani dyrektor szkoły w Śleszowicach. Nie udało się jednak przekonać pani kierownik.
Od października obowiązki kierownika Przychodni Zdrowia w Śleszowicach przejął lek. med. Janusz Lenartowicz. Pracę na pełny etat rozpocznie od listopada bieżącego roku. Życzymy Mu dobrego przyjęcia przez pacjentów i sukcesów w prowadzeniu Przychodni.
UG
Formalne zmiany w Przychodni Zdrowia w Zembrzycach
Pani lek. med. Marta Błaszkowska, kierownik Przychodni Zdrowia w Zembrzycach, wnioskała o rozwiązanie z umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę.
Nie oznacza to jednak, że pani Marta Błaszkowska przestanie pracować w Przychodni. Dla spełnienia wymogów formalnych, od pierwszego października pani doktor została zatrudniona na stanowisku pełniącego obowiązki Kierownika Przychodni Zdrowia w Zembrzycach, a następnie będzie przeprowadzony konkurs na to stanowisko.
UG
Akty vandalizmu w Tarnawie Dolnej
W ostatnich miesiącach, na terenie sołectwa Tarnawa Dolna mają miejsce coraz częstsze przypadki niszczenia mienia komunalnego, a w szczególności tabliczek osiedlowych, luster i znaków drogowych. Na wniosek mieszkańców, ze środków funduszu sołeckiego zostały zakupione tablice informacyjne, które od momentu ich zamontowania, sukcesywnie ulegają niszczeniu. Tablice, które miały służyć oznakowaniu osiedli, lepszej komunikacji, stały się przedmiotem ataków chuliganów. Prosimy mieszkańców o zwrócenie szczególnej uwagi na wybryki vandalizmu, a w przypadku zauważenia w. w. incydentów, prosimy o powiadomienie Policji.
“INDYWIDUALIZACJA”
Projekt Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III szkół podstawowych w Gminie Zembrzyce realizowany jest w okresie od 15 sierpnia 2012 r. do 28 czerwca 2013 r. Realizacją projektu zajmuje się Gminny Zespół Obsługi Finansowej Szkół w Zembrzycach. Docelowo projekt jest realizowany w czterech szkołach na terenie Gminy Zembrzyce. Głównym celem projektu jest wsparcie indywidualnego rozwoju uczniów klas I-III szkół podstawowych, u których zdiagnozowano specjalne potrzeby edukacyjne oraz zbadano ich możliwości psychofizyczne. Wsparciem zostanie objętych 145 uczniów, w tym 68 dziewczynek i 77 chłopców. Realizacja projektu obejmuje prowadzenie następujących zajęć:
1. Zespół Szkół w Tarnawie Dolnej:
1.1. Zajęcia logopedyczne dla dzieci z zaburzeniami mowy - łącznie 60 godzin dla dwóch grup.
1.2. Zajęcia matematyczno-przyrodnicze, rozwijające uzdolnienia - łącznie 90 godzin dla dwóch grup.
1.3. Zajęcia z gimnastyki korekcyjnej, w tym 10 zajęć na basenie - łącznie 60 godzin dla dwóch grup.
2. Zespół Szkół Zembrzyce:
2.1. Zajęcia logopedyczne dla dzieci z wadami wymowy - łącznie 90 godzin dla trzech grup.
2.3. Zajęcia doskonalące czytanie ze zrozumieniem i pisanie - łącznie 90 godzin dla trzech grup.
3. Szkoła Podstawowa w Sleszowicach:
3.1. Zajęcia logopedyczne dla dzieci z zaburzeniami rozwijowymi mowy - łącznie 60 godzin dla dwóch grup.
3.2. Zajęcia matematyczno-przyrodnicze, rozwijające uzdolnienia - łącznie 90 godzin dla dwóch grup.
3.3. Zajęcia z gimnastyki korekcyjnej, w tym 4 zajęcia na basenie - łącznie 60 godzin dla dwóch grup.
4. Szkoła Podstawowa w Marcówce:
4.1. Zajęcia logopedyczne dla dzieci z zaburzeniami rozwijowymi mowy - łącznie 60 godzin dla dwóch grup.
4.2. Zajęcia z gimnastyki korekcyjnej - łącznie 60 godzin dla jednej grupy.
4.3. Zajęcia doskonalące czytanie ze zrozumieniem i pisanie - łącznie 90 godzin dla trzech grup.
Udział w zajęciach logopedycznych poprzez systematyczne ćwiczenia poprawi wymowę i sprawność aparatu artykulacyjnego. Zaburzenia związane z wymową często przekładają się na błędy w pisowni, dlatego ważna jest jak najszybsza pomoc. Uczniowie poprzez zabawę zdobędą nowe wiadomości, umiejętności, usprawnią układ oddechowy, wzbogacą słownictwo.
Zajęcia z gimnastyki korekcyjnej podnoszą poziom sprawności fizycznej. Ćwiczenia pozwalają korygować sylwetkę i rozbudzają w uczniach potrzebę częstszej aktywności ruchowej.
Celem zajęć doskonalących czytanie ze zrozumieniem i pisanie jest podniesienie poziomu czytania, pisania, z utrwaleniem zasad poprawnej pisowni, zarówno ze słuchu, jak również twórczych wypowiedzi pisemnych.
Zajęcia matematyczno-przyrodnicze przeznaczone są dla uczniów szczególnie uzdolnionych. Udział w nich, poprzez doskonalenie procesów wnioskowania przyczynowo-skutkowego z wykorzystaniem oprogramowania edukacyjnego, pobudzi wyobraźnię uczniów. Zajęcia będą prowadzone przez wykwalifikowaną kadrę nauczycielską.
Szkoły zostały zaopatrzone w specjalistyczne pomoc dydaktyczne niezbędne do przeprowadzania w.w. zajęć, są to m.in. lustra logopedyczne, dwaniaki gilotodydatkyczne, zestawy diagnostyczno-logopedyczne, lamigłówki, alfabety obrazkowe, gry memo-wyrazowo-sylabowe, zestawy ćwiczeń grafomotorycznych, programy komputerowe „Logopedyczne zabawy”, gry edukacyjne, sensoryczne dyski, kamienice i piłki, materace, drabinki, bączki rehabilitacyjne, programy „Uczeń zdolny”, szkielet człowieka, model układu słonecznego, lupy, mikroskopy, klepsydry, wagi z odważnikami, komplety do preporownia, stacje pogody itp.
Całość dofinansowania projektu była planowana na kwotę 120 tys. zł jednak w wyniku przeprowadzonych przetargów nieograniczonych na usługi edukacyjne i zakup pomocy dydaktycznych kwota dofinansowania prawdopodobnie się zmniejszy, nie powodując jednak zmian w jakości i ilości materiałów i zajęć.
GZOFS Zembrzyce
Rozdysponowanie Środków Funduszu Sołeckiego na rok 2013
Sołectwa Gminy Zembrzyce od 2012 roku mogą decydować o przeznaczeniu środków finansowych wydzielonych z budżetu gminy. Wysokość środków przypadających na konkretne sołectwa obliczana jest zgodnie ze wzorem matematycznym określonym w ustawie. Środki funduszu przeznacza się na realizację przedsięwzięć, które są zadaniami własnymi Gminy, służą poprawie warunków życia mieszkańców i są zgodne ze strategią rozwoju gminy.
O podziale środków funduszu decydują mieszkańcy danego sołectwa na zebraniu wiejskim. We wrześniu bieżącego roku poszczególne sołectwa rozdysponowały środki z funduszu sołeckiego na 2013 rok zgodnie z poniższymi zestawieniami.
SOŁECTWO TARNAWA GÓRNA
1. Zakup wyposażenia dla Świetlicy Wiejskiej działającej przy Gminnym Centrum Kultury i Czytelnictwa w Zembrzycach:
Pieniądze w OSP w Zembrzycach
Budynek OSP wybudowany przy współudziale mieszkańców Zembrzyc jest własnością Gminy Zembrzyce.
Ochotnicza Straż Pożarna jest odrębnym stowarzyszeniem posiadającym osobowość prawną. Gmina Zembrzyce zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej ma obowiązek ponosić koszty związane z wyposażeniem, utrzymaniem, wyszkoleniem i zapewnieniem gotowości bojowej OSP. Gmina również ma obowiązek umundurowania członków OSP,ubezpieczenia członków OSP, ponosić koszty związane z okresowymi badaniami lekarskimi członków OSP i wypłata ekuwiwalentów.
Wszystkie te zadania są finansowane przez Gminę Zembrzyce i wszystkie straże pożarne na bieżąco korzystają i korzystały ze środków przeznaczonych na ten cel z budżetu Gminy Zembrzyce.
Od 2000 roku OSP w Zembrzycach dzierżawiła budynek od Gminy Zembrzyce zgodnie z zawartą umową dzierżawy z dnia 17 stycznia 2000r.
Umowa dzierżawy opiewała najpierw na kwotę 20 zł miesięcznie, a następnie od 2004 roku OSP w Zembrzycach nieodpłatnie dzierżawiła budynek od Gminy Zembrzyce. W umowie dzierżawy był zapis zabraniający wynajmowania lokalu przez OSP w Zembrzycach innym podmiotom, bez zgody Gminy Zembrzyce.
W związku z tym, że OSP w Zembrzycach chciała wynajmować lokal w budynku innym podmiotom, zwróciła się z prośbą o zgodę na zawarcie umowy podnajmu części pomieszczeń w budynku remizy.
Wójt Gminy, w styczniu 2004 roku wyraził zgodę na podnajem części pomieszczeń w budynku OSP stanowiącym własność Gminy Zembrzyce z zastrzeżeniami. Jednym z warunków zgody na wynajem przez OSP w Zembrzycach lokali innemu podmiotowi był następujący zapis:
"pozyskane z tytułu wynajmu środki przeznaczone zostaną na cele inwestycyjno – remontowe budynku OSP".
OSP w Zembrzycach zawarła umowę podnajmu 14.01.2004 roku, zgodnie z umową, OSP w Zembrzycach powinna uzyskać kwotę 2000 zł + VAT miesięcznie, ponadto OSP nie ponosiła żadnych innych kosztów związanych z mediarią i dostosowaniem lokalu do potrzeb wynajmującego.
W październiku 2008 roku podpisana została kolejna umowa opiewająca na taką samą kwotę. W efekcie środki z wynajmu budynku trafiły do OSP w Zembrzycach.
Straż powinna je wydatkować, zgodnie z zawartą umową, na remont i modernizację budynku, część środków wykorzystano jednak na działalność statutową: w tym na zakup nowego samochodu (średni samochód gaśniczy marki Magirus) oraz modernizację i adaptację na potrzeby straży pożarnej specjalnego lekkiego samochodu ratowniczo-rozpoznawczego marki Ford, Gmina przekazała dodatkowo na ten cel dotację w kwocie 26 000 zł.
Niewydatkowanie środków na remont i modernizację budynku było podstawą rozwiązania umowy dzierżawy z OSP w Zembrzycach.
Środki finansowe uzyskane z podnajmu pomieszczeń i dotychczas zgromadzone na koncie OSP w Zembrzycach nadal są własnością OSP w Zembrzycach i pozostają w dyspozycji wspomnianej jednostki.
Równocześnie w latach 2004-2009
z budżetu Gminy Zembrzyce oprócz zapewnienia bieżącej sprawności bojowej OSP w Zembrzycach zostały wydane następujące środki na inwestycje i budynki OSP w Zembrzycach:
- **w 2004 roku** - wymiana stolarki okiennej – **14 158,00 zł**
- **w 2007 roku** - remont dachu budynku OSP – **54 976,71 zł**
- **w 2009 roku** - ogrodzenie budynku OSP 81 345,24 w tym z uzyskanej dotacji **42 745 zł**
W 2009 roku dotacja na zakup samochodu z Budżetu Gminy wyniosła – **26 000,00 zł**.
Aktualny najemca lokalu oświadcza, że z własnych środków wyremontował sale i kuchnię i dostosował ją do potrzeb działalności gospodarczej. Przy czym nie był z tego tytułu zwolniony z opłaty dzierżawy.
Aktualnie Gmina Zembrzyce sama wynajmuje lokale na takich samych warunkach, jak OSP w Zembrzycach, co miesięcznie uzyskuje dochody w wysokości 2202 zł netto. Środki z najmu zostają przeznaczone na utrzymanie obiektów w miejscowości Zembrzyce.
---
**Wakacyjne kolonie**
W czasie wakacji nauczyciele ze szkoły podstawowej w Marcówce podjęli się organizacji wypoczynku letniego dla dzieci z Marcówki, Zembrzyc i Tarnawy Dolnej. W związku z tym, opracowano projekt kolonii letniej nad Bałtykiem: *Równamy szanse - Pokochaj polskie morze*. Z zaproponowanej formy wypoczynku skorzystało 20 uczestników. Opiekunami byli nauczyciele: J. Fidelus, M. Bączek, K. Targosz, B. Rusin, T. Orgal. Kolonia odbyła się w miejscowości Dźwirzyno, w dniach 02 - 13 lipca. Dzieci miały okazję zwiedzić Kołobrzeg, a w nim Muzeum Oręża Wojska Polskiego, wystawę malarstwa w Ratuszu, Latarnię Morską. Ogronną atrakcją dla dzieci okazała się wizyta w Reducie Solnej i udział w „Przygodzie z piratami”.
Choć uczestnikami kolonii byli uczniowie z kilku szkół i w różnym wieku, wszyscy świetnie się bawili. Realizacja tego projektu pozwoliła w znacznym stopniu poprawić stan zdrowia jego uczestników, pomogła zdać egzamin z samodzielności, umiejętności współdziałania w grupie, przestrzegania zasad bezpieczeństwa i poczucia odpowiedzialności za siebie. Za wszelką pomoc w realizacji przedsięwzięcia serdecznie wszystkim dziękujemy.
Zespół Nauczycieli z Marcówki
---
**Do Częstochowy prowadzisz nas...**
Nie było nigdy okazji na łamach prasy lokalnej wspomnieć o wydarzeniu, w którym z roku na rok uczestniczy coraz więcej osób, nie tylko z naszej gminy, ale i powiatu. Mam na myśli corocne pielgrzymowanie na Jasną Górę.
Zacznę może od fragmentu pieśni góralskiej, gdyż osobiście miałam szczęście uczestniczyć pierwszy raz w Pielgrzymce Góralskiej na Jasną Górę. „Moja Matko bądź mi zorzom, bądź mi zawsze wola Bożom. Serca mogę broń przed złościami, napełnij myscrom miłościom”.
Nie można ująć w słowa tego, jak osobiście przeżywa się trud każdego pielgrzymowania. Jest to przeżycie wszystkim spotkanie z Bogiem i drugim człowiekiem. Nie jest to zapewne dla wielu najatrakcyjniejsza forma spędzania czasu wakacyjnego, ale duchowo bardzo każdemu potrzebna. To rekolkcje w drodze, to czas nigdy niezmarnowany. Jak pięknie modlą się i śpiewają górale, doświadczyci ten, kto kiedyś zostawi wszystko i zdecyduje się, by udać się w taką drogę. Z terenu suskiego, z Jasnej Góry także, już od dziesięciu lat, wyrusza człon pielgrzymki krakowskiej. W tej właśnie pielgrzymce uczestniczy bardzo wielu naszych parafian, z czego możemy być dumni. Każdego roku jest ich więcej.
Pielgrzymka z Jasnej Góry dociera do Zembrzyc i utrudzeni pielgrzymi mogą zawsze skorzystać z gościnności naszych parafian. Członkinie Kola Gospodyń „Mioduszyna” częstują kawą, herbatą, ciastem. Dziękujemy za taką możliwość ks. proboszczowi Janowi Kapuście i wszystkim paniom. Pielgrzymowanie do Matki Bożej jest symbolicznym odbiciem naszego ziemskiego pielgrzymowania. Jest wyraźny cel drogi, trud, czasem nawet fizyczne cierpienie, modlitwa, prawdziwa radość i troska o drugiego człowieka. Są takie chwile, jak w życiu. Wydaje się, że nie masz już sił, a jednak z pomocą bożą ruszasz codziennie w drodze... Dziękujemy wszystkim, którzy wzięli udział w pielgrzymce, a za rok zachęcamy tych, którzy jeszcze nie byli. Zakonczę znowu tekstem z pielgrzymkowej pieśni góralskiej:
„Strzes nos Matko ukochana w dżyn i w noc. Pytamy cię sycka o pomoc. Ratujże nos ratuj w potrzebie, by my byli mocni we wierce.”
Słonecznik
---
**To już tradycja**
Jak co roku, od wielu lat, dnia 25 sierpnia wyruszała z naszej miejscowości piesza pielgrzymka do Kalwarii Zebrzydowskiej. O godzinie 6.30 pielgrzymi wyruszyli spod kościoła parafialnego. Towarzyszyła im jak zawsze orkiestra dęta „Rytm” i piękne wykonanie pieśni: „Po górach, dolinach”. Pielgrzymom przewodniczył ks. proboszcz Jan Kapusta. Pan Piotr, s. Berta oraz młodzież upiększały drogę pięknym śpiewem i modlitwami. O godzinie 10.00 rozpoczęła się w klasztorze Msza Święta, na którą już własnym środkiem transportu dotarło bardzo wielu parafian. W tym roku zembrzycka kompania wyruszyła na piękne Dróżki Matki Bożej. Pielgrzymka do Matki Bożej Kalwaryjskiej jest już wpisana w tradycję lokalnej społeczności. Każdy w swoim sercu niesie Matce Bożej swoje troki, prośby i dzięcznictwa. Dziękujemy wszystkim parafianom za udział w tej pielgrzymce i zapraszamy do udziału za rok.
Słonecznik
Deszczowa Kubajka
Tegoroczne Święto Kubajki, mimo zmiany lokalizacji i niesprzyjających warunków atmosferycznych przyciągnęło sporo grupy osób. Impreza współfinansowana przez Starostwo Powiatowe w Suchej beskidzkiej i GCKiCz w Zembrzycach powoli wrasta w lokalną tradycję. Członkinie KGW „Marcowianki”, na których spoczął ciężar przygotowania poczęstunku i zabawiania zgromadzonych gości, zaprezentowały nowe stroje kliszczackie zakupione dzięki środkom pochodząącym z Unii Europejskiej.
Nie zabrakło konkursów nawiązujących do zapomnianych już tradycji, występu orkiestr dętych, zespołów ludowych. Zadbano o stoiska z rękodzielami regionalnym, czy malarstwem sakralnym.
KFW
XIV Memoriał Henryka Łasaka
Mimo niesprzyjających warunków atmosferycznych XIV Memoriał Henryka Łasaka wzbudził niemalże zainteresowanie. W tym roku po raz pierwszy trasa wyścigu przebiegała przez centrum miejscowości Zembrzyce. Tryumfatorem tegorocznego wyścigu został zawodnik CCC Polsat Polkowice Sylwester Janiszewski – biorąc pod uwagę międzynarodowy charakter całej imprezy, możemy być bardzo dumni z naszego rodaka.
Zawodnicy nie zważając na niską, jak na sierpień temperaturę i deszcz, walczyli do ostatniej sekundy. O wynikach przesądziła analiza zapisu z fotokomórki. Premie lotne ufundowane przez Gminę Zembrzyce i właściciela firmy Polski Kamień Naturalny Kamieniołom Mucharz-Skawce Sp. z o.o. zagrzał: Tomasz Kiendys z grupy CCC Polsat Polkowice (71,8 km - Zembrzyce) i Marcin Urbanowski z Bolmet Trek Legnica (115,6 km - Tarnawa Górna). Wręczenia nagród na suskim Rynku dokonał Wójt Gminy Zembrzyce Eugeniusz Stypuła.
KFW
Biesiada w Śleszowicach
W dniu 18 sierpnia 1. Stowarzyszenie Muzyczne Śleszowice zorganizowało VI już Biesiadę, która odbyła się, jak co roku na terenie Domu Muzykanta w Śleszowicach. Impreza rozpoczęła się o godzinie 16.00 występem Orkiestry Dętej „RYTM” z Zembrzyc oraz występem gospodarzy. Biesiadę prowadził znany mieszkańcom gminy gawędziarz Józef Krzak, a zespół Progres przygrywał bawiącym się aż do białego rana. Dodatkowymi atrakcjami biesiady była LOTERIA, która cieszyła się wielkim zainteresowaniem oraz dmuchane atrakcje dla dzieci.
KFW
Dożynki gminne 2012 w Tarnawie Dolnej i 10-lecie Koła Gospodyń Wiejskich w Tarnawie Dolnej
W sobotę 25 sierpnia w Gminie Zembrzyce odbyły się uroczystości dożynkowe połączone z jubileuszem 10 - lecia Koła Gospodyń Wiejskich w Tarnawie Dolnej.
Z tej okazji do Tarnawy Dolnej przybył Tadeusz Gancarz – Starosta Powiatu Suskiego, profesor UJ Tadeusz Paleczny, Eugeniusz Stypuła – Wójt Gminy Zembrzyce, Łukasz Palarski – Przewodniczący Rady Gminy Zembrzyce, Radni Gminy Zembrzyce, Sofiśki, Ewa Dębńska – Dyrektor ZS w Tarnawie Dolnej. Po raz pierwszy uroczystość uwiecznili swoją obecnością w regionalnych strojach przedstawiciele stowarzyszenia Zbójników spod Babiej Góry.
Świętożenie rozpoczęło przemarsz barwnego korowodu od budynku szkolnego w Tarnawie Dolnej na stadion LKS „Tarnawianka”, który prowadziła orkiestra – 1. Stowarzyszenie Muzyczne w Śleszowicach. Koła gospodyń wiejskich – koło „Redź” z Tarnawy Górnej, koło z Tarnawy Dolnej i Gaździny z Marcówki prezentowały pięknie upięcione, barwne wieńce dożynkowe.
Uroczystą Mszę Świętą na stadionie odprawili: ksiądz proboszcz parafii w Tarnawie Dolnej ks. Zbigniew Piwowar i ksiądz Janusz Jastera. Po mszy Eugeniusz Stypuła – Wójt Gminy wygłosił okazjonalne przemówienie związane z dożynkami i jubileuszem 10 - lecia Koła Gospodyń Wiejskich w Tarnawie Dolnej:
„(...) Dożynki to święto radości i dumy z efektów naszej pracy i podejmowanych stale wysiłków, które mają zapewnić dla nas codzienny chleb na stole. Czaszy się zmieniają, coraz mniej wśród nas rolników, ale wszyscy trudzimy się by w inny sposób zapewnić dostatek w naszych domach. Dziśszie święto podkreśla wartość ludzkiej pracy i wysiłku każdego człowieka. Z tej okazji życzę wszystkim, by było gdzie pracować i by efekty tej pracy przynosiły nam satysfakcję. Cieszę się bardzo z liczniego przybycia mieszkańców i gości, bo wspólne świętowanie jest nam wszystkim potrzebne”.
KGW z Tarnawy Dolnej świętują jubileusz 10 - lecia powstało w 2002 roku. Pierwsze spotkanie Koła odbyło się 8 marca 2002 r. z okazji Dnia Kobiet. Przewodniczącą Koła liczącego 15 członków jest Pani Maria Pawłata. Przez dziesięć lat tarnawskie gospodynie brały udział i włączyły się w organizację wielu imprez okolicznościowych, wielokrotnie reprezentowały i promowały Gminę Zembrzyce uczestnicząc w różnych wydarzeniach kulturalnych.
Na swoim koncie ma wiele wyróżnień, nagród i dyplomów za zdobywanie czolowych miejsc w przeglądach i konkursach m.in.:
- Wyróżnienie w Powiatowym Konkursie Wieńca Dożynkowego w 2005 r. w Stryszawie,
- Nagrodę specjalną za artystycznie wykonany wieńiec w Konkursie Wieńca Dożynkowego Powiatu Suskiego w 2006r. w Zawoi,
- I miejsce w kategorii "Potrawy Wielkanocne" w III Powiatowym Konkursie Potraw i Palm Wielkanocnych w 2007 r. w Budzowie,
- I miejsce w kategorii "Wieńiec Współczesny" w VI Konkursie Wieńca Dożynkowego Powiatu Suskiego w 2007 r. w Makowie Podhalańskim,
- I miejsce w Powiatowym Konkursie Wieńca Dożynkowego w 2008 r. w Tarnawie Dolnej,
- II miejsce w Powiatowym Konkursie Potraw i Palm Wielkanocnych 2011r. w Bienkowcze.
Gratulujemy Paniom z koła w Tarnawie Dolnej jubileuszu 10 - lecia i życzymy dalszych sukcesów w działalności na rzecz podtrzymywania naszej tradycji, kultywowania obrzędów i integrowania lokalnej społeczności.
Warto dodać, że w tym roku w organizację uroczystości dożynkowych włączył się coraz aktywniej działający Klub Sportowy „Tarnawianka”. To za sprawą klubu uroczystość dożynkową w tym roku przerodziła się w dwudniowy festyn dożynkowy. W imieniu całej społeczności gminnej dziękujemy im i wszystkim, którzy poświęcają swój czas na pracę społeczną dla dobra wspólnego.
UG
Sukcesy na Dożynkach Powiatowych
W dniu 2 września br. (niedziela) w Stryszawie odbyły się Dożynki Powiatowe. Jednym z głównych punktów imprezy był Powiatowy Konkurs Wienca Dożynkowego. Gminę Zembrzyce reprezentowały panie z KGW „Redź” z Tarnawy Górnej oraz Koło Gaździn przy Bractwie Zbójników spod Babiej Góry.
Komisja konkursowa, po obejrzeniu wienców oraz ich prezentacji na scenie przyznała: w kategorii wieniec tradycyjny: I miejsce – Koło Gaździn przy Bractwie Zbójników spod Babiej Góry; w kategorii wieniec współczesny: I miejsce – KGW „Redź” z Tarnawy Górnej;
Ogłoszono wyniki i rozdano nagrody w konkursie: „Produkt Lokalny Podbabio górza”, organizowany przez Lokalną Grupę Działania „Podbabio górza”. Komisja wyłoniła zwycięzców również z terenu Gminy Zembrzyce:
w kategorii I – Zabawkarstwo - III miejsce zajął – pan Józef Krzak Firma "STOL-HAND" ze Śleszowic,
w kategorii II – Haft, Koronkarstwo - II miejsce zajęła pani Krystyna Małyszczkowicz z Marcówki oraz III miejsce pani Maria Sala z Marcówki.
W konkursie pn. „Turystyka i Rekreacja - dziedzictwem Kulturowym Podbabio górza”: w kategorii II - hotele, motely, pensjonaty, schroniska młodzieżowe i inne obiekty turystyczne - I miejsce zajęła Baćówka w Harnasia pana Stanisława Sali z Marcówki. W kategorii III - usługi turystyczne i inne - II miejsce zajęło Bractwo Zbójników spod Babiej Góry za usługę turystyczno - rekreacyjną „Napad zbójnicki”
W konkursie „Na najpiękniejszy ogród przydomowy, obejście w gospodarstwie rolnym”, organizowanym przez Wydział Środowiska Starostwa Powiatowego, I miejsce w kategorii ogród przydomowy otrzymała Pani Agnieszka Żmudka z Zembrzyc.
W trakcie imprezy wręczono również nagrody wyróżniającym się rolnikom z poszczególnych gmin z terenu powiatu, ufundowane przez MIR i Starostwo Powiatowe. Z naszej gminy wyróżniono Pana Piotra Tyła.
Gratulujemy Laureatom Konkursów i życzymy dalszych sukcesów!
Zbójowanie w Marcówce - Rombanica
Rabanie drzewa, wbijanie gwoździ, pasowanie na Zbójników, to tylko część atrakcji, jakie zafundowali nam gospodarze w Bacówce u Harnasia.
Rombanica, to podbabiogórskie zbójowanie w Marcówce zorganizowane przez Bractwo Zbójników spod Babiej Góry i Gażdżiny z Marcówki. Góralski klimat, muzyka, folklor, a także barwne stroje sprawiły, że na zbójowanie przybyło wielu chętnych. Jedni cięli drzewo, drudzy wbijali gwoździe – konkurencji nie brakowało. Ważną rolę odegrały również panie, które chwyciły młotki w dłon i z całej siły wbijały gwoździe w przygotowane przez Harnasia pniaki. Inne próbowały swoich sił w cięciu drzewa. Czterech śmiałków dmuchało w tubę - zawyl jak słonica - zawołał jeden ze zbójników.
Po kilku godzinach próbowania swoich sił w różnych dyscyplinach, nadszedł czas na pasowanie nowych Zbójników. Za-przysiężenie rozpoczęło się od przejścia korowodu z pochodniami. Największą sympatię wzbudzał jeden ze zbójników przebrany za talibą. Później nastąpiła oficjalna część - klęknienie przed Harnasiem i powtarzanie słów przysięgi - czeka wszelakiego szanować, dobra i prawości przed ziem i niesprawiedliwością bronić, zważać na dumę zbójczą by pycha nie została splamiona, nigdy jako żywy, pleców swoich wrogowi nie ukazywać, w wierności powołaniu swemu pozostawać - deklarowali nowi członkowie.
Wśród nich znalazł się wójt Gminy Zawoja Tadeusz Chowaniak, który w góralskim stroju nie krył zadowolenia z wstąpienia do Bractwa Zbójników. Co ciekawe, do tej grupy należą również Słowacy obecni na Rombanicy w Marcówce - za rok będą z nami również goście z Tybetu - zapowiada prof. UJ Tadeusz Paleczny, zbójnik.
Nie zabrakło również swojskiego jedla i napitek, poezji zbójnickiej Antygobaliki spod Babiej Góry, a także zespołów regionalnych.
JS
Sprawozdanie ze zbiórki publicznej KGW MARCOWIANKI
Stowarzyszenie KGW „Marcowianki” informuje, że na zbiórce publicznej w dniu 11-12 sierpnia 2012 r. zebrano 651,50 zł ofar pieniężnych – kwota ta zostanie przeznaczona na stroje regionalne. Ponadto dary w naturze – dwie koszule męskie do stroju regionalnego i jedna deska do prasowania.
KGW MARCOWIANKI
Sprawozdanie ze zbiórki publicznej zorganizowanej przez Bractwo Zbójników spod Babiej Góry
Stowarzyszenie Bractwo Zbójników spod Babiej Góry informuje, że na zbiórce publicznej w dniach 01-02.09.2012 r. zorganizowanej podczas imprezy plenerowej „ROMBANICA” w Marcówce zebrano łącznie 954,35 zł. Zebrana kwota zostanie wydatkowana na organizację imprezy „Rombanica” oraz na zakup strojów regionalnych dla członków Bractwa Zbójników spod Babiej Góry.
Bractwa Zbójników spod Babiej Góry
Kolarskie Indywidualne Mistrzostwa Polski w Tarnawie Dolnej
W dniu 1 września 2012 roku w miejscowości Tarnawa Dolna w miejscu nieczynnego kamieniołomu odbyły się Indywidualne Mistrzostwa Polski w konkurencji Trial rowerowy. Zgromadzona publiczność podziwiała medalistów Mistrzostw Świata i Europy. Zawodnicy mieli do pokonania 5 sekcji. Bezkonkurencyjny w kategorii Elite 20" okazał się Karol Serwin (Champion Świdnik) zdobywając już po raz 11 tytuł Mistrza Polski. Złoto w kategorii rowerów 26" wywalczył Rafał Kumorowski (Aquila Wadowice).
Wyniki
Kat. Elite 20"
1. Karol Serwin (Champion Świdnik)
2. Filip Mrugała (Aquila Wadowice)
3. Dawid Pietrzak (Aquila Wadowice)
Kat. Elite 26"
1. Rafał Kumorowski (Aquila Wadowice)
2. Paweł Reczek (Champion Świdnik)
3. Michał Nowak (Warszawa)
GCKiCz
Pożegnanie Lata w Tarnawie Górnnej
W dniu 8 września 2012 roku gospodynie z KGW „Redz” zorganizowały spotkanie w budynku Domu Rolnika w Tarnawie Górnjej (siedziba KGW i Świętlicy Środowiskowej) z okazji pożegnania lata. W spotkaniu uczestniczyli zaproszeni goście: Wójt Gminy Zembrzyce – Eugeniusz Stypula, Przewodniczący Rady Gminy Łukasz Palarski, Sekretarz Gminy Danuta Smyrak, 1. Stowarzyszenie Muzyczne Sleszowice, Stowarzyszenie Zembrzyckie Koło Gospodyń „Miodusyna”, Stowarzyszenie KGW „Marcowianki”, delegacja Koła Gospodyń Wiejskich z Tarnawy Dolnej oraz Gażdżyny przy Bractwie Zbójników z Marcówk. Gospodynie z KGW „Redz” przygotowały dla przybyłych gości poczęstunek w postaci prażonek w kociolkach na ognisku oraz innych specjałów. Podczas wizyty w lokalu KGW „Redz” goście mieli okazję zobaczyć Izbę Pamięci, która prezentuje przeróżne pamiątki i antyki zgromadzone przez panie z koła oraz ofiarowane przez mieszkańców Tarnawy Górznej. Imprezie przygrywała Orkiestra Dęta ze Sleszowice, a mieszkańcy Tarnawy Górznej mieli możliwość biesiadowania do późnych godzin.
GCKiCz
Zawsze spieszył z pomocą
Zmarł Józef Sala – najstarszy zembrzycycki strażak
Józef Sala, rocznik 1911, jeszcze niedawno udzielał wywiadu na łamach „Tygodnika Podhalanskiego”. Z pasją opowiadał o strojach strażackich, o pożarach które gasił, a także o zabytkowej sikawce konnej, która obecnie stoi przed remizą w Zembrzycach. Jako jeden z niewielu tak dobrze pamiętał historię Zembrzyc.
W czasie II wojny światowej walczył w Batalionach Chłopskich. Od lat 60. działał w Ochotniczej Straży Pożarnej w Zembrzycach. Pełnił tam różne funkcje, od członka straży, do prezesa straży.
30 grudnia szesnego roku obchodził swój 100-letni jubileusz. Najstarszy zembrzycycki strażak został odznaczony między innymi przez premiera Donalda Tuska, wojewodę małopolskiego, Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, Gminę Zembrzyce, a także przez drużyn swojej macierzystej Ochotniczej Straży Pożarnej. Pogrzeb odbył się w czwartek, 4 października.
JS
Warsztaty Terapii Zajęciowej w Zembrzycach
Każdy z nas chciałby mieć miejsce, w którym czułby się bezpiecznie i szczęśliwie, gdzie spełniałby swoje aspiracje, rozwijał umiejętności i nabywał nowe, gdzie miałby kogoś, z kim mógłby porozmawiać, kogoś życzliwego, kto słucha, doradzi, pomoże.
Takim właśnie miejscem dla osób niepełnosprawnych, które często spotykały się z niechęcią i brakiem zrozumienia ze strony społeczeństwa są Warsztaty Terapii Zajęciowej w Zembrzycach. Mieszczą się one w przepięknym, odrestaurowanym Dworze z XIX wieku.
Na zajęcia terapeutyczne do WTZ dowożonych jest 35 podopiecznych z różnych miejscowości naszego powiatu (Zembrzyce, Marcówka, Budzów, Jachówka, Bienkówka, Zachelmna, Tarnawa Dolna, Tarnawa Górna, Sleszowice, Sucha Beskidzka, Stryszawa) przez 5 dni w tygodniu. Na parterze znajduje się 6 pracowni, sala komputerowa, telewizyjna oraz sala ćwiczeń ruchowych.
Pracownia gospodarstwa domowego zajmuje się nauką higienicznego przygotowania potraw, napojów, obsługa sprzętu AGD, RTV i narzędzi kuchennych, przygotowaniem menu, listy zakupów i nabywaniem umiejętności samoobsług w kuchni oraz w sklepie.
Pracownia origami z elementami muzykoterapii wykonuje prace manualne z zakresu papieroplastyki (origami płaskie i przestrzenne, bibulkarstwo) różnego rodzaju ozdoby i dekoracje. Zajęcia z muzykoterapii rozładowują napięcie, stres, pomagają w nawiązywaniu kontaktów.
Pracownia ogrodnica dba o wygląd naszego ogrodu, pielęgnuje kwiaty, rośliny, krzewy, warzywa. Wykonuje również ozdoby (obrazy, kompozycje kwiatowe) z materiałów przyrodniczych, skóry, sznurka, słomy.
W pracowni stolarskiej podopieczni uczą się bezpiecznego posługiwania narzędziami stolarskimi do wykonywania m.in. ramek, świeczników, półeczek, różnorodnych ozdob, wykorzystując kreatywność uczestników.
Pracownia dziewiarso-krawecka zajmuje się szyciem ręcznym, maszynowym, haftem, szydełkowaniem, tkactwem, robieniem na drutach, flocowaniem. Uczestnicy uczą się bezpiecznej pracy oraz wykorzystywania resztek materiałów.
Pracownia plastyczna wykonuje prace malarskie różnymi metodami (farby, akryle, płótno, szkło, akwarele, tusz, ołówek, kredy itp.) kartki okazjonalne, ozdoby i stroiki z gipsu, masy solnej, decoupage.
Uczestnicy mają możliwość korzystania z rehabilitacji dostosowanej do
indywidualnych potrzeb każdego z nich oraz sali komputerowej, w której uczą się obsługi komputera.
W ciągu tych 7 godzin pobyt uczestników w WTZ jest odciążeniem dla rodziców, opiekunów, którzy choć na chwilę mogą zająć się czym innym, „złapać oddech” w poczuciu, że ich dzieci są w miejscu, gdzie czują się dobrze. Dzięki warsztatom wielu z podopiecznych wcześniej nie chodzących do specjalnych szkół i nie biorących udziału w żadnych zajęciach, ma możliwość odkrycia swoich zainteresowań i potrzeb, nabycia umiejętności potrzebnych do podjęcia pracy. Uczestnicy uczą się szacunku do drugiego człowieka, nawiązują nowe kontakty i przyjaźnie.
W WTZ organizowane są również wycieczki, imprezy okolicznościowe, wyjazdy do zaprzyjaźnionych ośrodków, wyjazdy na basen, hipoterapię, spacery umożliwiające kontakt z przyrodą, wycieczki piesze i górskie (Leskowiec, Wierchy, Jasień, Sosnowka, Babia Góra), spotkania integracyjne, pielgrzymki, wystawy prac, występy teatrzyków. Odpowiadają nas również dzieci i młodzież szkolna.
W tym roku, dzięki PCPR naszych 15 podopiecznych miało możliwość realizacji projektu „Aktywni mogą więcej”. Uczestniczyli oni w spotkaniach z doradcą zawodowym i psychologiem. W ramach projektu wyjechali również na 2-tygodniowy turnus wypoczynkowy oraz wzięli udział w jednodniowej wycieczce „Pętla Beskidu”.
Wielu z nas może zastanawiać się nad sensem tworzenia takich miejsc, wielu z nas może uważać to za niekonieczne. Jednak patrząc teraz na naszych podopiecznych – uśmiechniętych, zadowolonych, pracujących, jak tylko najlepiej potrafią, można stwierdzić tylko jedno: WARTO!
Elżbieta Ćwiękała
Harmonogram wprowadzania nowego systemu zbiórki odpadów komunalnych
W związku ze zmianą ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która od 1 lipca 2013 roku wprowadza nowy system zbiórki odpadów, informujemy, że:
1) Do 30 czerwca 2013 roku obowiązuje zbiórka odpadów na obecnych zasadach – obowiązują umowy właścicieli nieruchomości z Gminnym Zakładem Wodociągów i Kanalizacji w Zembrzycach.
2) Każdy właściciel nieruchomości zamieszkałej zostanie zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi – deklaracja będzie zawierać m.in. dane właściciela, lokalizację budynku, ilość osób zamieszkanych, (na podstawie deklaracji będzie naliczana opłata za odbiór odpadów). W przypadku niezłożenia wymaganej deklaracji albo w przypadku uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji, wójt określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dane do naliczania opłat będą pobrane z prowadzonych ewidencji przez urząd gminy – ewid. ludności, podatkowej. Wzór deklaracji oraz termin jej składania zostaną podane do publicznej informacji początkiem 2013 r.
3) Od 1 lipca 2013 roku będzie obowiązywał nowy system zbiórki odpadów komunalnych – szczegółowe informacje dot. nowego systemu zostaną przedstawione początkiem 2013 roku m.in. na stronie internetowej (www.zembrzycze.pl) oraz w gazetce gminnej.
4) Zmiana systemu wprowadzi: inny sposób rozliczania (opłaty naliczane i zbierane przez urząd gminy), firma zbierająca odpady będzie firma wyłoniona przez Wójta Gminy Zembrzycze w drodze przetargu, zostanie wprowadzona zbiórka dostatkowych odpadów (m.in. biodegradowalnych, które nadają się do kompostowania).
Zmiana systemu zbiórki odpadów wprowadza co następuje:
- Od 1 lipca 2013 roku z mocy prawa przestają obowiązywać umowy zawarte pomiędzy właścicielem nieruchomości, a Gminnym Zakładem Wodociągów i Kanalizacji w Zembrzycach (nie trzeba wypowiadać umowy, ponieważ z mocy prawa przestaje obowiązywać z dniem 01.07.2013 roku) – zaczyna obowiązywać nowy system zbiórki odpadów komunalnych - zbiórkę odpadów prowadzi gmina za pośrednictwem firmy wyłonionej w drodze przetargu, opłaty za zbiórkę odpadów będą naliczane i zbierane przez urząd gminy,
- Wójt Gminy Zembrzycze będzie sprawować nadzór nad zbiórką i prawidłowym zagospodarowaniem odpadów przez odbierającego,
- Rada Gminy Zembrzyce ustaliła stawkę i sposób naliczania opłaty za odbieranie odpadów – Wójt Gminy Zembrzyce na podstawie złożonej deklaracji będzie naliczał właścicielowi domów opłatę za zbiórkę odpadów komunalnych (koszty prowadzenia zbiórki mają w całości pokrywać się z opłat od właścicieli nieruchomości),
- zbiórka odpadów będzie obejmować wszystkich mieszkańców zamieszka-
tych – zbiórka odpadów komunalnych prowadzona będzie na całym terenie Gminy Zembrzyce według ustalonego harmonogramu,
- dodatkowo zachęcamy do kompostowania odpadów biodegradowalnych – m.in. resztek jedzenia, odpadów roślinnych, odpadów opakowaniowych ulegających biodegradacji, będzie to miało wpływ na ogólny koszt gospodarowania odpadami, jak też na uzyskanie odpowiedniej wielkości odzysku,
- opłata za odpady posegrego-
wane będzie niższa (promowanie segregacji odpadów),
- zostanie zorganizowany stały punkt selektywnego zbierania odpadów komunalnych problemowych – są to znajdujące się w gospodarstwie domowym przeterminowane leki, chemiczalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, odpady budowlane i rozbiorkowe oraz zużyte opony i odpady zielone.
Wystąpienie Gminy Zembrzyce z Związku Gmin Dorzecza Górnej Skawy
Aktualnie Gmina Zembrzyce nadal jest pełnoprawnym członkiem Związku Gmin Dorzecza Górnej Skawy, przestańcie być członkiem związku w 2013r.
Zgodnie z Ustawą o gospodarowaniu odpadami, gmina jest zobowiązana do przekazywania odpadów zmieszanych (czarne worki) do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów zmieszanych. Dla naszego powiatu zgodnie z Planem Gospodarowania Odpadami Województwa Małopolskiego, który wszedł w życie w lipcu bieżącego roku Regionalną Instalacją Przetwarzania Odpadów jest Zakład Zagospodarowania Odpadów w Myślenicach.
Planowane jest, że Instalacja Związku Dorzecza Górnej Skawy Świnna Poreba w Suchej Beskidzkiej (ZGDGS) zostanie instalacją regionalną w 2014 r., po otwarciu instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych.
Koszt tej inwestycji planowany jest na kwotę 6 mln. zł. Z kwoty tej większa część będzie sfinansowana z dotacji, natomiast część środków (w optymalnych warunkach 15%) musi być pokryta przez Gminy tworzące związek.
Koszty inwestycji w ZGDGS są dzielone na członków (gminy, miasta) w zależności od liczby mieszkańców. Nie ma to przełożenia na liczbę oddawanych śmieci. Mając 10-letnie doświadczenie w realizacji inwestycji w ZGDGS okazało się, że nakłady inwestycyjne nie zwróciły się Gminie Zembrzyce. Gdyby Gmina Zembrzyce wytwarzała znacznie więcej odpadów nieposortowanych wtedy byłoby zasadnym uczestniczyć w tej inwestycji.
Inwestowanie kolejnych pieniędzy w instalacje mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów miałoby sens, gdyby Gmina Zembrzyce miała do zagospodarowania znacznie większe ilości odpadów zmieszanych.
Trzeba nadmienić, że oddając odpady do ZGDGS generujemy koszty na przyszłość, koszty których nie będziemy ponosić oddając śmieci do Regionalnej Instalacji w Myślenicach. Są to koszty rekultywacji terenu. ZGDGS, czyli członkowie związku za kilka lat staną przed problemem rekultywacji składowiska, a ZGDGS do tej pory nie utworzył na ten cel stosowanego funduszu. Ponadto jako członek ZGDGS bylibyśmy zobligowani do ponoszenia stałych opłat tzw. składki członkowskiej.
Majątek ZGDGS stanowią budynki i budowle, które są postawione na terenie niemalżeżnym do związku. Grunty są własnością miasta Sucha Beskidzka, które wydzierżawia tereny związkowi za stosowną opłatą.
Koszty gminy związane z gospodarowaniem odpadami generują głównie odpady zmieszane (czarne worki).
Polityka Gminy Zembrzyce ma na celu ograniczyć do minimum ilość odpadów oddawanych w czarnych workach, przez co znacznie obniżone zostaną koszty oddawania odpadów do instalacji przetwarzania odpadów.
Dzięki zaangażowaniu mieszkańców gminy i poważnemu potraktowaniu sortowania śmieci, już w 2012 roku udało się znacznie ograniczyć ilość odpadów oddawanych w czarnych workach.
Mamy nadzieję przekonać wszystkich do sortowania odpadów, w efekcie czego nie będziemy z jednej strony ponosić wysokich kosztów, z drugiej zaś strony, Gmina Zembrzyce uzyska odpowiednio stopnie odzysku odpadów, wskaźniki sortowania poszczególnych odpadów, w efekcie czego nie będzie narażona na kary.
Łukasz Palarski
Zembrzyce 01.10.2012 r.
Radny Gminy Zembrzyce
LIST OTWARTY
Pan
Eugeniusz Stypuła
Wójt Gminy Zembrzyce
W związku z publikacją zawartą w Gazecie Samorządowej „Nasza Gmina Zembrzyce” wydawanej ze środków publicznych przez Gminę Zembrzyce (NR II/2012 – strona 14 – artykuł zawierający wypowiedź Wójta Gminy Zembrzyce) pragnę ustosunkować się do Pana słów: „… wątpliwości Pana Przewodniczącego Rady Gminy tym bardziej dziwią, że nigdy wcześniej na Komisjach i Sesjach Rady Gminy poświęconych tematyce Związku Gmin Doroczna Górnej Skawy Świnna Poręba nie dzieli się swoimi spostrzeżeniami…”
Ze zdumieniem przyjmuję Pana słowa zważywszy na fakt, iż podczas głównej dyskusji odnośnie wystąpienia ze ZDGS, która miała miejsce w dniu 29.05.2012 podczas prac Komisji Gospodarczej był Pan jak również Pan Przewodniczący ZDGS Marek Listwan adresatami pytań, w których wyraziłem spostrzeżenia związane z wystąpieniem ze ZDGS.
Z uwagi na Państwa krótkotrwałą w tym zakresie pamięć pragnę przypomnieć, iż podczas obrad w/w Komisji Gospodarczej zwróciłem uwagę na następujące okoliczności:
Cytat oparty o zapis audio „(...) Ł. Palarski: To może ja tak bardziej prosto powiem, bo stajemy teraz przed dylematem na najbliższej sesji czy ze Związku wystąpić czy ze Związku nie wystąpić. Zasadnicze pytanie jakie sobie tu stawiamy to brzydko mówiąc idzie o ten wymiar ekonomiczny, co Nam się będzie bardziej opłacało czy pozostać w Związku czy faktycznie funkcjonować poza Związkiem. Wiele kwestii tu już zostało poruszonych, jeżeli mogę to po pierwsze była tu mowa o tym koszcie, koszt modernizacji – i mam pierwsze pytanie do Panów (E. Stypuła, M. Listwan) Czy Państwo sobie wyobrażają taką sytuację, że Związek prowadzi inwestycje bez wkładu finansowego Gminy Zembrzyce? Opierając się gdyby Gmina Zembrzyce oparła się tutaj o statut – nie wiem czy ja mam aktualny statut Związku – paragraf 36, który mówi „Udział w inwestycjach Związku jest dla Gmin dobrowolny”. Czy istnieje prawna możliwość, nawet jeżeli postanowimy w Związku, że My nie będziemy particypować w kosztach na zasadzie wprowadzenia wkładu finansowego ewentualnie oczywiście udzielenie pożyczki, kredyt tak – ale bez wniesienia wkładu finansowego? (...) (...) W tym miejscu wprowadzony został wątek pobożny odnośnie wprowadzenia przetargu na odbiór śmieci/(...) Czy ja mogę kontynuować? Bo problem jest taki że na najbliższej sesji każdy radny będzie musiał podjąć tę decyzję więc też chcielibyśmy mieć tą ….. więc te nurtujące mnie zagadnienia. W związku z tym czy taka sytuacja, że Gmina pozostaje w Związku natomiast jeżeli przyjdzie particypacja w kosztach, jeżeli wójt jako przedstawiciel Gminy w Związku przyjdzie i powie, że on nie particypuje Czy Państwo rozważają taką sytuację, taką ewentualną sytuację – że na podstawie tego statutu, rozumiem że uchwala Związek nie może być sprzeczna ze Statutem Związku – że pozostali członkowie Związku będą musieli w jakiś sposób zabezpieczyć środki by realizować inwestycje. Czy tak? Bo żadny radny nie bierze udziału w pracach Związku, nie uczestniczy w posiedzeniach. Też nie chcę tu kierować pytania bezpośrednio do Pana Przewodniczącego bo zadaję sobie sprawę że jest to ciało kolegialne złożone, prawda?
D. Smyrak: Do tej pory nie było takiego przypadku.
M. Listwan: Tak. Myślę że nie jest to …….. (śmiech) … Wie Pan jest to…. Powiem Panu że, nawet nie przyszło mi do głowy ten pomysł.
Ł. Palarski: Proszę Państwa to jest nic innego jak Liberum Veto, prawda.
M. Listwan: Nad tym trzeba się zastanowić. Ja Panu nie odpowiem. Natomiast powiem Panu że było by to ………
Ł. Palarski: Zmierzam do tego, że są różne formy wsparcia. Możemy udzielić pożyczki, Związek wypracowuje jakieś środki, które następnie zwra-ca. Bo do czego zmierzam…… Gmina Zembrzyce już poniosła wydatki. Nie wiem jaka to jest globalna kwota (…)
D. Smyrak: 668 000 zł
Ł. Palarski: Dlatego mam tu obawy. Bo jeżeli podejmiemy decyzję o wystąpieniu ze Związku no to automatycznie tracimy ten Nasz wkład, który wnieśliśmy.
M. Listwan: Zdecydowanie
Ł. Palarski: Bo tu paragraf 38 pkt 4 Statutu Związku stanowi „, że w przypadku wystąpienia ze Związku jego członka jego składka członkowska oraz składki inwestycyjne nie podlegają zwrotowi. Dlatego chcę żebyśmy sobie te najbardziej nurtujące zagadnienia wyjaśnili. Więc pierwsze koszty modernizacji – wiem, że dziś nie otrzymamy tu informacji (…) i tu zwrócę uwagę na to co Wójt powiedział, bo to też jest dla Nas istotne żeby jednak były zabezpieczone interesy członków Związku. To też nie bezpośrednio do Pana Przewodniczącego, bo ja uważam że w tej chwili powinna odbyć się debata w samym Związku – bo widzę że Związek zmierza w jakimś nieokreślonym przynajmniej dla mnie celu, że w Związku powinna być debata Jak zabezpieczyć interesy poszczególnych członków bo na podstawie wyliczeń, które mamy przedstawione czujemy się w pewien sposób pokrzywdzeni – w takim dużym uproszczeniu – jak na Nasze możliwości dużym wkładem. Natomiast jeżeli mamy przedstawioną tą informację w porównaniu do Gminy niebędącej w Związku oczekiwalibyśmy, że skoro poniesliśmy te koszty inwestycyjne to na pewno chcemy te opłaty mieć niższe niż w stosunku do innych by rekompensowały nam ten wkład inwestycyjny. Ale tu już otrzymałem odpowiedź, że decydują członkowie Związku. Mam jeszcze taka prośbę czy jest możliwość, czy Państwo są przygotowani jak wyszedł wynik finansowy za rok 2011. Czy Państwo są w stanie nam ewentualnie podać informacje jak zamknęliśmy rok 2011 (…).
Użyte przez Pana sformułowanie sugerujące o braku udziału mojej osoby w dyskusji dotyczącej wystąpienia Gminy Zembrzyce z ZDGS w kontekście w/w cytatu traktuję jednoznacznie jako próbę podważenie zaufania wśród mieszkańców Mojej Gminy. Próba kreowania przez Pana rzeczywistości, która nie miała miejsca wykracza w mojej ocenie poza dopuszczalne standardy i spotkać się musi ze zdecydowanym sprzeciwem w zakresie wykorzystania gminnej gazety samorządowej do głoszenia twierdzeń, które nie miały miejsca.
W związku z powyższym proszę o publikację niniejszego „Listu Otwartego” w najbliższym wydaniu Gazety Samorządowej „Nasza Gmina Zembrzyce”, co traktować będę jako realizację mojego prawa wynikającego z par. 5 ust. 3 Uchwały Rady Gminy Zembrzyce XIV-101/12 w sprawie wydawania gazety samorządowej Gminy Zembrzyce. Próba blokowania publikacji będę traktował jako próbę złej woli w załatwieniu powstającego sporu.
W sytuacji pozostawienia z Pana strony problemu bez reakcji będę zmuszony rozważyć dochodzenie naprawy dobrego imienia na drodze prawnej na podstawie art. 212 Kodeksu Karnego w z uwzględnieniem par. 2 tegoż artykułu.
Do wiadomości
1) Wójt Gminy Zembrzyce
2) Redaktor Naczelny Gazety Samorządowej „Nasza Gmina”
3) Mieszkańcy Gminy Zembrzyce
Z poważaniem
Łukasz Palarski
Kompostowanie przydomowe
Bardzo dużą część naszych codziennych odpadów stanowią resztki pożywienia, skoszoną trawę, gałęzie drzew itp. W większości przypadków, odpady te składowane są na składowisku, gdzie ulegają procesom rozkładu. Rozkładające się odpady organiczne wchodzą w reakcje z odpadami niebezpiecznymi, powodując skażenie gleby, powietrza i wody. Zgodnie ze znowelizowaną ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, do 16 lipca 2013 r. gminy mają obowiązek ograniczyć masę odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych na składowisko, do nie więcej niż 50% całkowitej masy odpadów komunalnych przekazywanych do składowania. Dlatego tak ważną sprawą jest organizowanie przydomowych kompostowników. Jeżeli osoba zadeklaruje, w deklaracji dotyczącej opłat za gospodarowanie odpadami, że składuje odpady organiczne w przydomowym kompostowniku, będzie to traktowane jako odzysk ekologiczny i będzie w znacznym stopniu przyznaczyć się do uzyskania pożądanych wskaźników przez gminę, z drugiej zaś strony nie będą ponoszone koszty wywozu i składowania tych odpadów.
Kompostowanie jest najprostszą, najtańszą i zgodną z naturalnymi procesami metoda recyklingu odpadów organicznych!
Co można kompostować:
- odpady kuchenne - pozostałości po warzywach i owocach, inne resztki żywności (także skorupki jaj) pozostałości po parzeniu kawy i herbaty (uzytek filtry do kawy, torebki po herbacie);
- odpady z ogrodu - świeże i suche liście (poza liśćmi orzechu włoskiego), skoszoną świeżą trawę i siano, słome, chwasty, resztki roślin posprzątane z grządzek, oborniki, drobne gałązki;
- w niewielkiej ilości można dodać do kompostu trocinę i popiół drzewny, najlepiej aby kolejne warstwy przyzmy były mieszankami powyższych składników.
Zalety kompostowania
- zmniejszenie o 30-50% ogólnej ilości odpadów kierowanych na wysypiska;
- unieszkodliwienie odpadów pod względem sanitarno-epidemiologicznym;
- produkcja kompostu niezbędnego dla zapewnienia urodzajności gleb (w Polsce ok. 60% gleb ma niedomierny humus);
- proste technologie kompostowania;
- niski koszt inwestycji i eksploatacji;
- łatwość składowania niewykorzystanego kompostu.
Decydując się na wyprowadzenie własnego kompostu na działce mamy do wyboru dwie podstawowe metody – kompostowanie w przyzmie lub kompostowanie w kompostowniku. Kompostowanie w przyzmie jest nieco prostsze i nie zmusza nas do budowy lub zakupu kompostownika, dzięki czemu dodatkowo ograniczamy koszty związane z pozyskaniem materiału nawozowego. Z kolei zaletami kompostowników są: większa estetyka, utrzymanie kompostu w uporządkowanej formie, oraz zabezpieczenie przed wiatrem i wysuszaniem przez promienie słoneczne.
Rodzaje kompostowników:
Przebieg kompostowania
Na dniu układamy 20 cm warstwę polanych gałęzi o grubości 1-5 cm, najgrubsze układając na spodzie. Następnie nasypnujemy warstwę materiału, którego zadaniem będzie pochłanianie wody wymijającej z górnych warstw substancje mineralne. Może to być torf, ziemia ogrodowa, słoma lub częściowo rozłożony kompost. Powyżej układamy warstwy materiału, przekładane ziemią ogrodową, drobno rozkruszoną gliną lub iłem w ilości 5% objętości przyzmy. Dobrze jest dodawać też nieco gotowego kompostu z wcześniejjszej przyzmy. Po osiągnięciu wysokości 120 cm (przy dobrym dostępie powietrza), przyzmę okrywamy ziemią lub innym materiałem, profilując ją tak aby woda opadawa sięcleka do wnętrza przyzmy. Niektórzy proponują polewać tak przygotowaną przyzmę gnojówką roślinną z pokrzywą, rumianku i krwawnika. Na zimę, przyzmę okrywamy materiałem izolacyjnym, co umożliwi dalszy rozkład materiału.
Wykorzystanie kompostu
Właściwie dojrzały kompost, poza brunatną barwą, wydzieła przyjemny zapach, zbliżony do zapachu próchnicy leśnej. Jego cząstki nie muszą być całkowicie rozłożone. Jedynie, stosując go do kwiatów doniczkowych lub jako komponent do wysiewu nasion, doprowadzamy do pełniejszego rozkładu, a następnie przesiewamy na sieć. Do tych zastosowań możemy wymieszać go z piaskiem i gliną w równych ilościach.
W ogrodzie, kompost rozprowadzamy na powierzchni gleby w ilości 10 litrów kompostu na 2 m², a następnie mieszamy go z jej górą, ok. 10 cm warstwą. Podczas sadzenia drzew i krzewów, „zaprawiamy” dolki, wypijając kompost na dno. Ziemię, którą zasypujemy bryłę korzeniową, mieszamy z kompostem w stosunku 1:1.
Zachęcamy mieszkańców Gminy do zakładania kompostowników na terenie swoich nieruchomości i wykorzystywania kompostu jako nawozu naturalnego w przydomowych ogrodach.
UG
Zestawy do selektywnej zbiórki odpadów
Kolejny raz przypominamy i namawiamy do zadeklarowania chęci otrzymania całkowicie bezpłatnie zestawu do segregacji odpadów.
Gmina Żembrzyce z inicjatywy Wójta Gminy zgłosiła wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 321 Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie, a w ramach tej operacji zostały przyznane środki na zakup 1000 sztuk stojaków i pojemników do segregacji odpadów komunalnych. Nowa ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wprowadza bardzo wiele zmian w istniejącym systemie gospodarki odpadami komunalnymi, m.in. ogromny nacisk kładzie na selektywną zbiórkę odpadów komunalnych u źródła. Selektywna zbiórka
- u źródła, czyli w miejscu wytwarzania odpadów tj. gospodarstwie domowym. Mieszkańcy od razu w domach segregują odpady według rodzajów. Zestawy do selektywnej zbiórki w dużym stopniu mają ułatwić i udoskonalić ten proces. Jeszcze raz zachęcamy to skorzystania z bezpłatnego użyczenia zestawów do segregacji aby w sposób łatwy i przyjemny segregować odpady komunalne.
Rombanica Marcówka
Zieleń Zembrzyce
Memorial Henryka Łasaka
Rombanica Marcówka
Zieleń Zembrzyce
Memorial Henryka Łasaka
Pożegnanie lata
Koncert Papieski
Kubajka
Pozegnanie lata
Trial
Kubajka
Strażacka perelka
Nowy plac zabaw
Nowy plac zabaw
Nasza Gmina
Zembrzyce
Wydawca: GMINA ZEMBRZYCE
tel. 033/8749002, fax: 33/8770700, 33/8746040, 033/8746102 e-mail: email@example.com
strona: www.zembrzyce.pl
Redaktor Naczelny: Katarzyna Fortuna-Wojtuń
Redakcja informuje, że autorzy artykułów i zdjęć zamieszczanych na łamach gazety nie otrzymują wynagrodzenia
Druk: Drukarnia Grafikon, 34-100 Wadowice, Jaroszowice 324, tel. 33/873 46 20, fax: 33/873 46 22 www.grafikon.pl | 4ea981e7-dbf3-41e4-8a86-c041180973f5 | finepdfs | 1.999023 | CC-MAIN-2025-05 | https://zembrzyce.pl/images/menu-gorne/dla-mieszkanca/gazeta-samorzadowa/nasza-gmina-nr-2012-3.pdf | 2025-01-25T16:58:18+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703699521.94/warc/CC-MAIN-20250125143847-20250125173847-00725.warc.gz | 1,127,090,876 | 0.999471 | 0.999954 | 0.999954 | [
"unknown",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
12,
26,
4591,
9072,
11987,
15286,
19894,
23153,
27898,
30791,
35958,
38130,
43698,
47144,
51490,
55454,
59830,
66613,
72258,
72950
] | 1 | 0 |
Biuro Projektu:
Fundacja Manufaktura Inicjatyw ul. Parkowa 13, 51-616 Wrocław e-mail: email@example.com tel. 508 801 850
Formularz zgłoszeniowy
Oświadczam, że jestem zainteresowany/a udziałem w projekcie "Szansa dla Młodych"
Prosimy wypełnić poniższą ankietę DRUKOWANYMI LITERAMI
1. Imię:
2. Nazwisko:
3. PESEL:
4. Miejsce urodzenia:
………….........
Województwo:............................................................
5. Wiek: Data urodzenia:
6. Płeć:
kobieta
mężczyzna
7. Wykształcenie:
niepełne podstawowe
podstawowe
ponadgimnazjalne
gimnazjalne
pomaturalne
wyższe
8. Miejsce zamieszkania: miejscowość:
……………................ kod pocztowy: …………….…………
ulica: ....................................................................................... nr domu: ……..... nr lokalu: ……..........
gmina: ………………………… powiat: ……………………....... województwo: …………………….........
9. Telefon (wraz z numerem kierunkowym):
9. Telefon komórkowy:
10. Adres poczty elektronicznej:
11. Oświadczam, że jestem:
osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy 1
- jestem osobą bezrobotną w wieku poniżej 25 r.ż. nieprzerwanie przez okres powyżej 6
miesięcy: TAK
NIE
- jestem osobą bezrobotną w wieku powyżej 25 r.ż. nieprzerwanie przez okres powyżej 12
miesięcy: TAK
NIE
osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w Urzędzie Pracy 2
- jestem osobą bezrobotną w wieku poniżej 25 r.ż. nieprzerwanie przez okres powyżej 6 miesięcy: TAK NIE
- jestem osobą bezrobotną w wieku powyżej 25 r.ż. nieprzerwanie przez okres powyżej 12
miesięcy: TAK
NIE
osobą bierną zawodowo, tzn. nie pracuję, nie jestem zarejestrowany/-a w Urzędzie Pracy i nie poszukuję pracy 3
….……………….............................
Czytelny podpis osoby kandydującej
1 Osoby bezrobotne to osoby pozostające bez pracy, gotowe do podjęcia pracy i aktywnie poszukujące zatrudnienia. Definicja ta uwzględnia:
1. osoby zarejestrowane jako bezrobotne w urzędzie pracy,
2. osoby bezrobotne niepozostające w rejestrach urzędów pracy.
Osoby kwalifikujące się do urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego, które są bezrobotne w rozumieniu niniejszej definicji (nie pobierają świadczeń z tytułu urlopu), należy wykazywać jako osoby bezrobotne. 2 j.w.
3 Bierni zawodowo to osoby, które w danej chwili nie tworzą zasobów siły roboczej (tzn. nie pracują i nie są bezrobotne), np. studenci studiów dziennych uznawani są za osoby bierne zawodowo. Osoby będące na urlopie wychowawczym (rozumianym jako nieobecność w pracy, spowodowana opieką nad dzieckiem w okresie, który nie mieści się w ramach urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego), uznawane są za bierne zawodowo, chyba że są zarejestrowane już jako bezrobotne (wówczas status bezrobotnego ma pierwszeństwo). Osoby prowadzące działalność na własny rachunek (w tym bezpłatnie pomagający osobie prowadzącej działalność członek rodziny) nie są uznawane za bierne zawodowo.
12. Oświadczam, że:
uczestniczę w kształceniu formalnym w trybie stacjonarnym (kształcenie formalne szkolne publiczne lub niepubliczne – w trybie stacjonarnym tj. na poziomie szkoły podstawowej/gimnazjum/zasadniczej szkoły zawodowej/szkoły średniej ogólnokształcącej lub zawodowej/szkoły policealnej/studiów wyższych lub doktoranckich)
nie uczestniczę w kształceniu formalnym w trybie stacjonarnym (kształcenie formalne szkolne publiczne lub niepubliczne – w trybie stacjonarnym tj. na poziomie szkoły podstawowej/gimnazjum/zasadniczej szkoły zawodowej/szkoły średniej ogólnokształcącej lub zawodowej/szkoły policealnej/studiów wyższych lub doktoranckich).
….……………….............................
Czytelny podpis osoby kandydującej
13. Oświadczam, że:
szkolę się (tj. uczestniczę w pozaszkolnych zajęciach mających na celu uzyskanie, uzupełnienie lub doskonalenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub ogólnych, potrzebnych do wykonywania pracy)
nie szkolę się (tj. nie uczestniczę w pozaszkolnych zajęciach mających na celu uzyskanie, uzupełnienie lub doskonalenie umiejętności i kwalifikacji zawodowych lub ogólnych, potrzebnych do wykonywania pracy)
….……………….............................
Czytelny podpis osoby kandydującej
14. Oświadczam, że:
uczestniczyłem w szkoleniu finansowanym ze środków publicznych w okresie ostatnich 4 tygodni
nie uczestniczyłem w szkoleniu finansowanym ze środków publicznych w okresie ostatnich 4 tygodni
….……………….............................
Czytelny podpis osoby kandydującej
15. Oświadczam, że:
posiadam stwierdzoną niepełnosprawności o stopniu znacznym
posiadam stwierdzoną niepełnosprawności o stopniu umiarkowanym
posiadam stwierdzoną niepełnosprawności o stopniu lekkim
nie jestem osobą niepełnosprawną
….……………….............................
Czytelny podpis osoby kandydującej
16. Oświadczam, że:
jestem uczestnikiem innego projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS)
nie jestem uczestnikiem innego projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS)
…………………………………….
Czytelny podpis osoby kandydującej
17. Zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, ze zm.) wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych, w tym także danych wrażliwych przez Fundację Manufaktura Inicjatyw z siedzibą we Wrocławiu (ul. Parkowa 13, 51-616 Wrocław) oraz na udostępnianie moich danych osobowych Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy (DWUP) w celach związanych z rekrutacją i realizacją Projektu „Szansa dla Młodych". Oświadczam, że zostałem poinformowany:
- że podanie danych jest dobrowolne, jednak ich niepodanie skutkować będzie brakiem możliwości wzięcia udziału Projekcie „Szansa dla Młodych",
- o prawie dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania, aktualizacji, uzupełniania i usuwania.
....................................................
Czytelny podpis osoby kandydującej
18. Uprzedzony/-a o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wynikających z art. 233 Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks Karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.), oświadczam, iż:
a. wszystkie dane i informacje podane w niniejszym formularzu zgłoszeniowym są zgodne z prawdą i zobowiązuję się bezzwłocznie poinformować o ich ewentualnej zmianie,
b. zapoznałem/-łam się z Regulaminem rekrutacji i uczestnictwa w projekcie „Szansa dla Młodych" oraz zobowiązuję się do jego przestrzegania i w przypadku zakwalifikowania do udziału w projekcie deklaruję swój systematyczny udział we wsparciu przewidzianym w projekcie,
c. spełniam kryteria uczestnictwa w projekcie i zgłaszam chęć udziału w projekcie „Szansa dla Młodych",
d. wyrażam zgodę na przekazywanie mi informacji drogą pocztową, telefoniczną oraz elektroniczną,
e. zostałem/-am poinformowany/-a, o możliwości odmowy podania danych wrażliwych, tj. danych rasowych i etnicznych oraz dotyczących stanu zdrowia i sytuacji społecznej,
f. zostałem/-am poinformowany/-a, że projekt realizowany jest w ramach Osi priorytetowej I Osoby młode na rynku pracy Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (POWER) 2014-2020, Działanie 1.2 Wsparcie osób młodych pozostających bez pracy na regionalnym rynku pracy i
współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Poddziałania 1.2.2 Wsparcie udzielane z Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych,
g. akceptuję fakt, że złożenie przeze mnie formularza zgłoszeniowego nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem do projektu. W przypadku nie zakwalifikowania się do udziału w projekcie nie będę w nosił/-a żadnych roszczeń ani zastrzeżeń do realizatora projektu – Fundacji Manufaktura Inicjatyw, ul. Parkowa 13, 51 - 616 Wrocław.
....................................................
Czytelny podpis osoby kandydującej | <urn:uuid:9a2b286c-5380-4977-8692-8aaa7ea7330a> | finepdfs | 1.636719 | CC-MAIN-2020-40 | http://fundacjaimago.pl/wp-content/uploads/2018/03/Formularz_zgloszeniowy_SdM_dla-uczestnika_I.2017.pdf | 2020-09-28T19:00:46+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600401604940.65/warc/CC-MAIN-20200928171446-20200928201446-00370.warc.gz | 52,780,813 | 0.999701 | 0.999971 | 0.999971 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1023,
2997,
4842,
7287,
7867
] | 1 | 0 |
Załącznik do uchwały nr VII/210/99 RMW z dnia 12 marca 1999 r.
REGULAMIN
ZAROBKOWEGO PRZEWOZU OSÓB
Przepisy ogólne
§ 1.
Obowiązek stosowania przepisów porządkowych spoczywa na właścicielach taksówek i kierujących tymi taksówkami oraz na ich pasażerach.
§ 2.
Zawarcie umowy przewozu przy korzystaniu z taksówki osobowej uważa się za dokonane z chwilą zajęcia przez pasażera miejsca w pojeździe, o ile strony tej umowy nie umówiły się inaczej.
§ 3.
Pasażer może dokonać wyboru taksówki.
§ 4.
Kierowca może przewozić pasażerów tylko po uprzednim włączeniu sprawnie działającego i zalegalizowanego taksometru.
Po zakończeniu przewozu kierowca jest obowiązany niezwłocznie przełączyć taksometr na pozycję "kasa".
Taksometr powinien być zainstalowany w miejscu umożliwiającym swobodne odczytanie jego wskazań z dowolnego miejsca zajmowanego przez pasażera.
§ 5.
Kierowca taksówki jest obowiązany wykonać zamówiony przewóz najkrótszą drogą, chyba że pasażer godzi się na przewóz inną drogą lub gdy tego żąda.
§ 6.
Po zakończeniu przewozu kierowca jest obowiązany przypomnieć o zabraniu bagażu oraz sprawdzić czy pasażer nie pozostawił w pojeździe jakichkolwiek przedmiotów.
W razie znalezienia rzeczy pozostawionych przez pasażera kierowca taksówki postępuje z nimi stosownie do przepisów o rzeczach znalezionych.
§ 7.
Pasażer jest odpowiedzialny za powstałe z jego winy uszkodzenia lub zanieczyszczenia pojazdu na zasadach określonych w przepisach Kodeksu Cywilnego.
§ 8.
Strona z 1 4
1. Pasażer ma prawo zabrać ze sobą do pojazdu, z którego sam korzysta, inne osoby na wolne miejsca bez uiszczenia za to dodatkowych opłat.
2. Należność za przejazd w sytuacji opisanej w ust. 1 reguluje tylko jeden pasażer w takiej wysokości jaką wskazuje taksometr.
3. Kierowca bez zgody pasażera nie może dysponować wolnymi miejscami w taksówce.
§ 9.
Zezwala się na przewóz dzieci tylko pod opieką dorosłych, chyba że osoba, pod której opieką dziecko się znajduje, upoważnia kierowcę do przewiezienia dziecka samego; w takim razie należność za usługę uiszczają rodzice lub opiekunowie z góry.
§ 10.
Kierowca taksówki, w miarę możliwości, powinien uwzględnić pierwszeństwo przewozu osób wymagających natychmiastowej pomocy lub znajdujących się w szczególnej potrzebie.
Oznaczenie taksówki
§ 11.
1. Taksówki objęte zezwoleniami wydanymi na obszar Wrocławia podlegają oznaczeniu numerem bocznym i napisem "WROCŁAW".
2. Numer boczny taksówki jest określany w zezwoleniu wydanym dla konkretnego pojazdu. Należy go umieścić na zewnątrz na przednich drzwiach po obu stronach pojazdu.
3. Napis "WROCŁAW" należy umieścić na zewnątrz, na przednich drzwiach po obu stronach pojazdu nad numerem bocznym.
4. Wzór napisów i wielkości liter określa załącznik do niniejszego regulaminu.
5. Oznaczenie, o którym mowa, jest uzupełnieniem warunków technicznych, jakie powinna spełniać taksówka.
6. Oznaczenia taksówki numerem bocznym i napisem należy dokonać w sposób trwały i czytelny.
§ 12.
Dopuszcza się dodatkowe oznaczenia taksówki w postaci emblematu przyjętego przez organizacje zrzeszające taksówkarzy.
§ 13.
W każdej taksówce powinna być zamieszczona widoczna informacja dotycząca w szczególności:
- stawki należności za 1 km przejazdu,
- organu właściwego do rozpatrywania skarg i wniosków w sprawach świadczonych usług przewozowych,
- posiadania przez kierowcę do wglądu na żądanie pasażera
Strona z 2 4
obowiązującego regulaminu zarobkowego przewozu osób, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami miejscowymi.
Zasady pobierania należności za przejazd
§ 14.
Należność za przejazd taksówką należy ustalić z uwzględnieniem obowiązujących przepisów o cenie urzędowej za przewozy taksówkami osobowymi.
Ustaloną należność za przejazd taksówką określają wskazania taksometru.
Pasażer jest obowiązany uiścić należność nie później niż w chwili zwolnienia pojazdu.
§ 15.
Na żądanie pasażera kierowca jest obowiązany wydać rachunek za przejazd.
Rachunek powinien zawierać w szczególności datę wystawienia, oznaczenie odbiorcy rachunku, kwotę należności za przejazd oraz pieczęć z danymi identyfikacyjnymi kierowcy (imię, nazwisko, adres, numer boczny taksówki).
Na żądanie pasażera kierowca jest obowiązany do określenia w rachunku trasy przewozu.
§ 16.
Kierowca taksówki nie może pobierać żadnych innych opłat za przejazd poza opłatami określanymi w obowiązującej taryfie. Nie dotyczy to zleceń dodatkowych usług jak np. zakupy lub holowania samochodu, jednakże należność za te usługi powinna określać umowa stron.
Postój taksówki § 17.
Na drogach publicznych we Wrocławiu taksówki oczekują na pasażera na postojach oznaczonych znakami informacyjnymi POSTÓJ TAXI - D 19.
§ 18.
Taksówka oczekująca na pasażera powinna posiadać widoczną z zewnątrz tabliczkę "wolny" umieszczoną na przedniej szybie pojazdu.
§ 19.
Taksówka oznaczona tabliczką "zajęta" nie może zajmować miejsca na postoju taxi.
Przewóz bagażu § 20.
Pasażer ma prawo zabrać ze sobą do pojazdu, bez uiszczenia dodatkowej należności bagaż podręczny oraz za zgodą kierowcy, psy
Strona z 3 4
lub inne małe zwierzęta domowe, które można umieścić tak aby nie uszkodziły lub nie zanieczyściły pojazdu, a ich ciężar i wielkość nie przekraczają dopuszczalnej ładowności pojazdu i nie zagrażają bezpieczeństwu jazdy.
Do bagażu podręcznego zalicza się w szczególności walizki, plecaki, worki turystyczne oraz inne przedmioty, które zarówno swoją wielkością, jak i sposobem opakowania nie spowodują uszkodzenia lub zanieczyszczenia pojazdu oraz nie ograniczą pola widzenia kierowcy i nie utrudnią prowadzenia pojazdu.
Z zachowaniem warunków określonych w ust. 1 i 2 dopuszcza się przewóz w szczególności nart z kijkami, wózków dziecinnych, inwalidzkich składanych oraz - na ryzyko pasażera - m.in. telewizorów i radioodbiorników.
§ 21.
Zabrania się przewozu taksówkami osobowymi przedmiotów i materiałów niebezpiecznych, materiałów łatwopalnych, wybuchowych, żrących, radioaktywnych, trujących przedmiotów, cuchnących oraz zwłok i szczątków ludzkich.
§ 22.
Bagaż podręczny pasażera można przewozić w bagażniku znajdującym się wewnątrz lub na dachu taksówki.
Sposób umieszczenia bagażu w taksówce określa jej kierowca.
Bagażnik taksówki powinien być utrzymany w należytej czystości i wolny od wszelkiego sprzętu dodatkowego (poza sprzętem służącym do napraw samochodu).
Dopuszcza się przewóz bagażu podręcznego wewnątrz taksówki z zachowaniem warunków, o których mowa w § 21.
Postanowienia końcowe
§ 23.
Kierowca taksówki winien umieścić w pojeździe wywieszkę z zakazem palenia tytoniu, która zobowiązuje kierowcę i pasażera do niepalenia.
§ 24.
Jeżeli w czasie trwania przewozu następuje zmiana taryfy dziennej na nocną lub odwrotnie albo jeżeli następuje przekroczenie granicy strefy opłaty taryfowej, kierowca jest obowiązany przełączyć taksometr na odpowiednią taryfę i powiadomić o tym pasażera.
§ 25.
1. W razie zaprzestania prowadzenia działalności polegającej na przewozie osób taksówką osobową, wymagane oznaczenie taksówki powinno być zlikwidowane, a wpis w dowodzie rejestracyjnym o przeznaczeniu pojazdu urzędowo wykreślony.
2. W czasie zalegalizowanych przerw w działalności przewozowej oznaczenie taksówki powinno być zasłonięte.
Strona z 4 4 | <urn:uuid:68979821-cacf-4fef-80ba-e287f728b8a1> | finepdfs | 1.651367 | CC-MAIN-2024-42 | https://ravapi.eu/docs/oznakowanie-taxi-wroclaw.pdf | 2024-10-04T20:04:37+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253334.31/warc/CC-MAIN-20241004195419-20241004225419-00243.warc.gz | 426,802,594 | 0.999995 | 0.999996 | 0.999996 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1591,
3596,
5363,
7673
] | 1 | 1 |
Protokół wyboru oferenta dla zapytania ofertowego nr 1/NMG/2017/00363 z dn. 3 listopada 017 r., dotyczącego wykonania usług badawczych w ramach projektu pn.: ‘Platforma do efektywnego zarządzania siecią SN z uwzględnieniem potrzeb odbiorców, jako nowy techniczno-ekonomiczny model analiz procesów dystrybucyjnych energii elektrycznej, uwzględniający efektywność energetyczną’.
Zapytanie ofertowe upubliczniono na stronie internetowej firmy www.nmg.pl oraz na ogólnodostępnej stronie www.biznes-polska.pl, ogłoszenie zostało również powieszone na naszej tablicy ogłoszeń w siedzibie firmy, w Bydgoszczy (85-766) przy ul. Fordońskiej 246. Zaproszenie do udziału w postępowaniu drogą mailową zostało wysłane do 3 jednostek naukowych:
1. Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej – firstname.lastname@example.org,
2. Wydział Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Lubelskiej – email@example.com,
3. Wydział Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Zielonogórskiej – firstname.lastname@example.org
Upublicznienie zapytania nastąpiło w dniu 3 listopada 2017 r.
Do dnia 14 listopada 2017 r. w odpowiedzi na opublikowane ogłoszenie wpłynęły oferty od:
1. Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej (ul. B. Krzywoustego 2, 44-100 Gliwice), na wykonanie następujących usług badawczych:
| Numer usługi bad. wg zapytania ofertowego | Kwota netto w PLN / ilość przyznanych punktów za kryterium ceny, pkt. | Wymagania formalne | Dostępność w okresie realizacji projektu |
|------------------------------------------|---------------------------------------------------------------|-------------------|----------------------------------------|
| 1-9 | 799 445,16 zł netto | Spełnia / nie spełnia | 24 miesiące Kryterium 2: dostępność w okresie realizacji projektu: •18 i więcej miesięcy – 20,0 pkt, •Od 12 do 17 miesięcy – 10,0 pkt, •Poniżej 12 miesięcy – 0 pkt Uzyskana liczba punktów x 20% Liczba otrzymanych punktów: 4 pkt. |
Oferta wpłynęła drogą elektroniczną, dnia 8 listopada 2017 r.
2. Wydział Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Lubelskiej (ul. Nadbystrzycka 38A, 20-618 Lublin), przekazał informację o braku możliwości udziału w postępowaniu.
| Numer usługi bad. wg zapytania ofertowego | Kwota netto w PLN / ilość przyznanych punktów za kryterium ceny, pkt. | Wymagania formalne | Data gotowości do rozpoczęcia badań |
|------------------------------------------|---------------------------------------------------------------|-------------------|----------------------------------|
| - | - | - | - |
Odpowiedź wpłynęła drogą elektroniczną dnia 9 listopada 2017 r.
3. Wydział Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Zielonogórskiej (ul. Prof. Z. Szafrana 2, 65-516 Zielona Góra), przekazał informację o braku możliwości udziału w postępowaniu.
| Numer usługi bad. wg zapytania ofertowego | Kwota netto w PLN / ilość przyznanych punktów za kryterium ceny, pkt. | Wymagania formalne | Data gotowości do rozpoczęcia badań |
|------------------------------------------|---------------------------------------------------------------|-------------------|----------------------------------|
| - | - | - | - |
Odpowiedź wpłynęła drogą elektroniczną, dnia 12 listopada 2017 r.
Przy wyborze oferty zamawiający kierował się następującymi kryteriami i ich wagą:
| Lp. | Kryterium | Waga (%) |
|-----|------------------------------------------------|----------|
| 1. | Cena netto | 80 |
| 2. | Dostępność w okresie realizacji projektu | 20 |
Maksymalna ilość punktów, jaką po uwzględnieniu wagi może osiągnąć oferta wynosi 84 pkt. Za najkorzystniejszą uważa się ofertę, która otrzymała największą liczbę punktów, wyliczoną według poniższego wzoru $Lpu = L1 + L2$ gdzie:
a. $Lpu$ – liczba uzyskanych punktów
b. $L1$ – liczba uzyskanych punktów za kryterium pierwsze (cena netto)
c. $L2$ – liczba uzyskanych punktów za kryterium drugie (czas realizacji)
Poszczególne kryteria będą przeliczane według następującego wzoru:
d. Kryterium nr 1 (cena netto)
$$L1 = \left(\frac{\text{najniższa oferowana cena}}{\text{cena oferowana}}\right) \times 100 \times 80\%.$$
e. Kryterium nr 2 (dostępność w okresie realizacji projektu):
- 18 i więcej miesięcy – 20,0 pkt,
- Od 12 do 17 miesięcy – 10,0 pkt,
- Poniżej 12 miesięcy – 0 pkt.
Uzyskana liczba punktów x 20%.
W wyniku postępowania wyłoniono wykonawcę usług badawczych w ramach realizacji projektu pn.: ‘Platforma do efektywnego zarządzania siecią SN z uwzględnieniem potrzeb odbiorców, jako nowy techniczno-ekonomiczny model analiz procesów dystrybucyjnych energii elektrycznej, uwzględniający efektywność energetyczną’. Oferta Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej, zlokalizowanego przy ul. B. Krzywoustego 2 w Gliwicach (44-100), otrzymując 84 pkt. zostaje wybrana jako najkorzystniejsza.
Janusz Laskowski, Prezes Zarządu
Podpis PREZES ZARZĄDU
Janusz Laskowski
Data 16.11.2017
Paweł Laskowski, Członek Zarządu
Podpis CZŁONEK ZARZĄDU
Paweł Laskowski
Data 16.11.2017 | <urn:uuid:12b305a5-427a-4f84-81d7-27e13761ced9> | finepdfs | 1.148438 | CC-MAIN-2023-40 | https://www.nmg.pl/storage/fm/shares/Rozstrzygniecie_zapytania_ofertowego_1-NMG-2017-0363.pdf | 2023-09-27T00:52:15+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233510238.65/warc/CC-MAIN-20230927003313-20230927033313-00463.warc.gz | 996,425,771 | 0.999892 | 0.999898 | 0.999898 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2803,
5430
] | 1 | 0 |
MIERNIK CL 371 DO CZUJNIKÓW TERMOREZYSTYWNYCH
* jeden kanał pomiarowy
* przyrząd w obudowie wolno stojącej lub tablicowy
* rezystancje czujników 10 Ω do 4000 Ω
* komunikacja z komputerem lub sterownikiem przez łącze RS 485 lub RS 232 (opcjonalnie przez konwerter RS/USB) – protokół MODBUS RTU
* wyświetlacz z dużymi zielonymi diodami LED
PRZEZNACZENIE
Cyfrowy miernik CL 371 jest przeznaczony do precyzyjnego pomiaru temperatur za pomocą termorezystorów. Miernik rejestruje sygnały z jednego czujnika temperatury (np. Pt100, Ni100), przyłączanego do jego obwodów wejściowych.
Miernik jest dostępny w dwóch wersjach: jedna w obudowie przenośnej z wbudowanym zasilaczem sieciowym i tylko jednym możliwym łączu RS z opcją wyboru RS232 lub RS485 (standardowo jest to RS232) a druga, w formie panelu do zabudowy tablicowej, z możliwymi dwoma łączami RS. Zarówno w przypadku miernika tablicowego jak i miernika w obudowie wolno stojącej możliwy jest dodatkowo zakup konwertera RS do łącza typu USB.
FUNKCJE UKŁADÓW MIERNIKA
Układy analogowego stopnia wejściowego zapewniają dopasowanie sygnałów wejściowych do poziomu akceptowanego przez przetwornik analogowo-cyfrowy.
Przetwornik analogowo-cyfrowy posiada własny wzmacniacz, dzięki czemu Użytkownik może ustawić jeden z zakresów pomiarowych: ±20 mV, ±40 mV, ±80 mV, ±160 mV, ±320 mV, ±640 mV, ±1280 mV. Rozdzielczość przetwornika wynosi 24 bity, co umożliwia bardzo precyzyjne pomiary.
Przetwornik cyfrowo-analogowy (opcja) przetwarza sygnały cyfrowe z mikroprocesora na wartość prądu w zakresie od 0 mA do 24 mA lub napięcia w zakresie od -10 V do +10 V.
Układ mikroprocesorowy spełnia w przyrządzie funkcje: zarządzania pomiarami, przeliczania wyników pomiarów (zgodnie z parametrami zdefiniowanymi przez Użytkownika, a zapisanymi w nieulotnej pamięci EEPROM), obsługi komunikacji z Użytkownikiem oraz obu styków szeregowych.
Układ mikroprocesorowy odczytuje na początku pracy zawartość pamięci EEPROM, w której znajdują się m.in. informacje o przeliczaniu i uśrednianiu wyników pomiarów. Mikroprocesor ciągle odczytuje stan klawiszy i odpowiednio reaguje na nie. Jednocześnie steruje wyświetlaniem informacji o wynikach pomiarów na wyświetlaczu.
Wyświetlacz cyfrowy podczas pomiarów pokazuje wynik pomiaru, numer kanału pomiarowego, numer banku pamięci parametrów oraz typ wyświetlanej informacji – wartość bieżąca, minimalna lub maksymalna.
Miernik posiada dziesięć wejść cyfrowych (z opornikami podciągającymi do +4 V) reagujących na zwarcie do masy lub rozwarcie. Dwa wejścia służą do wyboru banku pamięci EEPROM. Pozostałe osiem wejść ma funkcję zewnętrznych klawiszy.
Łącza szeregowe RS 485 lub RS 232 umożliwiają komunikację miernika z komputerem, sterownikiem lub innymi przyrządami produkcji ZEPWN przy zachowanym rozdzieleniu galwanicznym obwodów obu urządzeń. Dla RS485 do jednej szyny może być dołączonych maksymalnie 31 urządzeń. Jedno z łącz szeregowych może być zamontowane w standardzie RS 232, dzięki czemu miernik może być dołączony do typowego portu COM1 lub COM2 komputera lub do drukarki. Protokół komunikacyjny z komputerem lub sterownikiem to MODBUS RTU – slave.
Zasilacz wielo-napięciowy wytwarza napięcia potrzebne dla pracy części cyfrowej miernika, układów analogowych oraz układów łącz szeregowych. Zasilacz musi mieć chwilową wydajność prądową co najmniej 1,3A (przez czas nie dłuższy niż 30 ms od załączenia miernika).
Podstawowe parametry techniczne:
Rodzaj uśredniania
średnia arytmetyczna z 1 ÷ 50 pomiarów w przesuwającym się oknie czasowym
Funkcje dodatkowe
Tarowanie
Wyświetlacz LED
Minimalne wskazanie
Maksymalne wskazanie
Wysokość cyfr
Kolor cyfr
Wyjścia komunikacyjne (opcja)
- protokół
- parametry transmisji
Typy komparacji
Analogowe wyjście prądowe /
napięciowe (opcja do wyboru)
Przypisanie do kanału pomiaro
Przelicznik wyniku pomiaru n we
a
Napięcie zasilające miernik
Napięcie zasilające miernik
[% wartości nominalnej]
[V dc]
[Vac/50Hz]
pomiar minimum i maksimum, tarowanie, komparacja, korekcja nieliniowości czujnika
0 ÷ 100
6 cyfr + 2 cyfry numer funkcji, 4 diody informacyjne, pole do podświetlenia jednostek
-199999
999999
13 mm (wynik pomiaru)
8 mm (numer funkcji)
zielony
1 lub 2 niezależne (RS232, RS485, RS232 i RS485 lub oba RS485 oraz opcjonalnie konwerter RS/USB)*
MODBUS RTU - slave
19200/9600/4800/1200 bps, 8 bitów danych, 1 lub 2
bity stopu, parzystość: brak, odd lub even alarm górny, alarm dolny, alarm w przedziale, alarm
poza przedziałem
4 ÷ 20 mA lub -10 V ÷ +10 V
programowane przez Użytkownika programowany przez Użytkownika
10 ÷ 30 (wersja panelowa)
230 (wersja wolno stojąca)
Maksymalny prąd pobierany przez miernik:
* Ilość dostępnych łączy zależy od wybranej wersji miernika
Przykład opcji miernika:
CL371-Sx-Rx-USBx-Wx-Hx
CL371- Sx - typ czujnika temperatury dołączanego do kanału pomiarowego: np. Pt100, Ni100, Pt500; Rx – liczba i typ łącz szeregowych: R1 – RS232; R2 – RS232 i RS485; R3 – oba RS485; R4 – jeden RS485; USBx – konwerter USB; USB0 – bez konwertera; USB1 – z konwerterem RS232-USB; USB2 – z konwerterem RS485-USB; Wx – wyjście prądowe lub napięciowe: W0 – bez wyjść; W1 – wyjście prądowe, W2 - wyjście napięciowe; Hx – typ obudowy: H0 – obudowa panelowa, H1 – obudowa wolno stojąca z wbudowanym zasilaczem 230 VAC
Przykładowe oznaczenie zamawianego miernika: CL371-SPt100-R1-USB0-W0-H0
miernik do czujników termorezystywnych; 1-kanałowy; do czujnika Pt100; jedno łącze szeregowe RS232; bez konwertera USB; bez wyjścia napięciowego i prądowego; obudowa panelowa.
Brak wskazania przez Zamawiającego określonej opcji oznacza dostarczenie miernika w opcjach domyślnych: CL371-SPt100-R1-USB0-W0-H1.
Producent i dystrybutor: _________________________________________________________________
ZEPWN J. Czerwiński i Wspólnicy – spółka jawna, 05-270 Marki, ul. Kołłątaja 8
tel.: 022 7812169, 022 7712411, fax.: 022 7615250, e-mail: firstname.lastname@example.org, http://www.zepwn.com.pl
n
go
apięcie | <urn:uuid:a9925fc2-d76d-484d-911c-da854830db5e> | finepdfs | 1.65332 | CC-MAIN-2024-42 | https://zepwn.com.pl/zepwn/_media/products/pdf-pl/2_karta_cl371_2010_01_13.pdf | 2024-10-12T22:04:46+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944254995.79/warc/CC-MAIN-20241012205209-20241012235209-00168.warc.gz | 930,376,495 | 0.999946 | 0.999963 | 0.999963 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3409,
5986
] | 2 | 0 |
Protokół Nr IV/2011
z sesji Rady Gminy Wojaszówka
z dnia 18 stycznia 2011 r.
W sesji udział wzięli radni; (zał. Nr 1)
1. Blicharczyk Stanisław
2. Gaj Paweł
3. Grochmal Urszula
4. Jucha Edward
5. Kozik Krystyna
6. Mazur Jacek
7. Stefanik Tadeusz
8. Urbanek Jan
9. Wanat Władysław
10. Węgrzyniak Antoni
11. Wójcik Tadeusz
12. Wywiórski Edward
13. Zawisza Jan
Ponadto w sesji udział wzięli: (zał. Nr 2)
Sławomir Stefański - Wójt Gminy
Grzegorz Makara - Z-ca Wójta
Danuta Daszykowska - Skarbnik Gminy
1. Dubiel Stanisław Sołtys wsi Wojaszówka
2. Gardzina Marian Sołtys wsi Łęki Strzyżowskie
3. Goleń Ilona Sołtys wsi Ustrobna
4. Krygowski Jan Sołtys wsi Odrzykoń
6. Niemiec Piotr Sołtys wsi Pietrusza Wola
7. Such Jerzy Sołtys wsi Łączki Jagiellońskie
8. Tabak Zbigniew Sołtys wsi Rzepnik
Pan Andrzej Dziugan radny Rady Powiatu Krośnieńskiego
Proponowany porządek obrad: (zał. Nr 3)
1. Otwarcie sesji i stwierdzenie prawomocności obrad
2. Przyjęcie proponowanego porządku obrad.
3. Przyjęcie protokołu z poprzedniej sesji Rady Gminy.
4. Podjęcie uchwały w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie zabezpieczenia w formie weksla „In blanco”.
5. Podjęcie uchwały w sprawie zmiany uchwały własnej Nr XLIII/269/2010 z dnia 12.11.2010 r.
6. Podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia do realizacji projektu systemowego „Czas na aktywność w Gminie Wojaszówka”.
7. Podjęcie uchwały w sprawie udzielenia pomocy finansowej w formie dotacji celowej dla samorządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie.
8. Podjęcie uchwały w sprawie stawek i zasad dotacji przedmiotowej ustalonej przez Radę Gminy dla ZGK.
9. Podjęcie uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Wojaszówka.
10. Podjęcie uchwały w sprawie uchwały budżetowej na 2011 r.
11. Interpelacje radnych.
12. Dyskusja i wolne wnioski.
13. Zamknięcie posiedzenia.
Ad. 1
Posiedzenie rozpoczęło się o godz. 10-tej.
Przewodniczący Rady Gminy - Tadeusz Wójcik otworzył posiedzenie IV sesji Rady Gminy Wojaszówka witając radnych oraz zaproszonych gości. Stwierdził, że w sesji bierze udział 13 radnych co jest wystarczające do podejmowania uchwał przewidzianych porządkiem obrad.
Ad. 2
Przewodniczący Rady Gminy przedstawił porządek obrad.
Zgłoszony porządek obrad został przyjęty jednomyślnie.
Ad. 3
Protokół z poprzedniej sesji został przyjęty bez uwag.
Przewodniczący Rady Gminy przypomniał, że w dniu 17.01.2011 r. odbyło się posiedzenie wszystkich Komisji Rady Gminy, które pozytywnie zaopiniowały wymienione wyżej projekty uchwał.
**Ad. 4**
Przewodniczący Rady Gminy Wojaszówka przedstawił uchwałę Nr IV/20/2011 Rady Gminy Wojaszówka z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie zabezpieczenia w formie weksla „in blanco”. (zał. Nr 4)
Przewodniczący Rady Gminy poddał pod głosowanie przedstawiony projekt uchwały. Uchwała została przyjęta jednomyślnie.
**Ad. 5**
Przewodniczący Rady Gminy Wojaszówka przedstawił uchwałę Nr IV/21/2011 Rady Gminy Wojaszówka z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie zmiany uchwały własnej Nr XLIII/269/2010 z dnia 12.11.2010 r. (zał. Nr 5)
Radny T. Stefanik poprosił o przybliżenie omawianych tematów sołtysom.
Skarbnik wyjaśniła, że uchwała stanowi o przeniesieniu kwoty na remont i adaptację pomieszczeń po Ośrodku Zdrowia w Wojaszówce na pomieszczenia biurowe tj. kwotę 400 000,00 zł na realizację ww. zadania zastępuje się kwotą 33 210,00 zł.
Przewodniczący Rady Gminy poddał pod głosowanie przedstawiony projekt uchwały. Uchwała została przyjęta jednomyślnie.
**Ad. 6**
Przewodniczący Rady Gminy Wojaszówka przedstawił uchwałę Nr IV/22/2011 Rady Gminy Wojaszówka z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie przyjęcia do realizacji projektu systemowego „Czas na aktywność w Gminie Wojaszówka” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Poddziałania 7.1.1 (Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej) z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (zał. Nr 6)
Skarbnik wyjaśniła, że jest to kontynuacja programu w ramach środków unijnych, realizowany przez GOPS w Wojaszówce. Gmina przeznacza na realizację projektu środki finansowe (wkład własny) w wysokości 12 763,80 zł na wypłatę zasiłków celowych w 2011 r.
Przewodniczący Rady Gminy poddał pod głosowanie przedstawiony projekt uchwały. Uchwała została przyjęta jednomyślnie.
**Ad. 7**
Przewodniczący Rady Gminy Wojaszówka przedstawił uchwałę Nr IV/23/2011 Rady Gminy Wojaszówka z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie pomocy finansowej w formie dotacji celowej dla Samorządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie (zał. Nr 7)
Skarbnik wyjaśniła, że uchwała dotyczy pomocy finansowej w formie dotacji celowej w kwocie 50 000,00 zł dla Samorządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie na dofinansowanie budowy chodnika w Ustrobiej.
Przewodniczący Rady Gminy poddał pod głosowanie przedstawiony projekt uchwały. Uchwała została przyjęta jednomyślnie.
**Ad. 8**
Przewodniczący Rady Gminy Wojaszówka przedstawił uchwałę Nr IV/24/2011 Rady Gminy Wojaszówka z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie stawek i zasad dotacji przedmiotowej ustalonej przez Radę Gminy dla Zakładu Gospodarki Komunalnej (zał. Nr 8)
Skarbnik wyjaśniła, że gmina udziela dotacji przedmiotowej do 1 m³ ścieków w kwocie 2,41 zł (netto) z przeznaczeniem na utrzymanie urządzeń kanalizacyjnych (kwota uległa obniżeniu w stosunku do poprzedniej).
Przewodniczący Rady Gminy poddał pod głosowanie przedstawiony projekt uchwały. Uchwała została przyjęta jednomyślnie.
**Ad. 9**
Przewodniczący Rady Gminy przedstawił uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie nr IX/2/2010 z dnia 02.12.2010 r. w sprawie projektu uchwały o wieloletniej prognozie finansowej Gminy Wojaszówka na lata 2011-2017. RIO na podstawie projektu uchwały w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej Gminy Wojaszówka na lata 2011-2017 pozytywnie zaopiniowała projekt.
Skarbnik przypomniała, że od 2011 r. obowiązuje nowa ustawa o finansach publicznych wdrażana stopniowo. Nowym elementem wprowadzonym jest uchwała dotycząca wieloletniej prognozy finansowej gminy. Gmina nie
mogłaby uchwalić budżetu, gdyby wydatki bieżące przewyższały dochody bieżące. Wieloletnia prognoza ma na celu pomoc w zaciągnięciu długu i jego spłatę. Planowane inwestycje należy uwzględniać w następnych latach, wybiegają poza rok budżetowy. Na koniec roku 2010 zadłużenie wyniosło kwotę 1 102 340,0 zł.
Radny E. Wywiórski poprosił o wyjaśnienie kolejności podejmowanych zmian: czy najpierw powinna być przegłosowana zmiana budżetu czy prognoza?
Skarbnik wyjaśniła, że najpierw dokonujemy zmiany w prognozie - uchwałą, a później w budżecie.
Przewodniczący Rady Gminy przedstawił projekt uchwały Nr IV/25/2011 Rady Gminy Wojaszówka z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Wojaszówka (zał. Nr 9)
Przewodniczący Rady Gminy poddał pod głosowanie przedstawiony projekt uchwały. Uchwała została przyjęta jednomyślnie.
Ad. 10
Przewodniczący Rady Gminy przedstawił dwie opinie Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie:
- Nr IX/3/2010 z dnia 02.12.2010 r. w sprawie projektu uchwały budżetowej Gminy Wojaszówka na 2011 r. RIO pozytywnie zaopiniowała przedłożony projekt uchwały budżetowej Gminy Wojaszówka na 2011 r.
- Nr IX/4/2010 z dnia 02.12.2010 r. w sprawie możliwości sfinansowania deficytu budżetu Gminy Wojaszówka na 2011 r. RIO pozytywnie zaopiniowała możliwość sfinansowania deficytu budżetu Gminy Wojaszówka na 2011 r.
Skarbnik przedstawiła utworzony budżet 2011 r. m.in.:
Dochody – 19 310 036,20 zł,
Wydatki – 21 581 376,20 zł
Przychody – 2 900 000,00 zł
Rozchody – 628 660,00 zł
Deficyt – 2 271 340,00 zł
Utworzony budżet ujął zadania, których środki nie zostały wykorzystane w 2010 r. i przechodzą na 2011 r. Kwoty niezrealizowane to m.in. termomodernizacja i kanalizacja sanitarna. Należy o tym pamiętać przy podziale nadwyżki budżetowej, aby można te zadania realizować dalej. Następnie przeniesione zostały środki z remontu pomieszczeń w urzędzie z uwagi na odstąpienie od remontu. Przesunięcia środków nastąpiły w oświaście, kwotę trzeba będzie uzupełnić z nadwyżki budżetowej. Wartość inwestycji zostanie określona po przetargu.
Skarbnik przedstawiła wydatki rzeczowe w oświacie m.in.:
Zwiększenie wydatków (plan i wykonanie) Zespołu Ekonomiczno-Administracyjnego Szkół i Przedszkoli w Wojaszówce – wydatki bieżące – wydatki za 2009 r. - 29 000,00 zł (miesięcznie kwota 2 000,00 zł) – w 2010 r. planowano wydatki ponad 40 000,00 zł - wykorzystano 20 000,00 zł. Środki z jednostek na koniec roku wynoszą „O”. W 2011 r. budżet dla ZEASiP jest mniejszy, miesięcznie ok. 3 000,00 zł. Na powyższe składają się m.in.: wydatki płacowo-remontowe, zasiłki, płace (nagrody) - wydatki wówczas wzrastają.
Inne zmiany w budżecie to przesunięcie środków z dz. 921 do dz. 926 z przeznaczeniem na sport (uzupełnienie rezerwy).
Radna K. Kozik zaznaczyła, że na posiedzeniu wspólnym Komisji Rady Gminy w dniu 17.01.2011 r. zgłosiła uwagi dot. m.in. :
- § 80114 – w którym zaplanowano wydatki w kwocie 3 000,00 zł dla ZEASiP,
- wydatki w niektórych paragrafach zostały zawyżone nawet o 100%,
- w oświacie plan wydatków kształtuje się na poziomie 60% - zasugerowała, aby podjąć działania zmierzające do oszczędności.
Skarbnik zaznaczyła, że globalnie plan w 2011 r. jest mniejszy niż w 2010 r. o 12 000,00 zł. Wynika to ze szczegółowości budżetu.
Przewodniczący Rady Gminy przedstawił projekt uchwały Nr IV/26/2011 Rady Gminy Wojaszówka z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie uchwały budżetowej na 2011 r. (zał. Nr 10)
Przewodniczący Rady Gminy poddał pod głosowanie przedstawiony projekt uchwały. Uchwała została przyjęta jednomyślnie.
Ad. 11 (interpelacje)
W związku z zapytaniem radnego P. Gaja (na sesji w dniu 29.12.2010 r.) w sprawie udzielenia informacji nt. odmowy przez niektórych mieszkańców przyłączenia się do kanalizacji i działań podejmowanych z urzędu - Wójt poinformował o podejmowanych przez Urząd w takich przypadkach działaniach np. wystosowywanie pism, upomnień, kontroli na miejscu - prawidłowości posiadanych osadników, ich opróżniania przez uprawnioną firmę (dowód wywozu).
Ad. 12-13
Wójt wyjaśnił, że na terenie gminy jest podpisanych ponad 2 tys. umów na wywóz nieczystości. Jak stwierdził są też osoby, które uchylają się od płatności. Wówczas procedura jest podobna, Urząd wzywa osobę pisemnie, w konsekwencji legitymuje przez wezwanie do okazania dowodu wywozu na wysypisko.
Wójt poruszył sprawę sprzedaży działki w Odrzykoniu w niedalekim sąsiedztwie zamku (w związku z wizytą Wójta Gminy Korczyna). Zaznaczył, że działka ta może być przekazana w dzierżawę, a w przypadku pojawienia się konkretnego inwestora można byłoby dokonać sprzedaży z korzyścią dla gminy.
Następna sprawa poruszona przez Wójta dotyczyła zmiany godzin oświetlenia ulicznego, poprosił o propozycje w tej sprawie.
Radny P. Gaj ponownie porosił o informację nt. efektów działania, a dokładnie jaki procent osób nie ma przyłączenia do kanalizacji, jaka jest skuteczność działań w stosunku do osób, które mogą podpiąć się do kanalizacji, a tego nie zrobiły.
Zaproponował, aby sprawą oświetlenia zajęła się Komisja ds. Samorządowych, Statutu i Porządku Publicznego i wypracowała rozwiązanie.
Radna K. Kozik zwróciła uwagę na to, że Przewodniczący Rady Gminy pyta po każdym punkcie: czy są jakieś uwagi do omawianej sprawy, a w przypadku sołtysów brak informacji na ten temat, uniemożliwia podjęcie przez nich tematu, gdyż nie posiadają projektów podejmowanych uchwał.
W związku z tym zwróciła się z pytaniem:
- czy sołtysi zostali poinformowani o terminie posiedzenia Komisji RG,
- budżet został przegłosowany, czy sołtysi mogliby uzyskać informację o podziale środków,
- prosi o umieszczenie na str. internetowej Urzędu - celów i zadań realizowanych przez GCI oraz GORiK w Wojaszówce.
- co z pomieszczeniami zwolnionymi po Ośrodku Zdrowia w Wojaszówce
Przewodniczący Rady Gminy odnosząc się do powyższego wyjaśnił, że sołtysi otrzymują zaproszenie, w którym jest wyszczególniona tematyka sesji natomiast ciężko jest przekazywać materiały nieuchwalone, dopiero po ich uchwaleniu przez Radę np. budżet zostanie im przekazany. Informacje na tym etapie są niepełne, dopiero podział środków budżetowych będzie poprzedzony konsultacjami.
Sołtysi nie biorą udziału w posiedzeniu Komisji RG, z tego względu, że uczestniczą w niej jej członkowie i członkowie pozostałych Komisji.
Skarbnik poinformowała o podziale środków na zadania dla klubów sportowych tj. kwoty 92 000,00 zł zaznaczając, że podział kwoty należy do kompetencji Wójta, który zasięga opinii.
**Piłka (59 000,00 zł)**
- Klub „Rędzinianka” w Wojaszówce – propozycja - 18 000,00 zł,
- Klub w Łękach Strzyżowskich – „ – 16 000,00 zł,
- Klub „Zamczysko” w Odrzykoniu – „ – 25 000,00 zł
**Tenis (18 000,00 zł)**
- Klub „Strażak” w Bratkówce – „ – 9 000,00 zł,
- Klub „Profamilia” w Wojaszówce – „ – 9 000,00 zł,
**Siatkówka (11 000,00 zł)**
- Klub „Champion” w Bratkówce – „ – 8 000,00 zł,
- Klub „Jastrząb” w Przybówce – „ – 3 000,00 zł
Z-ca Wójta wyjaśnił, jak przedstawia się sytuacja pomieszczeń zwolnionych po Ośrodku Zdrowia w Wojaszówce m.in. to, że będzie wykonany projekt przez osobę uprawnioną, następnie musi zostać wykonana sieć komputerowa Urzędu,
przewidziana jest serwerownia w b. gabinecie lekarskim, pozostałe pomieszczenia będą remontowane docelowo z przeznaczeniem na pomieszczenia biurowe (m.in. dla księgowości).
Radny St. Blicharczyk zabrał głos w sprawie sprzedaży działki w Odrzykoniu. Jak stwierdził w czasie sprawowania przez niego urzędu Wójta, w sprawie sprzedaży tej działki, zwrócili się dwie osoby. Wówczas nie można było jej sprzedać z uwagi na brak stosownej uchwały RG zezwalającej na jej sprzedaż. Uchwała taka została podjęta dopiero później. Zasugerował, że Wójt Gminy Korczyna swoją wizytą próbuje podejść i załatwić sprawę budowy parkingu po str. Odrzykonia, z uwagi na Kościół w Korczynie oraz budowę domu ludowego. Jak stwierdził Korczyna takie inwestycje powinna przeprowadzać na swoim terenie. Zaznaczył, że działka jest o pow. 0,51 ha i ½ działki to miejsce na parking, a co za tym idzie środki dla gminy. Uważa, że jeżeli pojawiłby się pewny i wiarygodny inwestor to należałoby działkę sprzedać, gdyż byłoby to z korzyścią dla gminy.
Wójt poinformował, że po krótkiej przerwie, w posiedzeniu udział weźmie P. Agnieszka Kabaj-Jucha lekarz stomatolog z Odrzykonia w celu udzielenia informacji nt. pracy gabinetu stomatologicznego.
P. A. Kabaj-Jucha poinformowała, że od dnia 01.02.2011 r. na terenie Zespołu Szkół w Odrzykoniu rozpocznie działalność gabinet stomatologiczny. Program stomatologii obejmie szkoły i przedszkola. Podpisana została umowa z NFZ na leczenie dla dzieci i młodzieży do lat 18 od dnia 01.03.2011 r. Jak stwierdziła gabinet musi spełnić warunek, którym jest budowa podjazdu lub windy dla osób niepełnosprawnych od str. domu kultury. W związku z tym zwróciła się o pomoc w tej sprawie do Rady Gminy.
Wójt obiecał, że sprawa zostanie uzgodniona i o podjętej decyzji zostanie powiadomiona.
Sołtys I. Goleń stwierdziła, że jest to dobra wiadomość, ale czy opieka stomatologiczna będzie również zabezpieczona dla osób starszych i ile etatu przypada na stomatologa?
P. A. Kabaj-Jucha wyjaśniła, że to zależy od NFZ – na szkołę ma ¾ etatu tj. 4 dni w tygodniu, natomiast gabinet ogólno-stomatologiczny - 1,5 etatu tj. 4 dni w tygodniu (od 01.03.2011 r.)
Przewodniczący Rady Gminy podziękował P. A. Kabaj-Jucha za informacje w tak ważnej sprawie dla mieszkańców.
Sołtys St. Dubiel poprosił o wyjaśnienie sprawy wypłaty odszkodowania za wejście w teren na potrzeby budowy rurociągu gazowego - z uwagi na pytania mieszkańców Wojaszówki.
Radna K. Kozik poprosiła o przekazywanie sołtysom materiałów tj. projektów uchwał, aby nie działać za plecami sołtysów.
Wójt poinformował, że wykonawca gazociągu będzie rozmawiał z właścicielami działek przez, które został wykonany rurociąg. Do Urzędu zostały przekazane materiały co do rozmieszczenia mediów w terenie. Materiały zostaną udostępnione do wglądu.
Sprawa materiałów dla sołtysów zostanie skonsultowana z Radą, jeżeli ta wypowie się za przekazaniem to materiały oczywiście zostaną wydrukowane.
P. M. Zajdel – inspektor ds. ochrony środowiska w Urzędzie Gminy (poproszona o udzielenie informacji) wyjaśniła, że wiele osób nie przyłączyło się do kanalizacji z różnych powodów. Dlatego przeprowadzane są w terenie kontrole. Efekty kontroli są pozytywne ponieważ ok. 25-30% osób po kontroli decyduje się na przyłączenie. Rocznie przeprowadzono ok. 30 kontroli. W stosunku do osób, które nie przyłączyły się do kanalizacji i nie posiadają dowodu wywozu przez uprawnioną firmę, będzie prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Radny P. Gaj zapytał o procent w poszczególnych miejscowościach osób, które mają możliwość przyłączenia się, a tego nie zrobiły.
P. M. Zajdel wyjaśniła, że nie ma takiej analizy, zaznaczyła, że są też skupiska domostw mniej lub bardziej dostępne, natomiast ciężko powiedzieć jaki jest ich procent. Dla przykładu jako 100% przyłączonych podała miejscowość Wojkówkę.
Radny St. Blicharczyk wyjaśnił, że na liście osób nie przyłączonych są takie które nie żyją, osoby samotne, starsze, chore, biedne. Ale są i takie, które celowo uchylają się od przyłączenia do kanalizacji. Stwierdził, że osoby kontrolujące muszą czynić swoją powinność w sposób bardziej dotkliwy.
Sołtys I. Goleń w uzupełnieniu wcześniejszych wypowiedzi stwierdziła, że osoby nie można zmusić do przyłączenia się, ale można zmusić do opróżniania
szamb przez żądanie dowodu wywozu przez uprawnioną firmę. Przykładowo podała, że wywóz przy pięcioosobowej rodzinie to ok. 3 x w miesiącu. Można osobę przymusić, jeżeli na jego działce jest studzienka. Stwierdziła, że oczywiście są przypadki osób samotnych, których nie bierze się pod uwagę. Uważa, że w przypadku bezskutecznych upomnień, bezwzględnie powinno się takie osoby karać.
Sołtys I. Goleń stwierdziła, że jakieś dwa lata temu w Ustrobnnej był prowadzony gazociąg, który jest już podłączony. Obecnie szacowane są szkody z tego tytułu.
Sołtys I. Goleń stwierdziła, że nie powinno się robić problemu z przekazaniem materiałów dla sołtysów. Sołtysi wówczas mieliby możliwość uczestnictwa w komisjach, jeżeli wyrazili by taką chęć. Uważa, że nic by się nie stało, gdyby sołtysi mogli uczestniczyć w wybranej komisji. Jako przykład podała sytuację z ostatniej kadencji, kiedy to o sprawie sprzedaży mieszkań w Szkole Podstawowej w Ustrobnnej dowiedziała się w ostatniej chwili przed planowaną sesją i mogła zareagować. Dlatego uważa, że sołtysi powinni wiedzieć jakie uchwały będą podejmowane.
Zaznaczyła, że sołtys jest łącznikiem ze społeczeństwem, a wójt ma oparcie właśnie w sołtysach. Podkreśliła znaczenie zgody i wspólnej pracy dla dobra gminy.
Radny St. Blicharczyk stwierdził, że jako Wójt realizował ustawowe wymogi podkreślił, że rady sołeckie są organem doradczym sołtysa.
P. A. Dziugan poprosił o wyjaśnienie: czy jest możliwość odbioru popiołu przez firmę wywożącą odpady oraz jaka pow. działki przy zamku w Odrzykoniu należy do gminy i czy można stworzyć strefę turystyczną.
Wójt wyjaśnił, że odbiór popiołu można dokonywać na podstawie umowy podpisanej z odbiorcą. Sprawa działki pozostaje do sprawdzenia.
Wójt poprosił radnego A. Dziugana o udzielenie informacji nt. przystąpienia do remontu dróg powiatowych na terenie gminy.
P. A. Dziugan stwierdził, że gm. Wojszówka ma wyjątkowo długie drogi powiatowe i dopiero wiosną odbędzie się ich szacowanie. W budżecie Starostwa jest zabezpieczona kwota 7,5 mln. zł na remont dróg powiatowych.
Radny St. Blicharczyk poinformował o stanie prawnym działki w Odrzykoniu tj. w 1998 r. działka stała się własnością SP, dzierżawca P. Kołder. Teren wokół
zamku w części należał do AWRSP. Następnie staraniem gminy teren ten został przekazany nieodpłatnie Gminie Wojaszówka. Gmina wydzierżawiła go dwóm osobom, które dbają o teren z uwagi na to, że podlega ścisłej ochronie konserwatorskiej.
Radny T. Stefanik zaproponował, aby opuszczone pomieszczenia po poczcie wykorzystać dla potrzeb GOKiR, gdzie P. L. Pelczarska mogłaby urzędować np. 3 dni w tygodniu. Takie rozwiązanie usprawniłoby kontakt.
Radny E. Wywiórski wrócił do sprawy planowanego zakupu traktorka, który miałby służyć do odśnieżania i do koszenia trawnika w gminie stwierdzając, że nie wyobraża sobie, aby taki traktorek był w stanie odśnieżać, czy też kosić teren całej gminy. Zaproponował ogłoszenie przetargu na odśnieżanie chodników, gdyż egzekwowanie od mieszkańców odśnieżania nie zawsze jest możliwe.
Wójt wyjaśnił, iż mówiąc o traktorku miał na myśli sprzęt do którego można byłoby dopiąć kosiarkę lub pług. Sprzęt taki byłby na stanie GZK.
Radny T. Stefanik ponownie stwierdził, że w Frysztaku dysponują takim traktorkiem i spełnia on zadanie, można byłoby się mu bliżej przyjrzeć przed podjęciem decyzji o zakupie. Ciężki sprzęt z kolei mógłby uszkodzić chodniki.
Ad. 14
Przewodniczący Rady Gminy zamknął IV sesje Rady Gminy.
Posiedzenie zakończyło się o godz. 13\textsuperscript{20}.
Protokołowała K. Owsiak. | <urn:uuid:7dbe104a-4d38-4ed5-a02e-7fd384bcaa75> | finepdfs | 1.115234 | CC-MAIN-2019-18 | http://wojaszowka.bip.krosoft.pl/upl/Prot_IV_2011.pdf | 2019-04-19T00:49:18Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-18/segments/1555578526923.39/warc/CC-MAIN-20190419001419-20190419023419-00515.warc.gz | 194,685,965 | 0.997788 | 0.999957 | 0.999957 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
842,
2309,
4185,
6055,
7618,
9666,
11593,
13238,
15397,
17527,
19750,
21089
] | 1 | 0 |
ZARZĄDZANIE PUBLICZNE 1(45) 2019, s. 19–34
doi: 10.4467/20843968ZP.19.002.9943 www.ejournals.eu/Zarzadzanie-Publiczne
Gabriela Rembarz Politechnika Gdańska e-mail: firstname.lastname@example.org
KONCEPCJA METROPOLITALNEGO SLOW-PRZEDMIEŚCIA JAKO NARZĘDZIE POPRAWY JAKOŚCI ŻYCIA W MIĘDZYMIEŚCIE
Abstract
The concept of a metropolitan slow-suburb as a tool for improving the quality of life in an in-between-city
The structures emergent in the suburbanization process are the new form of urbanized landscape. They, however, require innovative planning tools, the so-called inter-cities (German: die Zwischenstadt). It involves innovative spatial concepts creating an alternative to the global trends that are homogenizing the social life in suburban areas. Inspired by the slow-hood model, the Author's concept of a slow-suburb uses the exeperince of the Cittaslow network. Elements of urban and agricultural programs are integrated through a strategy for improvement of the quality of life on the outskirts of a metropolis. The remnants of traditional suburbs and rural systems within urban peripheries form a potential for creation of metropolitan enclaves of highquality slow-life. The article is illustrated with research case studies carried out in Gdansk, Poland, with reference to current international research.
Keywords: contemporary urban planning, Zwischenstadt, metropolitan slow-suburbs, suburbanization in Gdansk
Streszczenie
Powstałe wskutek suburbanizacji struktury uznawane są za nową formę krajobrazu zurbanizowanego. Poprawa ich jakości wymaga stworzenia nowych narzędzi planowania międzymiasta (niem. die Zwischenstadt). Należą do nich innowacyjne wizje przestrzenne, kreujące alternatywę dla globalnych trendów homogenizujących kulturę życia społecznego w strefi e podmiejskiej. Inspirowana modelem agri-hood autorska koncepcja slow-przedmieścia wykorzystuje doświadczenie sieci miast Cittaslow. Elementy miejskich i wiejskich programów zintegrowane zostają w spójnej strategii na rzecz poprawy jakości życia na obrzeżach metropolii. Zachowane w miejskich peryferiach pozostałości tradycyjnych przedmieść i układów ruralistycznych stanowią potencjał stworzenia metropolitalnych enklaw wysokiej jakości ż y c i a w p o w o l n o ś c i. Artykuł zawiera opis trzech przypadków badawczych z Gdańska, które odniesiono do międzynarodowych badań.
Słowa kluczowe: współczesna urbanistyka międzymiasta, Zwischenstadt, metropolitalne slow-przedmieście, suburbanizacja w Gdańsku
Wprowadzenie 1
Ukształtowane procesami suburbanizacji m i a s t o r o z p r o s z o n e uznaje się w badaniach światowych za fazę rozwoju nowego modelu metropolii doby cyfryzacji [Mironowicz, 2016]. Charakteryzuje ją odejście od kulturowego kanonu miejskości w stronę różnicowania się równouprawnionych stylów życia, generujących zapotrzebowanie na indywidualizację i personalizację przestrzeni. Wyznacznikiem jakości życia w metropolii jest wielość i charakter jej p r z e s t r z e n i c o d z i e n n o ś c i 2 , reprezentowanych obecnie przez formę m i ę d z y m i a s t a (niem. Zwischenstadt).
Artykuł jest prezentacją autorskiej 3 koncepcji modelu s l ow- p r z e d m i e ś c i a, jako interpretacji modelu rozwoju m i a s t d o b r e j j a k o ś c i ż yc i a sieci Cittaslow w uwarunkowaniach międzymiasta [Strzelecka, 2016; Sieverts, 2000]. Slow-przedmieście (dalej SP) jest modelem strategii rozwoju dzielnicy, kreującej w metropolii uwaru nkowania realizacji nowoczesnego stylu życia w p o wo l n o ś c i (ang. slow life) 4 . To nowe narzędzie urbanistyczne 5 (format postrzegania potencjałów rozwojowych), podobnie jak model agri-hood, wpisuje się w podejście agrarian i agriculture urbanism [Waldheim, 2006; Philips, 2013]. Są to nurty współczesnej urbanistyki, łączące wiejskie i miejskie elementy programowe. Innowacje organizacyjno-techniczne umożliwiają dziś ich harmonijne współistnienie w mieście, rozumianym jako zurbanizowany krajobraz. Nosi ono cechy fuzji dwóch logik rozwojowych utożsamianych z pojęciami smart i slow.
1 Wszystkie tłumaczenia z języków niemieckiego i angielskiego – G.R.
2 Niem. Alltagsraume, ang. everyday spaces – to pojęcie z pogranicza socjologii i urbanistyki dotyczące ukształtowania miejskiej strefy poza prywatnej.
3 Autorka jako pierwsza użyła określenia slow-przedmieście, rozpoznając i waloryzując cechy strukturalne występujące w niektórych zachowanych przedmieściach historycznych pod kątem możliwości ich utrzymania i wykorzystania w alternatywnej do powszechnie stosowanych strategiach rozwoju tego typu struktur. Istotnym elementem zastosowania nazwy stało się odniesienie charaterystyki struktury do potencjałów realizacji strategii określonych w systemie certyfi kacji sieci Cittaslow.
4 Książka Carla Honore'a z 2004 roku In Prais of Slow otrzymała w pierwszym polskim wydaniu (2011) tytuł Pochwała powolności. Autorka utrzymuje to tłumaczenie na język polski jako obowiązujące i właściwe dla całości znaczeń szerokiego pojęcia slow life i jemu pochodnych pojęć takich jak slow food, slow life, slow city.
5 Jako narzędzie urbanistyczne rozumieć można zestaw nowych pojęć opisujących pojawiające się nowe sytuacje, zjawiska i problemy w przestrzeni miejskiej. Istotnym elementem innowacji urbanistycznej jest tworzenie nowych strategii i rozwiązań umożliwiających rozpoznanie i wykorzystanie potencjałów dotąd nieuznawanych za wartość miejsca [Rembarz, 2018a].
W latach 2014–2018 w kierowanych przez autorkę zespołach Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej (dalej WAPG) podjęto teoretyczne badania metodą research by design, których celem było określenie alternatywnych scenariuszy rewitalizacji obszarów o historycznej genezie, położonych w strefi e międzymiasta. Sprawdzano możliwości wykorzystania rozwiązań agriculture urbanism oraz elementów myśli ruchu slow city. Prace analityczno-projektowe objęły trzy dawne przedmieścia Gdańska: Orunia, Stara Oliwa, Nowy Port. Do delimitacji oraz konstrukcji teoretycznych modeli urbanistycznych planów ramowych wykorzystano metody scenariuszowe inspirowane pracami zespołu Landenburger Kolleg Zwischenstadt (dalej LKZ) dla Frankfurtu nad Menem [Rembarz, 2018b].
Zrealizowane na WAPG badania są alternatywą dla typowej retoryki rewitalizacyjnej. Teoretyczne koncepcje wnoszą nowe spojrzenie na potencjały rewitalizacji, jednocześnie stanowią narzędzie poprawy jakości strefy peryferyjnej. Uzyskane rezultaty badań częściowo zastosowano w pracach planistycznych miasta Gdańska (Lokalny Program Rewitalizacji – LPR, Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego – SUiKZP). Użyto ich również do sformułowania kryterium ocen jakości urbanistyki w gniazdach przedsiębiorczości rozwijających się w gdańskiej strefi e podmiejskiej (projekt pt. Wytwarzanie gniazd przedsiębiorczości w Trójmiejskim Obszarze Metropolitarnym. Analiza relacji przestrzenno-ekonomicznych rozwoju sektora MSP, grant NCN UMO-2013/09/B/ HS4/01175, kierownik: T. Parteka, wykonawca: O. Martyniuk, J. Martyniuk-Pęczek, G. Rembarz i in.) [Martyniuk-Pęczek i in., 2018].
Zurbanizowany krajobraz międzymiasta
Pojęcie Zwischenstadt (międzymiasto) wprowadził w 1997 roku do urbanistyki Thomas Sieverts 6 . Opisał nim dualną naturę r o z p r o s z e n i a postrzeganego jako „umiastowiony krajobraz" lub „ukrajobrazowione miasto" 7 . Międzymiasto jest złożonym stanem przejściowym, który szczególnie w swoich niedojrzałych fazach jawi się jako obszar przenikania wpływów globalnych i lokalnych, ograniczających wykształcenie się czytelnego, oryginalnego wizerunku. Eliminacja szeregu dysfunkcji metropolitalnej strefy podmiejskiej, odciskających się negatywnie na kondycji dobrostanu, możliwa jest jedynie dzięki zastosowaniu innowacyjnych narzędzi planistycznych. Jest to n ow y p o c z ą t e k budowania warsztatu urbanistycznego 8 , gdyż p r z e s t r z e n i b e z n a z w y i r e p r e z e n t a c ji nie należy postrzegać jako ułomnej formy miasta historycznego.
6 Thomas Sieverts – architekt, urbanista, dyrektor naukowy IBA Ermscher Park (Zagłębie Ruhry, Niemcy).
7 Niem. die verlandschaftete Stadt lub das verurbanisierte Landschaft; zespół Sievertsa obejmuje tym pojęciem również strefy urbanistyki doby modernizmu.
8 W nurcie ecological urbanism wskazuje się analogię pomiędzy aktualnymi wyzwaniami a czasem międzywojennych modernistów: Tauta, Hilberseimera, Scharouna, Wrighta.
Międzymiasto posiada potencjał nowej dynamiki i logiki urbanizacji, stąd potrzebuje adekwatnych do niej wzorów ładu przestrzennego [Sieverts, 2000: 10–30]. Tezy te uruchomiły dwa kierunki niemieckich badań nad międzymiastem jako formą i procesem. Ich polem jest ograniczanie przyczyn rozpraszania oraz podnoszenie jakości skutków suburbanizanizacji – ujakościowienie. Prace zespołu Sievertsa nad międzymiastem z okresu 2002–2006 9 prowadziła myśl: „Uczyć się widzieć i rozumieć nowe", co pogłębiło wiedzę o metropolii europejskiej [Sieverts i in., 2006]. Analizy morfologii struktur rozproszonych nakierowane były na dostrzeżenie i zrozumienie międzymiasta w jego nietradycyjnej logice przestrzennej. Uporządkowanie istniejącej wiedzy o narzędziach poprawy jakości międzymiasta 10 powiązano w pracach projektowych z uwarunkowaniami lokalnymi (metoda hipotez). Wnioski uczytelniły ograniczoną skuteczność interwencji wielkoskalarnych – urbanistycznych wielkich gestów. Wskazały na znaczenie synergii działań komplementarnych podnoszących jakość przestrzeni codzienności, która w swojej urbanistycznej formie i kulturowej banalności nie stanowi nośnika miejskości i autentyczności. Potencjał zmian tkwi na styku terenów otwartych i zabudowanych [Hauser, Kamleithner, 2006].
Rozwinięcie koncepcji niemieckich naukowców pozwala na konstatację, że metropolia, widziana przez problematykę międzymiasta, nie może oznaczać jedynie stałego przyspieszania – intensyfi kacji i modernizacji w trybie wdrażania płasko skomercjalizowanego hasła smart city 11 . Innowacja i zmiana obejmować muszą również wymiar kameralny, kluczowy dla tworzenia środowiska zdrowego stylu życia, dostępnego szerokiemu spektrum społeczeństwa. Jego istotną składową jest konstruktywne pozycjonowanie się w otwartej wspólnocie sąsiedzkiej, pozwalające na bezpieczny rozwój poza strefą prywatną, w budującej interakcji ze strefą publiczno-sąsiedzką. W badaniach gdańskich połączono te założenia z wartościami promowanymi w kampaniach spod znaku slow movement (slow food, slow life, slow city) 12 , które stały się inspiracją dla powstania sieci miast Cittaslow. Zrzeszenie peryferyjnie położonych, niewielkich miast Cittaslow (do 50 tys. mieszkańców) eksponuje w swoich strategiach rozwoju możliwość realizacji stylu życia identyfi kowaną z docenieniem alternatywnej strony nowoczesności. Wysokie technologie służą zachowaniu ludzkich skali i tempa, umożliwiają realizację wartościowego życia z dala od obciążeń typowych dla wielkich aglomeracji.
9 Projekt: Mitten am Rand – Zwischenstadt: „Ladenburger Kolleg zur Qualifi zierung der verstädterten Landschaft (Centralnie na skraju – Międzymiasto. Ladenburger Kolleg na rzecz poprawy jakości zurbanizowanego krajobrazu).
10 Dwie postawy wyznaczają badania urbanistyczne nad suburbanizacją: (1) konserwatywna, odwołuje się do przedmodernistycznej tradycji urbanistyki (CNU Congres of New Urbanism); (2) progresywna, poszukuje alternatyw, widząc miasto jako materię krajobrazu, ang. landscape urbanism (Harvard GSD, AA London, West 8).
11 Atlas of Cities [Knox, 2014] ujmuje przeglądowo aktualne koncepcje, w tym oba pojęcia smart i slow city. W Polsce badania nad koncepcją smart city prowadzą prof. D. Stawasz i dr D. Sikora-Fernandez z Uniwersytetu Łódzkiego [Stawasz, Sikora-Fernandez, 2015].
12 Slow movement odwołuje się do etosu eto-eco promującego zaangażowane postawy proekologiczne.
Miejsko-wiejskie innowacje urbanistyczne
Rozwój w metropolii zróżnicowanych stylów życia generuje zapotrzebowanie na hybrydowe programy przestrzenne, oferujące uwarunkowania korzystne dla realizacji życia w powolności. Wykorzystanie tej tendencji do poprawy jakości zdefragmentowanej przestrzeni międzymiasta wywołuje pytania o potencjał ostańców układów ruralistycznych i niezmienionych modernizacjami dawnych struktur przedmiejskich, stanowiących dziedzictwo kultury. Poszukiwane są innowacje, które syntetycznie obejmą spektrum zagadnień, od kwestii tzw. food justice, przez obywatelskie rolnictwo (ang. Civic Agriculture), po wyszukane produkty komercyjne i deweloperskie. Wśród nowych rozwiązań promujących w metropolii permakulturę 13 jako odpowiedź na dehumanizację centralnych dzielnic, rozwijają się dziś modele rozwiązań znajdujących zastosowanie również w granicach międzymiasta. P r o d u k c y j n e ( j a d a l n e) k r a j o b r a z y 14 łączą w system kwestie zaopatrzenia metropolii w zdrową i dostępną żywność 15 oraz proekologiczne zagospodarowanie miejskich zielonych nieużytków na realizację potrzeb społecznych 16 [Viljoen, Bohn, 2014]. Miejskie farmy jako formuła organizacyjna generują efekt synergiczny – lokalna uprawa zdrowej żywności wyzwala społeczną integrację, postawy obywatelskie i aktywność, edukację ekologiczną, a nawet ekonomiczną. Zarówno jako przedsięwzięcia publiczne, jak i prywatne w obu wariantach, non-profi t i komercyjnym, stają się integralną częścią krajobrazu strefy podmiejskiej (choćby National Federation of City Farms, Wielka Brytania). Implikują zmiany w strefi e publicznej oraz inspirują poszerzenie oferty komercyjnej [Philips, 2013]. Model agri-hood (ang. agriculture i neighbourhood) ukształtował się na przedmieściach 17 i eksurbiach metropolii amerykańskich. Jest to rozwiązanie pozwalające na harmonijne włączenie rolniczego użytkowania terenu w procesy urbanizacyjne. Jako oferta alternatywnej, wysokiej jakości życia nie jest osiągalna poza strefą podmiejską 18 . Nazwa agri-hood zawiera główną intencję kreowania miejskiego środowiska zamieszkania uwzględniającego zdrową żywność, nie tylko jako dobro konsumpcji, lecz
13 Bill Mollison i David Holmgren opisali tę postawę w 1990 roku [Mollison, Holmgren, 1990].
14 Ang. productive landscapes, edible landscapes; w języku polskim używa się terminu „krajobraz użytkowy", jednak zdaniem autorki nie odpowiada on w pełni intencji pojęcia edible lanscape.
15 Ang. food security – nowa problematyka planowania strategicznego w regionie miejskim, której przykładem jest London Food Strategy. Problematykę tę porusza wiele międzynarodowych deklaracji politycznych, takich jak Karta Mediolańska [The Milan Charter, 2015] przyjęta w trakcie EXPO 2015: Feeding the Planet: Energy for Life, czy New Urban Agenda uchwalona w Quito podczas konferencji Habitat III w 2016 roku.
16 System CPUL (ang. continuous productive urban landscapes) wdrożony w Middlesbrough Urban Farming Project.
17 Ang. suburbs, burbs, podobnie jak niem. Vorstadt uznaje się dziś jako nazwę historycznie ukształtowanej konkretnej formy przestrzennej.
18 Istnieją analogie do koncepcji wioski ekologicznej (ang. ecovillage), powstałej wsród ruchu spod znaku Gaia w latach osiemdziesiątych XX wieku.
także jako przedmiot produkcji integrujący wspólnotę: od wspólnego wysiłku fi zycznego, po odmienne modele współudziału w zarządzaniu i fi nansowaniu. W tej konwencji powstają zarówno projekty społeczno-socjalne (rewitalizacyjne), np. Detroit North End (MUFI Urban Ag Campus) 19 , jak i czysto komercyjne (nowe założenia). Hybrydowe rozwiązania uległy przez dekady naturalnej reorganizacji. Agritopia 20 położona w zurbanizowanym regionie Phoenix, Arizona, przekształciła się w 1990 roku z klasycznej farmy rodzinnej w przedsięwzięcie gospodarcze, obejmuje dziś osiedle-wspólnotę w modelu agri-hood (450 domów, 90 ha farmy produkcyjnej). Spółkę Prairie Crossing 21 w 1987 roku założyła grupa entuzjastów ochrony środowiska jako wspólnotę stylu życia. W obszarze chronionych walorów naturalnych Grayslake, 60 km od centrum Chicago, Illinois, na 350 ha terenu zbudowano wspólną farmę (359 domów jednorodzinnych, 40 ha organicznej farmy) [Gorgolewski i in., 2011].
Sektor komercyjny podjął temat stylu życia w krajobrazach rolnych, uznając za sukces osobisty i biznesowy wysiłki pionierów z lat osiemdziesiątych XX wieku. Życie w stylu slow life określa trend w generacji millenialsów, który w USA odciska się na rynku nieruchomości – 73% klientów wysoko priorytetyzuje zdrową żywność [Urban Land Institute, 2015], 37% bliskość rynku lokalnej żywności, a 6% ogród sąsiedzki [National Association of REALTORS®' 2017]. Światowa sieć ekspertów nieruchomości ULI The Urban Land Institute 22 opracowała deweloperską defi nicję agri-hood. Jest to zaplanowany zespół mieszkaniowy zintegrowany przestrzennie z gospodarstwem rolnym, dostarczającym wartościowej żywności i rekreacji. Różne modele organizacyjne określają zasady udziału mieszkańców agri-hood (wspólnota zamknięta) w uprawie roli. Jest to kwestia otwarta. Według ULI koszt prowadzenia gospodarstwa rolnego w USA jest dziś porównywalny z ceną utrzymania zieleni w osiedlu mieszkaniowym o podobnej powierzchni. Andres Duany, współtwórca nowego urbanizmu, zajmujący się od ponad trzech dekad odnową stref suburbanizacji, określił wschodzący trend szeroko cytowaną frazą: „Farming is the new golf" [Duany, 2011: 40], przykładem niech będzie projekt agri-hood Montova w Miami na Florydzie.
Koncepcja slow-przedmieścia w stukturze międzymiasta
W niemieckich badaniach urbanistycznych upowszechnia się w ostatnich latach pojęcie „wewnętrzne peryferie". Oderwanie od dotychczasowego obrzeżnego kontekstu funkcjonowania wymusza w nich przekształcenia, które pod wpływem skutków globalnej ekonomii prowadzą do utraty unikalnej charakterystyki (homogenizacja krajobrazu). Uznanie ich potencjałów rozwojowych za cenny
19 www.miufi .org/projects
20 http://agritopia.com/
21 http://prairiecrossing.com
22 https://uli.org/
zasób p r o c e s u u j a k o ś c i ow i e n i a 23 międzymiasta wskazuje na potrzebę aktywnej polityki miejskiej zbudowanej na wizji. Model SP jako narzędzie urbanistyczne umożliwia stworzenie spójnej, alternatywnej strategii rozwoju wewnętrznej peryferii nawiązującej do siedmiu grup kryteriów budowania dobrej jakości życia w sieci miast Cittaslow [Cittaslow online]. Stawiają one m.in. na realizację zintegrowanej strategii zrównoważonego rozwoju – poprawy jakości życia i społecznej integracji – z wykorzystaniem miejscowych zasobów: (1) naturalnego krajobrazu, (2) ekologicznej produkcji energii i żywności, (3) kapitału społeczno-kulturalnego lokalnej społeczności, (4) miejscowej tradycji rzemieślniczej i artystyczno-kulturalnej. Slow-przedmieście nie jest osiedlem zamkniętym (ang. gated community), stosującym historyzującą estetykę promowaną przez nowy urbanizm. Nie jest też wspólnotą stylu życia (cohousing) typową dla modelu ecovillage, gdyż SP ma inną skalę. Jest zachowanym (odnowionym i uzupełnionym lub rozbudowanym) fragmentem historycznie ukształtowanej struktury, w której skład mogą wchodzić zespoły o parametrach agri-hood czy ecovillage. Może stać się przedsięwzięciem biznesowym, jednak w modelach wyłączających komercyjny monopol. Promowane są współpraca grup producenc kich, spółdzielczość czy społeczna ekonomia. Slow-przedmieście zachowuje cechy typowe dla lokalizacji peryferyjnej poprzez utrzymanie charakteru i funkcji krajobrazu produkcyjnego, niestanowiącego jednak centrum organizacyjnego założenia (jadalne krajobrazy). W SP temat lokalnej zdrowej żywności (slow food) połączony zostaje w system z różnymi formami jej produkcji, dystrybucji i promocji – obywatelskim rolnictwem, gastronomią w modelu fork-to-table, organizacją jarmarków, promocją sklepów producenckich itp. Równie istotne jest wsparcie dla rozwoju rzemiosła i lokalnej oferty kulturalnej, która skierowana jest na równi do społeczności mieszkańców SP i gości. Slow-przedmieście jest żyjącym miastem w mieście – ani osiedlem, ani atrakcją turystyczną. Chodzi o zachowanie oraz rozwinięcie autentyzmu istniejącego zagospodarowania i społeczności, które narosło wraz z historią miejsca, czyli tych cech, których brakuje nowym założeniom deweloperskim. Stąd analogie do przedmieść-ogrodów XX wieku, Heampstead czy Staaken, nie mają w pełni zastosowania. Nie reprezentują one miejskości, jaka ceniona jest w małych miastach sieci Cittaslow.
Gdańskie slow-przedmieścia
Delimitacja gdańskiego międzymiasta według metody LKZ (Landenburger Kolleg Zwischenstad) objęła trzy obrzeżne dzielnice, które w badaniach Sievertsa nad morfologią międzymiasta odpowiadają kategorii j ą d r a h i s t o r yc z n e g o (rysunek 1). Wszystkie trzy posiadają jednocześnie strukturę małych miast
23 Poprawa jakości międzymiasta, analogia do procesów rewitalizacji.
pozwalających na próbę odniesień do pojęć slow city 24 [Strzelecka, 2017]. Stara Oliwa, Orunia oraz Nowy Port włączone zostały do Gdańska jako niezależne struktury w latach 1926, 1933, 1817. W 1945 roku uniknęły zniszczeń. Położenie na styku z obszarem charakteryzującym się unikatowymi walorami krajobrazowymi pozwoliło na utrzymanie ich czytelnych granic przestrzennych oraz bezpośredniej relacji do terenów otwartych, pełniących nadal funkcje rolno-produkcyjne. Ograniczona modernizacja nie zniszczyła historycznych nawarstwień i małomiejskiej skali układu przestrzennego. Na tle młodej metropolii jest to cenny walor, pomimo widocznych trudności społecznych. Ochrona konserwatorska oraz zmieniająca się polityka rewitalizacji nie przyczyniły się, jak dotąd, do istotnego wykorzystania unikatowych potencjałów. Zachodzące zmiany w dwóch z trzech przypadków (Orunia i Oliwa) są silnie inspirowane oddolnymi inicjatywami grup lokalnych społeczników.
(1) Historycznie ukształtowany trzon miejski do 1945, (2) strefa rozproszenia wraz z obszarem przemysłowo-portowym (3) Trójmiejski Park Krajobrazowy (4) strefa ekstensywnej suburbanizacji
Źródło: opracowanie własne (grafi ka B. Labuhn).
24 W sposób zebrany o slow city jako o rodzącym się alternatywnym modelu rozwoju małych miast traktują prace E. Strzeleckiej z Politechniki Łódzkiej współpracującej z polską siecią miast Cittaslow [Strzelecka, 2017].
Położona po zewnętrznej stronie fortyfi kacji miejskich Orunia graniczy z otwartym krajobrazem żyznych Żuław Gdańskich. Znajdująca się na południe od śródmieścia Orunia od czasów średniowiecza pełni historyczną funkcję bramy miasto–wieś. Istniejące tu gospodarstwa rolno-ogrodnicze kontynuują działalność sięgającą wieku holenderskich inżynierów i osadników meliorujących bagna delty Wisły. Powojenna wymiana ludności i dekady zaniedbań remontowych wygenerowały na Oruni złożone problemy społeczne, odciskające się na wizerunku półwiejskiej, pełnej zieleni, sielskiej dzielnicy.
Oruński rewitalizacyjny living lab (niesformalizowana współpraca uczelni, lokalnych organizacji NGO, takich jak GFIS [Gdańska Fundacja Innowacji Społecznej], i rady dzielnicy) funkcjonuje od 2010 roku, pracując metodą research by design. W 2014 roku temat modelu jadalnych krajobrazów podjęto w projekcie SlowSmartOrunia: SlowLife in SmartCity – alternatywna oferta rozwoju dzielnicy na skraju śródmieścia w granicach aktywnej metropolii. Powstałe koncepcje teoretyczne poddano fi nalnie ocenie międzynarodowych ekspertów (kolokwium Slow Life in Smart City) oraz dyskusji w trakcie publicznej prezentacji zatytułowanej Zwolnij na Oruni! Wprowadzono w ten sposób do publicznej debaty nad wizją rozwoju dzielnicy nowe nośne hasła rozwojowe, odpowiadające w pełni rolniczej tradycji dzielnicy [Rembarz, 2014]. Wyniki wykorzystano w latach 2014–2015 w ramach projektu „Quo vadis, Gdańsku? Mieszkańcy planują swoje miasto", fi nansowanego ze środków EOG w programie Fundacji Batorego Obywatele dla Demokracji, którego głównym celem było przygotowanie społecznej strony do partycypacji w planowaniu. Zadaniem serii sześciu warsztatów prowadzonych w asyście profesjonalnego zespołu badawczo-projektowego (Społeczna Akademia Planowania) stało się opracowanie mikrostrategii poprawy jakości przestrzeni publicznej w dzielnicy Gdańska Orunia [Martyniuk-Pęczek, Rembarz, 2016] (rysunek 2).
Poszukiwanie innowacyjnych wizji strategicznego rozwoju adekwatnych do potencjałów dzielnicy umożliwiło przeniesienie na grunt wielkomiejski idei sieci Cittaslow, sieci niewielkich miast w regionach rolniczych. Główne hasła łączące istniejący wymiar potencjał–problem z propozycją wizji rozwiązania to: (1) Hydro-Orunia, (2) Zielone dziedzictwo, (3) Żuławskie Krajobrazy, (4) Brama-Łącznik Miasta. Dwa z nich ściśle nawiązują do rolniczego dziedzictwa dzielnicy. Służyć mogą jako tematy projektów poświęconych zagadnieniom kulturalno-edukacyjnym, społecznym i rekreacyjno-rozrywkowym, również w ich infrastrukturalnym wymiarze.
Blok Hydro-Orunia czerpie z tematu wody kojarzonego tu z zagrożeniem powodziowym i jego zapobieganiem (system melioracji – śluzy, wały, wiatraki). Jego wyeksponowanie służy umocnieniu wizerunku: uczytelnia historię inżynierskiej sprawności, produkcyjnej i rolniczej efektywności, przywołuje poholenderską tradycję. Oznacza również poprawę dostępu i zagospodarowania miejsc nadwodnych (przystań kajakowa, kąpielisko). Blok Żuławskie Krajobrazy odnosi się do unikatowego krajobrazu. Działania kierowane są na umocnienie lokalnej tożsamości rolniczej, pokazanie jej na tle miasta jako cennego a nieznanego wątku. Istotne jest udostępnienie fi zyczne i ideowe strefy upraw. Taka promocja to potencjał
pobudzania lokalnej przedsiębiorczości (produkcja żywności, gastronomia, handel lokalnymi warzywami, organicznymi i ekologicznymi produktami spożywczymi).
Wizja wykorzystania w budowaniu nowego wizerunku niemiejskiego potencjału Oruni, jej uprawnych pól, sadów i ogrodów doprowadziła do opracowania koncepcji SP zachowującego i eksponującego ducha miejsca. Stanowiła ona alternatywę dla standardowych praktyk deweloperskich – architektonicznej i społecznej podrzędnej jakości. Weryfi kacja założeń strategicznych dzięki projektowi testującemu wpłynęła na możliwość stworzenia w granicach SP Orunia co najmniej kilku kooperatyw mieszkaniowych w formacie agri-hood [Martyniuk-Pęczek, Rembarz, 2015].
Teoretyczny format SP jako metody postrzegania potencjałów wewnętrznych peryferii metropolitalnych sprawdzono również w odniesieniu do Starej Oliwy. Przyczyną wykonania roboczej koncepcji urbanistycznej, testującej potencjał hasła strategicznego Oliwa goes Slow-Smart (OgS-S), było komercyjne przedsięwzięcie [Rembarz, 2017]. Jego lokalizacja zdominowana jest przez układ głównych arterii, w którym od wielu dekad nie dokonano żadnych korzystnych zmian. Planowane przekształcenia, które choć respektują kwestie ochrony konserwatorskiej i rewitalizacji dzielnicy, w minimalnym stopniu wychodzą poza kwestie komunikacyjno-techniczne. Potrzebna jest w tym miejscu nowa wizja mogąca stanowić szersze otwarcie dyskusji o przyszłości dzielnicy.
Stara Oliwa położona jest w strefi e korytarza ekologicznego Potoku Oliwskiego stanowiącego najwęższe miejsce w linearnie ukształtowanej aglomeracji Trójmiasta. Klin w tym punkcie na dystansie 10 km (ok. 100 m różnicy wysokości) łączy rolniczy krajobraz podmiejski, wzgórza morenowe Trójmiejskiego Parku Krajob razowego z układem zielonym pasma nadmorskiego otaczającym plaże miejskie nad Zatoką Gdańską. Ten walor uwzględniany jest w regionalnych i miejskich dokumentach planistycznych. Geneza Oliwy sięga wieku XII. Jako siedziba opactwa Cystersów stała się ośrodkiem rozwoju rolnictwa i techniki. Powstanie 24 młynów nad stawami wzdłuż potoku (do dziś istnieje 10) stworzyło trwałe podstawy dla produkcji. Od połowy XIX wieku w niezależnym mieście Oliwa rozwija się turystyka, czego nie zmienił fakt przyłączenia do Gdańska. Przedwojenna dzielnica umacnia swój unikatowy, k u r o r t o w y charakter. Tworzy go do dziś gotycka katedra z historycznym parkiem, malownicze stawy i potok, spacerowe trasy w bukowych lasach na wzgórzach, z działającym od 1927 roku zwierzyńcem (dzisiejsze zoo). Połączenie tramwajowe z kąpieliskiem morskim w Jelitkowie pozwala na rozwój w Oliwie bazy noclegowej. Powstałe w sąsiedztwie w latach siedemdziesiątych XX wieku wielkie osiedla mieszkaniowe Oliwy Dolnej nie zdołały zniszczyć oliwskiej wyjątkowości. Dzielnica jest nadal rodzajem metropolitalnej peryferii, która po zmianach systemowych przyciągnęła do dzielnicy metropolitalną klasę kreatywną. Silny miejski aktywizm eksploruje wątki lokalnej tradycji przez działania organizacji non-profi t (Dom Zarazy, Oliwski Ratusz Kultury) oraz rady dzielnicy. Stara Oliwa jako SP posiada też typowo wiejskie funkcje, tj. hodowlę pstrąga, stajnię, ogrodownictwo, leśnictwo. Istotnym elementem wpisywania się w profi l slow jest temat zdrowej żywności i generowanych wokół niej zainteresowań poprawą jakości życia osobistego i wspólnotowego,
Rysunek 3. Główna zasada koncepcji urbanistycznej strategii Oliwa goes Slow-Smart
Źródło: Rembarz, 2017 (grafi ka K. Russek).
Rysunek 4. Zasady kompozycji urbanistycznej
Po lewej: rozproszenie międzymiasta – brak elementów łączących program funkcjonalny, po prawej: spójność struktury tradycyjnej – spajająca przestrzeń publiczna
Źródło: Rembarz, 2017 (grafi ka K. Russek).
sięgającego świadomie do korzeni kultury ludowej. Organizowane festyny, festiwale, pikniki programowo i estetycznie uczytelniają wizerunek slow, który na co dzień reprezentuje krajobraz i umacniająca się oferta usługowa, wpisująca się w genius loci dzielnicy.
W autorskim opracowaniu [Rembarz, 2017] obszar na osi Potoku (oś SLOW) przecina prostopadle oś SMART ukształtowaną programem Centralnego Pasma Usługowego (CPU). Jego struktura powstała na bazie głównego rdzenia komunikacyjnego aglomeracji. Jest lokalną interpretacją dzisiejszego rozumienia SMART – koncentruje funkcje uniwersyteckie i biznesowe dopełnione inwestycjami mieszkaniowymi (kampusy UG, AWFiS w Gdańsku, SSW w Sopocie oraz centra Olivia Business Centrum, Alchemia, Arkońska Business Park). Uniwersalna estetyka globalnych wzorców architektonicznych nie kształtuje tu wyjątkowości miejsca. Nie nawiązuje też dialogu z charakterystyką dzielnicy. Strefa przecięcia obu osi SLOW i SMART w tych uwarunkowaniach staje się wyjątkowa dla kształtowania wizerunku całego miasta-metropolii (rysunek 3). Jako miejsce przenikania odmiennych stref krajobrazu miejskiego uczytelnia rolę wizji urbanistycznej w koordynacji inwestowania ponad granicami własności prywatnej. Koncepcja OgS-S wskazuje potrzebę i zasadę kształtowania strefy pieszych cyrkulacji, która obejmuje nieruchomości miejskie i prywatne (rysunek 4, po prawej; rysunek 5).
Jakość przestrzeni ogólnodostępnej osiągnięta przez zrealizowane wielkoskalarne inwestycje w strefi e SMART (CPU) reprezentuje standard bliższy lokalnego centrum frankfurckiego międzymiasta niż nowego śródmieścia europejskiej młodej metropolii (rysunek 4, po lewej). Skrzyżowanie oliwskiego SLOW z metropolitalnym SMART to odcięty komunikacją fragment korytarza ekologicznego Potoku (staw) z ruinami zajezdni tramwajów konnych. Podobnie jak w międzymieście także tutaj wszystkie inwestycje strefy SMART pozostają niepowiązane w system przestrzeni publicznej. To podejście do kształtowania obszaru centralnego zagraża wartościom lokalnym, które stworzyły pierwotny potencjał rozwojowy miejsca, wyrosły ze skali slow, czyniąc go w oczach użytkowników i klientów pożądanym produktem komercyjnym. Integracja globalnych rozwiązań z wartościową specyfi ką lokalną wymaga od miasta opracowania wizji generującej efekt synergii wysokich jakości.
Potencjał rozwoju w formacie SP posiada również obszar u wejścia do portowego kanału Martwej Wisły. Odcięty od zwartego organizmu miejskiego Nowy Port stanowi w funkcjonującej strefi e przemysłowo-portowej modelową we w n ę t r z n ą p e r y f e r i ę – miasteczko w mieście, które wykształciło własny styl życia w powolności. Zmiana technologii transportowych spowodowała, że dzielnica utraciła swój specyfi czny charakter społeczny, jaki miała w latach osiemdziesiątych XX wieku. Przenoszenie się funkcji portu poza terminale na lewym brzegu kanału pogłębiło wyciszenie dawniej barwnej i bogatej w miejskie legendy dzielnicy portowej powstałej w XIX wieku. Narosłe w poprzednich dekadach problemy społeczno-infrastrukturalne uruchomiły programy rewitalizacyjne (2015), które poprzedziło otwarcie w dawnej łaźni publicznej miejskiej placówki, specjalizującej się w łączeniu rewitalizacji z ambitną sztuką wizualną. Działalność kulturalno-edukacyjna CSW Łaźnia II oraz domu sąsiedzkiego Nowy Port Kultury poświęcone są wzmocnieniu tożsamości lokalnej. Motyw tradycji miasteczka portowego eksplorują też imprezy plenerowe. Efekty uczytelniają cechy dzielnicy typowe dla modelu SP: kameralność, otwartość, swojskość i niezmienność. Ten wątek ujęto w docelowej wizji stanu po rewitalizacji, która ujawnia inspiracje
Rysunek 5. Zasada kształtowania strefy przecięcia programu osi SLOW i osi SMART w Gdańsku Oliwie
Po lewej: przestrzeń cyrkulacji pieszych wykształcona w strefi e SMART, po prawej: strefa interakcji programu SLOW z programem SMART w rejonie przecięcia się stref Źródło: Rembarz 2017 (grafi ka K. Russek).
ideą slow city. Wymiar społeczny opisuje w niej tytuł Tożsamość portu, a przestrzenny Przestrzeń do życia.
Projekty rewitalizacyjne toczą się w myśl wartościowej, ale odizolowanej od otaczającego kontekstu wizji. Rozbudowa układu transportowo-komunikacyjnego Gdańska, dokonująca się na przedpolu Nowego Portu, zasadniczo zmieniła jego potencjały rozwojowe, wzmacniając gentryfi kację. Trudno dostępna dzielnica dzięki otwarciu tunelu pod Martwą Wisłą (2016) stała się bramą do centrum metropolii, co podkreśliło zlokalizowanie w Letnicy centrum targowo-kongresowego oraz obiektów rekreacyjnych (stadion Energa EURO 2012). Plany rozwoju Portu Gdańsk zakładają uwolnienie od funkcji przeładunkowych frontu wodnego Nowego Portu. Najbardziej wyeksponowane w stosunku do wód Zatoki Gdańskiej tereny posiadają potencjał przyjęcia globalnych inwestorów.
Ten stan przywołuje pytania o budowanie strategii rozwojowych w interakcji SLOW i SMART. Wykorzystaniu tych miejskich dynamik w wewnętrznej peryferii rejonu Nowy Port–Letnica poświęcono urbanistyczne studia teoretyczne (research by design), zrealizowane na WAPG (zespół: G. Rembarz, J. Martyniuk-Pęczek) w latach 2016–2018 we współpracy z HafenCity University Hamburg (M. Koch). Podobnie jak w badaniach nad międzymiastem użyto metod projektowych stawiających prowokacyjne hipotezy w celu dokonania nowego otwarcia w studiach urbanistycznych. Na potrzeby joint design studio (wspólny warsztat projektowy) postawiono tezy robocze: (1) SMARTslow_slowSMART. Metropolitalny Nowy Port; (2) Między plażą a portem – mieszkać i pracować w bardzo Nowym Porcie. Sformułowano pytania badawcze: (1) o alternatywne strategie rozwoju dzielnic poportowych i (2) o zasięg oddziaływania przestrzennego wizerunku portu.
Wnioski
Polskie metropolie w trzeciej dekadzie funkcjonowania neoliberalnego systemu planowania przeżywają eskalację suburbanizacji. Przyjęcie konwencji międzymiasta – postrzegania rozpraszania jako tworzącego się modelu ukrajobrazowionego miasta – pozwala na wdrożenie w młodej peryferii rozwiązań profi laktycznych, wypracowanych w procesach ujakościowienia dojrzałej postaci międzymiasta. Autorska propozycja slow-przedmieścia SP dotyczy nowego formatu planowania przestrzennego dla wewnętrznych peryferii i wpisuje się w deklarowaną w badaniach nad międzymiastem potrzebę tworzenia nowych narzędzi planistycznych, obejmujących również nowe pojęcia, koncepcje i modele urbanistyczne. Slow-przedmieście zakłada wykorzystanie struktur dawnych wsi podmiejskich i wykształconych z nich historycznych przedmieść, odciętych od dawnego kontekstu funkcjonalnego. Posiadają one potencjał rozwoju hybrydowych programów nawiązujących do modelu rozwoju miast sieci Cittaslow. Koncepcja slow-przedmieścia służy zwiększaniu opcji wyboru dla dywersyfi kujących się stylów życia metropolii rozumianej jako bogactwo kultury codzienności.
Bibliografia
Cittaslow online, www.cittaslow.org/content/how-become [dostęp: 18.12.2018].
Duany A., DPZ (2011), Garden Cities: Theory and Practice of Agrarian Urbanism, The Prince's Foundation for the Built Environment, London.
Gorgolewski M., Komisar J., Nasr J., 2011, Carrot City: Creating Places for Urban Agriculture, The Monacelli Press, New York.
Hauser S., Kamleithner Ch., 2006, Ästhetik der Agglomeration (Zwischenstadt, 8), Müller + Busmann, Wuppertal.
Knox P. (2014), Atlas of Cities, Princeton University Press, New York.
Martyniuk-Pęczek J., Rembarz G. (red.) (2015), Przestrzeń publiczna dzielnicy w partycypacyjnym planowaniu strategicznym. Quo vadis, Gdańsku? Mieszkańcy planują swoje miasto, GFIS, WAPG, SSW, Gdańsk.
Martyniuk-Pęczek J., Rembarz G. (2016), The Urban Mentoring as a New Method of Participatory Urban Planning in Poland, „Elsevier Procedia Engineering", 161, 1647–1655 http:// www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877705816328697 [dostęp: 15.12.2018]
Martyniuk-Pęczek J., Martyniuk O., Parteka T. (2018), Gniazda przedsiębiorczości w polskim modelu miasta krawędziowego, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk.
The Milan Charter (2015), http://carta.milano.it/en/ [dostęp: 15.12.2018].
Mironowicz I. (2016), Modele transformacji miast, Ofi cyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław.
Mollison B., Holmgren D. (1990), Permaculture One: A Perennial Agricultural System for Human Settlements, Tagari Publications, Tyalgum (Australia).
National Association of REALTORS®' 2017 Sustainability Report, www.nar.realtor/sites/ default/files/reports/2017/2017-realtors-and-sustainability-04-13-2017.pdf [dostęp: 30.05.2018]
Philips A. (2013), Designing Urban Agriculture, John Wiley & Sons Inc., New York.
Rembarz G. (2015), SlowSmartOrunia – potencjał miejskiego rolnictwa w rewitalizacji metropolii [w:] T. Bradecki (red.), Mieszkać w mieście: wyzwania współczesności, t. 2 (s. 141–156), Politechnika Śląska, Gliwice.
Rembarz G. (2016), Koncepcja urbanistyczna: Oliwa Goes Slow-Smart, ekspertyza na zlecenie Gdyńskiej Grupy Urbanistycznej dla Beta Invest Sp. z o.o., Gdańsk.
Rembarz G., (2017), Ekspertyza: Mikrostrategia „Oliwa goes slow-smart", koncepcja alternatywnego kształtowania programu inwestycji w dawnej zajezdni tramwajów konnych w kontekście rozwoju jakości przestrzeni publicznej rejonu Starej Oliwy w Gdańsku, na zlecenie Gdyńskiej Grupy Urbanistycznej dla Beta Invest sp. z o.o., Gdańsk.
Rembarz G. (2018a), Innowacja urbanistyczna w kontekście kształtowania środowiska mieszkaniowego, [w:] G. Rembarz (red.), Piękno i energia. Współczesny model budowania dzielnic mieszkaniowych w Europie (s. 94–128) (Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 186), Polska Akademia Nauk, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa.
Rembarz G. (2018b), Międzymiasto: nowa formuła ładu przestrzennego trefy podmiejskiej [w:] G. Rembarz (red.), Piękno i energia. Współczesny model budowania dzielnic mieszkaniowych w Europie (s. 16–38) (Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 186), Polska Akademia Nauk, Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, Warszawa.
Sieverts Th. (2000), Zwischenstadt. Zwischen Ort und Welt, Raum und Zeit, Stadt und Land, 3. Aufl ., Birkhäuser, Basel.
,
Sieverts Th., Koch M., Stein U., Steinbusch M. (2005), Zwischenstadt – Inzwischen Stadt? Müller + Busmann, Wuppertal.
Stawasz D., Sikora-Fernandez D. (2015), Zarządzanie w polskich miastach zgodnie z koncepcją Smart City, Placet, Warszawa.
Strzelecka E. (2017), Małe miasta a nowoczesne modele rozwoju miast [w:] E. Strzelecka (red.), Alternatywne modele rozwoju miast. Sieć miast Cittaslow (s. 35–38) (Monografi e), Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.
Urban Land Institute (2015), America in 2015: A ULI Survey of Views on Housing, Transportation, and Community, http://uli.org/wp-content/uploads/ULI-Documents/America-in-2015.pdf [dostęp: 15.12.2018]
Viljoen A., Bohn K. (2014), Second Nature Urban Agriculture: Designing Productive Cities, Routledge, London.
Waldheim Ch. (2006), Landscape Urbanism Reader, Princeton Architecture Press, New York. | <urn:uuid:b0a2f24f-b41d-4e78-af29-32aec491926b> | finepdfs | 3.814453 | CC-MAIN-2019-51 | http://www.ejournals.eu/pliki/art/13817/ | 2019-12-07T12:54:41 | crawl-data/CC-MAIN-2019-51/segments/1575540499389.15/warc/CC-MAIN-20191207105754-20191207133754-00045.warc.gz | 187,104,145 | 0.99714 | 0.999703 | 0.999703 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2363,
5426,
8395,
11802,
15083,
17847,
20697,
22105,
25388,
28749,
29387,
32776,
34831,
37441,
40088
] | 1 | 1 |
Warunki ubezpieczenia GAP Fakturowy i GAP AC dla Programu Mercedes-Benz MBFS – numer referencyjny GH044
POSTANOWIENIA OGÓLNE
§ 1
1. Na podstawie niniejszych Warunków ubezpieczenia GAP Fakturowy i GAP AC dla Programu Mercedes-Benz MBFS numer referencyjny GH044 (dalej: Warunki ubezpieczenia GAP MBFS), Zakład Ubezpieczeń, którym jest Helvetia Schweizerische Versicherungsgesellschaft in Liechtenstein AG, zarejestrowany w Księstwie Lichtensteinu pod numerem FL-0002.191.766-9, z siedzibą w Vaduz (FL-9490) przy ulicy Aeulestrasse 60 (dalej: Zakład Ubezpieczeń), upoważniony do działania na terenie Polski na mocy Porozumienia o wolnym handlu i wspólnym rynku EOG (Europejski Obszar Gospodarczy), zawiera umowy ubezpieczenia GAP z osobami fizycznymi, prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi niebędącymi osobami prawnymi, a posiadającymi zdolność do czynności prawnych, zwanymi dalej Ubezpieczającymi.
2. Na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Zakład Ubezpieczeń, WAGAS S.A z siedzibą w Warszawie przy ulicy Rydygiera 15, wpisana do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000409365, REGON 015605020, NIP 1070000135, wpisana do Rejestru pośredników ubezpieczeniowych KNF w rejestrze agentów pod numerem 11150656/A jest przedstawicielem Zakładu Ubezpieczeń na terenie Polski i jest upoważniony do wykonywania wszystkich faktycznych i prawnych czynności związanych z realizacją postanowień zawartych w Warunkach ubezpieczenia GAP MBFS w imieniu i na rzecz Zakładu Ubezpieczeń.
§ 2
1. Zakład Ubezpieczeń udziela ochrony ubezpieczeniowej w zakresie wskazanym w Warunkach ubezpieczenia GAP MBFS oraz na certyfikacie ubezpieczenia GAP (dalej: certyfikat).
2. Na podstawie Warunków ubezpieczenia GAP MBFS, zgodnie z art. 808 Kodeksu Cywilnego umowa ubezpieczenia GAP może zostać zawarta z Zakładem Ubezpieczeń na rachunek osób fizycznych, prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zwanych dalej Ubezpieczonymi (umowa ubezpieczenia GAP na cudzy rachunek).
3. W przypadku określonym w ust. 2 wypłata z tytułu szkody objętej ubezpieczeniem na podstawie Warunków ubezpieczenia GAP MBFS dokonywana jest na rzecz Ubezpieczonego lub podmiotu przez Ubezpieczonego upoważnionego lub spadkobiercom po przedstawieniu postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź potwierdzenia dziedziczenia, z zastrzeżeniem § 13 ust. 2 Warunków ubezpieczenia GAP MBFS).
4. W przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia GAP na cudzy rachunek, Zakład ubezpieczeń może podnieść zarzut mający wpływ na odpowiedzialność Zakładu Ubezpieczeń także przeciwko Ubezpieczonemu.
5. Ubezpieczający w umowie ubezpieczenia GAP na cudzy rachunek zobowiązany jest poinformować Ubezpieczonego o treści zawartej umowy ubezpieczenia GAP oraz skutecznie doręczyć Ubezpieczonemu Warunki ubezpieczenia GAP MBFS.
6. Ubezpieczony może żądać od Zakładu Ubezpieczeń informacji o postanowieniach umowy ubezpieczenia GAP zawartej na jego rachunek oraz o postanowieniach Warunków ubezpieczenia GAP MBFS, o ile mają wpływ na jego prawa lub obowiązki.
1. W rozumieniu Warunków ubezpieczenia GAP MBFS za:
1) Centrum Autoryzacji Szkód (CAS) uważa się WAGAS S.A upoważnioną do przyjmowania i obsługi zgłoszeń szkód w pojazdach objętych ubezpieczeniem oraz i realizacji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń wypłat odszkodowań;
2) Datę Szkody całkowitej uważa się datę zdarzenia, w wyniku którego Podstawowy zakład ubezpieczeń Pojazdu wypłacił odszkodowanie z tytułu Szkody całkowitej w wyniku realizacji umowy Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu;
3) Dokument zakupu – uważa się fakturę lub łącznie faktury, będące dokumentem w rozumieniu Ustawy o podatku od towarów i usług, wskazujące m.in. cenę za jaką został nabyty Pojazd;
4) GAP – Guaranteed Asset Protection – uważa się gwarantowaną ochronę straty finansowej spowodowanej Szkodą całkowitą Pojazdu;
5) Kierowcę uważa się każdą osobę upoważnioną przez właściciela Pojazdu do korzystania z Pojazdu, posiadającą stosowne i ważne uprawnienia do kierowania Pojazdem na podstawie przepisów prawa obowiązujących w kraju, w którym doszło do zdarzenia objętego ochroną na podstawie Warunków ubezpieczenia GAP MBFS;
6) Podstawowe Ubezpieczenie Pojazdu uważa się:
a) AC (autocasco) – umowę ubezpieczenia dobrowolnego, majątkowego wymienionego w grupie 3 z działu II załącznika do Ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej zawartą z Podstawowym zakładem ubezpieczeń, zawierającą co najmniej następujące ryzyka: od utraty i całkowitego zniszczenia Pojazdu oraz opcje: brak konsumpcji sumy ubezpieczenia w trakcie trwania ochrony po wypłaconym odszkodowaniu; utrzymanie wartości Pojazdu z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia przez okres 12 m-cy dla polisy w pierwszym roku obowiązywania ubezpieczenia GAP lub
b) OC (ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych) – umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy Pojazdów mechanicznych, zgodnie z Ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych;
7) Podstawowy zakład ubezpieczeń uważa się podmiot/zakład ubezpieczeń ujęty w stosownym rejestrze podmiotów/zakładów ubezpieczeń działu II publikowanym na stronie www.knf.gov.pl, uprawniony do zawierania umów ubezpieczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z którym zawarto umowę Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu;
8) Pojazd uważa się pojazd mechaniczny zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, dopuszczony do ruchu po drogach publicznych, wymieniony w dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczania GAP i spełniający warunki wskazane w § 4 ust. 4 Warunków ubezpieczenia GAP MBFS;
9) Szkodę uważa się szkodę w rozumieniu § 4 ust. 1 Warunków ubezpieczenia GAP MBFS;
10) Szkodę całkowitą uważa się każdą szkodę wynikającą z jednego zdarzenia losowego, polegającą na całkowitym zniszczeniu lub utracie Pojazdu, uznaną za szkodę całkowitą przez Podstawowy zakład ubezpieczeń, zgodnie z warunkami Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu lub obowiązującymi regulacjami prawnymi w tym zakresie (szkoda z OC sprawcy), za którą Podstawowy zakład ubezpieczeń przyjął odpowiedzialność i wypłacił odszkodowanie;
11) Ubezpieczającego uważa się Mercedes-Benz Financial Services Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie przy ul. Gottlieba Daimlera 1, 02-460 Warszawa, wpisana do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000777243, NIP 5223155133, REGON 382923183 (dalej także: MBFS), która zawiera umowę ubezpieczenia GAP z Zakładem Ubezpieczeń i zobowiązuje się do opłacenia składki ubezpieczeniowej;
12) Ubezpieczonego uważa się MBFS i/lub osobę fizyczną, osobę prawną albo jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, która jest stroną umowy ubezpieczenia oraz jest stroną umowy finansowania pojazdu przez MBFS (na dzień zawarcia umowy ubezpieczenia GAP) zawartej z Ubezpieczającym;
13) Wartość fakturową Pojazdu uważa się jedną spośród wartości:
a) brutto (łącznie z podatkiem VAT)
b) netto + 50% VAT (wartość netto powiększoną o podatek VAT w wysokości 50%)
c) netto (bez podatku VAT)
ubezpieczonego Pojazdu, wynikającą z Dokumentu zakupu pojazdu, nabytego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem opłat gwarancyjnych, składek za ubezpieczenie, opłat za dostawę, opłat administracyjnych, opłat na rzecz funduszu drogowego, opłat licencyjnych, opłaty za rejestrację Pojazdu, nie wyższą niż 105% wartości podanej w katalogu/bazie publikowanym przez Eurotax lub Info Ekspert dla danego rodzaju pojazdu (dot. pojazdów osobowych), przy czym wartość wskazana na Dokumencie zakupu Pojazdu (lub wartość po uwzględnieniu odliczenia podatku VAT) odpowiada wartości Pojazdu wskazanej na umowie ubezpieczenia GAP oraz sumie ubezpieczenia wskazanej na dokumencie potwierdzającym zawarcie ubezpieczenia AC z Podstawowym Zakładem Ubezpieczeń, obowiązującej w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia GAP;
14) Wartość Pojazdu z Podstawowego Ubezpieczenia uważa się jedną spośród wartości:
a) brutto (łącznie z podatkiem VAT)
b) netto + 50% VAT (wartość netto powiększoną o podatek VAT w wysokości 50%)
c) netto (bez podatku VAT)
ubezpieczonego Pojazdu, wskazaną na dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia AC z Podstawowym Zakładem Ubezpieczeń, nie wyższą niż 105% wartości podanej w katalogu/bazie publikowanym przez Eurotax lub Info Ekspert dla danego rodzaju pojazdu (dot. pojazdów osobowych), przy czym wartość (suma ubezpieczenia) wskazana na dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia AC Pojazdu odpowiada wartości pojazdu wskazanej na certyfikacie;
15) Wiek Pojazdu uważa się okres liczony od daty pierwszej rejestracji Pojazdu dokonanej w roku jego produkcji do dnia zawarcia umowy ubezpieczenia GAP; a jeżeli pierwsza rejestracja nastąpiła po roku produkcji, to wiek Pojazdu jest liczony od dnia 31 grudnia roku produkcji;
16) Wartość rynkowa Pojazdu – uważa się wartość Pojazdu ustalana na podstawie aktualnych na dzień ustalenia tej wartości notowań rynkowych cen pojazdu danej marki, modelu i typu, z uwzględnieniem: jego pochodzenia, roku produkcji, daty pierwszej rejestracji, wyposażenia, przebiegu, ilości właścicieli, wcześniejszych napraw, stanu technicznego i charakteru eksploatacji podane w katalogu/bazie publikowanym przez Eurotax lub Info Ekspert; w przypadku braku notowań rynkowych danego pojazdu wartość Pojazdu ustala się metodą wyceny indywidualnej;
17) Zakład Ubezpieczeń oznacza Helvetia Schweizerische Versicherungsgesellschaft in Liechtenstein AG, szwajcarski ubezpieczyciel podlegający nadzorowi finansowemu w Lichtensteinie, którym jest FMA (Financial Market Authority), wskazany w dokumencie ubezpieczenia, przyjmujący ryzyko w ramach ubezpieczenia GAP.
PRZEDMIOT I ZAKRES UBEZPIECZENIA
§ 4
1. Przedmiotem ubezpieczenia (Szkodą) jest wysokość straty finansowej (uszczerbku majątkowego) Ubezpieczonego wynikającej z utraty wartości Pojazdu na skutek wystąpienia Szkody całkowitej w Pojeździe objętym ubezpieczaniem GAP, stanowiącej różnicę pomiędzy Wartością fakturową Pojazdu (w przypadku ubezpieczenia GAP Fakturowy) lub sumą ubezpieczenia z umowy ubezpieczenia AC (autocasco) w wysokości aktualnej na pierwszy dzień obowiązywania umowy ubezpieczenia AC (w przypadku ubezpieczenia GAP AC) a:
a) kwotą wypłaconego przez Podstawowy zakład ubezpieczeń odszkodowania z tytułu Szkody całkowitej ustaloną jako łączna wartość odszkodowania wypłaconego oraz wartości Pojazdu w stanie uszkodzonym, ustalona zgodnie z warunkami Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu, albo
b) Wartością rynkową Pojazdu według stanu na Datę Szkody całkowitej, podaną w katalogu publikowanym przez Eurotax lub w przypadku braku pojazdu w katalogu Eurotax – podaną w katalogu Info Ekspert (nie dotyczy pojazdów ciężarowych).
2. Do określenia wysokości należnego odszkodowania z ubezpieczenia GAP w wyniku zaistnienia szkody, o której mowa w ust. 1, stosuje się wyższą z wartości podanych w ust. 1 pkt a) i b) powyżej.
3. Zakład Ubezpieczeń udziela ochrony ubezpieczeniowej w zakresie wskazanym w Warunkach ubezpieczenia GAP MBFS oraz certyfikacie.
4. Ochroną ubezpieczeniową zgodnie z Warunkami ubezpieczenia GAP MBFS mogą zostać objęte Pojazdy spełniające w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia GAP łącznie następujące warunki:
a) Wiek Pojazdu nie przekracza 6 lat (72 miesięcy);
b) jest pojazdem osobowym lub ciężarowym, zgodnie z wpisem w dowodzie rejestracyjnym (rodzaj pojazdu);
c) o dopuszczalnej masie całkowitej do: 3,5 tony – dla pojazdów osobowych, do 44 ton – dla pojazdów ciężarowych;
d) o Wartości fakturowej Pojazdu lub Wartości Pojazdu z Podstawowego Ubezpieczenia nieprzekraczającej: dla pojazdów marek Grupy Daimler 1.300.000 zł brutto (z VAT), dla pojazdów pozostałych marek 500.000 zł brutto (z VAT),;
e) jest wymieniony w katalogach/bazach: Eurotax lub Info-Ekspert (z wyłączeniem marek Grupy Daimler) przy czym Zakład Ubezpieczeń zastrzega sobie prawo do odmowy przyjęcia pojazdu ujętego w katalogu, o czym Ubezpieczający zostanie poinformowany przed zawarciem umowy ubezpieczenia GAP;
f) objęty jest aktywną umową ubezpieczenia Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu w zakresie wskazany w § 3 ust. 1 pkt 6a i stanowi przedmiot finansowania na podstawie umowy zawartej z MBFS.
5. W przypadku wystąpienia Szkody całkowitej na Pojeździe, jeżeli Zakład Ubezpieczeń nie jest i nie będzie zobowiązany do wypłaty odszkodowania z zawartej umowy ubezpieczenia GAP, w związku z wypłatą odszkodowania z umów Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu, na zasadach tam określonych, w łącznej wysokości zgodnej z wartością Pojazdu wskazaną na certyfikacie i niepowodującej powstania straty finansowej Ubezpieczonego wynikającej z utraty wartości Pojazdu, Zakład Ubezpieczeń zobowiązany jest wypłacić świadczenie dodatkowe w wysokości wymienionej w § 8 ust. 2, przy zachowaniu pozostałych zapisów Warunków ubezpieczenia GAP MBFS.
§ 5
1. Zakład Ubezpieczeń jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia GAP w okresie jej obowiązywania, gdy na dzień zaistnienia Szkody całkowitej, przy zachowaniu pozostałych zapisów Warunków ubezpieczenia GAP MBFS, spełnione zostały łącznie poniższe warunki :
a) Szkoda całkowita zaistniała na terytorium geograficznym Europy ;
b) Pojazd objęty był aktywną umową ubezpieczenia Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu w zakresie wskazanym § 3 ust. 1 pkt 6a;
c) Podstawowy zakład ubezpieczeń dokonał wypłaty odszkodowania z tytułu Szkody całkowitej.
OGRANICZENIA I WYŁĄCZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI
§ 6
1. Zakresem ubezpieczenia nie są objęte Szkody w Pojazdach:
a) wykorzystywanych do jazd: w rajdach i wyścigach oraz próbach, treningach i zawodach noszących znamiona szybkościowych, sprawnościowych, konkursowych, sportowych (również mających charakter spontaniczny, niezorganizowany, amatorski), bez względu na to gdzie będą się odbywały;
b) stanowiących przedmiot wynajmu, użyczenia, powierzenia zarobkowego, krótko i długoterminowego (w szczególności Ubezpieczonych lub prowadzących działalność gospodarczą polegającą na wypożyczaniu pojazdów), nie dotyczy MBFS w zakresie dotyczącym formy finasowania Pojazdu;
c) używanych do jazd testowych Dealera, jazd próbnych, jako pojazd zastępczy, udostępnianych jako zastępcze na zasadach innych niż wynajem pojazdu;
d) wykorzystywanych do świadczenia usług polegających na przewozie przesyłek kurierskich (z wyłączeniem marek Grupy Daimler);
e) wykorzystywanych jako taksówki osobowe lub bagażowe lub do zarobkowego przewozu osób oraz pojazdów nielicencjonowanych przewoźników (z wyłączeniem marek Grupy Daimler);
f) używanych do nauki jazdy lub jazd doszkalających;
g) zarejestrowanych jako pojazd innego rodzaju niż osobowy lub ciężarowy (zgodnie z wpisem w dowodzie rejestracyjnym);
h) przystosowane w zakresie budowy i wymaganego wyposażenia do wykorzystywania jako pojazd uprzywilejowany lub inne mogące być wykorzystane, w tym również incydentalnie przez uprawnione stosownymi przepisami służby w charakterze pojazdu uprzywilejowanego;
i) samochodów z częścią mieszkalną, kempingowych (z wyłączeniem marek Grupy Daimler w ramach specyfikacji producenta – np. Marco Polo); przystosowanych do przewozu osób niepełnosprawnych;
j) zmodyfikowanych w sposób niezgodny ze specyfikacjami producenta.
2. Zakład Ubezpieczeń nie ponosi odpowiedzialności za Szkodę:
a) która nie została uznana przez Podstawowy zakład ubezpieczeń za Szkodę całkowitą;
b) która powstała przed rozpoczęciem lub po zakończeniu okresu ochrony ubezpieczeniowej z ubezpieczenia GAP;
c) która została spowodowana wskutek rażącego niedbalstwa lub umyślnie przez Ubezpieczającego, Ubezpieczonego lub Kierowcę ubezpieczonego Pojazdu, chyba że Podstawowy zakład ubezpieczeń Pojazdu uznał, że zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności;
d) powstałą wskutek prowadzenia ubezpieczonego Pojazdu przez osobę nieposiadającą uprawnień wymaganych przepisami prawa miejscowego do prowadzenia Pojazdu na terenie kraju, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem GAP, chyba że Podstawowy zakład ubezpieczeń Pojazdu uznał, że nie miało to wypływu na zaistnienie Szkody całkowitej;
e) powstałą wskutek prowadzenia ubezpieczonego Pojazdu, który nie miał aktualnych badań technicznych, dopuszczających Pojazd do ruchu, chyba że Podstawowy zakłada ubezpieczeń Pojazdu uznał, że nie miało to wypływu na zaistnienie Szkody całkowitej;
f) powstałą w wyniku kierowania ubezpieczonym Pojazdem przez Kierowcę po użyciu alkoholu, lub pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów właściwej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a także leków, po których spożyciu prowadzenie Pojazdu jest przeciwwskazane;
g) będącą efektem samobójstwa lub próby samobójstwa;
h) powstałą wskutek niewłaściwego zabezpieczenia kluczyków/urządzeń służących odblokowaniu zamków/zabezpieczeń przeciwkradzieżowych i uruchomieniu Pojazdu lub dokumentów ubezpieczonego Pojazdu, w tym pozostawienia wymienionych w miejscu publicznym spowodowanego rażącym niedbalstwem lub winą umyślą Ubezpieczonego;
i) powstałą wskutek wojny, zamieszek lub na skutek wykorzystywania Pojazdu w wojsku, policji i na potrzeby innych władz lub Pojazdów wykorzystywanych aktywnie w trakcie protestów, strajków, blokad dróg, etc.;
j) będącą rezultatem działania energii jądrowej, zanieczyszczeń radioaktywnych, promieniowania laserowego oraz pola magnetycznego i elektromagnetycznego;
k) powstałą wskutek wykorzystywania ubezpieczonego Pojazdu w związku z popełnieniem przestępstwa przez Ubezpieczającego, Ubezpieczonego lub Kierującego upoważnionego do jego używania;
l) powstałą wskutek użytkowania ubezpieczonego Pojazdu niezgodnie z jego przeznaczeniem, niewłaściwego załadunku oraz nieprawidłowego przewożenia ładunku i bagażu;
m) będącą wynikiem kradzieży ubezpieczonego Pojazdu lub zaboru pojazdu w celu krótkotrwałego użycia, w sytuacji opuszczenia przez Kierowcę Pojazdu i niezabezpieczenia Pojazdu przed dostępem osób postronnych (co umożliwiło otwarcie i uruchomienie Pojazdu), z wyłączeniem rabunku uznanego przez Podstawowy zakład ubezpieczeń;
n) wynikającą z przewłaszczenia w wyniku postępowania egzekucyjnego ubezpieczonego Pojazdu lub przywłaszczenia powierzonego Pojazdu;
o) w postaci strat pośrednich, ekonomicznych, utraty zysków spowodowanych niemożnością korzystania z ubezpieczonego Pojazdu;
p) wypłatę jakiejkolwiek kwoty odszkodowania w ramach niniejszego ubezpieczenia GAP, jeżeli odszkodowanie zostało wcześniej wypłacone z ubezpieczenia GAP zawartej w innym Zakładzie Ubezpieczeń ,z zastrzeżeniem art. 824 1 par. 2 kodeksu cywilnego.
3. Ponadto, Zakład Ubezpieczeń zwolniony jest z wypłaty odszkodowania:
a) za Szkodę lub Szkodę całkowitą powstałą w innych okolicznościach, niż okoliczności opisane w formularzu zgłoszenia szkody sporządzonym dla celów Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu lub ubezpieczenia GAP;
b) za tę część Szkody, która wyniknęła z pomniejszenia wysokości odszkodowania z Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu z tytułu wskazania przez Podstawowy zakład ubezpieczeń niezgodnej z rzeczywistą Wartością rynkową Pojazdu wartości Pojazdu z Podstawowego Ubezpieczenia na dzień przyjęcia do ubezpieczenia AC i wynikających z tego korekt ujemnych stosowanych podczas obliczenia należnego do wypłaty odszkodowania przez Podstawowy zakład ubezpieczeń;
c) za tę część Szkody, która wyniknęła z zastosowania wyraźnych wyłączeń lub ograniczeń ochrony/wypłaty odszkodowania wskazanych na polisie AC w postaci np.: zastosowania udziału własnego, pomniejszenia wartości pozostałości Pojazdu, amortyzacji, konsumpcji sumy ubezpieczenia, braku utrzymania wartości Pojazdu przez okres pierwszych 12-tu miesięcy obowiązywania ochrony GAP, franszyz lub innych ograniczeń wypłaty odszkodowania, które mogły zostać objęte rozszerzeniem ochrony ubezpieczeniowej na podstawie warunków Umowy Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu, a opcja taka nie została wykupiona lub gdy Ubezpieczający z tej opcji ochrony zrezygnował;
d) jeżeli Pojazd był w tym samym okresie ubezpieczony w zakresie GAP w innym zakładzie ubezpieczeń i ten zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do wypłaty lub wypłacił odszkodowanie z zawartej umowy ubezpieczenia GAP, z zastrzeżeniem art. 824 1 par. 2 kodeksu cywilnego;
e) w sytuacji, gdy odszkodowanie z umowy Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu okazało się nienależne i podlega zwrotowi na rzecz Podstawowego zakładu ubezpieczeń, Ubezpieczony zobowiązany jest poinformować o tym fakcie Zakład Ubezpieczeń. W takiej sytuacji wypłacone przez Zakład Ubezpieczeń odszkodowanie podlega zwrotowi w terminie 7 dni, a jeżeli nie zostało jeszcze wypłacone, nie jest należne.
ZAWARCIE UMOWY UBEZPIECZENIA, OBOWIĄZKI UBEZPIECZAJĄCEGO
§ 7
1. Umowa ubezpieczenia GAP zawierana jest na wniosek Ubezpieczającego.
2. Umowa ubezpieczenia GAP zawierana jest w wariancie GAP Fakturowy lub GAP AC, zakres wybranej ochrony wskazany jest na certyfikacie.
3. Zawarcie umowy ubezpieczenia GAP następuje po uprzedniej identyfikacji Pojazdu, na podstawie danych i okoliczności zgłoszonych przez Ubezpieczającego oraz określenia Wartości fakturowej Pojazdu (dla ubezpieczenia w wariancie GAP Fakturowy) lub Wartość Pojazdu z Podstawowego Ubezpieczenia (dla ubezpieczenia w wariancie GAP AC) .
4. Zawarcie umowy ubezpieczenia potwierdzane jest Ubezpieczającemu przez Zakład Ubezpieczeń dokumentem certyfikatu, wystawianym z systemu informatycznego.
5. Zakład Ubezpieczeń, działając na podstawie informacji dostarczonych przez Ubezpieczającego przed zawarciem umowy ubezpieczenia, określił wymagania i potrzeby przyszłych Ubezpieczonych, które znalazły odzwierciedlenie w treści Warunków ubezpieczenia GAP MBFS. Ubezpieczenie jest oferowane do przystąpienia takim Ubezpieczonym, których wymaganiom i potrzebom odpowiada.
6. Ubezpieczający lub Ubezpieczony zobowiązany jest w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej do zgłaszania wszelkich zmian okoliczności i danych, które zostały podane w ust. 3, w tym w szczególności zmiany sposobu użytkowania/przeznaczenia Pojazdu, niezwłocznie po ich zaistnieniu.
7. Wszelkie zmiany w zakresie udzielanej ochrony wzajemnie uzgodnione między Ubezpieczającym a Zakładem Ubezpieczeń w okresie trwania umowy ubezpieczenia GAP wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
8. W przypadku gdy zmiana okoliczności, w tym sposobu użytkowania Pojazdu pociąga za sobą zmianę wysokości ryzyka, Zakład Ubezpieczeń może zażądać zmiany wysokości składki z tego tytułu, zgodnie z art. 816 kodeksu cywilnego.
9. W przypadku niedopełnienia zobowiązania wskazanego w ust. 6, z przyczyn leżących po stronie Ubezpieczającego lub Ubezpieczonego, umowa ubezpieczenia GAP wygasa z dniem, w którym dokonana została zmiana sposobu użytkowania lub przeznaczenia Pojazdu.
SUMA UBEZPIECZENIA I WYSOKOŚĆ ODSZKODOWANIA
§ 8
1. Suma ubezpieczenia uwidoczniona na certyfikacie stanowi górną granicę odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń, odpowiada wysokości Szkody z zastrzeżeniem ust. 2 i wynosi w zależności od wybranego wariantu:
a) dla pojazdów osobowych i ciężarowych marek Grupy Daimler 100 000 zł, lub
b) dla pojazdów osobowych marek Grupy Daimler 150 000 zł, lub
c) dla pojazdów osobowych i ciężarowych marek Grupy Daimler 200 000 zł, lub
d) dla pojazdów osobowych i ciężarowych innych marek 100 000 zł.
2. Świadczenie dodatkowe, o którym mowa w § 4 ust. 5, zależnie od przyjętej sumy ubezpieczenia, wynosi odpowiednio:
a) 5 000 zł dla sumy ubezpieczenia 100 000 zł,
b) 7 500 zł dla sumy ubezpieczenia 150 000 zł,
c) 10 000 zł dla sumy ubezpieczenia 200 000 zł.
3. W przypadku, gdy wartość Szkody przekracza sumę ubezpieczenia, odszkodowanie ustala się w kwocie równej sumie ubezpieczenia.
SKŁADKA UBEZPIECZENIOWA
§ 9
1. Zakładowi Ubezpieczeń z tytułu objęcia ochroną ubezpieczeniową Pojazdu przysługuje należna składka ubezpieczeniowa, do której opłacenia zobowiązany jest Ubezpieczający.
2. Składka ubezpieczeniowa ustalana jest przez Zakład Ubezpieczeń na podstawie taryfy składek obowiązującej w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia GAP za cały okres świadczenia ochrony ubezpieczeniowej wskazany na certyfikacie.
3. Wysokość składki ubezpieczeniowej ustala się w zależności od rodzaju pojazdu, okresu udzielanej ochrony ubezpieczeniowej oraz Wartości fakturowej Pojazdu (dla ubezpieczenia w wariancie GAP Fakturowy) lub Wartości Pojazdu z Podstawowego Ubezpieczenia (dla ubezpieczenia w wariancie GAP AC).
4. Wysokość składki ubezpieczeniowej wskazana jest na certyfikacie.
5. Składka ubezpieczeniowa płatna jest jednorazowo z góry za cały okres udzielanej ochrony. Wystawienie certyfikatu jest równoznaczne z opłaceniem składki przez Ubezpieczającego (na podstawie odrębnej umowy pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń a MBFS)
6. W przypadku wygaśnięcia lub rozwiązania umowy ubezpieczenia GAP przed upływem okresu, na jaki została zawarta, Ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki, za każdy dzień niewykorzystanej ochrony.
OKRES ODPOWIEDZIALNOŚCI
§ 10
1. Umowa ubezpieczenia GAP zawierana jest wyłącznie na następujące okresy:
a) 24 lub 36 lub 48 lub 60 miesięcy – dla Pojazdów grupy Daimler
b) 24 lub 36 lub 48 miesięcy – dla Pojazdów innych marek.
2. W przypadku, gdy następuje zmiana Ubezpieczonego w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej, prawa i obowiązki z umowy ubezpieczenia GAP mogą być przeniesione na nowego Ubezpieczonego za zgodą Zakładu Ubezpieczeń i MBFS (w trakcie trwania umowy finansowania Pojazdu).
3. Zmiana Ubezpieczonego następuje na zgodny, pisemny wniosek przyszłego i poprzedniego Ubezpieczonego, bez konieczności uzyskania odrębnej zgody Ubezpieczającego. Składka zapłacona z tytułu umowy ubezpieczenia GAP przez Ubezpieczającego zaliczana jest na poczet ochrony trwającej po zmianie Ubezpieczonego, a Ubezpieczający oświadcza, że nie będzie rościł prawa do zwrotu składki za niewykorzystany okres ochrony od Zakładu Ubezpieczeń.
4. Warunkiem wyrażenia przez Zakład Ubezpieczeń zgody, o której mowa w ust. 2, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego objęcie ochroną na dzień udzielenia zgody przez Zakład Ubezpieczeń Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu, spełniającego warunki określone w § 3 ust. 1 pkt 6a oraz dokumentu potwierdzającego przeniesienie prawa własności Pojazdu (w przypadku sprzedaży pojazdu) oraz zgody MBFS (w trakcie trwania umowy finansowania Pojazdu).
5. Zgodę Zakładu Ubezpieczeń potwierdza aneks do umowy ubezpieczenia GAP wskazujący nowego Ubezpieczonego.
6. Data końca okresu ochrony ubezpieczeniowej udzielanej przez Zakład Ubezpieczeń nowemu Ubezpieczonemu wskazana jest na aneksie.
POCZĄTEK I KONIEC ODPOWIEDZIALNOŚCI
§ 11
1. Odpowiedzialność Zakładu Ubezpieczeń rozpoczyna się od dnia wskazanego na certyfikacie jako początek okresu ubezpieczenia.
2. Okres ubezpieczenia nie może rozpoczynać się wcześniej niż z dniem rozpoczęcia okresu ochrony ubezpieczeniowej z tytułu Podstawowego Ubezpieczenia Pojazdu.
3. Umowa ubezpieczenia GAP wygasa:
a) z upływem ostatniego dnia okresu ubezpieczenia wskazanego na certyfikacie, chyba że stosunek ubezpieczeniowy wygasł przed tym terminem z innych przyczyn lub wskazanych w Warunkach ubezpieczenia GAP MBFS;
b) w dniu wypłaty odszkodowania z umowy ubezpieczenia GAP;
c) w dniu zbycia Pojazdu, jeżeli prawa i obowiązki z umowy ubezpieczenia GAP nie zostały przeniesione na nowego Ubezpieczonego;
d) w dniu odstąpienia przez Ubezpieczającego od umowy ubezpieczenia GAP;
e) w dniu wyrejestrowania Pojazdu bądź wygaśnięcia rejestracji.
4. Zakład Ubezpieczeń wypowiada umowę ze skutkiem natychmiastowym:
a) w dniu, w którym pojazd przestaje spełniać warunki i wskazane w §4 ust. 4 pkt b i c;
b)w dniu ujawnienia przez Zakład Ubezpieczeń istotnych rozbieżności pomiędzy stanem Pojazdu i/lub danymi i okolicznościami podanymi przez Ubezpieczającego w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia, a stanem faktycznym.
5. Ubezpieczający ma prawo odstąpić od umowy ubezpieczenia GAP w terminie 30 dni, a w przypadku, gdy jest on przedsiębiorcą w terminie 7 dni, od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia GAP. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia GAP nie zwalnia Ubezpieczającego od obowiązku zapłacenia składki za okres, w jakim Zakład Ubezpieczeń udzielał ochrony ubezpieczeniowej.
POSTĘPOWANIE W RAZIE ZAISTNIENIA SZKODY
§ 12
1. Niezwłocznie, nie później niż 7 dni po otrzymaniu od Podstawowego zakładu ubezpieczeń decyzji o wypłacie odszkodowania będącej wynikiem zakwalifikowania szkody na pojeździe jako Szkody całkowitej, Ubezpieczony, Ubezpieczający lub podmiot przez Ubezpieczonego upoważniony lub spadkobiercy zawiadamia/zgłasza Szkodę z ubezpieczenia GAP w Zakładzie Ubezpieczeń za pośrednictwem Centrum Autoryzacji Szkód.
2. Zgłoszenie szkody, o którym mowa w ust. 1 może nastąpić poprzez dostarczenie osobiście lub pocztą tradycyjną, lub za pośrednictwem e-mail wypełnionego formularza otrzymanego od CAS, bądź wypełnienie zgłoszenia online na stronie internetowej.
3. Dane kontaktowe WAGAS:
WAGAS S.A. ul. Rydygiera 15 01-793 Warszawa
nr telefonu: +48 (22) 670 96 04 e-mail: email@example.com
strona internetowa: www.szkodywagas.pl
4. Do pisemnego zgłoszenia szkody, o którym mowa w ust. 1, Ubezpieczony, Ubezpieczający lub podmiot przez Ubezpieczonego upoważniony lub spadkobiercy zobowiązany jest dołączyć następujące dokumenty:
a) kopię Dokumentu zakupu Pojazdu (dla GAP Fakturowego);
b) kopię dowodu rejestracyjnego Pojazdu (wykonaną zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi w zakresie kopiowania dokumentów publicznych),
c) kopię umowy ubezpieczenia zawartą z Podstawowym zakładem ubezpieczeń w zakresie AC obowiązującą w dniu zgłoszenia szkody Podstawowemu zakładowi ubezpieczeń, obowiązującą w okresie udzielonej ochrony GAP;
d) kopię decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie kradzieży Pojazdu, jeżeli Szkoda całkowita jest wynikiem utraty Pojazdu wskutek kradzieży;
e) kopię dokumentu/-ów potwierdzających likwidację szkody jako Szkody całkowitej, sporządzonych przez Podstawowy zakład ubezpieczeń, zawierające informację dotyczące wartości Pojazdu przyjętą do wyliczenia Szkody całkowitej oraz szczegółowe wyliczenie szkody całkowitej, w tym również wartość pozostałości (o ile nie jest to szkoda kradzieżowa);
f) kopię dokumentu/-ów (sporządzone przez Podstawowy zakład ubezpieczeń) potwierdzających przyznaną wysokość oraz wypłatę odszkodowania przez Podstawowy zakład ubezpieczeń;
g) kopię części umowy finansowania tj. strony zawierające informację o cesji wierzytelności z umowy ubezpieczenia GAP na rzecz MBFS oraz podpis Ubezpieczonego (w trakcie trwania umowy finansowania),
h) kopię dokumentu wystawionego przez MBFS potwierdzającego rozliczenie umowy finansowania (w przypadku zakończenia umowy finansowania).
5. CAS informuje w terminie do 7 dni o przyjęciu powiadomienia/zgłoszenia Szkody i ewentualnych brakach w zgłoszeniu oraz może zwrócić się do Ubezpieczonego, Ubezpieczającego lub podmiotu przez Ubezpieczonego upoważnionego lub spadkobiercy o przedstawienie innych informacji lub dokumentów niezbędnych do rozpoznania zgłoszonego roszczenia.
6. Zakład Ubezpieczeń ma prawo weryfikacji złożonych dokumentów oraz zasięgnięcia opinii rzeczoznawców.
WYPŁATA ODSZKODOWANIA § 13
1. Zakład Ubezpieczeń ustala wysokość należnego do wypłaty odszkodowania zgodnie z zawartą umową ubezpieczenia GAP, Warunkami ubezpieczenia GAP MBFS, w oparciu o dokumenty wskazane w § 12 ust. 4.
2. Z umowy ubezpieczenia GAP Zakład Ubezpieczeń, po rozpatrzeniu i uznaniu roszczeń (przyjęciu odpowiedzialności) wypłaci Ubezpieczonemu lub podmiotowi przez Ubezpieczonego upoważnionemu lub spadkobiercy (po przedstawieniu postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź potwierdzenia dziedziczenia) odszkodowanie odpowiadające wysokości poniesionej Szkody z uwzględnieniem postanowień zawartych w Warunkach ubezpieczenia GAP MBFS, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli Ubezpieczony ustanowił w umowie finansowania cesję wierzytelności do ewentualnej wypłaty odszkodowania z umowy ubezpieczenia GAP na rzecz Ubezpieczającego, wówczas odszkodowanie, w celu zaliczenia na poczet wartości rozliczeniowej, wynikającej z rozliczenia umowy finansowania Pojazdu, zgodnie z jej postanowieniami, wypłacane jest Ubezpieczającemu (MBFS). W przypadku, gdy wartość odszkodowania jest wyższa od wartości rozliczeniowej i umowa finansowania jest rozliczona, Ubezpieczający przekaże nadwyżkę Ubezpieczonemu zgodnie z zapisami umowy finansowania. Ustanowiona cesja wierzytelności zostaje zniesiona/wygasa w momencie rozliczenia przez Ubezpieczonego umowy finansowania Pojazdu oraz z chwilą otrzymania przez Ubezpieczonego dokumentu wymienionego w § 12 ust. 4 pkt h. W przypadku przedłożenia Zakładowi Ubezpieczeń dokumentu, o którym mowa w § 12 ust. 4 pkt h odszkodowanie wypłacane jest Ubezpieczonemu lub odpowiednio podmiotowi przez Ubezpieczonego upoważnionemu lub spadkobiercy (po przedstawieniu postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź potwierdzenia dziedziczenia).
3. Odszkodowanie płatne jest w złotych polskich (PLN).
4. Wypłata odszkodowania z umowy ubezpieczenia GAP z uwzględnieniem podatku VAT w całości (wartość brutto) jest możliwa wyłącznie w przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia GAP według wartości fakturowej zakupu Pojazdu (w przypadku ubezpieczenia GAP Fakturowy) lub według wartości z polisy AC Podstawowego zakładu ubezpieczeń (w przypadku ubezpieczenia GAP AC) uwzględniającej podatek VAT (wartość brutto) oraz uzyskania z Podstawowego zakładu ubezpieczeń odszkodowania za Szkodę Całkowitą z uwzględnionym podatkiem VAT (wartość brutto).
5. Wypłata odszkodowania z umowy ubezpieczenia GAP uwzględniająca część podatku VAT (wartość netto lub wartość netto + 50% podatku VAT) możliwa jest wyłącznie w przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia GAP według wartości fakturowej zakupu Pojazdu (w przypadku ubezpieczenia GAP Fakturowy) lub według wartości z polisy AC Podstawowego zakładu ubezpieczeń (w przypadku ubezpieczenia GAP AC), uwzględniającej część podatku VAT (wartość netto lub wartość netto + 50% podatku VAT) oraz uzyskania z Podstawowego zakładu ubezpieczeń odszkodowania za Szkodę Całkowitą uwzględniającą część podatku VAT (wartość netto lub wartość netto + 50% podatku VAT).
6. W przypadku zawarcia polisy AC Podstawowego zakładu ubezpieczeń z sumą ubezpieczenia uwzględniającą wysokość podatku VAT niższą od wpisanej na certyfikacie GAP Fakturowy lub GAP AC, wypłata odszkodowania następuje wg odszkodowania uwzględniającego wysokość podatku VAT wypłaconego przez Podstawowy zakład ubezpieczeń.
7. W przypadku zawarcia polisy AC Podstawowego zakładu ubezpieczeń z sumą ubezpieczenia uwzględniającą wysokość podatku VAT wyższą od wpisanej na certyfikacie GAP Fakturowy lub GAP AC, wypłata odszkodowania następuje wg odszkodowania uwzględniającego wysokość podatku VAT zgodnie z zawartą umową ubezpieczenia GAP Fakturowy lub GAP AC.
§ 14
1. Zakład Ubezpieczeń jest obowiązany do wypłaty odszkodowania w terminie 30 dni od daty zawiadomienia/zgłoszenia o Szkodzie.
2. Za datę zawiadomienia/zgłoszenia o Szkodzie uznaje się datę doręczenia lub umieszczenia w systemie online Zakładowi Ubezpieczeń informacji wymaganych w formularzu zgłoszenia Szkody wraz z kompletem dokumentów wymienionych w § 12 ust. 4.
3. Jeżeli w terminie określonym w ust. 1 wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazałoby się niemożliwe, w szczególności z uwagi na nieotrzymanie przez Zakład Ubezpieczeń wypełnionego formularza zgłoszenia Szkody wraz z wraz z dokumentami, o których mowa w § 12 ust. 4, Zakład Ubezpieczeń zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności stało się możliwe. Jednakże bezsporną część odszkodowania Zakład Ubezpieczeń powinien wypłacić w terminie przewidzianym w ust. 1 powyżej.
4. Jeżeli odszkodowanie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości, niż określona w zgłoszonym roszczeniu Zakład Ubezpieczeń informuje o tym pisemnie Ubezpieczonego lub podmiot przez Ubezpieczonego upoważniony lub spadkobierców, w terminach określonych w ust. 1 i 3, wskazując na okoliczności oraz na podstawę uzasadniającą całkowitą lub częściową odmowę wypłaty odszkodowania oraz do pouczenia tej osoby o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej, przy czym zapisy § 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
REGRES UBEZPIECZENIOWY
§ 15
1. Z dniem wypłaty odszkodowania na Zakład Ubezpieczeń przechodzi roszczenie wobec osoby odpowiedzialnej za Szkodę, do wysokości wypłaconego odszkodowania.
2. Powyższe roszczenie nie przechodzi na Zakład Ubezpieczeń, jeśli sprawcą Szkody jest osoba, z którą Ubezpieczający lub Ubezpieczony pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, o ile taka Szkoda nie została wyrządzona przez te osobę z winy umyślnej.
3. Ubezpieczający, lub Ubezpieczony, lub podmiot przez Ubezpieczonego upoważniony, lub spadkobiercy są obowiązani dostarczyć do Zakładu Ubezpieczeń wszelkie informacje i dokumenty oraz dokonać czynności niezbędnych do skutecznego dochodzenia przez Zakład Ubezpieczeń roszczeń od sprawcy Szkody.
4. W razie zrzeczenia się przez Ubezpieczającego, lub Ubezpieczonego, lub podmiot przez Ubezpieczonego upoważniony lub spadkobierców bez zgody Zakładu Ubezpieczeń praw przysługujących mu w stosunku do osób trzecich z tytułu Szkody, Zakład Ubezpieczeń nie ponosi odpowiedzialności z tytułu roszczeń objętych oświadczeniem o zrzeczeniu, w zakresie wynikającym z tego oświadczenia.
ZAWIADOMIENIA
§ 16
1. Wszystkie zawiadomienia i oświadczenia kierowane do Zakładu Ubezpieczeń powinny być składane za pośrednictwem WAGAS S.A, na piśmie lub przesłane do WAGAS S.A listem poleconym, z zastrzeżeniem postanowień § 12 pkt 1-5.
2. Ubezpieczający lub Ubezpieczony obowiązani są informować Zakład Ubezpieczeń za pośrednictwem WAGAS S.A o każdej zmianie swojego adresu.
3. Korespondencja ze strony Zakładu Ubezpieczeń lub WAGAS S.A. związana z umową ubezpieczenia GAP wysyłana jest pod ostatni znany adres Ubezpieczonego i Ubezpieczającego.
REKLAMACJE I SKARGI § 17
1. Reklamacje (w rozumieniu przepisów o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym) związane z umową ubezpieczenia GAP Ubezpieczający, Ubezpieczony lub osoba uprawniona z umowy ubezpieczenia GAP mogą zgłaszać do Zakładu Ubezpieczeń za pośrednictwem WAGAS S.A.
2. Reklamacje mogą być składane w formie:
a) pisemnej – osobiście w siedzibie WAGAS S.A. przy ul. Rydygiera 15 w Warszawie, 01-793 Warszawa lub przesyłką pocztową na wskazany adres;
b) ustnej – telefonicznie pod numerem +48 (22) 670 96 04 lub osobiście w siedzibie WAGAS S.A;
c) elektronicznej – na adres e-mail: firstname.lastname@example.org
3. Rozpatrzenie reklamacji i udzielenie odpowiedzi nastąpi bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania reklamacji. Do zachowania ww. terminu wystarczy wysłanie odpowiedzi przed upływem terminu.
4. Jeżeli ze względu na złożoność reklamacji udzielenie odpowiedzi nie będzie możliwe w ciągu 30 dni, Zakład Ubezpieczeń poinformuje składającego reklamację o przyczynach opóźnienia oraz wskaże okoliczności, które muszą zostać ustalone dla rozpatrzenia sprawy oraz określi przewidywany termin rozpatrzenia reklamacji i udzieleni odpowiedzi, który nie może przekroczyć 60 dni od dnia jej otrzymania przez Zakład Ubezpieczeń.
5. Odpowiedź na reklamację zostanie udzielona osobie zgłaszającej w formie:
a) pisemnej i dostarczona drogą pocztową;
b) elektronicznej (wyłącznie na wniosek osoby zgłaszającej reklamację i podania przez nią adresu e-mail).
6. Korespondencja Zakładu Ubezpieczeń z osobą zgłaszająca reklamację odbywać się będzie za pośrednictwem WAGAS S.A.
7. W przypadku nieuwzględnienia roszczeń, otrzymania niesatysfakcjonującej odpowiedzi na reklamację lub przekroczenia terminów wskazanych w § 17, Ubezpieczający, Ubezpieczony lub osoba uprawniona z umowy ma możliwość odwołania się od otrzymanego stanowiska bezpośrednio do WAGAS S.A., w formie pisemnej, ustnej lub elektronicznej, odpowiednio na adres wskazany w ust. 2 niniejszego paragrafu .
8. Ubezpieczony lub uprawniony z umowy ubezpieczenia GAP, będący osobą fizyczną, mogą skierować do Rzecznika Finansowego wniosek o rozpatrzenie sprawy lub wniosek w sprawie pozasądowego rozstrzygnięcia sporu z Zakładem Ubezpieczeń. Rzecznik Finansowy: Al. Jerozolimskie 87; 02-001 Warszawa; adres strony internetowej: www.rf.gov.pl
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
§ 18
1. W sprawach nieuregulowanych Warunkami Ubezpieczenia GAP MBFS oraz certyfikatem zastosowanie mają przepisy Ustawy o Działalności Ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej z dnia 11 września 2015 r. i kodeksu cywilnego oraz inne stosowne przepisy prawa Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Do realizacji świadczeń wynikających z umowy ubezpieczenia GAP ma zastosowanie prawo Rzeczypospolitej Polskiej.
3. Organem nadzorującym działalność Zakładu Ubezpieczeń na terenie Szwajcarii jest Financial Market Authority (FMA), na terenie Polski jest Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).
4. Wszelkie spory wynikłe w związku z umową ubezpieczenia GAP podlegają prawu Rzeczypospolitej Polskiej.
5. Powództwo o roszczenie wynikające z umowy ubezpieczenia GAP można wytoczyć według przepisów o właściwości ogólnej albo przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby Ubezpieczającego, Ubezpieczonego, spadkobiercy Ubezpieczonego, uprawnionego z umowy ubezpieczenia GAP lub spadkobiercy uprawnionego z umowy ubezpieczenia GAP.
6. Językiem stosowanym w komunikacji przy zawarciu umowy ubezpieczenia GAP oraz jej realizacji jest język polski.
7. Warunki Ubezpieczenia GAP MBFS mają zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych od dnia 1 października 2021 r. | <urn:uuid:2fcc9e84-63fd-406d-9efd-895c169382cb> | finepdfs | 1.121094 | CC-MAIN-2022-05 | https://wagas.pl/wp-content/uploads/2021/12/GH044-OWU-GAP-Mercedes-MBFS_R.pdf | 2022-01-27T17:05:35+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-05/segments/1642320305277.88/warc/CC-MAIN-20220127163150-20220127193150-00716.warc.gz | 649,713,236 | 0.999996 | 1.000002 | 1.000002 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3135,
9157,
15019,
21208,
26826,
33157,
38261,
41911
] | 3 | 0 |
Regulamin Turnieju Nadziei Olimpijskich i Orła Białego
(na sezon 2019)
& 1. Postanowienia ogólne
1. Organizatorem cyklu Turnieju Nadziei Olimpijskich i Orła Białego (dalej TNOiOB) jest KJ Agro-Handel Śrem (dalej organizator).
2. W cyklu zawodów TNOiOB mogą brać udział zawodnicy polscy i zawodnicy zagraniczni spełniający warunki PZJ uczestnictwa w zawodach regionalnych na terenie Polski.
3. Definicje:
3.1 Etap TNOiOP – zawody regionalne podczas, których rozgrywane są konkursy kwalifikacyjne TNOiOP.
3.2 Konkurs kwalifikacyjny TNOiOB – każdy z konkursów danej kategorii zaliczany do klasyfikacji TNOiOB rozegrany podczas etapów TNOiOB,
3.3 Finał TNOiOB – ostatnie z zawodów cyklu podczas których rozgrywane są konkursy półfinałowe i finałowe poszczególnych kategorii.
3.4 Klasyfikacja TNOiOB - rankingi po każdym etapie TNOiOB.
3.5 Klasyfikacja TNOiOB przed zawodami finałowymi - rankingi po zakończeniu konkursów kwalifikacyjnych.
3.6 Klasyfikacja końcowa TNOiOB – rankingi po zawodach finałowych.
4. Niniejszy regulamin oraz rankingi TNOiOB publikowane będę na stronie internetowej www.kjagrohandel.pl
5. Kategorie:
5.1 Profi – rozgrywana w konkursach klas P, N i C. Uczestnictwo zgodnie z przepisami PZJ uprawniającymi do startu w danej klasie konkursu.
5.2 Amator – na poziomie klas L i L1. Uczestnictwo zgodnie z przepisami PZJ uprawniającymi do startu w danej klasie konkursu. Z rywalizacji wyłączeni są zawodnicy posiadający II lub wyższą licencją PZJ w skokach.
6. Etapy i Finał TNOiOB odbywają się w randze ZR z pulą nagród 20 000 PLN. Zawody rozgrywane są w formule dwudniowej. Zawody muszą być przeprowadzone, a nagrody muszą być rozpisane na konkursy zgodnie z programem i parametrami konkursów (Aneks 1). W wyjątkowych przypadkach program można skrócić do jednego dnia. Wtedy obowiązuje pula nagród z konkursów na drugi dzień.
7. W wyjątkowych przypadkach można odwołać maksymalne jedne z zaplanowanych na dany sezon Etapów.
& 2 Konkursy kwalifikacyjne
1. Konkursami kwalifikacyjnym do TNOiOB w kategorii Profi są konkursy klas P, N, C rozgrywane podczas każdego Etapu TNIiOB. Zawodnik w każdym konkursie może startować na dowolnej ilości koni. Do klasyfikacji TNOiOB liczy się w każdym konkursie jeden najlepszy wynik zawodnika.
2. Konkursami kwalifikacyjnym do TNOiOB w kategorii Amator są konkursy klas L i L1 rozgrywane podczas Etapu TNOiOB. Zawodnik w każdym konkursie może startować na dowolnej ilości koni. Do klasyfikacji TNOiOB liczy się w każdym konkursie jeden najlepszy wynik zawodnika.
3. Konkursy kwalifikacyjne w kategorii Amator mogą mieć charakter otwarty i mogą w nich startować pary nie liczące się do finału TNOiOB.
4. Kolejność startu. W konkursach kwalifikacyjnych zawodnicy startują w kolejności ustalonej w drodze losowania. W przypadku startu zawodnika na kilku koniach pozycje na liście rozstawiane są optymalnie.
5. Punktacja (według miejsc zawodników po usunięciu wyników gorszych koni i wyników zawodników nie uprawnionych do rywalizacji w danej kategorii lub w danym konkursie finałowym).
Kategoria Profi*
Kategoria Amator
| Miejsce/Klasa | 1. | 2. | 3. | 4. | 5. | 6. | 7. | 8. | 9. | 10. | 11. | 12. | 13. | 14. | 15. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| P | 20 | 17 | 15 | 13 | 12 | 11 | 10 | 9 | 8 | 7 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 |
| N | 40 | 34 | 30 | 26 | 24 | 22 | 20 | 18 | 16 | 14 | 12 | 10 | 8 | 6 | 4 |
| C | 60 | 51 | 45 | 39 | 36 | 33 | 30 | 27 | 24 | 21 | 18 | 15 | 12 | 9 | 6 |
Miejsce/Klasa
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.
L
L1
1 miejsce 5 punktów
20 17 15 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2
*W kategorii profi konkursy finałowe rozgrywane są na poziomie P1, N1, C1
6. Punkty z konkursów w danym etapie są zawodnikowi sumowane i w ten sposób powstaje wynik etapu dla danego zawodnika.
& 3. Zawody finałowe
1. Klasyfikacja zawodników przed zawodami Finałowymi tworzona jest na podstawie rozegranych konkursów kwalifikacyjnych. Każdemu zawodnikowi w każdej kategorii liczą się wyniki z 4 etapów, w których uzyskali największą liczbę punktów bonifikacyjnych.
2. Na zawody finałowe składają się konkursy półfinałowe rozgrywane pierwszego dnia i konkursy finałowe rozgrywane drugiego dnia.
3. W zawodach finałowych może wziąć każdy zawodnik który w dotychczasowym rankingu zdobył co najmniej 1 punkt bonifikacyjny. W konkursach finałowych każdy zawodnik może startować na dowolnej liczbie koni. Do klasyfikacji TNOiOB liczy się lepszy wynik zawodnika.
4. Kolejność startu. W konkursach półfinałowych finałowych zawodnicy startują w kolejności ustalonej w drodze losowania. W przypadku startu zawodnika na kilku koniach pozycje na liście rozstawiane są optymalnie.
7. Konkursy półfinałowe rozgrywane są na tych samych zasadach co konkursy kwalifikacyjne. Punkty bonifikacyjne liczone jak w pkt. & 2 punkt 5. Punkty z konkursów półfinałowych są zawodnikowi sumowane i w ten sposób powstaje wynik półfinału dla danego zawodnika.
5. Konkursy finałowe rozgrywane są na tych samych zasadach co konkursy kwalifikacyjne z podniesieniem klas konkursów w kategorii profi do P1, N1 i C1. Punkty bonifikacyjne liczone jak w pkt. & 2 punkt 5 z mnożnikiem 1,5. Punkty zdobyte przez zawodnika w konkursach finałowych w danej kategorii są sumowane i w ten sposób powstaje wynik finału.
6. Konkursy półfinałowe i finałowe mogą mieć charakter otwarty i mogą w nich startować pary nie liczące się do finału TNOiOB.
7. Po zawodach finałowych tworzony jest klasyfikacja końcowa, w której wszystkim zawodnikom do punktów zgromadzonych w etapach (zgodnie z &3, pkt. 1) dodaje się punkty bonifikacyjne zdobyte w konkursach półfinałowych i konkursach finałowych. W przypadku równej sumy punktów bonifikacyjnych o zajętym miejscu decyduje większa liczba punktów zdobytych w konkursach finałowych. Jeśli to nie przynosi rozstrzygnięcia to: w przypadku kategorii Profi liczy się wyższe miejsce zajęte podczas finału w klasie C1, dalej w N1, dalej w P1; w przypadku kategorii Amator wyższe miejsce zajęte podczas finału w klasie L1.
8. Nagrody za klasyfikację końcową przyznawane są zgodnie z tabelą z Aneksu 2.
1
9. Bezpośrednio po konkursach finałowych 1 września 2019 zostaną ogłoszone nieoficjalne wyniki Turnieju Nadziei Olimpijskich i Orła Białego 2019 oraz zostanie przeprowadzona ceremonia dekoracji i honorowe wręczenia nagród za cykl TNOiOB 2019. Ewentualne reklamacje co do rankingu TNOiOB 2019 można składać do godziny 24.00 1 września 2019 na maila firstname.lastname@example.org. Reklamacje po tym terminie nie będą rozpatrywane. Oficjalne wyniki TNOiOB 2019 zostaną opublikowane na stronie www.kjagrohandel.pl do godziny 24.00 2 września 2019. Po tej publikacji nastąpi przekazanie nagród rzeczowych i finansowych. Nagrody finansowe będą przelane na wskazane konto w terminie do 14 dni po zawodach finałowych TNOiOB.
& 8. Pozostałe
1. W sprawach nie rozstrzygniętych decyzją podejmuje organizator.
Aneks 1 Program zawodów (etapów i finałów) i podział nagród TNOiOB.
*- konkursy zaliczane do TNOiOB w kategorii Amator
**- konkursy zaliczane do TNOiOB w kategorii Profi
*** - W kategorii Profi konkursy finałowe rozgrywane są na poziomie P1, N1, C1
Do programu zawodów organizator może dodać konkursy inne konkursy w ramach zawodów ZR i/lub ZT.
Aneks 2 Nagrody za klasyfikację końcową TNOiOB
Kategoria Profi - pula 37 000 zł plus samochód KIA
| miejsce | 1. | 2. | 3. | 4. | 5. | 6. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| nagroda | samochód | 10 000 zł | 7 000 zł | 5 000 zł | 4 000 zł | 3 000 zł |
| miejsce | 7. | 8. | 9. | 10. | 11. | 12. |
| nagroda | 2 000 zł | 2 000 zł | 1 500 zł | 1 000 zł | 1 000 zł | 500 zł |
Kategoria Amator - pula 10 000 zł
| nagroda | 2 500 zł | 2 000 zł | 1 500 zł | 1 000 zł | 800 zł | 500 zł |
|---|---|---|---|---|---|---|
| miejsce | 7. | 8. | 9. | 10. | 11. | 12. |
| nagroda | 400 zł | 400 zł | 300 zł | 200 zł | 200 zł | 200 zł |
Razem 47 000 zł plus samochód osobowy o wartości około 40 000 zł brutto
Aneks 3
Kalendarz zawodów TNOiOB 2019
1 Etap - 30.04.-01.05.2019r.
2 Etap - 18-19.05.2019r.
3 Etap - 01-02.06.2019r.
4 Etap - 29-30.06.2019r.
5 Etap - 13-14.07.2019r.
6 Etap - 10-11.08.2019r
Finał 31.08 -01.09.2019r. | <urn:uuid:f1a83d97-0318-4dd4-980e-683b2298bace> | finepdfs | 1.325195 | CC-MAIN-2025-05 | https://kjagrohandel.pl/images/05.2019/Regulamin_TNOiOB_2019_ok.pdf | 2025-01-18T19:37:28+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2025-05/segments/1736703362422.1/warc/CC-MAIN-20250118191507-20250118221507-00826.warc.gz | 349,129,017 | 0.996465 | 0.999958 | 0.999958 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2862,
6104,
7660,
8175
] | 5 | 0 |
Petycja
Właściciele działek przy ulicy Słonecznej
Ewelina Pichowenska
ul. Słoneczna
06-100 Pułtusk
Pan
Krzysztof Nuszkiewicz
Burmistrz Miasta Pułtusk
ul. Rynek – Ratusz 41
06 – 100 Pułtusk
PETYCJA
My, właściciele i mieszkańcy działek położonych przy części ulicy Słonecznej, na której ustanowiona jest służebność gruntowa, zwracamy się kolejny raz, z prośbą o przejęcie przez Gminę Pułtusk w/w drogi, wydzielonej z działek: 70/4, 70/11, 71/2 i 71/9.
W dniu 15.12.2015 r. złożyliśmy w tej sprawie petycję, na którą dostaliśmy odpowiedź negatywną, zgodnie z pismem nr: ORN.152.8.2015 z dnia 14.01.2016 r. informującą, że na chwilę obecną nie jest planowane nabywanie nieruchomości stanowiących drogi wewnętrzne.
Przejęcie przez Gminę wydzielonej drogi jest jednak konieczne, ponieważ droga stanowi przedmiot sporu. Działki wzdłuż drogi zostały wydzielone i sprzedane bez udziału w gruncie stanowiącym drogę. Istnieje zatem konflikt, kto i w jakim zakresie powinien o nią dbać.
Na chwilę obecną, My – właściciele działek, doszliśmy do porozumienia z właścicielami drogi, którzy zgodzili się ją przekazać (nieodpłatnie) na rzecz Gminy Pułtusk. Problem jednak tkwi w tym, że Gmina w/w drogi nie chce przejąć i tu zaczyna się błędne koło. Właścicielami drogi są obecnie: Pan Marek Grabczewski i Pan Tadeusz Kownacki, którzy dzielą dalej swoje nieruchomości wzdłuż drogi, jednak tym razem sprzedają działki budowlane wraz z udziałem w gruncie – w drodze.
Bardzo proszę o zapoznanie się z problemem i podjęcie stosownych decyzji, zmierzających do przejęcia wydzielonej drogi wewnętrznej.
Podpisali:
| L.p. | Nazwisko i imię | Adres | Telefon | Podpis |
|------|--------------------------|------------------------------|---------|--------|
| 1 | Piekarska Ewelina | 06-100 Pułtusk ul. Słoneczna | | |
| 2 | Tarnowska Ewa | 06-100 Pułtusk ul. Słoneczna | | |
| 3 | Tarnowski Jarosław | 06-100 Pułtusk ul. Słoneczna | | |
| 4 | Paweł Zbigniew | 06-100 Pułtusk ul. Słoneczna | | |
| 5 | Zupański Stanisław | | | |
| 6 | Kowalczyk Tadeusz | 06-100 Pułtusk ul. Ośrodowa | | |
| 7 | Bożek Adam Renata | 06-100 Pułtusk ul. Słoneczna | | |
| 8 | Łukasz Zbigniew | 06-100 Pułtusk ul. Jerzman | | |
| 9 | Małgorzata Edward | | | |
| 10 | Grębowiecki Marek | Obnicańcice | | |
| 11 | Juszka Grażyna | Słoneczno | | |
| 12 | Zalewski Waldemar | Dominiakiego | | |
| 13 | Piotr Piotrakowski | Słoneczna | | |
Wycinek mapy zasadniczej
Skala 1:1000
Gmina: m.Puttusk, Obręb: 16 | <urn:uuid:3d207530-7fd3-42f4-9aac-3d2352a50f8e> | finepdfs | 1.28125 | CC-MAIN-2017-17 | http://bip.pultusk.pl/?p=document&action=save&id=10070&bar_id=4160 | 2017-04-28T04:28:34Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-17/segments/1492917122739.53/warc/CC-MAIN-20170423031202-00110-ip-10-145-167-34.ec2.internal.warc.gz | 48,051,127 | 0.999988 | 0.999975 | 0.999975 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown"
] | pol_Latn | {} | false | [
1454,
2889,
2956
] | 1 | 8 |
Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych
Warunków Zamówienia:
www.wadowicegorne.pl
Wadowice Górne: USŁUGI ZWIĄZANE Z ODBIOREM, TRANSPORTEM I ZAGOSPODAROWANIEM ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI ZAMIESZKAŁYCH Z TERENU GMINY WADOWICE GÓRNE
Numer ogłoszenia: 140122 - 2013; data zamieszczenia: 10.04.2013
OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi
Zamieszczanie ogłoszenia:
obowiązkowe.
Ogłoszenie dotyczy: zamówienia publicznego.
SEKCJA I: ZAMAWIAJĄCY
I. 1) NAZWA I ADRES: Gmina Wadowice Górne , Wadowice Górne 116, 39-308 Wadowice Górne, woj. podkarpackie, tel. 014 6826203, faks 014 6826204.
Adres strony internetowej zamawiającego: www.wadowicegorne.pl
I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO:
Administracja samorządowa.
SEKCJA II: PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA
II.1) OKREŚLENIE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA
II.1.1) Nazwa nadana zamówieniu przez zamawiającego: USŁUGI ZWIĄZANE Z ODBIOREM, TRANSPORTEM I ZAGOSPODAROWANIEM ODPADÓW KOMUNALNYCH OD WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI ZAMIESZKAŁYCH Z TERENU GMINY WADOWICE GÓRNE.
II.1.2) Rodzaj zamówienia:
usługi.
II.1.4) Określenie przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówienia: 1 Przedmiotem zamówienia jest realizacja usługi odbioru , transportu i zagospodarowania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zamieszkałych z terenu Gminy Wadowice Górne o kodach : 20 03 01 - zmieszane odpady komunalne, 20 01 39 - tworzywa sztuczne, 20 01 40 - metale, 15 01 05 - wielomateriałowe, 20 01 02 - szkło, 20 01 01- makulatura , 20 03 07 meble i odpady wielkogabarytowe, oraz wyposażeniem nieruchomości zamieszkałych w pojemniki i worki. Szacunkowa ilość odpadów przewidzianych do transportu wynosi 1 209,78 Mg/18 m-cy. Szacunkowa ilość gospodarstw przewidzianych do obsługi przez Wykonawcę wynosi ok. 1636 .
II.1.5) przewiduje się udzielenie zamówień uzupełniających:
Określenie przedmiotu oraz wielkości lub zakresu zamówień uzupełniających
Zamawiający dopuszcza udzielenie zamówień uzupełniających, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt. 6 ustawy - prawo zamówień publicznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z późniejszymi zmianami ).
II.1.6) Wspólny Słownik Zamówień (CPV): 90.50.00.00-2, 90.53.30.00-2.
II.1.7) Czy dopuszcza się złożenie oferty częściowej: nie.
II.1.8) Czy dopuszcza się złożenie oferty wariantowej: nie.
II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Zakończenie: 31.12.2014.
SEKCJA III: INFORMACJE O CHARAKTERZE PRAWNYM, EKONOMICZNYM, FINANSOWYM I TECHNICZNYM
III.1) WADIUM
Informacja na temat wadium: Zamawiający nie wymaga wniesienia wadium.
III.2) ZALICZKI
III.3) WARUNKI UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU ORAZ OPIS SPOSOBU DOKONYWANIA OCENY SPEŁNIANIA TYCH WARUNKÓW
III. 3.1) Uprawnienia do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania
Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku
o Zamawiający wymaga aby Wykonawca posiadał umowę na odbiór odpadów komunalnych z podmiotem uprawnionym do prowadzenia działalności w zakresie odzysku lub unieszkodliwienia tych odpadów lub zezwolenie na prowadzenie takiej działalności. Zamawiający uzna warunek za spełniony poprzez złożenie oświadczenia przez Wykonawcę . Wzór oświadczenia stanowi załącznik nr 1 do SIWZ
III.3.2) Wiedza i doświadczenie
Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku
o Zamawiający uzna warunek za spełniony jeżeli Wykonawca udowodni iż w ciągu ostatnich trzech lat wykonywał usługi odpowiadające ilością oraz rodzajem przedmiotowi niniejszego zamówienia z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i odbiorców wraz z dokumentami ( referencje ) potwierdzającymi, że zostały wykonane należycie Wymagane jest udokumentowanie minimum jednej z w/w realizacji usług . - wzór oświadczenia stanowi załącznik nr 5 do SIWZ
III.3.3) Potencjał techniczny
Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku
o Zamawiający uzna warunek za spełniony poprzez złożenie oświadczenia przez Wykonawcę , że : -dysponują odpowiednim potencjałem technicznym oraz zasobami ludzkimi zdolnymi do wykonywania zamówienia w tym: - do odbioru odpadów segregowanych i niesegregowanych minimum 4 szt. pojazdów typu śmieciarka. - minimum jeden pojazd bez funkcji kompaktującej. - wzór oświadczenia stanowi załącznik nr 4 do SIWZ
III.3.4) Osoby zdolne do wykonania zamówienia
Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku
o Zamawiający nie precyzuje warunku w tym zakresie dla zamówienia .
III.3.5) Sytuacja ekonomiczna i finansowa
Opis sposobu dokonywania oceny spełniania tego warunku
o Wykonawcy muszą posiadać ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na kwotę minimum 1 000 000,00 zł (jeden milion złotych).
III.4) INFORMACJA O OŚWIADCZENIACH LUB DOKUMENTACH, JAKIE MAJĄ DOSTARCZYĆ WYKONAWCY W CELU POTWIERDZENIA SPEŁNIANIA WARUNKÓW UDZIAŁU W POSTĘPOWANIU ORAZ NIEPODLEGANIA WYKLUCZENIU NA PODSTAWIE ART. 24 UST. 1 USTAWY
III.4.1) W zakresie wykazania spełniania przez wykonawcę warunków, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy, oprócz oświadczenia o spełnianiu warunków udziału w postępowaniu należy przedłożyć:
potwierdzenie posiadania uprawnień do wykonywania określonej działalności lub czynności, jeżeli przepisy prawa nakładają obowiązek ich posiadania, w szczególności koncesje, zezwolenia lub licencje;
wykaz wykonanych, a w przypadku świadczeń okresowych lub ciągłych również wykonywanych, głównych dostaw lub usług, w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy - w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których dostawy lub usługi zostały wykonane, oraz załączeniem dowodów, czy zostały wykonane lub są wykonywane należycie;
wykaz narzędzi, wyposażenia zakładu i urządzeń technicznych dostępnych wykonawcy usług lub robót budowlanych w celu wykonania zamówienia wraz z informacją o podstawie do dysponowania tymi zasobami;
opłaconą polisę, a w przypadku jej braku, inny dokument potwierdzający, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia.
III.4.2) W zakresie potwierdzenia niepodlegania wykluczeniu na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy, należy przedłożyć:
oświadczenie o braku podstaw do wykluczenia;
aktualny odpis z właściwego rejestru lub z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, jeżeli odrębne przepisy wymagają wpisu do rejestru lub ewidencji, w celu wykazania braku podstaw do wykluczenia w oparciu o art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy, wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
aktualne zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzające, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków, lub zaświadczenie, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
aktualne zaświadczenie właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne, lub potwierdzenie, że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu - wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
wykonawca powołujący się przy wykazywaniu spełniania warunków udziału w postępowaniu na zasoby innych podmiotów, które będą brały udział w realizacji części zamówienia, przedkłada także dokumenty dotyczące tego podmiotu w zakresie wymaganym dla wykonawcy, określonym w pkt III.4.2.
III.4.3) Dokumenty podmiotów zagranicznych
Jeżeli wykonawca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedkłada:
III.4.3.1) dokument wystawiony w kraju, w którym ma siedzibę lub miejsce zamieszkania potwierdzający, że:
nie otwarto jego likwidacji ani nie ogłoszono upadłości - wystawiony nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
nie zalega z uiszczaniem podatków, opłat, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne albo że uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu - wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert;
III.4.4) Dokumenty dotyczące przynależności do tej samej grupy kapitałowej
lista podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów albo informacji o tym, że nie należy do grupy kapitałowej;
III.6) INNE DOKUMENTY
Inne dokumenty niewymienione w pkt III.4) albo w pkt III.5)
1. Zaświadczenie o wpisie do rejestru działalności regulowanej Gminy Wadowice Górne. 2. Oświadczenie o przynależności lub braku przynależności do grupy kapitałowej - załącznik nr 6 do SIWZ 3. Zamawiający dopuszcza wykonanie przedmiotu zamówienia przy udziale podwykonawców. Zamawiający żąda wskazania przez Wykonawcę w ofercie zakresu zamówienia którego wykonanie Wykonawca powierza podwykonawcom.
SEKCJA IV: PROCEDURA
IV.1) TRYB UDZIELENIA ZAMÓWIENIA
IV.1.1) Tryb udzielenia zamówienia:
przetarg nieograniczony.
IV.2) KRYTERIA OCENY OFERT
IV.2.1) Kryteria oceny ofert: najniższa cena.
IV.3) ZMIANA UMOWY
przewiduje się istotne zmiany postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru wykonawcy:
Dopuszczalne zmiany postanowień umowy oraz określenie warunków zmian
1. Wszelkie zobowiązania wynikające z realizacji przedmiotu zamówienia, a spoczywające na Wykonawcy oraz Zamawiającym zawiera projekt umowy stanowiący załącznik nr 3 do SIWZ, 2. Zgodnie z tym Zamawiający na podstawie art. 144 ust 1 ustawy Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z późniejszymi zmianami ) przewidział następujące okoliczności, które mogą powodować konieczność wprowadzenia zmian w treści umowy : 2.1. Zmiana terminu realizacji zamówienia z powodu: a) działania siły wyższej (np. klęski żywiołowe), mające bezpośredni wpływ na terminowość wykonania robót b) przerw w realizacji robót, powstałych z przyczyn niezależnych od Wykonawcy. c) opóźnień w uzyskaniu niezbędnych opinii ( wymaganych przepisami prawa ) do podjętych uchwał przez Radę Gminy Wadowice Górne mających związek z przedmiotem zamówienia 2.2. Zmiana nazwy, siedziby stron umowy, numerów kont bankowych oraz innych danych identyfikacyjnych. 2.3. Zmiana osób odpowiedzialnych za kontakty i nadzór nad przedmiotem umowy 2.4. W razie wystąpienia istotnych zmian okoliczności powodujących, że wykonanie umowy nie leży w interesie Zamawiającego, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, pomimo zachowania należytej staranności, Zamawiający może odstąpić od umowy w terminie miesiąca od powzięcia wiadomości o powyższych okolicznościach. W takim wypadku Wykonawca może żądać jedynie wynagrodzenia należnego mu z tytułu wykonanej czynności umowy. Wykonawcy nie przysługuje z tego tytułu odszkodowanie, jak też żądanie zapłaty kar umownych. 2.5. Zmiany stawki podatku VAT. 3. Wszystkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej (aneks do umowy) pod rygorem nieważności.
IV.4) INFORMACJE ADMINISTRACYJNE
IV.4.1) Adres strony internetowej, na której jest dostępna specyfikacja istotnych warunków zamówienia: www.wadowicegorne.pl
Specyfikację istotnych warunków zamówienia można uzyskać pod adresem: Urząd Gminy Wadowice Górne . 39-308 Wadowice Górne 116 , pokój nr 23.
IV.4.4) Termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub ofert: 19.04.2013 godzina 10:00, miejsce: Urząd Gminy Wadowice Górne . 39-308 Wadowice Górne 116 , pokój nr 6 - sekretariat.
IV.4.5) Termin związania ofertą: okres w dniach: 30 (od ostatecznego terminu składania ofert).
IV.4.16) Informacje dodatkowe, w tym dotyczące finansowania projektu/programu ze środków Unii Europejskiej: Nie dotyczy.
IV.4.17) Czy przewiduje się unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia, w przypadku nieprzyznania środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), które miały być przeznaczone na sfinansowanie całości lub części zamówienia: nie | <urn:uuid:8e762159-3db2-4ccd-bc55-fe6e93a1dd9e> | finepdfs | 1.056641 | CC-MAIN-2019-43 | http://www.wadowicegorne.pl/bip/atach/przetargi/smieci_wywoz_ogloszenie_o_przetargu_04_2013.pdf | 2019-10-20T12:48:08Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-43/segments/1570986707990.49/warc/CC-MAIN-20191020105426-20191020132926-00532.warc.gz | 325,507,814 | 0.999992 | 1.000003 | 1.000003 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1785,
3254,
4969,
8185,
9853,
12265,
13062
] | 1 | 0 |
RAPORT
Nawet na usytuowanym od południa tarasie znajdziemy latem kojący cień, jeśli jego część znajduje się pod dachem, a rozmiary umożliwiają rozstawienie ogrodowego parasola (fot. Findrewno)
O urodzie tego „bliźniaka" decydują charakterystyczne drewniane balkony; bez nich byłby to dom, jakich wiele (fot. Domy i Domki)
Hydroizolację tarasów do niedawna wykonywano głównie z pap lub folii wodochronnych. Obecnie rozwiązaniem równie, a nawet bardziej polecanym są płynne folie polimerowe. Powlokę z takiej folii łatwo wykonać, a przy tym jest ona wyjątkowo skuteczna, gdyż szczelnie wypełnia wszelkie nierówności podłoża (fot. Sopro)
2 0 0 5
7−8
budujemy
Dom
68
abc w pytaniach i odpowiedziach
1
Jak prawidłowo zaplanować taras?
Nie poddajemy w wątpliwość potrzeby posiadania tarasu przy domu jednorodzinnym – jest ona oczywista. Ten element budynku ma bowiem kapitalne znaczenie dla stylu życia mieszkańców. Na niewielkich działkach, np. w zabudowie szeregowej, obszerny taras występuje nawet w roli pierwszoplanowej, stanowiąc substytut ogrodu. Jeśli możemy jeszcze wybrać umiejscowienie tarasu, zastanówmy się, jak planujemy go użytkować. Czy chcemy cieszyć się na nim pierwszymi promieniami słońca przy porannej kawie (wówczas najlepiej usytuować go od wschodu lub południa), czy raczej biesiadować latem do późnych godzin wieczornych (wtedy najkorzystniejsza będzie wystawa południowo-zachodnia lub zachodnia).
Jeśli dużo pracujemy w domu, praktyczny okaże się nawet niewielki taras przylegający do gabinetu – tu łatwo się nam będzie odprężyć i „złapać wiatr". Doskonałym pomysłem, znacznie ułatwiającym obsługę ogrodowych przyjęć, jest komunikacyjne połączenie tarasu z kuchnią.
A może nie jeden ale kilka tarasów? Ta atrakcyjna i coraz częściej wcielana w życie idea pozwala bardzo ciekawie powiązać kondygnację przyziemia z otoczeniem. Pamiętajmy też o zadaszeniu – największą swobodę w dozowaniu słońca zapewni nam taras w części zadaszony szczelnie, w części zaś ażurowo (obrośniętą pergolą, matami z gałęzi na konstrukcji drewnianej) bądź „ruchomo" – za pomocą dużego parasola czy zwijanej markizy.
2
Po co nam balkon?
To pytanie zadaje sobie niejeden inwestor – wszak balkon to dosyć skomplikowany element budowlany, a pożytki z niego płynące nie dla każdego są oczywiste. Ma on jednak swoje zalety. Może uatrakcyjnić bryłę budynku, przełamując monotonię elewacji. Zapewnia też lepszy kontakt z ogrodem użytkownikom piętra lub poddasza. „Otwiera" i powiększa wizualnie wnętrze, z którym sąsiaduje (podobny efekt zapewnia zastąpienie zwykłego okna tzw. portfenetrem, czyli drzwiami balkonowymi z balustradką). Rozległy balkon może pełnić funkcje zbliżone do tarasu, a nawet niewielki – przy sypialni – pozwoli choćby na niekłopotliwe wietrzenie pościeli.
Balkon, choć nieco komplikuje konstrukcję budynku, jest jednak łatwiejszy do wykonania niż taras. Poprawnie zbudowany, przez wiele lat nie będzie wymagał konserwacji.
Kiedy tarasy i balkony niszczeją?
Najkrócej mówiąc – wtedy, gdy nie zabezpieczymy ich przed destrukcyjnym działaniem wody, przede wszystkim opadowej, a w przypadku tarasów nad pomieszczeniami ogrzewanymi – także pochodzącej z wykraplania się pary wodnej przenikającej z dołu przez strop. Woda przesiąka nawet przez szczelne z pozoru spoiny między płytkami, często stosowanymi jako wykończenie tarasów i balkonów. Dlatego tak istotne jest odpowiednie wykonanie hydro- i paroizolacji. Izolację przeciwwodną musi wspomagać spadek ukształtowany przez tzw. warstwę wyrównawczą, wykonywaną bezpośrednio na płycie nośnej – zapewni on bezproblemowy spływ wody.
Jeśli nie dopilnujemy właściwego wykonania wszystkich prac, woda wnikająca przez nieszczelności i zamarzająca w głębszych warstwach zniszczy zarówno nawierzchnię, jak i podkład (izolację cieplną oraz konstrukcję). Wilgoć stanowi szczególne zagrożenie dla balkonów o konstrukcji żelbetowej, a więc zbrojonej; permanentny kontakt prętów zbrojeniowych z wodą prowadzi bowiem do ich korozji, co może skończyć się nawet zarwaniem balkonu. Choć brzmi to groźnie, może się zdarzyć jedynie w przypadku skrajnego niedbalstwa wykonawcy – problem łatwo wyeliminować, wykonując starannie izolację przeciwwodną elementów nośnych.
czyli To, co najważniejsze
Zabezpieczenia przed wodą wymagają również tarasy i balkony wznoszone z drewna; tu w sukurs przychodzi nam bogaty wybór preparatów ochronnych: impregnujących, zabezpieczających przed korozją biologiczną czy impregnująco–barwiących. Pamiętajmy jednak, że najskuteczniej zabezpieczy drewno impregnacja metodą ciśnieniowo-próżniową, wykonana przez wyspecjalizowaną firmę.
Tarasom i balkonom nie służą również zmiany temperatury. By zapobiec pękaniu ich warstw podkładowych i odpadaniu bądź kruszeniu elementów nawierzchni, trzeba wykonać dylatacje – szczeliny wypełnione materiałem trwale elastycznym (najczęściej styropianem), które pozwolą zniwelować niekorzystne naprężenia. Pamiętajmy też, żeby do wykończenia nawierzchni używać odpowiednich materiałów: płytek mrozoodpornych, a także przeznaczonych do zewnętrznego stosowania elastycznych zapraw czy mas do spoinowania.
Wielu wymienionych problemów unikniemy, wybierając utwardzony taras ziemny i prawidłowo przygotowując pod niego podłoże z warstw przepuszczalnych: piasku lub piasku ze żwirem i pospółki. Takie rozwiązanie ma liczne walory estetyczne i użytkowe.
4
Jak duży powinien być nasz taras?
To zależy, czego po nim oczekujemy; warto znać jednak kilka podstawowych zasad. Trzeba przewidzieć miejsce na meble, przy czym statyczny stół średniej wielkości będzie potrzebował go mniej, niż krzesła, które musimy odsuwać – minimum to pole o wymiarach 2,5 na 2,5 m. Ważne, byśmy wychodząc na taras nie musieli przeciskać się pomiędzy krzesłem a ścianą – swobodną komunikację zapewni przejście szerokości 90 cm. Jeśli planujemy murowany grill lub kominek, wybudujmy go w bezpiecznej odległości (co najmniej 140 cm) od miejsca przewidzianego dla stołu.
Ponieważ w projektach gotowych zwykle można, za zgodą architekta, zmieniać usytuowanie otworów okiennych i drzwiowych, warto dobrze przemyśleć funkcjonalne powiązania przestrzenne tarasu i dostosować do nich umiejscowienie drzwi wyjściowych tak, by nasz przyszły szlak komunikacyjny nie meandrował.
Reszta jest kwestią gustu i upodobań. Można przewidzieć miejsce na osobną „widokową" ławkę, rośliny w dużych donicach lub stałych, wbudowanych w konstrukcję tarasu pojemnikach, leżak do opalania, a nawet źródełko.
5
Taras ocieplony... odwrotnie?
Taras nad pomieszczeniem ogrzewanym stanowi dosyć poważne wyzwanie wykonawcze z uwagi na złożony układ warstw: trzeba go zarówno ocieplić, jak i ochronić przed wilgocią. Bywa, że mimo prawidłowego wykonania szybko ulega zniszczeniu. Dzieje się tak, gdy kluczowa dla jego funkcjonowania hydroizolacja ulegnie uszkodzeniu, a w tradycyjnym układzie warstw jest ona szczególnie narażona na działanie czynników atmosferycznych i wahania temperatury.
Problem ten skutecznie eliminuje wykonanie ocieplenia tarasu stosunkowo niedawno opracowaną metodą dachu odwróconego. Polega ona na zamianie kolejności warstw: izolację przeciwwodną (zwykle z dwóch warstw papy termozgrzewalnej) układa się bezpośrednio na kształtującej spadek warstwie wyrównawczej, a dopiero na niej – ocieplenie. Ponieważ w tym wariancie będzie ono narażone na kontakt z wodą, należy używać wyłącznie płyt frezowanych z polistyrenu ekstrudowanego bądź styropianu hydro, które cechuje znikoma nasiąkliwość, duża wytrzymałość i dobra ciepłochronność. Na izolacji cieplnej układa się drenażową warstwę żwiru na geowłókninie oraz dociskową – z płyt betonowych. Tak wykonany taras możemy wykończyć np. deskami na legarach.
fot. Dyrup
fot. Kreisel
Bogata oferta chemii budowlanej pozwala odpowiednio wykończyć każdy taras i balkon
Problemów z odwodnieniem i izolacją tarasu unikniemy wykonując go z kostki brukowej (na zdjęciu powyżej), płyt kamiennych lub bruku drewnianego (fot. Awbud)
Izolację cieplną tarasu w systemie dachu odwróconego wykonuje się z frezowanych płyt polistyrenu ekstrudowanego (fot. Izoterm)
7−8
69
budujemy
Dom 2 0 0 5 | <urn:uuid:2e699d12-b155-4519-bcc2-c0c48b605b02> | finepdfs | 3.148438 | CC-MAIN-2019-26 | https://budujemydom.pl/files/hvt/abc_tarasy7_8_05.pdf | 2019-06-19T02:47:01Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-26/segments/1560627998882.88/warc/CC-MAIN-20190619023613-20190619045613-00228.warc.gz | 377,664,420 | 0.999946 | 0.999948 | 0.999948 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
4224,
8124
] | 1 | 0 |
Ośrodek tematyczny
Chcę wiedzieć coraz więcej
Temat: Wybuchł pożar. Co robić?
Cele ogólne:
・przybliżenie pracy strażaka i jego wizerunku,
・doskonalenie umiejętności prawidłowego powiadamiania odpowiednich służb o niebezpieczeństwie,
・rozwijanie logicznego myślenia,
・uwrażliwienie uczniów na trud pracy strażaka.
Cele szczegółowe:
Uczeń:
・zna numery telefonów alarmowych: 997, 998, 999, 112 i potrafi ich użyć,
・ma świadomość niebezpieczeństwa, które niesie ze sobą pożar,
・wie, jak wygląda strój strażaka, jego narzędzia i wóz strażacki,
・zna piosenkę „Strażacy" i potrafi ją zaśpiewać,
・potrafi przeprowadzić wywiad.
Metody nauczania:
・ćwiczeniowo-zdaniowa,
・analityczno-percepcyjna,
・poglądowa.
Formy pracy:
・zbiorowa jednolita,
・indywidualna jednolita,
・indywidualna zróżnicowana,
・wycieczka do siedziby straży pożarnej,
・doświadczenie.
Pomoce dydaktyczne:
・karta pracy ucznia (zadania: tabela matematyczna z hasłem, wykreślanka literowa, kolorowanka matematyczna, karty do wywiadu, tekst do uzupełnienia po wycieczce),
・elementy stroju strażackiego, sprzęt strażacki,
・tekst piosenki „Strażacy", pięciolinia, wartości rytmiczne,
・ilustracje z instrumentami i pojęciami muzycznymi,
・pianino.
Zapis w dzienniku:
Swobodne wypowiedzi uczniów na temat spotkania ze strażakiem w siedzibie straży pożarnej. Uwrażliwienie uczniów na trud pracy strażaka. Nauka piosenki „Strażacy" - wartości rytmiczne, improwizacja muzyczna. Utrwalenie wiadomości matematycznych. Wykonanie doświadczenia - „gaszenie ognia dźwiękiem".
SCENARIUSZ ZAJĘĆ ZINTEGROWANYCH
Dzień aktywności: Kultura bezpieczeństwa
MATERIAŁ POMOCNICZY DLA NAUCZYCIELA NR 1
ROZWIĄZANIA ZADAŃ
Zadanie 1
STRAŻ POŻARNA
Zadanie 2
Numer telefonu Państwowej Straży Pożarnej - 998
Zadanie 5
Rozwiązanie - WÓZ STRAŻACKI
Zadanie 6
Tytuł piosenki brzmi - STRAŻACY
Zadanie 7
WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z DOŚWIADCZENIA - Uderzenie palców o folię sprawia, że wprawiasz w drgania powietrze wewnątrz tuby. Powietrze wychodzące z tuby wprawia w ruch powietrze koło płomienia, więc płomień gaśnie.
MATERIAŁ POMOCNICZY DLA NAUCZYCIELA
KARTA PRACY UCZNIA NR 1
Zadanie 1
Policz, uzupełnij i odczytaj. Wykonaj działania matematyczne. Litery przyporządkowane odpowiednim liczbom utworzą rozwiązanie.
Zadanie 2
Ukryty napis. Pokoloruj kratki według opisu. Napisz, czyj to numer telefonu.
Rząd A: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14.
Rząd B: 1, 4, 6, 9, 11, 14.
Rząd C: 1, 4, 6, 9, 11, 14.
Rząd D: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13.
Rząd E: 4, 9, 11, 14.
Rząd F: 4, 9, 11, 14.
Rząd G: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14.
Odpowiedź: .....................................................................................................
Zadanie 3
Przeprowadź wywiad ze strażakami, gdy będziesz na klasowej wycieczce w siedzibie Straży Pożarnej. Możesz wykorzystać m.in. poniższe pytania.
・Jak brzmi nazwa jednostki?
・Kto jest Komendantem?
・W co ubiera się strażak?
・Czym strażacy gaszą pożar?
・Jak długo jadą do pożaru?
・Jak zawiadamia się o pożarze?
・Czy nie boi się Pan ognia?
・Jak wyglądają treningi i ćwiczenia, aby być sprawnym?
・Czy jako dziecko marzył Pan, by być strażakiem?
・Co spowodowało, że wybrał Pan ten zawód?
・..............................................................................................................
・..............................................................................................................
・..............................................................................................................
Zadanie 4
Wpisz poniżej informacje uzyskane w czasie pobytu w siedzibie Straży Pożarnej.
Pełna nazwa jednostki:
..................................................................................................................................
Nazwisko Komendanta:
...................................................................................................................................
Remiza:
...................................................................................................................................
Strój strażaka:
...................................................................................................................................
Sprzęt strażacki:
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
Zadanie 5
WYKREŚLANKA
Odszukaj i wykreśl w diagramie następujące słowa: BECZKA, BUTELKA, DRABINA, DYM, ISKRY, LAS, OGIEŃ, PIASEK, POLEWACZKA, SIKAWKA, STRAŻACY, TOPOREK, WODA, ZAPAŁKA, ZARZEWIE.
Pozostałe litery czytane poziomo utworzą rozwiązanie.
Napisz je: ............................................................................................................................................
Zadanie 6
Z nazw poniższych instrumentów muzycznych wybierz kolejne litery i wpisz je w okienka. Z liter powstanie hasło - tytuł piosenki.
Zadanie 7
Przygotuj: kartonową tubę, przeźroczystą torbę kuchenną, nożyczki, taśmę klejącą świeczkę zapałki, świecznik.
Taśmą klejącą umocuj dwa kawałki przezroczystej folii na końcach tuby tak, żeby ją zamknąć. Przekłuj nożyczkami środek folii zamykający jeden koniec. Ustaw świeczkę na świeczniku i poproś nauczyciela, żeby ją zapalił. Przesuń przekłuty koniec do płomienia i uderz palcami w folię na drugim końcu. | <urn:uuid:f5d22277-bfa7-4013-9269-e36b03b0b14c> | finepdfs | 3.755859 | CC-MAIN-2024-51 | https://kultbezp.ciop.pl/P_O_Z_I_O_M_1/pdfy/1-3_m3_L4.pdf | 2024-12-14T16:48:57+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-51/segments/1733066125790.28/warc/CC-MAIN-20241214151042-20241214181042-00242.warc.gz | 323,814,942 | 0.995225 | 0.999586 | 0.999586 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1603,
2055,
2092,
2702,
4653,
5200,
5620
] | 1 | 0 |
KRAJOWA DEKLARACJA WŁAŚCIWOŚCI UŻYTKOWYCH
Nr 12/B/10/2023
1. Nazwa i nazwa handlowa wyrobu budowlanego:
Bezodpływowe zbiorniki EURO-PLAST z polietylenu (PE) - typoszeregi
Podziemne trzyplaszczowe zbiorniki ZB-TRY
2. Oznaczenie typu wyrobu:
Typ: ZB-TRY-0,8/2000 (9-095), ZB-TRY-0,8/3000 (9-096), ZB-TRY-0,8/4000 (9-097), ZB-TRY-0,8/5000 (9-098),
ZB-TRY-0,8/6000 (9-099), ZB-TRY-0,8/7000 (9-094), ZB-TRY-1,2/2000 (9-100); ZB-TRY-1,2/3000 (9-101);
ZB-TRY-1,2/4000 (9-102); ZB-TRY-1,2/5000 (9-103); ZB-TRY-1,2/6000 (9-104); ZB-TRY-1,2/7000 (9-105);
ZB-TRY-1,2/8000 (9-106); ZB-TRY-1,2/9000 (9-107); ZB-TRY-1,2/10000 (9-108); ZB-TRY-1,2/11000 (9-109);
ZB-TRY-1,2/12000 (9-110); ZB-TRY-1,2/13000 (9-111); ZB-TRY-1,2/14000 (9-112); ZB-TRY-1,2/15000 (9-113);
ZB-TRY-1,6/6000 (9-203); ZB-TRY-1,6/7000 (9-204); ZB-TRY-1,6/8000 (9-205); ZB-TRY-1,6/9000 (9-206);
ZB-TRY-1,6/10000 (9-207); ZB-TRY-1,6/11000 (9-208); ZB-TRY-1,6/12000 (9-209); ZB-TRY-1,6/13000 (9-210);
ZB-TRY-1,6/14000 (9-211); ZB-TRY-1,6/15000 (9-212); ZB-TRY-1,6/16000 (9-213); ZB-TRY-1,6/17000 (9-214);
ZB-TRY-1,6/18000 (9-215); ZB-TRY-1,6/19000 (9-216); ZB-TRY-1,6/20000 (9-217); ZB-TRY-1,6/21000 (9-218);
ZB-TRY-1,6/22000 (9-219); ZB-TRY-1,6/23000 (9-220); ZB-TRY-1,6/24000 (9-221); ZB-TRY-1,6/25000 (9-222);
ZB-TRY-1,6/26000 (9-223); ZB-TRY-1,6/27000 (9-224); ZB-TRY-1,6/28000 (9-225); ZB-TRY-1,6/29000 (9-226);
ZB-TRY-1,6/30000 (9-227);
3. Zamierzone zastosowanie lub zastosowania:
Przeznaczone do okresowego magazynowania lub retencji:
- ścieków bytowo-gospodarczych, sanitarnych, komunalnych,
- ścieków przemysłowych i pochodzenia rolniczego,
- wody technologicznej i deszczowej
Zbiorniki ZB-TRY są zbiornikami podziemnymi, przeznaczonymi do posadowienia w gruncie.
4. Nazwa i adres siedziby producenta oraz miejsce produkcji wyrobu:
P.P.U.H. "EURO-PLAST" Remigiusz Waldowski
ul. Berna 146
87-720 Ciechocinek
5. Nazwa i adres siedziby upoważnionego przedstawiciela, o ile został ustanowiony:
Nie dotyczy
6. Krajowy system zastosowany do oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych:
System 3
7. Krajowa specyfikacja techniczna:
7a. Polska Norma wyrobu:
Nie dotyczy
7b. Krajowa ocena techniczna: KRAJOWA OCENA TECHNICZNA ITB-KOT-2021/1856 wydanie 1
wydana przez Instytut Techniki Budowlanej w Warszawie numer jednostki 1488,
Nazwa akredytowanej jednostki certyfikującej, numer akredytacji i numer certyfikatu: Nie dotyczy
8. Deklarowane właściwości użytkowe:
| Poz. | Zasadnicze charakterystyki | Właściwości użytkowe | Metody oceny |
|------|----------------------------|----------------------|--------------|
| 1 | Wymiary | Średnica od 0,8m do 1,6m
| | | Długość od 1,8m do 15,0m
| | | Średnica włazu od 380mm do 1600mm
| | | Wysokość włotu od 640mm do 1440mm
| | | PN-EN ISO 3126:2006 |
| 2 | Pojemność nominalna | od 2 m³ do 30 m³ | PN-EN 12566-1:2016 |
| 3 | Sztyność obwodowa korpusu zbiornika¹ | SN 2≥2 kN/m²
| | | SN 4 ≥ 4 kN/m²
| | | SN 8 ≥ 8 kN/m²
| | | SN 12≥12 kN/m² | PN-EN ISO 9969:2016 |
¹ W przypadku zbiorników o średnicy większej niż 1,6m, wartości SN powinny być podane dla średnicy 1,6m.
| | Właściwość | Warunki | Referencje |
|---|---------------------------------------------------------------------------|---------|-------------------------------------------------|
| 4 | Szczelność | brak przecieków | PN-EN 12566-1:2016 |
| 5 | Wytrzymałość konstrukcji | Maksymalna wysokość nasypu nad zbiornikiem: 1,0 m | PN-EN 12566-1:2016 obliczenia metodą elementów skończonych (MES) |
| 6 | Trwałość zbiorników wytłaczanych (metoda ekstruzji), wyrażona przez: | | PN-EN ISO 1183-1:2019 |
| | - gęstość, kg/m³ | ≥ 930 | PN-EN ISO 1133-1:2011 |
| | - masowy wskaźnik szybkości płynięcia MFR(190°C; 5,00 kg), g/10 min | 0,15 ≤ MFR ≤ 1,0 | PN-EN ISO 527-2:2012 |
| | - naprężenie rozciągające przy granicy plastyczności, MPa | ≥ 21,0 | PN-EN ISO 527-2:2012 |
| | - odkształcenie przy granicy plastyczności przy rozciąganiu, % | ≤ 25,0 | PN-EN ISO 527-2:2012 |
| | - wydłużenie przy zerwaniu, % | ≥ 200,0 | PN-EN ISO 527-2:2012 |
1) dotyczy zbiorników produkowanych z rur
2) dotyczy wycinków z płaszcza zbiornika
9. Właściwości użytkowe określonego powyżej wyrobu są zgodne z wszystkimi wymienionymi w pkt. 8 deklarowanymi właściwościami użytkowymi. Niniejsza krajowa deklaracja właściwości użytkowych wydana zostaje zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o wyrobach budowlanych, na wyłączną odpowiedzialność producenta.
W imieniu producenta podpisał:
**Remigiusz Waldowski**
Ciechocinek 02.10.2023
Aktualizacja deklaracji właściwości użytkowych nr 1/B/08/2021 z dn. 30.08.2021r. | da16c0b4-e32d-4e3a-b48a-dc4514eb74d6 | finepdfs | 1.094727 | CC-MAIN-2024-10 | https://euro-plast.biz.pl/art/files/69 | 2024-02-26T05:27:00+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947474650.85/warc/CC-MAIN-20240226030734-20240226060734-00047.warc.gz | 257,247,403 | 0.999446 | 0.99945 | 0.99945 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
3366,
5422
] | 2 | 0 |
Formularz zgłaszania uwag do
analizy weryfikacyjnej Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji i analiz wnioskodawcy 1
Uwagi (pkt 2) wraz z wypełnioną i własnoręcznie podpisaną Deklaracją o Powiązaniach Branżowych (pkt 1) należy złożyć osobiście w siedzibie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, ul. Przeskok 2, 00-032 Warszawa, bądź przesłać na adres siedziby Agencji za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640). Dopuszczalne jest również przesłanie uwag wraz z wypełnioną i podpisaną kwalifikowanym podpisem elektronicznym Deklaracją o Powiązaniach Branżowych za pomocą elektronicznej skrzynki podawczej, o której mowa w art. 16 ust. 1a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 57, 1123, 1234 i 1703).
Uwagi można zgłaszać w terminie 7 dni od dnia opublikowania analiz w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Uwagi dostarczone do siedziby AOTMiT po upływie tego terminu nie będą rozpatrywane.
UWAGA! Zgłoszone uwagi i Deklaracja o Powiązaniach Branżowych będą publikowane w BIP AOTMiT 2 .
1. Część I -Deklaracja o Powiązaniach Branżowych (DPB) 3 – do wypełnienia w przypadku uwag do analizy weryfikacyjnej
1 zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 826 z późn. zm.)
2 zgodnie z art. 31s ust. 23 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146)
DEKLARACJA O POWIĄZANIACH BRANŻOWYCH
A. Dane osoby składającej deklarację oraz osób z nią związanych
1. Imię (imiona) i nazwisko oraz numer PESEL osoby składającej deklarację, a w przypadku gdy osoba ta nie posiada numeru PESEL – data i miejsce jej urodzenia oraz obywatelstwo:
Krzysztof Stanisław Adamcewicz 000000000000
2. Imię (imiona) i nazwisko małżonki/małżonka osoby składającej deklarację:
Xxxxx Xxxxxxxxxxxx
3. Imię (imiona) i nazwisko wstępnego/wstępnych w linii prostej osoby składającej deklarację:
Xxxxx Xxxxxxxxxxxx
Xxxxx Xxxxxxxxxxxx
4. Imię (imiona) i nazwisko zstępnego/zstępnych w linii prostej osoby składającej deklarację:
Xxxxx Xxxxxxxxxxxx
5. Imię (imiona) i nazwisko oraz numer PESEL osób, z którymi osoba składająca deklarację pozostaje we wspólnym pożyciu, a jeżeli nie posiadają numeru PESEL – daty i miejsca ich urodzenia oraz obywatelstwo:
Xxxxx Xxxxxxxxxxxx 000000000000
B. Powód złożenia i wskazanie okresu, za jaki jest składana deklaracja o powiązaniach branżowych (zaznaczyć właściwe)
kandydat na członka Rady Przejrzystości za okres 3 lat poprzedzających dzień złożenia deklaracji; przed powołaniem do składu Rady Przejrzystości;
członek Rady Przejrzystości przed każdym posiedzeniem Rady Przejrzystości za okres od dnia złożenia ostatniej deklaracji, w tym jako kandydata na członka Rady Przejrzystości, do dnia poprzedzającego posiedzenie Rady Przejrzystości, w którym bierze udział;
osoba, o której mowa w art. 31s ust. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146), zwanej dalej „ustawą”, za okres jednego roku poprzedzającego dzień przyjęcia zlecenia;
osoba, o której mowa w art. 31s ust. 15 ustawy, za okres jednego roku poprzedzającego dzień posiedzenia Rady Przejrzystości;
osoba, o której mowa w art. 31s ust. 23 ustawy, za okres jednego roku poprzedzającego dzień zgłoszenia uwag.
C. Oświadczenie (zaznaczyć właściwe)
Oświadczam, że w stosunku do mnie, mojego małżonka/mojej małżonki, mojego zstępnego, wstępnego w linii prostej oraz osoby/osób, z którymi pozostaję we wspólnym pożyciu:
nie zachodzą okoliczności określone w art. 31s ust. 8 ustawy; zachodzą okoliczności określone w art. 31s ust. 8 ustawy, tj.:
1) pełnienie funkcji członka organów spółki handlowej lub przedstawiciela przedsiębiorcy prowadzących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania lub obrotu lekiem, środkiem spożywczym specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobem medycznym;
2) pełnienie funkcji członka organu spółki handlowej lub przedstawiciela przedsiębiorcy prowadzących działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług prawnych, marketingowych lub doradczych związanych z wytwarzaniem, obrotem lub refundacją leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobu medycznego;
3) pełnienie funkcji członka organów spółdzielni, stowarzyszeń lub fundacji prowadzących działalność, o której mowa w pkt 1 i 2;
4) posiadanie akcji lub udziałów w spółkach handlowych prowadzących działalność, o której mowa w pkt 1 i 2, oraz udziałów w spółdzielniach prowadzących działalność, o której mowa w pkt 1 i 2;
5) prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie, o którym mowa w pkt 1 i 2;
6) wykonywanie zajęć zarobkowych na podstawie stosunku pracy, umowy o świadczenie usług zarządczych, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej z podmiotami, o których mowa w pkt 1–3, przy jednoczesnym braku złożenia oświadczenia o wykonywaniu zajęć zarobkowych na rzecz określonych podmiotów oraz braku wskazania ich zakresu.
W przypadku:
1) zaznaczenia, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 31s ust. 8 ustawy, oraz
2) wykonywania przez osobę albo osoby wskazane w deklaracji zajęć zarobkowych na podstawie stosunku pracy, umowy o świadczenie usług zarządczych, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej z podmiotami, o których mowa w art. 31s ust. 8 pkt 1–3 ustawy
– należy poniżej złożyć oświadczenie o wykonywaniu zajęć zarobkowych na rzecz określonych podmiotów i wskazać ich zakres.
………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………
W przypadku zaznaczenia przez osoby inne niż kandydaci na członków Rady Przejrzystości i członkowie Rady Przejrzystości, że zachodzą okoliczności określone w art. 31s ust. 8 ustawy, należy poniżej opisać powiązania branżowe, w szczególności przez wskazanie podmiotu, z którym istnieje powiązanie branżowe, osoby wskazanej w deklaracji, której dotyczy powiązanie branżowe, zakresu występującego powiązania branżowego.
………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………
Jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
………………………………………… ……………………………………
(data i miejscowość złożenia deklaracji)
(podpis osoby składającej deklarację)
2. Cześć II - Uwagi 1.Uwagi ogólne do analizy weryfikacyjnej AOTMiT
Uwagi
* Umożliwiający identyfikację fragmentu analizy, do którego odnoszą się wniesione uwagi; nie dotyczy w przypadku uwag ogólnych.
3. Uwagi do analiz wnioskodawcy
a. Uwagi do analizy klinicznej
| Numer * (rozdziału , tabeli, wykresu, strony) | Uwagi |
|---|---|
| str. 20- 21/59; str. 31/59; tabela 39 str. 56/59 | Odnosząc się do uwag zawartych w AWA: • „Ocenę wnioskowanej terapii przeprowadzono w porównaniu do komparatora zbiorczego tj. koszyka terapii stosowanego w ramach rzeczywistej praktyki klinicznej, na podstawie danych zgromadzonych w rejestrze Flatiron Health. Komparator zbiorczy zawiera chemioimmunoterapię (z wykorzystaniem anty-CD20), immunoterapię (anty-CD20 w monoterapii), inhibitor PI3k oraz „inne” terapie. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów pozwalających stwierdzić terapeutyczną równorzędność poszczególnych terapii, które uzasadniły by słuszność przyjętego podejścia. Zdaniem Agencji każdą z terapii wchodzących w skład koszyka należy traktować jako odrębną technologię alternatywną.” (str. 20/59) • „Dobór technologii alternatywnych wskazanych przez wnioskodawcę w rozdziale 8 Analizy Problemu Decyzyjnego nie jest prawidłowo odzwierciedlony w zawartości koszyka za bazą Flatiron. W koszyku RWD znajdują się Inhibitory PI3K które nie zostały uznane za komparator, ponieważ nie są aktualnie refundowane w RP we wnioskowanym wskazaniu. Ponadto, dokładny skład koszyka nie został przedstawiony przez autorów publikacji.” (str. 20/59) • „Udziały z polskiego koszyka zostały wykorzystane przez wnioskodawcę do oszacowania kosztu stosowania komparatorów w polskiej praktyce. Podejście to prowadzi do rozbieżności między |
przyjętymi parametrami klinicznymi i parametrami kosztowymi oraz braku spójności w przyjętych komparatorach między analizami wnioskodawcy." (str. 21/59)
* „Główne ograniczenie analizy stanowił fakt, iż porównanie opiera się na danych obserwacyjnych, retrospektywnych, pochodzących z rejestru w ramach których gromadzone są rzeczywiste dane kliniczne pacjentów ze Stanów Zjednoczonych." (str. 31/59)
* „W analizach klinicznej, ekonomicznej oraz wpływu na budżet nie przedstawiono porównania z refundowanymi technologiami opcjonalnymi. (§ 4, § 5 oraz § 6 Rozporządzenia)." (tabela 39 str. 56/59)
uprzejmie proszę przyjąć następujące wyjaśnienie:
Należy stwierdzić, że co do zasady uwaga Agencji jest słuszna, jednakże zaprezentowane w analizach podejście opiera się na imperatywie EBM, czyli w zasadzie wykorzystania najlepszych dostępnych dowodów naukowych, w tym przypadku jedynych pozwalających na wiarygodną (biorąc pod uwagę zidentyfikowane ograniczenia) porównawczą ocenę mosunetuzumabu z alternatywnymi technologiami.
W przedłożonych analizach jako komparatory wybrano leczenie stosowane w rzeczywistej praktyce klinicznej reprezentowane przez potencjalny zbiór terapii, obejmujących chemioimmunoterapię z zastosowaniem leku antyCD20 (rytuksymab w skojarzeniu z chemioterapią [np. lenalidomid, bendamustyna lub CHOP/CVP] lub obinutuzumab z bendamustyną), lek anty-CD20 (rytuksymab) w monoterapii, lub chemioterapię. Jako potencjalne komparatory wybrano więc wszystkie możliwe opcje terapeutyczne mogące być zastosowane na etapie trzeciej i dalszych linii leczenia chłoniaka grudkowego (FL). Należy przy tym uwzględnić, że
* ujęta we wniosku populacja chorych dotyczy 3 i dalszych linii leczenia FL, po po zastosowaniu leku anty-CD20 (obinutuzumabu lub rytuksymabu) oraz leku alkilującego (do których należy bendamustyna lub cyklofosfamid wchodzący w skład CHOP), a więc po wyczerpaniu standardowych schematów terapeutycznych wymienianych w wytycznych klinicznych i dostępnych dla polskich chorych
* populacja docelowa dotyczączy choroby rzadkiej, gdzie występują silne niezaspokojone potrzeby zdrowotne, których zniesienie możliwe jest po zastosowaniu wnioskowanej technologii lekowej o statusie leku sierocego. Należy nadmienić, że przyznanie takiego statusu przez organy rejestracyjne np. EMA uzasadnione jest szeroko rozumianym interesem publicznym i zmienia jednocześnie wymagania dotyczące kompleksowego uzasadnienia efektywności wnioskowanej terapii.
* wynika z powyższego ograniczenie związane z metodologią badania rejestracyjnego – próba GO29781 była badaniem jednoramiennym, bez komparatora, a oceniana populacja była intensywnie przeleczona (31% pacjentów otrzymało mosunetuzumab w 4 linii leczenia, a kolejne 31% już w piątej).
Brak jest jednolitego i powszechnie akceptowanego schematu postępowania dla pacjentów z opornym/nawrotowym FL, którzy otrzymali już 2 linie leczenia, co wykazała przeprowadzona analiza wytycznych praktyki klinicznej, a który to wniosek został potwierdzony przez opinie ankietowanych ekspertów klinicznych oraz informacje zawarte w raporcie oceny Technologii o wysokiej innowacyjności dotyczącym leku Lunsumio opracowanym przez AOTMiT. Ponadto również w opiniach ekspertów klinicznych upublicznionych w ramach niniejszej AWA (str. 16-18/59) nie wskazano na jednolity schemat postępowania, a co więcej podkreślono, że włączanie pacjentów do badań klinicznych, pozostawienie bez aktywnego leczenia czy immunochemioterapia to „główna metoda w Polsce ze względu na brak refundacji innych, nie chemioterapeutycznych leków celowanych".
Tym samym niemożliwe jest wiarygodne i użyteczne odniesienie się pojedynczo do wszystkich technologii potencjalnie możliwych do zastosowania w populacji chorych na chorobę rzadką jaką jest FL, o tak zróżnicowanym przebiegu choroby i liniach leczenia (u których zastosowano na poprzednich etapach różnorodne schematy leczenia) i brak jest możliwości wiarygodnego porównania się z alternatywnymi technologiami medycznymi traktowanymi „odrębnie", co wynika z metodologii badań dla tych leków/schematów.
Zestawienie badań odnalezionych w ramach szybkiego przeglądu dotyczących potencjalnych komparatorów dla mosunetuzumabu, które uwzględniały pacjentów z FL leczonych w 3 lub późniejszych linii leczenia (lub prezentowały wyniki dla podgrupy takich pacjentów) przedstawiono w tabeli poniżej. Ogółem, odnalezione badania były jednoramiennymi próbami, bez randomizacji, często o małej liczbie uwzględnionych pacjentów – badania nie pozwalały na wykonanie porównania pośredniego, a ograniczenia w raportowaniu charakterystyk i punktów końcowych badań ograniczały również możliwość prowadzenia wiarygodnych analiz MAIC. Ponadto, w części tych badań docelowa populacja stanowiła jedynie podgrupę z wszystkich uwzględnionych pacjentów, co dodatkowo ograniczało wiarygodność takich badań. Jakiekolwiek użyteczne wnioskowanie na tej podstawie o porównawczej skuteczności jest niemożliwe.
Szczegóły
Liczba
Badanie Referencja Oceniany lek Uwagi badania
pacjentów
Badania prowadzone wśród pacjentów z FL w 3+ linii leczenia
Davis TA, Grillo-Lopez AJ, White CA, McLaughlin P, Czuczman MS, Link BK,
Badanie
jednoramienne – brak możliwości wykonania
Davis 2000 et al. Rituximab anti- Prospektywne Rytuksymab 58
porównania
CD20 monoclonal jednoramienne
pośredniego z
antibody therapy in
mosentuzumabem
non-Hodgkin's
bez dopasowywania kohort
lymphoma: safety and efficacy of re-
treatment. J Clin Oncol. 2000;18(17):3135- 43.
Fuji S, Tada Y, Nozaki K, Saito H, Ozawa T, Kida T, et al. A multi-center
Badanie
jednoramienne o
retrospektywnym retrospective analysis of
charakterze– brak
patients with możliwości
Fuji 2020
relapsed/refractory follicular lymphoma after third-line chemotherapy. Annals of Hematology. 2020;99(9):2133-9.
Retrospektywne Bendamustyna 20
wykonania porównania pośredniego z mosentuzumabem bez dopasowywania kohort
Badania prowadzone wśród pacjentów z różnymi chłoniakami w 3+ linii leczenia, w których podano wyniki osobno dla podgrupy FL
Karadurmus N, Paydas S, Esin E, Surmeli ZG, Yildiz B, Erturk I, et al. Effectiveness of bendamustine in
Karadurmus
Prospektywne
99 (2 tym
relapsed or refractory
Bendamustyna
2021
jednoramienne
10 z FL)
lymphoma cases: A Turkish oncology group study. Archives of
Medical Science.
2021;17(4):920-7.
Badanie
jednoramienne o retrospektywnym charakterze– brak
możliwości wykonania porównania pośredniego z
mosentuzumabem bez dopasowywania
kohort
Pacjenci z FL
stanowili jedynie podgrupę badania
Mała liczba chorych
z FL
Badania prowadzone wśród pacjentów z FL w 2+ linii leczenia, w których przedstawiono wyniki dla pacjentów leczonych w 3+ linii leczenia
Zastosowane podejście, obejmujące uwzględnienie wiarygodnych danych pochodzących z dużego rejestru pacjentów z USA dotyczących rzeczywistej praktyki klinicznej RWE, prowadzonego przez firmę Flatrion Health) pozwoliło na dobranie próby 125 pacjentów z możliwością oceny odpowiedzi
w odpowiedniej linii leczenia i spełnieniu innych kryteriów, co dawało 88 pacjentów poddanych ważeniu propensity score matching, których charakterystyka była zgodna z charakterystyką kohorty otrzymującej mosunetuzumab w badaniu Budde 2022, i którzy otrzymywali standardowe leczenie stosowane na etapie trzeciej i dalszych linii w Stanach Zjednoczonych, co byłoby niemożliwym w przypadku klasycznego porównania. Należy zauważyć, co podkreśla rzadkość schorzenia, biorąc także pod uwagę linię leczenia, że dobór tej próby nastąpił spośród ponad 6 tyś. chorych na FL w bazie Flatrion.
W związku z faktem, że nie zidentyfikowano danych krajowych dotyczących rzeczywistej praktyki polskiej oraz analiz z dopasowaniem przeprowadzonych na ich podstawie dane zawarte w doniesieniu McGough 2022 były jedynym wiarygodnym źródłem informacji. Wykorzystanie danych pochodzących z innej niż polska praktyki klinicznej związane jest nieuchronnie z różnicami w zakresie rodzaju i/lub udziału poszczególnych leków/schematów lekowych stosowanych u pacjentów oraz uwzględnienie wśród nich terapii niestosowanych/nierefundowanych w warunkach polskich. Z tego względu dane przedstawione w doniesieniu konferencyjnym McGough 2022 tj. udziały terapii w koszyku zostały dostosowane do warunków polskiej praktyki klinicznej na podstawie wyników badania ankietowanego przeprowadzonego przez wnioskodawcę, co wydaje się podejściem słusznym, a zarazem jedyną możliwością uzyskania przybliżenia udziałów poszczególnych terapii do praktyki polskiej. W chwili obecnej dostępna jest publikacja pełnotekstowa dla tego doniesienia, MgGough 2023, jednak na jej podstawie również nie jest możliwe wyodrębnienie wyników dla poszczególnych terapii (parametry przedstawione w obu źródłach są tożsame).
Warto jednak podkreślić, że dostosowanie dotyczyło wyłącznie parametrów kosztowych, tzn. przyjęcie alternatywnych udziałów terapii z badania ankietowego zmieniało średni ważony koszt komparatora (leczenie standardowe w Polsce), jednakże nie miało wpływu na wyniki skuteczności, które zostały oszacowane w łącznej wyjściowej populacji z rejestru Flatiron, tak jak to przedstawiono w opracowaniu McGough 2023. Należy przy tym zaznaczać, że nieco odmienne udziały poszczególnych terapii w przypadku bazy Flatrion, czy udział także terapii nieobjętych w Polsce refundacją, ale zgodnych z wytycznymi NCCN, raczej może wskazywać na przeszacowanie skuteczności w ramieniu komparatora w tym porównaniu, co przy uwzględnieniu polskich udziałów i kosztów raczej przemawia za koniecznością konserwatywnego podejścia do prezentowanych wyników w analizie ekonomicznej.
Budde 2022
Budde LE, Sehn LH, Matasar M, Schuster SJ, Assouline S, Giri P, Kuruvilla J, Canales M, Dietrich S, Fay K, Ku M, Nastoupil L, Cheah CY, Wei MC, Yin S, Li CC, Huang H, Kwan A, Penuel E, Bartlett NL. Safety and efficacy of mosunetuzumab, a bispecific antibody, in patients with relapsed or refractory follicular lymphoma: a single-arm, multicentre, phase 2 study. Lancet Oncol. 2022 Aug;23(8):1055-1065. doi: 10.1016/S14702045(22)00335-7. Epub 2022 Jul 5. PMID: 35803286.
EMA 2014 EMA - Committee for Medicinal Products for Human Use (CHMP). CHMP
| Davis 2000 | Davis TA, Grillo-López AJ, White CA, McLaughlin P, Czuczman MS, Link BK, Maloney DG, Weaver RL, Rosenberg J, Levy R. Rituximab anti-CD20 monoclonal antibody therapy in non-Hodgkin's lymphoma: safety and efficacy of re-treatment. J Clin Oncol. 2000;18(17):3135-43. |
|---|---|
| Foran 2000 | Foran JM, Gupta RK, Cunningham D, Popescu RA, Goldstone AH, Sweetenham JW, Pettengell R, Johnson PW, Bessell E, Hancock B, Summers K, Hughes J, Rohatiner AZ, Lister TA. A UK multicentre phase II study of rituximab (chimaeric anti-CD20 monoclonal antibody) in patients with follicular lymphoma, with PCR monitoring of molecular response. British Journal of Haematology. 2000;109(1):81-8. |
| Fuji 2020 | Fuji S, Tada Y, Nozaki K, Saito H, Ozawa T, Kida T, Kosugi S, Sugahara H, Ikeda H, Hashimoto K, Karasuno T, Ueda S, Ishikawa J, Shibayama H. A multi-center retrospective analysis of patients with relapsed/refractory follicular lymphoma after third-line chemotherapy. Annals of Hematology. 2020;99(9):2133-9. |
| Gopal 2014 | Gopal AK, Kahl BS, de Vos S, Wagner-Johnston ND, Schuster SJ, Jurczak WJ, Flinn IW, Flowers CR, Martin P, Viardot A, Blum KA, Goy AH, Davies AJ, Zinzani PL, Dreyling M, Johnson D, Miller LL, Holes L, Li D, Dansey RD, Godfrey WR, Salles GA. PI3Kδ inhibition by idelalisib in patients with relapsed indolent lymphoma. N Engl J Med. 2014 Mar 13;370(11):1008-18. doi: 10.1056/NEJMoa1314583. Epub 2014 Jan 22. PMID: 24450858; PMCID: PMC4039496. |
| Karadurmus 2021 | Karadurmus N, Paydas S, Esin E, Surmeli ZG, Yildiz B, Erturk I, Nayir E, Dogan M, Sumbul AT, Barista I, Gurkan E, Ocal R, Ferhanoglu B, Ozgur G, Karakas Y, Lacin S, Ozaydin S, Petekkaya HI, Uskent N. Effectiveness of bendamustine in relapsed or refractory lymphoma cases: A Turkish oncology group study. Archives of Medical Science. 2021;17(4):920-7. |
| MgGough 2023 | McGough SF, Shamas N, Wang J, Jaber M, Swarup B, Blanchet Zumofen MH, Lautié B, Parreira J, Wei MC, Shewade A. Comparative effectiveness between mosunetuzumab monotherapy clinical trial and real-world data in relapsed/refractory follicular lymphoma in third or subsequent lines of systemic therapy. Leuk Lymphoma. 2023 Dec;64(14):2269-2278. doi: 10.1080/10428194.2023.2262066. |
| McGough 2022 | McGough, S. F., Shamas, N., Wang, J., Jaber, M., Swarup, B., Blanchet Zumofen, M.-H., Lautié, B., Parreira, J., Wei, M. C., & Shewade, A. (2022). An external control for mosunetuzumab using real-world data in follicular lymphoma in the third or subsequent lines of systemic therapy. Blood, 140(Supplement 1), 3658– 3660. https://doi.org/10.1182/blood-2022159640 |
| Morschhauser 2020 | Morschhauser F, Tilly H, Chaidos A, McKay P, Phillips T, Assouline S, Batlevi CL, Campbell P, Ribrag V, Damaj GL, Dickinson M, Jurczak W, Kazmierczak M, Opat S, Radford J, Schmitt A, Yang J, Whalen J, Agarwal S, Adib D, Salles G. Tazemetostat for patients with relapsed or refractory follicular lymphoma: an open- label, single-arm, multicentre, phase 2 trial. Lancet Oncol. 2020 Nov;21(11):1433- 1442. doi: 10.1016/S14702045(20)30441-1. Epub 2020 Oct 6. PMID: 33035457; PMCID: PMC8427481. |
| Salles 2017 | Salles G, Schuster SJ, de Vos S, Wagner-Johnston ND, Viardot A, Blum KA, Flowers CR, Jurczak WJ, Flinn IW, Kahl BS, Martin P, Kim Y, Shreay S, Will M, Sorensen B, Breuleux M, Zinzani PL, Gopal AK. Efficacy and safety of idelalisib in patients with relapsed, rituximab- and alkylating agentrefractory follicular lymphoma: a subgroup analysis of a phase 2 study. Haematologica. 2017 Apr;102(4):e156-e159. doi: 10.3324/haematol.2016.151738. Epub 2016 Dec 15. PMID: 27979923; PMCID: PMC5395130. |
Str. 47.
Dnia 15.09.2023 r. opublikowano wytyczne włoskiej agencji HTA AIFA, wskazujące na zasadność refundacji leku Lunsumio w rozpatrywanym wskazaniu.
str.
5152/59
AIFA 2023
AIFA. Attivazione web e pubblicazione schede di monitoraggio - Registro LUNSUMIO.15/09/2023
Dostępne on-line pod adresem: https://www.aifa.gov.it/en/-/attivazioneweb-epubblicazione-schede-di-monitoraggio-registro-lunsumio
Komentarz AOTMiT: „należy podkreślić fakt, iż wnioskodawca zdecydował podważyć wyniki przeprowadzonego przez siebie badania ankietowego oraz arbitralnie zmniejszył wskazane przez ekspertów udziały w rynku mosunetuzumabu w I roku refundacji o 50% (w ramach analizy podstawowej)."
Wskazana przez Agencję 50%-owa korekta udziałów i tym samym liczby pacjentów leczonych Lunsumio w I roku ocenianego horyzontu czasowego została zastosowana ze względu na podobne podejście samej Agencji w Raporcie oceny technologii o wysokiej innowacyjności w ramach Funduszu Medycznego za rok 2023 wykonanego dla leku Lunsumio (AOTMiT 10/03/2023). W tym opracowaniu Analitycy Agencji oszacowali populację docelową dla mosunetuzumabu na poziomie 140 osób (okres stabilizacji), co jest wysoce zgodne z oszacowaniami w analizie wpływu na budżet Wnioskodawcy, przy czym w pierwszym roku została ona obniżona o 50% do 70 chorych. Ponieważ jednak uznano, że oszacowania Agencji stanowiły pewne uproszczenie, gdyż sama populacja docelowa nie powinna ulegać tak dużym wahaniom, uznano, że bardziej właściwe będzie zastosowanie takiej samej korekty (50%) do udziałów mosunetuzumabu, co w efekcie prowadzi do tego samego – niższej liczby chorych kwalifikowanych do leczenia w 1 roku horyzontu analizy. Zastosowana korekta jest zatem spójna z podejściem Agencji do leku Lunsumio przedstawionym w raporcie AOTMiT 10/03/2023.
AOTMiT AOTMiT. Lunsumio (mosunetuzumab) we wskazaniu: w monoterapii w leczeniu 10/03/202 dorosłych pacjentów z nawrotowym lub opornym chłoniakiem grudkowym (ang.
3
follicular lymphoma, FL), którzy otrzymali wcześniej co najmniej dwie terapie układowe.
Opracowanie analityczne nr: 13/2023. Data ukończenia: 10.03.2023.
Dostęp online pod adresem:
https://bipold.aotm.gov.pl/assets/files/wykaz_tli/RAPORTY/2023/13_Lunsumio_reopt r.pdf
* Umożliwiający identyfikację fragmentu analizy, do którego odnosi się uwaga; nie dotyczy w przypadku uwag ogólnych.
b. Uwagi do analizy ekonomicznej
Numer* (rozdziału, tabeli, wykresu, strony)
Uwagi
* Umożliwiający identyfikację fragmentu analizy, do którego odnosi się uwaga; nie dotyczy w przypadku uwag ogólnych.
c. Uwagi do analizy wpływu na budżet podmiotu zobowiązanego do finansowania świadczeń ze środków publicznych
Numer* (rozdziału, tabeli, wykresu, strony)
Uwagi
* Umożliwiający identyfikację fragmentu analizy, do którego odnosi się uwaga; nie dotyczy w przypadku uwag ogólnych.
d. Uwagi do analizy racjonalizacyjnej
Numer* (rozdziału, tabeli, wykresu, strony)
Uwagi
* Umożliwiający identyfikację fragmentu analizy, do którego odnosi się uwaga; nie dotyczy w przypadku uwag ogólnych.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 Z 04.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UEL 74 z 04.03.2021, str. 35) (dalej: „RODO"), przedstawiam, następujące informacje:
1) administratorem danych osobowych jest Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji z siedzibą w Warszawie, przy ul. Przeskok 2 (kod pocztowy: 00-032), działająca na podstawie art. 31 m ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146), identyfikowana Numerem Identyfikacji Podatkowej (NIP): 5252347183 i Numerem Rejestru Jednostek Gospodarki Narodowej (REGON):140278400, adres e-mail: email@example.com, tel. 22 101 46 00;
2) administrator wyznaczył Inspektora Ochrony Danych, z którym może Pani /Pan skontaktować się w sprawach ochrony swoich danych osobowych pisemnie na adres naszej siedziby wskazany w pkt 1 lub drogą mailową firstname.lastname@example.org;
3) cel przetwarzania danych osobowych jest związany z weryfikacją występowania lub braku występowania konfliktu interesów osoby składającej DPB;
4) informujemy, iż przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych jest zgodne z prawem, gdyż spełniony jest warunek legalności przetwarzania określony w art. 6 ust. 1 lit. c RODO, tj. niezbędności wypełnienia obowiązku prawnego wynikającego z art. 31s ust. 8, 8a, 8c, 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146);
5) informujemy, iż podanie przez Panią/Pana danych osobowych związane jest wymogiem ustawowym wynikającym z art. 31s ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146);
6) informujemy, że podane przez Panią/Pana dane osobowe przetwarzamy w oparciu o przepisy prawa. Podanie danych wymaganych przepisami prawa jest niezbędne do dokonania weryfikacji występowania lub braku występowania powiązania branżowego osoby składającej DPB. W przypadku osób składających DPB przy zgłaszaniu uwag do upublicznionej analizy weryfikacyjnej Agencji, brak podania danych będzie skutkował nieopublikowaniem tych uwag w Biuletynie Informacji Publicznej Agencji;
7) informujemy, iż przy przetwarzaniu Pani/Pana Administrator nie powołuje się na prawnie uzasadniony interes, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lit. f RODO;
8) informujemy, iż Pani/Pana dane osobowe będą udostępniane podmiotom, które uprawnione są do ich otrzymania na podstawie przepisów prawa lub podmiotom, którym Administrator powierzył przetwarzanie danych osobowych na podstawie zawartej umowy. W przypadku danych osobowych zawartych w DPB, składanej przy zgłaszaniu uwag do upublicznionej analizy weryfikacyjnej Agencji, będą one upubliczniane w Biuletynie Informacji Publicznej Agencji (art. 31s ust. 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146);
9) informujemy, iż posiada Pani/Pan prawo dostępu do treści swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, ograniczenia przetwarzania;
10) informujemy, iż nie przysługuje Pani/Panu w związku z art. 17 ust. 3 lit. b i d RODO prawo do usunięcia danych osobowych, prawo do przenoszenia danych osobowych, o którym mowa w art. 20 RODO, na podstawie art. 21 RODO prawo do sprzeciwu, wobec przetwarzanych danych osobowych, gdyż podstawą przetwarzania Pani/Pana danych osobowych jest art. 6 ust. 1 lit. c RODO w zw. z art. 31s ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146);
11) informujemy, iż Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez czas niezbędny do przeprowadzenia weryfikacji występowania lub braku powiązania branżowego, a następnie przez czas wynikający z przepisów o archiwizacji oraz zgodnie z obowiązującą w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Instrukcją kancelaryjną i Jednolitym Rzeczowym Wykazem Akt;
12) Informujemy, iż przysługuje Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego, jeśli Pani/Pana zdaniem, przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana - narusza przepisy unijnego rozporządzenia RODO;
13) informujemy, iż Pani/Pana dane osobowe nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany i nie będą podlegały zautomatyzowanemu podejmowaniu decyzji, w tym profilowaniu.
14) informujemy, iż Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego/organizacji międzynarodowej. | <urn:uuid:e7dddbc7-1681-42cc-bf4b-74c1514b5e09> | finepdfs | 1.112305 | CC-MAIN-2024-26 | https://bipold.aotm.gov.pl/assets/files/zlecenia_mz/2023/137/UW/137_UW_1_Adamcewicz.pdf | 2024-06-19T14:56:17+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-26/segments/1718198861825.75/warc/CC-MAIN-20240619122829-20240619152829-00060.warc.gz | 115,656,114 | 0.938366 | 0.999979 | 0.999979 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"dan_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1661,
3596,
5289,
6902,
8548,
11298,
13927,
15274,
15555,
18660,
22386,
24623,
25434,
28651,
30163
] | 1 | 0 |
Politechnika Śląska Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki
Pod Patronatem JM REKTOR POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ
Komitet Inżynierii Środowiska PAN
i
Polskie Towarzystwo Membranowe
mają zaszczyt zaprosić do udziału w
XII Konferencji Naukowej "Membrany i Procesy Membranowe w Ochronie Środowiska" MEMPEP 2018
13 - 16 czerwca 2018 r. Zakopane
Komitet Naukowy:
Przewodniczący Prof. dr hab. inż. Michał Bodzek Prof. dr hab. inż. Anna Maria Anielak Prof. Miriam Balaban Prof. dr hab. inż. Jolanta Bohdziewicz Prof. Bart Van der Bruggen Prof. dr hab. inż. Marek Bryjak Prof. dr hab. inż. Andrzej Chwojnowski Dr hab. inż. Piotr Dydo Prof. Maria Elektorowicz Dr hab. inż. Roman Gawroński Prof. dr hab. inż. Marek Gryta Prof. Peter Huck Prof. dr hab. inż. Małgorzata Kabsch-Korbutowicz Prof. dr hab. inż. Władysław Kamiński Prof. dr hab. inż. Andrzej Kołtuniewicz Prof. dr hab. inż. Grażyna Zakrzewska-Kołtuniewicz Prof. dr hab. inż. Krystyna Konieczny Dr hab. inż. Irena Korus Prof. dr hab. Stanisław Koter Dr hab. Cezary Kozłowski Prof. dr hab. Wojciech Kujawski Prof. dr hab. inż. Katarzyna Majewska-Nowak
Prof. dr hab. inż. Andrzej Noworyta Prof. Jan Oleszkiewicz Prof. dr hab. Lucjan Pawłowski Prof. dr hab. inż. Wojciech Piątkiewicz Prof. dr hab. inż. Krystyna Prochaska Dr hab. inż. Mariola Rajca Prof. dr hab. inż. Czesława Rosik-Dulewska Prof. dr hab. inż. Marek Sozański Prof. dr hab. inż. Maria Szpakowska Prof. dr hab. inż. Maria Tomaszewska Prof. hab. inż. Anna Trusek-Hołownia Prof. dr hab. inż. Marian Turek Dr hab. inż. Maria Włodarczyk-Makuła Prof. dr hab. inż. Tomasz Winnicki Dr hab. inż. Jacek Wiśniewski Dr hab. inż. Aleksandra Wolińska-Grabczyk
Komitet Organizacyjny:
Przewodniczący: Prof. dr hab. inż. Krystyna Konieczny
Dr hab. inż. Irena Korus Dr inż. Anna Kwiecińska Dr hab. inż. Mariola Rajca
Techniki membranowe znajdują coraz szersze zastosowanie w ochronie środowiska. Przegląd i koordynacja krajowych badań w tym zakresie wydają się celowe i uzasadnione. Pożądana jest również współpraca ludzi przemysłu, którzy wraz z naukowcami wdrażają techniki membranowe w praktyce przemysłowej. Dowiodły tego, organizowane od 1995roku cykliczne konferencje dotyczące tej tematyki.
Celem konferencji jest dokonanie przeglądu osiągnięć w zakresie wykorzystania procesów membranowych w ochronie środowiska i innych dziedzinach techniki.
Przedmiotem obrad będą następujące zagadnienia:
wytwarzanie i charakteryzowanie membran pod kątem zastosowań w ochronie środowiska,
modelowanie procesów membranowych i inne zagadnienia inżynieryjne,
odsalanie wód i ścieków z wykorzystaniem technik membranowych,
membrany w technologii oczyszczania ścieków i uzdatniania wód,
membranowe procesy hybrydowe,
perwaporacja, destylacja membranowa, separacja gazów,
ogniwa paliwowe,
reaktory membranowe,
wykorzystanie membran w biotechnologii,
membrany w monitoringu środowiska,
membranowe usuwanie mikrozanieczyszczeń ze środowiska.
Przewidywane formy prezentacji:
referat,
plakat.
Komitet Naukowy zastrzega sobie prawo zmiany zadeklarowanej przez uczestników formy prezentacji.
Osoby zainteresowane uczestnictwem proszone są o dokonanie rejestracji na stronie internetowej konferencji oraz przesłanie streszczeń pracy opracowanych w języku polskim i angielskim do dnia 31 grudnia 2017 r. Format w jakim powinny być przygotowane streszczenia udostępniony jest w zakładce na stronie internetowej, a rozmiar każdego ze streszczeń nie powinien przekraczać 1 strony odpowiednio sformatowanego tekstu.
Nadesłane streszczenia, po uzyskaniu akceptacji Komitetu Naukowego, zostaną zamieszczone w materiałach Konferencyjnych. Ponadto przewidujemy opublikowanie pełnych tekstów prac w Desalination and Water Treatment (DWT) (IF=1,631, lista A MNiSzW 20 pkt), lub Architecture Civil Engineering Environment Journal (lista B MNiSzW 11 pkt) lub w czasopiśmie PAN Inżynieria i Ochrona Środowiska (lista B MNiSzW 9 pkt., możliwość publikacji w j. polskim lub j. angielskim). Prace powinny być przygotowane zgodnie ze wskazówkami dla autorów, obowiązującymi w danym czasopiśmie i podanymi na jego stronie internetowej. Termin nadsyłania pełnych tekstów prac upływa dnia 28 lutego 2018 r.
Przewidywana opłata za udział w konferencji (zakwaterowanie, wyżywienie, materiały konferencyjne) wynosić będzie ok. 1700 zł (miejsce w pokoju 2 os.)., przy czym w ramach jednej opłaty konferencyjnej możliwa jest publikacja tylko jednej nadesłanej pracy. Publikacje w czasopiśmie DWT zostaną obciążone dodatkową opłatą w kwocie 120 euro, płatną bezpośrednio do Redakcji po pozytywnych recenzjach i akceptacji artykułu.
Drugi komunikat, zawierający szczegółowe informacje o kosztach i warunkach płatności oraz o lokalizacji konferencji zostanie przesłany pod koniec roku 2017.
Wszelkie informacje dostępne są na stronie internetowej Konferencji http://mempep2018.systemcoffee.pl.
Adres do korespondencji: Krystyna Konieczny Politechnika Śląska Instytut Inżynierii Wody i Ścieków ul. Konarskiego 18, 44-100 GLIWICE
tel.: (32) 237-20-20; 237-19-78; 237-22-60
fax: (32) 237-10-47
e-mail: email@example.com; firstname.lastname@example.org oraz email@example.com | <urn:uuid:30cd172e-d28f-4895-b35f-74c6b9a724c1> | finepdfs | 1.242188 | CC-MAIN-2023-50 | https://kis.pan.pl/images/stories/pliki/pdf/komunikat_1_MEMPEP-2018-KI-PAN.pdf | 2023-12-04T10:37:21+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100527.35/warc/CC-MAIN-20231204083733-20231204113733-00196.warc.gz | 396,275,329 | 0.987465 | 0.999592 | 0.999592 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1819,
5162
] | 2 | 0 |
OROTA
D K
AŁUŻA
OANNA
J
D
AMIŃSKA
MIGRACJE WEWNĘTRZNE LUDZI W STARSZYM WIEKU 1
1. Wstęp
Migracje są jednym z czynników demograficznych mającym wpływ na proces starzenia się ludności. Przeważającą część ruchów wędrówkowych przez ostatnie pół wieku stanowiły migracje ze wsi do miast. Wpływ na ten kierunek przemieszczeń miały bez wątpienia intensywne procesy industrializacji oraz postępującej za nią urbanizacji lat 60. i 70.. Procesy te sprzyjały przemieszczaniu się zasobów pracy, jak również osób im towarzyszących (rodzin). Prowadziło to do odmładzania się struktury wieku ludności miast, a na obszarach wiejskich do jej starzenia się.
W ciągu kilku ostatnich lat na pogłębienie się procesu starzenia się ludności miało wpływ m.in.: wydłużenie się średniej długości życia i niska mobilność ludności [RRL, 2000]. Zwolnieniu tempa wzrostu liczby ludności miejskiej, na który złożyły się: niski przyrost naturalny i ujemne salda migracji dla miast, towarzyszył wzrost odsetka ludności w wieku poprodukcyjnym (zarówno w skali kraju, jak i miejskiej i wiejskiej).
Spadek intensywności ogólnych rozmiarów migracji i zmiana podstawowych kierunków przemieszczeń wpłynęły na strukturę demograficzną ludności migrującej. Zauważyć należy jednak, że na migracje osób po 60. roku życia większe znaczenie miało tempo przyrostu liczby ludności w tym wieku niż ogólne tendencje w ruchu wędrówkowym. Migracje osób starszych są zjawiskiem specyficznym, które nie podlega tym samym prawidłowościom, jakim podlegają migracje innych kategorii ludności [Holzer, 1986].
W niniejszym tekście została dokonana analiza przemieszczeń osób starszych w migracjach wewnętrznych w Polsce. Uwagę skupiono jedynie na głównych kierunkach przemieszczeń ogółem dla kraju, jak i w układzie przestrzennym, w dekadzie lat dziewięćdziesiątych. Przedstawiona została również struktura starszych osób migrujących ze względu na płeć i wykształcenie w skali kraju.
2. Rozmiary migracji wewnętrznych ludności starszej w roku 2002 na tle ruchu wędrówkowego w Polsce w latach dziewięćdziesiątych
W latach dziewięćdziesiątych rozmiary ruchu wędrówkowego były mniejsze o połowę w porównaniu z latami siedemdziesiątymi. W całej dekadzie utrzymywała
1 Jako ludność w starszym wieku zostały przyjęte osoby po 60. roku życia
się dalsza tendencja spadkowa rozmiarów przemieszczeń, z wielkości 530 tys. osób w roku 1990 do poziomu niewiele ponad 400 tys. w 1999 roku.
Charakterystycznym zjawiskiem lat dziewięćdziesiątych było ograniczenie napływu ludności ze wsi do miast na korzyść przemieszczeń między miastami, które zaczęły przeważać od 1993 roku i stanowiły w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych dominujący kierunek migracji. Coraz większe znaczenie w ostatnich latach w ruchu wewnętrznym odgrywają przemieszczenia z miast na wieś. Jeszcze w 1990 roku w tym kierunku przemieszczało się niespełna 16% wszystkich migrantów, natomiast w roku 2000 wędrówki z miast na wieś zajmowały drugie miejsce wśród czterech podstawowych kierunków migracji i stanowiły 26% ogólnej liczby osób zmieniających miejsce zamieszkania w kraju. W tym samym roku odnotowano po raz pierwszy w powojennej Polsce przyrost migracyjny na obszarach wiejskich, wynoszący około 4 tys. osób i ujemne saldo migracji dla miast (-4,2 tys. osób).
Porównując lata 1995 i 2002 można zauważyć, że liczba osób starszych zmieniających miejsce zamieszkania zmniejszyła się z 31,83 tys. osób do poziomu 29,98 tys. Osoby w tej grupie wieku częściej przemieszczały się z miast do miast niż ze wsi do miast. Łącznie przemieszczenia te stanowiły 64% w 1995 r. i 62% w 2002 r. ogółu migracji ludności starszej w Polsce. Przeprowadzki między wsiami zajmowały niezmiennie ostatnią lokatę. Ich udział w ogólnych rozmiarach migracji, zmniejszył się z 15% (1995 r.) do 12% (2002 r.). Coraz większe znaczenie w ruchu wewnętrznym, również w starszych grupach wieku, odgrywać zaczęły wędrówki z miast na wieś. W 1995 r. napływ z miast na wieś stanowił 21% wszystkich migrujących po sześćdziesiątce (6,6 tys. osób), natomiast w 2002 r. już 25% (7,6 tys.). Również o 3% wzrósł udział w migracjach przemieszczeń między miastami. Mimo, że ogólne salda migracji dla miast były ujemne (-1,76 tys. osób w 2002 r.), to obszary te nadal charakteryzowały się przyrostem osób starszych, wynoszącym 356 osób (2002 r.), ale był on znacznie mniejszy w porównaniu z 1995 r. (3,2 tys.).
Przyglądając się bardziej szczegółowo strukturze wieku osób powyżej 60. roku życia widoczne są różnice, w poszczególnych 5–letnich grupach wiekowych, dotyczące zarówno hierarchii kierunków przemieszczeń, jak i migracji netto.
W 1995 r. we wszystkich pięcioletnich grupach wieku osób starszych przeważały przepływy z miast do miast, natomiast najmniej liczne były przemieszczenia między wsiami. W 2002 r. w najmłodszych grupach wieku osób starszych (60–64 i 65–69) na drugim miejscu po przepływach z miast do miast znalazł się odpływ z miast na wieś, a napływ do miast z obszarów wiejskich był na trzecim miejscu. W pozostałych grupach wieku niezmiennie drugą pozycję zajmował kierunek przemieszczeń wieś– miasto. Na skutek wzrostu odpływu ludności z miast między 60. a 69. rokiem życia i obniżenie się napływu do miast ze wsi, saldo migracji (dla osób w tym wieku, patrz tab. 1) w 2002 r. wynosiło – 877 osób.
W miarę przesuwania się do coraz starszych grup wieku występuje malejąca tendencja rozmiarów migracji niezależnie od kierunku. Ponad 45% wszystkich migrantów starszych stanowią osoby w wieku 60–69 lat. Natomiast osoby po osiemdziesiątce niespełna 20%.
Tab. 1 Struktura wieku osób starszych uczestniczących w ruchu wędrówkowym w latach 1995 i 2002
Źródło: dane z Roczników Demograficznych z lat 1996 i 2003
| Wiek migrantów | Napływ do miast | | | | Napływ na wieś | | | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | z miast | | ze wsi | | z miast | | ze wsi | | |
| | 1995 | 2002 | 1995 | 2002 | 1995 | 2002 | 1995 | 2002 | 1995 |
| Ogółem w wieku 60 lat i więcej w tym: | 10647 | 10882 | 9847 | 7936 | 6621 | 7580 | 4759 | 3587 | 3177 |
| 60–64 | 2506 | 2659 | 2130 | 1575 | 1723 | 2350 | 931 | 694 | 358 |
| 65–69 | 2308 | 2401 | 2172 | 1591 | 1383 | 1693 | 974 | 670 | 789 |
| 70–74 | 1920 | 1994 | 1962 | 1604 | 1200 | 1249 | 905 | 731 | 762 |
| 75–79 | 1270 | 1762 | 1313 | 1426 | 754 | 1066 | 668 | 672 | 559 |
| 80–84 | 1398 | 1023 | 1309 | 939 | 875 | 637 | 747 | 446 | 434 |
| 85 i więcej | 1245 | 1043 | 961 | 801 | 686 | 585 | 534 | 374 | 275 |
Rys. 1 Struktura migrantów w wieku 60 lat i więcej według pięcioletnich grup wieku w 2002 r.
Źródło: Opracowanie własne, na podstawie danych z Roczników Demograficznych z lat 1996
i 2003
Źródło: Opracowanie własne, na podstawie danych z Roczników Demograficznych z lat 1996 i 2003
Rozkład współczynników natężenia migracji osób starszych daje zupełnie inny obraz. Mniejsza intensywność migracji występuję u osób z grup młodszych (60–64 i 65–69 lat). Wśród osób w wieku 85 lat i więcej natężenie migracji jest znacznie wyższe (10,1 0 /00 w 1995 i 8,3 0 /00 w 2002).
3. Struktura migrantów po sześćdziesiątce według płci
Należy podkreślić, że we wszystkich kierunkach przemieszczeń przewagę liczebną posiadały kobiety. Przesuwając się do coraz starszych grup wieku dominacja kobiet w ruchu migracyjnym była coraz bardziej widoczna. Wpływ na ten stan rzeczy ma m.in. wyższa mobilność kobiet, jak również nadumieralność mężczyzn coraz bardziej widoczna w starszych grupach. Kobiety stanowiły ponad 65% migrantów w starszym wieku. W 2002 r. na 100 przemieszczających się mężczyzn po sześćdziesiątce przypadało około 160 kobiet w tym wieku.
Tab. 2 Wskaźnik feminizacji migrantów w starszym wieku w latach 1995 i 2002
| Wiek migrantów | Napływ do miast | | | | Napływ na wieś | | | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | z miast | | ze wsi | | z miast | | ze wsi | |
| | Lata | | | | | | | |
| | 1995 | 2002 | 1995 | 2002 | 1995 | 2002 | 1995 | 2002 |
| Ogółem w wieku 60 lat i więcej w tym: | 195,50 | 172,60 | 188,35 | 169,57 | 127,84 | 127,76 | 178,47 | 158,73 |
| 60–64 | 127,82 | 114,61 | 145,96 | 110,00 | 88,10 | 77,76 | 96,41 | 85,29 |
| 65–69 | 132,90 | 125,45 | 151,68 | 129,25 | 133,61 | 98,01 | 129,18 | 100,60 |
| 70–74 | 208,68 | 157,62 | 197,72 | 151,81 | 179,07 | 118,36 | 203,69 | 156,49 |
| 75–79 | 245,11 | 255,24 | 223,40 | 227,82 | 230,70 | 229,01 | 235,68 | 259,36 |
| 80–84 | 382,07 | 324,48 | 246,30 | 284,84 | 320,67 | 348,59 | 297,34 | 287,83 |
Źródło: obliczenia własne na podstawie danych z Roczników Demograficznych z lat 1996 i 2003
Wysoki udział kobiet, przypadał zwłaszcza na przemieszczenia ze wsi do miast i między miastami. W napływie na wieś zarówno z miast, jak i ze wsi, wyższy był udział mężczyzn nad starszymi kobietami tylko w najmłodszej grupie (60–64 lata), a w 2002 r. zaznaczyła się również niespełna 2% przewaga płci męskiej w wieku 65– 69 lat, w przemieszczeniach z miast na wieś. W 1995 r. miasta wykazały ubytek mężczyzn tylko w grupie wieku 60–64 lata (50 mężczyzn), zaś w 2002 r. również w grupie wieku 65–69 lat (-161, a w grupie wieku 60–65 wynosił -572). W porównywalnych latach przewagę odpływu kobiet z miast nad ich napływem wystąpiła w 2002 r. tylko w przedziale wieku 60–64 (-203).
4. Stan cywilny i poziom wykształcenia migrantów po sześćdziesiątce
Przeprowadzane w latach 70. i 80. badania, dotyczące migracji osób w wieku 60 lat i więcej [Latuch, 1977; Stolarczyk, 1986], wskazywały na ważną rolę rodziny w życiu starszych osób. Wśród migrantów przeważały osoby samotne, posiadające z reguły niski poziom wykształcenia. Wielu starszych migrantów, zwłaszcza samotnych wymagało pomocy otoczenia ze względu na zły stan zdrowia.
Tab. 3 Struktura stanu cywilnego migrantów w wieku 60 lat i więcej w latach 1989–2002 według danych spisowych z 2002 r.
| Wiek migrantów | Kawaler/panna | Żonaty/żonata | Wdowiec/wdowa | Rozwiedziony/ rozwiedziona | Ogółem |
|---|---|---|---|---|---|
| Ogółem (w odsetkach) | | | | | |
| 60–64 | 10,29 | 64,18 | 16,74 | 8,79 | 100,00 |
| 65–69 | 10,46 | 56,86 | 25,72 | 6,95 | 100,00 |
| 70–74 | 9,98 | 45,72 | 39,51 | 4,78 | 100,00 |
| 75–79 | 9,36 | 30,15 | 57,61 | 2,88 | 100,00 |
| 80–84 | 8,56 | 18,20 | 71,51 | 1,72 | 100,00 |
| 85+ | 8,68 | 8,63 | 81,80 | 0,89 | 100,00 |
| Ogółem w wieku 60 lat i więcej w tym razem | 9,81 | 44,13 | 40,78 | 5,28 | 100,00 |
| Kobiety (w odsetkach) | | | | | |
| 60–64 | 9,61 | 56,24 | 26,41 | 7,74 | 100,00 |
| 65–69 | 10,32 | 44,79 | 38,86 | 6,03 | 100,00 |
| 70–74 | 10,51 | 30,38 | 55,17 | 3,93 | 100,00 |
| 75–79 | 10,18 | 16,63 | 70,85 | 2,34 | 100,00 |
| 80–84 | 9,32 | 7,78 | 81,37 | 1,53 | 100,00 |
| 85+ | 9,53 | 2,66 | 87,09 | 0,72 | 100,00 |
| Ogółem w wieku 60 lat i więcej w tym razem | 9,97 | 30,22 | 55,61 | 4,19 | 100,00 |
| Mężczyźni (w odsetkach) | | | | | |
| 60–64 | 11,05 | 73,10 | 5,89 | 9,97 | 100,00 |
| 65–69 | 10,64 | 71,87 | 9,39 | 8,09 | 100,00 |
| 70–74 | 9,18 | 69,16 | 15,59 | 6,08 | 100,00 |
| 75–79 | 7,44 | 61,68 | 26,75 | 4,13 | 100,00 |
| 80–84 | 6,25 | 49,90 | 41,54 | 2,31 | 100,00 |
| 85+ | 5,47 | 31,16 | 61,84 | 1,52 | 100,00 |
| Ogółem w wieku 60 lat i więcej | 9,53 | 66,95 | 16,45 | 7,07 | 100,00 |
w tym razem
Źródło: obliczenia własne na podstawie danych NSP 2002
Według danych spisowych z 2002 r. w grupie osób starszych, które migrowały przeważały osoby samotne (56%, z czego 41% stanowili wdowcy i wdowy). W miarę przesuwania się do coraz starszych grup wieku udział osób owdowiałych gwałtownie wzrastał, jak również spadał odsetek osób pozostających w związkach małżeńskich (tab. 3).
Struktura stanu cywilnego migrujących osób starszych była zróżnicowana, rozpatrując ją według płci. W grupie mężczyzn po sześćdziesiątce, którzy zmieniali miejsce zamieszkania, dominowali żonaci (67%), ale tylko do 79. roku życia. W grupie mężczyzn po osiemdziesiątym roku życia, podobnie jak u kobiet starszych przeważali wdowcy. Natomiast najniższy udział w migracjach u obu płci miały osoby rozwiedzione (4% – kobiety i 7% – mężczyźni). Wskazywałoby to na potwierdzenie wniosków uzyskanych we wcześniejszych, przywołanych tu badaniach, że emigrujące osoby, głównie wdowy i wdowcy, przeprowadzały się przede wszystkim do dzieci, ze względu na zły stan zdrowia oraz samotność.
Wśród migrantów po sześćdziesiątce przeważały osoby z wykształceniem podstawowym (44%). Na kolejnym miejscu znalazły się osoby z wykształceniem średnim. Najmniej osób wśród starszych migrantów stanowiła ludność z wykształceniem policealnym (2%.). W najgorszej sytuacji pod względem edukacji znajdowały się osoby z najstarszych roczników, które ukończyły 75 lat. Wśród młodszych grup wieku (60–65 lat), również przeważały osoby z wykształceniem podstawowym, ale ich udział nie przekraczał 33%, osoby z wykształceniem wyższym stanowiły 19% wszystkich migrantów w tym przedziale wieku, natomiast najmniej osób w tej grupie było bez wykształcenia (2%). Wyższym poziomem wykształcenia wyróżniali się mężczyźni niż kobiety. Udział mężczyzn z wykształceniem podstawowym wynosił 35%, a starszych kobiet 49%. Wykształcenie wyższe posiadało 19% starszych osób płci męskiej, natomiast u kobiet zaledwie 7% wszystkich migrujących miało ten poziom wykształcenia.
Rys. 3 Struktura migrujących osób starszych według poziomu wykształcenia w latach 1989– 2002 według danych spisowych 2002 r.
Źródło: obliczenia własne na podstawie danych NSP 2003
Rys. 4 Struktura migrujących mężczyzn po sześćdziesiątce według poziomu wykształcenia w latach 1989–2002 według danych spisowych 2002 r.
podstawowe
Źródło: obliczenia własne na podstawie danych NSP 2003
Rys. 5. Struktura migrujących kobiet po sześćdziesiątce według poziomu wykształcenia w latach 1989–2002 według danych spisowych 2002 r.
Źródło: obliczenia własne na podstawie danych NSP 2003
5. Analiza przestrzenna migracji wewnętrznych ludzi starszych
Rozmiary i kierunki migracji nie miały jednak jednolitego charakteru w układzie przestrzennym. Rozkład natężenia napływu migracyjnego osób po sześćdziesiątym roku życia, według województw dla lat 1995 i 2002, przedstawiony jest na rys. 6 i 7.
W 1995 r. powyżej 10 osób na 1000 ludności w wieku 60 lat i więcej napłynęło do województw: lubuskiego i warmińsko–mazurskiego. Minimalne natężenie napływu osób starszych wystąpiło w regionach: łódzkim i dolnośląskim (niespełna 6 osób na 1000 ludności starszej). W roku 2002 na dwóch różnych biegunach znalazły się województwa, łódzkie (4 0 /00) i śląskie (4,5 0 /00) oraz zachodniopomorskie (7,8 0 /00) i warmińsko–mazurskie (7,6 0 /00). W miastach ekstremalne wartości wskaźników natężenia migracyjnego wystąpiły na terenach województwa łódzkiego (4,7 0 /00 w 1995 i 4 0 /00 w 2002 r.) oraz podlaskiego (11 0 /00 w 1995 i 9,2 0 /00 w 2002 r.) i warmińsko–mazurskiego (10,5 0 /00 w 1995 i 8,9 0 /00 w 2002 r.).
Źródło: obliczenia własne na podstawie danych z Rocznika Demograficznego 2003
Ubytek migracyjny ludności w wieku powyżej sześćdziesięciu lat w 1995 r. wystąpił we wszystkich województwach, które charakteryzowały się ujemnym saldem migracji ogółem. W województwie lubuskim, mającym niewielki przyrost ogółem w tym roku, wystąpiło ujemne saldo migracji (-13 osób) wśród populacji starszych osób. Na obszarach miejskich tylko w województwie świętokrzyskim odpływ ludności starszej przewyższał napływ tych osób (-377 osób). Przyrosty ludności na obszarach wiejskich ogółem wystąpiły w województwach: lubuskim (151 osób), małopolskim (342 osoby) i śląskim (2 tys. osób). Natomiast biorąc pod uwagę tylko ludność starszą to przyrosty migracyjne wystąpiły tylko w regionach: śląskim (1,9 tys.) i małopolskim (232 osoby).
W 2002 r. tylko trzy województwa miały korzystny (dodatni) bilans przepływów migracyjnych – mazowieckie (12 tys., w tym ludności starszej 141 osób), pomorskie (1,98 tys., w tym ludności starszej 143 osób) i wielkopolskie (2,3 tys., w tym ludności starszej 173 osób). Oprócz tych trzech województw przyrost ludności starszej, nie przekraczający 60 osób, wystąpił w sześciu następujących województwach: kujawsko–pomorskim, lubuskim, małopolskim, podkarpackim, podlaskim i zachodniopomorskim. Zwiększyła się liczba regionów charakteryzujących się ubytkiem migracyjnym ludności miejskiej. Ujemne salda migracji dla miast wśród osób starszych wystąpiły w województwach: dolnośląskim (-337 osób), śląskim (239), małopolskim (-84), świętokrzyskim (-33) i opolskim (-6). Najwięcej osób po sześćdziesiątce przybyło na wsie regionu małopolskiego (290 osób) i śląskiego (173).
Ponad 120 osób w tym wieku zyskały obszary wiejskie województw: wielkopolskiego (135), mazowieckiego (133) i śląskiego (122), a niespełna 3 osoby wsie opolskiego.
Z przedstawionych danych wynika, że najwyższą intensywnością migracji osób starszych charakteryzowały się obszary demograficznie młode zachodniej Polski, podczas gdy regiony środkowe i wschodnie kraju – odznaczające się wyższym udziałem ludności starszej – miały niższe wartości wskaźnika natężenia migracyjnego.
6. Wnioski
Przedstawione dane dotyczące przepływów wewnętrznych starszej ludności Polski w przekroju przestrzennym wskazują na koncentrację tej grupy osób głównie w centralnej i wschodniej części kraju, charakteryzujących się demograficznie starą strukturą wieku ludności. Wśród migrantów po sześćdziesiątce przeważał napływ do miast zarówno z obszarów miejskich jak i wiejskich. Przewaga zwłaszcza wśród migrantów po 75. roku życia osób samotnych sprawia, że przeprowadzka do miasta związana jest ze stanem zdrowia, wymagającym specjalistycznej opieki lekarskiej, jak również osób najbliższych (dzieci i wnuków). Wzrost napływu na wieś, zwłaszcza z terenów miejskich, sugeruje, że część z tych przeprowadzek mogą stanowić migracje powrotne. Wysoki udział ludności z niskim poziomem wykształcenia jest charakterystyczny dla całego okresu powojennego, ale jego udział ma tendencję malejącą. Można przypuszczać, że z biegiem lat, odsetek osób z wykształceniem średnim i wyższym będzie wzrastał wśród osób w wieku 60 lat i więcej.
Według prognozy GUS [RRL, 2001] przewiduje się, że liczba osób starszych będzie wzrastała. Duże zróżnicowanie przestrzenne w rozmieszczeniu ludności w starszych grupach wieku, jak i ich zróżnicowanie demograficzne i ekonomiczne, powinno stanowić wyzwanie dla polityki społecznej lokalnych samorządów terytorialnych.
Literatura:
1. GUS, 2003, NSP, Migracje wewnętrzne ludności 2002, Warszawa
2. Kowaleski J. T., Szukalski P. (red.), Proces starzenia się ludności: potrzeby i wyzwania, Wyd. Biblioteka, Łódź, 312 s.
3. Latuch M., 1977, Przyczyny emigracji osób w starszym wieku z największych miast w Polsce, „Studia Demograficzne", nr 50, 51–69
4. Nowakowska B., Obraniak W., Nowak–Sapota K. Zarzycka Z., 1991, Terytorialne zróżnicowanie procesu starzenia się ludności Polski, Monografie i Opracowania, SGH, Instytut Statystyki i Demografii Warszawa
5. Potrykowska A., 2003, Przestrzenne zróżnicowanie procesu starzenia się ludności i migracji osób w starszym wieku w Polsce, „Przegląd Geograficzny", nr 75, 41–59
6. RRL (Rządowa Rada Ludnościowa), 2001, Sytuacja demograficzna Polski. Raport 2000– 2001, Warszawa
7. Stolarczyk K., 1986, Społeczno–demograficzne aspekty migracji osób w starszym wieku, [w:] Holzer J. Z. (red.), Społeczno–demograficzne i ekonomiczne aspekty współczesnych migracji w Polsce, „Monografie i Opracowania", SGPiS, Instytut Statystyki i Demografii, Warszawa, 106–123
8. Wierzchosławski S., 1999, Demograficzne aspekty procesu starzenia się ludności Polski, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny", zeszyt 1, 19–55 | <urn:uuid:a91dbb99-5458-4e7e-980a-2bbefda4f57e> | finepdfs | 3.736328 | CC-MAIN-2020-40 | http://repozytorium.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/3629/6.%20Ka%C5%82u%C5%BCa.pdf?sequence=1&isAllowed=y | 2020-09-23T01:33:19+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2020-40/segments/1600400208095.31/warc/CC-MAIN-20200922224013-20200923014013-00634.warc.gz | 102,481,254 | 0.999848 | 0.999962 | 0.999962 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2290,
5554,
6669,
9249,
11198,
13348,
13747,
14823,
16506,
18866,
19564
] | 1 | 1 |
RYZYKA KONTRAKTOWE W BRANŻY TSL
PROBLEMATYKA RODO, ZATORÓW PŁATNICZYCH I UBEZPIECZEŃ
31 maja 2019 r. Golden Floor Tower
materiały warsztatowe
certyfikat uczestnictwa
doświadczeni prelegenci
PATRON MEDIALNY
ORGANIZATOR
WSPÓŁPRACA
Dlaczego warto wziąć udział w konferencji:
Każdy odbiorca towarów wrażliwych musi uwierzytelnić się na platformie PUESC do sierpnia 2019 roku. Jednak proces uwierzytelnienia może potrwać nawet miesiąc. Nie warto więc czekać, ponieważ przedsiębiorcę, który się do tego wymogu nie dostosuje, czekają surowe konsekwencje. Nie będzie mógł on zgłaszać przewozów towarów w elektronicznej bazie SENT, tym samym narażając się na sankcje z pakietu przewozowego. Wszystkie kwestie związane z bazą SENT zostaną przedstawione przez naszego Eksperta.
Coraz większym problemem, dotykającym branże TSL są również zatory płatnicze, jednak od 1 czerwca 2019r. w życie wejdą nowe przepisy zapobiegające nieterminowym płatnościom. Prelegenci na naszym wydarzeniu przedstawią Państwu, jak regulacje te wpłyną na zabezpieczenie finansów firmy. Na szkoleniu zmierzymy się również z największymi wyzwaniami dla firm z branży TSL w 2019 roku. Wdrożenie nowej ustawy o minitorowaniu drogowego i kolejowego przewozu towarów, problematyka reklamacji za powstałe szkody, ubezpieczenie i odpowiedzialność w transporcie krajowym i międzynarodowym.Oraz kwestie RODO w umowach transportowych
Główne zagadnienia:
* Ustawa o monitorowaniu drogowego i kolejowego przewozu towarów
* Zasady dokonywania zgłoszeń do systemu SENT w roku 2019
* Problematyka reklamacji za powstałe szkody w trakcie przewozu towaru
* Zatory płatnicze w branży transportowej
* Ubezpieczenie w transporcie krajowym i międzynarodowym
* Kary umowne
* RODO w firmie transportowej
Prelegenci
Piotr Michałowski Radca prawny, Markowski & Michałowski Kancelaria Prawna
Paweł Smoręda Radca prawny, Kancelaria JMRS
Rejestracja uczestnictwa: firstname.lastname@example.org
Ewa Sławińska-Ziaja Radca prawny w TransLawyers Widuch i Wspólnicy
Michał Żmijewski Adwokat, Kancelaria Radców Prawnych Lubasz i Wspólnicy
www.mmcpolska.pl
Program
8:30 Rejestracja i poranna kawa
8:45 Ustawa o monitorowaniu drogowego i kolejowego przewozu towarów
* Jakie towary zostały objęte ustawą i kogo ta ustawa dotyczy?
* Zasady dokonywania zgłoszeń do systemu SENT w roku 2019, z uwzględnieniem zmian związanych z geolokalizacją oraz zmianą katalogu dokonywanych zgłoszeń
* Kary za brak i nieprawidłowe zgłoszenia i zasady ich wymierzania, z uwzględnieniem najnowszego orzecznictwa
Paweł Smoręda, Radca Prawny, JMRS Radcowie Prawni
10:15 Przerwa kawowa i czas na networking
10:30 Kary umowne w transporcie
* Sposoby minimalizowania kar
* Klauzule dozwolone i niedozwolone w zleceniach transportowych
* Kruczki prawne w umowach
Ewa Sławińska-Ziaja, Radca prawny w TransLawyers Widuch i Wspólnicy
11:30 Ryzyka związane z realizacją zlecenia i sposoby na ich minimalizację
* Odpowiedzialność w procesie spedycyjnym krajowym i międzynarodowym
* Ubezpieczenie w transporcie krajowym i międzynarodowym
12:30 Przerwa na lunch
13:15 Wybrana problematyka umów spedycji i umów przewozu
* Różnice w odpowiedzialności stron umowy spedycji i przewozu
* Problematyka reklamacji za powstałe szkody w trakcie przewozu towaru
* Zatory płatnicze w branży transportowej
Piotr Michałowski, Radca Prawny, Kancelaria Markowski & Michałowski
14:30 RODO w firmie transportowej
Michał Żmijewski, Adwokat, Kancelaria Radców Prawnych Lubasz i Wspólnicy
15:45 Zakończenie konferencji
Rejestracja uczestnictwa: email@example.com
www.mmcpolska.pl www.mmcpolska.pl
Prelegenci:
Piotr Michałowski Radca prawny, Markowski & Michałowski Kancelaria Prawna
Ewa Sławińska-Ziaja Radca prawny w TransLawyers Widuch i Wspólnicy
Paweł Smoręda Radca prawny, Kancelaria JMRS
www.prawoprzewoznika.pl
Z branżą transportową związany od 2009 r. W ramach prowadzonej praktyki zawodowej skupia się głównie na kompleksowej obsłudze prawnej podmiotów z branży transportowej oraz spedycyjnej. Doradza w zakresie konstruowania kontraktów transportowych pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Reprezentuje podmioty z branży TSL w sprawach związanych z odpowiedzialnością prawną podmiotów uczestniczących w łańcuchu dostaw. Jest pełnomocnikiem procesowym przedsiębiorców transportowych w sporach sądowych, jak i postępowaniach administracyjnych związanych z działalnością ITD i PIP. Uczestniczy w ubezpieczeniowych postępowaniach likwidacyjnych związanych z powstałą szkodą transportową oraz doradza organizatorom i przewoźnikom, którzy świadczą usługi transportowe na publicznym rynku transportu zbiorowego.
www.kpmm.pl
Radca prawny w TransLawyers Widuch i Wspólnicy sp. k. Od kilku lat specjalizuje się w usługach prawnych dla branży transportowej. Doświadczenie zdobywała w pracy w renomowanych wrocławskich kancelariach prawnych oraz w międzynarodowym banku inwestycyjnym. Ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie Wrocławskim oraz studia LL.M. w zakresie międzynarodowego i europejskiego prawa biznesowego na Uniwersytecie Jean Moulin 3 w Lyonie. Prelegentka na konferencjach poświęconych branży transportowej. Posiada także Certyfikat Kompetencji Zawodowych w transporcie drogowym rzeczy.
Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył aplikację sądową (1998 r.) oraz aplikację radcowską (2001 r.). Samodzielną praktykę zawodową rozpoczął w 2001 r. W latach 1998-2001 zastępca dyrektora Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego przy Ministerstwie Transportu. Specjalizacja w prawie transportowym, szczególnie w zakresie Konwencji CMR i postępowań odszkodowawczych. Posiada rekomendację Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce (ZMPD) Narodowego Litewskiego Stowarzyszenia Przewoźników Drogowych LINAVA, Litewskiego Stowarzyszenia Spedytorów i Logistyki LINEKA oraz Białoruskiego Stowarzszenia Przewoźników BAMAP. Autor bloga dotyczącego prawa transportowego
Rejestracja uczestnictwa: firstname.lastname@example.org
Prelegenci:
Michał Żmijewski Adwokat, Kancelaria Radców Prawnych Lubasz i Wspólnicy
Od 2006 roku w stałej współpracy z kancelariami adwokackimi działającymi na terenie całego kraju. Bogata praktyka na polu stosowania prawa, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki prawa gospodarczego, prawa pracy, prawa własności intelektualnej i nowych technologii. Specjalista z zakresu prawa przewozowego, od 2011 roku m.in. odpowiedzialny za obsługę prawną spółki kapitałowej o znaczącej pozycji rynkowej w segmencie TSL.
Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwesytetu Wrocławskiego, Kierunek Prawo. Od 2000 roku związany z branżą ubezpieczeniową, jako broker ubezpieczeniowy, w tym także na stanowiskach managerskich. W latach 2013 - 2016 Dyrektor Regionalnego Centrum Underwritingu Allianz Polska we Wrocławiu. Od 2016 r. Prezes Zarządu Transbrokers.eu Sp. z o.o., która specjalizuje się w ubezpieczeniach dla branży TSL.
Adam Pająk Prezes Zarządu, Transbrokers.eu Sp. z o.o.
Rejestracja uczestnictwa: email@example.com www.mmcpolska.pl
Do udziału w wydarzeniu zapraszamy dyrektorów, kierowników i specjalistów z działów:
Logistyki Spedycji Transportu Reklamacji Prawnego Operacyjnego
Planowania Zaopatrzenia
Organizator
MMC Polska jest niezależnym organizatorem spotkań biznesowych w Polsce. Spółka organizuje szkolenia, konferencje i kongresy dedykowane specjalistom, kadrze menadżerskiej oraz zarządom wiodących firm w Polsce. Szkolenia i konferencje prowadzone są przez znanych praktyków, ekspertów posiadających wieloletnie doświadczenie w swojej branży. Kongresy mają charakter międzynarodowy, skupiają pełną reprezentację rynku, zarówno firm, jak i administracji centralnej i regulatora. MMC Polska organizuje również szkolenia zamknięte w pełni dopasowane do potrzeb klientów. Efektem organizowanych wydarzeń jest podniesienie kwalifikacji pracowników, zdobycie wiedzy praktycznej oraz zwiększenie przewagi konkurencyjnej. Współpracujemy m.in. z: Orange, T-Mobile, Play, Polkomtel, PKN ORLEN S.A, PGNiG, Tauron Polska Energia, Hawe SA, Emitel, KPMG, PwC, E&Y, Deloitte, UKE, URE, KNF, PKO BP, PEKAO SA, PZU, NBP, Asseco Poland, Intel, Comarch. W skład Grupy MMC Polska wchodzi: MM Conferences S.A., MMC Events oraz MMC Design
Adres szkolenia
Golden Floor Towerul. Chłodna 51 00-867 Warszawa
Kontakt w sprawach merytorycznych:
Kontakt w kwestii uczestnictwa:
Paulina Jaworska
E-mail: firstname.lastname@example.org
Project Manager Conferences Department T: 22 379 29 42
Rejestracja uczestnictwa: email@example.com
Aleksandra Kurek Junior Project Advisor 48 22 379 29 68 firstname.lastname@example.org
www.mmcpolska.pl | <urn:uuid:a9f26ee1-f00b-4bcd-8815-c18a0239c4ea> | finepdfs | 1.574219 | CC-MAIN-2019-22 | https://www.mmcpolska.pl/files/manager/file-50ac29809b11b5480c36c8189d07c612.pdf | 2019-05-20T11:29:39Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-22/segments/1558232255943.0/warc/CC-MAIN-20190520101929-20190520123929-00498.warc.gz | 848,334,683 | 0.999637 | 0.999852 | 0.999852 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
233,
2097,
3612,
6010,
7058,
8658
] | 1 | 0 |
SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja
Pan
Radosław Sikorski
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:
- o ustanowieniu Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.
Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem ustawy upoważniamy pana posła Jarosława Zielińskiego.
(-) Waldemar
Andzel; (-) Piotr
Babinetz;
(-) Barbara
Bartuś; (-) Włodzimierz Bernacki; (-) Mariusz Błaszczak; (-) Antoni
Błądek; (-) Joachim Brudziński; (-) Zbigniew Chmielowiec; (-) Przemysław
Czarnecki; (-) Witold Czarnecki;
(-) Edward
Czesak; (-) Zbigniew
Dolata; (-) Jan Dziedziczak;
(-) Tadeusz
Dziuba; (-) Jacek
Falfus; (-) Czesław Hoc; (-) Józefa Hrynkiewicz; (-) Wojciech
Jasiński; (-) Krzysztof Jurgiel;
(-) Mariusz Kamiński;
(-) Sławomir
Kłosowski; (-) Maks Kraczkowski; (-) Leonard Krasulski; (-) Elżbieta
Kruk; (-) Marek Kwitek; (-) Krzysztof Lipiec; (-) Maciej
Łopiński;
(-) Marzena Machałek; (-) Antoni Macierewicz;
(-) Ewa
Malik; (-) Gabriela Masłowska; (-) Marcin Mastalerek; (-) Marek
Matuszewski; (-) Marek Opioła; (-) Anna Paluch;
(-) Krystyna
Pawłowicz; (-) Stanisław Piotrowicz; (-) Bogdan Rzońca; (-) Małgorzata
Sadurska;
(-) Grzegorz Schreiber; (-) Dariusz Seliga; (-) Czesław
Sobierajski; (-) Jarosław Stawiarski; (-) Jolanta Szczypińska; (-) Andrzej
Szlachta;
(-) Stanisław Szwed;
(-) Janusz Śniadek;
(-) Grzegorz
Tobiszowski;
(-) Witold
Waszczykowski;
(-) Michał
Wojtkiewicz; (-) Sławomir Zawiślak; (-) Łukasz Zbonikowski; (-) Jarosław Zieliński; (-) Maria Zuba.
Ustawa z dnia ……………. 2015r.
o ustanowieniu Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku
W hołdzie Ofiarom Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku – bohaterom antykomunistycznego podziemia niepodległościowego, zamordowanym z rozkazu Józefa Stalina na terenie północno-wschodniej Polski (ziemi augustowskiej, sejneńskiej, sokólskiej i suwalskiej) w czasie obowiązującego pokoju po kapitulacji hitlerowskich Niemiec, którzy nie pogodzili się z nową sowiecką okupacją – stanowi się, co następuje:
Art. 1
Dzień 12 lipca ustanawia się Dniem Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.
Art. 2
Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
UZASADNIENIE
Z rozkazu Józefa Stalina Sztab Generalny Armii Czerwonej opracował specjalny plan penetracji lasów Puszczy Augustowskiej w powiecie suwalskim województwa białostockiego w celu wyłapania i unieszkodliwienia działających tam polskich grup partyzanckich, niechcących podporządkować się narzuconej przez Związek Sowiecki komunistycznej władzy, lecz uznających Rząd Polski w Londynie. Operacja ta została przeprowadzona w lipcu 1945 roku przez liniowe pododdziały Armii Czerwonej 3. Frontu Białoruskiego liczące około 45 tysięcy żołnierzy, które wspierała 62. Dywizja Wojsk Wewnętrznych NKWD ZSRR, a także kompania 110 żołnierzy polskich z 1. Praskiego Pułku Piechoty pod dowództwem porucznika Maksymiliana Schnepfa oraz funkcjonariusze miejscowych UB i MO.
Główną operację przeprowadzono w dniach 12-19 lipca 1945 roku „przeczesując" lasy na terenie ziemi augustowskiej, sejneńskiej, sokólskiej i suwalskiej. W jej wyniku zatrzymano 7049 osób, z których po rewizji zwolniono 5115 osób. Osoby zatrzymane zostały umieszczone w utworzonych przez Sowietów tzw. punktach filtracyjnych. Było ich co najmniej kilkadziesiąt we wszystkich objętych operacją powiatach. Mieściły się one w stodołach, chlewach, magazynach i szopach, czasami w piwnicach budynków w miastach. Zatrzymani byli poddawani brutalnemu śledztwu, połączonemu z biciem i torturowaniem. Niektórych więźniów krępowano drutem kolczastym lub przetrzymywano pod gołym niebem w dołach zalanych wodą.
Spośród zatrzymanych 514 osób zostało przekazanych za „linię Curzona" miejscowym organom NKWD-NKGB Litewskiej SRR. Z reszty zaś – według stanu na 21 lipca 1945 roku – przeznaczono do likwidacji 592 osoby, które zostały nazwane polskimi „bandytami", a kolejnych 828 osób zostało zakwalifikowanych do dokładnego sprawdzenia, jeśli okaże się, że są żołnierzami Armii Krajowej (według sowieckiej nomenklatury polskimi „bandytami") będzie przeznaczonych do likwidacji. Zgodnie z instrukcją ludowego komisarza spraw wewnętrznych ZSRR Ławrentija Berii szef Głównego Zarządu Kontrwywiadu SMIERSZ generał pułkownik Wiktor Abakumow 20 lipca 1945 roku wysłał samolotem do Olecka (wówczas Treuburg) grupę katów pod dowództwem swego zastępcy generała majora Iwana Gorgonowa, do których dołączył na miejscu generał lejtnant Pawieł Zielenin - szef Zarządu Kontrwywiadu SMIERSZ 3. Frontu Białoruskiego.
Wiktor Abakumow wysyłając do Berii szyfrogram zaproponował następujący tok postępowania: „Zlikwidować wszystkich zidentyfikowanych bandytów w liczbie 592 osób.
W tym celu zostanie wydzielona grupa operacyjna i batalion wojsk Zarządu SMIERSZ 3. Frontu Białoruskiego, sprawdzone w praktyce podczas szeregu akcji kontrwywiadowczych. Pracownicy operacyjni i żołnierze batalionu dostaną precyzyjne instrukcje co do trybu likwidacji bandytów. (...). W trakcie operacji zostaną podjęte niezbędne kroki, aby nie dopuścić do ucieczki któregokolwiek z bandytów. W tym celu oprócz udzielenia dokładnego instruktażu pracownikom operacyjnym i żołnierzom batalionu, rejony lasu, gdzie będzie prowadzona operacja, po wcześniejszym przeczesaniu zostaną okrążone. (...). Pozostałe 828 osób sprawdzimy w ciągu pięciu dni – wszystkich wykrytych pośród nich bandytów zlikwidujemy w ten sam sposób. Meldunek o liczbie wykrytych w tej grupie bandytów zostanie Wam wysłany".
Z ustaleń poczynionych przez rosyjskie stowarzyszenie „Memoriał" i prof. Nikitę Pietrowa wynika, iż osoby zakwalifikowane jako „bandyci" zostały zgrupowane w specjalnym łagrze w pobliżu miejscowości Giby, na skraju Puszczy Augustowskiej, skąd drogą leśną były przewożone do ówczesnej strefy nadgranicznej BSRR do miejscowości Kalety w obwodzie grodzieńskim. Tam zapewne przeprowadzano egzekucje i tam prawdopodobnie znajdują się „doły śmierci" ze szczątkami Ofiar, ale sprawa ta nie została dotychczas ostatecznie wyjaśniona, w związku z czym przyjmuje się, że miejsce spoczynku doczesnych szczątków Ofiar Obławy Augustowskiej jest wciąż nieznane. Nadal nie znamy też całej skali tej zbrodni, bowiem jeszcze do końca lipca 1945 roku były na tym terenie dokonywane aresztowania, a osoby wówczas zatrzymane też zaginęły bez wieści. Według ogólnych szacunków liczba Ofiar może sięgać 2000 osób. Ustalenie ich tożsamości będzie możliwe dopiero po udostępnieniu akt tej sprawy z archiwum FSB Federacji Rosyjskiej, jak również po przeprowadzeniu prac ekshumacyjno-archeologicznych na terytorium Republiki Białoruś.
Niemal zaraz po tych tragicznych wydarzeniach z lipca 1945 roku w lokalnym obiegu pojawiły się terminy „Obława" bądź „Obława Lipcowa". W latach czterdziestych doszło też określenie „kolejny Katyń", a na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych zaczęto używać terminu „Obława Augustowska", który został powszechnie przyjęty, także w badaniach historycznych.
Ta zbrodnicza operacja, w wyniku której śmierć poniosła tak duża grupa mieszkańców północno-wschodniej części Polski została przeprowadzona w warunkach obowiązującego w Europie pokoju, ponad dwa miesiące po kapitulacji hitlerowskich Niemiec.
Rodziny Ofiar do chwili obecnej nie doczekały się moralnej satysfakcji. Musiały swój ból ukrywać, ale mimo szykan, zastraszania i pogardy ze strony władz komunistycznych podejmowały na własną rękę próby wyjaśnienia losu swych bliskich. W latach osiemdziesiątych XX wieku próby dotarcia do prawdy o liście Ofiar Obławy Augustowskiej i miejscu Ich spoczynku podejmował Obywatelski Komitet Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku. Na początku lat dziewięćdziesiątych śledztwo w tej sprawie prowadziła Prokuratura Wojewódzka w Suwałkach, swoje wysiłki badawcze kontynuuje także Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Białymstoku.
W ostatnich latach intensywne starania o pełne wyjaśnienie tej zbrodni, niestety bez należytego wsparcia organów państwa polskiego, podejmuje Związek Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej 1945 na czele z jego Prezesem Księdzem Prałatem Stanisławem Wysockim, który w czasie Obławy stracił ojca i dwie siostry.
25 lipca 2014 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek grupy posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość podjął uchwałę w sprawie uczczenia pamięci ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.
Państwo Polskie ma nadal moralny dług do pilnego spłacenia, a uhonorowanie Ofiar specjalnym Dniem Pamięci o Nich ustanowionym przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej jest ważnym krokiem w tym kierunku.
Proponuje się datę 12 lipca jako Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku ze względu na to, że data ta była początkiem operacji wojskowej 3. Frontu Białoruskiego, przygotowanej przez Sztab Generalny Sił Zbrojnych Związku Sowieckiego na polecenie Dowódcy Naczelnego.
~
SEJM
IZECZYPOSPOLITIJ
POLSKIEJ
BAS-W APEiM-378/15
Warszawa, 27lutego 2015 r.
Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Rzeczypospolitej Polskiej
Opinia o zgodności z prawem Unii Europejskiej poselskiego projektu ustawy o ustanowieniu Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku (przedstawiciel wnioskodawcy: poseł Jarosław Zieliński)
Na podstawie art. 34 ust. 9 uchwały ·Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 roku - Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2009 r. Nr 5, poz. 47, ze zmianami) sporządza się następującą opinię:
l. Przedmiot projektowanej regulacji
Projekt zakłada uchwalenie ustawy ustanawiającej 12 lipca Dniem Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku. Ustawa ma wejść w życie z dniem jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
2. Stan prawa Unii Europejskiej w materii objętej proponowaną regulacją
Materia, której dotyczy projekt, pozostaje poza zakresem regulacji prawa Unii Europejskiej.
3. Analiza założeń projektu pod kątem prawa Unii Europejskiej Projekt nie reguluje kwestii objętych zakresem prawa Unii Europejskiej.
4. Konkluzja
Projekt ustawy o ustanowieniu Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.
Szef Kancelarii Sejmu
deu.~
Lech Czapla
ul.
Zogórna 3,
OO..U
1 Warszawa •
teł.
(22}
621
09
694
71,
17
27, foks
(22)
694
65
18
*
www.bau.Aim
""v ni
r
SEJM
RZECZYPOSPOLITEJ
POLSKIEJ
BAS-WAPEiM-379/15
Warszawa, 27lutego 2015 r.
Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Opinia w sprawie stwierdzenia, czy poselski projekt ustawy o ustanowieniu Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku (przedstawiciel wnioskodawcy: poseł Jarosław Zieliński) jest projektem ustawy wykonującej prawo Unii Europejskiej w rozumieniu art. 9Sa regulaminu Sejmu
Projekt zakłada uchwalenie ustawy ustanawiającej 12 lipca Dniem Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku. Projekt nie zawiera przepisów mających na celu wykonanie prawa Unii Europejskiej.
Projekt nie jest projektem ustawy wykonującej prawo Unii Europejskiej.
Szef Kancelarii Sejmu
d
(UM~
Lech Czapla
ul.
Zaaóma
3,
00-4.41
Warszawa •
tel.
(22) 621
09
71,
694
17
27, faks (22)
694
18
65
* www.bas.sejm.gov.pl
,»
s
Jarosław Zieliński Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
W odpowiedzi na pismo z dnia 18 marca 2015 roku (GMS- WP-03-39/15) jako reprezentant wnioskodawców poselskiego projektu ustawy ustanowieniu · Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku informuję, że proponowane przepisy nie będą miały dodatkowego i negatywnego wpływu na sektor fmansów publicznych, w tym budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto zaznaczam, iż proponowane zmiany wywołają pozytywne skutki społeczne.
Projekt nie jest objęty prawem Unii Europejskiej.
l'
r
Jarosław Zie~ski
~r)aN'de-t~~
Poseł na Sejm · czypospolitej Polskiej
Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość
Warszawa, dnia 20 marca 2015 roku
PIERWSZV PREZES SĄDU NAJWYŻSZEGO RZECZVPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 10 marca 2015 r.
BSA 111-021-90/15
SEKRETARIAT Z-CY SZEFA KS
L. dz.............................................................
Data wpływu .. Jw.'IJ., .• a!J.L .... J.{)(Jfif
Pan Adam PODGÓRSKI Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu
Szanowny Panie Ministrze,
W odpowiedzi na pismo z dnia 12 marca 2015 r., GMS-WP-173-62/15 uprzejmie informuję, że Sąd Najwyższy na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 23 listopada 2002 r. (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.) nie uznaje za celowe opiniowania poselskiego projektu ustawy o ustanowieniu Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 roku.
Małgorzata GERSDORF
Z poważaniem
Małgorzata GERSDORF
RZECZPOSPOLITA POLSKA
PROKURATOR GENERALNY
*
PG VII G 025/~~/15
WYDZIAŁ PREZYDIALNY
L.dz.................................................... .
Data wpływu.OA::.Q~.:-.~Js=
..
Pan
Lech Czapla
Szef Kancelarii Sejmu
W odpowiedzi na pismo z dnia 12 marca 2015 r., nr GMS-WP-173-62115, dotyczące poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ustanowieniu Dnia Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej z lipca 1945 r., przekazanego do zaopiniowania Prokuratorowi Generalnemu w trybie art. 3 ust. l pkt 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599, t.j., z późn. zm.), uprzejmie informuję, że nie zgłaszam uwag do przedłożonego projektu ustawy.
Andrzej Seremet
Warszawa, dnia 3/J. oS. 2015 r. | <urn:uuid:9fbe8ffd-29a5-4060-a31f-2b5b08714f60> | finepdfs | 2.044922 | CC-MAIN-2022-27 | https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatposiedzeniatematy/2519/drukisejmowe/3294.pdf | 2022-06-28T08:50:42+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656103360935.27/warc/CC-MAIN-20220628081102-20220628111102-00496.warc.gz | 1,062,834,307 | 0.996136 | 0.99986 | 0.99986 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1729,
1839,
2497,
5014,
8184,
9185,
10577,
11450,
12259,
13010,
13745
] | 2 | 0 |
OŚWIADCZENIE PORĘCZYCIELA O UZYSKANYCH DOCHODACH
Ja niżej podpisany(a)__________________________________________________________________________________ imię i nazwisko adres zamieszkania ___________________________________________________________________________________ adres zameldowania__________________________________________________________________________________ adres do korespondencji _______________________________________________________________________________ urodzony(a) dnia ________________________________.w _________________________ imię ojca _________________ PESEL ______________________________legitymujący(a) się dowodem osobistym serii i nr _________________________ wydanym przez ______________________________________________w ________________________dnia ____________.
Oświadczam, że:
1. Osiągam dochody z tytułu: (zaznaczyć właściwe)
umowy o pracę/ wykonywania stosunku służbowego
emerytury/renty/świadczenia przedemerytalnego
renty terminowej do __________________________
2. Moje przeciętne dochody (średnio z 3 miesięcy) wynoszą: (zaznaczyć właściwe)
brutto _____________ netto _______________ w tym:
z tytułu zatrudnienia:
brutto _________________ netto _________________
emerytury/renty/świadczenia przedemerytalnego brutto _________________netto _________________
inne dochody:
brutto _________________ netto _________________
3. Dochody nie są obciążone zajęciami egzekucyjnymi / są obciążone*z tytułu: ____________________________________
_____________________________________________w wysokości _______________ miesięcznie.
4. Jestem zatrudniony w ________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________
(nazwa, adres miejsca pracy,)
na stanowisku __________________________od dnia ______________na czas nieokreślony określony do dnia__________*.
5. Nie znajduję się / znajduję się *, w okresie wypowiedzenia/ okresie próbnym*, nie jestem/ jestem* pracownikiem sezonowym.
6. Dane Pracodawcy: (nie dotyczy osób ze świadczeniem emerytalnym, rentowym i przedemerytalnym)
REGON ____________________NIP ______________________ Tel. do Pracodawcy_____________________________
Zakład pracy: nie znajduje się / znajduje się* w likwidacji / upadłości*
Wyrażam zgodę na zwrócenie się przez Powiatowy Urząd Pracy w Lubartowie do w/w Podmiotu, w którym osiągam dochody celem potwierdzenia danych zawartych w niniejszym Oświadczeniu.
7. Moje aktualne zobowiązania finansowe wynoszą: __________________________________, w tym:
- zadłużenie z tytułu udzielonego kredytu/ pożyczki przez banki i inne osoby prawne wynosi_______________________, miesięczna spłata wynosi _________________ i ma być spłacone do __________________
- inne zobowiązania _______________________________________________________________________________.
1
8. Oświadczam, że:
(zaznaczyć właściwe)
nie pozostaję w związku małżeńskim pozostaję w związku małżeńskim, oraz
pozostaję w ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej
pozostaję w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej
9. Jestem /nie jestem* zobowiązany aktualną umową poręczenia zawartą z Powiatowym Urzędem Pracy w Lubartowie.
10. Jestem/nie jestem* beneficjentem niezakończonej umowy dotyczącej przyznania jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej lub refundacji wyposażenia/doposażenia* stanowiska pracy.
11. Jestem/nie jestem *współmałżonkiem osoby ubiegającej się o przyznanie dofinansowania.
* niepotrzebne skreślić
Powyższe informacje są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym co potwierdzam własnoręcznym podpisem.
____________________.dnia _____.-____-_________
____________________________________
Zostałem poinformowany o tym, że zgodnie z art.13 i 14 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych – RODO) (Dz.Urz.UE L 119 z 04.05.2016 r. str.1):
1) administratorem Pana/Pani danych osobowych jest Powiatowy Urząd Pracy mający siedzibę przy ul. K.J. Szaniawskiego 64, 21-100 Lubartów,
2) Pana/Pani dane osobowe przetwarzane będą w celu udzielenia i realizacji poręczenia osoby fizycznej jako formy zabezpieczenia zwrotu przyznanych jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej określonych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na podstawie art. 6 ust.1 lit. c ww. Ogólnego Rozporządzenia o Ochronie Danych,
3) odbiorcami Pana/Pani danych osobowych będą wyłącznie podmioty (instytucje lub organy) uprawnione do ich uzyskania na podstawie przepisów prawa,
4) posiada Pan/Pani prawo dostępu do treści swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz prawo do przenoszenia danych,
5) Pana/Pani dane osobowe przechowywane będą w czasie określonym przepisami prawa, zgodnie z instrukcją kancelaryjną i jednolitym rzeczowym wykazem akt,
6) dane osobowe nie będą przetwarzane w sposób zautomatyzowany i nie będą profilowane.
7) ma Pan/Pani prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego,
8) obowiązek podania danych wynika z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i jest obligatoryjny,
9) dane kontaktowe inspektora ochrony danych: firstname.lastname@example.org tel. 81 8526542.
____________________.dnia _____.-____-_________
____________________________________
Podpis poręczyciela
2 | <urn:uuid:bb5cb097-8714-48f4-86a7-f53db3ccaf34> | finepdfs | 1.259766 | CC-MAIN-2024-10 | https://lubartow.praca.gov.pl/documents/1790528/6859877/O%C5%9Bwiadczenie%20por%C4%99czyciel%20-%20pracuj%C4%85cy/3af4a400-e240-4491-854e-0253c85b6cd5?t=1667570723000 | 2024-02-22T14:42:46+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-10/segments/1707947473819.62/warc/CC-MAIN-20240222125841-20240222155841-00259.warc.gz | 390,757,523 | 0.871885 | 0.999837 | 0.999837 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2937,
5690
] | 3 | 0 |
Dva moduly s terasou, lavicemi, stoly a stolky Dwa moduły z tarasem, ławkami, stołami i stolikami
LEVP124
Design Egoé studio
Konfigurace
- 2x stůl s ocelovou konstrukcí a dřevěnými deskami
Dva moduly systému Leva s integrovanými prvky:
- 2x dvě lavice s opěradly s ocelovou konstrukcí a dřevěnými deska mi
s odnimaletným popelníkem
- 2x terasa s ocelovou konstrukcí, lavicí s opěradlem a stolkem
Sestavu lze doplnit o podlahu, stěny, střechu a další doplňky.
Materiál
Trámy jsou z modřínového dřeva, ošetřeným nano-nátěrem bezbar vého oleje.
Konstrukce je z ocelových tenkostěnných jeklů 80x80mm [3.15"x3.15"] a jejich svařenců s antikorovní povrchovou ochrannou vrtvou zinku a s práškovou vypalovací barvou, volitelnou dle vzorníku RAL.
Lavice a stůl jsou z desek tropického dřeva bez povrchové úpravy. Plechový stolek s nerezovým popelníkem.
Příprava terénu
Při umístění mimo zpevněný podklad doporučujeme terén snížit o 80-100 mm [3,15"- 4"], položit geotextilii a případně dosypat drce né kamenivo.
Kotvení
Je vyžadováno kotvení způsobem, doporučeným výrobcem dle místa instalace. Před umístěním modulu na terasu je vždy nutné s výrobcem konzultovat způsob kotvení či jiného uchycení. Pokud není modul kotven, výrobce nenese žádnou zodpovědnost za škody, způsobené vlivem nepříznivého počasí nebo nevhodného užívání.
Montáž
Montáž mohou provádět jen pracovníci řádně proškolení výrobcem dle platného montážního návodu.
Údržba
Použijte obvyklé způsoby čištění, vhodné pro venkovní nábytek, viz příručka „Kontrola a údržba".
Hmotnost 703 kg
Konfiguracja
- 2x stół z konstrukcją stalową i płytami drewnianymi
Dwa moduły systemu Leva z elementami zintegrowanymi:
- 2x dwie ławki z oparciami o konstrukcji stalowej i z płyt drewnianych
z wbudowaną wyjmowaną popielniczką
- 2x taras z konstrukcją stalową, ławką z oparciem, mały stolik
Zestaw można uzupełnić o podłogę, ściany boczne, dach i inne akcesoria.
Materiał
Belki są wykonane z drewna modrzewiowego, zabezpieczonego nanopowłoką z bezbarwnego oleju.
Konstrukcja wykonana jest ze stalowych cienkościennych prętów 80x80mm [3.15"x3.15"] i ich spoin z antykorozyjnym zabezpieczeniem powierzchni cynku i malowaniem proszkowym. Kolor można wybrać zgodnie z wzorniki RAL.
Ławki i stół są wykonane z desek z drewna tropikalnego bez obróbki powierzchniowej. Metalowy stolik z popielniczką ze stali nierdzewnej.
Przygotowanie terenu
W przypadku układania poza utwardzoną podbudową zalecamy obniżenie terenu o 80-100 mm [3,15"- 4"], ułożenie geowłókniny i w razie potrzeby zasypanie kruszywa łamanego.
Zakotwiczenie
Wymagane jest zakotwiczenie w zalecany sposób producenta zgodnie z miejscem instalacji. Przed umieszczeniem modułu na tarasie zawsze należy skonsultować się z producentem kotwiczenie lub inne mocowanie. Jeśli moduł nie jest zakotwiczony, producent nie ponosi odpowiedzialnoś ci za szkody spowodowane niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi lub niewłaściwym użytkowaniem.
Montaż
Instalacja może być wykonywana wyłącznie przez personel odpowiednio przeszkolony przez producenta, zgodnie z obowiązującymi instrukcjami.
Konserwacja
Należy stosować zwykłe metody czyszczenia odpowiednie dla mebli zewnętrznych, zob. instrukcje „Kontrola i konserwacja".
Waga
703 kg
technický list / karta techniczna
Rozměry výrobků mají informativní charakter. Výrobce si vyhrazuje právo na změnu technické specifikace bez předchozího upozornění.
Wymiary produktów mają charakter informacyjny. Producent zastrzega sobie prawo do zmiany specyfikacji technicznej bez uprzedzenia.
www.egoe.eu | <urn:uuid:130a4167-fdf2-4f9a-9322-4f5d2bc17a44> | finepdfs | 1.275391 | CC-MAIN-2024-42 | https://www.egoe-life.eu/AspService/download.asp?url=/root/products/pergolas/levp124/technical%20sheet/levp124-ts-cz_pl.pdf | 2024-10-07T20:27:19+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253503.25/warc/CC-MAIN-20241007192741-20241007222741-00177.warc.gz | 657,281,260 | 0.898081 | 0.898081 | 0.898081 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3581
] | 1 | 0 |
TAK SMAKUJE ŚWIAT
ERIDANOUS
GREEK STYLE
OFERTA WAŻNA OD 06.06 DO 11.06 LUB DO WYCZERPANIA ZAPASÓW
SPIS TREŚCI
ARTYKUŁ: POCHODZENIE MA (O)ZNACZENIE 04
BRIAM – ZAPIEKANKA WARZYWNA W STYLU GRECKIM 08
GRECKIE PIEROŻKI Z SEREM GRAVIERA 10
BROWNIE Z CHAŁWĄ 12
SMAŻONE HALLOUMI W BOCZKU 14
SMAŻONA FETA W SEZAMIE Z SAŁATKĄ Z POMIDORÓW 16
W tej części świata, w której wszechobecne słońce można uznać za jedną z przypraw, powstała kuchnia pełna autentyczności, oryginalności i prostoty: **kuchnia grecka**.
To właśnie z jej smaków i wartości czerpie marka produktów Eridanous.
Gdy zaczniesz odkrywać **oliwy**, **sery**, **pasty**, **sosy**, **oliwki**, **antipasti** i **słodkości** marki Eridanous, poczujesz się tak, jakbyś przemierzał białe, słoneczne uliczki śródziemnomorskich miasteczek, częstując się lokalnymi specjałami tamtejszej kuchni.
Urządź greckie przyjęcie lub przygotuj nietuzinkowy obiad dla bliskich: pełen pieczonych **warzyw**, **ziół**, **doskonałej oliwy** i innych składników **w greckim stylu** od Eridanous.
Pochodzenie ma (O)ZNACZENIE
Czym jest oznaczenie ChNP (PDO)?
Czy jakość i pochodzenie produktu można rozpoznać wyłącznie po jego opakowaniu? Można, jeśli znajdziesz na nim czerwono-żółty symbol chronionej nazwy pochodzenia, w skrócie ChNP (ang. Protected Designation of Origin, w skrócie PDO).
Właśnie takie oznaczenie przyznaje się europejskim produktom wytwarzanym w konkretnym regionie geograficznym, których nazwa nawiązuje bezpośrednio do tego właśnie regionu. Właściwości tych produktów są ściśle powiązane z czynnikami geograficznymi (tj. klimat) i ludzkimi charakterystycznymi dla danego regionu.
Wybierając oliwy i sery Eridanous ze znakiem ChNP, masz więc pewność, że wszystkie składniki użyte do ich wytworzenia są oryginalnie greckie, a cały proces produkcyjny także odbywa się w kraju ich pochodzenia.
To ważna informacja dla każdego, kto chce odkrywać prawdziwe smaki kuchni świata: tradycyjne, regionalne, zgodne z filozofią gotowania wyznawaną w konkretnym kraju. Próbując produktów Eridanous z oznaczeniem ChNP, możesz więc spodziewać się, że ich smak przeniesie Cię na pełne słońca uliczki śródziemnomorskich miasteczek. Szukaj ich na półkach Lidla i przygotuj dla siebie i bliskich dania tak smaczne jak greckie oryginały.
Wybieranie produktów z oznaczeniem ChNP to ponadto wyraźny, coraz szerzej obserwowany trend świadczący o rosnącej świadomości konsumenckiej. Przykładając wagę do składu, pochodzenia produktów i tradycyjnych, często przekazywanych z pokolenia na pokolenie metod ich wytwarzania, wspierasz lokalnych producentów żywności.
Ponadto, dzięki oznaczeniu ChNP, unikatowe receptury wyróżniające dany region na tle innych są chronione prawnie. Dla producentów to gwarancja bezpieczeństwa, dla konsumentów to gwarancja smaku i jakości.
GRECKI SER FETA P.D.O. Z CHALKIDIKI
Tradycyjny, pozbawiony konserwantów ser feta, który bardzo dobrze znają konsumenci w Grecji i wielu innych krajach Europy. Jest wytwarzany z mleka owczego i koziego zbieranego codziennie od producentów z całego regionu w okolicy miasteczka Galatista na półwyspie Chalkidiki.
Składniki: pasteryzowane mleko owcze i kozie w proporcji 70% : 30%, podpuszczka, kultury bakterii kwasu mlecznego, sól. Przechowywany w naturalnej solance z wody i soli bez żadnych dodatków. Maksymalna wilgotność: 56%. Zawartość tłuszczu w suchej masie: 43%.
SER MANOURI P.D.O.
Ser manouri to grecki ser wytwarzany z serwatki z mleka owczego i koziego z dodatkiem mleka i śmietany. Jest produkowany wyłącznie w środkowej i północnej Grecji. Charakteryzuje się bogatym, mlecznym, słodkim smakiem i bardzo delikatnym aromatem.
To wyjątkowy ser serwatkowy o niskiej zawartości soli, kremowej konsystencji i gładkiej, zwartej strukturze, dzięki której nie kruszy się podczas krojenia. Plastry świeżego lub zapiekanego sera manouri świetnie nadają się do przygotowywania przystawek oraz różnego rodzaju słodkich lub pikantnych deserów na ciepło bądź na zimno.
KRETEŃSKI SER GRAVIERA P.D.O.
Graviera to jeden z najpopularniejszych w Grecji gatunków sera, wręcz symbol diety kreteńskiej, którego tradycja wytwarzania sięga wielu wieków. Jest produkowany według tradycyjnej receptury, na bazie mleka owczego i koziego i dojrzewa przez co najmniej 3 miesiące. Charakteryzuje się delikatnym, słodkawym i lekko słonawym smakiem, jasnożółtym kolorem i asymetrycznymi dziurami.
SITIA LASITHIOU P.D.O.
Oliwa extra virgin Sitia Lasithiou Kritis P.D.O. wytwarzana z oliwek uprawianych i zbieranych na Krecie, w okolicy miejscowości Sitia w regionie Lasiti, jest ceniona za wyśmienity owocowy smak i aromat, subtelną nutę pieprzu i delikatną konsystencję. Jako produkt z oznaczeniem „Chroniona nazwa pochodzenia” oliwa ta wytwarzana jest w ograniczonych ilościach oraz zgodnie z surowymi wytycznymi dotyczącymi jakości i metod produkcji. Mediana smaku owocowego powyżej 3 punktów, a mediana goryczy poniżej 5.
BRIAM – ZAPIEKANKA WARZYWNA W STYLU GRECKIM
SKŁADNIKI
ziemniaki – 2 szt.
bakłażan – 1 szt.
cukinia – 1 szt.
czerwona cebula – 1 szt.
czosnek – 2 ząbki
pomidor – 1 szt.
suszone oregano – 1 łyżeczka
suszony tymianek – ¼ łyżeczki
suszony rozmaryn – ¼ łyżeczki
pomidory w puszcze – 1 puszka 400 g
pieprz – ⅓ łyżeczki
sól – ⅓ łyżeczki
oliwa z oliwek Eridanous – ⅓ szklanki
ser feta Eridanous – 50 g
woda – ⅓ szklanki
PRZYGOTUJ
naczynie żaroodporne
folię aluminiową
piekarnik rozgrzany do temperatury 200°C
KROK 1: PRZYGOTOWUJEMY WARZYWA
Ziemniaki obieramy i myjemy. Wszystkie warzywa kroimy w talarki o grubości ok. 1 cm, wkładamy do miski, skrapiamy oliwą, dodajemy sól, zioła i pokrojony w plasterki czosnek.
KROK 2: UKŁADAMY SKŁADNIKI
Pomidory z puszki mieszamy z 1/3 szklanki wody. Tak przygotowany sos wykładamy na dno naczynia żaroodpornego i przykrywamy warzywami. Całość oprószamy serem feta i przykrywamy folią aluminiową.
KROK 3: PIECZEMY BRIAM
Danie pieczemy przez ok. 30 minut (do momentu, aż ziemniaki będą miękkie). Po tym czasie zdejmujemy folię aluminiową i pieczemy kolejne 10-20 minut, aż sos się zredukuje, a warzywa nabiorą złotobrązowego koloru.
Wskazówka: warzywa można ułożyć w ciekawy wzór, np. w okręgi (jak na zdjęciu), lub rzędami, dzięki czemu danie pięknie przyozdobi stół.
GRECKIE PIEROŻKI Z SEREM GRAVIERA
SKŁADNIKI
CIasto
mąka pszenna – 250 g
proszek do pieczenia – 1/3 łyżeczki
masło – 80 g
oliwa – 90 ml
jogurt grecki – 100 g
sól – ½ łyżeczki
ocet jabłkowy – ½ łyżeczki
świeżo mielony pieprz – ½ łyżeczki
DODATKOWO
jajko – 1 szt.
jasny sezam – 1 łyżka
Farsz
starty ser graviera Eridanous – 200 g
jajko – 1 szt.
PRZYGOTUJ
wałek
sito
ring lub miskę o średnicy 15 cm
pędzelek
blachę do pieczenia
papier do pieczenia
KROK 1: PRZYGOTOWUJEMY CIASTO
Do miski przesiewamy mąkę z proszkiem i solą. Dodajemy miękkie masło oraz pozostałe składniki. Wyrabiamy jednolite, gładkie ciasto. Jeśli ciasto będzie się kleić do dłoni, dodajemy odrobinę mąki. Ciasto przykrywamy ściereczką i wkładamy do lodówki na minimum godzinę.
KROK 2: PRZYGOTOWUJEMY FARSZ
W miseczce mieszamy wszystkie składniki farszu.
KROK 3: LEPIMY PIERÓŻKI
Ciasto wyciągamy z lodówki i rozwałkowujemy na posypanym mąką blacie na grubość ok. 3 mm. Za pomocą wykrawaczki (ringu lub miseczki) wycinamy kółka o średnicy 15 cm. Na każdy krążek wykładamy farsz, następnie krążki składamy na pół, tworząc pierożki. Mocno sklejamy boki pierogów – możemy je ozdobić widelcem. Pierogi kładziemy na blaszkę wyłożoną papierem do pieczenia.
KROK 4: PIECZEMY PIEROGI
Pierożki smarujemy roztrzepanym jajkiem i posypujemy z wierzchu sezamem. Pieczemy w piekarniku rozgrzanym do 180°C przez 30 minut lub do momentu, gdy nabiorą złotego koloru. Podajemy wystudzone.
BROWNIE Z CHAŁWĄ
SKŁADNIKI
BROWNIE Z CHAŁWĄ
masło – 200 g
gorzka czekolada – 200 g
jajko (rozmiar M) – 3 szt.
cukier – 80 g
sól – 1 szczypka
mąka pszenna – 120 g
kakao – 2 łyżki
proszek do pieczenia – 1 łyżeczka
chałwa waniliowa Eridanous – 100 g
PODANIE
lody waniliowe – 4 gałki
świeże owoce jagodowe (np. truskawki) – 100 g
PRZYГОTUJ
piekarnik rozgrzany do temperatury 160°C (z funkcją grzania góra-dół)
blachę o wymiarach 20 x 30 cm
papier do pieczenia
sitko
KROK 1: PRZYGOTOWUJEMY BROWNIE
Masło i gorzką czekoladę łączymy w metalowej miseczce umieszczonej nad garnkiem z gotującą się wodą i rozpuszczamy w kąpieli wodnej. Kiedy masa stanie się płynna, zdejmujemy ją i odstawiamy na chwilę, aby przestygła. Jajka ubijamy z cukrem i szczyptą soli i delikatnie dodajemy do masy czekoladowej. Mąkę, kakao, proszek do pieczenia i sól mieszamy ze sobą i przesiewamy przez sitko do masy jajeczno-czekoladowej. Krótko mieszamy, jedynie do połączenia składników.
KROK 2: PIECZEMY BROWNIE
Chałwę siekamy na dość duże kawałki. Ciasto wylewamy na blaszę wyłożoną papierem do pieczenia i posypujemy chałwą. Wkładamy do piekarnika rozgrzanego do temperatury 160°C na ok. 25 minut.
KROK 3: PODAJEMY BROWNIE
Po wyjęciu ciasta z piekarnika pozostawiamy je do ostygnięcia. Brownie podajemy z lodami waniliowymi i ulubionymi owocami jagodowymi (np. truskawkami, malinami, borówkami).
HAŁWA WANILIOWA
ERIDANOUS
SMAŻONE HALLOUMI W BOCZKU
SKŁADNIKI
HALLOUMI Z BOCZKIEM
ser halloumi Eridanous – 450 g
boczek – 8 plastrów
mini sałata rzymska – 2 szt.
oliwa z oliwek Eridanous – 2 łyżki
biała fasola w zalewie – 400 g
skórka starta z ½ cytryny
natka pietruszki – 2 gałązki
DRESSING
ser feta Eridanous – 100 g
sok wyciśnięty z ½ cytryny
jogurt grecki Eridanous – 200 g
cukier – 2 łyżki
oliwa z oliwek Eridanous – 2 łyżki
sól
pieprz czarny
PRZYГОTUJ
sitko
KROK 1: SMAŻYMY SER
Ser halloumi odsączamy z zalewy, kroimy na ok. 8 równych kawałków i owijamy każdy 1 plasterkiem boczku. Na patelni rozgrzewamy olej i smażymy kawałki halloumi ze wszystkich stron na średnim ogniu przez ok. 3-5 minut.
KROK 2: PRZYGOTOWUJEMY SAŁATKĘ
Fasolę odsączamy z zalewy, przepłukujemy w zimnej wodzie na sitku i mieszamy w misce ze skórką z cytryny, solą, pieprzem, oliwą z oliwy i posiekana natką pietruszki.
KROK 3: PRZYGOTOWUJEMY DRESSING
Ser feta kruszymy na mniejsze kawałki. Składniki dressingu umieszczamy w misce i mieszamy ze sobą dokładnie do uzyskania gładkiej konsystencji.
KROK 4: PODAJEMY DANIE
Sałatę myjemy, osuszamy i przekrawamy na pół. Układamy na talerzu. Obok układamy porcję sałatki z fasolki. Całość polewamy dressingiem. Na każdym talerzu układamy po 4 kawałki usmażonego halloumi w boczku.
SMAŻONA FETA W SEZAMIE Z SAŁĄTKĄ Z POMIDORÓW
SKŁADNIKI
SMAŻONA FETA Z SEZAMEM
ser feta Eridanous – 200 g
skórka starta z 1 cytryny
ziarna jasnego sezamu – 100 g
mąka pszenna – 100 g
jajka (rozmiar M) – 2 szt.
olej słonecznikowy – 2 łyżki
pieprz czarny
DO PODANIA
pomidor bawole serce – 2 szt. (ok. 250 g)
czerwona cebula – 1 szt.
świeże oregano – 3-4 gałązki
ocet winny – 2-3 łyżki
oliwa z oliwek Eridanous – 5-6 łyżek
natka pietruszki – 4 gałązki
cytryna – ½ szt.
miód – 2 łyżki
sól
pieprz czarny
PRZYГОTUJ
ręcznik kuchenny papierowy
tarkę o drobnych oczkach
KROK 1: PRZYPRAWIAMY SER
Ser odsączamy z zalewy i przekrawamy na pół po przekątnej. Posypujemy delikatnie skórką startą z cytryny i pieprzem.
KROK 2: PANIERUJEMY SER
Jajka delikatnie rozmaczymy w miseczce. Do dwóch płaskich misek wsypujemy osobno mąkę i ziarna sezamu. Trójkąty fety obtaczamy najpierw w mące, następnie w jajku i ziarnach sezamu.
KROK 3: SMAŻYMY SER
Na patelni rozgrzewamy olej. Fetę smażymy na złoty kolor i odsączamy z nadmiaru tłuszczu na kawałku ręcznika papierowego.
KROK 4: PRZYGOTOWUJEMY SAŁATKĘ Z POMIDORÓW
Pomidory myjemy i kroimy w kawałki o wielkości ok. 2 cm. Cebulę kroimy w bardzo drobną kostkę. Pietruszkę i oregano myjemy, obrywamy listki i grubo siekamy. Mieszamy całość z dodatkiem oliwy, octu, soli i pieprzu.
KROK 5: PODAJEMY DANIE
Połowę cytryny kroimy na 8 części. Na każdy talerz wykładamy ser feta, porcję sałatki z pomidorów i po dwie cząstki cytryny. Kawałki sera polewamy odrobiną płynnego miodu.
Produkty marki Eridanous
2+1 GRATIS
Aktywuj w aplikacji
Produkty marki Eridanous
*Limit: 6 szt. na paragon. Szczegóły promocji dostępne w aplikacji Lidl Plus.
Sprawdź gazetki ulubionych sieci na stronie ding.pl
LIDL Biedronka
LEROY MERLIN PEPCO
ROSSMANN | d74eea9c-11e1-4c98-9032-7950f50afaa9 | finepdfs | 1.59668 | CC-MAIN-2022-27 | https://gazetki-pdf.ding.pl/gazetka/103e63a9e6223f21/lidl--tak-smakuje-swiat,31948.pdf | 2022-07-03T14:16:40+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656104244535.68/warc/CC-MAIN-20220703134535-20220703164535-00429.warc.gz | 313,721,156 | 0.997434 | 0.999779 | 0.999779 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
99,
334,
1034,
1854,
2809,
3981,
4923,
5428,
6229,
6679,
7673,
8140,
9080,
9523,
10366,
10932,
11878,
12042,
12143
] | 1 | 0 |
Forum Edukacyjne
Elektroniczny Magazyn
WODN w Sieradzu
Nr 5
Listopad
2020
... forum dialogu,
miejsce wymiany myśli, przestrzeń prezentacji stanowisk i koncepcji pedagogicznych...
Spis treści
Czy dobrze żyje mi się z innymi?
O dobrostanie psychicznym uczniów i nauczycieli .................................................3
Refleksje o relacjach nauczyciel – uczeń z punktu widzenia nauczyciela......................5
Wsparcie klimatu społecznego szkoły i placówki oraz rozwijanie kompetencji edukacyjnych nauczycieli. Program Golden Five...............................................................6
WELLBEING W ŻYCIU NAUCZYCIELA
Równowaga życia zawodowego i pozazawodowego .....................................................11
GtOS RODZICA „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie,” ..........................................................13
Maria nie rozumie, że czegoś nie zrobię........................................................................15
DOBRE PRAKTYKI - WYMIANA DOŚWIADCZEŃ....................................................16
Scenariusz zajęć biblioterapeutycznych..16
Co czuli nasi uczniowie w czasie edukacji zdalnej?- jak z nimi rozmawiać o tym trudnym czasie, Przykładowe scenariusze zajęć ..................................................................................................................17
SLEEVEFACE czyli kreatywne fotografowanie się z książką lub płytą ....22
Polecamy książki z wykorzystaniem SLEEVEFACE..................................................25
NA DŁUGIEJ PRZERWIE, CZYLI ROZMOWY W TŁOKU ..................................................30
Szanowni Państwo
Nauczyciele, Dyrektorzy,
Przyjaciele WODN w Sieradzu
Epidemia COVID-19 spowodowała, że żyjemy w atmosferze niepokoju, niepewności oraz doświadczamy trudności w relacjach i komunikacji. Nadmierna ilość docierających do nas informacji (często sprzecznych) wcale nie pomaga...
Co w tej sytuacji jest dla nas najważniejsze?
Z badań przeprowadzonych wśród nauczycieli (wiosną bieżącego roku - ankieta WODN w Sieradzu My w sytuacji zmiany Czego uczy nas, co zburzy obecne doświadczenie? oraz ewaluacja w roku szkolnym 2019/2020) wynika, że jedną z najważniejszych rzeczy jest dbanie o psychiczny dobrostan - wzajemne relacje oraz umiejętność zadbania w nich o swoje potrzeby i umiejętne postawienie granic. Warto poświęcić uwagę budowaniu szacunku i uważności na siebie i drugą osobę. Niezbędne są oczywiście w powstałych warunkach sposoby skutecznej komunikacji. Kolejne ważne kwestie to rozwijanie podmiotowości, sprawczości i odpowiedzialności uczniowskiej oraz umiejętności udzielania pomocy w sytuacjach kryzysowych. „Jak zadbać o balans między pracą a życiem osobistym?” - to były najczęściej pojawiające się uwagi nauczycieli. W tym kontekście kluczową wydaje się wiedza o zarządzaniu energią życiową, radzeniu
sobie ze stresem, wartościami, jakim kierujemy się w życiu.
**Klimat szkoły i relacje równieśnicze** to następny ważny obszar wskazany w ankiecie. Budowanie zespołu klasowego i jego tożsamości, klasa szkolna jako wspólnota – mimo, że okresowo każdy uczy się w swoim domu, ze względów organizacyjnych klasa pozostaje klasą, choć bieg wydarzeń powoduje, że o tym zapominamy. Warto więc popracować nad zagadnieniem wspólnotowości.
Również badania międzynarodowe potwierdzają wagę tych zagadnień oraz potrzeby w tym zakresie.
W dogłębnnej analizie (z 2020 r.) badań - PISA 2018 Czytanie, rozumienie, rozumowanie, pod redakcją Michała Sitka i Elżbiety Barbary Ostrowskiej, w podsumowaniu komponentu kwestionariuszowego **dobrostan uczniów i klimat szkoły** czytamy, że „Pozytywne doświadczenia szkolne są ważne nie tylko dla osiągania lepszych wyników w nauce, ale też mają wpływ na rozwijanie kompetencji społecznych i emocjonalnych, zdrowie psychiczne oraz lepsze funkcjonowanie w dalszym życiu. O ile polscy uczniowie uzyskują, w porównaniu z uczniami z innych krajów, dobre wyniki w umiejętnościach mierzonych w badaniu PISA, to ocena szkoły jako środowiska uczenia się wypada znacznie gorzej. (...) To szkoły i nauczyciele mają wpływ na panującą atmosferę oraz na to, na ile uczniowie mają poczucie, że stanowią część szkoły. Powyższe wyniki [badań PISA] pokazują, że polska szkoła ma pod tym względem wiele do nadrobienia.” Uwzględnienie w badaniach tematyki dobrostanu i klimatu szkoły świadczy o docenieniu wagi tych zagadnień.
Jesienny numer naszego magazynu poświęcamy więc tematyce budowania relacji, tworzenia klimatu szkoły i wzmacnia- nia dobrostanu psychicznego wszystkich uczestników przestrzeni edukacyjnej. Zapraszamy do lektury ciekawych, często bardzo osobistych relacji i refleksji oraz przykładów dobrych praktyk. Polecamy również do przeczytania książki o bardzo różnorodnej tematyce, bazując na przekonaniu o terapeutycznych właściwościach literatury…
**Wiesława Chlebowska i Ewa Ruszkowska**
Fot. Ewa Ruszkowska
Czy dobrze żyje mi się z innymi?
O dobrostanie psychicznym uczniów i nauczycieli
Z Małgorzatą Woźnicką, pedagogiem szkolnym w Zespole Szkół Elektronicznych w Zduńskiej Woli rozmawia Marcin Lewandowski, nauczyciel doradca metodyczny WODN w Sieradzu
Małgorzata Woźnicka jest pedagogiem szkolnym w ZSE od 1998r. Nauczyciel dyplomowany. Ukończyła Uniwersytet Śląski w Katowicach na Wydziale Pedagogiki i Psychologii (pedagogika specjalna w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej) oraz Podyplomowe Studium Profilaktyki Uzależnień na Uniwersytecie Łódzkim. Interesuje się filmem, trenuje jogę. Lubi literaturę science fiction i oczywiście kryminaty.
Jak Twoim zdaniem wzajemne relacje i współpraca między uczniami i nauczycielami wpływają na dobrostan psychiczny zarówno uczniów i nauczycieli?
Małgorzata Woźnicka: Dobrostan psychiczny to odczucie wynikające ze spełnienia i z satysfakcji z naszego życia oraz z niskiego poziomu stresu. Opisywany jest w sześciu wymiarach: samoakceptacja, osobisty rozwój, cel w życiu, panowanie nad otoczeniem, autonomia, pozytywne relacje z innymi. Dobrostan psychiczny daje energię i zwiększa poziom aktywności, powoduje wzrost zaangażowania człowieka w pracę/naukę, polepsza samoocenę oraz relacje międzyludzkie, a także udziela się innym osobom. Stan ten nie jest czymś danym i stałym. Zdobyty raz, nie musi nam towarzyszyć przez całe życie. Musimy na niego zapracować. Mówiąc, że dbamy o nasz dobrostan psychiczny mamy na myśli to, że w naszym otoczeniu przeważają pozytywne doświadczenia i przyjemne emocje oraz niski poziom negatywnych przeżyć i nastrojów.
Efektywny proces uczenia się jest możliwy tylko wtedy, gdy uczniowie nawiążą pozytywną relację z nauczycielem i będą czuli się dla niego ważni. Poczucie zrozumienia, akceptacji oraz atmosfera otwartości i pomocy, skutkują prawidłowym i satysfakcjonującym rozwojem. Dlatego tak ważne jest, by nauczyciele nie skupiali się głównie na realizacji zagadnień z podstawy programowej, ale żeby przede wszystkim w sposób uważny i wspierający towarzyszyli swoim uczniom na ścieżce edukacyjnej oraz budowali dobre, pełne zaufania relacje z nimi, a co za tym idzie dbali o dobrostan swój i uczniów.
Czy klimat szkoły jest ważny z punktu widzenia ucznia?
Małgorzata Woźnicka: Oczywiście, że jest ważny.
W szkolnej klasie o jakości relacji międzyludzkich decyduje nauczyciel. Ogromną rolę odgrywają również panujące w szkole kultura i atmosfera, które tworzą ramy zarówno pożądanych, jak również dopuszczalnych zachowań.
Dobre relacje między uczniem a nauczycielem są podstawą uzyskania oczekiwań efektów nauczania. Jeżeli uczeń czuje, że jest akceptowany, czuje się bezpiecznie, a nauczyciel do jego problemów odnosi się z szacunkiem i zainteresowaniem, wówczas buduje się atmosferę powodującą pełne wykorzystanie potencjału ucznia.
Równie ważne są więzi zawiązywane między uczniami. Praca w grupie, która nie akceptuje/wyśmiewa jednego z członków
jest często niemożliwa, a odsunięty od grupy uczeń nie jest w stanie się prawidłowo rozwijać i korzystać w pełni ze swojego potencjału. Dlatego tak ważne jest dbanie o integrację i wzajemny szacunek w grupie.
**O czym musimy pamiętać przy budowaniu relacji miedzy uczniami a nauczycielem?**
**Małgorzata Woźnicka:** Z badań neurobiologów wynika, że jakość relacji międzyludzkich ma wpływ na wszystko, co robimy. Budując relacje z uczniami, należy koniecznie zwracać uwagę na swoje wypowiedzi i słowa, treść komunikatów i ton głosu. Wskazywanie błędów w sposób, który rani, używanie osmieszających zdrobnień lub przewisk nie buduje relacji między nauczycielem a uczniem.
Dla ucznia motywująca będzie pochwała, przy czym najlepsza jest ta „sztyfa na miarę”. Jeśli po każdej poprawnej odpowiedzi na lekcji uczniowie wciąż słyszą: „dobrze”, „świetnie”, to nie wiedzą dokładnie, co dobrze zrobili i w czym właściwie są świetni. Słowa używane non stop, przestają pełnić swoją funkcję. Uczeń, który usłyszy od swojego nauczyciela „podoba mi się, jak tączysz fakty” czy „bardzo dobrze uzasadnijesz swoje zdanie”, po pierwsze wie, co robi dobrze, a po drugie, słyszy mobilizujące i budujące słowa.
Warto zacząć już od chwili, gdy uczniowie wchodzą i wychodzą z klasy. Wystarczy wykorzystać pierwsze kilka sekund na uśmiech, a przede wszystkim na zagadnięcie mijających nas uczniów.
Trudno nawiązać pozytywne relacje z klasą, jeśli nie bierze się pod uwagę emocji swoich uczniów. Wystarczy przynieść na lekcję poprawione sprawdziany i nie oddając ich uczniom do ręki, przez kilka minut mówić o tym, jak fatalnie wypadły i jakie nieuki jepisały.
Najlepszym sposobem na budowanie relacji jest podejmowanie wspólnych działań, które pozwoli obu stronom na poznanie się z różnych perspektyw. Czasami też dobrze jest świadomie pozwolić na odwrócenie ról i sprawić, aby to uczeń stał się przewodnikiem.
Pozwólmy uczniom na samodzielność, dajmy możliwość wykazania się swoją pomysłowością i posiadanymi umiejętnościami – organizacja wycieczki, spotkania świątecznego, konkursu, święta szkolnego.
Dobre relacje z nauczycielem dają uczniowi poczucie bezpieczeństwa, gdyż nie boi się przyznaczyć do niewiedzy, bo wie, że nie zostanie za to skrytykowany.
Uczniowie bardzo cenią też nauczycieli, którzy potrafią przyznać się do niewiedzy czy popełnionego błędu.
Należy też pamiętać, że uczniowie czują się bezpiecznie w jasno określonych ramach. Nie należy skracać dystansu na siłę, co może przynieść szkodę zarówno nauczycielowi, jak i uczniom.
To słowa budują rzeczywistość! Mogą ranić, ale przede wszystkim mogą budować i kształtować poczucie własnej wartości, pozytywny obraz świata. Zapamiętajmy to, jeśli chcemy budować jak najlepsze relacje z uczniami.
**Jakie kompetencje nauczyciele powinni doskonalić, by budować i wspierać dobrostan psychiczny uczniów i nauczycieli?**
**Małgorzata Woźnicka:** Jednym z wymiarów dobrostanu psychicznego jest osobisty rozwój. Doskonalić własne zdolności oraz podnosić swoje kompetencje to jeden z warunków wpływających na nasze samozadowolenie. Człowiek jest wręcz „skażany” na nieustanne nabycie nowych umiejętności i rozwijanie tych już wcześniej zdobytych.
Istotnym czynnikiem mającym wpływ na dobrostan psychiczny są także relacje z otoczeniem. Należy zadać sobie pytanie; Czy dobrze żyje mi się z innymi? Ważne są
tu umiejętności nawiązania, podtrzyma-
nia i rozwoju więzi z ludźmi, zdolność odczu-
wania radości, przyjemności z bliskiego
kontaktu.
Zdecydowanie wszystkim przyniosłoby po-
żytek większe kompetencje nauczycieli w budowaniu relacji (czy to indywidualnie,
czy w grupie), które zawierają umiejętność
i chęć poważnego traktowania myśli i uczuć osoby, która stoi naprzeciwko Ucz-
niowie potrzebują autorytetów, które są
szczególnie skuteczne w formułowaniu lub
zmianie postaw, a ma to przede wszystkim
znaczenie w szkole, zwłaszcza w przypad-
ku uczniów, których należy zachęcić do
aktywnego i świadomego uczenia się. Po-
nadto mówiąc o autorytecie nauczyciela,
nie sposób nie dostarcza wyraźnego wpły-
wu nowych technologii i powszechnego
dostępu do informacji.
Współczesny nauczyciel oprócz przygoto-
wania psychologiczno-pedagogicznego
musi posiadać wiedzę i umiejętności z za-
kresu nowoczesnych technologii komuni-
kacyjnych.
Dziś, gdy Internet stał się ważną przestrze-
nią społeczną współczesnego ucznia, nie
Refleksje o relacjach nauczyciel – uczeń z punktu widzenia nau-
czyciela
Dorota Żuberek, nauczyciel doradca metodyczny WODN w Sieradzu
Patrząc z perspektywy trzydziestu lat pracy
nauczyciela matematyki i wychowawcy
na moje relacje z uczniami (już nawet
dwoma pokoleniami uczniów), wydaje mi
się, że udawało mi się tworzyć atmosferę,
w której uczniowie mogli się uczyć i rozwijać.
Co daje mi podstawy, aby tak myśleć?
Spotkania z absolwentami, ich reakcja na
spotkanie ze mną oraz listy. Czasem na
zakończenie trzyletniej nauki w gimnazjum
prosiłam uczniów o napisanie listu do mnie
(podpisanego lub nie – decyzję zostawia-
sposób pominić i tego obszaru do budo-
wania relacji, otwierającego uczniom moż-
liwość komunikacji nie tylko w sprawach
dydaktycznych, ale i wychowawczych.
Jednak nie zapominamy, że najwyższą
wartość będą miały relacje tworzone
dwuwymiarowo – poprzez regularne spo-
tkania bezpośrednie i przez Internet.
Dziękuję za rozmowę
Fot. Ewa Ruszkowska
RELACJE – KLIMAT SZKOŁY – PSYCHICZNY DOBROSTAN
Życzliwość i szacunek dla każdego ucznia, akceptacja ich różnych możliwości (musiałam trochę popracować, żeby zauważyć, że matematyka, nawet ta szkolna, nie dla każdego jest łatwa i piękna).
Jasne stawianie wymagań. Wyjaśnianie, jakie umiejętności będą sprawdzane (tylko na początku pracy robiłam niezapoowiedziane kartkówki – to chyba stary jak świat sposób metodyczny nauczycieli na utrzymanie porządku w klasie...)
Cierpliwość – cecha niezbędna każdemu rodzicowi i wychowawcy (otrzymałam nawet od uczniów medal „Za anielską cierpliwość”).
Szukanie wskazówek w książkach i na szkoleniach, stała potrzeba doskonalenia warsztatu pracy.
Rozmowy z moimi „osobistymi” dziećmi, ich szkolne doświadczenia.
Atmosfera panująca w szkole, w której zaczynałam pracę. Tam wszystkim „się chciało”. Bez procedur, regulaminów, modeli absolwenta, planów pracy, sprawozdań i kontroli. W gimnazjum, w którym pracowałam po pierwszej reformie też byliśmy nie tylko Radą Pedagogiczną, ale także bliskimi sobie ludźmi. Nadmierna formalizacja i burokratyzacja edukacyjnego życia zabija „ducha szkoły”, który sprawia, że czują się w niej dobrze i uczniowie, i pracownicy, i rodzice.
Tworzenie relacji uczeń – nauczyciel to proces nierozerwalnie związany z naszym zawodem. Co roku stajemy przed nową klasą i nowym wyzwaniem. Możemy korzystać z poprzednich doświadczeń, ale musimy też być otwarci na nowości.
Wspieranie klimatu społecznego szkoły i placówki oraz rozwijanie kompetencji edukacyjnych nauczycieli. Program Golden Five
Ewa Ruszkowska, nauczyciel konsultant WODN w Sieradzu, instruktor Programu Golden Five
Barbara Cichecka, dyrektor Międzyszkolnej Bursy w Wieluniu
Program GOLDEN FIVE uczy nauczycieli rozwijać 5 kluczowych umiejętności, tzw. „złotych obszarów”, które decydują o motywacji uczniów do nauki, ich postawach wobec szkoły i sukcesach edukacyjnych.
Nauczyciele, realizując założenia programu Golden 5, poszerzają praktyczne umiejętności wychowawcze i dydaktyczne w następujących pięciu obszarach:
1. Sprawne zarządzanie klasą.
2. Dostosowanie nauczania w celu zwiększenia motywacji uczniów do nauki.
3. Budowanie pozytywnych relacji nauczycieli z uczniami.
4. Kreowanie dobrego klimatu społecznego w klasie.
5. Budowanie relacji zachęcających do współpracy nauczyciela z rodzicami.
Program *Golden 5* (Złota Piątka) jest produktem 3-letniego międzynarodowego projektu realizowanego w ramach programu Comenius 2.1, koordynowanego przez Uniwersytet w Sewilli w latach 2004 – 2006. Na etapie projektu uczestniczyło w nim 5 krajów: Belgia, Hiszpania, Norwegia, Polska i Włochy. Program jest adresowany do uczniów w wieku 11–15 lat i realizowany przez nauczycieli, zwłaszcza wykowawców klas. Upowszechniany jest od roku 2005 w Polsce i innych krajach, a dzięki swojej uniwersalności i atrakcyjności uzyskał rekomendacje:
- w 2008 roku został wyróżniony jako przykład dobrej praktyki na poziomie europejskim (*Best Practice*) i zarekomendowany przez Komisję Europejską do upowszechniania we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej;
- w 2009 roku otrzymał brązowy medal Komisji Europejskiej za kreatywność i innowacyjne rozwiązania w doskonaleniu nauczycieli.
**Autorami programu są:**
Maria Jose’ Lera – Wydział Psychologii Uniwersytetu w Sewilli (koordynator);
Elena Buccoliero – PROMECO, Ferrara;
Knud Jensen, Frode Josang – „Ramsvik Utadrettet Virksomhet”, Stavanger;
Joanna Szymańska – Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa;
Joelle Timmermans – Le Suflee, Bruksela.
**Cel ogólny programu:**
Wsparcie osiągnięć szkolnych i rozwoju osobistego uczniów, zwłaszcza zagrożonych wykluczeniem.
**Cele szczegółowe programu:**
- Zwiększenie kompetencji nauczycieli w zakresie radzenia sobie ze zróżnicowaniem w klasie.
- Poprawa klimatu społecznego w klasie (m.in. relacji interpersonalnych).
- Poprawa osiągnięć edukacyjnych uczniów.
- Wzmocnienie zachowań prospołecznych uczniów (m.in. umiejętności życiowych).
W roku szkolnym 2019/2020 program zrealizowano w Międzyszkolnej Bursie w Wieluniu w ramach realizowanego kompleksowego wspomagania. Bursa jest placówką z niewielką, ale bardzo aktywną radą pedagogiczną. Efektem kompleksowego wspomagania realizowanego w poprzednim roku w bursie, był wniosek, by skupić się na rozwijaniu kompetencji społecznych w placówce. Nauczyciele, doskonalać się zawodowo w bieżącym roku szkolnym, postawili sobie następujące cele: doskonalenie kompetencji profesjonalnych nauczycieli w zakresie radzenia sobie ze zróżnicowaniem w grupie; wspieranie osiągnięć szkolnych i rozwoju osobistego uczniów, zwłaszcza zagrożonych wykluczeniem; wzmocnienie zachowań prospołecznych uczniów poprzez rozwój kompetencji osobistych, społecznych i w zakresie umiejętności uczenia się. Program Golden Five wpisał się w potrzeby placówki. Większość grona pedagogicznego bardzo aktywnie pracowała przez cały rok szkolny w czasie realizacji Programu. Nauczyciele byli bardzo zaangażowani w pracę z grupami, w pracę zespołową dorostych, w kontakty i konsultacje indywidualne.
„Złote Zasady”, które były oceniane przez nauczycieli jako najbardziej skuteczne w pracy, to zasady z obszaru BUDOWANIE RELACJI, były to zasady:
Posługuj się imieniem dziecka,
Przekazuj dziecku pozytywną i konstruktywną informację zwrotną;
Mów dobrze o uczniu,
Wykorzystuj „złoty moment”.
Najważniejsze według nas były (zacytowane z ankiet ewaluacyjnych programu wypowiedzi):
1. Tworzenie pozytywnych i bezpiecznych relacji wychowawca-wychowanek - uważne słuchanie wychowanków, poznanie ich punktu widzenia, wzajemny szacunek.
2. Posługiwanie się imieniem dziecka, dzięki czemu wychowanki nie czuje się anonimowy, a ważny dla wychowawcy.
3. Wykorzystanie „złotych momentów” do nawiązania relacji z wychowaniem... czuję, że jestem w tym „mistrzem”.
4. Wykorzystanie swojego poczucia humoru do nawiązania relacji z wychowaniem.
5. Nawiązanie współpracy z rodzicami, włączenie ich w życie bursy, w rozwiązanie problemu wychowanka.
Analizując trudności, jakie wystąpiły w trakcie realizacji Programu, można powiedzieć, że generalnym problemem stała się pandemia i czas zamknięcia, zmieniły one styl pracy nas wszystkich, ale też przyczyniły się do przewartościowania niektórych przekonań nauczycieli i spowodowały, iż podjęli nieprzewidywane wcześniej działania.
Pracowaliśmy od października 2019 r. do marca 2020 r. szkoląc się stacjonarnie i prowadząc konsultacje. Po wybuchu pandemii przesiliśmy na spotkania i konsultacje on-line. W podobny sposób wychowawcy pracowali ze swoimi wychowankami.
Czas pandemii wymusił zaangażowanie się wszystkich w pracę on-line, w kontakty z grupami na platformie, w konsultacje indywidualne nie tylko z instruktorem, ale i swoimi wychowankami. Szczególną opieką objęto tych uczniów, którzy mieli niską samoocenę, żyli w rodzinach z problemem alkoholowym albo byli pod opieką psychiatry. Zachęcano i inicjowano w grupach kontaktowanie się wzajemnie, stawiano pytania problemowe, stosując tak naprawdę zasadę „Staraj się zapamiętać, o czym mówiło Ci dziecko” i „Zachęcanie do uczestniczenia w akcjach prospołecznych”, tak na mikroskalę, gdyż inicjowano np. pomoc koleżeńską on-line. Mimo trudności w bezpośrednich kontaktach, nawiązano współpracę z psychiatrą, która zaopferowała pomoc w kontaktach z wychowankami, których zachowanie budzi niepokój wychowawców.
Oporujący przed kontaktami on-line członkowie grona pedagogicznego, coż, musieli się poddać, zmienić swoje nastawienie i może nie tak aktywnie jak reszta, ale podjąć również działania on-line.
Mimo, że pierwotnie nauczyciele uznali kontakt z rodzicami za obszar najtrudniejszy do realizacji w Programie Golden Five, lockdown spowodował, że relacje z rodzicami uzyskały nową jakość. Poza zwiększeniem się ilości kontaktów telefonicznych i mailowych wykorzystano nowe sposoby komunikacji, takie jak Messenger, Whatsapp. Podjęto działania zmierzające do utworzenia grupy wsparcia rodziców. Wzmocniono uległy kontakty indywidualne.
Paradoksalnie więc każda ze stron – nauczyciele i dyrektor, i instruktor - zauważałyśmy dużo korzyści płynących z czasu zatrzymania przez pandemię.
Wpływ interwencji podjętych przez nauczycieli w ramach Programu Golden Five w ich osobistych opiniach, przedstawiają poniżej cytowane wypowiedzi:
Wpływ na nich samych: budowanie wiary we własną skuteczność, kolejny raz odkrycie, że mimo, iż zasady dotyczą tak prostych zachowań wychowawcy, jak np. uśmiechają się, a grono nie jest początkujące w pracy wychowawczej, to o tych zachowaniach zapominają, a takie zachowania działają, tzn. wywołują interakcję i sprzyjają budowaniu relacji. Zwrócenie uwagi na rolę diagnozy oraz, co wydawa się szczególnie ważne dla wybranych nauczycieli – czynienie systematycznych notatek. Wgląd w nie, po upływie kilku tygodni, pozwala zaobserwować zmiany, czasami wcale nie subtelne, ale niezauważalne codziennym biegu.
Otwartość na relacje z młodzieżą - młodzież sama przychodzi na rozmowy, prosi o porady, jest chętna do pomocy – nie trzeba specjalnych próśb by zaangażować młodzież do wspólnego działania.
Uwierzytam także, że jestem im naprawdę potrzebna.
**Przykładowe wypowiedzi nauczycieli:**
Program Golden Five zachęca mnie do tego, by zostać jego instruktorem i wdrażać złote zasady wszędzie tam, gdzie się da.
Celna diagnoza pomagała rozwiązywać trudności wychowawcze, a skuteczna komunikacja w relacji wychowawca-wychowanków pozwala w działania angażować każdą ze stron.
Wszelkie działania naprawcze, doskonale nie oddziaływań wychowawczych przyniosą pozytywne efekty. W stosunku do niektórych wychowanków te oddziaływania są spektakularne, bardzo dobrze widoczne. W niektórych przypadkach należy dłużej oddziaływać. Nie wszystkie efekty przychodzą od razu i są łatwo zauważalne. Proces wdrażania zmian musi przejść w stan permanentny.
**Wpływ na klasę/na grupę wychowanków:**
- nawiązanie kontaktu z każdym wychowankiem,
- bliskie relacje z wychowankami – otwartość młodzieży w kontakcie z wychowawcami (Zwiększam wiedzę wychowanków o sobie nawzajem - stwarzam sytuację do rozmowy na różne tematy – ulubiony film, potrawy, czy lubisz psy itp. Czasami takie rozmowy toczą się spontanicznie w pokojach, czasem wtedy, gdy młodzież przyjeżdża w niedzielę do bursy),
- wgląd w życie wychowanka – wiedza na temat dziecka, relacji rodzinnych, relacji przyjacielskich,
- pomoc w rozwiązywaniu problemów wychowanka,
- większe zaufanie młodzieży do wychowawców, a także rodziców dzieci do pracowników bursy,
- pozytywne informacje zwrotne od młodzieży na temat naszych relacji” jest pani jak moja mama… czuję się tu jak w domu…,
- poprawa komunikacji,
- wzrost samooceny uczniów.
**Wpływ na wybranych uczniów ("Złotych uczniów"):**
- Każda wychowanka (socjalizująca się, izolująca, neutralna) zareagowała pozytywnie na zastosowanie wybranych zasady. Wychowanki pozytywnie reagowały w późniejszym czasie na prośby od wychowawcy o wykonanie jakieś zadania.
Jako przykład podaje się większe zainteresowanie tematem akcji charytatywnych, udzielania się w wydarzeniach bursy. Osoba izolująca się poinformowała np. o trudnej klasówce, prosząc o pomoc,
- Poczucie bycia wysłuchanym i zauważonym,
- Wychowanki bez okazji i powodu często z własnej inicjatywy nawiązywały rozmowę z wychowawcami,
- Dzieliły się z wychowawcami informacjami dotyczącymi ich życia rodinnego i osobistego,
- Czuły się bezpiecznie w towarzystwie wychowawców, co ujawniało się w „mowie ciała”, tj. swobodna postawy ciała, gestykulacja rąk, sposób siedzenia i wyrażania swoich opinii,
- Wychowanki szukały u wychowawców porad w rozwiązywaniu sytuacji dla nich trudnych,
- Okazywały swoją sympatie, pytały o samopoczucie wychowawców, interesowały się problemami wychowawców, ich obawami,
- Uczennice starały się wręcz pomagać i doradzać wychowawcom, zwłaszcza np. przedstawiać własny punkt widzenia na sprawy konfliktu pokoleń, proponowały rozwiązania w sprawach dotyczących funkcjonowania bursy, wprowadzania nowych zarządzeń,
- W sytuacjach konfliktowych wykazywały postawy polubowne, otwartość na porozumienie, wręcz omijanie narastania ewentualnego napięcia,
- Zarówno osoby do tej pory wykazujące deficyty relacji, jak i osoby towarzyskie i otwarte po zastosowaniu w/w zasad rozwinięły jeszcze bardziej swoje umiejętności społeczne.
Podsumowując, można powiedzieć, że praca nad realizacją programu Golden Five, w ramach kompleksowego wspomagania, była dla wszystkich włączonych w proces osób bardzo satysfakcjonująca, angażująca, autentyczna, poruszająca, bo wszechstronna, oparta na diagnozie, odpowiadająca na potrzeby grupy. Procesowo realizowana, pokazała sens takiej pracy.
Pokazała też, że małe zmiany w każdym z nas, realizowane konsekwentnie i systematycznie, mogą przyczynić się do dużej zmiany, doświadczanej również przez inne osoby.
Koordynatorem Golden 5 jest Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie. Szczegółowy opis programu znajduje się na stronie internetowej ORE, w zakładce Wydziału Wychowania i Profilaktyki: https://www.ore.edu.pl/2010/05/wiadomosci-ogolne/
WELLBEING W ŻYCIU NAUCZYCIELA
Równowaga życia zawodowego i pozazawodowego
Anna Zalewska, nauczyciel doradca metodyczny WODN w Sieradzu
Szybkie tempo dzisiejszego życia i praca zawodowa zazwyczaj generują stres. Jako nauczyciele staramy się sprostać oczekiwaniom uczniów, wymaganiom stawianym przez rodziców i naszych przełożonych. Próbujemy nadążyć za nieustannie zmieniającymi się rozporządzeniami, podstawą programową, egzaminami szkolnymi. Jednak ostatni rok przyniósł zdecydowaną kumulację zmuszając nas do zmiany środowiska pracy, przenieśliśmy się ze szkół do świata wirtualnego. Część z nas na pewno stale się rozwija i w różnym tempie dostosowuje się do nowej sytuacji. Jednak z pewnością są też tacy nauczyciele, dla których nauczanie online przelało czarę goryczy.
Jak sprostać tym wszystkim wymaganiom? Czy można niezmienne cieszyć się pracą? Co można zrobić, aby codzienne zajęcia były dla nas przyjemniejsze lub przynajmniej nas nie stresowały?
Każdy z nas jest inny, obieramy różne ścieżki kariery i mamy różne priorytety. Nie ma jednej jedynej porady. Wszystko zależy od nas samych i tak naprawdę powinniśmy samodzielnie określić prawidłowy balans. Istnieje jednak kilka sprawdzonych rozwiązań, dzięki którym będziemy w stanie łatwiej i precyzyjniej określić własną równowagę w życiu.
Zacznijmy więc od początku: odpowiedzmy sobie na pytanie jakie są nasze życiowe priorytety. Z pewnością dla większości z nas będą to: rodzina, dom, zdrowie, miłość, szczęście, przyjaźń. Czy nasza praca też jest dla nas ważna? Czy nas dowartościowuje, sprawia nam przyjemność? Mam nadzieję, że tak! A jeśli nie, to co zrobić, żeby tak było?
Warto zacząć od stawiania sobie codziennych lub tygodniowych planów, celów, choćby bardzo prostych. Jeśli uda nam się je zrealizować, będziemy usatysfakcjonowani, dumni. Wdrażajmy metodę małych kroków, stopniowo wprowadzajmy niewielkie zmiany, które pozytywnie będą oddziaływać na nasze życie. Wyznaczamy sobie granice, rozsądnie zarządzajmy naszym czasem. Rozdzielimy pracę i życie osobiste, rodzina i przyjaciele zasługują na naszą uwagę. Pamiętajmy o odpoczynku, który jest niezerwalną częścią naszego życia. Przepracowanie, chroniczne zmęczenie, drażliwość i porytowanie mogą stopniowo doprowadzić do wypalenia zawodowego. Dlatego warto od samego początku starać się reagować na najmniejsze oznaki przepracowania.
Oddawajmy się naszym pasjom. Bądźmy bardziej energiczni i chętniej inwestujemy czas w aktywność fizyczną.
Korzyści płynące z regularnie wykonywanej aktywności fizycznej:
- **Redukcja stresu**
Jednym ze skutecznych sposobów na pozbycie się stresu jest wysiłek fizyczny. Będąc mniej zestresowanym udaje nam się więcej osiągnąć, lepiej funkcjonować, być bardziej wydajnym w naszej pracy.
- **Zwiększenie poziomu energii**
Zwiększając swoją tężynę fizyczną mamy więcej energii i zapału by walczyć z przeciwnościami.
Im wyższy poziom twojej energii, tym bardziej wydajny jest twój organizm. Im bardziej sprawne jest twoje ciało, tym lepiej się poczujesz. A im lepsze jest twoje samopoczucie, tym skuteczniej będziesz wykorzystywać swój talent do uzyskiwania doskonałych wyników. Tony Robbins
- **Budowanie dyscypliny**
Aktywność fizyczna wykonywana systematycznie buduje dyscyplinę. To ona w przeciwieństwie do motywacji nie wystarcza na kilka dni, ale na lata. Stanowi siłę napędową do realizacji wyznaczonych celów, pokonywania piętrzących się trudności. Gdy chwilowy wzrost motywacji opadnie, do gry wchodzi nasza wewnętrzna dyscyplina, która zmusza nas do podjęcia dobrego dla nas działania. Schemat czynności łatwo przechodzi z uprawianych dyscyplin sportowych na inne sfery naszego życia, również na naszą pracę.
- **Zwiększenie koncentracji i sprawności umysłu**
Ćwiczenia fizyczne są korzystne dla zdrowia i kondycji naszego mózgu. Zwiększają koncentrację i sprawność umysłu, poprawiają zdolność do zapamiętywania nowych faktów, jak również usprawniają procesy uczenia się i kojarzenia.
Sprawność fizyczna jest nie tylko jednym z najważniejszych kluczy do zdrowego ciała jest podstawą dynamicznej i twórczej aktywności intelektualnej. John F. Kennedy
- **Rozwój sieci kontaktów**
Regularne bieganie, jazda na rowerze, czy udział w zajęciach fitness pomagają poznawać nowe osoby, które tworzą pewną społeczność, identyfikują się z grupą. Można nawiązać nowe relacje, które będziemy rozwijać również poza salą ćwiczeń. Ponadto ćwiczenia powodują uwalnianie serotoniny, substancji, która wpływa pozytywnie na nasze samopoczucie. Ludzie ćwiczący są dzięki temu bardziej pozytywnie nastawieni do życia, łatwiej też nawiązać z nimi kontakt.
- **Wzrost pewności siebie**
Ogromną zaletą ćwiczeń jest zmiana nastawienia osoby ćwiczącej do postrzegania świata. Ludzie aktywni, którzy regularnie ćwiczą, są bardziej pewne siebie. Osoby pewne siebie umieją działać pomimo niepokoju, uważają się za wartościową osobę. Są świadome swoich wad, jednak również swoich mocnych stron. Pewność siebie pomoże przekształcić nasze marzenia w realne rezultaty. Osoby ćwiczące mają umiejętność łatwiejszego radzenia sobie z wyzwaniami życia codziennego.
Cieszymy się drobnymi przyjemnościami dnia codziennego! Doceniamy nawet małe rzeczy! Niech nasz dom i bliźni cy będą dla nas oazą bezpieczeństwa po dniu spędzonym w pracy, a aktywność fizyczna sposobem na utrzymanie równowagi w naszym życiu. Dbajmy o siebie każdego dnia!
My decydujemy tylko o tym jak wykorzystać czas, który nam dano. J.R.R. Tolkien "Władca Pierścieni" t. I
GŁOS RODZICA
„Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie.”
Kamila Tomczyk
„Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie.”
- W tym roku? No oby nie!
Ręce mi opadają, a cała krew z twarzy odpywa w bliżej nieokreślonym kierunku. W tej samej minucie słyszę dudnienie na schodach, świadczące o tym, że ON też już wie.
- Styszaraś?
- Ano słyszałam.
Pierwodrny, lat dopiero co osiemnaście, klasa III liceum ogólnokształcącego o profilu biologiczno-chemicznym, wpada do pokoju z obłędem w oczach. Zwala się całym ciężarem ciała w fotelu i patrzy na mnie TYMI oczami. Znam ten wzrok. Mówi do mnie wszystko, bez konieczności artykułowania dźwięków.
Wszystko w jednym:
- „Mamo zrób coś! Co teraz? To niemożliwe!”
A jednak możliwe. I właśnie „się dzieje”.
Czerwona Strefa – teraz to słowo – klucz. Na ekranie telewizyjnym nadal wyświetla się czerwona tabela z czerwonymi literami, definiującymi co można, co trzeba, a czego absolutnie nie wolno w Czerwonej Strefie. Czerwony jest kolorem grozy w tych zadziwiających czasach.
Tabela obwieszcza wyrok: nauczanie zdalne w szkołach ponadpodstawowych na terenie, w którym znajduje się liceum Młodego. Pan Premier właśnie ogłosił, że różnićnicje formy nauczania STREFOWO!
Czy choć przez chwilę któryś z decydentów pomyślał o tym, że jednocześnie różniącują szanse tegorocznych maturzystów, na dobrze zdany egzamin maturalny? Bez mrugnięcia okiem dzielą nasze dzieci na lepsze i gorsze. Na takie, które dzięki normalnym, stacjonarnym zajęciom, mają możliwość dobrze przygotować się do matury, pod okiem swoich nauczycieli i w gronie przyjaciół i rówieśników i na te, które zamknięte się w domach i pozabawia przywieleju uczenia się w normalnych warunkach. Nie różnicują jednak zupełnie wymagań, jakie stawia się przed młodymi ludźmi. Nie rozdzielają strefowo zakresu materiału, który mają opanować abiturienti szkół w poszczególnych strefach. Dla władzy to nieistotne niedogodności. To „tylko” młodzież. Dają radę, albo nie. Nie zdządz w tym roku? To może w następnym się uda! A może wcale?, „Zobaczymy jak to będzie”.
A co z maturą? Będzie normalna? W ustalonym terminie? Pisemna? Ustna? Jak długo to wszystko potrwa? Tydzień? Miesiąc? Co z rekrutacją na studia?
Mnóstwo pytań, na które nie umiem odpowiedzieć młodemu człowiekowi, który po półroczonej izolacji z taką radością i załapłem wrócić do swojej szkoły. Chciałabym to wszystko wiedzieć teraz. Dziś. Chciałabym, żeby Pan Premier, ogłaszając nowe „tarče”, informował równocześnie o tym, jakie one będą miały następstwa, konsekwencje i skutki w przyszłości. I chciałabym, żeby było konkretne. Dość mam słów z rodzaju „domniemanych” i „przypuszczających”. Nie chcę słyszeć, że „po-starają się”, „prawdopodobnie” i „zobaczymy”.
Te wyrażenia nic nie wnoszą w nasze życie. Nie uspokajają ani mnie, ani mojego syna, o którego całym życiu właśnie teraz decyduje ten straszný czas.
Zapadają decyzje, które mają bezpośredni wpływ na to, czy mój syn kiedyś będzie miał szansę spełnić swoje marzenia. Nic dziś nie jest „normalnie” i niczego nie wiemy „na pewno”. To wywołuje dezorientację i strach.
Niestety ja jestem tylko mamą. Oczywiście, że chcę pomóc mu rozwiązać wszystkie jego problemy. Zabratabym każdy kamień, który leży na wybranej przez niego drodze, aby łatwiej mu było nią kroczyć, lecz tak niewiele mogę teraz zrobić. Sama nie wiem, jakie słowo najlepiej określi mój obecny stan emocjonalny: Rozczarowanie? Bezlubość? Złość? Wiem tylko, że nie pomogę dziecku, przelewając na nie moją frustrację i dodatkowo obciążając je moimi wątpliwościami i strachem.
Nie wolno mi poddać się ogólnej niemocy i włączyć narzekanie, ponieważ to nie tego potrzebuje siedzący obok młody człowiek.
Jak zawsze uruchamiam więc mój rodzicielski tryb „działanie”.
- Słuchaj. Może nie będzie tak źle? Nauka zdalna działa w twojej szkole całkiem przyzwoicie. Macie świetną panią od biologii, radzi sobie dobrze z lekcjami online. Więcej czasu poświęcisz na naukę i dasz radę! Może zadzwonię do pani Ani. Jest chemiczką, może zgodzi się poświęcić ci dwie, trzy godziny w tygodniu, żebyś mógł przerobić z nią zadania, z którymi sobie nie poradzisz. A Agnieszka uczy matematyki w szkole średniej. Teraz jest pewnie w domu – przecież jej szkoła też w Czerwonej Strefie. Do niej też zadzwonię. Mam nadzieję, że znajdzie godzinkę na to, żeby pomóc ci, gdybyś miał z czymś problem. Skupimy się na najważniejszych przedmiotach i pomogę ci, ile mogę. Z resztą spokojnie sobie dasz radę. Może szybko wyjdziemy z tej napiętowanej strefy!
Mój dorosły syn wstaje, opłata mnie swoimi długimi ramionami i ściska, aż trzeszczą żebra!
- Masz rację. Jak tak to przedstawiałaś, to w sumie może jakoś to ogarniemy. No i?
„Niczego nie pragnę więcej”.
Maria nie rozumie, że czegoś nie zrobię...
Grażyna Śniegowska
Od zawsze podziwiałam staranność i cierpliwość mojej niepełnosprawnej córki. Ile czasu potrafi przesiedzieć nad swoją pracą, aby uzyskać taki efekt:
Ja, jak to każda matka, skupiona jestem na codziennych obowiązkach. Pewnego razu Marysia zobaczyła, jak jej ciocia robi różności techniką decoupage. Wróciłyśmy do domu i zaczęło się! Maria wyciągnęła kwiatki, wstążeczki, stoiczki (a ktoś ich nie ma, przecież wszystko przyda się). Kazała mi coś z tym zrobić. Ja, mama w słusznym wieku;) nie robiłam takich ozdób, bo nie miałam umiejętności plastycznych. Tak zawsze sądziłam. Powiedziałam córce, że nie umiem nic takiego zrobić. Spojrzała na mnie tak, jak kot z filmu Shrek. Stoi i patrzy. Stoi i patrzy... Próbuję jej jeszcze raz powiedzieć, że nie umiem. Maria patrzy tym komicznym wzrokiem. I słyszę TY umiesz... i co tu robić? Patrzę raz na córkę, raz na wstążki. Trudno, nie wy tłumaczę Jej. Myślę sobie.... jak Ona tak we mnie wierzy, to spróbuję. Biorę do ręki nożyczki, kwiatki i zaczynam. Jaka zmiana na twarzy córki!
Z milusińskiego kotka zrobił się nadzorca niewaśników! Czeka. Siedzi i czeka. Nawet nie mogłam kawy sobie zrobić. Czy miałam inne wyjście? Co miałam zrobić!? Kleję, wycinam, komponuję. Koniec. Maria zadowolona! I ja też! Gdzieś tam w głowie przebiega myśl... możesz, możesz. Potrzeba było tylu lat, uporu mojej córki, abym i ja uwierzyła w siebie. Jest mi z tym dobrze. Dziękuję Mario. Mama
Scenariusz zajęć biblioterapeutycznych
Barbara Modrzejewska, nauczyciel polonista i bibliotekarz w Szkole Podstawowej w Dąbrowie Wielkiej
Temat: Przyjemności kuszą...
Cele:
- aktywne słuchanie tekstu biblioterapeutycznego,
- identyfikacja z bohaterem utworu,
- analiza własnych problemów w oparciu o przykład zawarty w opowiadaniu,
- poznanie samego siebie,
- umiejętność mądrego planowania własnej pracy.
Uczestnicy: dzieci klas I-V
Czas trwania i miejsce zajęć: 1 godzina, świetlica szkolna, biblioteka szkolna.
Metoda pracy: ćwiczenia ruchowe, ćwiczenia improwizacyjne, ćwiczenia plastyczne, dyskusja, rozmowa kierowana, pantomima.
Formy: indywidualna, zbiorowa.
2. Tworzenie rysunków obrazujących ulubione zajęcia dzieci. Po wykonaniu pracy dzieci opowiadają o swoich rysunkach i jednocześnie o swoich ulubionych rodzajach aktywności.
3. Przejście do rozmowy na temat obowiązków. Ustosunkowanie się do powiedzenia: „Najpierw praca, potem zabawa”. Dzieci podchodzą i rysują przy wydruku z powiedzeniem emotikony oddające ich stosunek do tego powiedzenia.
4. Odczytanie opowiadania *Igietka i zasady ortografii*.
5. Podzielenie się wrażeniami po lekturze i próby odpowiedzi na pytania: „Co wolał robić Igietka zamiast się uczyć? Co to znaczy zwlekać? Co poradziła Igietce Wandzia? Jak czuł się Igietka po tym, gdy uczył się przez cały tydzień i napisał sprawdzian bezbłędnie?”.
6. Pantomima – moje najważniejsze obowiązki. Każdy uczeń pokazuje, jaki jest jego najważniejszy obowiązek, pozostali mają za zadanie odgadnąć.
7. Stworzenie plakatu z pomysłami: Najpierw to, co najważniejsze – nasze pomysły na pokonanie lenistości.
8. Próba oceny postępowania Igietki. Wynotowanie po jednej rzeczy, która najbardziej odciąga nas od tego, co ważne i istotne.
9. Konkurs na najpiękniej wykaligrafowane hasło: „Zrób to, co musisz, żebyś mógł robić to, co chcesz”.
10. Podsumowanie zajęć – ewaluacja. Nauczyciel prosi uczniów, by na jej kartce narysowali emotikonę, która najlepiej obrazuje ich uczucia po zajęciach.
11. Zachęcenie do przeczytania pozostałych opowiadań o mieszkańcach lasu.
Fot. Barbara Modrzejewska
Co czuli nasi uczniowie w czasie edukacji zdalnej? - jak z nimi rozmawiać o tym trudnym czasie. Przykładowe scenariusze zajęć
Marzena Budzyńska-Górecka, pedagog w Szkole Podstawowej im. ks. Jana Twardowskiego w Janiszewicach i Zespole Szkoły Podstawowej i Przedszkola im. Jana Pawła II w Czechach
Czas pandemii - to czas edukacji zdalnej dla naszych uczniów. To okres, w którym młode pokolenie musiało poradzić sobie z rzeczami, problemami, na które nie było gotowe. Poradzić sobie z nauką, spędzaniem czasu z rodziną, rodzeństwem a także samotnością, gdy rodzice byli w pracy. Co wtedy czuli, jak sobie radzili?
Dlatego też, razem z koleżanką po- stanowiłyśmy porozmawiać z uczniami od klas 4 do 8, o tym co czuli w tym okresie, jak organizowali sobie proces edukacyjny, czas wolny? Jak oceniali naukę zdalną? Była to także dla nas diagnoza, z jakimi emocjami, postawami wrócili uczniowie do szkoły. Czego się obawiają w nowym roku szkolnym?
W zależności od poziomu otwartości uczniów w klasie oraz współpracy z pedagogiem (wzajemnych relacji) należy dostosować sposób ich przeprowadzenia. Aby ułatwić uczniom wypowiadanie się na forum klasy, mówić o swoich przeżyciach i uczuciach, przeprowadziłam zajęcia pod tytułem „Co czułem w czasie edukacji...
zdalnej? - poznawanie i nazywanie uczuć".
W zależności od poziomu otwartości uczniów w klasie oraz sposobu współpracy z pedagogiem (wzajemnych relacji) można modyfikować sposób ich przeprowadzenia.
W czasie zajęć z uczniami mam wypracowaną zasadę dotyczącą poziomu otwartości. Nikt nie jest zmuszany do wypowiedzi. „Mówię tyle, ile chcę, aby klasa dowiedziała się o mnie.
Oto przykładowe scenariusze zajęć, które mogą być przeprowadzone przez wychowawców na godzinach wychowawczych.
Czas: 45 min.
Cel główny: rozwijanie umiejętności komunikacji interpersonalnej.
Cele szczegółowe:
- rozpoznawanie i nazywanie uczuć;
- wypowiadanie się na forum klasy;
- przełamywanie trudności mówienia o uczuciach;
- identyfikowanie się z rówieśnikami (przeżyciami, sytuacjami).
Wprowadzenie
Dzisiaj, chcę Was poprosić, abyśmy porozmawiali o okresie edukacji zdalnej. Jak było w domu? Jak radziliście sobie z nauką? Jak organizowaliście sobie czas wolny, gdy nie można było wyjść z domu? Co wtedy czuliście? Dobrze jest, gdy próbujemy nazywać to, co czujemy - to pomaga nam uporządkować, zrozumieć świat naszych przeżyć. Często okazuje się, że inni czują podobnie, że nie jesteśmy sami. Razem, wspólnie możemy zastanowić się, jak z tym sobie poradzić.
Przygotowałam dla nas paski, na których jest nazwa emocji/uczucia. Proszę, by każdy wylosował 1 pasek (Powinno być, więcej pasków z uczuciami, niż jest uczniów w klasie. Ostatnia osoba losująca, musi mieć przeświadczenie wyboru. Jeśli klasa jest mało liczna, to uczniowie mogą losować dwa paski, jeden z miłym, drugi z przykrym uczuciem. Bardzo ważne jest, by każdy uczeń na lekcji miał możliwość powiedzenia o swoich przeżyciach. Jeśli jest ryzyko, że nie zdążymy w 45 min., to tylko jedno uczucie). Ja także wybrałam 1 pasek i rozpoczęłam dzieleniem się z przeżytą emocją.
Wylosowałam uczucie – lęk. Zapisałam je na tablicy, i podzieliłam się, czego się bałam (dostosowując swoją wypowiedź oczywiście do poziomu i możliwości psychofizycznych uczniów, by ich nie wystraszyć). Powiedziałam im, że bałam się, tego jak poradzę sobie z prowadzeniem zajęć on-line. Czy zdążę odpowiedzieć na wszystkie wiadomości. A tu jeszcze, „dzielenie się" komputerem z dziećmi w domu. Uczniowie od razu zrozumieli, co czułam. Większość z nich, miała takie same obawy i lęki. I w ten sposób została przełamana bariera. Poprosiłam, żeby w swoich wypowiedziach odnieśli się do uczucia, które wylosowali. Najpierw osoby chętne, następnie, po kolei każdy uczeń. Przeczytane
uczucia zostały zapisane na tablicy. Dzięki temu uczniowie mieli obraz ilości nazw uczuć i budowali to świadomość, że każde z tych stanów jest tak samo ważne.
W przypadku, gdy uczeń powiedział, że nie miał takiej emocji, np. zazdrości czy wstydu, wówczas przytoczyłam sytuacje, które mogły u innych uczniów wystąpić, jak np.: że rodzeństwo pierwsze korzysta z komputera a oni muszą czekać, że ktoś ma lepszy komputer i działający Internet, że nie radzę sobie z obsługą komputera i lekcjami. Po twarzach odbiorców było widać, że niektórzy uczniowie przeżyli te emocje. To także pokazanie klasie, że nie wszyscy koledzy i koleżanki mieli takie same warunki do nauki, a dla tych dzieci, wzmocnienie, pokazanie, że nie są same, że takie same problemy mieli inni.
Trudność sprawiło uczucie: czułość. Pierwsze skojarzenie dzieci, to okazywanie sobie czułość przez dorosłych, zakochanie, miłość. A przecież czułość to: mówienie miłych słów do rodziców, młodszego rodzeństwa. Czułość to także zachowanie wobec zwierząt, zabawa z nimi, głaskanie, drapanie za uchem. I nagle dzieci, zaczęły dzielić się, jak opiekowały się młodszym rodzeństwem, zwierzakami. A to przecież najpiękniejsza CZUŁOŚĆ.
Gdy wszystkie uczucia zostały zapisane na tablicy, zapytałam, czy ktoś ma ochotę podzielić się z innymi emocjami, które przeżył. To był dla niektórych dzieci bardzo ważny moment. Miały możliwość (może po raz pierwszy), powiedzenia, co dla nich było bardzo trudne i zostały wysłuchane.
Na koniec krótkie podsumowanie, odwołujące się do emocji i uczuć, przeżytych przez dzieci.
Komentarz - nie ma dobrych i złych uczuć. Wszystkie są nam potrzebne w życiu. To one „mówią” jak się dziś czujemy i może potrzebujemy pomocy, dobrego słowa, wsparcia, są drogowskazem do odkrywania własnych potrzeb.
Zajęcia te, były być może dla niektórych dzieci jedynym momentem, gdy mogły powiedzieć, jak im było w czasie edukacji zdalnej, a dla nas nauczycieli, „kopalińcami wiedzy” na temat tego, z czym rozpoczynają uczniowie naukę w nowym roku szkolnym. Te uczucia nie zniknęły. Ulga, radość ale także lęk, niechęć, bezradność nie zniknęły we wrześniu. One nadal są w nich.
Wykorzystane w zajęciach nazwy uczuć:
RADOŚĆ, SMUTEK, ZADOWOLENIE, CZUŁOŚĆ, ZŁOŚĆ, WSPÓŁCZUCIE, CIEKAWOŚĆ, NADZIEJA, BÓL, WSTYD, WSTRĘT, SAMOTNOŚĆ, ZACHWYT, ULGA, NIECHĘĆ, LĘK, ONIEŚMIENIENIE, ZAZDROŚĆ, BEZRADNOŚĆ, SYMPATIA, MIŁOŚĆ,
Zajęcia „Co czułem………” ukazały, że dzieciom trudno odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Bardzo się cieszą, że wrócili do szkoły (nie wszyscy oczywiście), do kolegów, ale trudno im na nowo wdrożyć się do nauki. Brak w nich takiej prostej radości z życia. Obawa, że za moment znowu może być edukacja zdalna, napawa ich lękiem. Dlatego też, w tych samych klasach przeprowadziłam zajęcia „Wyspa Fantazji- jesteśmy pomysłowi”.
Scenariusz zajęć „Wyspa Fantazji- jesteśmy pomysłowi”.
Czas lekcji: 45 min.
Cel główny: rozwijanie kreatywności uczniów.
Cele szczegółowe:
- rozwijanie komunikacji i podejmowanie wspólnych decyzji;
- rozwijanie myślenia twórczego (fantazja, kreatywności);
- wychodzenie uczniów poza myślenie schematami;
- budowanie u uczniów otwartość, poczucia bezpieczeństwa;
- budowanie i rozwijanie u uczniów postawy akceptacji, tolerancji innych.
Dzisiaj zabieram Was w podróż, na wyspę Fantazji. To wyspa jeszcze nie poznana i nieodkryta. Czeka Was wyprawa eksploracja wyspy. Musicie się do tego przygotować. Połączcie się w pary (zgodnie z procedurami Covid uczniowie siedzący w tej samej ławce), wylosujecie zadanie, które wspólnie przygotujecie. Uczniowie (pary) - losują zadanie, każde inne, na otrzymanych kartkach przygotowują zadanie. Czas 10-15 min.
1. Opracujcie budzik, który zbudzi każdego śpiocha i zmotywuje go do wstania z łóżka.
2. Opracujcie taki plecak, który będzie miał niezbędne rzeczy.
3. Opracujcie takie buty, które będą masować zmęczone stopy, w razie potrzeby przemienia się w pletwy do pływania i mogą także służyć do gotowania wody.
4. Zaprojektujcie pułapkę na niebezpiecznego zwierza, która będzie dopasowywać się do jego rozmiaru.
5. Zaprojektujcie wykrywacz emocji, który będzie jednocześnie rozweselaczem dla smutnych.
6. Zaprojektujcie osobisty „odzłośnik” na tyle mały, aby można go zmieścić w kieszeni.
7. Znajdźcie jak najwięcej zastosowań paska do spodni.
8. Znajdźcie jak najwięcej zastosowań chusteczki do nosa.
9. Znajdźcie jak najwięcej zastosowań czapki.
Po tym czasie, każda para na forum klasy prezentuje swoje zadanie i jego rozwiązanie (tak trzeba regulować czasem, by każda para zdążyła przedstawić swój projekt). Po omówieniu rozwiązania zadania, uczniowie mogą zadawać pytania do autorów. Po wszystkich prezentacjach zadań, uczniowie mogą przedstawić swoje rozwiązania do innych projektów.
Z wielką ciekawością słuchali rozwiązań, oglądali projekty, zadawali dociekliwe pytania. Sami doszli do wniosku, że takie rzeczy jak „rozweselacz” smutku, „odzłośnik” powinny być w każdej szkole, w każdej klasie.
Podsumowanie
Bardzo dziękuję za wszystkie wspaniałe rozwiązania zadań. Już dziś, zamawiam u Was „rozweselacz smutku”, „odzłosnika”, ten cudowny budzik, buty, chusteczkę i plecak. A z tą pułapką, nie straszna nam żadna wyprawa. Czuje się z Wami bardzo bezpieczna i „zaopiekowana”.
A na koniec zagadka: proszę połączyć 9 kropek, czterema prostymi liniami.
...
...
...
Efekty pracy uczniów były niesamowite. Na nowo rozbudziła się w nich kreatywność, wychodzenie poza szablony. Twórczość i pomysłowość. Już dawno nie widziałam takiego zaangażowania w opracowaniu projektu.
A oto przykładowe rozwiązania uczniów:
- Ten wykrywacz emocji poprawia nie tylko ludziom emocje ale też zwierzętom. Wchodzi się do takiej komory, gdzie natychmiast poprawia się humor i życie staje się bardziej proste i kolorowe.
- Walizka SZCZĘŚCIA; walizeczka na kółkach, która ma wykrywać i wskaźnik emocji: radość, smutek, zazdrość, rozczarowanie, złość. Walizka posiada przycisk do zmiany emocji, pluszaka do przytulania, kwiaty, pyszne soki.
- buty: posiadają przyciski, które zmieniają je na płetwy, masują zmęczone stopy, można dzięki nim latać, gotować wodę;
- budzik: budzik COVID, posiada konsołę do gry, komputer, budzi o 13.00, organizuje cały dzień;
- plecak: plecak, który w sobie posiada funkcje namiotu, telewizora, nadajnika z mapą, tableta, baterie słoneczne, jedzenie (owoce, warzywa, słodycze, napoje, termos z herbatą), torbę na śmieci, jest bardzo lekki i dostosowuje się do człowieka;
- odzłosnik: to mała maskotka (dla każdego przypomina coś innego i posiada sznureczek, za który się ciągnie) z przyciskami, dzięki nimi można każdego „odzłosić”. Można ją schować w kieszeni.
- zastosowanie chusteczki: wycieranie nosa, papier toaletowy, maseczka, rozpatka, ręcznik papierowy, kocyk, ubranie, kartka, namiot, mapa, orgiami (na nudę), nakrycie głowy, szalik, worek na śmieci, plecak, sznurek, bielizna, bibuła, wstążka, zasłony, siatka/torebka, pościel, śpiwór, dywan, notatnik, ściereczka chusta, filtr, obraz, opatrunki, siatka na ryby, parawan, spadochron, ubrania, dodatkowy żagiel na statku;
- zastosowanie paska do spodni: lina do spinaczki, pasek do spodni, lasso, szalik, smycz dla psa, kajdanki dla tubylców, poduszka, sznurek do prania, sznurek do cumowania łódki, przedmiot pomocniczy do zbudowania namiotu, do związania opatu, do ujeżdżania jednorożca, do łapania chmur, do ciągnięcia sanek, do ściagania kokosów, jako gumka do włosów, opaska, maseczka, broń, sito, wędka, torba, buty,
szluczný wąż, jako coś po czym można pisać:
- **zasłosowanie czapki**: jako czapka na głowę, czapkonamiot, czapkoparasol, czapkodom, czapkoplecac, czapkozestaw podróżny, można zrobić ubrania, ognisko, czapkomaseczka, czapkobeczka, latające auto, posiada panele słoneczne - energia;
- **pułapki na zwierzęny**: pułapki miały złapać zwierzę ale nie robić mu krzywdy. Dopasowywały się do jego wielkości i kształtu. Były zbudowane z tworzyw nowoczesnych, ekologicznych.
**SLEEVEFACE czyli kreatywne fotografowanie się z książką lub płytą**
Wiesława Chlebowska nauczyciel konsultant WODN w Sieradzu
"Sleeveface to fotografia osoby z zasłoniętą przez okładkę książki bądź płyty częścią ciała". (źródło: https://mragowo.edu.pl/ubierz-sie-w-ksiazke-czyli-sleeveface-z-ksiazka/)
Sleeveface jest rodzajem kolażu (połączenie księgi /płyty, człowieka i otoczenia), utrwalonego za pomocą fotografii.
Przedsięwzięcia z wykorzystaniem techniki sleeveface są od kilkunastu lat realizowane w szkotach (szczególnie w bibliotekach szkolnych) oraz bibliotekach publicznych. Regionalny przykład konkursu (opis i piękne zdjęcia), przeprowadzonego online w Szkole Podstawowej w Dąbrowie Wielkiej przez Barbarę Modrzewską - nauczyciela polonistę i bibliotekarza, można zobaczyć na Platformie Informacyjnej WODN i BP w Sieradzu - http://moodle39.wodnsieradz.pl/mod/forum/discuss.php?d=32
Polecam również (do inspiracji) stronę Blogi Centrum Edukacji Obywatelskiej – Link https://blogiceo.nq.pl/wlaczsie/2016/05/17/sleeveface-czyli-jak-niestandardowo-wykorzystac-ksiazki-w-szkole/, gdzie Agata Janeczek pisze o wykorzystaniu sleeveface w szkole - na lekcjach języka polskiego, wiedzy o kulturze, do propagowania czytelnictwa.
Technika sleeveface jest świetną zabawą i niewątpliwie służy budowaniu dobrych relacji. Poprawiamy sobie nastroj zarówno przygotowując „sleeveface” jak i oglądając go – na fotografiah. Ponadto ćwiczymy uważność, cierpliwość i wiele innych umiejętności. To aktywizująca, dostępna technika, nie wymagająca wielkich nakładów środków.
Wykorzystując ją w czasach pandemii koronawirusa możemy polecać sobie książki i płyty, które będą wzmacniać nasz dobrostan psychiczny.
Uczniowie ZSP nr 2 w Wieluniu polecają:
Forum Edukacyjne 2020 nr 5
RELACJE – KLIMAT SZKOŁY – PSYCHICZNY DOBROSTAN
Nr 1 Olivia Ogórek – klasa I technik grafik
Nr 2
Nr 3
Nr 4
Nr 5
Fot. nr 2-5 Wiktoria Kołodziejczak – klasa IV technik grafik
Doradcy metodyczni i konsultanci WODN w Sieradzu polecają:
Nr 1
Nr 2
Nr 3
Fot. nr 1 - 3 Anna Zalewska
Marcin Lewandowski
Polecamy książki z wykorzystaniem SLEVEEFACE
„W każdym wieku i czasie inne książki stanowią klucz do odczuwania i rozumienia świata” (Czesław Bielecki Głowa. Instrukcja użytkowania)
Czesław Bielecki - Głowa. Instrukcja użytkowania, z ilustracjami Janusza Kapusty (jedna z nich na okładce). Autor, jak sam wyjaśnia, pokazuje w niej jak najprościej organizować pracę własnego umysłu dla skutecznego działania, czyli programować siebie. Każdy rozdział zakończony jest ćwiczeniem.
Nie jest to jednak poradnik skutecznego uczenia się, lecz zbiór błyskotliwych tekstów o życiu – np. o sztuce rozmowy, byciu dobrym w jakiejś dziedzinie, czy dialogu. Mam nadzieję, że obszerny fragment dotyczący tego ostatniego, jakże ważnego dla relacji międzyludzkich zagadnienia, będzie zachętą do przeczytania książki.
„Dialog nie jest sumowaniem monologów, ani swobodną, przyjacielską rozmową, ani też negocjacjami o niejasnym zakresie. Milczącym założeniem dialogu jest przekonanie, że nawet jeśli nie ma szans na szybki kompromis czy sukces, nadal opłaca się mieć partnera. Nawet trudnego, ścierać się z nim, to lepsze niż nie mieć żadnego lub stać na wprost zrewoltonowanego tłumu. Dialog jest bowiem konfrontacją racji i postaw, a nie jedzeniem sobie z dzióbków i rozmazywianiem racji po stole. Wymaga odwagi cywilnej i intelektualnej. (...) Dialog ma wtedy sens, gdy na równych prawach dopuszcza obie strony do głosu. Nie stawia żadnej z nich w sytuacji podległości. Dialog jest sztuką chodzenia po cienkiej linie porozumienia, rozpiętej między przeciwnymi stanowiskami rozmówców. (...)
Ćw. 16 Przypomnij sobie ostatnią kłótnię. Zapisz racje, które były przedmiotem konfrontacji i argumenty stron”. Głowa, s. 128 - 130
Wiesława Chlebowska nauczyciel konsultant WODN w Sieradzu
Mazlish Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole. Sięgnęłam po nią, ponieważ wiele lat temu inna książka tych autorek – „Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówity” zachęciła mnie do przeczytania “Wychowania bez porażek” Thomasa Gordona. „Wychowanie bez porażek” stało się dla mnie przewodnikiem w pracy nauczyciela i w roli rodzica.
„Jak mówić, żeby dzieci się uczyły…” proponuje to samo podejście do dzieci i uczniów – z szacunkiem dla ich uczuć, bez oceniania, z przywiązywaniem dużej wagi do wypowiadanych słów. Znajdziemy tam wiele konkretnych przykładów, jak reagować w różnych sytuacjach, jak rozwiązywać problemy, jakich słów się wystrzegać, w jaki sposób formułować pochwały, jak zachęcać do współpracy, jak inspirować młodych ludzi do rozwoju. Na dowód, że to działa, przedstawione są relacje rodziców i nauczycieli.
To my dorosłi - rodzice i nauczyciele jesteśmy odpowiedzialni za kształt naszych relacji z dziećmi i uczniami. One nie muszą być idealne, ale jeżeli przeczytanie poleconej książki pomoże nam uczynić je lepszymi – to czytajmy.
Dorota Żuberek nauczyciel doradca metodyczny WODN w Sieradzu
Jak poprzez pozytywną reakcję zyskać pozytywne nastawienie?
Opisane z humorem, w bardzo syntetyczny sposób, w odniesieniu do praktycznych szkolnych sytuacji - 7 prostych sekretów.
Jeśli po lekturze książki będziesz potrzebował rozmowy, albo będziesz chciała, chciał zaplanować działania wychowawcze ze swoimi uczniami, jeśli jesteś w trakcie realizacji planu rozwoju zawodowego, zapraszamy na indywidualne konsultacje! Każdy dzień bowiem jest nowym początkiem, a jak piszą autorzy książki „Każdego dnia nasze nastawienie do świata określa, jakimi nauczycielami, wzorami do naśladowania i liderami się stajemy”.
Ewa Ruszkowska nauczyciel konsultant WODN w Sieradzu
Mała zmiana w Tobie, która zmieni świat wokół Ciebie? To całkiem realne. Jeśli masz dosyć nieefektywnych kontaktów z wybranymi uczniami, z rodzicami uczniów...
Jeśli masz dosyć narodowego marudzenia i chcesz zobaczyć szklankę w połowie pełną i nauczać z entuzjazmem...
Jeśli bystrym okiem pedagoga i siódmym zmysłem łapiesz ten moment, który mówi Ci, że za chwilę uczeń zacznie zachowywać się niewłaściwie...
to sięgnij po lekturę Jak to robią najlepsi nauczyciele. 7 prostych sekretów, autorstwa Annette Breaux i Todd'a Whitakera.
Jakich wskazówek możesz oczekiwać po lekturze tej książki? Dowiesz się między innymi o tym: że warto ustalić zasady i procedury, a potem konsekwentnie się ich trzymać; że nasze podejście do rzeczywistości udziela się uczniom. Otrzymasz wskazówki na temat tego, jak kontrolować grupę uczniów poprzez zachowanie samodyscypliny? Co wpływa na nasze działanie, minimalizując tzw. szybkie reagowanie? Jak podejmować decyzje z myślą o dobru uczniów?
W książce Wojciecha Eichelbergera i Beaty Pawłowicz – Życie w micie, czyli jak nie trafić do raju na kredyt i odnaleźć harmonię ze światem, autorzy przyglądają się różnym iluzjom i mitom dotyczącym życia we współczesnym świecie np. niezależności, wiecznej młodości i wiecznego zdrowia, zajmowania się sobą, szczęścia na wyciągnięcie ręki. Mitem i fałszem jest tu określone, to co różni specjalisci od biznesu, ekonomii, polityki, marketingu, mody nazywają drogą do szczęścia.
Rozważania jakie prowadzą autorzy skłaniają do refleksji – na ile różne mity współczesnego świata rozgościły się w naszym życiu i co z tego wynika dla nas samych, dla naszych bliskich, dla naszej społeczności. Spojrzenie na mity współczesnego świata w szerokim kontekście może nam pomóc uwalniać się od tego co nam szkodzi. Naszemu, ludzkiemu, poczuciu dobrostanu nie służy przecież to, co popularne i powszechne. Świadomość mitów ma duże znaczenia dla jakości życia zarówno w wymiarze osobistego wzrostu jak i wspólnotowej harmonii. Wszyscy jesteśmy świadkami tego, że odchodzi stare i naschodzi nowe, z trudem i niechęcią adaptujemy się do tej zmiany. Ta książka może być pretekstem do zmiany perspektywy, może pomóc w zobaczeniu kryzysu jako szansy na wypracowanie swoich własnych, nowych strategii radzenia sobie z wyzwaniami współczesnego świata, budowania dobrostanu i subiektywnego poczucia szczęścia, co nie jest obojętne dla naszej ludzkiej codzienności.
Zachęcam do lektury - Dorota Wiśniewska nauczyciel konsultant WODN w Sieradzu
**Bez ograniczeń. Jak rządzi nami mózg? – Glos w dyskusji**
Maria Mazurek, Jerzy Vetulani **Bez ograniczeń. Jak rządzi nami mózg?**
Problem dobrostanu (nie tylko nauczycieli 😊) stał się ostatnio bardzo nośnym tematem. Zapewne w związku z sytuacją epidemiologiczną, która dotknęła cały świat i mocno zachwiała naszym poziomem zadowolenia z życia.
Wielu naukowców: psychologów, socjologów, pedagogów, specjalistów zajmujących się teorią systemów, specjalistów związanych ze światem medycyny poszukuje rozwiązań, które ponownie pozwołiliby nam, zlapać równowagę psychiczną w czasie wielu trudnych zmian.
Proponując lekturę książki „Bez ograniczeń. Jak rządzi nami mózg?” autorstwa profesora Jerzego Vetulaniego, chciałam Państwa zachęcić do spojrzenia na mechanizm dobrostanu z perspektywy neurobiologii.
Nasze rozważania zaczniemy od ujęcia wspomnianego zjawiska w kontekście neurobiologii. Profesor Marek Kaczmarzyk biolog, neurodydaktyk i memetyk określa dobrostan: ... jako homeostazę. Pewien poziom równowagi dynamicznej, znamionującej taki stan układu nerwowego, w którym zachowany jest optymalny poziom relacji między obszarami związanymi z koniecznym ewolucyjnie zjawiskiem stresu, będącym odpowiedzią na różne zdarzenia mające miejsce w otaczającym nas świecie społecznym, czy fizycznym, a tym, co prowadzi nas w stronę zadowolenia z siebie. Poczucia, że moja pozycja w przestrzeni społecznej jest optymalna z perspektywy posiadanych możliwości, predyspozycji, umiejętności oraz celów, które sobie postawiliśmy” (źródło: Kaczmarzyk M., 2020.11.19. Dobrostan nauczyciela w czasie edukacji zdalnej. [Webinar], EduAkacja)
Innymi słowy dobrostan oznacza optymalizację w funkcjonowaniu układu nerwowego we wszystkich aspektach, które są związane z pracą naszego mózgu i opartego na nim umysłu.
Stąd pytanie, które aktualnie nurtuje nas najbardziej, to nie samego zrozumienie pojęcia, ale znalezienie prostych, praktycznych rozwiązań dzięki, którym będziemy mogli odzyskać wspomnianą równowagę nad swoją uważnością, sprawczością, by zdobyć czas na rzeczy, które budują nasz dobrostan, sprawiają nam radość, przyjemność, zadowolenie.
Wybitny neurobiolog Jerzy Vetulani na kanwie wieloletnich doświadczeń w przyśpieszny sposób, omawiając najważniejsze teorie i wyniki badań, przedstawił w publikacji – „Bez ograniczeń. Jak rządzi nami mózg?” swoiste resume związku między mózgiem i cieniem jego aktywności, czyli umysłem, a poziomem zadowolenia z życia.
W potoczystym dialogu prowadzonym z redaktor Marią Mazurek, w sposób usystematyzowany pozwala czytelnikowi krok po kroku dokonywać eksploracji obszaru, w którym tworzy się lub zamiera stan naszego dobrostanu.
Szczególnej Państwa uwadze polecam rozdział – „Fright, Fight, Flight”. Znajdziemy w nim drogę do określenia prawidłowego dla siebie poziomu eustresu, (który nas pobudza, zwiększa naszą wydajność, czujność).
Autor buduje w nas również sporo optymizmu wskazując, że nasze ciało posiada antidotum na stres. Niewątpliwie należy do niego białko BDNF, które neutralizuje fatalne skutki stresu, a jego produkcję możemy stymulować uprawiając sport lub podejmując aktywność ruchową. BDNF wydzielą się bowiem podczas wysiłku fizycznego (Vetulani J., 2015). Może zatem długi spacer 😊.
Niezwykle inspirujący jest również kierunek rozważań, który autor podejmuje w rozdziale: „Sztuka czyni nas ludźmi”. W pięknych słowach zachęca do podejmowania aktywności artystycznej, dzięki której będziemy z większą uwagą, skuteczniej, logiczniej myśleć. Łatwiej będziemy radzić sobie z nadmiernym poziom stresu i zyskamy coś, co świadczy o naszym człowieczeństwie, jak nic innego – wrażliwość na piękno.
Zachęcam do lektury - Violetta Florkiewicz nauczyciel konsultant WODN w Sieradzu
Książka dla dzieci, młodzieży, nauczycieli i rodziców, specjalistki od psychologii kotów Heike Grotegut – Kot. Gry i zabawy edukacyjne. Bardzo inspirująca, stymulująca kreatywność lektura, bogato ilustrowana pięknymi zdjęciami kotów i zabawek edukacyjnych, które można wykonać własnoręcznie, zawiera dokładne instrukcje ich wykonania oraz przeprowadzenia gier i zabaw. Znajdziemy tu także opis natury kotów, ich zwyczajów i upodobań. Książka uwrażliwia na potrzeby tych zwierząt i uczy odpowiedzialności za nie.
Kontakt ze zwierzętami ma doboczynny wpływ zarówno na naszą psychikę, jak i kondycję fizyczną. Psy wyprowadzają nas na spacery, a koty ćwiczą naszą umiejętność celnych rzutów różnymi przedmiotami (dla uściślenia - po to, żeby kot za nimi pobiegł 😊). Ponadto „liczne badania pokazują, że zwierzęta sprawiają, że lepiej nam się pracuje – zwłaszcza teraz, kiedy tak [wielu] z nas pracuje zdalnie – i jesteśmy bardziej kreatywni. Na pewno kują nasze nerwy…” (źródło: https://www.wysokieobcasy.pl/Instytut/7_163393_26104841/rozluzniaja-emocje-w-rodzinie-pomagaja-skoncentrowac-sie-w.html).
Wiesława Chlebowska nauczyciel konsultant WODN w Sieradzu
NA DŁUGIEJ PRZERWIE,
CZYLI ROZMOWY W TŁOKU
Rozmawiają Dorota Błaszczyk i Agata Janiak - matki dzieci nazywanych przez szkołę "trudnymi", a także nauczycielki niewierzące w system edukacji, ale nieustannie wierzące w sens nauczania rozumianego jako relacja z uczniem i jego rodzicem.
DB: Po godzinach lekcji przed ekranem komputera, sprawdzam prace na ekranie komputera, przygotowuję kolejne zajęcia na ekranie komputera, by wieczorem zaśłużenie usiąść sobie przed ekranem komputera i obejrzeć film z Netflixa o ... szkolnej rzeczywistości, tyle że w realiach skandynawskich.
AJ: Mówisz o „Ricie”? No cóż, rozrywka dość perwersyjna, kiedy nauczyciel, żeby się zrelaksować ogląda życie innych nauczycieli, ale rozumiem, że nie jesteśmy jedyną grupą zawodową, która katuje się w ten sposób.
DB: Perypetie Rity to może rozrywka, ale podglądanie życia duńskiej szkoły można podciągnąć pod samoszkolenie, zwłaszcza że główna bohaterka uczy literatury.
AJ: Serial jest ciekawy, bo pokazuje zupełnie inną perspektywę szkolnych relacji w różnych kombinacjach: uczeń-nauczyciel, nauczyciel-dyrektor, nauczyciel-rodzic. I nie jest to miejsce wolne od typowych edukacyjnych balotek, jak wiszący nad głowami wszystkich egzamin końcowy, realizacja podstawy programowej (ale tu nauczyciel ma dużą swobodę), ograniczenia ekonomiczne, brak środków na pracę z uczniem o specjalnych potrzebach, pretensje rodziców, rozwydreni uczniowie itd.
DB: Ale obok tego wszystkiego są niezwykle relacje - najprostszy przykład: uczniowie wracają się do nauczycielki po imieniu.
AJ: To oczywiście różnice w mentalności, nie chodzi o to, żeby uczniowie wracali się do nas po imieniu, ale może o to, żeby nauczyciele nie byli aż tak zbulwersowani, gdy słyszą, jak uczeń zwraca się: "pani Kasiu". Wiele razy już o tym pisaliśmy; najwyższy czas jeździć z katedry. Czaszy się zmieniły. Tym bardziej, że jak pokazują badania, problemy szkolne to w 90% problemy z relacjami. A my układamy kolejne procedury i po raz setny przyglądamy się statutowi i wewnętrznzszkolnym zasadom oceniania wszystkiego.
DB: Mnie urzekła ta swoboda w komunikacji skandynawskiej, nawet jeśli jest wymuszona proceduralami, które zobowiązują nauczyciela do autentycznego zainteresowania się dzieckiem, jego sytuacją w środowisku szkolnym i domowym i do reakcji na ewentualne problemy. Rozmowy z rodzicami (jeżeli to możliwe obojętym) w ramach tzw. wywiadówek odbywają się w obecności ucznia. Omawia się nie tylko wyniki w nauce.
AJ: Zresztą te ostatnie często wynikają z jakości szkolnych relacji. Uczniowie nie uczą się od tych, których nie lubią. Warto pamiętać, że "żeby nauczyć Jasia matematyki, trzeba trochę znać matematykę i bardzo dobrze znać Jasia." Znać jego mocne i słabe strony oczywiście, ale też znać go na tyle, żeby móc zapytać, tak po prostu, co się stało, że odburknął coś w odpowiedzi albo nie przyszedł na lekcję. Może nie trzeba zaczynać od wstawienia uwagi?
DB: Zacząć trzeba zawsze od autoreflexji. Nie można brnąć w rutynę, reagować zawsze tak samo. Każda sytuacja jest inna. Korczak mi dzisiaj chodzi po głowie: "Bądź sobą – szukaj własnej drogi. Poznaj siebie, zanim zechnesz dzieci poznać. Zdaj sobie sprawę z tego, do czego sam jesteś zdolny,
zanim dzieciom pocznieś wykreślić zakres ich praw i obowiązków.”
AJ: Działamy rutynowo, bagatelizujemy uczniowskie skargi: “nauczyciel mnie nie lubi” - nie traktujemy tego poważnie ani jako rodzice, ani jako wychowawcy. Nie odbieramy “złego” zachowania ucznia jako komunikatu, że coś się z nim dzieje i potrzebuje on naszej uwagi, ale jako działanie WYMIERZONE W NAS, które trzeba skorygować. W ogóle nie stuchamy młodych i małych, traktujemy ich problemy rutynowo, reagujemy schematycznie, stosujemy kalki w zachowaniu i w komunikatach, które do nich kierujemy.
DB: Zasłaniamy się ich dobrem, chcąc przygotowania “do szkoły średniej”, “do studiów”, “do przyszłej pracy”. I oczywiście w tym wszystkim mamy najsłuchetniejsze intencje, ale zapominamy, że szkoła nie przygotowuje do życia, ona jest życiem. A w życiu popełnia się błędy i nie zawsze chce się słuchać repremend, moralizowania. Może trzeba założyć, że nasz uczeń wie, że zrobił źle i wyciągnie z tego wniosek. A nawet jeśli nie tym razem, to nasze nauczycielskie piętnowanie nic tu nie da.
AJ: Odrebnym problemem jest to, w jaki sposób rozmawiają nauczyciele, a zwłaszcza moi “ulubieni” pedagogzy z rodzicami. Pedagog jest straszakiem na niesforne dziecko i jego czasem zagubionego rodzica. On(a) nie rozmawia, nie słucha, tylko do tego rodzica MÓWI, a właściwie MÓWI MU, co ma zrobić. Przepracowałam to na własnej skórze i nawet znając szkolne mechanizmy, nie byłam w stanie obronić się przed tym “upupieniem” - winna byłam ja.
DB: Na jednej z fejsbukowych grup nauczycielskich co rusz pojawia się prośba o radę zaczynająca się od kalki: “od tygodnia/miesiąca WALCZĘ Z RODZICAMI”. Już tutaj miejsce relacji, dialogu zajmuje retoryka wojenna. Rolą wychowawcy czy każdego nauczyciela, jest pomimo złości, zniechęcenia wobec ucznia, wykazanie się postawą nienagannego dyplomaty. Tu nie ma miejsca na usprawiedliwienia: “nauczyciel też człowiek, ma prawo do negatywnych emocji”. Uważam, że nie ma. W relacjach z uczniami to my jesteśmy dorosłi i to od nas można wymagać panowania nad emocjami. Tu nie ma miejsca na odwetowe reakcje.
AJ: W kontaktach z rodzicami również nie możemy przemawiać z pozycji niekwestionowanego autorytetu i tego, który ma władzę. Najgorsze słowa, jakie usłyszałam od nauczyciela skierowane do rodzica to: “ja sobie, proszę pani, nie pozwolę na coś takiego”. Dodam, że znałam sytuację, uczeń był zbuntowany, ale z ogromnym potencjałem - wystarczyło z nim porozmawiać, spróbować go zrozumieć, a wreszcie, pozwolić mu na bunt, ma do niego prawo w tym wieku. Nauczyciel tymczasem wybrał okopy i walkę z wszystkimi dookoła. Znowu ciśnie się na usta Korczak: “Im mizerniejszy poziom duchowy, bezbarwniejsze moralne oblicze, większa troska o własny spokój i wygodę, tym więcej zakazów i nakazów, dyktowanych pożorną troską o dobro dziecka.”
DB: Ta postawa wojenna przenosi się zresztą na wszystkie inne relacje szkolne. Walczy dyrektor z nauczycielami, nauczyciele ze sobą nawzajem, zwłaszcza w sytuacji, gdy jeden z nich okazuje się sprzymierzeńcem uczniów. Docinkom o “przyjaźni z uczniami” nie ma końca.
AJ: Nie chcę tykać polityki, ale odnoszę wrażenie, że problem z relacjami to nasz problem narodowy...
DB: Dlatego tu się zatrzymajmy, jeszcze raz zacytujemy Korczaka: “Trzeba się porozumieć, trzeba się pogodzić. I trzeba przebaczać. Często wystarczy przeczekać”.
Drodzy Czytelnicy,
na zakończenie cytat, inspirujący do wprowadzania zmian w swoim życiu:
„Życie jest jak jazda na rowerze. Żeby utrzymać równowagę, musisz być w ciągłym ruchu”. Albert Einstein
Pamiętajmy jednak, że możemy jechać - raz szybciej, raz wolniej i tam gdzie chcemy - według własnych potrzeb 😊
źródło: https://rosnijwsile.pl/zycie-to-sila-najlepsze-cytaty-o-zyciu-sensie-zycia-aforizmy-sentencje-mysli-lista-top/
Zapraszamy do współpracy, prosimy o przesyłanie materiałów do publikacji na adres: firstname.lastname@example.org
Wydawca
WODN w Sieradzu
ul. 3 Maja 7
98-200 Sieradz
Tel. 43 822 36 91, 43 822 52 15
Zespół redakcyjny
Wiesława Chlebowska – koordynator zespołu
Ewa Ruszkowska
dr Violetta Florkiewicz
Anna Guć
Dorota Błaszczyk
Agata Janiak
Marcin Lewandowski
Tomasz Świński
Forum Edukacyjne
Elektroniczny Magazyn
WODN w Sieradzu
Czasopismo można pobrać ze strony www.wodnsieradz.edu.pl w formacie PDF
Licencja: CC BY- NC- ND 3.0 PL https://creativecommons.org/licenses/by- nc- nd/3.0/pl/ | c9b0b01e-1889-43f2-ac72-e5d1190f4481 | finepdfs | 2.544922 | CC-MAIN-2023-14 | https://cresieradz.edu.pl/Dokumenty/czasopismo/Forum_Edukacyjne_nr5.pdf | 2023-03-25T17:50:50+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-14/segments/1679296945368.6/warc/CC-MAIN-20230325161021-20230325191021-00744.warc.gz | 220,356,718 | 0.999569 | 0.999954 | 0.999954 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Lat... | pol_Latn | {} | true | [
2856,
4895,
7831,
11185,
13177,
15265,
18525,
22261,
25469,
26215,
28687,
31714,
34782,
36455,
37937,
39329,
41323,
43822,
46527,
48775,
51281,
53498,
53704,
53831,
54634,
56763,
58820,
61897,
64826,
68045,
71402,
72422
] | 1 | 0 |
ZAPYTANIE OFERTOWE
W związku z art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907 z późn. zm.) oraz Ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2013 r. poz. 856 z późn.zm.) zwracamy się z zapytaniem ofertowym o cenę usługi:
1. Zamawiający: GMINA BIAŁOBRZEGI
2. Przedmiot zamówienia: odlawianie bezdomnych zwierząt z terenu gminy Białobrzegi oraz dalsza opieka nad odlowionymi zwierzętami.
3. Termin realizacji zamówienia: styczeń 2014 r. – styczeń 2015 r.
4. Cena jest jedynym kryterium oceny ofert.
5. Inne istotne warunki zamówienia: Oferta ma dotyczyć wszystkich pozycji z formularza ofertowego.
1) odlawianie bezdomnych zwierząt na wezwanie telefoniczne upoważnionego przez Zamawiającego pracownika najpóźniej 24 godziny od przyjęcia zgłoszenia,
2) transportowanie odlowionych zwierząt do schroniska oraz miejsca wskazanego przez Zamawiającego pojazdami dopuszczonymi przez właściwe służby weterynaryjne w oparciu o ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 z późn. zm.),
3) umieszczenie odlowionych zwierząt w schronisku i sprawowanie nad nimi opieki, zapewnienie wyżywienia, traktowanie w sposób humanitarny,
4) zapewnienie opieki weterynaryjnej zwierzętom przyjętym do schroniska, obejmującej m. in.: prowadzenie obserwacji nowoprzyjętych zwierząt w okresie kwarantanny, dokonywanie obligatoryjnej kastracji lub sterylizacji zwierząt,
5) prowadzenie zabiegów sanitarnych i dezynfekujących oraz zabiegów lekarsko-weterynaryjnych.
6) prowadzenie ewidencji przyjmowanych zwierząt poprzez założenie kart informacyjnych zawierających szczegółową charakterystykę przyjętego zwierzęcia oraz przebieg jego pobytu w schronisku,
7) podejmowanie działań zmierzających do adopcji zwierząt,
8) usuwanie zwłok zwierząt poddanych eutanazji,
Adres: Pl. Zygmunta Starego 9
26-800 Białobrzegi, woj. mazowieckie
NIP 798 12 51 885
http://www.bialobrzegi.pl
Tel./fax 048 613 25 72
REGON 000527641
e-mail: firstname.lastname@example.org
Warunki płatności: 14 dni od dnia otrzymania faktury (raz w miesiącu).
Kwota całego zamówienia nie przekroczy 55.000,00 zł netto. (67.650,00 zł brutto)
Do wystawionej faktury Wykonawca zobowiązuje się sporządzać miesięczne zestawienie zawierające:
1) ilość odłowionych oraz przywiezionych do schroniska zwierząt wraz z podaniem dat i miejsc ich odłowienia i dokumentacją zdjęciową,
2) ilość zwierząt poddanych eutanazji,
6. Wykonawca zobowiązuje się do oddawania bezdomnych zwierząt do schroniska, z którym ma podpisaną umowę lub odda do adopcji.
7. Wykonawca oświadcza, że posiada konieczne doświadczenie, kwalifikacje, sprzęt i wymagane dokumenty niezbędne do prawidłowego wykonania przedmiotu umowy i zobowiązuje się do jego wykonania z zachowaniem należytej staranności.
8. Sposób przygotowania oferty:
Ofertę sporządzić należy na załączonym druku „OFERTA” (załącznik nr 1)
Ofertę sporządzić należy w języku polskim, w formie pisemnej, na maszynie, komputerze, nieścieralnym atramentem lub długopisem. Oferta powinna być podpisana przez osobę upoważnioną. W przypadku składania oferty w siedzibie zamawiającego lub pocztą na kopercie należy umieścić napis „Zapytanie ofertowe – odlawianie bezdomnych zwierząt z terenu gminy Białobrzegi”.
Ofertę złożyć można osobiście u Zamawiającego – w sekretariacie (pok. 23) Urzędu Miasta i Gminy w Białobrzegach, ul. Plac Zygmunta Starego 9, 26-800 Białobrzegi, pocztą, pocztą elektroniczną na adres email@example.com lub faksem pod nr 48-613-25-72 wew. 11
9. Miejsce i termin złożenia oferty.
Ofertę należy złożyć do dnia 20 stycznia 2014 r. do godz. 12:00 na warunkach wskazanych w pkt. 6.
Burmistrz
Miasta i Gminy
Wiesław Demasiewicz
(data, podpis zamawiającego)
Adnotacja: Marcin Jagiello – Podinspektor WIiFS
Adres: Pl. Zygmunta Starego 9
26-800 Białobrzegi, woj. mazowieckie
NIP 798 12 51 885
http://www.bialobrzegi.pl
Tel./fax 048 613 25 72
REGON 000527641
e-mail: firstname.lastname@example.org
OFERTA
Gmina Białobrzegi
ul. Plac Zygmunta Starego 9
26-800 Białobrzegi
W odpowiedzi na zapytanie ofertowe z dnia 15 stycznia 2014 roku prowadzone w oparciu o art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113 poz. 759, Nr 161 poz. 1078) na:
odławianie bezdomnych zwierząt z terenu gminy Białobrzegi oraz dalsza opieka nad odlowionymi zwierzętami.
1. Oferujemy wykonanie przedmiotu zamówienia za kwotę:
1) cena jednostkowa ryczałtowa za odlowanie, dostarczenie jednego psa do schroniska oraz dalsza opieka
netto: .......................................................... (słownie: ......................................................... )
brutto (z VAT): ........................................... (słownie: ......................................................... )
2) cena jednostkowa ryczałtowa za odlowanie jednego psa, przetrzymanie i transport do wskazanego przez Zamawiającego miejsca
netto: .......................................................... (słownie: ......................................................... )
brutto (z VAT): ........................................... (słownie: ......................................................... )
3) cena jednostkowa ryczałtowa za odlowanie jednego psa
netto: .......................................................... (słownie: ......................................................... )
brutto (z VAT): ........................................... (słownie: ......................................................... )
4) cena jednostkowa ryczałtowa za odlowanie jednego psa i transport do schroniska
netto: .......................................................... (słownie: ......................................................... )
brutto (z VAT): ........................................... (słownie: ......................................................... )
5) cena jednostkowa ryczałtowa za obserwację weterynaryjną jednego psa
netto: .......................................................... (słownie: ......................................................... )
brutto (z VAT): ........................................... (słownie: ......................................................... )
6) cena jednostkowa ryczałtowa za uspienie ślepego miotu
netto: .......................................................... (słownie: ......................................................... )
brutto (z VAT): ........................................... (słownie: ......................................................... )
7) cena jednostkowa ryczałtowa za uśpienie chorego zwierzęcia i utylizację jego zwłok
netto: ...............................................................
brutto (z VAT): ...........................................(słownie:..............................................)
8) cena jednostkowa ryczałtowa za przeprowadzenie kastracji (psa, suki)
netto: ...............................................................
brutto (z VAT): ...........................................(słownie:..............................................)
9) opłata zryczałtowana za pozostawanie w gotowości do wyłapania i transportu zwierząt / miesiąc
netto: ...............................................................
brutto (z VAT): ...........................................(słownie:..............................................)
10) ...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
2. Oferujemy termin realizacji przedmiotu zamówienia na ...... dni kalendarzowych od podpisania umowy/zlecenia.
3. Przyjmujemy do realizacji postawione przez zamawiającego, w zapytaniu ofertowym, warunki.
4. Oświadczamy, iż uważamy się za związanych niniejszą ofertą przez okres 30 dni licząc od daty wyznaczonej na składanie ofert.
5. Oświadczamy, że firma jest płatnikiem podatku VAT o numerze identyfikacyjnym NIP ..........................................................
..........................................................................................................
podpis osoby upoważnionej
Adres: Pl. Zygmunta Starego 9
26-800 Białobrzegi, woj. mazowieckie
NIP 798 12 51 883
http://www.bialobrzegi.pl
Tel./fax 048 613 25 72
REGON 000527641
e-mail: email@example.com | <urn:uuid:7a67be6e-f3ba-415e-aa67-d2911a8f5b63> | finepdfs | 1.050781 | CC-MAIN-2019-26 | https://bip.bialobrzegi.pl/download/171/10499/zapytanie-15012014-2.pdf | 2019-06-27T00:13:56Z | crawl-data/CC-MAIN-2019-26/segments/1560628000609.90/warc/CC-MAIN-20190626234958-20190627020958-00458.warc.gz | 357,790,230 | 0.995071 | 0.999599 | 0.999599 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
2037,
4003,
6645,
8704
] | 1 | 0 |
BURMISTRZ MIASTA I GMINY SZCZEKOCINY
STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO MIASTO I GMINA SZCZEKOCINY
TOM I TEKST JEDNOLITY
Załącznik nr 1 Do Uchwały Nr 141/XXI/2016 Z dnia 25 lutego 2016 r.
Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
Miasta i Gminy Szczekociny
Zespół autorski:
„Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny"
mgr. inż. arch.
Anna Magórska upr. urb. 839/89
mgr
Małgorzata Poradowska
mgr inż.
Mirosław Caban
mgr
Stanisław Dzięglewski upr.urb. 1101/90
mgr inż.
Danuta Żelaźniak
mgr inż.
Krzysztof Gnidziński
Konsultacja:
mgr
Maria Budzyńska upr.urb. 1056/90
Pracownia Architektoniczne i Urbanistyczne Architekt Anna Magórska 91-104 Łódź, ul. Plantowa 5/11
Miasta i Gminy Szczekociny
Zespół autorski zmiany Studium:
mgr. in
ż
mgr
Artur Oleszkowicz
mgr
Michał Donocik
mgr
Maciej Smyk
inż
Jan Knura
. arch. Małgorzata Przybysz-Ławnicka
MGGP
33-100 Tarnów ul. Kaczkowskiego 6
SPIS TREŚCI
TOM I
Miasta i Gminy Szczekociny
ANEKS I
WALORYZACJA PRZESTRZENI MIASTA I GMINY SZCZEKOCINY WRAZ Z WNIOSKAMI DO POLITYKI PRZESTRZENNEJ GMINY
ANEKS II ZASOBY ARCHEOLOGICZNE
ANEKS III
PLANSZA UWARUNKOWAŃ DLA OBSZARÓW OBJĘTYCH ZMIANĄ STUDIUM
WSTĘP DO ZMIANY STUDIUM DLA OBSZARU LOKALIZACJI ELEKTROWNI WIATROWEJ ORAZ OBSZARU PÓŁNOCNOZACHODNIEGO ZARZECZA
1. Podstawą opracowania zmiany Studium są uchwały:
a Nr 117/XI/2011 roku Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 22 września 2011 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia Zmiany Studium Uwarunkowań I Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny,
b Nr 314/XXXII/2013 roku Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 18 kwietnia 2013 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia Zmiany Studium Uwarunkowań I Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta I Gminy Szczekociny
2. Przedmiotem opracowania jest wprowadzenie zmian w zakresie przyjętym w/w uchwałami tj.:
a umożliwienie realizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczających 100 kV, na obszarze położonym w sołectwach: Siedliska, Tęgobórz i Gustawów-Małachów;
b dostosowanie ustaleń studium do występujących uwarunkowań funkcjonalnoprzestrzennych oraz aktualnej sytuacji ekonomiczno-prawnej.
3. W tekście studium określono:
a Uwarunkowania dla obszarów objętych niniejszą zmianą Studium,
b Zmiany w zapisach stref polityki przestrzennej odnośnie zamierzeń inwestycyjnych wraz z nadaniem wymaganych wskaźników
w formie tekstu zapisanego kursywą kolorem zielonym
Zmiana Studium dotyczy dwóch terenów położonych w centralnej części Miasta i Gminy Szczekociny w rejonie sołectw Tęgobórz, Gustawów, Siedliska (obszar lokalizacji elektrowni wiatrowych) oraz miasta Szczekociny (obszar północno-zachodniego Zarzecza).
Obszar lokalizacji
Obszar
północno-
elektrowni
zachodniego Zarzecza
wiatrowych
WSTĘP
Rozwój zrównoważony w koncepcji polityki zagospodarowania przestrzennego kraju wymaga :
- określenia uwarunkowań i kierunków programowych wynikających z uwarunkowań środowiskowych na wszystkich poziomach od krajowego do lokalnego
- całościowej waloryzacji środowiska przyrodniczego, kulturowego, oraz rozeznania zagospodarowania terenu i struktur działalności społeczno - gospodarczej,
1. Podstawy formalne i cel opracowania Studium
Opracowanie studium jest ustawowym obowiązkiem. Studium stanowi wytyczne do kierowania polityki na terenie gminy. Studium nie jest prawem miejscowym upoważniającym do wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych. Jest dokumentem stanowiącym bazę informacyjną dla opracowania planów miejscowych, jedynym dokumentem planistycznym sporządzanym dla obszaru całej gminy, na podstawie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 89, poz. 415 z późniejszymi zmianami). W dniu Rada Miasta i Gminy Szczekociny podjęła uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny". Wykonanie projektu Studium powierzone zostało specjalistom z Łodzi, pod kierunkiem generalnego projektanta Anny Magórskiej, w drodze publicznego przetargu, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 czerwca 1994 roku o zamówieniach publicznych (Dz. U. Nr 76, poz. 344 z późniejszymi zmianami). Treść studium zawiera:
- kierunki rozwoju przestrzennego i zasady polityki przestrzennej,
- diagnozę aktualnej sytuacji gminy i uwarunkowań jej rozwoju,
Studium stanowi powiązanie kierunków zagospodarowania przestrzennego z celami rozwoju społeczno - gospodarczego gminy — "Strategią rozwoju gminy Szczekociny" przyjętą do wykonania uchwałą Rady Miasta i Gminy Szczekociny nr 137/XXX/2000 z dnia 27 czerwca 2000 roku.
Strategia gminy została opracowana równolegle z opracowywaniem "Studium" przez specjalistów zrzeszonych w Małopolskim Stowarzyszeniu Doradztwa Rolniczego ZS. w Akademii Rolniczej w Krakowie przy dużym współudziale liderów społeczności gminy.
2. Zakres i metoda opracowania
Faza pierwsza polegała na dokonaniu szczegółowego rozeznania stanu obecnego użytkowania, własności, wyposażenia w infrastrukturę społeczną i techniczną oraz poznanie wartości i ograniczeń środowiskowych przyrodniczych i kulturowych.
Faza druga analityczna dokonała oglądu wszystkich planów zagospodarowania przestrzennego, typu ogólnych i szczegółowych oraz koncepcji zagospodarowania przestrzennego i dokonanych podziałów geodezyjnych, zwłaszcza w zakresie terenów zabudowy letniskowej ; również projektów realizacyjnych i koncepcyjnych dotyczących wodociągu, kanalizacji i obejścia komunikacyjnego miasta oraz Goleniowych. Oceniono stopień ich realizacji, ewentualnie przyczyny odstąpienia od realizacji i oceniono ich przydatność do wytyczenia kierunków zagospodarowania przestrzennego. W fazie tej zebrano bezpośrednio od przedstawicieli mieszkańców, na spotkaniu i wizjach w terenie, wnioski do kształtowania polityki przestrzennej gminy. Analizowano powyższe wnioski, wraz z wnioskami zgłoszonymi do Urzędu Miasta i Gminy w związku z powiadomieniem o przystąpieniu do opracowania "Studium" oraz analizowano wnioski gromadzone przez Urząd Miasta i Gminy w Szczekocinach dotyczące propozycji zmiany przeznaczenia terenów w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Szczekociny, wcześniej opiniowane przez projektantów Biura Planowania Przestrzennego w Częstochowie. Faza została zamknięta waloryzacją przestrzeni wiejskiej i miasta Szczekociny wraz z wnioskami do zagospodarowania przestrzennego, opracowanie tabelaryczne, dla obszaru miasta również graficzne.
Faza trzecia, uwzględniając uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne określiła kierunki
Miasta i Gminy Szczekociny
ochrony wartości przyrodniczych i kulturowych w skali 1:25000 oraz wstępnie kierunki zagospodarowania przestrzennego dla obszaru wiejskiego i miasta w skali 1:10000.
Faza czwarta - ostateczne ustalenie kierunków zagospodarowania przestrzennego nastąpiła po przyjęciu przez Radę Miasta i Gminy "Strategii rozwoju gminy Szczekociny" dnia 27 czerwca 2000 roku, kiedy również wznowiono prace przy "Studium".
Kierunki w poszczególnych działach były przedkładane przedstawicielom społeczności gminnej, Radzie Gminnej, Zarządowi Miasta i Gminy.
Ostateczna edycja uwzględnia cele i zadania przyjęte w "Strategii rozwoju Gminy Szczekociny".
W zakresie uwarunkowań zewnętrznych korzystano z "Założeń do Strategii" z 1999 roku i "Strategii rozwoju Województwa Śląskiego" z 2000 roku oraz "Założeń do Strategii rozwoju powiatu zawierciańskiego". Wobec braku planu zagospodarowania przestrzennego województwa śląskiego w rozpatrywaniu powiązań zewnętrznych i określania funkcji dla gminy, zwłaszcza szukaniu uzasadnień dla funkcji ponadlokalnych, korzystano ze "Studium zagospodarowania przestrzennego województwa Częstochowskiego" z 1997 roku, sporządzonego przez Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w Częstochowie.
Studium wskazuje na utrzymanie systemu ochrony zasobów przyrodniczych i kulturowych przyjętych ostatnim planem zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Szczekociny, wnioskuje dokonanie niewielkich korekt obszaru krajobrazu chronionego i włączenia do niego niewielkich cennych zespołów przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych, co pozwoli uzyskać spójny system ochrony zasobów środowiskowych. Wskazanie obszarów osadniczych zapewnia ciągłość rozwoju ukształtowanych układów wiejskich, a dla miasta Szczekociny potwierdza południowy kierunek rozwoju przestrzennego. Wskazuje się tereny dla działalności gospodarczej, również o charakterze ponad gminnym, dla oświaty w stopniu policealnym oraz tereny i rejony dla rozwoju rekreacji. Dokonuje się waloryzacji przestrzeni rolniczej, wskazując podstawowy podział na obszary zróżnicowanego rozwoju produkcji rolniczej. Zadania polityki przestrzennej są zbieżne z zadaniami określonymi przez "Strategie rozwoju miasta i gminy", zmierzają do podniesienia warunków życia mieszkańców Gminy. Jako podstawowe zadanie dla polityki przestrzennej określa się wyposażenie obszaru w infrastrukturę techniczną, co stworzy nowa jakość w zakresie ochrony zasobów przyrodniczych oraz do podstawy rozwoju gospodarczego. Gmina posiada liczne opracowania problemowe, projektowe i analityczne, które udostępniła autorom Studium. Materiały te, poznanie szczegółowe zasobów gminy w terenie oraz jej potrzeb pozwoliło na zdefiniowanie miast i gminy Szczekociny. Stosowana metoda dokonywania ustaleń i wykorzystanie opracowania do przygotowania indywidualnych decyzji administracji samorządowej. Obszary o wielorakich powiązaniach wskazuje się do opracowani planów zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonych uchwałą Rady
Gminnej, uprzednio opiniowanych i uzgadnianych pod względem merytorycznym i prawnym, zgodnie z ustawą o planowaniu przestrzennym i innymi stosowanymi przepisami. Opracowanie w części tekstowej podzielono na dwa tomy:
Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny
TOM I poprzedza WST
Ę
P, zawiera
I
- wnioski do zmiany planu miejscowego przekazane przez gminę po analize 1:25000
(obszar „centrum" gminy)
1:10000
- wnioski do „studium" i ich analiza
3. Podstawowe informacje o gminie
Miasto i gmina Szczekociny jest miejsko - wiejską gmina powiatu zawierciańskiego, położoną we wschodnim obszarze województwa śląskiego, graniczącą z województwem świętokrzyskim.
Zwraca uwagę, iż łącznie użytki zielone (łąki i pastwiska) i leśne tworzące podstawowy układ ekosystemu stanowią 42% obszaru gminy.
Dane wg sprawozdania sporządzonego w dniu 22.02.99 r. w Starostwie Powiatowym w Zawierciu - Wydziale Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami.
ń
Zmiana Studium Uwarunkowa i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
Miasta i Gminy Szczekociny
4. Zewnętrzne uwarunkowania wpływające na kształtowanie polityki przestrzennej.
Studium zagospodarowania przestrzennego byłego województwa częstochowskiego, przyjęte przez Sejmik Samorządowy Województwa Uchwałą nr 88/XII/97 z dnia 10.03.97 zaliczało miasto Szczekociny do ośrodków trzeciego poziomu w hierarchii sieci osadniczej województwa, jako ośrodek miejski lokalny gminny.
Najbliższe większe miasto Koniecpol zaliczone zostało do drugiego poziomu w tej hierarchii, obejmującego ośrodki regionalne - potencjalne ośrodki powiatowe.
Studium powyższe również definiowało pasma rozwojowe trój stopniowo. Wyróżniało pasmo rozwojowe przechodzące przez obszar miasta i gminy Szczekociny o znaczeniu międzyregionalnym; Opole - Częstochowa - przez Szczekociny - Kielce (łączące trzy stolice województw do końca 1998 roku). Od Częstochowy do Szczekocin pasmo wzdłuż drogi krajowej 76, dalej do Kielc wzdłuż drogi krajowej 78, projektowanej do drogi ekspresowej. Studium zwracało uwagę na równoważenie funkcji produkcyjnych, mieszkaniowych i ochronnych w ośrodkach osadniczych, w związku z przechodzeniem pasma przez obszary chronione.
W części wschodniej byłego województwa częstochowskiego pasmo to łączy ośrodki obsługi turystycznej, obsługi rolnictwa i przemysłu spożywczego, Drugim pasmem wyróżnionym w Studium przechodzącym przez obszar gminy było pasmo Zawiercie - Kielce przez Kroczyce i Szczekociny, biegnące wzdłuż drogi krajowej 78, kwalifikowane do rangi regionalnej. W układzie obszarowym Studium województwa częstochowskiego wyróżniając trzy grupy funkcjonalne, mianowicie :
- obszar rolny,
- obszar zurbanizowany (aglomeracja częstochowska),
- obszar specjalny ochronny walorów krajobrazowo - przyrodniczych;
gminę Szczekociny zaliczało do obszaru rolnego wskazanego do restrukturyzacji.
Teren miasta i gminy Szczekociny włączało ponad to do obszaru proponowanego do rozwoju funkcji rekreacyjnej o znaczeniu regionalnym, zwanym rejonem wschodnim byłego województwa częstochowskiego, dobrze skomunikowany ze Śląskiem, obejmującym tereny nad Pilicą i Nidą, z licznymi stawami, preferowany dla wędkarstwa, turystyki pieszej i kajakarstwa oraz rozwoju agroturyzmu. Wskazywano, iż obsługę turystyki w tym rejonie winno m. innymi przejąć miasto Szczekociny.
W zmienionych warunkach od 1999 roku - wprowadzenia nowego podziału administracyjnego obszaru, poddać należy korekcie hierarchię powiązań przestrzennych liniowych. Pasmo Katowice - Zawiercie - Szczekociny zyska zapewne na znaczeniu, kwalifikować je wypada w hierarchii powiązań międzyregionalnych, co doprowadzi do zgodności z obowiązującą klasyfikacją dróg krajowych.
Wydaje się, iż graniczne położenie miasta Koniecpol w powiecie częstochowskim, najbliższego dużego ośrodka osiedleńczego, pośrednio wyrównuje szansę dla rozwoju miasta Szczekociny jako ośrodka miejskiego o znaczeniu ponad gminnym, granicznie położonym w powiecie zawierciańskim. Możliwości takie stwarza dobre skomunikowanie stolicą Województwa śląskiego – Katowicami, Częstochową i Zawierciem z siedzibami najbliższych powiatów, oraz z byłymi gminami ościennymi dawnego województwa częstochowskiego, po reformie administracyjnej wlączonymi do Województwa Świętokrzyskiego. Starania administracji samorządowej gmin
Nadpilickich do wzmożenia znaczenia i usprawnienia połączeń komunikacyjnych Szczekocin w kierunku gmin południowych Żarnowice i dalej do Wolbromia służą wzrostowi gospodarczemu rejonu północno-wschodniego powiatu zawierciańskiego.
Gmina Szczekociny leży w całości w obszarze występowania głównego zbiornika wód podziemnych GZWP nr 408, zwanego „Niecka Miechowska", wymagającego do niedawna w południowej części gminy objęcia najwyższą ochroną.(strefa ONO) a w pozostałej objęcia wysoką ochroną (strefa OWO). Jedynie tereny północno-wschodnie gminy leżą poza obszarem wymagającym ochrony wód podziemnych, rejon Drużykowej i Starzyn.
Gmina w znacznej części, w tym cały teren miasta Szczekociny i Goleniowych znajduje się w Ekologicznym Systemie Obszarów Chronionych (ESOCH). Rozległa dolina rzeki Pilicy przecinająca cały obszar gminy, otwarta na dolinę rzeki Nidy stanowi korytarz ekologiczny o znaczeniu krajowym (ECONET). Dolina Pilicy połączona jest od zachodu z korytarzem ekologicznym międzyregionalnym z obszarem węzłowym Kroczyckim, na ternie gminy stanowi do dolina rzeki Krztyni.
Postulowane zadania o charakterze ponadlokalnym w Studium zagospodarowania przestrzennego województwa częstochowskiego związane z zagospodarowaniem gminy Szczekociny, to:
Jej odgałęzienie południowe Zebrówki, prawobrzeżnego dopływu Krztyni.
- gazociąg wysokiego ciśnienia Ø250 – Ø150 relacji Częstochowa Secemin,
- budowa obwodnicy drogowej w mieście Szczekociny,
- rozbudowa dróg krajowych 76 i 78 Częstochowa – Szczekociny – Kielce do parametrów drogi ekspresowej,
- postulowany zbiornik wodny retencyjny o pow. 3,0 ha w Szczekocinach
- rozbudowa pierwszorzędnej linii kolejowej Koniecpol – Szczekociny – Kozłów.
Na obszarach objętych zmianą występują zadania o znaczeniu ponadlokalnym pn: „Modernizacja (przebudowa, budowa, nowych odcinków) dróg krajowych, tu DK 46 oraz DK 78 (wariant I)", przyjęte w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego (Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 68 poz. 2049 z dnia 27 lipca 2004 r..)
Gminy powiatu zawierciańskiego, woj. śląskie : Żarnowiec, Pilica, Kroczyce, Irządze. Gminy powiatu częstochowskiego, woj. śląskie ; Lelów, Koniecpol.
Wykaz gmin graniczących z gminą Szczekociny
Gminy powiatu Włoszczowa, woj. świętokrzyskie ; Secemin, Radków, Moskorzew.
Gminy powiatu J
ę
drzejów, woj.
ś
wi
ę
tokrzyskie : Słupia.
Gmina Szczekociny od południa i zachodu graniczy z gminami powiatu zawierciańskiego, Żarnowcem, gm. Pilicą na niewielkim odcinku, gm. Kroczyce również na niewielkim odcinku, gm. Irządze, z którą długa granica prowadzona jest przy kompleksie leśnym leżącym w obszarach tej gminy. Dalszy odcinek zachodniej granicy stanowi granicę z powiatem częstochowskim, gmina Lelów, z którą granica w części północnej prowadzona jest wzdłuż kompleksu leśnego i poprzez kompleks lasów nadpilicznych, a w najdalszym odcinku biegnie linia wyznaczona korytem rzeki Pilicy ; niewielki odcinek granic z gminą Koniecpol poprowadzony prostopadle do doliny rzeki Pilicy i wzdłuż doliny brzegiem obszaru zalesionego. Granica północna i wschodnia stanowi granicę z gminami przynależnymi do województwa Świętokrzyskiego, w tym gminami powiatu Włoszczowa, kolejno Secemin, Radków i gm. Moskorzew, gdzie jest mocno urozmaicona z uwagi na dostosowanie do warunków fizjograficznych, przecina bowiem zwarty kompleks
Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny
przyrodniczy korytarza ekologicznego o randze krajowej ; oraz gminą Słupia powiatu Jędrzejów, gdzie częściowo przebiega korytem rzeki Pilicy o kierunku południkowym. Dokonana reforma administracyjna może wpłynąć na ściślejszą współpracę gminy Szczekociny z ościennymi gminami położonymi na południu, a włączonymi do woj. śląskiego i przynależnych również do jednego powiatu zawierciańskiego.
Przeciwdziałać należy rozluźnieniu powiązań z gminami ościennymi włączonymi do województwa świętokrzyskiego szczególnie Secemin i gmina Moskorzew, związana historycznie ze Szczekocinami.
Głównym łącznikiem w kierunku południkowym jest rzeka Pilica ze swą doliną rozległą stanowiącą uznany obszar zasobów przyrodniczych włączony do Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET-PL; od wschodu połączona z doliną Nidy poprzez obszar gminy Moskorzew. Stanowi główne powiązanie przyrodniczo - klimatyczne obszarów. Kompleks lasów Nadpilickich rozłożony w północnej części gminy nad Pilicą znajduje kontynuację w lasach na obszarach przyległych gmin : Lelów i Koniecpol, przynależnych wspólnie do Nadleśnictwa Koniecpol.
Rzeka Pilica wraz z towarzyszącymi łąkami stanowi ciąg ekologiczno -turystyczny, który oczywiście przekracza granice administracyjne. W części centralnej gminy łąki w rejonie Goleniowych łączą się z nizinnymi łąkami gminy Moskorzew, również położonymi w pradolinie Pilicy.
Poniżej Szczekocin łąki międzyrzecza łączą dolinę rzeki Pilicy biegnącą z kierunku południowego z obszaru gminy Słupia, z łąkami doliny rzeki Krztyni i Żebrówki dochodzącymi od zachodu z obszaru gminy Irządze. Ciąg ekologiczny doliny rzeki Żebrówki spina kompleks lasów gminy Irządze położonych przy granicy gminnej, przechodzi dalej na południe na teren gminy Żarnowiec, stanowiąc regionalny system przyrodniczy.
W mieście Szczekociny łączą się dwie drogi krajowe o charakterze międzyregionalnym : z południo - zachodu trasa nr 78 z Zawiercia przez Szczekociny do Jędrzejowa, umożliwiająca połączenie aglomeracji katowickiej z Kielcami, oraz droga z zachodu z
Częstochowy, umożliwiająca najkrótsze połączenie Opola i Częstochowy z Kielcami. Następnym połączeniem komunikacyjnym jest droga wojewódzka Szczekociny - Secemin nr 795, umożliwiająca połączenie gminy z kierunkiem północnym, z Koniecpolem i powiatowym miastem Włoszczowa. Połączenie komunikacyjne gminy z kierunkiem południowym, ważne połączenie w okresie powstawania miasta - osady Szczekociny, tzw. trakt krakowski prowadzący przez miejscowości Pilicę i Wolbrom i również przez Żarnowiec do Krakowa, straciło na znaczeniu. Dla ożywienia kontaktów międzygminnych w powiecie zawierciańskim oraz z gminami leżącymi na północy województwa krakowskiego podejmowane są starania przywrócenia znaczenia dla tego kierunku rozwoju komunikacji. Obszar gminy Szczekociny obejmują w części północnej dwie linie kolejowe:
od zachodu trasa CMK węglowa magistrala łukiem przecinająca Obszar Krajobrazu Chronionego obejmujący dolinę Pilicy z kompleksem lasów,
Linie powyższe w zbyt małym stopniu służą mieszkańcom gminy.
od wschodu pierwszorzędna linia kolejowa Koniecpol - Kozłów - Kraków, z przystankami w obszarze gminy w Starzynach i Szczekocinach.
I.
UWARUNKOWANIA WPŁYWAJĄCE NA KSZTAŁTOWANIE KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO
1. UWARUNKOWANIA SPOŁECZNE
1.1. Ludność, stan istniejący i przewidywane zmiany
Gęstość zaludnienia wynosi średnio dla miasta i gminy - 68,0 osób/km 2
Do największych skupisk ludności poza miastem Szczekociny na terenie gminy należą wsie : Rokitno, Goleniowy, Siedliska, Bonowice, Grabieć, Starzyny, Drużykowa.
w samym mieście
-
238,0 osób/km 2 2
Szczekociny miasto i wsie gminy zaliczane jest do małych ośrodków osadniczych.
w gminie
-
42,3 osób/km
W ostatnim 25-leciu na terenie miasta obserwuje się powolny ale stały wzrost mieszkańców. Na terenie wsi gminy natomiast następuje spadek liczby mieszkańców.
Struktura wieku
Zmiany w strukturze wieku w ostatnich latach wskazują na :
- wzrost liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym, szczególnie na terenie miasta,
- spadek liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym i obniżenie się przyrostu naturalnego,
- wzrost liczby mieszkańców w wieku poprodukcyjnym, co jest wynikiem procesu starzenia się ludności i w większym stopniu występuje na terenach gminy.
- rezerw terenowych pod budownictwo nowych mieszkań, tak z uwagi na wzrost liczby mieszkańców jak i dekapitalizację starego budownictwa,
Analiza zmian zaludnienia na tym terenie wskazuje na konieczność :
- wzrost liczby mieszkańców w wieku produkcyjnym wskazuje na konieczność tworzenia nowych miejsc pracy, celem zmniejszenia występującego bezrobocia szczególnie na obszarach wiejskich, gdzie obserwuje się bezrobocie ukryte,
- znaczny procent ludności w wieku poprodukcyjnym w mieście i na terenach wiejskich wskazuje na konieczność poprawy dostępności do usług ogółem, a szczególnie usług medycznych, opieki społecznej, usług kultury.
1.2. Zasoby i potrzeby mieszkaniowe
Na terenie miasta i gminy jest ogółem 2405 budynków mieszkalnych, w których jest 2994 mieszkań i 9710 izb.
Średnio na 1 mieszkańca przypadka 3,2 izb (w mieście - 3,7 ; w gminie -2,80). Zaś osób na izbę średnio dla miasta i gminy 1,05 (w samym mieście 0,9; w gminie 1,15).
Średnia wielkość mieszkania wynosi 65,3 m 2 (w mieście 55,3 m 2 p.u., w gminie 75,0 m 2 p.u.) na mieszkanie.
Ogółem na terenie miasta i gminy 1612 budynków tj. 67,2% jest w dobrym stanie technicznym, wybudowanych z trwałych materiałów, 598 budynków tj. 24,8% w średnim stanie technicznym, 183 budynki tj. 7,6% w złym stanie technicznym.
Łączna, powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań na terenie miasta i gminy wynosi 304408 m . Z czego 79853 m 2 w mieście, 224550 m 2 p.u. w gminie. 1,2% to mieszkania komunalne.
1706 budynków wybudowano w latach 1945 - 1988.
W mieście dominuje zabudowa I, Ii i III kondygnacyjna, zwarta na działkach własnych. Na obrzeżach miasta w rejonach przebiegających tras również zabudowa zagrodowa (ok. 40 budynków).
Na terenie zabudowy wielorodzinnej mieszka w mieście ponad 1000 osób tj. 22,0% ludności. W zabudowie poza osiedlami 3-go Maja i w rejonie ul. Żeromskiego mieszka ponad 1700 osób tj. ok. 40,0% mieszkańców. Wiele budynków mieszkalnych i niektóre użyteczności publicznej posiada walory zabytkowe i znajduje się pod ochroną konserwatora zabytków. Na terenie gminy dominuje zabudowa zagrodowa skupiona we wsiach.
180 budynków we wsiach : Przyłęk, Tęgobórz, Grabieć , Rokitno, Drużykowa, Bonowice, Brzostek w ostatnich latach użytkuje się dla celów letniskowych.
Przeważają wsie typu "ulicówki" z zabudową zagrodową po jednej lub po obydwu stronach drogi.
Jak z analizy warunków mieszkaniowych wynika, należy przewidzieć dla celów nowego budownictwa mieszkaniowego rezerwy terenowe zarówno wynikające z potrzeb poprawienia warunków mieszkaniowych jak i pogarszania się stanu technicznego budynków.
Obecnie jedynie 18% mieszkańców miasta korzysta z kanalizacji w budynkach.
1.3. Administracja i infrastruktura społeczna
Administracja
W policji zatrudnionych jest ogółem 28 osób. Wszystkie placówki administracji przewiduje się do utrzymania.
Miasto i gmina Szczekociny zarządzana jest przez jeden wspólny Urząd Miasta i Gminy przy ul. Senatorskiej Nr 2. W Urzędzie zatrudnionych jest 36 osób (w tym 22 kobiety). Ponadto w mieście zlokalizowany jest Punkt Informacyjny Powiatowego Urzędu Pracy również przy ul. Senatorskiej Nr 2, który zatrudnia 2 osoby. Na terenie gminy funkcjonuje Komisariat Policji, w mieście przy ul. Parkowej.
Oświata i wychowanie
Na terenie miasta i gminy funkcjonują 3 przedszkola dla dzieci w wieku 3-6 lat na ogółem 175 miejsc. W mieście Przedszkole mieści się przy ul. Jana Pawła II Nr 76. Jest to placówka na 120 miejsc. Na terenie gminy funkcjonują 2 Przedszkola zlokalizowane w budynkach szkół Podstawowych we wsi Goleniowy na 25 miejsc oraz w Rokitnie dla 30 dzieci. Procent
Miasta i Gminy Szczekociny
uczestnictwa dzieci w tej grupie populacji wynosi obecnie 54,7%. Potrzeby w tym zakresie mimo istniejącego niżu demograficznego wskazują na konieczność zwiększenia miejsc dla grupy populacji 3-6 lat do 80 - 100% uczestnictwa.
Na terenie miasta i gminy jest 7 szkół podstawowych, z czego pięć 6-cio klasowych. Dwie na terenie miasta (Nr 1 i Nr 2) oraz 3 na terenie gminy we wsiach Goleniowy, Rokitno i Starzyny. W gminie ponadto są 2 niepełne Szkoły Podstawowe (klasy I-III) we wsiach Siedliska i Ołudza. Do szkół podstawowych w roku szkolnym 1999/2000 uczęszczało ogółem 1209 uczniów (743 w mieście, 466 w gminie) w wieku 7-15 lat. Nauczanie prowadziło 109 nauczycieli (58 w mieście, 51 w gminie). Średnio na 1 oddział przypadało 25 uczniów (26 w mieście, 24 w gminie). Przewiduje się ewentualnie likwidację Szkoły Podstawowej Nr 2 w mieście, na bazie lokalowej Szkoły Podstawowej Nr 1 w
Szczekocinach utworzenie Gimnazjum, gdzie będzie 13 oddziałów, 335 miejsc dla młodzieży z terenu miasta i gminy. Do Gimnazjum młodzież zamiejscowa będzie dowożona zorganizowanym transportem. Nauczanie prowadzi 20 nauczycieli. W Zespole Szkół przy ul. Spacerowej nr 12 dla 800 uczniów. Nauczanie prowadzi 42 nauczycieli.
Zespół Szkół Zawodowych prowadzi internat oraz warsztaty szkolne na terenie zakładów przemysłowych miasta. Kształci w kierunkach ekonomicznym, rolniczych i usług dla rolnictwa. Obiekt jest w trakcie rozbudowy m. in. o salę gimnastyczną. Miasto jest ośrodkiem obsługi w zakresie oświaty dla gminy i rejonu.
Na terenie miasta i gminy funkcjonuje Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej s.c. NZOZ "Alfa" przy ul. Jana Pawła II w Szczekocinach zatrudniający 22 osoby w tym 4 lekarzy i 3 położne oraz NZOZ w Rokitnie zatrudniający 1 lekarza i 1 pielęgniarkę.
Ochrona zdrowia
W mieście ponadto jest Stacja Pogotowia Ratunkowego, Oddział Pomocy Doraźnej Stacja Zawiercie Filia Szczekociny oraz Przychodnia Zakładowa Spółdzielczej "Agrofirmy" i "Gałmetu", Miejski Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 9 prywatnych gabinetów lekarskich oraz 2 apteki. Zatrudnienie w placówkach służby zdrowia ogółem to 116 osób. W związku z reorganizacją służby zdrowa może być zmienne. Na terenie miasta brak lecznictwa specjalistycznego, brak łóżek szpitalnych itp. Z pomocy w tych zakresach ludność miasta i gminy korzysta w większych ośrodkach jak Częstochowa, Katowice, Zawiercie.
Istniejące potrzeby, postępujący proces starzenia się ludności oraz dogodne warunki i rezerwy siły roboczej na tym terenie wskazują na istniejące możliwości lokalizacji na terenie miasta i gminy placówek rehabilitacyjnych, domów opieki itp. obiektów ochrony zdrowia.
Kultura
Utrzymane Zespoły Pałacowe w Szczekocinach i Siedliskach, które jako obiekty zabytkowe są pod ochrona Konserwatora Zabytków. W mieście brak większej sali
Na terenie miasta i gminy istnieją Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury przy ul. Krakowskiej, Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna przy ul. Żeromskiego , która prowadzi filie we wsiach Starzyny, Rokitno, Bonowice i Goleniowy, Koło Łowieckie "Hubertus w Szczekocinach" oraz Koło Wędkarskie i Stowarzyszenie Miłośników i Sympatyków Sportów Wodnych "TROC", również Koło Hodowców Gołębi. Utrzymały dalej swą działalność Koła Gospodyń Wiejskich we wsiach: Rokitno, Goleniowy, Drużykowa, Starzyny, Przyłęk, Brzostek, Siedliska, Ołudza i Wólka Ołudzka. Obiekty sakralne istnieją następujące : - 2 kościoły w Szczekocinach, kościół w Przyłęku, w Goleniowych, Rokitnie, Drużykowej, 8 kaplic (w tym dwie na cmentarzach), plebanie, organistówki.
Miasta i Gminy Szczekociny widowiskowej.
Urządzenia sportowe i obsługa turystyki
Wszystkie istniejące obiektu kultury przewidywane są do adaptacji. Wskazany jest rozwój działalności dla podniesienia kultury na tym terenie, organizowanie pokazów oświatowo — szkoleniowych, imprez rozrywkowych, zwiększenie działalności zespołów regionalnych z uczestnictwem miejscowej ludności.
Na terenie miasta i gminy bazę sportowa tworzą stadion — boisko sportowe w mieście przy ul. Spacerowej, tymczasowe boisko sportowe w kompleksie pałacowym, strzelnica przyleśna, boiska przy szkołach w mieście i na terenie gminy w Rokitnie, Goleniowych, Siedliskach, Starzynach, Ołudzy, Drużykowej i Bonowicach. Przewiduje się rozwój i wyznaczenie szlaków turystyki pieszej i rowerowej, urządzenie terenów sportu i rekreacji przy zbiorniku nad rzeką Pilicą. Wskazane byłoby tworzenie boisk do gier małych w rejonach większych skupisk mieszkańców oraz ośrodka rekreacyjnego z odkrytym basenem.
Na terenie miasta i gminy brak bazy turystyczno — noclegowej i obiektów usługowo turystycznych,
W mieście jest obecnie nowo urządzony zbiornik wodny przy rzece Pilicy o pow. 2,8009 ha. Budynek po Szkole Podstawowej w Przyłęku do ewentualnego zagospodarowania dla celów turystycznych. W niektórych wsiach gminy jak : Tęgobórz, Szyszki - Łąkietka, Przyłęk, Wólka Ołudzka, Brzostek i Bógdał rozwinęła się funkcja rekreacyjno -letniskowa. 2 uwagi na atrakcyjność letniskową i turystyczną terenu gminy, obszary lasów, rzeki, obiekty zabytkowe w mieście i na terenie gminy, wskazane jest rozwijanie funkcji turystycznej gminy, tworzenie pól namiotowych dla turystów, szlaków kajakowych i przystani na przebiegających rzekach oraz baz noclegowych.
1.4. Przedsiębiorczość gospodarcza Handel i gastronomia
Działalność handlowa wmieście prowadzona jest w 122 punktach handlowych (w tym Dom Towarowy) rozmieszczonych po całym terenie miasta. Poza stałymi punktami jest również targowisko miejskie (pow. 1,5159 ha) oraz działalność usługowa, produkcyjno - usługowa i produkcyjno - handlowa prowadzona przez 83 punkty a także handel obwoźny prowadzony przez 38 punktów.
- 750 m 2 p.u./1000 mieszkańców z czego
Ogółem w mieście działa 333 punktów handlowo - usługowych dających zatrudnienie ok. 1000 osobom. Średnio w mieście przypada 380 m 2 p.u./ 1000 mieszkańców, Przewiduje się rozwój handlu w mieście do
- 350 m 2 p.u./ 1000 mieszkańców dla usług podstawowych
- 150 m 2 p.u./ 1000 mieszkańców narzut na rejon obsługi.
- 250 m 2 p.u./ 1000 mieszkańców dla usług ogólnomiejskich
Na terenie gminy handel prowadzony jest w 33 punktach handlowych 23 punkty prowadzi działalność usługową, 8 handel obwoźny, 9 produkcyjno, usługowo, handlową. Ogółem w gminie funkcjonują 73 punkty handlowe, w których znajduje zatrudnienie ok. 250 osób.
Przemysł i rzemiosło oraz składy, hurtownie
W Szczekocinach na terenie miasta jest wykształcona dzielnica przemysłowo - bazowa w północno zachodnim rejonie miasta. Zgrupowane tam są dawne państwowe zakłady produkcyjne, bazy transportowe, zakłady spółdzielcze, które obecnie są w trakcie
przekształceń własnościowych.. Do znaczących w mieście zaliczyć można 18 zakładów zajmujących 37,67 ha pow. terenu miasta. W zakładach tych jest zatrudnionych 1029 osób w tym 102 kobiety.
Specyfika produkcji zakładów w Szczekocinach jest wytwórczość przemysłu metalowego (dla rolnictwa, górnictwa, hutnictwa), przemysłu chemicznego (środki ochrony roślin) oraz przetwórstwo spożywcze. Na terenach wiejskich brak większych zakładów przemysłowych, istnieją natomiast przedsiębiorstwa wytwórcze. Wszystkie istniejące obiekty na terenie miasta i gminy przewidziane są do adaptacji, niektóre do rozbudowy i rozwoju.
Hurtownie, bazy i składy zlokalizowane są w różnych punktach miasta i gminy są to dawne SKR-y, bazy i magazyny GS, bazy spółdzielcze. Zajmują ogółem 4,89 ha pow. terenu miasta i gminy i zatrudniają 88 osób. Wiele z tych podmiotów jest obecnie w trakcie restrukturyzacji nie przewidują jednak likwidacji dlatego też wskazuje się na ich adaptację. Na terenie miasta i gminy znajduje się 10 zakładów rzemiosła produkcyjnego z czego 9 na terenie miasta. Zakłady rzemieślnicze zatrudniają ogółem 30 osób. Jest również 12 zakładów rzemiosła usługowego z tego 11 w mieście, dających zatrudnienie 45 osobom. Ws2ystkie zakłady rzemieślnicze są prywatne. Z uwagi na znaczne zapotrzebowanie i rozwój usług rzemieślniczych z każdym rokiem zwiększa się liczba zakładów rzemieślniczych. Z uwagi na to, iż są to podmioty nieuciążliwe dla środowiska i przydatne dla mieszkańców wskazane jest przygotowanie rezerw terenowych pod rozwój rzemiosła na terenie miasta i gminy. Miasto Szczekociny jako ośrodek administracyjny i usługowy dla gminy jest również ośrodkiem produkcji rolnej a także ośrodkiem obsługi produkcji żywności. Gospodarka rolna w mieście prowadzona jest w indywidualnych gospodarstwach zagrodowych poza obszarem centrum miasta i przede wszystkim przez
Spółdzielczą "Agrofirmę". Opiekę weterynaryjną dla miasta i gminy świadczy Lecznica dla Zwierząt przy ul. Polnej Nr 66. Oraz prywatna lecznica.
Usługi produkcyjne dla rolnictwa
Usługi w zakresie prac polowych, głównie przy zbiorach podstawowych ziemiopłodów oraz prac związanych z ochroną roślin i inne zabiegi agrotechniczne do 1998 roku wykonywane były przez SKR-y funkcjonujące na terenie miasta Szczekociny i gminy we wsiach Goleniowy, Brzostek, Nowa Ołudza, Rokitno. Obecnie prace te wykonywane są na indywidualny użytek lub osoby prywatne. Produkcja i naprawy sprzętu rolniczego prowadzona jest przez prywatne firmy na terenie miasta.
W gminie brakuje przechowalni owoców. Istniejące dotychczas Centrala Nasienna już nie funkcjonowała; obiekt został sprywatyzowany, Zakłady przemysłu Tytoniowego są obecnie w trakcie przekształceń. Wskazane byłoby wznowienie działalności punktów skupu na terenie gminy, punktów zaopatrzenia rolników oraz rozwój przechowalnictwa na tym terenie, biorąc pod uwagę bliskość dużych aglomeracji Śląska i sąsiednich większych miast. Skup mleka prowadzony jest przez OSP Mleczarską "Rokitnianka" w Szczekocinach poprzez sieć zlewni na terenie gminy. Spółdzielnia przewiduje rozwój i wzrost produkcji.
Na rzekach gminy funkcjonują stare młyny wodne i zmienione na mechaniczne. Do niedawna było ich 5 w Przyłęku, Tęgoborzu, Bonowicach, Wólce Ołudzkiej i Szczekocinach, funkcjonują do dziś. Wszystkie młyny są własnością prywatną. Młyn istniejący we wsi Grabieć funkcjonował do niedawna. Stanowi wraz z zespołem zabudowań gospodarskich interesujący obiekt wskazany do zagospodarowania dla celów przemysłowych czy
Miasta i Gminy Szczekociny
usługowych. Dla ożywienia produkcji rolnej na tym terenie wskazanym byłoby :
- upowszechnienie produkcji ekologicznej roślin,
- upowszechnienie gospodarstw hodowlanych w rejonach południowych sołectw gminy,
- organizowanie giełd producentów,
- organizowanie pokazów upraw warzyw i owoców,
- organizowanie skupu płodów rolnych,
- organizowanie szkoleń z zakresu rolnictwa i metod gospodarowania,
- stałe doradztwo.
1.5. Urządzenia obsługi ogólnej
Na terenie miasta funkcjonuje 1 Urząd Pocztowy, Urząd Telekomunikacji, które obsługują teren miasta i gminy. Obecnie już jest 980 abonentów telefonii przewodowej. Przewiduje się rozwój w tym zakresie dla uzyskania 1 telefonu/l mieszkanie.
Strażnice Ochotniczej Straży Pożarnej rozmieszczone są w mieście przy ul. Krakowskiej oraz we wsiach : Grabieć, Brzostek, Drużykowa, Goleniowy, Ołudza, Przyłek, Rokitno, Siedliska, Starzyny, Wólka Ołudzka. Rejon obsługi straży w przypadku pożaru obejmuje obszar 5-8 km. Jest to sieć dobrze zorganizowana.
Na terenie gminy są 4 cmentarze rzymsko - katolickie we wsiach Przyłęk, Goleniowy, Rokitno i Drużykowa. Wszystkie cmentarze przewiduje się do adaptacji, w Przyłęku i Rokitnie do rozbudowy.
Cmentarze - zlokalizowane są 2 w mieście, jeden rzymsko - katolicki obecnie zamknięty. Cmentarz parafialny w mieście przewidywany jest do rozbudowy w kierunku Starej Wsi Bonowice.
W mieście działają 3 Oczyszczalnie ścieków ("Agrofirmy" i komunalna oraz "Rokitnianki"). Dwie ubojnie zwierząt we wsi Grabieć i we wsi Ołudza. W Szczekocinach funkcjonuje dzikie wysypisko śmieci obok cegielni, które należy przeznaczyć do likwidacji.
W mieście brak nowoczesnego zakładu kąpielowego względnie ośrodka o podobnym charakterze z basenem, sauną.
1.6. Zagrożenie i ochrona przeciwpowodziowa
Ze względu na położenie nizinne obszaru gminy występuje niebezpieczeństwo zagrożenia powodziowego. Uznaje się wszystkie doliny morfologiczne rzeki za obszar zagrożenia powodziowego. Dzięki wysokim brzegom Pilicy w rejonie Szczekocin w mieście na skutki powodzi narażone są obszary jedynie zabudowy położone po płd. stronie ul. Żeromskiego niżej, tj. niewielki odcinek na wsch. i płn. stronie ulicy Lelowskiej, w zach. odcinku. Docelowo teren ten powinien być uwolniony od zabudowy. Niebezpiecznie blisko koryta rzeki zbliżyła się też w ostatnich latach zabudowa w rejonie centrum.
Znaczniejsze zagrożenie powodziowe dotyczy wsi Przyłęk wraz z Łąkietką, terenów położonych w rozwidleniach rzeki Pilicy i lokalnych jej dopływów. Wnioskowane zagospodarowanie terenów nadrzecznych dla celów rekreacyjnych połączyć winno się z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym. Rozprzestrzeniona naturalna dolina Pilicy poniżej Szczekocin przyjmuje wody przy podwyższonym przepływie.
Obszar północno-zachodniego Zarzecza objętego zmianą studium w części południowej i poludniowo-zachodniej leży w zasięgu obszarów szczególnego zagrożenia powodzią o prawdopodobieństwie przewyższenia Q=1% dla rzeki Pilica oraz Krztynia, wyznaczony na
podstawie "Studium dla potrzeb planów ochrony powodziowej – Etap I. Rzeka Pilica" oraz "Studium dla potrzeb planów ochrony przeciwpowodziowej – Etap I. Rzeka Krztynia".
Natomiast do zagrożenia przeciwpowodziowego często dochodzi we wsiach położonych w dolinie rzeki Krztyni u podnóża wysoczyzny, we wsiach Grabieć i Bonowice, również Starej Wsi - Bonowice. Występuje tam łącznie zagrożenie wysoką woda oraz wodą spływającą ze stoków przy intensywnych opadach.
Wnosi się o utrzymanie doliny poniżej dróg wolnej od zabudowań, drogi, jeśli możliwe pożądanym jest dostosować do przyjęcia funkcji wałów ochronnych. Zmienić należy strukturę uprawy gleby na stokach wysoczyzny tak, by ograniczyć spływ wody i erozję gleby, np. tworzyć tarasy, zadrzewienia, wprowadzając uprawę roślin dwuletnich.
Południowa część gminy posiada w znacznym stopniu uregulowany przepływ wody. Za wyjątkiem płn. odcinka, uregulowany jest cały bieg rzeki Żebrówki. Utworzony został system melioracji kanałami rozprowadzającymi wodę ze stopni -jazów, zbudowanych na rzece.
- W związku z nowym przebiegiem koryta rzeki Żebrówki i jej dopływów wnosi się o utworzenie w naturalnych obniżeniach dolin, oraz w dołach po eksploatacji torfu zbiorników retencjonowania wody.
- Wnosi się o nie rozprzestrzenianie zabudowy w dolinach rzek (za wyjątkiem obszarów objętych zmianą).
Wnioskowane przez społeczność gminną powiększenie powierzchni stawów hodowlanych powyżej Szczekocin i w dolinie Krztyni oraz realizacja przewidywanego planami przestrzennymi zbiornika retencyjnego w rejonie Fołtyny na Pilicy może pozwolić na korygowanie przepływu wody z uwzględnieniem wymagań ekologicznych i gospodarczych, zapewniając większy stopień bezpieczeństwa.
- Nie dopuszczanie do zabudowywania morfologicznych dolin rzek (za wyjątkiem obszarów objętych zmianą).
Wskazuje się na kierunki zagospodarowania przestrzennego dla eliminowania zagrożenia przeciwpowodziowego:
- Utrzymywanie naturalnych przepływów rzek i zbiorników wodnych oraz terenów bagiennych.
- Rozbudowę melioracji nawadniających.
- Wykorzystywanie sprzyjających warunków terenowych, jak rzeźba terenu, doły potorfowe, do tworzenia małej i średniej retencji wody.
- Zabezpieczenie komunikacji do terenów położonych wzdłuż dolin rzecznych.
- Wykonywanie niezbędnych zabezpieczeń przeciwpowodziowych, typu wały, nasypy, z minimalizowaniem ingerencji w naturalny krajobraz.
1.7. Zatrudnienie
Poziom bezrobocia, poziom wykształcenia ludności
W mieście zatrudnienie ogółem wynosiło 2428 osób tj. 56,5% mieszkańców miasta, w gminie natomiast 2629 osób tj. 52,6% mieszkańców gminy. Wśród zatrudnionych na tym terenie przeważają mężczyźni 53,8%. Kobiety stanowią 46,1 % zatrudnionych.
W roku 1999 na terenie miasta i gminy zatrudnionych było 4952 osób tj. 54,4% mieszkańców.
Analiza struktury zatrudnienia wskazuje, że najwyższe zatrudnienie było w sektorze I (rolnictwo, leśnictwo), gdzie ogółem pracuje 2343 osób (tj. 47,3%) potwierdzając rolniczy charakter obszaru gminy. Cechą charakterystyczną zatrudnienia w gminie jest znaczny
Miasta i Gminy Szczekociny
procent (ok. 50,2%) dwuzawodowoczynnych, co znaczy zatrudnionych w rolnictwie i pracujących dodatkowo poza swoim gospodarstwem, sezonowo względnie na stałe. Ma to niewątpliwie wpływ na wielkość zatrudnienia w tym dziale i wskazuje na znaczne rezerwy siły roboczej a także na niskie warunki ekonomiczne znacznej liczby gospodarstw.
W sektorze III (administracja, usługi) zatrudnienie ogółem wynosiło 1583 osób tj. 31,0% mieszkańców tego obszaru (w rozdzieleniu 23% to zatrudnione kobiety, a 8% mężczyźni). W dziale tym najwyższe zatrudnienie jest w handlu.
W sektorze II (przemysł, budownictwo, rzemiosło produkcyjne) zatrudnienie wynosiło 1026 osób tj. 20,7% ludności miasta i gminy. Cechą znamienną tego działu zatrudnienia jest najniższy (2%) udział zatrudnionych kobiet z uwagi na specyfikę przemysłu.
Zatrudnienie na terenie miasta i gminy Szczekociny w latach 1999 i przewidywane w 2010 roku
Poziom bezrobocia
Wg danych przekazanych przez Powiatowy Urząd Pracy w Częstochowie. Filia Koniecpol w 1999 r.
Stopa bezrobocia w rejonie MG Szczekociny :
1997 r. - 9,67
1998 r. - 11,1
1996 r. - 12,6
Poziom wykształcenia ludności rolniczej na terenie gminy wg danych z 1996 roku przedstawiał się następująco ;
Jak z zestawienia wynika, w gminie przeważa niski poziom wykształcenia rolników, 77,2% ma wykształcenie zasadnicze, podstawowe pełne lub podstawowe niepełne. Jest to wskazaniem do przybliżenia placówek oświatowych, do rozwoju ich działalności poprzez szkolenia, organizowanie szkółek rolniczych, pokazów na tematy gospodarskie i ekonomiczne dla rolników.
2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO I ANTROPOGENICZNEGO
2.1. Walory środowiska przyrodniczego
O zasobach krajobrazowo — przyrodniczych miasta i gminy decyduje obecność elementów, do których należą:
- Duże kompleksy leśne w pomocnej i południowej części gminy uznane w części za wodochronne oraz Las Gąszcze położony w granicach administracyjnych miasta Szczekociny i z tej racji prawnie chroniony ;
- Dolina Pilicy z jej łąkami, torfowiskami, starorzeczami i naturalnymi stawami otoczona na znacznym odcinku w północnej części gminy kompleksami leśnymi;
- Użytki ekologiczne i uroczyska w postaci śródleśnych łąk oraz ostoje zwierzyny skupione w pomocnej, lesistej części gminy ;
- Kompleksy stawów hodowlanych w Szczekocinach i Tęgoborzu, będących też siedliskiem roślin i ptactwa wodnego oraz zbiornik rekreacyjny w Szczekocinach, utworzonych w dolinie Pilicy ;
- Pomniki przyrody, za które prawnie uznaje się rzadkie i stare gatunki drzew oraz ich skupiska, m. in. na terenie parków pałacowych w Szczekocinach i Siedliskach;
- Zróżnicowane krajobrazowo naturalne doliny innych cieków, wchodzące do Pilicy (Dolina Małachowa i Bógdału);
- Obszary źródliskowe w Brzostku, Szyszkach, Szafrance i Ołudzy ; Gleby o wysokiej wartości bonitacyjnej II i III klasy, rozmieszczone na północnych i południowych krańcach gminy oraz w jej pasie centralnym ; Użytki zielone wykorzystywane jako łąki, zlokalizowane na obszarach dolinnych, często na podłożu torfowym ;
- Zróżnicowana morfologicznie i krajobrazowo wysoczyzna otaczająca dolinę Pilicy. Wysoczyzna lessowa w rejonie Siedlisk, ostroga wychodni kredowej w rejonie Ołudzy— Trzcińca, wysoczyzny Drużykowej, Brzostka, Goleniowych, stanowiące rozległe miejsca widokowe na dolinę Pilicy i pobliską Jurę Częstochowską;
Kompleksy wydm śródleśnych i dolinnych o nienaruszonej strukturze ; Złoża ograniczone surowców mineralnych : torfów, piasków, żwirów, kamienia drogowego (wapień) oraz surowców ilastych ceramiki budowlanej (gliny w zarejestrowanym złożu Szczekociny) ; Występowanie wód podziemnych w poziomie górnokredowym, spełniającym kryteria jakim odpowiadają wody w Głównych Zbiornikach Wód Podziemnych (GZWP) w Polsce.
2.2. Obszary i obiekty podlegające ochronie
Na terenie miasta i gminy znajdują się następujące obiekty podlegające ochronie prawnej :
2.2.1. Pomniki przyrody :
- lipa drobnolistna (2 szt.) na terenie parku pałacowego w Siedliskach (orzeczenie nr 132 PWRN w Kielcach z 3.10.1956 r., zm. Dz. U. 2/95 i 2/96) nr rej. 15/54IWIEP = 109 ;
- lipa drobnolistna na terenie parku pałacowego w Szczekocinach (Zarządzenie nr 4/96 Wojewody Częstochowskiego z 6.02.1996 r. - 2/5) nr rej. 15/249 IWIEP = ;
- lipa drobnolistna (5 szt.) obok Plebanii w Goleniowych (Rozp. Nr 9/80 Wojewody Częstochowskiego z 12.08.1980 r., zm. Dz. U. 2/95 i 2/96) nr rej. 15/55 IWIEP =161 ;
- dąb szypułkowy na terenie fermy "Agrofirmy" w Tęgoborzu (Zarządzenie nr 6/91 Wojewody Częstochowskiego z 4.02.1991 r. zm. Dz. U. 2/95 i 2/96) nr rej. 15/56 IWIEP = 228 ;
- dąb szypułkowy zlokalizowany w Lesie Gąszcze - Nadleśnictwo Koniecpol, Leśnictwo Bonowice, oddz. 226d (Zarządzenie nr 4/96 Wojewody Częstochowskiego z 6.02.1996 r. - 2/5) nr ewid. 15/254 ;
- wiąz szypułkowy na terenie fermy "Agrofirmy" w Tęgoborzu (Zarządzenie nr 6/91 Wojewody Częstochowskiego z 4.02.1991 r., zm. Dz. U. 2/95 i 2/96) nr rej. 15/58 IWIEP = 230 ;
- jesion wyniosły w parku pałacowym w Szczekocinach (Zarządzenie nr 4/96 Wojewody Częstochowskiego z 6.02.1996 r. - 2/5) nr rej. 15/251 IWIEP = ;
- wiąz szypułkowy w parku pałacowym w Szczekocinach (Zarządzenie nr 4/96 Wojewody Częstochowskiego z 6.02.1996 r. - 2/5) nr rej. 15/250 IWIEP = ;
- daglezja zielona zlokalizowana w Lesie Gąszcze - Nadleśnictwo Koniecpol, Leśnictwo Bonowice, oddz. 226d (Zarządzenie nr 4/96 Wojewody Częstochowskiego z 6.02.1996 r. - 2/5) nr ewid. 15/252 ;
- wielogatunkowa grupa (11 szt.) w parku pałacowego w Siedliskach (Zarządzenie nr 6/01 Wojewody Częstochowskiego z 4.02.1991 r., zm. Dz. U. 2/95 i 2/96) nr rej. 15/57 ; IWIEP = 229 ;
- modrzew europejski w Lesie Gąszcze - Nadleśnictwo Koniecpol, Leśnictwo Bonowice, oddz. 226d (Zarządzenie nr 4/96 Wojewody Częstochowskiego z 6.02.1996 r. - 2/5) nr ewid. 15/253 ; IWIEP =
2.2.2. Użytki ekologiczne :
- Bagienko — torfowisko o powierzchni 0,15 ha na terenie Leśnictwa Siedliska, oddz. 208f, nr ewid. 15/40 ;
- Kaczeniec - torfowisko o powierzchni 0,45 ha na terenie Leśnictwa Siedliska, oddz. 196i, nr ewid. 15/38 ;
- Jeziorko - torfowisko o powierzchni 0,31 ha na terenie Leśnictwa Siedliska, oddz. 197g, nr ewid. 15/39 ;
- Białe Błota - torfowisko i ostoja zwierzyny o powierzchni 2,47 ha na terenie Leśnictwa Dębowiec, oddz. 167g, nr ewid. 15/37 ;
- Stawki — bagno o powierzchni 0,41 ha na terenie Leśnictwa Bógdał, oddz. 222a, nr ewid.
- Mokradło - bagno o powierzchni 0,49 ha na terenie Leśnictwa Bógdał, oddz. 220b i 221a, nr ewid. 15/34;
15/35 ;
- Smuga - torfowisko o powierzchni 0,74 ha na terenie Leśnictwa Dębowiec, oddz. 224h powołany Rozporządzeniem nr 11/2003 wojewody śląskiego z 26.06.2003 r. (Dz. Urz. Woj. Śl. nr 55/03, poz. 1692);
Ww. użytki ekologiczne wymienione są jako prawnie chronione w Dzienniku Urzędowym Województwa Częstochowskiego nr 2 z 20.01.1997 r. Ponadto uznanym użytkiem ekologicznym jest torfowisko Dąbrówka 1-6 na terenie Leśnictwa Siedliska;
- Dąbrówka 2 o powierzchni 1,79 ha w oddz. 184c, nr ew. 32/43 ;
- Dąbrówka 1 o powierzchni 2,54 ha w oddz. 183j, nr ew. 32/42 ;
- Dąbrówka 3 o powierzchni 1,57 ha w oddz. 184g i 1,14 ha w oddz. 192f, nr ew. 32/44;
- Dąbrówka 4 o powierzchni 0,54 ha w oddz. 184i oraz 0,67 ha w oddz. 192h, nr ew. 32/45 ;
- Dąbrówka 5 o powierzchni 2,0 ha w oddz. 185i oraz 2,4 ha w oddz. 193b, nr ew. 32/46;
- Dąbrówka 6 o powierzchni 0,22 ha w oddz. 193m, nr ew. 32/47 ;
2.2.3. Lasy ochronne
Na terenie gminy występują lasy wodochronne wyznaczone w następujących leśnictwach i ich oddziałach
Lasy wodochronne
Lasem ochronnym jest Las Gąszcz - oddz. 225-229, chroniony ustawowo jako występujący w granicach administracyjnych miasta Szczekociny. Lasy ochronne wskazało nadleśnictwo Koniecpol pismem 72/74/99 z 15.12.1999 r.
2.2.4. Stawy hodowlane
- Obiekt "Za Gąszczami" o powierzchni ewid, 23,76 ha;
- Obiekt "Tęgobórz" o powierzchni ewid.
- Obiekt "Szczekociny" o powierzchni ewid. 32,4 ha;
Obiekty uznane prawnie Zarządzeniem nr 27/98 Wojewody Częstochowskiego z 18.12.1998 r. w sprawie ustanowienia obrębów hodowlanych na obiektach stawowych, stawach i niektórych zbiornikach województwa częstochowskiego.
2.2.5. Gleby
Gleby II i III klasy bonitacyjnej oraz gleby i użytki zielone niższych klas wytworzone na podłożu organicznym, występujące na znacznych obszarach miasta i gminy są chronione ustawowo.
2.2.6. Tereny ochrony bezpośredniej ujęć wód podziemnych
Są to obszary ustanawiane wokół każdego ujęcia wody podziemnej. Ich zasięg ograniczony jest do 8-10 m licząc od obudowy studni.
2.3 Obszary i obiekty o walorach przyrodniczych wskazywane do wzmożonej ochrony
2.3.1. Dolina Pilicy - ustanowiona w swych granicach morfologicznych jako strefa chronionego krajobrazu.
2.3.2. Doliny rzek o naturalnym przebiegu o walorach krajobrazowo - przyrodniczych
- dolina Krztyni;
- dolina bezimiennego cieku rozpoczynającego się w rejonie Małachowa - Siedliska, lewobrzeżnego dopływu Pilicy ;
- dolina bezimiennego cieku uchodzącego do Pilicy jako jej prawobrzeżny dopływ w rejonie Bógdału. W dolinie tej są już dwa uznane użytki ekologiczne ;
- dolina górnej Żebrówki.
2.3.3. Łąki otwarte
- łąki w rejonie Goleniowych leżące na torfach, z dołami potorfowymi;
- łąki międzyrzecza Pilica - Krztynia, w części przylegającej do lasu, interesujące krajobrazowo.
- łąki prawobrzeżnej Żebrówki leżące na torfowiskach z rozległymi dołami potorfowymi (między Podkaszczorem i kompleksem leśnym);
2.3.4. Obszary źródliskowe
- Brzostek - obszar źródłowy o charakterze wywierzyska ;
- Ołudza (pod lasem) - nisza źródłowa rozpoczynająca dolinę cieku będącego dopływem lewobrzeżnym Żebrówki;
- Szyszki - obudowane źródło u podnóża stoku doliny Pilicy z którego wodę używa się do picia ;
- Ołudza (kapliczka) - nisza źródłowa ;
- Szafranka - nisza źródłowa.
Miasta i Gminy Szczekociny
Źródła powinny być chronione z uwagi na zachowanie czystości wód i nienaruszalność stosunków wodnych.
2.3.5. Obszary wydmowe
- Brzostek - kompleks wydm śródleśnych o niezniszczonej strukturze z unikalnym jeziorkiem międzywydmowym;
- Dolina Żebrówki - wał wydmowy charakterystyczny dla strefy dna dolin.
- Brzostek - śródleśne wydmy o nienaruszonej strukturze ; Stawki - wydmy śródleśne o nienaruszonej strukturze ;
2.3.6. Obszary stokowe :
- skarpa wysoczyzny w Przyłęku ;
- stoki wysoczyzny lessowej w rejonie Bonowice - Grabieć ;
- stoki suchej doliny w rejonie Goleniowy - Kobylanka ;
- ostroga wapienna w Ołudzy - Trzcińcu.
Ochrona tych obszarów wymagana jest z powodu nasilonych tam procesów stokowych (erozji, wymywania, wietrzenia i związanej z tym degradacji gleb.
2.3.7. Pomniki przyrody:
- dąb w Leśnictwie Siedliska, oddział 200d, rosnący na skarpie nadpilickiej
2.3.8. Użytki ekologiczne wnioskowane
- Łąka Siernie - śródleśna (ewentualnie do wzmożonej ochrony);
- Kurowce - części nie włączone do użytku Dąbrówka 6, zlokalizowane w Leśnictwie Siedliska. Powierzchnia użytku Kurowce wynosi 1,59 ha w oddziale 194d i 0,72 ha w oddziale 193 1. Występują tu m. in. kaczki krzyżówki i sporadycznie cietrzewie ;
- Łąka Kaczyniec - śródleśna (ewentualnie do wzmożonej ochrony);
- Łąka Ługi w Leśnictwie Dębowiec (rejon Starzyny - Wólka Starzyńska) Zespół łąk z dołami potorfowymi i bagnem o łącznej powierzchni 8,36 ha w oddziale 160i, gdzie występują kaczki, krzyżówki, cyranki i bobry ;
- Powiększenie użytku ekologicznego "Białe Błota" W Leśnictwie Dębowiec stanowiącego torfowisko i ostoję zwierzyny o część oddziału 172f o pow. 1,40 ha oraz powierzchnię około 4,00 ha przylegających łąk od wschodu.
- Również w Leśnictwie Dębowiec łąka "Mały Ług" o powierzchni 1,39 ha w oddziale 177b i łąka "Duży Ług" o powierzchni 4,71 ha w oddziale 181 b (występuje tu stanowisko żurawiny) oraz w oddziale 181c niewielka powierzchnia 0,43 ha;
Użytki ekologiczne ustanawia się w celu ochrony ekosystemów o walorach przyrodniczo krajobrazowych, ochrony gleb torfowych, torfów, retencji wody gruntowej.
2.3.9. Obszary zasobowe i strefy ochronne ujęć wód podziemnych :
- obszar zasobowy dla ujęć wód podziemnych rejonu Szczekocin z utworów górnej kredy ustalony w oparciu o dokumentację hydrologiczną w kat. "B" - 1986 r. Zasadne wydaje się zweryfikowanie zasobów i ustalenie strefy ochronnej pośredniej dla ujęć ;
- strefa ochrony pośredniej ujęcia Rokitno (projektowana) ; po zatwierdzeniu będzie prawnie chroniona.
2.3.10. Obszary Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) wymagające najwyższej i wysokiej ochrony wód podziemnych.
2.4. Zagrożenia środowiska przyrodniczego
Zagrożenia środowiska na terenie miasta i gminy są związane ze stanem czystości wód powierzchniowych, podziemnych, powietrza atmosferycznego, stanem sanitarnym lasów oraz dewastacją gleb i krajobrazu.
2.4.1. Wody powierzchniowe
W obrębie gminy są one badane tylko w Pilicy, Krztyni i Żebrowce. Badania wykonuje WIOŚ w Częstochowie, uzyskując w roku 2000 następujące wyniki:
- Krztynia i Żebrówka na całych długościach prowadzą wody II klasy czystości pod względem fizykochemicznym a III klasy pod względem bakteriologicznym. Ogólnie są one sklasyfikowane jako III klasowe.
- Pilica od źródeł do Szczekocin prowadzi wody III klasy czystości według wskaźników fizykochemicznych, natomiast pod względem bakteriologicznym są to wody pozaklasowe i taką też klasyfikację ogólną posiada Pilica. Punkt pomiarowy znajduje się na moście w centrum Szczekocin.
Zły stan wód Pilicy jest spowodowany przede wszystkim odprowadzeniem do niej niekontrolowanych ścieków z gospodarstw domowych. Nieprawidłowości w odprowadzaniu ścieków do wód powierzchniowych udowodniono m. in. wielokrotnie OSM "Rokitnianka".
Zanieczyszczenia Krztyni i Żebrówki łączą się bardziej ze stosowaniem środków ochrony roślin i nawozów.
2.4.2. Wody podziemne
Podatność wód podziemnych na zanieczyszczenia związane jest z izolacją warstwy wodonośnej oraz natężeniem i kierunkiem dopływu zanieczyszczeń.
Wody górnokredowe stanowią tu główny poziom wodonośny, pozbawione są naturalnej izolacji na wychodniach, gdzie odbywa się ich zasilanie. Na tych obszarach bardzo groźne są dla wód podziemnych wszelkie ogniska zanieczyszczeń jakimi są wysypiska odpadów, wylewiska, nieszczelne szamba, stacje paliw płynnych bez odpowiedniego zabezpieczenia, drogi o dużym natężeniu ruchu, po których przewozi się substancje niebezpieczne, wyrobiska poeksploatacyjne itp.
Zanieczyszczenia przedostają się drogą grawitacyjną do warstwy wodonośnej i rozprzestrzeniają w niej również w miejscach mniej lub bardziej izolowanych. Może to stanowić proces trwający nawet latami.
W obszarach zasobowych postuluje się likwidację źródeł zanieczyszczeń oraz niedopuszczanie do ich tworzenia. Jednak moc prawną mają dopiero usankcjonowane decyzjami strefy ochronne, a ich wyznaczenie może się wiązać z odszkodowaniami za ograniczone możliwości korzystania z terenu.
Dla rejonu Szczekocin wyznaczono obszar zasobowy dla ujęć wód górnokredowych. Jest to teoretyczny obszar zasilania ujęć przy założeniu, że ich łączna wydajność będzie wynosiła 264 m 3 /h przy depresji 6 m. Zasoby w tej wysokości obliczono według stanu na rok 1986.
Pod względem jakości wody podziemne rejonu Szczekocin należą do I-III klasy jakości, z
Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny
podwyższoną niekiedy zawartością azotanów pochodzenia antropogenicznego. Stałe punkty monitoringu krajowego jakości wód znajdują się na ujęciu w Rokitnie i Szczekocinach.
Obszary objęte zmianą Studium zlokalizowane są w całości w obrębie jednej Jednolitej Części Wód Podziemnych - JCWPd nr 97 (Europejski kod PLGW 230097).
Dodatkowo cały obszar zmiany Studium zlokalizowany jest w obrębie GZWP 408-Niecka Miechowska.
2.4.3. Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego
Na stan czystości powietrza atmosferycznego mają wpływ lokalne emitory gazów i pyłów pochodzących z indywidualnych gospodarstw domowych, kotłowni zakładowych, zakładów produkcyjno - usługowych oraz natężenie ruchu wzdłuż głównych tras komunikacyjnych.
Do największych emitentów pyłów i gazów należą obiekty zlokalizowane w Szczekocinach, takie jak : Agrofirma, OSM Rokitnianka, piekarnia, kompleks dawnego zakładu BUMAR.
W rejonie kurników i wylęgarni drobiu Agrofirmy oraz nielegalnych wylewisk w Szczekocinach (Za Gąszczami) i w Węgrzcach odczuwalne są uciążliwe zapachy. Poszczególne obiekty nie przekraczają norm emisji. Z pomiarów prowadzonych przez WIOŚ w Częstochowie w 1995 r, wynika, że średnioroczne stężenia dwutlenku siarki i azotu nie wykazały przekroczeń. Jednak tlenek węgla przekroczył normę 6-krotnie, natomiast pyłu zawieszonego stwierdzono nieco więcej niż przewiduje norma.
Do pogorszenia stanu atmosfery przyczynia się też imisja z terenów sąsiednich, takich jak uprzemysłowiony rejon Częstochowy lub Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.
2.4.4. Stan sanitarny lasów
Występujące w gminie lasy są pod wpływem emitowanych pyłów i gazów z terenów własnych i sąsiednich, które w połączeniu z opadami dają efekt kwaśnych deszczy.
Są one powodem degradacji drzewostanu, choć nie są to jeszcze uszkodzenia znacznego stopnia.
2.4.5. Degradacja krajobrazu i gleb
Zniszczenia powierzchni terenu powstają z powodu nielegalnej eksploatacji surowców mineralnych, po której powstają wyrobiska służące później jako dzikie składowiska odpadów. Do największych należy wyrobisko po eksploatacji glin położone w Szczekocinach przy byłej cegielni. Obecnie jest to wysypisko gminne o nieuregulowanym stanie. Ponadto mniejsze wyrobiska istnieją w rejonie tuczami w
Po eksploatacji torfu pozostały doły torfowe (w rejonie Rokitna, Goleniowych i Starzyn) zalane obecnie wodą i zarastające roślinnością w sposób samoczynny.
Tęgoborzu (dolina Krztyni), we wsi Tęgobórz i w pobliżu pałacu w Siedliskach. Wszystkie działają jako dzikie wysypiska.
Wyrobiska po eksploatacji piasku z wydm w Brzostku i w rejonie Grabca zostały zrekultywowane poprzez zalesienia. Nieprawidłowe zabiegi agrotechniczne powodują degradację stoków lessowych w Bonowicach i gleb pokrywających stoki zajmowane przez pola uprawne w Ołudzy — Trzcińcu i Kobylance - Goleniowych, Degradacja polega tu na łatwym wymywaniu gleb przez opady.
Zdegradowane są też gleby i krajobraz w pobliżu dużych wylewisk odpadów organicznych
Miasta i Gminy Szczekociny
w Węgrzcach i obok Lasu Gąszcze. Silnie skażone są tu gleby związkami azotowymi, dostającymi się również do wód gruntowych. Są to skażenia trwałe i trudne do usunięcia, co powoduje długotrwałą niezdolność gleb do produkcji rolnej.
Niekorzystny wpływ na naturalne walory krajobrazu ma też stosowanie melioracji i regulacja rzek, w szczególności odcinków Pilicy i dolnej Żebrówki.
2.5. Ocena przydatności terenów dla zabudowy
Na obszarze miasta i gminy można wyróżnić obszary korzystne, średniokorzystne i niekorzystne pod względem lokalizacji zabudowy. Obszary wyróżniono z uwagi na m. in. występującą na nich budowę geologiczną, warunki gruntowo - wodne oraz morfologię terenu.
2.5.1. Obszary o korzystnych warunkach zabudowy
Obszary o korzystnych warunkach zabudowy stanowi lekko falista wysoczyzna o spadkach do 5%, zbudowana z utworów spoistych, jak np. twardoplastyczne gliny i niektóre grunty niespoiste, takie jak skonsolidowane już piaski i żwiry polodowcowe, a nawet piaski eoliczne uformowane w postaci m. in. wydm poza dolinami. Wody gruntowe zalegają tam poniżej 2 mppt. Panują też korzystne warunki klimatyczno - zdrowotne wynikające z możliwości swobodnego przewietrzania, nasłonecznienia, ekspozycji terenu. Tereny takie występują w rejonie Szczekocin oraz poza wychodniami na wysoczyźnie (Brzostek, Goleniowy, Ołudza).
2.5.2. Obszary o średniokorzystnych warunkach zabudowy.
Występują poza dolinami. Charakteryzują się one niewielkimi spadkami, ale ich podłoże budują grunty niespoiste, takie jak słabo skonsolidowane piaski i żwiry, gliny i lessy z domieszkami ograniczającymi ich plastyczność oraz obszary wychodni narażonych na tworzenie głębokiej zwietrzeliny.
Tereny takie występują na wysoczyźnie lessowej w rejonie Siedlisk, na wychodniach w rejonie Ołudzy, Goleniowych, Brzostka i Drużykowej.
2.5.3. Obszary o niekorzystnych warunkach zabudowy
Niekorzystnymi warunkami zabudowy charakteryzują się strefy dolin zbudowane z młodych holoceńskich osadów : namułów, mad, luźnych piasków rzecznych i wydmowych, torfów. Są to tereny podmokłe o płytkim występowaniu wód gruntowych.
Klimat jest w dolinach niekorzystny z powodu częstych mgieł, inwersji temperatur, ograniczonej cyrkulacji powietrza. Niekorzystne są również warunki na stromych stokach zbudowanych z plastycznego, łatwo erodującego lessu i zwietrzeliny marglistej (Grabieć, Ołudza - Trzciniec).
2.6. Obszary naturalnych zagrożeń geologicznych
Na obszarach objętych zmiana Studium nie występują tereny osuwiskowe.
2.7. Udokumentowane złoża kopalin i tereny górnicze
Na obszarach objętych zmianą Studium nie występują obszary górnicze, tereny górnicze oraz udokumentowane złoża surowców naturalnych.
3. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY WARTOŚCI KULTUROWYCH
Obszar gminy Szczekociny pod względem osadniczym w swym podstawowym układzie ukształtował się już w XII-XIV wieku. Najstarsze pisane źródła posiada wieś Ołudza, z 1198 roku. Pierwsza informacja o Szczekocinach pochodzi z 1325 roku. Rozwój osadnictwa w wiekach średnich wiązał się z traktem prowadzącym z Małopolski na Śląsk i do Wielkopolski przechodzącym przez Rokitno, Kaszczor, Grabieć.
Miasto Szczekociny powstało przy dogodnej przeprawie przez Pilicę, w miejscu, gdzie połączyły się drogi z zachodu - Częstochowy i południa - obecna ul. Krakowska. Zasadniczy układ miasta ukształtował się w XIV-XVI wieku, został rozbudowany w XVTII wieku w kierunku wschodnim, gdzie powstał zachowany zespół pałacowo - gospodarczy.
Druga oś to kierunek prostopadły, przestrzennie podrzędny, ale uzasadniający w tym miejscu powstanie miasta, to ul. Krakowska, dawniej trakt krakowski z przejściem mostem na drugi brzeg Pilicy ul. Żeromskiego dawnego przedmieścia Zarzecze.
Najistotniejszym elementem układu urbanistycznego miasta Szczekociny jest oś kompozycyjna tworzona od okresu pierwotnej lokalizacji osady do XVIII wieku, tj. oś i rynek - kościół - pałac.
W miejscu połączenia obu osi występuje ciąg sprzężonych placów : Rynek (Plac Kościuszki), Plac Przykościelny (Plac Panny Marii) i jego aneksy, połączone od wschodu zx perspektywą ulicy Senatorskiej, otwarte na most i dolinę rzeki. Jest to rozwiązanie nieczęsto spotykane, posiadające duże wartości plastyczne, również funkcjonalne.
Zamknięcie ciągów historycznych stanowią cmentarze, od południa XVIII- wieczny przy ul. Krakowskiej, od zachodu XIX-wieczny przy ul. Cmentarnej.
Nie należy w zasadniczy sposób zmieniać wnętrz placowych i przyulicznych i nie pomniejszyć istniejących dominant architektonicznych : kościoła XVII- wiecznego i pałacu XVIII-wiecznego.
W części północnej obszaru gminy Szczekociny rozwinęło się osadnictwo również zapoczątkowane w wiekach średnich wzdłuż drogi o kierunku wschód-zachód, z przeprawą przez rzekę Pilicę, gdzie rozwijała się osada Przyłęk, dalej na wschód niej Starzyny, poprzedzone później Wólką Starzyńską. Droga ta prowadząca do Woli Czaryskiej w późniejszych wiekach okresu nowożytnego straciła znaczenie. Natomiast wzrosło znaczenie relacji zachód-wschód w środkowym pasie gminy. W XVIII wieku w pasie środkowym powstały nowe miejscowości, jak : Małachów, Chałupki i Bógdał. W części wschodniej gminy rozwijały się Goleniowy, w okresie przedlokacyjnym również związane z przeprawą przez Pilicę, oraz wieś Drużykowa bardziej na pomocy. W XIX wieku w związku z wprowadzeniem gospodarki folwarcznej dokonywano scalania gruntów, z czym związane zostało wyznaczenie nowych lokalizacji wsi. Proces ten miał
miejsce w południowych i centralno-zachodnich obszarach gminy. Wytyczona wieś Nowa Ołudza i Podrajec przy Starej Ołudzy. Na południu od wsi Rokitno wytyczono ciągi dróg dla wsi Zachojnie Lewe i Prawe oraz wieś Kopaliny. Najdalej na północ wyznaczona została nowa lokalizacja wsi Tęgobórz.
Zmiany struktur gospodarczych w mniejszym stopniu dot knęły obszaru północnego
Do dzisiaj ze starych układów wiejskich na południu gminy pozostały fragmenty układów. Natomiast XIX-wieczne wsie o układzie "ulicowym" zachowały się wraz z wieloma zabytkowymi zabudowaniami.
gminy. Większość miejscowości zachowała główny trzon układu niezmienny co najmniej od XVIII wieku.
Również wieś Goleniowy utrzymała stary układ, najpełniej wykształcony układ wiejski, choć, niestety, przecięty jeszcze w końcu XIX wieku przez nowy przebieg drogi do Kielc. Dokonane rozeznanie dziejów, etapów rozwoju i analiza wytworzonych na obszarze gminy wartości kulturowych, stopnia ich zachowania i sposobu użytkowania pozwala przedłożyć uwarunkowania do uwzględnienia w kierunkach zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy. Podstawą do oceny wartości kulturowych stanowiły
"Wytyczne konserwatorskie" uzgodnione w 1993 roku z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Częstochowie i przekazanym dla potrzeb niniejszego studium. Wykaz obiektów wskazanych do zachowania umieszczony przy "Wytycznych konserwatorskich" został zaktualizowany w "Analizie stanu istniejącego zagospodarowania" wykonanej w ramach niniejszego Studium.
- obszary ochrony archeologicznej
Zasoby kulturowe występujące na obszarze miasta i gminy Szczekoeiny dają się ująć w pięć poniższych grup :
- zespoły dworskie i folwarczne
- układ urbanistyczny miasta Szczekoeiny
- zespoły sakralne
- układy wiejskie (wraz z cmentarzami)
ramach niniejszego Studium.
- Poniższe omówienie poszczególnych grup jest podsumowaniem "Szczegółowej analizy wartości kulturowych" dokonanej w
3.1. Archeologiczne dobra kultury
Archeologiczne dobra kultury świadczą o wczesnym osadnictwie na obszarze gminy, szczególnie w dolinach rzek, mówią o przynależności kulturowej zamieszkałych tu ludów, wyjaśniają procesy osadnictwa zachodzące od wieków na obszarze gminy. W obszarze gminy występuje :
- 6 obszarów ścisłej ochrony konserwatorskiej archeologicznej, w których obowiązuje zakaz wszelkiej działalności inwestycyjnej nie związanej bezpośrednio z waloryzacją terenów (również zakaz wprowadzania zadrzewień).
- 19 obszarów ochrony konserwatorskiej - obserwacji archeologicznej, gdzie obowiązuje prowadzenie wszelkiej działalności inwestycyjnej i związanej z naruszeniem struktury gruntu pod nadzorem archeologiczno – konserwatorskim, a na obszarze zmiany Studium zgodnie z przepisami odrębnymi.
Wykaz obszarów wraz z charakterystyką zasobów znajduje się w "Szczegółowej analizie wartości kulturowych". Tu dołączony, jako aneks nr 2.
- 15 rozpoznanych stanowisk znajdujących się w granicach opracowania zmiany Studium.
3.2. Zespoły dworskie i folwarczne
Zespoły dworskie i folwarczne liczne niegdyś, ale w małej ilości zachowane i niestety słabo użytkowane. Należą tu objęte ochroną konserwatorską zespoły podworskie:
- Zespół pałacowy XVIII w. z parkiem XVHI - XIX w. oraz budynkami pofolwarcznymi w Szczekocinach
- Zespół pałacowy z folwarkiem w Siedliskach
- Fragment pofolwarczny w Tęgoborzu
Część pałacowo-parkowa zespołów w Szczekocinach i Siedliskach objęta jest pełną ochroną konserwatorską.
- Zespół podworski z parkiem w Małachowie.
Części gospodarcze tych zespołów oraz pozostałe zespoły objęte są ochroną układu i wskazanych obiektów.
zespołów zabytkowych.
Ponadto ustanowiona jest strefa konserwatorska ochrony powiązań krajobrazowych zespołu pałacowego w Szczekocinach, od strony wschodniej. Przy wszystkich zespołach ustalona jest strefa konserwatorska ekspozycji
Wnosi się o rozszerzenie strefy ekspozycji dla :
- zespołu dworskiego w Małachowie w kierunku południowym, do trasy częstochowskiej, co doprowadzi do połączenia ze strefą ekspozycji dla zespołu w Siedliskach,
- zespołu pałacowego w Szczekocinach po stronie zachodniej w kierunku północnym do granicy strefy ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego miasta,
- zespołu pałacowego w Siedliskach, o niewielki teren położony od wschodu na płn. od "Nowej Drogi".
Niezbędnym jest poddanie zabudowań i zieleni wszystkich zespołów rewaloryzacji w oparciu o kompleksowe projekty konserwatorskie.
3.3. Zespoły sakralne
Występują 4 zespoły architektury sakralnej objęte ochroną konserwatorską. W skład zespołu wchodzi kościół z cmentarzem przykościelnym ogrodzonym, którym towarzyszy zieleń drzew oraz w pobliżu budynek plebanii. Wszystkie zespoły zachowane w bardzo dobrym stanie. Są to :
- Kościół parafialny pod wezwaniem Narodzenia NMP w Goleniowych, gdzie prezbiterium z 1353 r. a pozostała część z XIX wieku, z plebanią z XIX wieku z zielenią
- Kościół parafialny p. w. Św. Bartłomieja w Szczekocinach z XVII w, przebud. w XVIII w., z plebanią
- Kościół parafialny p. w. Św. Jana Chrzciciela z XVIII w. rozbudowany o kruchtę i dzwonnicę w XIX w. w Przyłęku z plebanią z XIX wieku
Ponadto dla zespołu sakralnego w Przyłęku określona została strefa ochrony ekspozycji kościoła.
- Kościół parafialny w Rokitnie z XIX wieku z plebanią.
Pozostałe zespoły leżą w strefach ukształtowanej zabudowy, w Szczekocinach i Rokitnie objętych ochroną konserwatorską, a w Goleniowych wnioskowanej ochrony zespołu urbanistycznego.
Zapis dla pozostałych zespołów sakralnych nie uwzględnia plebani.
Szczegółowe ustalenia dla strefy ochrony konserwatorskiej (Tekst planu miejscowego) dla zespołu sakralnego w Szczekocinach włączają do strefy plebanię i również dawny zajazd, obecnie siedziba Urzędu Miasta i Gminy w Szczekocinach.
Postulowane objęcie ochroną układów wiejskich wsi Goleniowych i Przyłęku włączają plebanię do wnioskowanej ochrony układu zabytkowego (wiejskiego).
3.4. Układ urbanistyczny miasta Szczekociny
Ochronie konserwatorskiej zgodnie z wytycznymi konserwatorskimi i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podlegają dwa place w śródmieściu i przylegająca do nich zabudowa, gdzie obowiązuje ścisłe "odtwarzanie" budynków i linii zabudowy, oraz drogi historyczne z ich obudowaniem tj. ul. Żeromskiego i Śląską z przedłużeniem do cmentarza XIX-wiecznego oraz ul. Krakowską do cmentarza XVIIIwiecznego, dla których wytyczne ograniczały wysokość zabudowy do I kondygnacji z możliwością poddasza użytkowego.
Przy ul. Żeromskiego bud. II kond. stanowią 3 część zabudowań. Wnioskuje się zrewidowanie ustaleń dla zabudowy przy traktach historycznych w mieście Szczekociny.
Warunki te nie są przestrzegane, wszystkie nowe budynki z ostatniego 20-lecia są II kond.
Oczywiście oba cmentarze włączone są do ochrony konserwatorskiej. Wymagają poprawy utrzymania, XVIII-wieczny rewaloryzacji (przy ul. Krakowskiej). Wnioskuje się opracowanie studium - koncepcji zabudowy zachodnich kwartałów śródmieścia - rejon dworca PKS dla określenia zasad kierunkowania ich zabudowy oraz w celu przyciągnięcia potencjalnych inwestorów.
3,5. Układy wiejskie
Zachowane układy wiejskie XIX wieczne, powstałe w oparciu lub obok wcześniejszych sięgających średniowiecza układów osadniczych, są najliczniejS2ą grupą obiektów stanowiących wartości kulturowe, objęte ochroną na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Zabudowa objęta ochroną występuje we wszystkich wsiach położonych na południu gminy. Mianowicie : Rokitno (właściwe), Zachojnie Lewe i Prawe, Kopaliny, Podklaszczor, Nowa Ołudza, Ołudza - Podrajec, Wólka Ołudzka i najdalej na północ położone wsie : (część) Grabieć i Siedliska.
Wartością ich jest jednorodność zabudowy, funkcjonalność w układzie wsi i w zagrodzie. Kilka z nich jest przykładem doskonałego dostosowania się do warunków środowiskowych przyrodniczych.
Występuje tu powszechnie typ zagrody zw. okołem, w której budynki zwarcie zamykają przestrzeń podwórza gospodarczego. Zasada okołu, lub podokołu (gdzie jest jednostronne otwarcie) utrzymywana jest również przy wznoszeniu nowych budynków w miejsce zniszczonej zabudowy.
Wnioskuje się:
Niestety pojawiły się nowe budynki drastycznie kontrastujące z architekturą zabytkowych układów. Prawie wszystkie budynki nowe nie spełniają ustaleń szczegółowych ochrony konserwatorskiej.
- Wprowadzenie elastycznych ustaleń szczegółowych odnośnie kształtowania architektury i ich bezwzględnego egzekwowania .
- Dla poniższych wsi: Grabiec i z nim związanych Bonowic oraz Starej Wsi wyznaczyć obszar krajobrazu kulturowego. Przed dalszymi pracami planistycznymi opracować studium krajobrazu, które winno wskazać sposoby zagospodarowania części dolinnych wsi.
- Dla wsi położonych wzdłuż dolin rzecznych powrócenie do zasady jednostronnej zabudowy drogi wiejskiej, pozostawiając dolinę wolną od budynków mieszkalnych.
- W ramach wzmacniania tożsamości regionu dokonać inwentaryzacji zagród typu
"okół" najbardziej reprezentatywnych, doprowadzić do analizy ich funkcji i formy, oraz ich wykorzystania do współczesnych realizacji.
Proponuje się sięgnąć do tej analizy i rozważyć, czy zasadnym będzie również i w nich utworzyć zespoły urbanistyczne objęte ochroną, czy też może wsie Przyłęk i Starzyny położone przy obszarze krajobrazu chronionego objąć jedynie strefą ochrony krajobrazu kulturowego.
Przeprowadzona analiza szczegółowa układów wiejskich wykazała, że we wsiach północnej części gminy Przyłęku, Starzyniach i Drużykowej oraz w Goleniowych zachowały się układy wiejskie z licznymi zabudowaniami zabytkowymi, zespoły wskazane do ochrony.
Obok układów wiejskich funkcjonują cmentarze zabytkowe.
Cmentarze w: Goleniowych, Przyłęku i Rokitnie w granicach ogrodzenia chroni ustanowiona strefa ochrony konserwatorskiej.
Poza wyżej wymienionymi wartościami kulturowymi ujętymi w grupy istnieje szereg rozproszonych wartości jak : odcinki historycznych dróg, nawet funkcjonujące sprawnie w dzisiejszym układzie komunikacyjnym stare trakty historyczne. Przy drogach wiejskich spotyka się liczne krzyże i kapliczki. Wszystko to wraz z utrzymywanymi miejscami pamięci wymaga utrwalania. Winno być traktowane jako wartość, która wzbogaca środowisko. Niektóre z dróg historycznych objęte są ochrona konserwatorską poprzez utworzenie strefy
- Drużykowa - Krzepice,
ochrony krajobrazu kulturowego. Mianowicie drogi:
- Szczekociny — Starzyny przez Bógdał,
- Szczekociny - Tarnawa Góra,
- Szczekociny - Chałupki - Wywie,
- Siedliska - Nakło.
- trakt historyczny z Nakła przez Grabieć, Kaszczor, Kresy, do włączenia w trakt Krakowski,
Wnioskuje się objęcie ochroną konserwatorska również :
- trakt południowy ul. Żarnowicka na Dąbrowice (przewidywany do modernizacji).
3.6. Wykaz obiektów zabytkowych
3.6.1. Obiekty wpisane do rejestru zabytków
Zespół pałacowy - wpisany do rejestru zabytków, do bezwzględnego zachowania.
- Oficyny, północna i południowa, lata 70-te XVIII w., parter z mansardą
- Pałac murowany, lata 70-te XVIII w., proj. Arch, Franciszek Nax, II kondygnacje z mansardą;
- Galeria, lata j.w., II kondygnacje (taras);
;
- Pawilony, północny i południowy, II kondygnacje mieszkalne ;
- Stajnie, j.w.;
- Rządcówka, mur XVIII - XIX wiek ;
- Spichlerz, j.w., bardzo zły stan ;
- Park, koniec XVIII w., zmieniany XIX - XX wiek.
- Wozownia, j.w.;
Pozostałe obiekty wpisane do rejestru zabytków do bezwzględnego zachowania:
- Kościół parafialny p.w. Św. Bartłomieja w Szczekocinach, murowany przed 1666 r., dobudowa kaplicy północnej o. 1678 r., przebudowa z 1780 ~ 1782, projekt arch. Franciszek
Miasta i Gminy Szczekociny
Nax, prawdopodobnie w 1892 r. dobudowa kaplicy południowej, ogrodzenie II połowa XIX w.
- Kościół parafialny p.w. Narodzenia NMP w Goleniowych, prezbiterium z ok. 1353 r., nawy z kaplicami 1893 r., wieża 1899 r., dzwonnica murowana, koniec XIX w.
- Kościół parafialny p.w. Św. Jana Chrzciciela w Przyłęku, murowany 1774 - 1780, kruchta 1810 r., dzwonnice (2 szt.) mur 1820 r.
- Chałupa w Grabcu nr 1, dom drewniany ok. 1820 r.
- Chałupa w Grabcu nr 14, dom drewniany z 1853 r., (stodoła drewniana ww. ok. 1880 r., studnia z żurawiem czynna).
3.6.2. Obiekty do zachowania umieszczone w zaktualizowanym katalogu "Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, województwo częstochowskie" Ośrodek Dokumentacji Zabytków, Warszawa 1985 zgłoszone w "Wytycznych konserwatorskich" zatwierdzonych w 1993 roku, wykaz zaktualizowany przy inwentaryzacji sporządzonej dla potrzeb niniejszego studium w lipcu - wrześniu 1999 roku (podkreślono obiekty wskazywane po inwentaryzacji - waloryzacji przy niniejszym "Studium").
- plebania
Miasto Szczekociny
- kaplica p.w. Św. Antoniego, przy ul. Żeromskiego
- zajazd, obecnie Urząd Miasta i Gminy
- synagoga, obecnie magazyn
- komora celna, obecnie dom mieszkalny, ul. Senatorska 19
- domy mieszkalne :
- szkoła
ul. Śląska nr 14, 24, 26, 3A 43, 58, 82 ul. Senatorska nr 18
pl. Ko
ul. Żeromskiego nr 47, 78
ś
ciuszki nr 6 pI.
Bonowice
Panny Marii nr 2, 4
- domy nr 3, 1 1 , 30
- stodoła nr 9
- zagroda nr 37 (okół)
- oraz 2 żurawie studzienne, 1 piwniczka murowana, 2 suszarnie tytoniu
- Zagroda nr 10
Bógdał
Brzostek
- zagroda nr 17
- domy nr 34, 35
- oraz piwnica kamienna Drużykowa
- piwnice murowane nr 129, 135 Goleniowy
- 2 krzyże
- Domy:
49 ul. Ko
ś
ciuszki nr 16, 18, 24, 38, 56
ul. Kosynierów nr 1, 7, U., 18, 28, 41, 45, 47,
ul. Głowackiego nr 2
Miasta i Gminy Szczekociny
ul. Cmentarna nr 3, 5
ul. Floriańska nr 1, 3, 13, 32, 36
ul. Strażacka nr 1,5,7, 11,21.27
ul. Kochanowskiego nr 1, 3 5, 10, 11, 22, 26, 30, 38
- krzyż kamienny przy kościele
ul. Wyzwolenia nr 19, 21., 23, 27, 35, 37, 47, 49
- 3 krzyże żeliwne (jeden we wsi Chałupki nr 11 z płotkiem żeliwnym)
- domy nr 10, 16,20, 22, 23 oraz domy nr 1 i nr 14 w rejestrze zabytków
- figura Św. Floriana Grabieć
- kapliczki nasłupowe drewniane nr 16, 38, 50
- Kaplica drewniana (wnioskowana do wpisania do rejestru zabytków)
- Figura Chrystusa nr 52
- Zespół budynków : młyn drewn. wodny i zagroda mur. (okół) nr 65 Gustawów
- Zagroda jednobudynkowa (nr ew. dz. 629)
Ołudza
- stodoły nr 97, 98, 99
- domy nr 11, 20, 21, 24, 68, 70, 72, 73, 74, 75, 76, 82, 99, 104, 106 zagrody nr 28, 48, 49, 60, 67, 61, 62, 63, 86, 93, 94, J00
- krzyż drewniany rzeźbiony (nr 67)
- kaplica murowana
- kapliczka nasłupowa drewniana
Przyłęk Szlachecki
- zagroda nr 78
- budynek wielofunkcyjny nr 24
- stodoły nr 79, 84
- figura Św. Floriana (w centrum wsi)
- plebania nr 3 8
- figura Panny Marii w ogrodzeniu (przy organistówce)
Rokitno
- domy nr 57, 81,90,92, 94, 95, 96, 98, 102, 108, 110, 111, 113, 126, 127, 128, 131, 143145, 162, 171, 173, 174, 179, 186, 191, 199,210,211,254, 264, 276, 278,
- stodoły nr 81, 90, 93, 94, 95, 126,211,214
- zagrody nr 11, 12, 13,49,70,99, 107, 117, 118,119, 121, 122, 125, 187, 192, 201, 205, 208, 209, 222, 232, 250, 261, 262, 263, 266, 298
- figura Panny Marii (przy drodze do Kaszczora)
- postument kamienny pod krzyż (wieś Podlas)
- krzyż drewniany rzeźbiony (wieś Kopaliny)
- 4 krzyże żeliwne sytuowane : Podkaszczor
Rokitno
Siedliska
Zachojnie Lewe
- domy nr 13, 16, 30, 32
- figura drewniana Św. Jana Nepomucena
- stodoła nr 22
Miasta i Gminy Szczekociny
- krzyż drewniany rzeźbiony
- domy nr 58, 59, 60, 61,63, 64, 65, 67, 68, 69, 72,73. 100
Starzyny
- krzyż żeliwny na cokole murowanym
Wólka Starzyńska
- figura Św. Floriana
-
domy nr 7, 11
- domy nr 27, 39
Wólka Ołudzka
- zagrody nr 8, 13, 14, 19, 28
- krzyż drewniany
- stodoła nr 4
- kaplica murowana.
4. DIAGNOZA UŻYTKOWANIA TERENU
W użytkach rolnych duży udział stanowią łąki i pastwiska trwałe 2638 ha tj. 29%, zajmujące rozległe doliny Pilicy z przyległymi dolinami. Lesistość gminy utrzymuje się na średniej krajowej. Zaznacza się duży udział gruntów ornych — 6306 ha tj. 46% całości terenu gminy.
Podkreśla się mały wskaźnik urbanizacji obszaru, w niej znaczny udział zurbanizowanego obszaru wiejskiego.
Główną grupę własności stanowią grunty osób fizycznych
68%
w tym gro stanowią grunty Państwowego Gospodarstwa Leśnego.
Grunty skarbu państwa zajmują
23,5%,
ą
Grunty spółdzielcze zajmuj
1017 ha
Struktura gruntów "Agrofirmy" leżących w obszarze miasta i gminy Szczekociny przedstawia się następująco :
Stanowią je przede wszystkim grunty Spółdzielczego Kombinatu Rolno -Spożywczego "Agrofirma" w Szczekocinach.
Podkreśla się duży udział powierzchni zurbanizowanej, aż 24%, wg sprawozdania GUS stanu na 30.01.1999 r.
Spółdzielcza "Agrofirma" posiada również grunty na obszarach przyległych gmin : Lelów, Secemin, Koniecpol, Irządze, Moskorzew. Około 2/3 własności "Agrofirmy" leży na obszarze gminy i miasta Szczekociny, a w obszarze miasta, aż 801 ha, co stanowi 45% gruntów miasta Szczekociny.
7,5%
5. UWARUNKOWANIA PODSTAWOWE DLA ROLNICZEJ PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ
5.1. Grunty orne i użytki zielone wg klas bonitacyjnych
Źródło ; Opracowanie zbiorowe pod kierunkiem prof. T. Witka - waloryzacja rolniczej przestrzeni produkcyjnej Polski według gmin - suplement, IUNG Puławy 1994.
5 2. Struktura użytków rolnych gminy
(dane WUS 1996, dane Starostwa z 2000 roku)
5.3. Liczba oraz struktura gospodarstw indywidualnych
Pozostałe grupy wzrosły od 592 do 683 tj. o 91 gospodarstw, co stanowi również 15% przyrost.
Liczba gospodarstw grupy małej w przedziale od 1,1 - 5,0 ha zmniejszyła się o liczbę 83 tj. 15% od 642 do 559.
Ogólna ilość gospodarstw indywidualnych na przestrzeni ostatnich dwu lat zmniejszyła się o 53 gospodarstwa tj. o 4%.
Wielkości odnośnie użytkowania zaczerpnięto ze "Sprawozdania Starostwa Zawierciańskiego Wydziału Geodezji i Kartografii" sporządzonego w dn. 22.02,99 roku dla potrzeb niniejszego "Studium".
5.4. Melioracja
5.4.1. Urządzenia melioracji podstawowej
5.4.2. Urządzenia melioracji szczegółowych
Wg danych uzyskanych ze Śląskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach Oddziału w Częstochowie w 2000 roku w obszarze gminy urządzenia melioracji szczegółowej występują:
Głównie występują w rozległej dolinie morfologicznej Pilicy w rejonie centralnym gminy.
Miasta i Gminy Szczekociny
Drenaż występuje tylko w obszarze miasta Szczekociny na zachodzie w rejonie Małachów
- Wskazuje się utrzymanie naturalnego przebiegu rzek, dopuszczając i
- Siedliska i we wsi Podrajec - Rokitno. Pozostałe obszary meliorowane są rowami.
- zalecając wprowadzenie małej retencji wody.
- Wnosi się o dokonanie renaturalizacji koryta rzeki Pilicy w środkowym przebiegu przez obszar miasta Szczekociny
- Wnioskuje się odcinek rzeki i doliny Pilicy od złączenia z Krztynią do ujścia cieku prawobrzeżnego dopływu "Stawki" objąć ochroną ścisłą jako zespół przyrodniczy doliny.
- Dostrzega się uzasadnienia dla urządzenia zbiornika retencyjnego w środkowym odcinku Pilicy w rejonie Fołtyn z warunkiem ograniczenia jego powierzchni do obszaru nie naruszającego terenu zespołów przyrody chronionej.
- Wnosi się o utrzymanie sprawnej melioracji i jej rozbudowę, głównie z wprowadzeniem na dużą skalę melioracji nawadniających.
5.4.3. Diagnoza stanu
Ocena warunków wodnych występujących w gminie wskazuje na potrzebę regulacji stosunków wodnych na dwukrotnie większym obszarze użytków rolnych. I tak, w obszarze gminy :
6907 ha
Stwierdza się, iż w obszarze gminy w połowie dokonano regulacji przepływów wód ujmując je w system urządzeń melioracji podstawowej. Głównie regulacji dokonano w obszarze południowym gminy, koryta rzeki Żebrówki, oraz odcinka Pilicy w obszarze miasta Szczekociny. W północnej części gminy w Przyłęku doprowadzalnik "Kuczków" kwalifikowany przez Zarząd Melioracji jako regulowany ma częściowo tylko regulowany przebieg. Również prawobrzeżny dopływ do Pilicy z obszaru "Stawki" włączony w obszar meliorowany stanowi naturalny przepływ, zresztą bardzo istotny dla charakterystyki morfologii obszaru gminy.
5.5. Ocena rolniczej przestrzeni produkcyjnej
Miasto i gmina Szczekociny posiadają korzystne warunki dla rozwoju rolnictwa zarówno jeśli chodzi o uprawę roślin, jak i hodowlę zwierząt, szczególnie bydła. Ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej wynosi 64,6. W powiecie zawierciańskim wyższy wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej mają jedynie gminy: Irządza (84,7) oraz Żarnowiec (67,5). W zasobach rolniczej przestrzeni produkcyjnej tkwią duże możliwości rozwojowe gospodarki rolniczej. Duży udział gruntów ornych, aż 47% terenu, w tym jakość gleby, kwalifikująca ją do ochrony aż w 66,3% gruntów ornych, stanowi potencjał rozwojowy gminy.
5 5.1. Wnioski do kierunków rozwoju
- Doprowadzenie do poprawy kultury uprawy gleby ;
Ochrona gleb wysokich klas bonitacyjnych ;
- Utrzymanie wielkości użytków zielonych, poprawę ich użytkowania ;
- Wyłączenie z upraw ornych gruntów niskiej bonitacji, przeznaczenie ich pod zalesianie
Miasta i Gminy Szczekociny
w przypadku bliskości istn. kompleksów leśnych ; pod stawy rybne jeśli saku temu możliwości; lub dla celów inwestycyjnych w obszarach jednostek osadniczych;
- Ochrona gruntów położonych na spadku powyżej 5% przed korozją poprzez nasadzenia i doprowadzenie do uprawy w kierunku równoległym do stoku;
- Utrzymanie należyte melioracji nawadniającej i osuszającej oraz dalszą jej rozbudowę;
- Usunięcie zanieczyszczeń niekontrolowanego składowania odpadów zagrażającego wodom podziemnym i uprawie roślin ;
- Stosowanie optymalnego nawożenia w części północnej poza obszarem OWO (Obszar Wysokiej Ochrony) wód wgłębnych chronionych ;
- Powiększenie obszaru intensywnej produkcji roślin ;
- Stosowanie ograniczonego nawożenia mineralnego uzupełnianego nawozami organicznymi, zielonymi i obornikiem, w obszarze OWO ;
- Na glebach wysokich bonitacji i wysokiej kulturze rozwijać uprawy sadownicze i warzywnictwo oraz uprawę roślin produkcyjnych o dużych wymaganiach jak pszenica, kończyna, dla których na obszarze gminy są dobre warunki klimatyczne;
- Stosowanie zminimalizowanego nawożenia mineralnego, zasadniczo jeśli możliwe przejście na nawożenie organiczne i uprawę ekologiczną roślin oraz ściółkową hodowlę zwierząt w obszarze ONO (Obszar Najwyższej Ochrony) wód wgłębnych;
- Rozwijać hodowlę zwierząt oraz gospodarkę rybacką w oparciu o produkcję roślinną własną, zwłaszcza użytki zielone ;
- Tworzenie grup producenckich organizujących zbyt, magazynowanie i przetwarzanie produktów rolnych,
- Zmiana struktury gospodarstw rolniczych, dostosowanie ich areału do specjalizacji gospodarstwa;
- Dążenie do utworzenia na obszarze gminy ośrodka o randze ponad gminnej wyspecjalizowanej obsługi, handlu i organizacji produkcji rolniczej.
6 UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY REKREACJI NA OBSZARZE GMINY
6.1. Sport i wypoczynek
W mieście Szczekociny funkcjonuje mały stadion oraz przy zespole pałacowym boisko zastępcze i korty tenisowe. Na obszarach wsi występują boiska trawiaste zastępcze wiejskie oraz boiska ćwiczebne przy większości szkół podstawowych. Za wyjątkiem małych obiektów, brak kubaturowych obiektów sportowych.
Przy Szkole Podstawowej Nr 1 w Szczekocinach i przy Szkole w Rokitnie w budowie sala gimnastyczna. W programie Zespołu Szkół przy Spacerowej znajduje się sala gimnastyczna i boiska sportowe.
Duży teren stanowiący własność gminy położony w Szczekocinach w dolinie Pilicy przeznaczony został na urządzenie sportu, wypoczynku i zieleni. Budynek po szkole podstawowej w Przyłęku przekazany został harcerzom na bazę wypoczynkową. W gminie działa prężnie Stowarzyszenie "Troć" (od 1999 r., wcześniej Koło PZW, Okręg Katowice). Między innymi zajmuje się utrzymaniem parku krajobrazowego przypałacowego.
W 1999 roku oddany został do użytkowania zbiornik wodny rekreacyjny o pow. wody 3,00 ha, w otoczeniu którego dalej rozwijać się będzie rekreacja. Należy wzmocnić urządzenia sportu i wypoczynku czynnego oraz ukształtować dla miasta obszar spokojnej rekreacji w powiązaniu z zielenią.
6.2. Zabudowa letniskowa i turystyka
Jedyną rozwiniętą formą rekreacji jest wypoczynek letniskowy na indywidualnych działkach. Forma ta rozwinęła się na obszarze gminy począwszy od lat osiemdziesiątych, szczególnie w północnym rejonie. Ostatni plan zagospodarowania przestrzennego wprowadził zabudowę letniskową w miejscowości Bógdał i Brzostek oraz powiększył jej obszar w Przyłęku i Szyszkach. Ocenia się krytycznie utworzenie kilku jednostek zabudowy letniskowej w Przyłęku bezpośrednio przy wykształconej strukturze wiejskiej zabudowy.
Wieś Szyszki z Łąkietką mimo natłoczenia zabudowy letniskowej posiada czytelny jeszcze układ dzięki kompleksom leśnym, które oddzielają zespoły działek letniskowych. Nie bez znaczenia jest też użytkowanie działek, ich zadrzewienie oraz czystość.
Na pozostałym obszarze gminy również winno się nie rozpraszać zabudowy letniskowej. Kierunkiem właściwym wydaje się, jest wprowadzenie pojedynczych bud. letniskowych lub pensjonatowych w ciągi zabudowy wiejskiej, przy zachowaniu jednorodności przestrzennej zabudowy.
W obszarze krajobrazu chronionego należy ograniczyć się wyłącznie do dopełniania istniejących struktur letniskowych.
Zorganizować należy obsługę terenów letniskowych przez ośrodki rekreacyjne. Rozwijać agroturystykę. Umożliwić tworzenie ośrodków wypoczynkowych wyspecjalizowanych oraz ośrodków obsługi turystyki. Przy trasach komunikacji przelotowej umożliwić lokalizacje ośrodków obsługi komunikacji, jak zajazdy, motele.
Rozwój rekreacji stanowi ważny składnik restrukturyzacji rolnictwa. Opracowanie niniejsze, dokumentujące wartości i uwarunkowania środowiska przyrodniczego, kulturowego oraz dziedzictwa, zawiera informacje do wykorzystania w wypracowywaniu programów rozwoju
Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny
turystyki i wypoczynku.
7 UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY ZIELENI NA OBSZARZE GMINY
7.1. Parki
Na obszarze gminy zachowały się trzy parki zabytkowe towarzyszące zespołom architektury zabytkowej : w Szczekocinach, Siedliskach i Małachowie. Związana z architekturą zabytkową jest też aleja drzew prowadząca do zespołu folwarcznego w Tęgoborzu, częściowo zachowana. Grupy zieleni towarzyszą również zespołom architektury sakralnej w Szczekocinach, Przyłęku, Rokitnie i częściowo zachowane drzewa w Goleniowych (przy plebanii). Zieleń występuje również w obrębie cmentarzy, na obu cmentarzach w Szczekocinach, w Przyłęku szczególnie okazała. Brak jest wykształconych zespołów zieleni współczesnej. Wymienić tu można tylko skwer Placu Kościuszkowskiego i trawnik z żywopłotem przy ul. Senatorskiej na brzegu Pilicy. Zieleń skweru, sam fakt urządzenia zieleni na rynku staromiejskim, także i brak urządzenia zieleni przy ul. Senatorskiej stanowią negatywne uwarunkowania.
7.2. Ciągi zieleni
Ważną grupą zieleni są zadrzewienia brzegów rzek licznych na terenie gminy. Towarzyszą im małe laski. Wspólnie na tle zieleni łąk tworzą malowniczy krajobraz. Niestety rzeka Pilica w obszarze miasta Szczekociny miała regulowane koryto, zadrzewienia tylko przy ul. Nadrzecznej i przy zespole pałacowym.
Ważnym elementem są też zadrzewienia dróg. Zadrzewienia ciągów historycznych włączone są do ochrony konserwatorskiej. Również występuje zieleń wysoka przy zabudowaniach, szczególnie w układach zabytkowych. Zieleń powyższa, jak i zieleń śródpolna tworzy krajobraz gminny, kształtuje środowisko naturalne. Winna być pielęgnowana. Szczególnej wartości obiekty objęte zostają ochroną, jako pomniki przyrody. Pomniki występują w zespołach zabytkowych w Siedliskach, Goleniowych i Szczekocinach, oraz w Lesie "Gąszcze" w Szczekocinach.
7.3. Lasy
Najliczniejszą grupę zieleni stanowią lasy, które poddane zostały szczegółowej analizie. Lasy zajmują obszar 3149 ha tj. 23,1% powierzchni gminy, co stanowi średnią lesistość w Polsce. W ponad 60% lasy są własnością państwową. Administracyjnie lasy państwowe należą do Nadleśnictwa Koniecpol. Stanowią w pełni Obręb Szczekociny i część południowo – wschodnią Obrębu Koniecpol.
Dokonano szczegółowej analizy uwarunkowań przyrodniczo – gospodarczych dla Lasów Obręby Szczekociny, materiał do wykorzystania dla ustaleń niniejszego studium oraz następnych etapów planistycznych.
Obszar strefy lasów ciągnie się z płn.-zach. od kompleksu koniecpolskiego, przez kompleks
Szczekociński, dalej w rozdrobnieniu dochodzi w płd.-zach. części do kompleksu lasów gminy Kroczyce i Irządze. W rejonie Drużykowej strefa lasów przechodzi poza granicę wsch. gminy Szczekociny. Lesistość gminy utrzymuje się niezmiennie przez XIX i XX wiek. Na początku XIX wieku występowało więcej niż obecnie lasów w południowej części gminy. Kompleks lasu (przy ul. Żarnowickiej) dochodził do obecnego lasu w Rokitnie.
Natomiast mapy XIX wieku nie przedstawiają lasów w środkowej i płn. części gminy w
obszarze występowania wydm i mokradeł. Lasy rejonu południa Grabca i Bonowic, oraz północy tj. Brzostka i Wólki Staszyńskiej utworzone zostały systemowo dla powstrzymania i wykorzystania wydm, oraz po uregulowaniu stosunków wodnych dolinnych terenów przyrzecznych. Wnioskuje się podjęcie ponownie takich działań, głównie dla zespolenia lasów prywatnych w kompleksy leśne. Dolesienia przewidywane są w północnym rejonie, również na obszarze płn. miasta Szczekociny, na południu Grabca i Bonowic oraz na południu gminy w dolinie rzeki Żebrówki i na terenie Nowej Ołudzy.
Wnioskuje się ponadto wzbogacać skład gatunkowy lasów dla wzmocnienia odporności drzewostanu.
Ocena szczegółowa
Podstawowy gatunek stanowi sosna, 83% drzewostanu. Co jest równe średniemu występowaniu tego gatunku w kraju. Wyższy od krajowego jest udział olchy 11%, w kraju średnio 3%. Mniej występuje brzozy ok. 2%, w kraju średnio 3%. Dąb stanowi 3,3%, a do niedawna w nietrzebionym lesie "Gąszcze" aż 40% powierzchni drzewostanu.
Występuje duży udział drzewostanu w średnich klasach wiekowych. Najmniejszy udział stanowi drzewostan w najwyższych klasach wiekowych tj. powyżej 80 lat dla iglastych, a dla liściastych, za wyjątkiem dębu, powyżej 40 lat. Duży udział w grupie drzewostanu najniższej klasy wiekowej stanowi drzewostan kilkuletni, czy nastoletni, co będzie mieć wpływ ujemny na ciągłość reprodukcji drewna. Korzystnym jest, iż w grupie średniej duży procent drzewostanu dochodzi do grupy rębnej.
Przeważająca część lasów stanowi lasy wodochronne, 80% w analizowanym Obrębie Szczekociny L. P.
Las "Gąszcze" podlega dodatkowej ochronie prawnej, ze względu na położenie w granicach miasta (względy zdrowotne i funkcja rekreacyjna). Ostatnie edycje planów miejscowych ustanawiały obszar krajobrazu chronionego, w skład którego wchodzi główny kompleks lasów północnego rejonu gminy.
8. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY KOMUNIKACJI
8.1. Diagnoza stanu
8.1.1. W zakresie sieci drogowej
Powiązania komunikacją drogową zarówno w skali regionu jak i województwa należy uznać za dobre. Zapewniają to drogi krajowe : droga nr 46 relacji Kłodzko - Nysa - Pakosławice
- Jaczowice - Niemodlin -Karczów - Opole - Ozimek - Lubliniec - Blachownia Częstochowa -Janów - Szczekociny i droga nr 78 relacji granica państwa - Chałupki Wodzisław Śląski - Rybnik - Gliwice — Tarnowskie Góry - Świerklaniec -Siewierz Zawiercie - Szczekociny — Nagłowice - Jędrzejów - Chmielnik oraz droga wojewódzka nr 795 relacji Secemin - Szczekociny. Najbardziej swobodny przebieg i zarazem najmniejszą ilość kolizji posiada droga wojewódzka nr 795. Wymaga ona jednak modernizacji nawierzchni i poprawy parametrów technicznych. Drogi krajowe natomiast na większości odcinków posiadają przebiegi kolizyjne z istniejącym zainwestowaniem terenu oraz posiadają parametry techniczne znacznie odbiegające od wymaganych dla klasy GP (droga główna ruchu przyspieszonego). Są to kolizje ze zbyt bliską zabudową, bezpośrednie wjazdy bramowe, zdecydowanie zbyt niskie parametry techniczne łuków poziomych drogi, liczne skrzyżowania, kolizje z ruchem pieszych, przemieszanie się w znacznym stopniu ruchu lokalnego i tranzytowego itp. Jednoznacznie należy stwierdzić, że przebieg przez gęsto zabudowane centrum miasta Szczekociny drogi nr 78 jest w sprzeczności z jej tranzytowym charakterem. Podobne problemy, choć dotyczą mniejszej liczby mieszkańców spotykamy na dalszym odcinku ww. drogi we wsi Goleniowy. Na opisaną powyżej sytuację nakłada się dość znaczny ruch samochodowy. Obciążenie ruchem pojazdów samochodowych wg BPBDiM "Transprojekt ~ Warszawa" wynosiło w 2000 roku około :
- 2610 poj. sam. / dobę na odcinku Lelów - Szczekociny (droga nr 46)
- 7260 poj. sam. / dobę na odcinku Szczekociny – Goleniowy (droga nr 78)
- 10330 poj. sam. / dobę na odcinku Pradła - Szczekociny (droga nr 78)
Należy dodać, że struktura ruchu na tych odcinkach jest też niepokojąca ponieważ udział w przenoszonym ruchu samochodów ciężarowych wynosi 21 do 25 %. Jest to dość znaczny wskaźnik.
- droga nr 08433 relacji droga powiat, nr 08434 - Nakło
Podstawowy układ gminny stanowią drogi powiatowe, zapewniające powiązania gminy Szczekociny z sąsiednimi gminami oraz łączące poszczególne rejony gminy ze sobą. Są to następujące drogi :
- droga nr 08434 relacji Gródek – Brzostek
- droga nr 08438 relacji Starzyny - Szczekociny
- droga nr 08437 relacji Kuczków - Starzyny
- droga nr 08443 relacji Drużykowa - Rędziny
- droga nr 08450 relacji Goleniowy - Wywła
- droga nr 08449 relacji Tarnawa Górna
- droga nr 08484 relacji Grabieć - Rokitno
- droga nr 08486 relacji Szczekociny - Rokitno - Podlipie
- droga nr 08485 relacji Szczekociny - Rokitno
- droga nr 08487 relacji Ołudza - Rokitno Kościelne
- droga nr 08489 relacji Czaryż - Rędziny
- droga nr 08488 relacji Rokitno - Wólka Ołudzka
Układ powyższych dróg i możliwości dojazdów nimi należy uznać za dobry. Zastrzeżenia budzą jednak ich parametry techniczne i stan nawierzchni. Odcinki o nawierzchni bitumicznej często nie są w stanie technicznym dobrym a szerokości jezdni są poniżej normatywnych. Jednak najwięcej zastrzeżeń budzą wielokilometrowe odcinki dróg powiatowych o nawierzchni gruntowej. W najbliższej przyszłości planowana jest weryfikacja przebiegu i numeracji dróg powiatowych, dlatego powyższa lista może ulec pewnym zmianom.
Powiązania wewnętrzne gminy, transport osób i towarów oprócz dróg powiatowych zapewniają drogi gminne, Według danych otrzymanych w Urzędzie Miasta i Gminy Szczekociny drogi te posiadają następujące numery i relacje :
- droga nr 0815002 relacji Ołudza - Trzciniec
- droga nr 0815001 relacji Bonowice - Grabieć
- droga nr 0815003 relacji Goleniowy - do granicy gminy Moskorzew (Tarnowa Góra)
- droga nr 0815005 relacji Wólka Starzyńska przez wieś
- droga nr 0815004 relacji Przyłęk przez wieś
- droga nr 0815006 relacji Starzyny - Wólka Starzyńska - Przyłęk
- droga nr 0815008 relacji Szczekociny - Bógdał
- droga nr 0815007 relacji Szczekociny - Chałupki
- droga nr 0815009 relacji Chałupki - Goleniowy
- droga nr 0815011 relacji Tęgobórz przez wieś
- droga nr 0815010 relacji Siedliska - do granicy gminy Irządze (Zawadka)
- droga nr 0815012 relacji Tęgobórz - Siedliska
- droga nr0815014 relacji Szczekociny - Bonowice — Stara Wieś
- droga nr 0815013 relacji Wólka Ołudzka - Zachojnie Prawe
- droga nr 0815015 relacji Rokitno - Krakówka przez wieś
- droga nr 0815017 relacji Drużykowa - Rędziny
- droga nr 0815016 relacji Chałupki-do granicy woj. świętokrzyskiego
- droga nr 0815018 relacji Ołudza - Podrajec
- droga nr 0815020 relacji Gustawów - Małachów
- droga nr 0815019 relacji Tęgobórz - Szyszki - Przyłęk
- droga nr 0815021 relacji Podkaszczor - Kresy
- droga nr 0815023 relacji Kopaliny - Podlas
- droga nr 0815022 relacji Bonowice - Tę
gobórz
- droga nr 0815024 relacji Drużykowa przez wieś
- droga nr 0815026 relacji Rędziny - do granicy gminy Moskorzew
- droga nr 0815025 relacji Goleniowy - do granicy gminy Moskorzew
- droga nr 0815027 relacji Goleniowy przez wieś
- droga nr 0815029 relacji Rokitno - Kresy
- droga nr 0815028 relacji Zachojnie Lewe przez wieś
- droga nr 0815030 relacji Rokitno - Szafranka
- droga nr 0815031 relacji Rokitno - Kopaliny
Według danych dla 1998 roku zamieszczonych w "Strategii Rozwoju Miasta i Gminy Szczekociny" gęstość dróg na terenie gminy Szczekociny wynosi 0,71 km / km 2 . Dla porównania wskaźnik ten dla Polski wynosi 0,84 km / km 2 . Drogi ulepszone stanowią tylko 33 % dróg znajdujących się na terenie gminy i miasta, dla Polski wskaźnik ten wynosi również 33 %. Reasumując stan dróg w gminie Szczekociny nie odbiega od średniej krajowej, jedynie porównanie jej z mocno uprzemysłowionym i zasobnym województwem śląskim wychodzi niekorzystnie. Atutem gminy Szczekociny pod względem drogowym jest położenie na skrzyżowaniu dwóch ważnych dróg krajowych. Jest to również zarazem dos'ć uciążliwe ze względu na przebieg tych dróg przez tereny zurbanizowane i na wielkość ruchu przenoszonego szczególnie przez drogę nr 78.
- droga nr 0815032 relacji Starzyny - Kolonia
8.1.2. Sieć kolejowa
Przez teren gminy przebiegają dwie linie kolejowe : Centralna Magistrala Kolejowa (CMK) relacji Katowice - Radzice / Warszawa i pierwszorzędna linia kolejowa relacji Koniecpol -
Kozłów. Są to dwutorowe linie o wysokich parametrach technicznych. Tuż za północnymi granicami gminy Szczekociny połączone są łącznicą umożliwiającą przejazd z linii Koniecpol Kozłów na linię CMK w relacji południe - północ. CMK - nie obsługuje terenów gminy, skrzyżowania z magistralą przeważnie bezkolizyjne. Na linii Koniecpol -Kozłów znajduje się przystanek osobowy - Szczekociny. Niezbyt korzystne obecnie jego usytuowanie (ok. 2,3 km od centrum miasta) ogranicza zapewne swobodę wykorzystania połączenia kolejowego.
8.2. Uwarunkowania
Uwarunkowania komunikacyjne wynikają z położenia gminy w stosunku do sieci dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych, sieci kolejowej, rozmieszczenia w obrębie gminy głównych generatorów ruchu tj. obszarów zabudowy mieszkaniowej, miejsc pracy i usług oraz ze stanu technicznego i układu przestrzennego istniejącej sieci dróg na obszarze gminy Szczególne znaczenie dla gminy mają drogi krajowe nr 46 i nr 78, które przecinają gminę na dwie części północną i południową. Drogi te przebiegają również przez siedzibę gminy. Stanowią one z jednej strony szansę rozwoju, gdyż są otwarciem na zewnątrz a jednocześnie są znacznym utrudnieniem dla mieszkańców, przenosząc ruch tranzytowy o dużym natężeniu.
Prognoza do 2015 roku wykonana przez BPBDiM "Transprojekt -Warszawa" przewiduje dużą dynamikę wzrostu ruchu. Dla ruchu na odcinkach dróg krajowych przebiegających przez gminę Szczekociny wzrost obciążenia ruchem w stosunku do 2000 roku wynosi ponad 70 % :
- 17850 poj. sam. / dobę na odcinku Pradła - Szczekociny (droga nr 78)
- 4600 poj. sam. / dobę na odcinku Lelów - Szczekociny (droga nr 46)
- 12420 poj. sam. / dobę na odcinku Szczekociny Goleniowy (droga nr 78)
W zakresie sieci kolejowej należy wspomnieć o sygnalizowanej już wiele lat temu potrzebie
Stwarzać to będzie coraz większe zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu, utrudnienia dla przejazdu przez miasto i tereny wiejskie oraz zagrożenia dla środowiska naturalnego. Utrudnieniem na terenie gminy i miasta jest też często zbyt mała odległość zabudowy od jezdni dróg i ulic. Dodatkowo, szczególnie na trenach wiejskich, przy zwartej i blisko położonej jezdni brak chodników, które separowałyby ruch pieszy i samochodowy.
rozbudowy linii relacji Koniecpol - Kozłów o dodatkową parę torów.
8.3. Wnioski
W zakresie dróg krajowych :
- Utrzymać ustalone w planie miejscowym północne obejście drogi krajowej nr 78 miasta Szczekociny i wsi Goleniowy. Zrewidować przebieg drogi w celu uzyskania pełnych i jednorodnych parametrów technicznych.
- Realizacja zadania o znaczeniu ponadlokalnym pn: „Modernizacja (przebudowa, budowa, nowych odcinków) dróg krajowych, tu DK 46 oraz DK 78 (wariant I)", przyjęte w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego (Dz.Urz. Woj. Śl. Nr 68 poz. 2049 z dnia 27 lipca 2004 r..).
- Wskazać na konieczność eliminowania w planowaniu miejscowym i realizacji planów bezpośredniego wjazdu na nieruchomości z dróg klasy GP i G oraz ograniczenie połączeń dróg gminnych lokalnych i dojazdowych z tymi drogami.
W zakresie dróg powiatowych i wojewódzkich :
- Utrzymać istniejącą sieć dróg powiatowych oraz przebieg jedynej w gminie drogi wojewódzkiej (nr 795) jako wystarczające i dobre skomunikowanie zewnętrzne i wewnętrzne obszaru gminy.
Wskazać na potrzebę:
- Urządzenia, od podstaw, drogi powiatowej 08486 do Żarnowca, gdzie rozważyć obejście wsi Podlipie nowym przebiegiem drogi, po wschodniej stronie zabudowań.
- Powrócenie do uwzględnianego we wcześniejszych planach miejscowych obejs'cia drogi powiatowej DP nr 08437 wsi Starzyny, po południowej strome.
- Zmiany funkcji drogi obecnie gminnej nr 08 J 5021 na drogę powiatową, która połączy drogi powiatowe nr 08484 i nr 08488 rejon Rokitno - Podkaszczor.
- Podjęcia próby korekty przebiegu drogi powiatowej nr 08443, w obszarze wsi Drużykowa w celu uproszczenia jej przebiegu (przekwalifikowanie na ten cel drogi gminnej nr 0815024 do urządzenia).
- Dokonania w kierunku korekty przebiegu drogi powiatowej nr 08450 we wsi Goleniowy, jak również zmiany funkcji obecnej drogi krajowej, po realizacji obwodnicy,, w celu odciążenia ulic dużej wsi Drużykowej od ruchu samochodowego.
- Urządzenie od podstaw zachodniego odcinka drogi powiatowej nr 08434, dla poprawy bezpieczeństwa ruchu i obsługi terenów wskazanych dla rozwoju rekreacji (konieczność bezkolizyjnego przekroczenia trasy kolejowej CMK).
- Podjęcie próby zmiany włączenia drogi powiatowej nr 08439 w układ ulic miasta Szczekociny (ul. Zielona) dla poprawy bezpieczeństwa ruchu i układu przestrzennego rejonu.
W zakresie układu komunikacyjnego miasta Szczekociny :
- - Znaczniejsze wykorzystanie transportu kolejowego dla obsługi osobowej i towarowej miasta i gminy.
- Doprowadzenie do zróżnicowania funkcjonalnego istniejącego układu ulic oraz wskazanie kierunków rozwoju układu komunikacyjnego dla obrazu rozwoju zabudowy miasta.
W zakresie poprawy warunków technicznych i bezpieczeństwa ruchu :
Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny
- Poprawa technicznych parametrów dróg wszystkich funkcji do osiągnięcia wymagań normatywnych. W pierwszej kolejności utwardzenie występujących jeszcze licznie dróg gruntowych.
- Doprowadzenie do reparacji ruchu pieszego w pozostałych obszarach zabudowanych.
- Stworzenie doraźnych zabezpieczeń narastającego ruchu na trasie krajowej nr 78 szczególnie dla poprawy bezpieczeństwa we wsi Goleniowy.
- Utworzenie systemu ruchu rowerowego na wydzielonych pasach dróg i s'cieżkach rowerowych.
Utworzenie systemu parkingów obsługujących ruch samochodowy dla celów rekreacyjnych oraz ośrodków obsługi ruchu samochodowego turystycznego.
- Dalszy rozwój obsługi ruchu samochodowego.
9. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z DIAGNOZY INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ
9.1. Zaopatrzenie w wodę
Mieszkańcy gminy i Miasta Szczekociny są zaopatrywani w wodę z istniejących wodociągów komunalnych na terenie gminy oraz z wodociągów gmin sąsiednich.
Największym systemem sieci wodociągowej jest wodociąg komunalny "Starzyny". Ujęcie wody na terenie wsi Wólka Starzyńska w postaci studni głębinowych, pobiera wodę z utworów kredowych o zatwierdzonych zasobach dla całego ujęcia decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Częstochowie Wydział Ochrony Środowiska, Geologii i Gospodarki
Na terenie gminy istnieją trzy wodociągi komunalne z ujęciami wody usytuowanymi we wsiach : Wólka Starzyńska, Rokitno i Ołudza.
Wodnej z dnia 05.11.1982 r. (znak : OG.III.8530/27/82) na poziomie Qmax = 56 m 3 /h przy depresji s = 13 m.
Woda z uwagi na normatywną zawartość zanieczyszczeń jest podawana do sieci wodociągowej bez uzdatniania. Woda ze studni głębinowej tłoczona jest do czterech istniejących zbiorników wody o pojemności łącznej 400 m 3 . Stąd woda czerpana jest poprzez pompy Il-go stopnia i tłoczona do sieci wodociągowej z wykorzystaniem istniejących zbiorników hydroforowych.
Sieć wodociągowa swoim zasięgiem obejmuje tereny północne i centralne gminy czyli wsie Starzyny, Wólka Starzyńska i Bógdał dochodząc od strony północnej do terenów miasta Szczekociny. W samym mieście zrealizowany obecnie został pierwszy etap budowy sieci wodociągowej obejmujący swoim zasięgiem rejon ulic Zielonej, Żeromskiego wraz z przejściem przewodu wodociągowego w tym rejonie na drugą stronę rzeki Pilicy dla stworzenia możliwości dostarczenia wody na południową część miasta.
W większości pozostałe tereny miasta Szczekociny obecnie zaopatrywane są w wodę z lokalnych, zagrodowych studni kopanych lub wierconych. Zakłady pracy na terenie miasta posiadają także własne ujęcia wodociągowe.
Woda z uwagi na swoja dobrą jakość jest podawana do sieci wodociągowej bez uzdatniania.
Największy zakład pracy na terenie miasta, Spółdzielcza "Agrofirma", zaopatrywany jest z własnego ujęcia, w skład którego wchodzą dwie studnie głębinowe o wydajności 30 m 3 /h i 50 m 3 /h, zbiornik wieżowy o pojemności 200 m 3 . Woda z tego ujęcia nadaje się do celów pitnych bez uzdatniania. Woda jest dostarczana na potrzeby technologiczne i bytowo sanitarne firmy oraz również dla osiedla mieszkaniowego przy ul. Parkowej i na osiedle 3-go Maja. Następnym systemem sieci wodociągowej jest wodociąg komunalny "Rokitno". Ujęcie wody w postaci studni głębinowych zlokalizowanych we wsi Rokitno pobiera wodę z utworów kredy górnej o zatwierdzonych zasobach dla całego ujęcia decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Częstochowie Wydział Ochrony Środowiska , Geologii i Gospodarki Wodnej z dnia 02.06.1995 r. (znak: OS.I.6210/21/95) na poziomie Qmax= 65 m 3 /h.
Sieć wodociągowa obejmuje swoim zasięgiem tereny wiejskie w południowo - wschodniej części gminy Szczekociny czyli wsie : Rokitno, Kaszczor, Podkaszczor, Kresy, Kopaliny, Zachojnie Prawe i Lewe.
Kolejnym systemem sieci wodociągowej jest wodociąg komunalny "Ołudza". Ujęcie wody w postaci studni głębinowej, zlokalizowanej we wsi Ołudza, pobiera wodę z utworów kredy
górnej o zatwierdzonych zasobach decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Częstochowie Wydział Ochrony Środowiska, Geologii i Gospodarki Wodnej z dnia 10.12.1986 r. (znak : OS.III.8530/30/86) na poziomie Qmax= 25 m 3 /h.
Woda z uwagi na swoją dobrą jakość jest podawana do sieci wodociągowej bez uzdatniania.
Sieć wodociągowa obejmuje swoim zasięgiem tereny wiejskie położone w południowo wschodniej części gminy Szczekociny czyli wsie : Ołudza, Podrajec, Nowa Ołudza.
Na terenie gminy jest skrystalizowany i realizowany komunalny system zaopatrzenia mieszkańców w wodę na cele bytowo - gospodarcze.
Oprócz zaopatrywania w wodę mieszkańców z ujęć wody położonych na terenie gminy występuje także zaspokojenie tych potrzeb z sieci wodociągowej gmin sąsiednich a mianowicie : od strony wschodniej z gminy Moskorzew dla wsi Drużykowa i Rędziny. Wnioski:
9.2. Odprowadzenie ścieków sanitarnych
W wiejskich jednostkach osadniczych na terenie gminy nie ma układów kanalizacji sanitarnej.
Ścieki bytowo - gospodarcze z budynków indywidualnych odprowadzane są do zbiorników bezodpływowych tzw. szamb. Ilość wywożonych ścieków nie odpowiada ilości zużywanej wody. Ścieki są wywożone przez samochody asenizacyjne do punktów zlewnych ścieków sanitarnych przy istniejących oczyszczalniach ścieków w mieście Szczekociny albo zagospodarowywane są na terenach rolnych należących do danego właściciela.
Na terenie miasta Szczekociny istnieją trzy oczyszczalnie ścieków:
Częstochowie na odprowadzenie ścieków oczyszczonych do rzeki Pilicy w ilości 134 m 3 /d. W chwili obecnej ww. oczyszczalnia przejmuje ścieki z Zakładu "BUMAR" Łabędy, Spółdzielni Inwalidów "Galmet", piekarni oraz od mieszkańców osiedla "Polna I", rejonu ulic Lelowskiej, Przemysłowej, VIII - Pułku Ułanów nie przekraczając dopuszczalnej ilości 134 m /d ustalonej pozwoleniem wodnoprawnym.
- Oczyszczalnia Komunalnego Zakładu Budżetowego Szczekociny z możliwością oczyszczenia ścieków w ilości 288 m 3 /d. Obiekty oczyszczalni ścieków położone są przy ul. Lelowskiej po stronie zachodniej miasta w wylocie drogi w kierunku Częstochowy. W skład oczyszczalni ścieków wchodzą następujące obiekty i urządzenia : krata komorowa, przepompownia ścieków, komora "Miniblok" 2xM9, studzienki na osad nadmierny. Aktualnie z uwagi na niepełne obciążenie ściekami eksploatowana jest tylko jedna komora napowietrzająca "Minibloku" o przepustowości 144 m 3 /d. Użytkownik posiada pozwolenie wodnoprawne nr OS-7211/1690/35/90 z dnia 06.09.1990 r. wydane przez Urząd Wojewódzki Wydział Ochrony Środowiska w
- Oczyszczalnia na terenie Kombinatu Rolno ~ Spożywczego "Agro firma", w skład której
wchodzi: pompownia główna ścieków z kratą, dwa piaskowniki pionowe, miernik przepływu ścieków, dwie komory "Hektoblok", dwa zagęszczacze osadu, poletka filtracyjne osadu, staw stabilizacyjny. Oczyszczalnia zlokalizowana jest na terenie "Agrofirmy" i posiada pozwolenie wodnoprawne nr OS-6210/1792/49/92 z dnia 27.10.1992 r. wydane przez Urząd Wojewódzki Wydział Ochrony Środowiska w Częstochowie na odprowadzenie oczyszczonych ścieków w ilości Qdmax = 600 m 3 /d. Oczyszczalnia ścieków docelowo została zaprojektowana na Qdmax ~ 2283 m 3 /d, a
Miasta i Gminy Szczekociny zrealizowano I-szy etap budowy o przepustowości Qdmax ~ 1146 m 3 /d przy ilości oczyszczanych obecnie ścieków na poziomie 350 m 3 /d. Do oczyszczalni oprócz ścieków sanitarnych z terenu "Agrofirmy" spływają także ścieki z osiedla mieszkaniowego przy ul. Parkowej oraz poprzez przepompownię ścieków przy ul. Senatorskiej z rejonu tej ulicy i ul. Jana Pawła I oraz ulic Żeromskiego, Paderewskiego.
Ścieki sanitarne z pozostałych terenów mieszkaniowych miasta oraz obiektów użyteczności publicznej odprowadzane do szamb, wywożone są do ww. oczyszczalni Komunalnego Zakładu Budżetowego oraz "Agrofirmy". Wniosek: Istniejący stan stwarza duże zagrożenie dla środowiska, gdyż ścieki sanitarne z części gospodarstw odprowadzane w sposób niekontrolowany do lokalnych rowów i cieków powierzchniowych mogą stanowić zagrożenie sanitarne otoczenia. W samym mieście Szczekociny ścieki z indywidualnej zabudowy odprowadzane są także do istniejących ciągów kanalizacji deszczowej z wylotami do rzeki Pilicy. Taka sytuacja stwarza poważne zagrożenie dla stanu sanitarno epidemiologicznego rzeki Pilicy i wód wgłębnych.
- Zakładowa oczyszczalnia ścieków Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej "Rokitnianka" zlokalizowana na terenie tej Spółdzielni oczyszczająca ścieki z mleczarni w ilości Qmax = 170 m 3 /d.
Poprawienie stanu sanitarnego gminy powinno się skoncentrować:
- przewidywaniu dalszych lokalnych oczyszczalni ścieków sanitarnych wraz z kanałami sanitarnymi dla scentralizowanych zespołów jednostek wiejskich,
- na wykorzystaniu istniejących układów kanalizacji sanitarnych,
- wyposażenie ww. oczyszczalni ścieków w punkty zlewne do odbioru zanieczyszczeń płynnych bytowo - gospodarczych z gospodarstw domowych mieszkańców wsi położonych poza układem kanalizacji sanitarnej.
W terenach trudnych do skanalizowania oraz z dość luźną zabudową proponuje się także jako jedno z rozwiązań asenizacji gminy realizację indywidualnej przydomowej lub przyzagrodowej oczyszczalni ścieków,
9.3. Zaopatrzenie w ciepło
Zaopatrzenie w ciepło zasadniczo jest rozwiązane poprzez lokalne kotłownie dla potrzeb budynków użyteczności publicznej oraz usługowej, natomiast dla budownictwa jednorodzinnego poprzez ogrzewanie piecowe.
Wniosek: Istniejący sposób zaopatrzenia w ciepło zaspakaja potrzeby mieszkańców w tym względzie. Wykorzystywanie w trakcie spalania paliwa stałego stanowi niewątpliwe źródło emisji substancji szkodliwych dla środowiska naturalnego i człowieka.
W mieście Szczekociny zakłady przemysłowe posiadają własne kotłownie wytwarzające ciepło do ogrzania budynków oraz na potrzeby technologiczne, zaopatrują także w ciepło przyległe zespoły budownictwa jednorodzinnego lub wielorodzinnego.
Zminimalizowanie substancji szkodliwych w emisji spalin powinno się koncentrować na zmianie paliwa stałego na olej opałowy lub gaz płynny.
9.4. Zaopatrzenie w gaz
Na terenie gminy brak jest sieci gazowej. Mieszkańcy dla potrzeb gospodarstw domowych korzystają w swych gospodarstwach z gazu bezprzewodowego.
Przez teren gminy Szczekociny przewidywana jest trasa gazociągu wysokoprężnego o średnicy 250 mm o ciśnieniu 6,3 Mpa relacji Trzebiesławice - Zakład Chemiczny
Rudniki.
Wniosek: Zaopatrzenie mieszkańców w gaz ocenia się na poziomie niezadowalającym.
9.5. Usuwanie odpadów stałych
Na terenie gminy Szczekociny położone jest wysypisko odpadów stałych o nieuregulowanym stanie formalno - prawnym. Jest to składowisko tradycyjne, istniejące od wielu lat, nie posiadające zabezpieczeń środowiska przed jego negatywnym wpływem, jak również specjalistycznego sprzętu do zagęszczania bądź przetwarzania odpadów.
Wniosek: W celu poprawy stanu sanitarnego gminy w zakresie gospodarki odpadami stałymi proponuje się wprowadzanie segregacji wstępnej odpadów już w miejscu ich powstawania oraz budowę nowego wysypiska do składowania odpadów.
9.6. Energetyka
Odbiorcy energii elektrycznej miasta i gminy Szczekociny zasilani są w energię elektryczną z Głównego Punktu 110kV Szczekociny. Zasilanie terenów wiejskich odbywa się magistralnymi liniami napowietrznymi. Miasto Szczekociny zasilane jest głównie liniami kablowymi. Energia do odbiorców dostarczana jest poprzez stacje transformatorowe 15/0,4 kV. Na terenach wiejskich typu napowietrznego. W mieście poprzez stacje wnętrzowe (24/27 sztuk).
- Bonowice 2 szt. - Chałupki 1 szt. - Bógdał 1 szt. - Domki 2 szt. - Drużykowa 2 szt. - Grabieć 1 szt. - Goleniowy 5 szt. - Kobylanka 2 szt. - Kaszczor 1 szt. - Kopaliny 1 szt. - Kresy 1 szt. - Łąkietka 1 szt. - Ohidza 2 szt. - Podrajec 1 szt. - Podkaszczor 1 szt. - Podlas 1 szt. - Podlipie 1 szt. - Przyłęk 2 szt. - Rędziny 1 szt. - Rokitno 1 szt, - Stara Wieś 4 szt. - Szczekociny 27 szt. w tym 24 wnętrzowe - Szyszki 3 szt. w tym 1 wnętrzowa - Starzyny 2 szt. - Tęgobórz 2 szt. - Zachojnie 2 szt. Na terenie Szczekocin zlokalizowany jest główny punkt zasilający 110/15 kV, powiązany z
Na terenie poszczególnych miejscowości pracują następujące ilości stacji;
Zmiana Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta i Gminy Szczekociny
liniami 110 kV relacji :
oraz przebiega linia tranzytowa 220 kV relacji Łośnice - Kielce.
Linie te stanowią ograniczenie terenu dla zainwestowania.
Odległość oddziaływania promieniowania elektromagnetycznego dla linii 110 kV wynosi maksymalnie 20 m, dla linii 220 kV - 30 m od osi linii, (wg PN-75/E-05100, Dz. U. Nr 25, rozp. 101 z dn. 5.11.80 r„ M.P. Nr 3, poz. 24 z dn. 28.01.1985 r.).
- Diagnoza stanu
Na 1 odbiorcę
1500 kWh
Na 1 mieszkańca 468 kWh
Zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych indywidualnych i gospodarstwach rolnych wynosi :
W ciągu ostatnich dwóch lat zaobserwowano niewielki wzrost zużycia energii elektrycznej tj. około 5%. Zużycie jest niższe od średniego zużycia energii elektrycznej w woj. śląskim 1800 kWh/odbiorcę, 654 kWh/mieszkańca (wg danych statystycznych - stan na 31.12.98 r.).
Obszar gminy jest zasilany ze stacji energetycznej 110/15 kV Szczekociny, która posiada rezerwę mocy dla obsługi nowych odbiorców wynoszącą około 50%.
W istniejącej gospodarce wolnorynkowej, gdzie nie ma ograniczeń w uzyskiwaniu potrzebnej mocy barierę zwiększenia jej zapotrzebowania mogą stanowić :
Pracująca sieć średniego i niskiego napięcia na terenie miasta i gminy jest w dobrym stanie dla obsługi istniejących odbiorców.
- parametry sieci przesyłowej średniego i niskiego napięcia
Zapewnienie ciągłości obsługi odbiorców oraz stworzenie warunków rozwoju wymaga:
- istniejące moce transformatorów w stacjach 15/0,4 kV.
- utrzymania i modernizacji istniejących linii magistralnych 15 kV
- budowy nowych linii zasilających i stacji transformatorowych w celu zabezpieczenia zapotrzebowania na energię elektryczną przez nowych odbiorców.
- budowy linii kablowej oraz stacji transformatorowych w Szczekocinach, w rejonie ulicy Leśnej i Spacerowej
Sieć energetyczna o średnim i niskim napięciu na terenie gminy Szczekociny jest w zarządzaniu Rejonu Energetycznego w Myszkowie.
Przez teren gminy przebiega również sieć zasilająca trakcję kolejową oraz stacja transformatorowa należąca do Polskich Kolei Państwowych, którą użytkował tylko właściciel, a obecnie jest możliwość korzystania z rezerwy mocy tej stacji średniego napięcia.
Stacja energetyczna 110/15 kV oraz linia 110 kV należą do układu sieci Zakłady Energetycznego w Częstochowie, a na obszarze zmiany Studium do TAURON'u, natomiast linia 220 kV należy do Polskich Sieci Elektroenergetycznych - Południe w Katowicach.
9.7. Infrastruktura telekomunikacyjna na obszarach objętych zmianą Studium
Na obszarach objętych zmianą Studium brak jest stacji bazowych telefonii komórkowych. | <urn:uuid:834749b5-8d95-4bed-9987-896928efe887> | finepdfs | 1.46582 | CC-MAIN-2024-46 | https://bip.szczekociny.pl/res/serwisy/pliki/13447905?version=1.0 | 2024-11-14T11:20:58+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477028558.0/warc/CC-MAIN-20241114094851-20241114124851-00206.warc.gz | 114,534,377 | 0.995216 | 0.999868 | 0.999868 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | false | [
219,
791,
1023,
1043,
1289,
2840,
2921,
3316,
6720,
9939,
10077,
10231,
10743,
10845,
14099,
17457,
20735,
20824,
21443,
22482,
25454,
29013,
32103,
35617,
38632,
41688,
42524,
42617,
43290,
45495,
48255,
49505,
51540,
54097,
56920,
59992,
6271... | 1 | 1 |
Kto skazuje na wieczne potępienie ?
Z fb
https://www.youtube.com/watch?v=O_IY0d8TMqQ
Mieczysław Jacek Skiba udostępnił post użytkownika Sandra Ra.
21 min ·
a kto tego mnicha niby do tego piekła wtrącił ? bo piekło faktycznie istnieje ! można je pokonać miłością i miłosierdziem ! a Bóg ? Bóg / Bogini nigdy i nikogo nie sądzi, nie potępia i nie skazuje na wieczne potępienie w piekle ! A więc kto to robi ? odpowiedzi jest kilka .... sam człowiek / dusza to sobie robi [gdy był wielkim draniem to z łatwością mu to przychodzi bo ciemność zwodzi], wspomniana ciemność czyli złe duchy i źli kosmici to robią - złe duchy poprzez atak na świadomość, a źli kosmici używają do tego potwornych technologii, bardzo zaawansowanych .... - i dusza zaczyna wierzyć w swoje potępienie i wpada w ciemność czyli do piekła. Smutne !!! A Bóg chciał jej wybaczyć !
Sandra Ra do Obudzeni.pl
1 godz. ·
Obejrzyjcie moi Drodzy.
"jesteście jak Żydzi którzy wierzą ze diabeł sie nawrócił i się do niego modlą wierzą że piekła już nie ma i wierzą w reinkarnację"
Buddyjski mnich w piekle - YouTube
Objawienie, które na zawsze zmieniło moje życie - świadectwo byłego buddyjskiego mnicha, który oglądał piekło i niebo i stał się chrześcijaninem.
Komentarze
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba a kto tego mnicha niby do tego piekła wtrącił ? bo piekło faktycznie istnieje ! można je pokonać miłością i miłosierdziem ! a Bóg ? Bóg / Bogini nigdy i nikogo nie sądzi, nie potępia i nie skazuje na wieczne potępienie w piekle ! A więc kto to robi ? odpowiedzi jest kilka .... sam człowiek / dusza to sobie robi [gdy był wielkim draniem to z łatwością mu to przychodzi bo ciemność zwodzi], wspomniana ciemność czyli złe duchy i źli kosmici to robią - złe duchy poprzez atak na świadomość, a źli kosmici używają do tego potwornych technologii, bardzo zaawansowanych .... - i dusza zaczyna wierzyć w swoje potępienie i wpada w ciemność czyli do piekła. Smutne !!! A Bóg chciał jej wybaczyć !
Lubię to! · Odpowiedz · 20 min
Usuń
Sandra Ra Uważasz ze mnich który był bardzo świadomy sam siebie wpędził w piekło? Nie sądzę aby mnich był wielkim daniem, inaczej nie byłby mnichem.
Lubię to! · Odpowiedz · 18 min
Usuń
Sandra Ra Draniem miało być
Lubię to! · Odpowiedz · 17 min
Usuń
Kundalini Jamaica Bzdury ! natura pięknie pokazuje jak się odradza i umiera
Lubię to! · Odpowiedz · 15 min
Usuń
Kundalini Jamaica religijne
Lubię to! · Odpowiedz · 15 min
Usuń
Kundalini Jamaica Wszystkie religie światowe to maszynka do zarabiania pieniędzy
Lubię to! · Odpowiedz · 14 min
Usuń
Kundalini Jamaica Reinkarnacja istnieje
Lubię to! · Odpowiedz · 14 min
Usuń
Kundalini Jamaica jedni przychodzą inni umierają
Lubię to! · Odpowiedz · 13 min
Usuń
Kundalini Jamaica Naturalna kolej rzeczy we wszechświecie
Lubię to! · Odpowiedz · 13 min
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba a więc sprytnie został zmanipulowany przez Ciemne siły. Złe duchy potrafią manipulować duszą. A źli kosmici - okupanci rasy Ludzkiej - nawet w tym celu zbudowali potężną instalację w astralu ! różnej maści kapłani też pchają dusze ku piekłu strasząc sądem bożym - a czegoś takiego nie ma
Lubię to! · Odpowiedz · 13 min
Usuń
Kundalini Jamaica dokładnie
Nie lubię · Odpowiedz · 1 · 12 min
Usuń
Kundalini Jamaica Kazdy odpowiada za siebie
Lubię to! · Odpowiedz · 12 min
Usuń
Kundalini Jamaica Stwórca zagląda do ludzkich serc i patrzy jakimi duchami są, co mają w sercu
Lubię to! · Odpowiedz · 11 min
Usuń
Kundalini Jamaica czy maja z kamienia
Lubię to! · Odpowiedz · 11 min
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba dokładnie tak jest - serce kochające prowadzi ku Bogu
- ku Pełni Miłości
Lubię to! · Odpowiedz · 1 · 9 min
Usuń
Kundalini Jamaica
Tak jedynie ta prawdziwa bezwarunkowa miłość nie jest ślepa
Lubię to! · Odpowiedz · 9 min
Usuń
Kundalini Jamaica Nie wszystkie istoty - ufo we wszechświecie są złe
Lubię to! · Odpowiedz · 7 min
Usuń
Kundalini Jamaica Nie wrzucaj wszystkich dusz do wora Sandra
Lubię to! · Odpowiedz · 7 min
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba tak to jest bezwarunkowa Miłość - i jak sama nazwa wskazuje ta bezwarunkowa Miłość nigdy nikogo nie sądzi - z prostej przyczyny - bo widzi w każdej Istocie odbicie samej siebie - czyli odbicie Pełni
Lubię to! · Odpowiedz · 1 · 6 min
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba ujrzałem to co widzi Bóg - i o tym świadczę - Kocha nas wszystkich , dobrych i złych , jednakową bezwarunkową Miłością
Lubię to! · Odpowiedz · 1 · 5 min
Usuń
Kundalini Jamaica Ale smutno gdy człowiek niszczy własny świat
Lubię to! · Odpowiedz · 4 min
Usuń
Kundalini Jamaica Zaśmieca
Lubię to! · Odpowiedz · 4 min
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba to fakt - można zniszczyć własny Świat - i wielu to dziś czyni niosąc potworne cierpienia Naturze i Bliźnim
Lubię to! · Odpowiedz · 3 min
Usuń
Kundalini Jamaica Prawda
Nie lubię · Odpowiedz · 1 · 3 min
Usuń
Kundalini Jamaica Lucyfer ukazuje człowieka jako zwierzę
Lubię to! · Odpowiedz · 3 min
Usuń
Kundalini Jamaica Lub niszczą własne światy i najeżdżają inne zniewalając mniej inteligentnie rozwinięte rasy we wszechświecie
Lubię to! · Odpowiedz · 2 min
Usuń
Kundalini Jamaica rasy
Lubię to! · Odpowiedz · 2 min
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba ma w tym swój cel - zagładę ciał i zniewolenie dusz Lubię to! · Odpowiedz · 2 min
Usuń
Kundalini Jamaica we wszechświecie materialnym
Lubię to! · Odpowiedz · Przed chwilą
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba czynił to w innym Wszechświecie, który do zagłady doprowadził - czyni i w tym - uparty jest bardzo
Lubię to! · Odpowiedz · 1 · 16 min
Usuń
Kundalini Jamaica https://www.youtube.com/watch?v=s8QxuEY3exo
Vision of Ezekiel - Jerzy Chodor's short animation movie - YouTube youtube.com
Lubię to! · Odpowiedz · 14 min
Usuń
Mieczysław Jacek Skiba dzięki - przeglądnę w wolnej chwili Lubię to! · Odpowiedz · 1 min
Usuń
Kundalini Jamaica spoko
Lubię to! · Odpowiedz · 1 min
Sandra Ra Mnie tylko zastanawia jak to możliwe, że Budda nie wierzył w Jezusa skoro mieli podobną misję na Ziemi czyli należeli jakby do jednego "paktu" ;-) poza tym nie rozumiem jak można generalnie nie wierzyć w Jezusa czy Buddę którzy byli jednymi z nauczycieli tego świata. I może faktycznie wiara tu jest najważniejsza a nie uczynki. Chociaż wg mnie jedno z drugim idzie
Usuń
w parze. Jeśli wierzysz to tez postępujesz wg własnego sumienia. Innej drogi nie ma.
Lubię to! · Odpowiedz · 1 · 6 min
Usuń
Lubię to! · Odpowiedz · 1 · Przed chwilą
Mieczysław Jacek Skiba Budda żył ok. 500 lat przed Jezusem - trudno więc żeby wierzył w kogoś kogo jeszcze nie było ? To Jezus czerpał w swej nauce z bogactwa nauk Buddy ! W niebie Jezus i Budda obaj są Jednym z Bogiem - w 100% zjednoczeni - tak jak wszyscy Zbawieni.
Sandra Ra To tym bardziej nie powinno Buddy dyskryminować jako człowieka nie wierzącego gdyż nie wiedząc o istnieniu przyszłego Nauczyciela nie popełnił niczego złego. To tak jakby zwykły człowiek był ukarany za to ze nie wierzy za swego żywota w istotę która miałaby się pojawić za ileś set kolejnych lat. Wiec pojmuje powoli. Natomiast nie mamy dowodów na to czy Budda z Jezusem żyją sobie razem zjednoczeni gdzieś tam w niebie. Tak jak nie mamy dowodów na faktyczne istnienie piekła i nieba. To wszystko są tylko domysły i spekulacje. Naprawdę jak jest każdy z nas dowie się dopiero po własnej śmierci. Lubię to! · Odpowiedz · 41 min
Usuń
Usuń
Lubię to! · Odpowiedz · Przed chwilą
Mieczysław Jacek Skiba Byli i są na Ziemi mistycy, którzy znają niebo i piekło za życia - do takich i mnie przyszło należeć.
PS-1
Mieczysław Skiba9 godzin temu
Ale bzdura !!!? - chyba faktycznie demon temu mnichowi to objawił ! Jezus i Budda są zjednoczeni ze sobą i z Bogiem = Absolutem - jak wszyscy Zbawieni = Wyzwoleni. Piszę o tych sprawach w projektach książek. np z projektu książki i z dyskusji na fb gdzie zostałem zaatakowany przez mnicha - Kamedułę Dualizm: Dualizm to oddzielanie Boga od siebie – i zakonnik w takim stanie tkwi – jest gotów nawet do walki ze mną w imię swej wiary w swego jedynego prawdziwego Boga – jak faryzeusze byli gotowi do walki z Jezusem by mu udowodnić herezję – i udowodnili Temu, który w dualności nie żył – bo widział we wszystkich Chwałę Bożą i widział we wszystkich siebie samego. I ja od grudnia 2000 roku dzięki łasce Boga, Jezusa i wszystkich Zbawionych czyli zjednoczonych z Bogiem żyję w niedualności lecz w Jedności – dostrzegam Boga i Naszą Wspólną Chwałę w sobie i we wszystkich i we wszystkim
co stworzone – widzę w każdym i we wszystkim siebie jak widział Jezus i jak widzą Mistycy znający Prawdę. Oto prawda o Jednym Jedynym Prawdziwym Bogu/Bogini – bo w Chwale Boga, która mieszka we wszystkim – we wszystkich duszach, w całym stworzeniu - i wszystko mieszka w tej Chwale Jednym Jesteśmy – Jednym Jednym Jednym Bogiem. Czy już pojęłaś – pojąłeś tajemnicę Jednego Boga/Bogini ?! Wielki i ukochany BUDDA też w dualności nie tkwił - bo znał swoją i naszą Jedność z Absolutem - co wytrwale głosił !!! PS Przy okazji zapraszam do ściągania pliku projektu książek i innych materiałów z Chomika http://chomikuj.pl/mjacek2013/Dokumenty [aktualną wersję załączam zawsze na chomiku] oraz do odwiedzenia na fb grupy Walka Światłości z Ciemnością na Końcu Czasów. Książka jest dopiero poddawana redakcji przez profesjonalne wydawnictwo - ale schemat i treść książek już zamieszczam. Po zalogowaniu się do chomika można pobierać do 50MB na tydzień za darmo. www.przeslanie.com Pozdrawiam wszystkich, Buddystów też - bo JEDNYM JESTEŚMY Jacek - Mieczysław Jacek Skiba
Zaldiar 6663 miesiące temu
Wielki wybuch zapoczątkował całe życie we wszechświecie, a po śmierci jest tylko 3 metry ziemi
3
Mieczysław Skiba9 godzin temu
e tam zaledwie 1,6 m lub 1,8 m - kto by tak głęboko kopał ? Pozdrawiam
Zaldiar 6669 godzin temu
+Mieczysław Skiba w sumie racja
Mieczysław Skiba8 godzin temu
Mój Drogi ! Jestem Mistykiem - byłem w Otchłani i w Piekle - Ciemności - da się je pokonać miłością i miłosierdziem ! Byłem w i starym i nowym Niebach - w starym; Pełni Światłości/Miłości [stąd przybyłem - inkarnowałem się, jak wielu ok. 200 mln]. Byłem i w nowym niebie - to Pełnia Miłości, Miłosierdzia, Wiedzy - wieczne TERAZ [tu już nie ma elementu światłości] Wiem, że my wszyscy jesteśmy z tą Pełnią Zjednoczeni. Jezus i Budda też .. i b. liczni. PS zapraszam do ściągania pliku projektu moich książek i innych materiałów z Chomika http://chomikuj.pl/mjacek2013/Dokumenty [aktualną wersję załączam zawsze na chomiku] oraz do odwiedzenia na fb grupy Walka Światłości z Ciemnością na Końcu Czasów. Książka jest dopiero poddawana redakcji przez profesjonalne wydawnictwo - ale schemat i treść książki już zamieszczam. Po zalogowaniu się do chomika można pobierać do 50MB na tydzień za darmo. www.przeslanie.com . Pozdrawiam. Jacek - Mieczysław Jacek Skiba
PS - 2
Jeśli wierzysz, że inny Bóg lub Absolut jest dla Buddystów, a inny dla Chrześcijan i jeszcze inny dla Muzułmanów itd. To nic o Bogu = Absolucie nie wiesz – NIC !!! Ucz się więc od mistyków ?
Dualizm:
Dualizm to oddzielanie Boga od siebie – i b. wielu w takim stanie tkwi – i są gotowi nawet do walki ze mną w imię swej wiary w swego jedynego prawdziwego Boga – jak faryzeusze byli gotowi do walki z Jezusem by mu udowodnić herezję – i udowodnili Temu, który w dualności nie żył – bo widział we wszystkich Chwałę Bożą i widział we wszystkich siebie samego. I ja od grudnia 2000 roku dzięki łasce Boga, Jezusa i wszystkich Zbawionych czyli zjednoczonych z Bogiem żyję w niedualności lecz w Jedności – dostrzegam Boga i Naszą Wspólną Chwałę w sobie i we wszystkich i we wszystkim co stworzone – widzę w każdym i we wszystkim siebie jak widział Jezus i jak widzą Mistycy znający Prawdę. Oto prawda o Jednym Jedynym Prawdziwym Bogu/Bogini – bo w Chwale Boga, która mieszka we wszystkim – we wszystkich duszach, w całym stworzeniu - i wszystko mieszka w tej Chwale, Jednym Jesteśmy – Jednym Jednym Jednym Bogiem. Czy już pojęłaś – pojąłeś tajemnicę Jednego Boga / Bogini / Absolutu ?! | <urn:uuid:a2bf2202-f52e-4f48-8651-f3e317dd91fc> | finepdfs | 1.09375 | CC-MAIN-2017-34 | http://przeslanie.com/uploads/pliki/FB/dyskusja-148-facebook-kto-skazuje-na-wieczne-potepienie.pdf | 2017-08-23T17:20:43Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-34/segments/1502886123312.44/warc/CC-MAIN-20170823171414-20170823191414-00281.warc.gz | 327,232,447 | 0.996941 | 0.999368 | 0.999368 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1046,
2182,
2636,
3325,
3961,
4744,
5275,
6254,
8429,
10773,
11963
] | 1 | 0 |
Instrukcja obsługi termostatu rack.
Zdjęcia produktu
Przyciski: SET, UP, DOWN, POWER
Uruchomienie produktu
1. Podłącz kabel zasilający
2. Uruchom termostat i ustaw temperaturę.
Zwróć uwagę na czas opóźnienia: po pierwszym uruchomieniu.
Termostat potrzebuje czasu aby odczytać poprawną temperaturę otoczenia.
Musisz poczekać 10-15 sekund przed rozpoczęciem konfiguracji.
Parametry
Zakres pomiaru temperatury: -40 – 90°C
Precyzja: ±1°C
Zasilanie: 230VAC/110VAC/12V±10%,50/60HZ
Wejście: jeden czujnik NTC
Wyjście: 10A/230VAC
Wymagania otoczenia: Temperatura: -10-60°C; Wilgotność: 20-85%
Wymiary: 71x29mm
Pobór prądu: 3W
Ustawienie parametrów
Kontrolka pracy: Świeci na stałe – wentylatory na wyjściu pracują;
Miga – tryb opóźnienia; Nie świeci – Wyjście nie pracuje.
Kontrolka ustawień: Świeci na stałe – Tryb ustawień włączony;
Nie świeci – tryb ustawień wyłączony.
1. Ustawienie temperatury
W normalnym trybie pracy wcisnij przycisk SET. Wyświetli się aktualnie ustawiona temperatura. Użyj przycisków w górę i dół aby ustawić pożądaną temperaturę. Aby zapisać ustawioną temperaturę wcisnij i przytrzymaj przycisk SET do czasu powrotu do normalnego trybu pracy, bądź nie wykonuj żadnych czynności przez 15 sekund. Termostat samoczynnie zapisał nowe ustawienie i powróci do trybu pracy.
2. Ustawienie pozostałych parametrów
Aby wejść w szczegółowe menu ustawień w normalnym trybie pracy wcisnij i przytrzymaj przycisk SET przez 3 sekundy. Na wyświetlaczu pojawi się HC. Użyj przycisków w dół i dół aby wybrać odpowiednią wartość. Następnie wcisnij przycisk SET aby przejść do ustawień kolejnych parametrów. Aby zapisać ustawione wartości wcisnij i przytrzymaj przycisk SET do czasu powrotu do normalnego trybu pracy, bądź nie wykonuj żadnych czynności przez 15 sekund. Termostat samoczynnie zapisał nowe ustawienie i powróci do trybu pracy.
Menu ustawień
| Code | Funkcje | Zakres | Domyślne | Jednostka |
|------|-------------|-----------------|----------|-----------|
| HC | Tryb | Chłodzenie | | |
| d | Różnica temperatury | 1~15 Chłodzenie | 3 | C |
| LS | Niska temperatura | -40~ Ustawiona | -40 | C |
| HS | Wysoka temperatura | Ustawiona ~ 99 | 99 | C |
| CA | Kalibracja | -5~5 | 0 | C |
| PE | Czas zwłoki | 0~15 | 3 | Min. |
Funkcje chłodzenia i grzania
1. Funkcja chłodzenia:
A: Chłodzenie zaczyna działać kiedy mierzona temperatura jest wyższa od sumy temperatury ustawionej i różnicy temperatur.
B: Chłodzenie przestaje działać w momencie osiągnięcia ustawionej temperatury.
2. Funkcja grzania:
A: Grzanie zaczyna działać kiedy mierzona temperatura jest mniejsza od ustawionej temperatury minus różnica temperatur.
B: Grzanie przestaje działać w momencie osiągnięcia ustawionej temperatury.
Kody błędów
1. Alarm błędu czujnika
Jeśli termostat nie wykryje podłączonego czujnika na wyświetlaczu wyświetli się "__".
Jeśli natomiast czujnik zostanie uszkodzony i zakres mierzonych temperatur zostanie przekroczony termostat przełączy się w tryb awaryjny. Podłączone urządzenia będą na 15 minut włączone i na kolejne 15 wyłączone.
2. Przekroczony zakres temperatury:
Jeśli temperatura osiągnie wartość powyżej 99°C wyświetlacz pokarze HH.
Jeśli temperatura osiągnie wartość poniżej -40°C wyświetlacz pokaże LL.
Uwagi dotyczące instalacji
1. Przed podłączeniem należy dokładnie zapoznać się z instrukcją.
Poznać wszystkie możliwości konfiguracji. Moc podłączanego odbiornika nie może przekraczać maksymalnej mocy wyjścia na termostacie.
2. Urządzenie powinno być zainstalowane w stabilnym miejscu. Nie może mieć kontaktu z wodą.
Urządzenie mie może być umieszczone w pobliżu urządzeń powodujących zakłócenia elektromagnetyczne.
3. Jeśli urządzenie nie działa poprawnie odlacz je od zasilania i po chwili włacz ponownie.
4. Nie próbuj samodzielnie naprawiać urządzenia. Jeśli ulegnie uszkodzeniu, bądź masz pytania odnośnie użytkowania skontaktuj się ze sprzedawcą. | eba497bb-dfd9-467e-a318-def43ba348c5 | finepdfs | 1.391602 | CC-MAIN-2023-40 | http://www.getfort.com/uploads/files/10ae04ae541cc51b52e192b84760dbcbd1b4498b.pdf | 2023-09-28T23:11:55+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233510462.75/warc/CC-MAIN-20230928230810-20230929020810-00255.warc.gz | 63,247,064 | 0.99993 | 0.999941 | 0.999941 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
2406,
4054
] | 1 | 0 |
| Lp. | Symbol grupy | Taryfowa grupa odbiorców | Wyszczególnienie | Jednostka miary | Cena netto |
|-----|--------------|----------------------------------------------------------------------------------------|-------------------------------------------------------|-----------------|------------|
| | | | | | Okres 2020-04-02 | Okres 2021-04-02 | Okres 2022-04-02 | Okres 2023-04-01 |
| 1 | WS | Gospodarstwa domowe, odbiorcy przemysłowi i pozostali oraz Gmina Wilków za wodę pobraną na cele ppoż. oraz do zraszania publicznych terenów zielonych | cena za dostarczoną wodę | m³ | 3,49 zł | 3,55 zł | 3,61 zł |
| | | | stawka opłaty abonamentowej w rozliczeniach według wodomierza głównego | m-c | 5,00 zł | 5,00 zł | 5,00 zł |
| | SB | Odbiorcy odprowadzający ścieki bytowe i bytowo przemysłowe | cena za odprowadzone ścieki | m³ | 11,52 zł | 11,63 zł | 11,69 zł |
Do cen i stawek opłat dolicza się podatek od towarów i usług, zgodnie z § 2 rozporządzenia;
DECYZJA
Na podstawie art. 24c ust. 2, art. 24j, w związku z art. 27a ust. 3 pkt 2) i art. 27c ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1437 ze zm. – dalej u.z.z.w.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 – dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych „EKOWOD” w Namysłowie w sprawie skrócenia okresu obowiązywania taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, zatwierdzonej decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 2 maja 2018 r., znak: WR.RET.070.111.2018.MK,
1. zatwierdzam ustaloną przez Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych „EKOWOD” w Namysłowie taryfę dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Wilków na okres 3 lat, stanowiącą załącznik do niniejszej decyzji,
2. orzekam o skróceniu okresu obowiązywania taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Wilków, zatwierdzonej decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 2 maja 2018 r., znak: WR.RET.070.111.2018.PK, do dnia wejścia w życie nowej taryfy.
UZASADNIENIE
Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych „EKOWOD” w Namysłowie, pismem z dnia 20 grudnia 2019 r., wystąpił z wnioskiem o skrócenie okresu obowiązywania taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Wilków, zatwierdzonej decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 2 maja 2018 r., znak: WR.RET.070.111.2018.PK. W dniu 16 stycznia 2020 r. organ regulacyjny wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie. Dnia 17 stycznia 2020 r. organ regulacyjny wezwał Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych „EKOWOD” w Namysłowie do złożenia szczegółowych wyjaśnień oraz poprawienia błędnie złożonych załączników do wniosku. Dnia 11 lutego 2020 r.
wnioskodawca przekazał wyjaśnienia, dotyczące powyższego wniosku. Dnia 17 lutego 2020 r. organ regulacyjny poinformował wnioskodawcę o możliwości zapoznania się z aktami zebranymi w sprawie oraz wezwał do złożenia dodatkowych dowodów i wyjaśnień. W dniu 26 lutego 2020 r. przedsiębiorstwo przekazało dodatkowe wyjaśnienia, które zostały uzupełnione w dniu 3 marca 2020 r.
Zgodnie z art. 24j ust. 1 u.z.z.w. w uzasadnionych przypadkach, w szczególności, jeżeli wynika to z udokumentowanych zmian warunków ekonomicznych oraz wielkości usług i warunków ich świadczenia, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanaлизacyjne w trakcie obowiązywania dotychczasowej taryfy może złożyć do organu regulacyjnego wniosek o skrócenie okresu obowiązywania tej taryfy wraz z projektem nowej taryfy oraz uzasadnieniem, jednak nie później niż przed rozpoczęciem biegu terminu 120 dni od planowanego dnia wejścia w życie nowej taryfy. Zgodnie z § 20 pkt 2) rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 roku w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2018 r. poz. 472), okres obrachunkowy poprzedzający wprowadzenie nowej taryfy dla wniosku przekazanego przez przedsiębiorstwo wynosi w 2019 roku - 24 kolejne miesiące obrachunkowe poprzedzające nie więcej niż o 120 dni, dzień złożenia wniosku. Z powyższych przepisów wynika, że przedsiębiorstwo konstruując taryfy, zobowiązane było oprzeć się na kosztach poniesionych w poprzednich latach obrachunkowych, uwzględnić przewidywane, obiektywne zmiany tych kosztów w następnych latach, uwzględnić zmiany warunków ekonomicznych, wielkość usług i warunki ich świadczenia. Na taki sposób ustalania kosztów wskazuje również § 7 ust. 1 rozporządzenia, według którego „Koszty, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1-6, planuje się na podstawie kosztów:
1) poniesionych w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości, z uwzględnieniem planowanych zmian warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w latach obowiązywania taryfy;
2) wynikających z inwestycji modernizacyjno-rozwojowych, ochrony środowiska i korzystania z usług wodnych, ustalonych na podstawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy, z uwzględnieniem zmian wynikających z planu w latach obowiązywania nowej taryfy.
Organ regulacyjny dokonał weryfikacji kosztów związanych ze świadczeniem usług, poniesionych w latach obrachunkowych, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej z uwzględnieniem planowych zmian tych kosztów w okresie obowiązywania taryf. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia uwzględnia się w szczególności:
1) koszty eksploatacji i utrzymania ponoszone w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym:
a) amortyzację lub odpisy umorzeniowe ustalone zgodnie z przepisami o rachunkowości od wartości początkowej środków trwałych metodą liniową niezależnie od źródeł ich finansowania,
b) opłaty za korzystanie ze środowiska,
c) opłaty za usługi wodne;
2) podatki i opłaty niezależne od przedsiębiorstwa;
3) koszty zakupionej przez siebie wody lub wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych niebędących w jego posiadaniu;
4) splaty odsetek od zaciągniętych kredytów i pożyczek lub wyemitowanych obligacji;
5) rezerwy na należności nieregularne;
6) splaty rat kapitałowych ponad wartość amortyzacji lub umorzenia, która została przyjęta do wyliczenia niezbędnych przychodów, o których mowa w pkt 1 lit. a, oraz koszty nabycia własnych akcji lub udziałów w celu umorzenia lub koszty splaty kredytów i pożyczek zaciągniętych w celu sfinansowania takiego umorzenia;
7) marżę zysku zapewniającą ochronę interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen.
W toku postępowania administracyjnego, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych „EKOWOD” w Namysłowie udokumentował zmianę warunków ekonomicznych, w tym wielkość usług oraz opracował nową taryfę dla zbiorowego
zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Wilków. Powodem wystąpienia z wnioskiem była zmiana wielkości świadczonych usług, spowodowana podpisaniem przez przedsiębiorstwo z Gminą Wilków umowy dzierżawy urządzeń kanalizacyjnych w miejscowości Wików, Krzyków i Pagów. Zwiększenie obszaru prowadzenia działalności w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków spowodowało wzrost ponoszonych kosztów z tytułu zużycia energii, podatku od nieruchomości oraz kosztów dzierżawy urządzeń kanalizacyjnych. Na skrócenie okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy dla zaopatrzenia w wodę miał wpływ wzrost kosztów związany z realizacją Planu remontów na lata 2020-2022, który obejmuje remont zbiorników wody przy stacji uzdatniania wody w Jakubowicach oraz przy stacji podnoszenia ciśnienia w Pagowie, wymianę zasuw oraz remont studni pomiarowych na sieci wodociągowej.
Organ regulacyjny w wyniku rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, stwierdził zgodność projektu taryfy i uzasadnienia przedstawionego przez Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych „EKOWOD” w Namysłowie z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz ustawy Prawo wodne. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, dokonał również weryfikacji kosztów, związanych ze świadczeniem usług, poniesionych w latach obrachunkowych, obowiązywania poprzedniej taryfy, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej, z uwzględnieniem planowanych zmian tych kosztów w okresie obowiązywania taryfy, pod względem celowości ich ponoszenia, i w celu zapewnienia ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen.
Jednocześnie organ regulacyjny orzekł o skróceniu okresu obowiązywania dotychczasowej taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Wilków, zatwierdzonej w decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 2 maja 2018 r., znak: WR.RET.070.111.2018.MK. Okres ten został skrócony do dnia, w którym wejdzie w życie taryfa zatwierdzona w niniejszej decyzji.
W związku z powyższym, iż zmiana warunków ekonomicznych oraz wielkości usług, wynika z przedstawionych dokumentów, a wynik oceny, weryfikacji oraz analizy nowego projektu taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Wilków jest pozytywny, należało zatwierdzić przedmiotową taryfę i skrócić okres obowiązywania poprzedniej.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.
POUCZENIE
1. Od niniejszej decyzji służą stronom odwołanie do Prezesa Wód Polskich za pośrednictwem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (ul. C. K. Norwida 34, 50-950 Wrocław), w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia (art. 127 § 1 i § 2, art. 129 § 1 i § 2 k.p.a.).
2. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję (art. 127a § 1 k.p.a.).
3. Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna (art. 127a § 2 k.p.a.).
4. Decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, jeżeli jest zgodna z żądaniem wszystkich stron lub jeżeli wszystkie strony zrzekły się prawa do wniesienia odwołania (art. 130 § 4 k.p.a.).
5. Za wydanie decyzji, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ponosi opłatę w wysokości 518,16 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Powyższą opłatę należy uścić na konto bankowe Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu (adres: ul. C. K. Norwida 34, 50-950 Wrocław):
77 1130 1017 0020 1510 6720 0025.
6. Stosownie do art. 24e ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna taryfa
zostanie skierowana do ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
7. Stosownie do art. 24f ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków taryfa wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.
Otrzymują:
1. Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych „EKOWOD” Sp. z o.o., ul. Mariańska 2, 46-100 Namysłów,
2. Wójt Gminy Wilków, ul. Wrocławska 11, 46-113 Wilków
3. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – a/a.
TARYFA
ZA ZBIOROWE ZAOPATRZENIE W WODĘ
I ZBIOROWE ODPROWADZANIE ŚCIEKÓW
NA TERENIE GMINY WILKÓW
NA OKRES 3 LAT
Niniejsza taryfa stanowi załącznik do decyzji
Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie
Z dnia 05.03.2020 r.
Znak WR RZT 070-457-2018 PK
Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych
„EKOWOD”
Spółka z o.o. w Namysłowie
ul. Mariańska 2, 46-100 Namysłów
Prezes Zarządu
Artur Masiowski
Namysłów 2019 rok
TARYFY
ZA ZBIOROWE ZAOPATRZENIE W WODĘ I ZBIOROWE
ODPROWADZANIE ŚCIEKÓW
1. Rodzaje prowadzonej działalności
„EKOWOD” prowadzi działalność w zakresie zbiorowego zaopatryenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie zezwoleń wydanych decyzjami Burmistrza Namysłowa, Wójta Wilkowa, Wójta Świerczowa, Wójta Domaszowic i Wójta Pokoju. Działalnością swoją obejmuje obszar Gminy Namysłów, Gminy Wilków, Gminy Świerczów, Gminy Domaszowice i Gminy Pokój.
Zgodnie z zezwoleniem przedmiot działalności „EKOWOD” stanowi:
1. w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę - ujmowanie, uzdatnianie i dostarczanie wody usługobiorcom, z którymi zawarto umowy, za pomocą urządzeń wodociągowych,
2. w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków – oczyszczanie i odprowadzanie ścieków dostarczanych przez usługobiorców, z którymi zawarto umowy, za pomocą urządzeń kanalizacyjnych.
2. Rodzaj i struktura taryf
„EKOWOD” przedkładają przy rozliczeniach za:
1) dostarczoną wodę taryfę jednolitą wieloczlonową składającą się:
a) z ceny wyrażonej w złotych za m³ dostarczonej wody,
b) ze stałej opłaty abonamentowej,
2) odprowadzanie ścieków bytowych i bytowo-przemysłowych taryfę jednolitą jednoczłonową.
3. Taryfowe grupy odbiorców usług
1) W zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę wyłoniono jedną grupę taryfową odbiorców usług, która obejmuje odbiorców:
a) indywidualnych,
b) przemysłowych,
c) pozostałych oraz Gmina Wilków za wodę pobraną na cele ppoż. oraz do zraszania publicznych terenów zielonych;
2) w zakresie odprowadzania ścieków bytowych oraz bytowo-przemysłowych występuje również jedna taryfowa grupa odbiorców:
a) gospodarstwa domowe, odbiorcy przemysłowi i pozostali odprowadzający ścieki bytowe, mieszaninę ścieków bytowo-przemysłowych.
4. Rodzaje i wysokość cen i stawek opłat
W rozliczeniach z poszczególnymi grupami odbiorców usług, o których mowa w ust. 4, obowiązują zróżnicowane ceny i stawki opłat, i tak:
1) przy rozliczeniach za dostarczoną wodę dla wszystkich odbiorców usług obowiązuje taryfa jednolita wieloczłonowa, zawierająca:
a) jednakową cenę jednostkową za $1 \text{ m}^3$ dostarczonej wody dla wszystkich odbiorców,
b) stawkę opłaty abonamentowej niezależnej od ilości dostarczonej wody, płaconej za każdy miesiąc, bez względu na wielkość dokonanego poboru wody lub też jego całkowitego braku. Stawka opłaty abonamentowej wyrażana jest w złotych na miesiąc (tabela nr 1).
| Lp. | Symbol grupy | Taryfowa grupa odbiorców | Wyszczególnienie | Jednostka miary | Cena |
|-----|---------------|---------------------------|------------------|-----------------|------|
| | | | | | Okres 1-12 miesięcy | Okres 13-24 miesięcy | Okres 25-36 miesięcy |
| 1 | WS | Gospodarstwa domowe, odbiorcy przemysłowi i pozostali oraz Gmina Wilków za wodę pobraną na cele ppoż. oraz do zraszania publicznych terenów zielonych | cena za dostarczoną wodę | m³ | 3,49 zł netto | 3,55 zł netto | 3,61 zł netto |
| | | | | | 3,77 zł z VAT | 3,83 zł z VAT | 3,90 zł z VAT |
| | | | stawka opłaty abonamentowej w rozliczeniach według wodomierza głównego | m-c | 5,00 zł netto | 5,00 zł netto | 5,00 zł netto |
| | | | | | 5,40 zł z VAT | 5,40 zł z VAT | 5,40 zł z VAT |
Do stawek opłat wymienionych w tabeli dolicza się obowiązujący w dniu sprzedaży podatek VAT, zgodnie z odrębnymi przepisami (stawka podatku VAT na dzień złożenia wniosku taryfowego wynosi 8%)
2) w zakresie zbiorowego odprowadzania ścieków bytowych i bytowo – przemysłowych ma zastosowanie dla grup taryfowych odbiorców usług taryfa niejednolita jednoczłonowa, zróżnicowana cenowo dla poszczególnych grup, a rozliczenia dokonywane są na podstawie ceny wyrażonej w zł/m³ odprowadzanych ścieków (tabela nr 2).
Tabela 2. Wysokość cen za odprowadzone ścieki
| Lp. | Symbol grupy | Taryfowa grupa odbiorców | Wyszczególnienie | Jednostka miary | Cena netto |
|-----|--------------|--------------------------|------------------|-----------------|------------|
| | | | | | Okres 1-12 miesięcy | Okres 13-24 miesięcy | Okres 25-36 miesięcy |
| 1 | SB | Odbiorcy odprowadzający ścieki bytowe i bytowo przemysłowe | cena za odprowadzone ścieki | m³ | 11,52 zł netto | 11,63 zł netto | 11,69 zł netto |
| | | | | | 12,44 zł z VAT | 12,56 zł z VAT | 12,63 zł z VAT |
Do stawek opłat wymienionych w tabeli dolicza się obowiązujący w dniu sprzedaży podatek VAT, zgodnie z odrębnymi przepisami (stawka podatku VAT na dzień złożenia wniosku taryfowego wynosi 8%)
5. Warunki rozliczeń z uwzględnieniem wyposażenia nieruchomości w przyrządy i urządzenia pomiarowe
Rozliczenia za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków prowadzone są zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia.
Z uwagi na pełne wyposażenie w wodomierze budynków, zlokalizowanych na terenie działania „EKOWOD” ilość wody dostarczanej do nieruchomości ustala się na podstawie ich wskazań. Ilość ścieków w budynkach wyposażonych w urządzenie pomiarowe ustala się w oparciu o ich wskazania.
W przypadku braku wyposażenia budynków w urządzenie pomiarowe ilość dostarczonych ścieków, zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, ustala się jako równa ilości wody pobranej lub określonej w umowie.
W rozliczeniach ilości odprowadzanych ścieków ilość bezpowrotnie zużytej wody uwzględnia się wyłącznie w przypadkach, gdy wielkość jej zużycia na ten cel ustalona jest na podstawie wskazań wodomierza zainstalowanego na koszt odbiorcy usług.
W przypadku niesprawności wodomierza głównego, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem niesprawności wodomierza, a gdy nie jest to możliwe - na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średnio-miesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy niesprawności wodomierza.
„EKOWOD” na wniosek odbiorcy usług dokonuje sprawdzenia prawidłowości działania wodomierza, jednak w przypadku braku potwierdzenia jego niesprawności, odbiorca ponosi koszty ekspertyzy wodomierza.
O ile umowa nie stanowi inaczej, opłaty za zbiorowe zaopatrycie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków pobierane są za każdy miesiąc, w którym świadczone były usługi.
Oplata abonamentowa ustalana jest za każdy miesiąc, także w przypadku braku poboru wody. Odbiorca usług dokonuje zapłaty za dostarczoną wodę i odprowadzone ścieki na warunkach i w terminach określonych w umowie.
6. Warunki stosowania cen i stawek oplat
6.1. Zakres świadczonych usług dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców
Zbiorowe zaopatrzenie w wodę dokonywane jest dla wszystkich odbiorców usług w oparciu o takie same zasady technologiczne i techniczne – stawka za m³ wody jest jednakowa, niezależnie od ilości pobieranej wody. Dotyczy to zbiorowego zaopatrzenia w wodę budynków jednorodzinnych i wielorodzinnych, jak i budynków użyteczności publicznej, przeznaczonych na cele usługowo-handlowe i odbiorców przemysłowych.
Zgodnie z art. 22 ustawy, Spółka obciąża gminę za wodę pobraną z publicznych studni i zdrojów ulicznych, wodę zużytą do zasilania publicznych fontann i na cele przeciwpożarowe oraz do zraszania publicznych ulic i terenów zielonych.
Zakres usług w przypadku zbiorowego odprowadzania ścieków jest jednakowy dla wszystkich odbiorców usług. Stawka za m³ odprowadzonych ścieków bytowych oraz bytowo-przemysłowych jest taka sama dla wszystkich odbiorców.
6.2. Standardy jakościowe obsługi odbiorców usług
Określone w taryfie ceny i stawki oplat stosuje się przy zachowaniu standardów jakościowych obsługi klientów.
W zakresie jakości świadczonych usług przedsiębiorstwo realizuje zadania określone w:
1) zezwoleniu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków z dnia 15 czerwca 2011 r., znak: GKR.IV.7032-1/2011,
2) regulaminie w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, obowiązującego na terenie Gminy Wilków, ustanowionej uchwałą Nr VI/38/2011 z dnia 28 kwietnia 2011 r. Rady Gminy w Wilkowie,
3) umowach z poszczególnymi odbiorcami usług wodociągowo-kanaлизacyjnych,
4) przepisach prawa dotyczących ochrony środowiska i ustalających wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w tym wymagań bakteriologicznych, fizykochemicznych i organoleptycznych.
Jakość wody produkowanej i dostarczanej przez Spółkę spełnia wymogi Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. z 2017 r. poz. 2294 z dnia 11.12.2017 r.). Badania wody wykonywane są okresowo przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną, niezależnie od kontroli wykonywanych przez Spółkę.
Spółka zobowiązana jest do zachowania ciągłości świadczonych usług. W przypadku niedotrzymania ciągłości świadczonych przez Spółkę usług oraz odpowiednich parametrów dostarczanej przez nie wody, Spółka ma obowiązek:
1) poinformować odbiorców usług o przewidywanych przerwach lub ograniczeniach w dostawie wody oraz przewidywanym obniżeniu jej jakości na stronie internetowej przedsiębiorstwa, w mediach lub w sposób zwyczajowo przyjęty co najmniej na trzy dni przed planowanym terminem przywrócenia prawidłowego funkcjonowania sieci i odpowiednich parametrów dostarczanej wody,
2) w przypadku przerwy w dostawie wody przekraczającej 12 godzin, Spółka ma obowiązek zapewnić zastępczy punkt poboru wody i poinformować odbiorców o jego lokalizacji w analogiczny sposób, jak w pkt. 1.
Odbiorcy usług mają prawo wnoszenia do Spółki reklamacji dotyczących świadczonych przez nie usług, w tym w szczególności ilości i jakości świadczonych usług oraz wysokości opłat za takie usługi. Reklamacja powinna być zgłaszana w formie pisemnej. Spółka zobowiązana jest do rozpatrzenia reklamacji bez zbędnej zwłoki, w terminie nie dłuższym jednak niż 14 dni od dnia złożenia w siedzibie Spółki lub doręczenia jej w inny sposób.
Prezes Zarządu
Artur Masiowski | 81e4b3d5-7739-4e46-97a5-6165390c4200 | finepdfs | 1.454102 | CC-MAIN-2021-49 | https://ekowod.eu/wp-content/uploads/2020/03/Taryfa-Wilk%C3%B3w-2020-2022.pdf | 2021-12-03T19:17:05+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-49/segments/1637964362918.89/warc/CC-MAIN-20211203182358-20211203212358-00393.warc.gz | 298,079,583 | 0.999951 | 0.999994 | 0.999994 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
1539,
3729,
8017,
12160,
12724,
13201,
14966,
16879,
19685,
22293,
23541
] | 1 | 1 |
DZIAŁ URZĘDOWY.
Zarządzenia Władz Naczelnych.
401.
UCHWAŁA RADY MINISTRÓW
z dnia 17 września 1936 r.
w sprawie wyznaczenia delegata Rządu na podstawie art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 lutego 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 120) dla arcybiskupstwa warszawskiego oraz diecezji: płockiej, podlaskiej i łomżyńskiej.
Na podstawie art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 lutego 1928 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych praw własności polskich osób prawnych kościelnych i zakonnych (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 120) Rada Ministrów powołała Józefa Trawińskiego, zadelegowanego w Urzędzie Wojewódzkim Warszawskim, na delegata Rządu dla arcybiskupstwa warszawskiego oraz diecezji: płockiej, podlaskiej i łomżyńskiej.
Prezes Rady Ministrów:
(—) Sławoj Składkowski.
402.
ZARZĄDZENIE
MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH
z dnia 28 września 1936 r.
o zmianie nazwy osiedla „Radiostacja” na „Boernerowo”.
Na podstawie art. 2 ust. (1) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o ustalaniu nowych miejscowości i o numeracji nieruchomości (Dz. U. R. P. Nr 94, poz. 850) zarządzam, co następuje:
§ 1.
Nazwę osiedla „Radiostacja” w gminie Blizne, w powiecie i województwie warszawskim, zmieniam na „Boernerowo”.
§ 2.
Zarządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Minister Spraw Wewnętrznych:
(—) Sławoj Składkowski.
—Oo—
DEKRET PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 29 września 1936 r.
o odroczeniu eksmisji z lokali handlowych i przemysłowych.
Na podstawie art. 55 ust. (1) ustawy konstytucyjnej i art. 1 pkt. a) ustawy z dnia 2 lipca 1936 r. o upoważnieniu Prezydenta Rzeczypospolitej do zawierania umów (Dz. U. R. P. z 1936 r. Nr 31, poz. 233) postanowiam, co następuje:
Art. 1. Przepisy dekretu niniejszego stosują się do lokali przedsiębiorstw handlowych i przemysłowych wyłączonego spod ochrony lokatorskiej na podstawie ustawy z dnia 2 pkt. m) ustawy o ochronie lokatorów (Dz. U. R. P. z 1936 r. Nr 39, poz. 297) oraz art. 2 pkt. kl) śląskiej ustawy o ochronie lokatorów (Dz. U. Śl. z 1935 r. Nr 22, poz. 31).
Art. 2. (1) W sprawach o eksmisji z lokalu handlowego lub przemysłowego sąd na wniosek najemcy — uwzględniając stosunki gospodarcze najemcy i wynajmującego, w szczególności położenie najmu — jakim znalazłaby się w razie wykonania eksmisji — może traktować najmę zgodnie z płaconego dotychczas czynszu oraz wysokości najmu — może odroczyć termin wydania przedmiotu najmu na okres nie dłuższy niż do dnia 31 marca 1939 r. (2) W przypadku, gdy w okresie od dnia 15 listopada 1932 r. do dnia 15 listopada 1935 r. dokonał w lokalu inwestycji zwiększających wartość lokalu, której dotychczas jeszcze nie zarysowują się sąd obowiązuje jest odroczyć termin wydania przedmiotu najmu. Odroczenie nastąpi w okresie potrzebnym do amortyzacji tych inwestycji, nie dłuższej jednak, niż do dnia 31 marca 1939 r. Najemca traci prawo do odroczenia, jeżeli wynajmujący zapłaci mu ustaloną przez sąd wartość inwestycji w chwili wyjścia lokalu z pod ochroną.
(3) Odroczenie terminu wydania przedmiotu najmu może być udzielone przez sąd tylko jeden raz.
(4) Jeżeli eksmisja już orzeczono, rozstrzygnięcie wniosku o odroczenie terminu wydania przedmiotu najmu należy do postępowania egzekucyjnego, choćby egzekucja nie została jeszcze wszczęta. W celu rozpoznania wniosku sąd wyznaczy rozprawę. Na postanowienie sądu służy zaznaczenie.
(5) Przed rozstrzygnięciem wniosku sąd wniesieni składni strony do zawarcia umowy najmu, jeżeli przyczyna eksmisji stanowi brak zgody co do wysokości czynszu.
(6) Do upływu terminu, na który odroczone wydanie przedmiotu najmu — w braku umowy co do wysokości czynszu — pobierany będzie przez wynajmującego czynsz w wysokości obowiązującej strony w chwili wyjścia lokalu z pod ochroną.
Art. 3. W okresie do dnia 31 marca 1939 r. wypowiedzenie najmu lokali handlowych i przemysłowych, których najem trwał nie krócej niż lat pięć, może nastąpić przez wynajmującego jedynie na szesnastu miesięcy naprzód na koniec kwartal kalendarzowego.
Art. 4. (1) Przepisów dekretu niniejszego nie stosuje się, jeżeli wynajmujący odstąpił od umowy najmu z przyczyn, przewidzianych w art. 130 kodeksu zobowiązań, bądź jeżeli opracowanie lokalu potrzebne jest wynajmującemu dla wzniesienia nowej budowli.
(2) Najemca traci prawo do korzystania z udzielonego mu odroczenia terminu wydania przedmiotu najmu, jeżeli po udzieleniu odroczenia nastąpią wymienione w ust. (1) okoliczności, wyłączające stosowanie przepisów dekretu niniejszego.
Art. 5. Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Ministrowi Sprawiedliwości.
Art. 6. Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Prezydent Rzeczypospolitej:
(—) I. Mościcki.
Prezes Rady Ministrów:
(—) Sławoj Składkowski.
Minister Sprawiedliwości:
(—) W. Grabowski.
(Przedruk z Dz. U. R. P. z dnia 30 września 1936 r. Nr. 74, poz. 525).
DZIAŁ NIEURZĘDOWY.
—Oo—
Z Kancelarii P. Prezydenta Rzeczypospolitej.
W dniu wczorajszym odbyła się na Zamku w obecności P. Prezydenta Rzeczypospolitej prof. I. Mościckiego, P. Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych gen. Śmigłego-Rydza, P. Prezesa Rady Ministrów gen. dr. F. Sławoj Składkowskiego oraz PP. Ministrow trzesterów gospodarczych konferencja w której uczestniczyła była dalszym ciągiem prowadzonych rozmów wśród czynników kierowniczych w Państwie.
Obecni na tej konferencji członkowie Rządu stwierdzili, że w związku z obecną sytuacją na międzynarodowym rynku walutowym nie ma podstaw do zmiany dotychczasowej polityki walutowej Rządu.
Wczoraj o godz. 10 rano Pan Prezydent Rzeczypospolitej w towarzystwie swojego przybył na teren wystawy Przemysłu Metalurgicznego i Elektrotechnicznego Pana Prezydenta Rzeczypospolitej powitał komitet organizacyjny in corpore.
W imieniu komitetu przemówienie powitalne wygłosił prezes Piotr Drzewiecki.
Następnie Pan Prezydent Rzeczypospolitej w towarzystwie P. Wiceministra Komunikacji Bobrowskiego zwiedził poszczególne pawilony. Pana Prezydenta Rzeczypospolitej oprowadzał po terenie wystawy p. prezes Czesław Klarnen, p. prezes Piotr Drzewiecki, p. Przanowski oraz p. prez. Ant. Dunin-Slepś.
—Oo—
Z Prezydiyum Rady Ministrów.
W dniu wczorajszym P. Prezes Rady Ministrów gen. Sławoj Składkowski przyjął delegację Zarządu Głównego Związku Powstańców Śląskich w osobach sen. W. Wicińskiego, W. Wicielskiego i Szefele. Delegacja wręczyła P. Prezesowi Rady Ministrów tezy i rozsądek, uchwietiony w dorocznym zjeździe sprawozdawczym Związku Powstańców Śląskich. | <urn:uuid:7e69fc29-44c0-4946-862c-db0756dadf37> | finepdfs | 1.883789 | CC-MAIN-2024-18 | https://eli.gov.pl/api/acts/MP/1936/402/text.pdf | 2024-04-14T22:14:07+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-18/segments/1712296816893.9/warc/CC-MAIN-20240414192536-20240414222536-00740.warc.gz | 214,120,267 | 0.999914 | 0.999914 | 0.999914 | [
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
6507
] | 1 | 0 |
Donosy
Donosy (przegląd nadesłanej prasy)
The Ecologist, vo1. 27, nr 1 1977
D. Edwards w artykule „Gorące powietrze: ocieplenie globalne a ekonomia polityczna" pisze, że Ziemia nagrzewa się obecnie szybciej niż kiedykolwiek w ciągu ostatnich 10 000 lat. Dziesięć najgorętszych lat w całej historii zanotowano od początku lat osiemdziesiątych naszego wieku. W 1993 roku lody arktyczne topiły się o 10% szybciej niż się odnawiały. W następnym roku zaobserwowano na Antarktydzie szybki wzrost roślin; tamtejsze lato trwa obecnie 50% dłużej niż w latach siedemdziesiątych. Lodowce w Alpach Szwajcarskich topnieją w niektórych miejscach z szybkością 30 m na rok.
Z roku na rok rośnie też emisja gazów cieplarnianych i Międzynarodowa Agencja Energii szacuje, że w roku 2000 globalna zawartość tych gazów w atmosferze będzie większa o 17% niż w roku 1990, natomiast w roku 2010 wzrośnie aż o 49%. Jak wygląda międzynarodowa polityka i walka z ociepleniem świadczy porównanie tych danych ze zobowiązaniami, jakie przyjęły na siebie państwa podczas Szczytu Ziemi w 1992 roku. Podpisano wówczas Konwencję Klimatyczną zobowiązującą kraje do utrzymania emisji gazów cieplarnianych do roku 2000 na poziomie roku 1990. Reakcja rządów, korporacji i dziennikarzy na płynące stąd zagrożenia stoi w rażącej sprzeczności z ich niedawnymi reakcjami wobec zagrożenia militarnego ze strony chylącego się ku upadkowi Związku Radzieckiego. Cóż, wiara w zagrożenie ze strony ZSRR była potrzebna wielkiemu biznesowi: istniał silny przemysł zbrojeniowy i rynek zbytu. Na ostrzeżenia dotyczące ocieplenia klimatu środki przekazu reagują obojętnością, sceptycyzmem a czasami kpiną, bo nie widzą w tym żadnego interesu. Global Climate Coalition, reprezentująca wielkie korporacje przemysłowo-handlowe wydaje miliony funtów na przekonywanie rządów, by nie czyniły nic w sprawie zmieniania się klimatu, bo jest to „szkodliwe dla interesów". GCC zwróciła się do naukowców, by nie głosili potrzeby działania w tym kierunku, podpisano również dokument wstrzymujący jakiekolwiek akcje.
Ramachandra Guha, hinduski pisarz i historyk pisze, że programy ochrony dzikiego życia w Trzecim Świecie zbyt często odznaczają się niechęcią do tubylców. W wielu krajach wyrzuca się miejscowych rolników, pasterzy i myśliwych z ziem, które zamieszkiwali od niepamiętnych czasów, nie zagrażając przyrodzie i tworzy się tam parki narodowe i rezerwaty. W Indiach jest obecnie ponad 400 Parków i rezerwatów i zajmują one 4,3% powierzchni kraju. Proponuje się podwojenie tej liczby. Motywacją jest często zysk z rozrywki dla bogatych mieszczuchów, którzy chcą odwiedzać egzotyczne miejsca. Ten ochroniarski biznes zupełnie nie liczy się z mieszkającymi na tych obszarach tubylcami. W przypadku rezerwatu tygrysów Nagarkula w Karnataka w Indiach usuwa się rdzennych mieszkańców ze względu na rezerwat, buduje się jednak luksusowe hotele. Zachodni biolodzy wspierający te działania odwołują się do prestiżu nauki i do potęgi dolara.
„Bank Światowy a rosyjska ropa naftowa" – to tytuł artykułu E. Schmidta, z którego dowiadujemy się, że 70% rosyjskiej ropy pochodzi z Zachodniej Syberii. Większość rurociągów jest tam w opłakanym stanie i rocznie wydostaje się z nich do otoczenia 5 mln ton ropy i gazu. Bank Światowy opłaca modernizację i rozwój nowych technologii oraz nowych inwestycji: eksploatację roponośnych pól północnego rejonu Priobskoje. Prawa do ich eksploatacji zdobyła korporacja Amoco. Amoco to największa na świecie kompania produkująca gaz ziemny. Działa w ponad 100 krajach, w tym w wielu regionach o delikatnych i zagrożonych ekosystemach. W Birmie była oskarżana o tłumienie demokracji (niedawno oglądaliśmy w polskiej TV przerażający film o birmańskim reżimie
Donosy
1
i wspierającym go zachodnim biznesie) i musiała się stamtąd wycofać. Ma udziały w kopalniach złota i miedzi w Nowej Gwinei (zanieczyszczenie rzeki Fly cjankiem sodu). Amoco należy do Global Climate Coalition i finansuje tę organizację, a także amerykańskich prawników „pomagających" Rosjanom zmienić lokalne prawo dot. gazu i ropy. Rosyjskojęzyczne broszury ukazują Amoco jako korporację szczególnie dbającą o środowisko i oczywiście jego ochrona jest priorytetem dla korporacji.
Na terenach gdzie gospodarują zagraniczne korporacje mieszkały etniczne grupy syberyjskie: Neneci, Chanty, Mansi, Selkupowie. Prowadzili życie w oparciu o bogactwa tundry i tajgi. Musieli wyemigrować do miast, ich życie zostało całkowicie zdegradowane a kultura zniknęła. Niektóre kompanie wynajmują morderców dla usuwania przeciwników. W 1993 roku zamordowano 15 aktywistów ochrony środowiska. Niektóre rosyjskie i zagraniczne organizacje pozarządowe apelują do Banku Światowego o moratorium na rozwijanie przemysłu naftowego na Zachodniej Syberii.
The Ecologist podaje kilka aktualnych kampanii:
- Międzynarodowe organizacje ochrony środowiska i praw człowieka zwróciły się do rządu Indonezji, by odstąpił od projektu założenia wielkiej, 70 000 hektarowej plantacji palmy olejowej w otulinie Parku Narodowego Siberut (światowy rezerwat biosfery).
- Brazylijscy Indianie Tupinkim i Guarani proszą o międzynarodowe poparcie ich w walce o zachowanie terytoriów. Kompania Aracruz Celulose na ich ziemiach zakłada plantacje eukaliptusa.
- Japońskie organizacje ekologiczne protestują przeciw budowie wielkiej tamy na zatoce Isahaya (wyspa Kiusiu).
- Czeskie Dzieci Ziemi protestują przeciw budowie potężnej spalarni koło Liberca (96 ton/rok). Analogiczny protest ma miejsce w Corunie w Hiszpanii.
- W marcu aktywiści wstrzymali dostawę surowca drzewnego do największej w Norwegii fabryki papieru Norske Skog. Był to międzynarodowy protest w ramach kampanii Taiga Rescue Network przeciwko korzystaniu z drewna wycinanego w starych lasach w Skandynawii.
- Wbrew obietnicom, że nie będzie podejmował prac w kraju Ogoni w Nigerii SHELL projektuje jednak wrócić na ten teren. Firma wycofała się w 1993 roku po światowych i lokalnych protestach. Opozycjoniści Shella (m.in. Ken Saro Wiwa) zostali jednak zamordowani przez reżim wojskowych. W styczniu br. ponad 80 000 ludzi protestowało przeciw działalności Shella. Od salw policji zginęły 4 osoby. Shell planuje także wiercenia za gazem na terenach lasów deszczowych w Peru, zamieszkałych przez plemiona Indian Nahua i Kugapakori.
Oprac. Ha-Do
Donosy
2 | <urn:uuid:2416e06c-fa7e-4562-9ca7-86b5d57fc814> | finepdfs | 2.292969 | CC-MAIN-2022-27 | https://dzikiezycie.pl/pl/pdf/16692 | 2022-07-03T18:15:45+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-27/segments/1656104248623.69/warc/CC-MAIN-20220703164826-20220703194826-00219.warc.gz | 276,349,563 | 0.999866 | 0.999891 | 0.999891 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
3739,
6321
] | 1 | 0 |
„PYTAŁY, CZEMU MALUJEMY PAZNOKCIE I WŁOSY NA ŻÓŁTO”.
O ŻYCIU CODZIENNYM W FABRYCE AMUNICJI HASAG
W SKARŻYSKU-KAMIENNEJ Z PERSPEKTYWY
ŻYDOWSKICH ROBOTNIC PRZYMUSOWYCH*
„THEY ASKED WHY WE PAINTED OUR NAILS AND HAIR YELLOW”.
EVERYDAY LIFE IN THE HASAG AMMUNITION FACTORY
IN SKARŻYSKO-KAMIENNA FROM THE PERSPECTIVE
OF JEWISH FORCED LABORERS
Streszczenie: Państwowa Fabryka Amunicji w Skarżysku-Kamiennej, która tuż po wybuchu drugiej wojny światowej została przejęta przez niemiecki koncern Hasag z Lipska, w latach okupacji produkowała broń i amunicję na rzecz Wehrmachtu. W Skarżysku, podobnie jak w wielu innych tego typu miejscach na terenie Generalnego Gubernatorstwa, niemieckie władze wykorzystywały pracę Żydów, których zmuszano do nieludzkiego wysiłku i egzystencji w koszmarnych warunkach sanitarno-bytowych. Celem niniejszego artykułu jest próba nakreślenia charakterystyki obozowej codzienności, przy szczególnym uwzględnieniu perspektywy żydowskich robotnic przymusowych.
Summary: The State Ammunition Factory in Skarżysko-Kamienna, which had been taken over by the German Hasag concern from Leipzig shortly after the outbreak of World War II, produced weapons and ammunition for the Wehrmacht during the occupation period. In Skarżysko, as in many other places of this type in the General Government, the German authorities used the work of Jews, who were forced to make inhumane effort and live in terrible sanitary conditions. The aim of this article is to attempt to characterize the daily life of the camp, with particular emphasis on the perspective of Jewish forced labourers.
Słowa kluczowe: Państwowa Fabryka Amunicji w Skarżysku-Kamiennej, Hasag, Hugo Schneider Aktiengesellschaft, druga wojna światowa, żydowscy robotnicy przymusowi
Key words: State Ammunition Factory in Skarżysko-Kamienna, Hasag, Hugo Schneider Aktiengesellschaft, World War II, Jewish forced labourers
* Niniejszy artykuł powstał w związku z realizacją projektu „Żydowscy robotnicy przymusowi w fabryce amunicji HASAG w Skarżysku Kamiennej podczas II wojny światowej”. Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki, nr rejestracyjny projektu: 2018/29/N/HS3/02261.
Państwowa Fabryka Amunicji w Skarżysku-Kamiennej, która ze względu na szybki rozwój i wysoką jakość produkowanych materiałów w okresie dwudziestolecia międzywojennego określana była mianem „polskiego cudu gospodarczego”, w latach drugiej wojny światowej stała się miejscem kaźni wielu żydowskich robotników przemusowych. Przejęcie zakładu jesienią 1939 r. przez wojska Wehrmachtu i następnie podporządkowanie go niemieckim władzom okupacyjnym spowodowało, że skarżyskie przedsiębiorstwo w istotny sposób zaczęło wspomagać przemysł zbrojeniowy Trzeciej Rzeszy\(^3\). Państwowa Fabryka Amunicji została bowiem wykupiona przez niemiecki koncern Hugo Schneider Aktiengesellschaft, nazywany w skrócie Hasagiem, mający swą siedzibę w Lipsku. Choć firma ta początkowo zajmowała się produkcją lamp, to w latach trzydziestych XX w. została całkowicie przekształcona w firmę zbrojeniową, wyspecjalizowaną w wyrobie różnego rodzaju amunicji\(^4\).
Po przejęciu fabryki w Skarżysku i utworzeniu tam jednej z filii Hasagu, lipski koncern zaczął odczuwać coraz silniej narastający brak rąk do pracy. Z tego też powodu podjęto decyzję o zatrudnieniu w Lipsku robotników z terenu Generalnego Gubernatorstwa, w tym pochodzących z fabryki amunicji w Skarżysku-Kamiennej. Powstały w ten sposób ubytek w obsadzie wymaganych stanowisk na terenie skarżyskiego Hasagu postanowiono zniwelować poprzez zatrudnienie przy produkcji żydowskich robotników przemusowych. Początkowo byli to wyłącznie mieszkańcy tamtejszego getta, jednak z czasem zaczęto do Skarżyska transportować także więźniów z obozów koncentracyjnych w Płaszowie czy na Majdanku\(^5\).
---
\(^1\) B. Juchniewicz, Kronika Zakładów Metalowych „Predom-Mesko”, t. 1, Szkice o Państwowej Fabryce Amunicji w Skarżysku-Kamiennej w latach 1922–1939, Skarżysko-Kamienna 1974–1976, s. 165.
\(^2\) H. Pająk, Skarżysko walczące, Lublin 1991, s. 38.
\(^3\) J. Wijaczka, Działalność koncernu HASAG w Skarżysku-Kamiennej w latach II wojny światowej, [w:] Znad Kamiennej. Skarżysko-Kamienna. Materiały i studia, t. 1, Skarżysko-Kamienna 2007, s. 84.
\(^4\) F. Karay, Death comes in yellow. Skarżysko-Kamienna slave labor camp, Amsterdam 1996, s. 2.
\(^5\) S. Piątkowski, Skarżysko-Kamienna. Losy miasta i jego mieszkańców w latach wojny i okupacji (1939–1945), Skarżysko-Kamienna 2018, s. 56.
Fot. 2. Filie niemieckiego koncernu Hasag na terenie Trzeciej Rzeszy i okupowanej Polski. Źródło: Die Gedenkstätte für Zwangsarbeit Leipzig
Trudno dziś jednoznacznie stwierdzić, jak wielu żydowskich robotników przymusowych mogło przejść przez obóz pracy znajdujący się przy skarżyskim Hasagu w okresie od momentu jego powstania do ewakuacji latem 1944 r. Przeprowadzone do tej pory badania mówią o 38 transportach, w trakcie których Niemcy przywieźli do Skarżyska-Kamiennej 17 200 więźniów\(^6\). Historycy są zgodni, że wskazana liczba jest niedoszacowana, a przez fabrykę amunicji w Skarżysku mogło przejść między 25 a 30 tysięcy osób. Z kolei liczba zamordowanych tam robotników przymusowych i osób zmarłych od chorób i z wycieńczenia mogła sięgnąć
---
\(^6\) Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny, oprac. Cz. Pilichowski, Warszawa 1979, s. 65.
nawet od 18 do 23 tysięcy\(^7\). Biorąc pod uwagę sporządzone na podstawie relacji świadków statystyki, należy także stwierdzić, że kobiety stanowiły większość pośród skierowanych do pracy w Skarżysku więźniów. Zeznania, wspomnienia, czy powojenne zapiski tych, którym udało się przeżyć, pozwalają dziś odtworzyć historię tego miejsca. Celem niniejszego artykułu jest próba nakreślenia charakterystyki obozowej codzienności w skarżyskim Hasagu, przy szczególnym uwzględnieniu perspektywy żydowskich robotnic przynułowych.
Obóz pracy przy fabryce amunicji Hasag w Skarżysku-Kamiennej podzielony był na trzy podobozy, znajdujące się przy poszczególnych działach produkcyjnych, które z niemieckiego nazywano „Werken” i dla rozróżnienia oznaczono kolejno literami: A, B i C. Charakter pracy i panujące tam warunki były zróżnicowane do tego stopnia, że przydzielenie robotnika na konkretny Werk często decydowało o jego szansach na przeżycie. Najbardziej przerażającym miejscem był Werk C, należący do stacji napełniania (Fullanstalt), gdzie żydowscy robotnicy przynułowi zajmowali się wypełnianiem chemikaliami – trotylem i kwasem pikrynowym – skorup pocisków i min. Praca w tych warunkach często kończyła się śmiercią, ponieważ Żydzi wykonywali swoje obowiązki bez jakiegokolwiek zabezpieczenia w postaci odzieży ochronnej, nieustannie wdychając trujące opary oraz mając kontakt z pyłami, które przeżerały oczy czy płuc\(^8\).
---
\(^7\) S. Piątkowski, op. cit., s. 56.
\(^8\) R. Bauminger, *Przy pikrynie i trotylu: (obóz pracy przynułowej w Skarżysku-Kamiennej)*, Kraków 1946, s. 15.
Fot. 4. Praca na terenie Państwowej Fabryki Amunicji w Skarżysku-Kamiennej w okresie międzywojennym. Źródło: https://echodnia.eu/swietokrzyskie/potworne-tajemnice-skarzyskiej-fabryki/ar/c3-10528324 (dostęp: 15 VI 2022)
Zróżnicowany charakter pracy w poszczególnych działach skarżyńskiej fabryki widoczny jest w relacjach ocalonych. Werk A, który podzielony był na cztery departamenty – „pociskownię”, „karabinówkę”, wytwórnię automatów i „narzędziownię”, uchodził za miejsce o najlżejszych warunkach, co wcale nie oznacza, że praca w tym miejscu należała do łatwych. Jak czytamy w relacji Reny Taubenblatt: „Pracowałyśmy 12 godzin na dobę na dwie zmiany (nocna, dzienna). Hala fabryczna była ciemna i duszna. Huk maszyn początkowo o mało mnie nie zagłuszył. Śmierdziało oliwą i smarami. 12 godzin musiałyśmy tańczyć koło maszyn, jak marionetki pod czujnym i groźnym spojrzeniem majstra, który najmniejszą niedokładność w pracy uważał za sabotaż i bił robotnicę do nieprzytomności”. Pracujące na Werku A robotnice codziennie wykonywały te same obowiązki: „Segregowałyśmy amunicję” – relacjonowała Estelle Laughlin, „Donosiłam pociski do czterech maszyn 1800 sztuk,
---
9 K. Gibaszewski, *Hasag. Historia obozu pracy przymusowej w Skarżysku-Kamiennej*, Skarżysko-Kamienna 2015, s. 32–33.
10 Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego [dalej: AŻIH], sygn. 301/249, relacja Reny Taubenblatt, k. 2.
11 Rozmowa Alicji Bartnickiej z Estelle Laughlin z 4 IV 2022 r. w Waszyngtonie [nagranie w zbiorach prywatnych autorki].
wagi 4 kg. Zmiany dzienne i nocne”\(^{12}\) – wspominała Helena Dicker, czy: „Wyrabialiśmy naboje do broni małokalibrowej, ja robiłam dziurki w łuskach”\(^{13}\) – mówiła Halina Schutz.
Na terenie drugiego z podobozów skarżyskiego Hasagu – Werku B produkowano amunicję przeciwlotniczą i ślepą amunicję na potrzeby szkolenia żołnierzy Wehrmachtu. Praca również odbywała się w trybie dwuzmianowym, po 12 godzin. Co istotne – Werk B był także miejscem, gdzie można było dostać się do pracy przy produkcji żywności, ponieważ znajdowała się tutaj kuchnia, farma oraz młyn, w którym produkowano płatki ziemniaczane. Według relacji świadków w strefie „wyżywienia” zatrudniano ok. 50 osób, w dość dobrych warunkach sanitarно-bytowych. Kolejnych 20 więźniów pracowało na farmie, gdzie hodowano zwierzęta, czy uprawiano warzywa i owoce. Nadzorcy tego działu mieli często litować się nad więźniami i w miarę możliwości kierować na farmę osoby narażone na pracę przy szkodliwych środkach chemicznych, czy dziewczęta nagabywane przez funkcjonariuszy załogi obozowej. Nie zawsze jednak udało się zapewnić im bezpieczeństwo. Byłe więźniarki skarżyskiego Hasagu wspominały po latach, że praca na Werku B wiązała się z ryzykiem wykorzystania seksualnego przez pracującego w ogrodach Polaka nazwiskiem Gałczyński, który wybierał sobie ładniejsze Żydówki do pomocy w szklarni, po czym nachalnie namawiał je do odbywania z nim stosunków\(^{14}\).
Największe przerażenie wśród więźniów budził przydział do pracy na Werku C. Dla przeważającej większości oddelegowanych tam robotników oznaczał on wyrok śmierci, bardzo często w męczarniach. Istotną część tego Werku stanowiły dwie hale produkcyjne, na których robotnicy zalewali skorupy min morskich pikryną – substancją o niezwykle wysokiej szkodliwości, która w kontakcie z ludzkim ciałem niesłychanie szybko rujnowała organizm. Pierwszymi objawami zatrucia pikryną było wysychanie i żółknienie skóry oraz zablokowanie stawu kolanowego, uniemożliwiające chodzenie. Relacje ocalonych przepełnione są opisami skutków, jakie miała praca w kontakcie z pikryną: „Na hali unosił się żółty pył, zabójczy dla organizmu, tak ostry, że przeżerał ubranie. Żółkło całe ciało, czerwieniły paznokcie u rąk i nóg. Po pierwszym dniu pobytu na hali robotnicy byli nie do poznania. Pikryna wyciskała na nich od razu piętno. Włosy stawały się zielonkawo żółte, twarz pokrywała się żółtymi plamami, dłonie były spalone, czerwone, poranione. Skóra schła i marszczyła się. Przyrzady smarowane były oliwą, która w połączeniu
\(^{12}\) AŻIH, sygn. 301/1178, relacja Heleny Dicker, k. 1.
\(^{13}\) AŻIH, sygn. 301/329, relacja Haliny Schutz, k. 2.
\(^{14}\) F. Karay, *Death comes in yellow…*, s. 151–152.
Fot. 5. Powojenne dokumenty Estery Wakschlag (później Estelle Laughlin), która pracowała na Werku A w skarżyskim Hasagu przy sortowaniu amunicji. Źródło: United States Holocaust Memorial Museum Archives w Waszyngtonie, sygn. 1995.A.0251
z pikryną spalała skórę, tak że powstawały rany na rękach [...] Od pikryniarzy odsuwano się jak od trędowatych. W ich pobliżu wszystko gorzkniało. Nie mogli grzać się przy piecu, bo pod wpływem ciepła gorycz unosiła się w powietrzu i jedzenie stawało się gorzkie. Urządzano sobie z nich widowisko i wołano za nimi: «Idą kanarki»\(^{15}\).
Zatrucie chemikaliami powodowało wymioty, a także bóle w kolanach. Sytuację dodatkowo komplikowały coraz wyższe normy produkcji, które powodowały, że żydowscy robotnicy przymusowi w bardzo krótkim czasie wchodzili w stan skrajnego wycieńczenia organizmu, co w konsekwencji doprowadzało do śmierci\(^{16}\). Gdy umierali mężczyźni pracujący na Werku C, ich miejsca zajmowały kobiety. W swoich wspomnieniach ocalone żydowskie robotnice przymusowe zgodne są co do tego, że na pracę przy pikrynie celowo skazywano najbardziej atrakcyjne spośród nich: „Do tej pracy wybierano młodych i zdrowych mężczyzn i młode dziewczęta, blondynki, o pięknych nierzaz rękach. Przy tej pracy żółkły jak kanarki, a ręce ich pokrywały się wrzodami”\(^{17}\) czy „Najpiękniejsze i najmłodsze dziewczęta wybierano do pracy w pikrynie, po dwóch tygodniach były zupełnie zmienione”\(^{18}\). Byłe więźniarki relacjonowały
---
\(^{15}\) R. Bauminger, op. cit., s. 28–29.
\(^{16}\) Ibidem, s. 30.
\(^{17}\) Ibidem, s. 28.
\(^{18}\) AŻIH, sygn. 301/502, relacja Hanki Kornfeld, k. 4; zob. także: AŻIH, sygn. 301/828, relacja Felicji Bannet, k. 5–6.
także, w jak krótkim czasie pikryna była w stanie zniszczyć ludzki organizm. Jak czytamy we wspomnieniach Frydy Immerglück: „W kącie zauważyłam starszą, zgrzybiałą kobietę pracującą przy tłuczeniu trotylu. Zdziwiłem się, skąd się biorą w Skarżysku stare kobiety, które w każdym obozie wykańczano. Okazało się, że jest to 18-letnia dziewczyna, patyczki nóg nie mogły utrzymać ciężaru jej ciała, zgarbiona była jak staruszka, wyglądała na 50 lat najmniej”\(^{19}\).
Ze względu na żółty kolor skóry i rdzawy odcień włosów pracownice Werku C były nazywane „pikrynarkami”. Te powstałe na skutek kontaktu z pikryną zmiany w wyglądzie zewnętrznym były najbardziej widoczne właśnie w przypadku kobiet, i utrzymywały się jeszcze długo po zaprzestaniu pracy przy tych materiałach chemicznych. Latem 1944 r., kiedy niemieckie władze obozu podjęły decyzję o jego likwidacji i ewakuacji więźniów do innych fabryk podległych koncernowi Hasag, transport więźniarek ze Skarżyska został wysłany do zakładu macierzystego w Lipsku. Wygląd polskich Żydówek ze Skarżyska miał wzbudzić zainteresowanie i zdumienie więźniarek poznanych w Lipsku. Felicja Schachter wspomina reakcje robotnic z lipskiego Hasagu słowami: „Pytały, czemu malujemy paznokcie i włosy na żółto”\(^{20}\). Dodać także należy, że według relacji świadków kobiety, które w Skarżysku zostały skierowane do pracy przy pikrynie, przeciętnie przeżywały w panujących tam warunkach nie dłużej niż nieco ponad dwa miesiące\(^{21}\).
Obóz pracy dla Żydów przy fabryce amunicji Hasag w Skarżysku-Kamiennej określany był mianem miejsca „najskrajniejszej nędzy ludzkiej”\(^{22}\). Rabin Israel Fersztendig, więzień Werku C, który występował jako świadek w procesie Adolfa Eichmanna w Jerozolimie w 1961 r., miał nawet porównać skarżyski Hasag do obozów zagłady, pisząc w liście do sądu: „Wymieniono tu najstraszniesze obozy, jak Auschwitz, Majdanek, Treblinka... Ale pominięto jeden, który powinien być włączony pomiędzy najokrutniejsze: Skarżysko-Kamienna, Werk C”\(^{23}\). Jak pisała Róża Bauminger: „Od pikryny i trotylu powietrze w Hasagu było zatrute. Robotnicy stanowili tu, jak gdyby wyspę w obrębie obozu. Odziani w papierowe peleryny, powiązane sznurkami i drutami”\(^{24}\). Określenie „wyspa w obrębie obozu”, które pojawia się w relacji Bauminger, bez wątpienia odnosi się do negatywnego wpływu pikryny na całe obozo-
---
\(^{19}\) AŻIH, sygn. 301/1743, relacja Frydy Immerglück, k. 2.
\(^{20}\) AŻIH, sygn. 301/4214, relacja Felicji Schachter, k. 3.
\(^{21}\) R. Bauminger, op. cit., s. 24.
\(^{22}\) AŻIH, sygn. 301/600, relacja Tamary Szapiro, k. 5.
\(^{23}\) F. Karay, *Działalność społeczna i kulturalna w obozie pracy przemysłowej dla Żydów w Skarżysku-Kamiennnej*, Zeszyty Majdanka, t. 19, 1998, s. 54.
\(^{24}\) R. Bauminger, op. cit., s. 28.
From Radom they took us to slave labour camps Skarzysko Kamienna in the centre of Radom district. There were three camps in Skarzysko called Werk A, Werk B and Werk C. The prisoners worked in ammunition factories. The camps were run by the German company Hugo Schneider Aktiengesellschaft, Hasag, Leipzig.
On arrival to Werk A all the prisoners had to strip and were forced to give up all possessions. I spent about two months in Werk A working as a sweeper and general cleaner. My memory about the food situation there is rather hazy. I remember that we slept in large wooden huts on four tier bunks, on bare boards and without blankets.
I worked mainly in the open air and it was extremely cold. The atmosphere in Werk A was comparatively more relaxed than in the following camps. Everyone dreaded the thought of being transferred to Werk C as it was an indescribably horrendous and deadly camp.
It was my utter misfortune after about two months in Werk A to be sent with a group of other prisoners to Werk C where I spent about two most unforgettable and brutal years. There again we slept in the clothes that we worked in, on bare boards, on bunks without any covering. I used my clogs wrapped in brown paper as my pillow. When our clothes were worn out we wrapped ourselves in brown paper.
Fot. 6. Fragment wspomnień Aleca Warda. Źródło: United States Holocaust Memorial Museum Archives w Waszyngtonie, Alec Ward memoir, sygn. 1998.A.0204
we otoczenie: żółte stawało się powietrze, baraki, pnie czy liście drzew\(^{25}\). Werk C był zatem wydzieloną, widoczną już na pierwszy rzut oka strefą, której panicznie bali się więźniowie. Trzeba także nadmienić, że poza szkodliwymi warunkami pracy negatywnie oddziałującymi na zdrowie ludzkie, Żydzi często ginęli w Skarżysku w wyniku wypadków mających miejsce na halach produkcyjnych. Jedno z najbardziej dramatycznych tego rodzaju zdarzeń dotyczy pewnej młodej robotnicy, która pracowała w pociskowni przy wiertarce, jak wielu innych więźniów – bez odzieży ochronnej, w tym wypadku chustki na głowie. Jej włosy wkręciły się we wrzeciono, w wyniku czego dziewczyna została błyskawicznie oskalpowana. Jak czytamy w relacjach: „Krew bluznęła na wiertarkę i zalała jej twarz. Głośno lamentowała, ale nikt nie przyszedł jej z pomocą. Wypadek przyjęto wybuchem śmiechu”\(^{26}\).
Byłe robotnice przymusowe skarżyskiego Hasagu po latach podkreślaly także, że więźniom towarzyszyło uczucie permanentnego głodu. Ich podstawowe wyżywienie stanowiła kawa zbożowa, „zupa” będąca zazwyczaj wywarem przygotowanym z nadgniłych lub przemarzniętych warzyw oraz chleb, który wypiekano z niewielkiej ilości mąki z dodatkiem płatków ziemniaczanych. Na szeroko opisanym wcześniej Werku C
---
\(^{25}\) S. Piątkowski, op. cit., s. 60.
\(^{26}\) B. Juchniewicz, Kronika. Państwową Fabryka Amunicji w Skarżysku-Kamiennej, t. I i II, Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej, Skarżysko-Kamienna 2014, s. 130.
When winter came and the water froze, we were taken to Malagosc where we worked breaking stones. We had no warm clothing to wear and were frozen and very hungry. After about six weeks, in January 1941, the Gestapo took all the Jews in closed wagons to a concentration camp in Skarzysco, where they kept about 10,000 people. I was in a very crowded women's barrack, where I slept on wooden planks without any bedding or blankets. Every morning at 5:00 a.m., the alarm sounded and we had to stand outside in the freezing cold temperature at attention for two hours until we were taken to our jobs. My job was to find and remove damaged bullets on an electric conveyor belt. The light was very poor and I had to find the smallest imperfections as the bullets passed by me very quickly. One day, the Gestapo came in and told the two other workers and me that Polish quality control workers had found a damaged bullet we allegedly overlooked. We were sure that this could not have been true and that the Poles were instigating trouble for us. As a result, all three of us were taken to a room, made to lie on a wooden bench and were given sixteen lashes on our backs. My back was so bruised and swollen, but I had to go back to work the next day.
Fot. 7. Fragment wspomnień Anny Choit. Źródło: United States Holocaust Memorial Museum Archives w Waszyngtonie, Anna Choit memoir, sygn. 1995.A.182
Robotnicy mieli otrzymywać wyłącznie 18 dag chleba i litr zupy, w południe pół litra zupy, a przed końcem zmiany porcję marmolady. Jak można się domyślać – tego rodzaju racje w żaden sposób nie były w stanie zaspokoić potrzeb żywieniowych. Ogólny stan sanitarny baraków również przedstawiał się tragicznie. Wśród więźniów wszechobecna była wsawica, a po barakach pałętały się szczury i pluskwy. Ze względu na fakt, że ubrania robotników bardzo szybko ulegały zniszczeniu, zwłaszcza na skutek wspomnianego wcześniej kontaktu z pikryną, niezwykle częstym widokiem w Hasagu byli ludzie ubrani w papierowe worki z wyciętymi otworami na głowę i ręce\(^{27}\). Sytuację robotników dodatkowo pogarszała niemożność zachowania elementarnych zasad higieny, brak sanitariatów, a nawet niedobór wody, czego wynikiem były epidemie czerwonki i tyfusu dziesiątkujące więźniów. Choć w obozie po pewnym czasie powstał szpital, to właściwie w żaden sposób nie wpłynęło to na poprawę egzystencji więźniów, ponieważ w przypadku zachorowania pracownicy po prostu leżeli w nim bez jakiejkolwiek opieki\(^{28}\).
---
\(^{27}\) Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej [dalej: AIPN], Akta śledztwa w sprawie przeciwko Jerzemu Adryanowiczowi, sygn. Ki 012/43, t. 1, pismo do Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 17 VIII 1951 r., k. 144.
\(^{28}\) F. Karay, *Death comes in yellow…*, s. 244; T. Bernstein, *O podłożu gospodarczym sporów między władzami administracyjnymi a policyjnymi w Generalnej Gubernii (1939–1944)*, *Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego*, 1965, nr 53, s. 73.
Na życie codzienne żydowskich robotników przymusowych w Skarżysku wpływało także zachowanie załogi obozowej. Z zachowanych dziś relacji świadków wyłania się obraz sprawców, którzy często w bardzo brutalny sposób znęcały się nad więźniami Hasagu. Prawdziwym postrachem wśród robotników był Fritz Bartenschlager, pełniący funkcję zastępcy komendanta Werkschutzu, czyli oddziału funkcjonariuszy, odpowiedzialnego za ochronę fabryki\(^{29}\). Jego liczne zbrodnie spowodowały, że sami robotnicy nadali mu miano „kata i mordercy dziesiątków tysięcy ludzi, różnych narodowości, o czym świadczą mogily pomordowanych na terenie fabryki”\(^{30}\). Jak wspominała Estera Gold: „Gdy Bartenschlager zjawiał się u nas, zalegala cały obóz śmiertelna cisza. Nawet policjanci chowali się w barakach, tylko Ukraińcy stali na posterunkach. Gdy urządzał selekcję, nie było mowy o wykupieniu: opróżniał prawie cały szpital, wyciągał z szeregu idących do pracy i źle wyglądających lub źle ubranych”\(^{31}\). Gold wspominała także, że żydowskie kobiety obawiały się jakichkolwiek wizyt u lekarza, ponieważ mogły one spowodować, że Bartenschlager wciągnie je na listę chorych, co było równoznaczne z wyrokiem śmierci. Robotnice miały nabrać tego rodzaju przekonania tuż po tym, jak Bartenschlager skazał na rozstrzelanie młodą dziewczynę ze względu na jej źły stan zdrowia: „Chodziłyśmy w trepach, śnieg przylepiał się na podeszwach i stwarzał całą górę. Padalyśmy na drodze. W ten sposób jedna dziewczyna złamała nogę. Podleczona, chodziła o kulach do dawnej pracy, bardzo ciężkiej. Pewnego razu przyszedł do fabryki Bartenschlager, znał dokładnie wszystkich obozowców i zawołał kulawą dziewczynę. Słodziutko zapytał ją, czy chce iść do magazynu, bo tu dla niej za ciężko. Dziewczyna się ucieszyła, a na drugi dzień przyszedł po nią policjant Żyd, zabral ją do lasu i poszła na »Himmelkommando«”\(^{32}\).
Karę śmierci przez rozstrzelanie z rozkazu Bartenschlagera ponosili także ci, którzy mieli odwagę spróbować ucieczki z obozu\(^{33}\). Warto podkreślić, że w tego typu sytuacjach przyjmowano zasadę odpowiedzialności zbiorowej i z rozkazu komendanta Werkschutzu mordowano także innych robotników, chcąc w ten sposób przestrzec pozostałych przed konsekwencjami: „Udało się [uciec] dość dużej grupie, ale kilku schwy-
---
\(^{29}\) AIPN, sygn. Ki 128/227, pismo z Ministerstwa Sprawiedliwości do Komendy Milicji Obywatelskiej woj. kieleckiego w sprawie komendanta Werkschutzu przy firmie „Hasag” z maja 1965 r., k. 10.
\(^{30}\) AIPN, sygn. Ki 128/227, list Mariana Ciepielskiego ze Skarżyska-Kamiennej do Generalnej Prokuratury PRL w Warszawie z 8 II 1965 r., k. 6.
\(^{31}\) AŻIH, sygn. 301/1067, Relacja Estery Gold, k. 5.
\(^{32}\) Ibidem, k. 7. Pojawiający się w relacji termin „Himmelkommando” określał ludzi przeznaczonych do zagłady, stąd pewność, że dziewczynę opisywaną przez Esterę Gold spotkała śmierć.
\(^{33}\) AŻIH, sygn. 301/2914, relacja Aszera Grynberga.
tano. Urządzono apel całego placu, Bartenschlager miał przemówienie, tłumaczył bardzo słodko i przystępnie, że ucieczka jest nadaremna i tak nie mamy już domu ani rodzin, naszym domem jest jedynie lager. Na naszych oczach rozstrzelano »winnych«, oprócz tego za każdego z tych, którym udało się uciec, poszło 10 niewinnych”\(^{34}\). W sposób niezwykle sadystyczny nad więźniami Hasagu znęcał się także Paul Kühnemann pełniący funkcję Lagerführera Werku A\(^{35}\). W jednej z relacji na temat jego postępowania czytamy: „Był on katem dla więźniów. Nie ruszał się bez pejca. Każdego napotkanego więźnia przy wejściu do obozu uderzał tym pejcem na dzień dobry – jak sam mówił. Znam jeden wypadek zastrzelenia przez Kühnemanna jednej więźniarki z rewiru. Pewnego dnia przyszedł on do baraku tzw. rewiru, w którym leżała chora więźniarka. Prosiła ona Kühnemanna, by ją dobili. Kühnemann wyszedłszy z baraku zatrzymał dwóch przechodzących więźniów ikazał wniesić im tę chorą i wrzucić do skrzyni, w której składowano zwłoki więźniów. Gdy tę kobietę umieszczono w tej skrzyni, Kühnemann zastrzelił ją”\(^{36}\).
Odrębną grupę prześladowców w skarżyskim Hasagu stanowili ukraińscy strażnicy obozowi nazywani Werkschutzami, którzy nie tylko nadużywali władzy, ale i upokarzali więźniów w każdej możliwej sytuacji. O strzelaniu do Żydów „dla zabawy” wspominała Róża Bauminger, opisując warunki panujące w obozowych barakach: „Z powodu robactwa bezsenne noce były koszarne. Zamiast wypoczynku stanowiły one męczarnie. Panował brud i smród nie do opisania. Potrzeby naturalne załatwiano w baraku, gdyż do każdego, kto ośmielił się wyjść w nocy za potrzebą, strzelali Ukraińcy”\(^{37}\). Osobną kategorię ich zbrodni stanowiła te na tle seksualnym. Brutalność ukraińskich oprawców potwierdza wyjątkowo dramatyczny opis zbiorowego gwałtu i morderstwa na żydowskich pracownicach: „W sylwestrową noc 1943 r. »Werkschutze« ukraińscy wybrali w obozie kilkadziesiąt najładniejszych Żydówek. Sprowadzili je pod eskortą do swoich koszar, które były naprzeciw Zakładów Metalowych, w budynku po byłym gimnazjum mechanicznym. Tam kazano rozebrać się do naga. Przed wejściem do sali »Werkschutze« zmusili je do wypicia wódki. Zostały zgwałcone przez świętujących faaszystów ukraińskich. Potem wyprowadzono je nago koło lasu, gdzie jest teraz ośrodek zdrowia przy ul. Ekonomii. Tam zostały one zamordowane siekierami. Jedna uciekła i trafiła do wsi, gdzie o wszystkim opowiedziała. Co się z nią stało, nie wiem. Kilka dni potem psy przyniosły na Kolonię Robotniczą kilka szczątków ludzkich. Były to ręce lub kawałki
\(^{34}\) AŻIH, sygn. 301/1067, Relacja Estery Gold, k. 7–8.
\(^{35}\) F. Karay, Death comes in yellow…, s. 121.
\(^{36}\) B. Juchniewicz, Kronika. Państwowa Fabryka Amunicji…, s. 133.
\(^{37}\) R. Bauminger, op. cit., s. 14–15.
nóg”\textsuperscript{38}. Przytoczona wyżej sytuacja nie jest odosobnionym przykładem. W relacjach świadków znajdziemy liczne potwierdzenia dla tezy, iż proceder gwałcenia żydowskich kobiet przez funkcjonariuszy skarżyskiego Hasagu powtarzał się często i zawsze kończył się mordowaniem wykorzystanych dziewcząt. Jak czytamy: „Bartenschlager przychodził niejednokrotnie do obozu, wybierał ładniejszych kilka kobiet, zabierał je do budynku zarządu fabryki, gdzie gwałcił te kobiety, a następnie z jego rozkazu były one rozstrzeliwane”\textsuperscript{39}.
Jeśli chodzi o codzienną egzystencję kobiet w skarżyskim Hasagu, to rzecz jasna jej niezbędnym elementem były kwestie związane z macierzyństwem czy niechcianymi ciążami. Co prawda świadkowie są zgodni co do faktu, że zasadniczo oddzielano dzieci od matek tuż przed skierowaniem kobiet do pracy w Skarżysku, jednak zdarzały się i takie sytuacje, kiedy to udawało się przemycić potomstwo do fabryki. Estera Gold relacjonowała, jakoby wysiedleni z getta w Tarłowie mieli przewieźć dzieci w plecakach zamiast bagaży, a potem ukrywać je na terenie obozu\textsuperscript{40}. Jednym z ocalonych w ten sposób był urodzony w Krakowie w 1941 roku Stefan Jerzy Zweig, znany dziś powszechnie jako „Dziecko z Buchenwaldu”. Stefan był synem Zachariasa i Heleny Zweigów, którzy poza chłopcem byli jeszcze rodzicami starszej o osiem lat od Stefana dziewczynki imieniem Sylwia. Kiedy szczęśliwe życie Zweigów zakłócił wybuch wojny, zrobili oni wszystko, by utrzymać rodzinę razem. Ukrywali swego małego syna w kolejnych miejscach, przemycając go w plecaku, m.in. na teren obozu pracy w Bieżanowie, a później w Płaszowie. W listopadzie 1943 r. Zweigowie zostali wysłani do fabryki w Skarżysku-Kamiennej, gdzie znów ukrywali Stefana aż do sierpnia 1944 roku, kiedy to niemieckie władze obozu podjęły decyzję o jego likwidacji. Dla rodziny Zweigów oznaczało to rozdzielenie: Helena z Sylwią trafiły do obozu w Lipsku, a Stefan z ojcem zostali wysłani do Buchenwaldu, gdzie chłopiec, dzięki pomocy tamtejszych więźniów, doczekał wyzwolenia. Jego matka i siostra, które z Lipska przetransportowano do Auschwitz, zginęły w komorze gazowej\textsuperscript{41}.
Historia Stefana Jerzego Zweiga jest czymś absolutnie wyjątkowym i niespotykanym na szerszą skalę. Niektórym kobietom, które przyjecha-
\textsuperscript{38} B. Juchniewicz, \textit{Kronika. Państwowa Fabryka Amunicji…}, s. 137.
\textsuperscript{39} AIPN, Akta śledztwa w sprawie przeciwko Jerzemu Adryanowiczowi, sygn. Ki 012/34, t. 1, cz. 1, protokół przesłuchania Chaima Milchmana, k. 137.
\textsuperscript{40} AŻIH, sygn. 301/1067, relacja Estery Gold, k. 5.
\textsuperscript{41} Na temat historii Stefana Jerzego Zweiga zob. B. Niven, \textit{The Buchenwald child: truth, fiction, and propaganda}, New York 2007; o chłopcu z Buchenwaldu, który przeszedł także przez obóz pracy w Skarżysku-Kamiennej, powstał również film: \textit{Nadzy wśród wilków}, reż. Philipp Kadelbach, Niemcy 2015.
ły do Skarżyska albo z dzieckiem, albo w ciąży, udawało się co prawda „wykupić” łaskę u kierownictwa obozowego, ale trzeba także pamiętać, że wiele matek nie miało takich możliwości, ponieważ nie wszystkie dysponowały jakimkolwiek wartościowym dobytkiem\(^{42}\). Poza tym czasami zanim rodzice trafiąli do obozu, desperacko szukali schronienia dla swoich dzieci u polskich rodzin. Przykładem tego rodzaju są losy uro-
---
\(^{42}\) AŻIH, sygn. 301/1067, relacja Estery Gold, k. 5.
dzonego w styczniu 1940 roku w Kielcach Jurka Kaisera, którego rodzice zostali skierowani do obozu pracy w Lipnicy. Zdając sobie sprawę ze swojego trudnego położenia, Bernard i Cesia Kaiser zdecydowali się na umieszczenie chłopca w domu Stanisława Włodka, polskiego dyrektora szkoły, mieszkającego w pobliskiej wsi Węgleszyn. W 1943 r. ojciec Jurka zginął w Lipnicy. Matka natomiast została wysłana do pracy w Skarżysku-Kamiennej, skąd w lipcu 1944 roku przewieziono ją do filii Hasagu w Częstochowie. Jurek pozostał u rodziny Włodków w Węgleszynie, żyjąc pod przybranym nazwiskiem Jurek Staszewski. Kiedy sytuacja chłopca zrobiła się niebezpieczna, ponieważ mieszkańcy okolicznych wsi zorientowali się, że jest on żydowskim dzieckiem, Stanisław Włodek wysłał Jurka do swojej siostry Teofilii Kowalik do wsi Przylek. Chłopiec, niezwykle ciepło przyjęty przez rodzinę Kowalików, pozostał tam do końca wojny, a po wyzwoleniu na nowo połączył się z matką.
Niewiele spośród dzieci, których rodzice trafiли do Skarżyska, miało tyle szczęścia. Te, które urodziły się na terenie Hasagu, nie miały właściwie żadnych szans na przeżycie. Noworodki albo były duszone, „bo nie wolno było chować”\(^{43}\), albo też nie dawano im jeść, przez co po
\(^{43}\) AŻIH, sygn. 301/1236, relacja Adolfa Lewina, k. 3.
dwóch dniach umierały\textsuperscript{44}. Byłe więźniarki Hasagu relacjonowały także, że w wielu tego typu przypadkach to niemieccy przełożeni nakazywali ciężarnym jeszcze kobietom uśmiercenie swoich dzieci tuż po tym, jak przyjdą na świat\textsuperscript{45}. Na terenie fabryki raczej nie było możliwości dokonania aborcji, bo, jak twierdziły same robotnice – nie dysponowano potrzebnymi ku temu przyrządami, dlatego kobiety często rodziły dzieci przy pełnej świadomości, że i tak skazują je na śmierć\textsuperscript{46}. Tylko niewielkiej grupie starszych dzieci ze Skarżyska udało się doczekać momentu likwidacji obozu. Latem 1944 r. wraz z matkami podczas ewakuacji wysłano je do innych miejsc, m.in. do Hasagu w Lipsku\textsuperscript{47}, a stamtąd np. do Bu-
\textsuperscript{44} Ibidem, sygn. 301/4696, relacja Anny Hauser, k. 2.
\textsuperscript{45} Róża Bauminger zapisała w swoich wspomnieniach: „Gdy Wachführer zauważył kobietę ciężarną, zarządził, by wykończyć mające przyjść na świat niemowlę przez zamorzenie go głodem. Nie zatruciano dzieci zastrzykami, bo szkoda było morfiny i dziecko zawinięte w papier leżało na pryczy, a matce nie wolno się było do niego zbliżyć. Po kilku dniach malenństwa umierały”. Bauminger, op. cit., s. 17.
\textsuperscript{46} AŻIH, sygn. 301/828, relacja Felicji Bannet, k. 8.
\textsuperscript{47} AŻIH, sygn. 301/1178, relacja Heleny Dicker, k. 1.
Fot. 13. Cesia Kaiser, która była jedną z robotnic przymusowych w skarżyskim Hasagu, pozuje z synem Jurkiem po wojnie. Źródło: United States Holocaust Memorial Museum Archives w Waszyngtonie, sygn. 19797
chenwaldu, gdzie, podobnie jak wspomniany wcześniej Stefan Zweig, szczęśliwie przetrwały do zakończenia wojny\textsuperscript{48}.
Ucieczką od beznadziejnej rzeczywistości w skarżyskim Hasagu stała się modlitwa bądź twórczość poetycka, które poruszały dusze robotników i napełniały ich serca nadzieję na przeżycie\textsuperscript{49}. W barakach dla dziewcząt zdarzały się nawet sytuacje, kiedy śpiewano piosenki znane więźniom z domu czy ze szkoły, co wszystkim dawało wytchnienie od udręki i chwilę pociechy. Codzienność obozowa stała się tematem wielu powstałych w skarżyskiej fabryce utworów, w których łączyła się przeszłość z teraźniejszością. Wiele z nich zachowało się do dziś, stanowiąc niejako odzwierciedlenie realiów obozowych z perspektywy robotników\textsuperscript{50}. Jednym z takich utworów jest wiersz Ewy Miodeckiej, w którym autorka opisała swoją wojenną ścieżkę – m.in. od obozu w Płaszowie po Hasag w Skarżysku.
\textsuperscript{48} Ibidem, sygn. 301/1075, relacja Henryka Schillera, k. 3.
\textsuperscript{49} F. Karay, Działalność społeczna i kulturalna w obozie pracy przymusowej dla Żydów..., s. 56–57.
\textsuperscript{50} Ibidem.
Fot. 14 i 15. Oryginał wiersza Ewy Miodeckiej (Evy Young) dotyczący jej przeżyć wojennych, napisany w obozie Hasag w Skarżysku-Kamiennej w kwietniu 1943 r. Źródło: United States Holocaust Memorial Museum Archives w Waszyngtonie, sygn. 1992.178
Więźniarka, kreśląc koleje swoich losów, stwierdzała „do takiego to piekła sprowadzili nas”, określając jednocześnie to, co ją spotkało „bólem fizycznym i moralną udręką”. Miodecka musiała być także świadkiem masowych mordów na Żydach, ponieważ w jej utworze znajdujemy przepełnioną bólem i udręką strofę:
„I już dzień po tym
Nikt nie wiedział o tym
Nie trzeba już było frasunków i chleba
Wszystko poszło [z] dymem
Wszystko poszło do nieba”\(^{51}\).
Tak jak twórczość poetycka była dla więźniów skarżyskiego Hasagu formą symbolicznej ucieczki od udręki dnia codziennego, tak życie religijne dawało nadzieję i stwarzało więźniom możliwość do budowania poczucia wspólnoty i jedności. Choć na terenie fabryki, podobnie jak w innych tego rodzaju miejscach w trakcie wojny, niemieckie władze okupacyjne zakazały jakichkolwiek obrzędów religijnych, robotni-
\(^{51}\) United States Holocaust Memorial Museum Archives [dalej: USHMMMA], sygn. 1992.178, wiersz Ewy Miodeckiej (Evy Young) z kwietnia 1943 r.
Fot. 16. Ewa Miodecka (Young), jedna z więźniarek skarżyskiego Hasagu (zdjęcie wykonano w 1945 r.). Źródło: United States Holocaust Memorial Museum Archives w Waszyngtonie, sygn. 1992.173
cy starali się podtrzymywać elementy żydowskiej tradycji. Jak czytamy we wspomnieniach Róży Bauminger: „Wśród więźniarek było wiele kobiet, których ostoja była głęboka wiara. Cierpienie wydobyło z nich nowe wartości moralne. Podtrzymywały złamane na duchu kobiety, koily dobrym słowem i czynem. W tęsknocie za tym światem, który się już zapadł, przestrzegały dni świątecznych, a w modlitwie przeżywały chwile skupienia wewnętrznego, które pozwalały im zapomnieć o tragicznej rzeczywistości. Płomyki piątkowych świec były dla nich jedyną jasnością wśród ciemnych dni tygodnia”\(^{52}\).
Zorganizowanie życia religijnego w obozie nie było rzeczą łatwą, ponieważ robotnice skarżyskiego Hasagu „z trudem zdobywały ogarek świecy, by uświecić wieczór piątkowy”\(^{53}\). Wspólne spotkania i modlitwy były jednak dla nich bardzo ważne, a „nastrój, za którym tęskniło wiele kobiet, stwarzały płonące świeczki”\(^{54}\). Wart podkreślenia jest także fakt, że więźniowie wydawali się w tym względzie bardzo zdeterminowani. Róża Bauminger pisała, że na Werki A i C przemycono kilka kompletów tefilin (filikaterii) oraz modlitewników. To tam w piątkowe wieczory mężczyźni mieli spotykać się w tajemnicy, by wspólnie się modlić\(^{55}\). Po-
\(^{52}\) R. Bauminger, op. cit., s. 42.
\(^{53}\) Ibidem.
\(^{54}\) Ibidem.
\(^{55}\) Ibidem.
się wspólnotą. Piątkowe wieczory, o ile pozwalały na to okoliczności, więźniowie skarżyskiego Hasagu przeznaczali także na odwiedzanie przyjaciół, co dodatkowo zacieśniało więzi między robotnikami\(^{56}\).
Skarżysko-Kamienna jest dziś miastem, w którym pamięć o drugiej wojnie światowej jest niezwykle żywa. Na budynkach w wielu miejscach znajdują się tablice upamiętniające ofiary tej wojny, a mogiły ludności zamordowanej przez okupanta darzone są czcią i szacunkiem mieszkańców. Nieco inaczej jest w przypadku fabryki Hasag i charakteru dokonanych tam zbrodni, popełnionych przede wszystkim na żydowskich robotnikach przymusowych. Przez wiele lat w Skarżysku znajdował się co prawda pomnik poświęcony ofiarom Hasagu, jednak jego forma i treść były wysoce niezadowalające. Napis widniejący na tablicy głosił bowiem:
---
\(^{56}\) F. Karay, *Działalność społeczna i kulturalna w obozie pracy przymusowej dla Żydów…*, s. 57.
„Pamięci 35 000 zamordowanych w niemieckim obozie pracy niewolniczej (firmy Hasag) w Skarżysku-Kamiennej w latach 1940–1944 członków ruchu oporu, mieszkańców miasta oraz jeńców wojennych, którzy oddali swoje życie, by żyć mogli inni. Społeczeństwo miasta Skarżyska-Kamiennej. Maj 1965”\(^{57}\). Słowa te rzecz jasna wpisują się w charakter minionej epoki i być może z tego właśnie powodu nawet w najmniejszym stopniu nie oddają zakresu popełnionych w Skarżysku zbrodni, których ofiarami w zdecydowanej większości byli Żydzi. We wrześniu 2015 r. w Skarżysku odsłonięto nową tablicę, na której widnieje napis: „Pamięci tysięcy Żydów i Polaków zamęczonych i zamordowanych w latach II wojny światowej w niemieckim obozie pracy przemusowej – fabryce amunicji »Hasag« – społeczeństwo Skarżyska-Kamiennej”. Choć jest to znacząca zmiana, mająca bez wątpienia wpływ na sposób pamięci o tym miejscu, to jak podkreślają Żydzi ocaleni z Holocaustu – pomnik ma wyraźnie chrześcijański charakter\(^{58}\). Pozostało jeszcze zatem wiele do zrobienia, nie tylko w zakresie badań nad zbrodniami popełnionymi w Skarżysku, lecz także na płaszczyźnie upamiętnienia ich ofiar.
Bibliografia
Źródła
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Delegatura w Kielcach (AIPN Ki):
012: Akta śledztwa w sprawie przeciwko Jerzemu Adryanowiczowi
128: Akta sprawy karnej przeciwko: Jerzy Adryanowicz
Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie (AŻIH):
301: Relacje z czasów Zagłady
United States Holocaust Memorial Museum Archives w Waszyngtonie (USHMMA):
1992.173 Eva Young collection
1992.178 Eva Young poem
1995.A.182 Anna Choit memoir
1998.A.0204 Alec Ward memoir
Archiwum prywatne Alicji Bartnickiej
Nagranie rozmowy Alicji Bartnickiej z Estelle Laughlin z dnia 4 IV 2022 r.
\(^{57}\) K. Gibaszewski, op. cit., s. 155.
\(^{58}\) 13 V 2022 r. w Waszyngtonie miałam przyjemność prezentować wyniki swoich badań nad projektem dotyczącym żydowskich robotników przemusowych w fabryce amunicji Hasag w Skarżysku-Kamiennej podczas drugiej wojny światowej przed grupą osób ocalonych z Holocaustu, którzy są wolontariuszami przy United States Holocaust Memorial Museum. Kiedy pokazywałam zdjęcia pomnika znajdującego się w Skarżysku, moi słuchacze zauważyli, że ów pomnik w żaden sposób nie nawiązuje do judaizmu, a jego wymowa w dalszym ciągu bardziej koncentruje się na Polakach niż na Żydach.
Przyczynki historyczne
Literatura przedmiotu
Bauminger R., *Przy pikrynie i trotylu: (obóz pracy przymusowej w Skarżysku-Kamiennej)*, Kraków 1946.
Brustin-Berenstein T., *O podłożu gospodarczym sporów między władzami administracyjnymi a policyjnymi w Generalnej Guberni (1939–1944)*, *Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego*, 1965, nr 1(53), s. 33–79.
Gibaszewski K., *Hasag. Historia obozu pracy przymusowej w Skarżysku-Kamiennej, Skarżysko-Kamienna* 2015.
Juchniewicz B., *Kronika Zakładów Metalowych „Predom-Mesko”*, t. 1, *Szkice o Państwowej Fabryce Amunicji w Skarżysku-Kamiennej w latach 1922–1939*, Skarżysko-Kamienna 1974–1976.
Juchniewicz B., *Kronika. Państwowa Fabryka Amunicji w Skarżysku-Kamiennnej, t. I i II*, Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej, Skarżysko-Kamienna 2014.
Karay F., *Death comes in yellow. Skarżysko-Kamienna slave labor camp*, Harwood Academic Publishers, Amsterdam 1996.
Karay F., *Działalność społeczna i kulturalna w obozie pracy przymusowej dla Żydów w Skarżysku-Kamiennnej*, *Zeszyty Majdanka*, t. 19, 1998, s. 51–75.
Niven B., *The Buchenwald child: truth, fiction, and propaganda*, New York 2007.
*Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny*, oprac. Cz. Pilichowski, Warszawa 1979.
Pająk H., *Skarżysko walczące*, Lublin 1991.
Piątkowski S., *Skarżysko-Kamienna. Losy miasta i jego mieszkańców w latach wojny i okupacji (1939–1945)*, Skarżysko-Kamienna 2018.
Wijaczka J., *Działalność koncernu HASAG w Skarżysku-Kamiennej w latach II wojny światowej*, [w:] *Znad Kamienniej. Skarżysko-Kamienna. Materiały i studia*, t. I, Skarżysko-Kamienna 2007, s. 83–92.
Alicja Bartnicka
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
e-mail: email@example.com
ORCID: 0000-0001-7526-8325 | e84b0fb4-91eb-4b48-b125-745748dc2623 | finepdfs | 2.742188 | CC-MAIN-2023-40 | https://apcz.umk.pl/BFGEZ/article/download/43103/35152/107790 | 2023-09-24T07:38:37+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-40/segments/1695233506623.27/warc/CC-MAIN-20230924055210-20230924085210-00854.warc.gz | 121,685,532 | 0.998562 | 0.999672 | 0.999672 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
2177,
4503,
5395,
6983,
8506,
11222,
12926,
15737,
18686,
21639,
24602,
27428,
30416,
30901,
32200,
33603,
34972,
36220,
37739,
38669,
41040,
42804
] | 1 | 0 |
PROTOKÓŁ
kontroli problemowej finansowo-księgowej jednostki samorządu terytorialnego w zakresie:
- kompletności i prawidłowości egzekwowania, ewidencjonowania oraz terminowości odprowadzania na rachunek Wojewody Śląskiego dochodów stanowiących dochody budżetu państwa, uzyskiwanych w związku z realizacją zadań rządowych zleconych ustawami, a także rzetelności sporządzania sprawozdań budżetowych Rb-27 ZZ dotyczących zrealizowanych dochodów,
- prawidłowości wykorzystania dotacji budżetowej celowej na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej i rzetelności sporządzania sprawozdań budżetowych Rb-50, przeprowadzonej przez;
- Magdalenę Mentel - inspektora wojewódzkiego Oddziału Rewizji Finansowo-Księgowej Wydziału Finansów i Budżetu Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach na podstawie upoważnienia do kontroli numer PN,0939-2079/04 z dnia 28.06.2004 r.
w Urzędzie Miasta w Bieruniu, ul. Rynek 14, w dniach od 20.07.2004 r. do 29.07.2004 r.
(NIP 646-10-15-103, REGON 271504897),
1. Okres objęty kontrolą: 2003 r.
Kontrolę wpisano do księgi kontroli Urzędu Miasta w Bieruniu pod numerem 3.
2. Zakres przedmiotowy kontroli:
a) stan organizacyjno-prawny jednostki,
b) prawidłowość ewidencji księgowej dochodów budżetowych i wydatków na zadania zlecone w świetle wymogów przepisów ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18.12.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1752) i obowiązującego w jednostce zakładowego planu kont,
[Podpis]
c) plan finansowy zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce na rok 2003 r., i jego realizacja w układzie podziałek klasyfikacji budżetowej (dział, rozdział, paragraf) z uwzględnieniem przepisów:
- ustawy z dnia 26.11.1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. nr 15, poz. 148 z późn. zm.),
- rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10.11.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i terminów opracowywania planów finansowych zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami oraz przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji celowych na realizację tych zadań (Dz. U. nr 100, poz. 1077 - § 7 ust. 1,2,3 i 4 z późn. zm.),
- rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18.07.2000 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów (Dz. U. nr 59, poz. 688 z późn. zm.) i zmieniającym rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22.04.2002 r.(Dz. U. nr 46, poz. 436 z późn. zm.),
- rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13.03.2001 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. nr 24, poz. 279) z uwzględnieniem zmian w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 10.07.2003 r. (Dz. U. z 2003 r. nr 125, poz. 1160),
- ustawy z dnia 10.06.1994 r. o zamówieniach publicznych (tj. Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 664z późn. zm.) i przepisów wykonawczych,
- ustawy z dnia 26.11.1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 (Dz. U. nr 150, poz.983 z późn. zm.), ze szczególnym uwzględnieniem ustawy z dnia 15.11.2003 r. (tj. DZ. U. z 2003 r. nr 203, poz. 1966), a także ustaw i przepisów wykonawczych stanowiących podstawę prawną do pobierania określonych dochodów,
- ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.),
- rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23.12.1996 r. w sprawie wykonania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1997 r. nr 1, poz. 1 z późn. zm.),
- ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.),
- ustawy z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).
- ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 z późn. zm. i rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy,
- ustawy z dnia 24.04.1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. nr 60, poz. 369 z późn. zm. – art. 49 ust 3),
- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 09.07.1998 r. w sprawie wysokości opłat za badania i inne czynności wykonywane przez Państwową Inspekcję Weterynaryjną (Dz. U. nr 94, poz. 597 z późn. zm.) ogłoszonymi w Dz. U. z 1999 r. nr 5 poz. 37 i zmianami wynikającymi z MP nr 19, poz. 406 i MP z 2000 r. nr 43, poz. 856),
- ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity Dz. U. nr 90, poz. 575 z późn. zm. – art.36,
- zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 29.07.1992 r. w sprawie zasad ustalania wysokości opłat za badania i czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej – MP nr 27, poz. 192,
- ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm. – art. 36a),
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30.11.2000 r. w sprawie opłaty za wydanie dowodu osobistego (Dz. U. nr 105, poz. 1110),
- ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 z późn. zm. – art. 18 i art. 35 ust. 2),
- ustawy z dnia 19.08.1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. nr 111, poz. 535 z późn. zm.- art. 9 ust. 1,2 i 4),
- rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18.12.1996 r. w sprawie rodzajów specjalistycznych usług opiekuńczych oraz kwalifikowania osób z zaburzeniami psychicznymi, zasad i trybu ustalania i pobierania opłat za te usługi jak również warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat (Dz. U. z 1997 r. nr 2 po 2. 12).
d) Windykacja należności z tytułu dochodów stanowiących dochody budżetu państwa, prawidłowość i terminowość ich odprowadzania przez jednostkę.
e) Rzetelność sporządzania sprawozdań budżetowych w zakresie zrealizowanych dochodów (Rb-27 ZZ).
f) Prawidłowość wykorzystania dotacji budżetowej na wydatki związane z realizacją zadań zleconych w świetle wymogów ustawy o finansach publicznych.
g) Rzetelność sporządzania sprawozdań budżetowych Rb-50 o dotacjach związanych z wykonywaniem zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami.
I. Ustalenia ogólne
1. Urząd Miasta w Bieruniu działa na podstawie:
- ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 1990 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.)
- Statutu wprowadzonego Uchwałą nr VII/4/2003 Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia 31.07.2003 r.
- Regulaminu organizacyjnego wprowadzonego Zarządzeniem nr B/2/2002 Burmistrza Miasta Bieruń z dnia 19.11.2002 r. oraz zmian wprowadzonych Zarządzeniem nr B/42/2004 z dnia 31.03.2004 r.
2. Gminie Bieruń nadano status miasta Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22.12.1990 r.
3. Gmina Bieruń obejmuje obręby geodezyjne: Bieruń Stary wraz z miejscowością Jajosty, Nowy Bieruń, Bijasowice, Czamuchowice i Ściernie.
4. Podstawowym zadaniem gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb jej mieszkańców. Gmina spełnia ten obowiązek przez swoje organy realizujące zadania własne oraz zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.
5. W okresie objętym kontrolą w skład kierownictwa Urzędu Miasta w Bieruniu wchodzili:
- Pan Ludwik Jagoda – Burmistrz Miasta Bieruń wybrany w wyborach powszechnych w dniu 10.11.2002 r. stosownie do art. 22 ustawy z dnia 20.06.2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. nr 113, poz. 984 i nr 127 poz. 1089),
- Pan Jan Podleśny — Z-ca Burmistrza powołany na w/w stanowisko Zarządzeniem nr 1/2002 Burmistrza Miasta Bieruń z dnia 19.11.2002 r.
- Pan Jerzy Stok – Sekretarz Gminy Miejskiej powołany na w/w stanowisko Uchwałą nr V/I/91 Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia 20.08.1991 r.
- Pani Róża Roj – Skarbnik Miasta powołana na w/w stanowisko Uchwałą Rady Miejskiej nr III/2/91 z dnia 11.06.1991 r.
6. Urząd Miasta posiada zakładowy plan kont wprowadzony Zarządzeniem nr 4/2002 Burmistrza Miasta Bieruń z dnia 15.11.2002 r.
7. Ewidencja finansowo-księgowa prowadzona jest komputerowo przy użyciu programu firmy JUNISOFTEX z Gliwic, ul. Dolnych Wałów 4.
8. W toku kontroli wyjaśnień udzielały:
- Pani Róża Roj – Skarbnik Miasta,
- Pani Krystyna Stęchły – Naczelnik Wydziału Finansowego.
II. Ustalenia szczegółowe
1. Sporządzanie planów finansowych dochodów oraz dotacji i wydatków z nimi związanych, dotyczących zadań zleconych z zakresu administracji rządowej.
1.1. Dyrektor Wydziału Finansów i Budżetu Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach pismem nr FB.I.3011-914/02 z dnia 18.10.2002 r. poinformowała Burmistrza Miasta Bieruń o wskaźnikach dotacji celowych na 2003 r. oraz kwocie dochodów planowanych do odprowadzenia do budżetu państwa z tytułu realizacji zadań z zakresu administracji rządowej wynikających z uchwalonego przez Radę Ministrów projektu ustawy budżetowej na 2003 r. i decyzji Wojewody Śląskiego nr FB.I.3011/914/2002 z dnia 17.10.2002 r.
Kwota dochodów do odprowadzenia do budżetu państwa wg projektu ustawy budżetowej zaplanowana została w dz. 750 rozdz. 75011 § 235 w wysokości 28.000,00 zł.
Kwota dotacji celowych planowanych do otrzymania z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie ustawami ustalona została w kwocie:
1.269.904,00 zł w tym:
| dz. 750 | rozdz. 75011 | §201 | 78.556,00 |
| dz. 853 | rozdz. 85313 | §201 | 18.058,00 |
| | rozdz. 85314 | §201 | 812.208,00 |
rozdz. 85316 §201 36.685,00
rozdz. 85319 §201 200.397,00
dz. 900 rozdz. 90015 § 201 124.000,00
Powyższa kwota dotacji celowych została ujęta w projekcie po stronie dochodów i wydatków przyjętym Uchwałą nr 85/2002 Zarządu Miasta Bieruń z dnia 06.11.2002r. w sprawie przedłożenia projektu uchwały budżetowej na 2003 r. Radzie Miejskiej w Bieruniu.
1.2. W związku z uchwaleniem przez Sejm RP ustawy budżetowej na rok 2003 Dyrektor Wydziału Finansów i Budżetu Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach poinformowała pismem nr FB.I.3011-7/2003 z dnia 15.01.2003 r. Burmistrza Miasta Bieruń o ustalonych wskaźnikach dotacji celowych na 2003 r. oraz kwocie dochodów planowanych do odprowadzenia do budżetu państwa z tytułu realizacji zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z decyzją Wojewody Śląskiego nr FB.I.3011-7/2003 z dnia 15.01.2003 r. w/w wielkości wynosiły:
- dotacje celowe w łącznej kwocie 1.240.897,00 zł,
- dochody z tytułu zadań zleconych 28.000,00 zł.
W stosunku do projektu ustawy budżetowej na 2003 r. dotację uległy zmniejszeniu o kwotę 29.007,00 zł w dz. 750, rozdz. 75011 z kwoty 78.556,00 zł do kwoty 78.549,00 zł oraz w dz. 900, rozdz. 90015 z kwoty 124.000,00 zł do kwoty 95.000,00 zł.
Kwota dochodów do odprowadzenia do budżetu państwa wg ustawy budżetowej zaplanowana została w dz. 750 rozdz. 75011 § 235 w wysokości 28.000,00 zł.
Kwota dotacji celowych na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych Gminie ustalona została w wysokości:
1.240.897,00 zł w niżej wymienionych podziałkach klasyfikacji budżetowej:
**dz. 750 rozdz. 75011 § 201**
| Zadania nadzorowane przez | Kwota |
|---------------------------|-------|
| Wydział Spraw Obywatelskich i Migracji | 58.300,00 zł |
| Wydział Zarządzania Kryzysowego | 2.800,00 zł |
| Wydział Rozwoju Regionalnego | 17.449,00 zł |
**dz. 853**
| Kwota |
|-------|
| 1.067,348,00 zł |
rozdz. 85313 §201 18.058,00 zł
rozdz. 85314 § 201 812.208,00 zł
rozdz. 85316 § 201 36.685,00 zł
rozdz. 85319 § 201 200.397,00 zł
dz. 900 rozdz. 90015 § 201 95.000,00 zł
W ślad za pismem Wydziału Finansów i Budżetu Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach - Urząd Miasta w Bieruniu otrzymał pisma z Wydziału Spraw Obywatelskich i Migracji nr SO.I/3012/11/2003 z dnia 16.01.2003 r., z Wydziału Zarządzania Kryzysowego nr ZK.OII.3121-34/02 z dnia 08.11.2002 r. oraz z Wydziału Rozwoju Regionalnego nr RR-KT.II/JM/3011/10/03 z dnia 20.01.2003 r. informujące o szczegółowym przeznaczeniu kwoty zaplanowanej w dz. 750, rozdz. 75011 § 201 na realizację zadań nadzorowanych przez te wydziały i tak:
- kwota 58.300,00 zł przeznaczona została na 3,3 etatów na zadania w zakresie ewidencji ludności i dowodów osobistych, usc, sprawy z ustawy o powszechnym obowiązku obrony, spraw zgromadzeń,
- kwota 2.800,00 zł przeznaczona została na 0,16 etatu kalkulacyjnego na zadania związane z akcją kurierską i świadczeniami na rzecz obrony Urzędu gminy,
- kwota 17.449,00 zł przeznaczona została na I etatu kalkulacyjnego na zadania wynikające z ustawy - prawo działalności gospodarczej.
Uchwałą nr II/1/2003 Rady Miejskiej w Bieruniu z dnia 27.02.2003 r. przyjęto w budżecie gminy, plan finansowy na 2003 r., zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie ustawami na rok 2003.
1.3. Na przestrzeni 2003 roku wskaźniki dotacji celowych uległy zmianie na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego.
Ostatecznie na dzień 31.12.2003 r. planowane kwoty dochodów (w zł!) wyniosły:
Dochody należne do odprowadzenia do budżetu państwa
| Dz. 750 | rozdz. 75011 §235 | 28.000,00 |
|---------|------------------|-----------|
| Dotacje celowe na realizację zadań zleconych |
| Dz. 750 | rozdz. 75011 §201 | 80.549,00 |
| Dz. 750 | rozdz. 75011 §232 | 20.137,00 |
| Dz. 754 | rozdz. 75414 §232 | 10.207,00 |
| Dz. 801 | rozdz. 80101 §201 | 4.218,00 |
| Dz. 853 | rozdz. 85313 §201 | 26.676,00 |
|---------|------------------|-----------|
| | rozdz. 85314 §201 | 696.579,00|
| | rozdz. 85316 §201 | 31.787,00 |
| | rozdz. 85319 §201 | 200.397,00|
| | rozdz. 85395 §201 | 3.510,00 |
| dz. 900 | rozdz. 90015 §201 | 98.050,00 |
Razem: 1.172.110,00
Efektem powyższych zmian wskaźników dotacji celowych było zmniejszenie łącznej kwoty dotacji o 68.787,00 zł.
Zwiększenia dotacji w wysokości 79.154,00 zł i zmniejszenia w wysokości 147.941,00 zł zostały ujęte w planie dochodów i wydatków z zakresu dotacji celowych na podstawie Zarządzeń Burmistrza nr B/19/2003 z 19.03.2003 r., nr B/42/2003 z 29.05.2003 r., nr B/56/2003 z 30.06.2003 r., nr B/72/2003 z 29.08.2003 r., nr B/79/2003 z 29.09.2003 r., nr B/91/2003 z 28.11.2003 r.
Celem dostosowania planu do zaistniałych potrzeb Zarządzeniami nr B/72/2003 z dnia 29.08.2003 r. i nr B/I 11/2003 z dnia 31.12.2003 r. Burmistrza Miasta dokonano zmian po stronie wydatków pomiędzy poszczególnymi paragrafami klasyfikacji budżetowej.
Powyższe kwoty mają odzwierciedlenie w sprawozdaniach Rb-27 ZZ i Rb-50 za IV kwartał 2003 r.
2. Realizacja dochodów należnych do odprowadzenia do budżetu państwa, a uzyskiwanych z tytułu realizacji zadań z zakresu administracji rządowej zleconych ustawami.
2.1. Według sprawozdania Rb-27 ZZ sporządzonego za okres od początku roku do dnia 31.12.2003 r. planowane dochody do odprowadzenia do budżetu państwa stanowiły kwotę 28.000,00 zł.
Dochody wykonane za 2003 r. wyniosły 54.952,00 zł i w takiej samej wysokości zostały przypisane po stronie należności. Realizacja dochodów w stosunku do planu wyniosła 196%. W saldzie końcowym nie wykazano zaległości i nadpłat, gdyż takie nie wystąpiły.
Do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach przekazano dochody w łącznej kwocie 55.101,00 zł. Różnica pomiędzy dochodami zrealizowanymi, a przekazanymi w 2003 r. w wysokości 149,60 zł dotyczy:
- zwrotów dochodów z tytułu dowodów osobistych zrealizowanych w 2003 r. w kwocie 150,00 zł,
- nadpłaty za udostępnianie danych osobowych w kwocie 30,00 zł z dnia 31.12.2003 r.
- należnych dochodów za udostępnianie danych osobowych w kwocie 30,40 zł z dnia 31.12.2003 r., a przekazanych na rachunek Wojewody Śląskiego w dniu 13.01.2004 r.
Dokonane nadpłaty w kwocie 180,00 zł zostały potrącone w dniu 23.01.2004 r. z należnych dochodów przekazanych do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach.
Na powyższą okoliczność Pani Naczelnik Wydziału Finansowego złożyła wyjaśnienie, które stanowi załącznik nr 1 do protokołu kontroli.
Wykonane dochody za 2003 r., w dz. 750 rozdz. 75011 § 235 stanowiły wpływy za wydane dowody osobiste w kwocie 54.240,00 zł oraz za udostępnianie danych osobowych ze zbiorów ewidencyjnych PESEL w kwocie 711,60 zł, naliczonych zgodnie z ustawą z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm.- art.36)
W wyniku kontroli stwierdzono, że sprawozdanie Rb-27 ZZ za IV kwartał 2003 przekazano do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego terminowo w dniu 26.01.2004 r. natomiast sprawozdania Rb-27 ZZ za I, II i III kwartał 2003r. przekazywano nieterminowo, co jest niezgodne z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 27.03.2001 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. Nr 24, poz. 279) oraz z uwzględnieniem zmian w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 10.07.2003 r. (Dz. U. nr 125, po. 1160) według którego sprawozdania kwartalne Rb-27 ZZ winny być przekazywane w ciągu 12 dni od dnia zakończenia okresu sprawozdawczego, roczne - do dnia 10 lutego następnego roku i tak:
- sprawozdanie Rb-27ZZ za I kwartał 2003 r. przekazano w dniu 15.04.2003 r.
- sprawozdanie Rb-27ZZ za II kwartał 2003 r. przekazano w dniu 17.07.2003 r.
- sprawozdanie Rb-27ZZ za III kwartał 2003 r. przekazano w dniu 15.10.2003 r.
Na powyższe Pani Naczelnik Wydziału Finansowego złożyła wyjaśnienie stanowiące załącznik nr 1 do protokołu kontroli.
2.2. Przypisy dochodów w wysokości uzyskanych wpływów oraz ich odprowadzenie na rachunek Wojewody Śląskiego ewidencjonowano na koncie 224-002., Rozrachunki budżetu - dowody osobiste" w korespondencji z kontem 133-"Rachunek budżetu".
2.3. Na podstawie skontrolowanej ewidencji dochodów budżetowych oraz dowodów źródłowych tj. raportów kasowych oraz przelewów pieniężnych na rachunek Wojewody Śląskiego stwierdzono, że dochody uzyskiwane z tytułu wpłat za wydane dowody osobiste były terminowo przekazywane na rachunek Wojewody Śląskiego, natomiast z tytułu udostępniania danych ewidencyjnych ze zbiorów PESEL były w kilku przypadkach nieterminowo przekazywane na rachunek Wojewody Śląskiego, co jest niezgodne z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 10.11.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i terminów opracowywania planów finansowych zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami oraz przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji celowych na realizację tych zadań (Dz. U. Nr 100, poz.1077 z późn. zm.) z uwzględnieniem zmian z dnia 23.01.2002 r. (Dz. U. nr 12, poz. 113),
W wyniku kontroli stwierdzono, że Urząd Miasta w 2003 r. przekazując dochody na rachunek Wojewody Śląskiego nie uwzględnił zwrotów dochodów za dowody osobiste i dokonał nadpłat w wysokości 450,00 zł, z czego nadpłata w wysokości 270,00 zł Urząd pokrył dochody należne do budżetu państwa z tytułu udostępniania danych ewidencyjnych ze zbiorów PESEL, a pozostałą w wysokości 180,00 zł potrącił w dniu 23.01.2004 r. przekazując należne dochody na rachunek Wojewody Śląskiego.
Dochody uzyskane z tytułu wpłat za udostępnianie danych osobowych ze zbiorów ewidencyjnych PESEL przekazywane nieterminowo na rachunek Wojewody Śląskiego przedstawiają się jak niżej:
| Kwota dochodu w zł | termin przekazywania dochodów na rachunek Wojewody Śląskiego, | data zapłaty | ilość dni zwłoki |
|--------------------|---------------------------------------------------------------|--------------|------------------|
| 30,00 | 25.10.2003 r. | 25.11.2003 r.| 29 |
| 60,80 | 15.12.2003 r. | 31.12.2003 r.| 16 |
Na powyższą okoliczność Pani Naczelnik Wydziału Finansowego złożyła wyjaśnienie, które stanowi załącznik nr 1 do protokołu kontroli.
3. Realizacja planu finansowego dotacji i zrealizowanych z nich wydatków związanych z wykonywaniem zadań z zakresu administracji rządowej w 2003 r.
3.1. Dotacje z budżetu państwa przeznaczone na finansowanie zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami planowano - zgodnie z ustawą budżetową rok 2003 w wysokości 1.240.897,00 zł.
W ciągu roku na skutek zmian dokonanych na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego plan uległ zwiększeniu do kwoty 1.172.110,00 zł. Dotacje wykorzystane na dzień 31.12.2003 r. wyniosły 1.166.293,00 zł tj. 99,5% planu po zmianach.
Sprawozdanie Rb-50 o dotacjach związanych z wykonywaniem zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego za IV kwartał 2003 r. zostało sporządzone zgodnie z ewidencją księgową.
Wykonanie planu dotacji za 2003 r. wg poszczególnych podziałek klasyfikacji budżetowej (w pełnych zł) przedstawia się:
| Dz. | Rozdz. | § | Plan po zm. | Wykonanie | Wyk.w% |
|-----|--------|-----|-------------|-----------|--------|
| 750 | | | 100.686,00 | 100.686,00| 100 |
| 75011 | | 201 | 80.549,00 | 80.549,00 | 100 |
| | | 232 | 20.137,00 | 20.137,00 | 100 |
| 754 | | | 10.207,00 | 10.207,00 | 100 |
| 75414 | | 232 | 10.207,00 | 10.207,00 | 100 |
| 801 | | | 4.218,00 | 4.218,00 | 100 |
| 80101 | | 201 | 4.218,00 | 4.218,00 | 100 |
| 853 | | | 958.949,00 | 953.132,00| 99,4 |
| 85313 | | 201 | 26.676,00 | 22.572,00 | 85 |
| 85314 | | 201 | 696.579,00 | 696.579,00| 100 |
| 85316 | | 201 | 31.787,00 | 30.074,00 | 100 |
| 85319 | | 201 | 200.397,00 | 200.397,00| 94,6 |
| 85395 | | 201 | 3.510,00 | 3.510,00 | 100 |
| 900 | | | 98.050,00 | 98.050,00 | 100 |
Niewykorzystane dotacje za 2003 r. w wysokości 5.817,07 zł zostały zwrócone do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach w dniu 30.12.2003 r., i dotyczyły niewykonania w:
- Dz. 853, rozdz. 85313, § 201 - kwota 4.103,61 zł,
- Dz. 853, rozdz. 85316, § 201 - kwota 1.713,46 zł.
3.2. Realizacja wydatków planowanych do sfinansowania dotacjami z budżetu Wojewody Śląskiego na wykonywanie zadań z zakresu administracji rządowej w 2003 r., w poszczególnych podziałkach klasyfikacji budżetowej wydatków wynosiła:
| Dz. | Rozdz. | § | Plan | Wykonanie w zł |
|-----|--------|-----|----------|----------------|
| 750 | 75011 | | 100.686,00 | 100.686,00 |
| | | 4010| 67.682,00 | 67.682,00 |
| | | 4040| 13.567,00 | 13.567,00 |
| | | 4110| 14.440,00 | 14.440,00 |
| | | 4120| 1.980,00 | 1.980,00 |
| | | 4440| 3.017,00 | 3.017,00 |
| 754 | 75414 | | 10.207,00 | 10.207,00 |
| | | 4010| 5.766,00 | 5.766,00 |
| | | 4040| 1.886,00 | 1.886,00 |
| | | 4110| 1.368,00 | 1.368,00 |
| | | 4120| 187,00 | 187,00 |
| | | 4300| 1.000,00 | 1.000,00 |
| 801 | 80101 | 3240| 4.218,00 | 4.218,00 |
| 853 | 85313 | 4130| 26.676,00 | 22.572,00 |
| 853 | 85314 | 3110| 696.579,00| 696.579,00 |
| | | 3110| 657.974,00| 657.974,00 |
| | | 4110| 38.605,00 | 38.605,00 |
| 853 | 85316 | 3110| 31.787,00 | 30.074,00 |
| Kod | Nazwa | Kwota 1 | Kwota 2 |
|---------|------------------------------|---------|---------|
| 85319 | | 200,397,00 | 200,397,00 |
| 4010 | | 166,550,00 | 166,550,00 |
| 4110 | | 29,770,00 | 29,770,00 |
| 4120 | | 4,077,00 | 4,077,00 |
| 85395 | | 3,510,00 | 3,510,00 |
| 900 | 90015 | 98,050,00 | 44,788,00 |
| | 4260 | 89,250,00 | 41,090,00 |
| | 4270 | 8,800,00 | 3,698,00 |
| | Razem: | 1,172,110,00 | 1,113,031,00 |
Między kwotą dotacji wykonanych za 2003 r., a kwotą wykonanych wydatków sfinansowanych z tych dotacji występuje różnica w wysokości 53,262,00 zł. Dotyczy ona rozdz. 90015 § 4260 i § 4270 i wg danych uzupełniających do sprawozdania Rb-50 o wydatkach za IV kwartał 2003 r. sfinansowano z dniej wydatki poniesione przez jednostkę samorządu terytorialnego ze środków własnych w poprzednim roku budżetowym 2002, a zwrócone z dotacji otrzymanej w danym roku budżetowym 2003.
3.3. Wydatki związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami w 2003 r., na które przyznano dotacje z budżetu wykonywały:
**Urząd Miasta w Bieruniu**
dz. 750- Administracja państwowa
rozdz. 75011 - Urzędy wojewódzkie
Otrzymaną dotację w wysokości 100,686,00 zł wykorzystano w 100% na:
- § 4010 - wynagrodzenie osobowe pracowników wykonujących zadania w zakresie: ewidencji ludności, dowodów osobistych, usc, spraw z ustawy o powszechnym obowiązku obrony, spraw zgromadzeń na kwotę 67,682,00 zł,
- § 4040 - dodatkowe wynagrodzenie roczne na kwotę 13,567,00 zł,
- § 4110 - składki na ubezpieczenia społeczne na kwotę 14,440,00 zł,
- § 4120 - składki na Fundusz Pracy na kwotę 1,980,00 zł,
[Podpis]
- § 4440 - odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na kwotę 3.017,00 zł.
Dz. 754- Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa
Rozdz. 75414 - Obrona cywilna
Otrzymaną dotację w kwocie 10.207,00 wykorzystano w 100% na:
- § 4010 - wynagrodzenie osobowe pracowników na kwotę 5.766,00 zł,
- § 4040 - dodatkowe wynagrodzenie roczne na kwotę 1.886,00 zł,
- § 4110 - składki na ubezpieczenia społeczne na kwotę 1.368,00 zł,
- § 4120 - składki na Fundusz Pracy na kwotę 187,00 zł,
- § 4300 - zakup usług pozostałych na kwotę 1.000,00 zł, dotyczy konserwacji systemu alarmowego.
Dz. 900 - Gospodarka komunalna i ochrona środowiska
rozdz. 90015 - Oświetlenie ulic, placów i dróg
Otrzymane dotacje w wysokości 98.050,00 zł wykorzystano w 100% na:
- § 4260 - oświetlenie ulic (dróg) publicznych, dla których gmina nie jest zarządcą na kwotę 89.250,00 zł, przy czym wydatki poniesione w 2003 r. sfinansowane z dotacji stanowią kwotę 41.090,00 zł, natomiast wydatki poniesione w 2002 r. sfinansowane z dotacji stanowią kwotę 48.160,00 zł.
- § 4270 - zakup usług remontowych na kwotę 8.800,00 zł, przy czym wydatki poniesione w 2003 r. sfinansowane z dotacji stanowią kwotę 3.698,00 zł, natomiast wydatki poniesione w 2002 r. sfinansowane z dotacji stanowią kwotę 5.102,00 zł.
W danych uzupełniających do tego sprawozdania wykazano następujące kwoty:
162.708,00-są to wydatki (podlegające refundacji w 2004 r.) poniesione w roku bieżącym (2003r.) ze środków własnych jednostki samorządu terytorialnego, a nie zwrócone w tym roku przez dysponenta środków budżetu państwa,
53,262,00-są to wydatki poniesione przez jednostki samorządu terytorialnego ze środków własnych w poprzednim roku budżetowym (2002r.), a zwrócone z dotacji otrzymanej w danym roku budżetowym (2003r).-
W wyniku kontroli wydatków na zadania zlecone w 2003 r. w dz. 900, rozdz. 90015, § 4270 stwierdzono, że Urząd Miasta w Bieruniu na realizację zadania „konserwacja oświetlenia ulicznego na terenie Gminy Bieruń” dokonał wyboru oferty w trybie przetargu nieograniczonego ustawy zamówieniach dnia 10.06.1994 r. o zamówieniach publicznych (t.j. Dz. U.z 2002 r. nr 72, poz. 664 z późn.zm.).
W dniu 20.11.2002 r. Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta w Bieruniu złożył do Burmistrza wniosek w sprawie uruchomienia procedury postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na terenie gminy Bieruń na dwa zadania:
- zadanie 1 na obwodach wydzielonych,
- zadanie 2 na sieciach niskiego napięcia.
Szacunkowa wartość zamówienia na dzień 20.11.2002 r. wynosiła dla zadania nr 1 kwotę 60.708,01 zł, a dla zadania nr 2 kwotę 106.513,47 zł.
Zarządzeniem nr 117/ZP/2002 Burmistrza Miasta Bieruń z dnia 25.11.2002 r. powołano skład komisji do przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na wybór wykonawcy zamówienia.
Specyfikacja istotnych warunków zamówienia została zatwierdzona w dniu 26.11.2002 r.
Ogłoszenie o postępowaniu ukazało się na stronach internetowych w dniu 04.12.2002 r. oraz na tablicy ogłoszeń UM Bieruń.
Termin składania ofert wyznaczono do dnia 16.01.2003 r. Dopuszczono składanie ofert częściowych na dwa zadania. Swoje oferty złożyły trzy podmioty. Po otwarciu ofert na postępowanie na realizację zadań, zadanie nr 1 zostało unieważnione z powodu odrzucenia dwóch ofert. Natomiast w postępowaniu o zamówienie publiczne na realizację zadania nr 2 wybrano najkorzystniejszą ofertę której wartość wyniosła 108.087,86 zł złożoną przez firmę ENERGO SERWIS -GZE Sp. Z o.o. 41-800 Zabrze, ul. Płaskowickiej 8.
W dniu 27.01.2003 r. sporządzono protokół postępowania o zamówienie publiczne i o wynikach poinformowano uczestników.
W dniu 11.02.2003 r. zawarto umowę nr 3430-9/03 pomiędzy Gminą Bieruń, a Energo Serwis -GZE sp. Zo.o. na realizację zadania nr 2 „konserwacja oświetlenia ulicznego na terenie Gminy Bieruń na sieciach niskiego napięcia”. Termin rozpoczęcia realizacji zadania ustalono od dnia podpisania umowy do dnia 31.12.2003 r. Wartość wynagrodzenia ustalono do kwoty 108.087,86 zł.
Za wykonane roboty wystawiono następujące faktury:
- nr 349/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 10.583,58 zł,
- nr 1852/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 8.538,81 zł,
- nr 2227/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 7.187,40 zł,
- nr 2645/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 7.779,11 zł,
- nr 3253/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 9.377,69 zł,
- nr 3897/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 6.798,99 zł,
- nr 4290/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 17.532,16 zł,
- nr 575/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 9.408,72 zł,
- nr 833/ES/GS/O3/GS-GG na kwotę 8.878,00 zł,
- nr 1195/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 7.733,10 zł,
- nr 1498/ES/GS/03/GS-GG na kwotę 8.794,54 zł.
Zabezpieczenie należytego wykonania umowy w wysokości 3% wartości umowy tj. 3.242,64 zł wniesione przez wykonawcę zostało zwrócone w dniu 19.03.2004 r. wraz z należnymi odsetkami pomniejszone o koszt prowizji bankowej.
W wyniku kontroli stwierdzono, iż Urząd przeprowadził procedurę przetargową zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10.06.1994 r. o zamówieniach publicznych (tj. Dz. U.z 2002 r. nr 72, poz. 664 z późn.zrn.).
**Ośrodek Edukacji w Bieruniu**
dz. 801 - Oświata i wychowanie
rozdz. 80101 - Szkoły podstawowe
Otrzymaną dotację w wysokości 4.218,00 zł wykorzystano w 100% w § 3240-Stypendia oraz inne formy pomocy dla uczniów.
**Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bieruniu**
dz. 853 - Opieka Społeczna
rozdz. 85313 - Składki na ubezpieczenia zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej
Otrzymaną dotację w kwocie 26.676,00 zł wykorzystano w wysokości 22.572,00 zł na § 4130 - opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne od wypłaconych zasiłków.
Rozdz. 85314 - Zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenie społeczne.
Otrzymaną dotację w wysokości 696.579,00 zł wykorzystano w 100 % na:
- § 3110 - świadczenia społeczne na kwotę 657.974,00 zł,
w tym:
- zasiłki stałe dla 20 osób - 95.722,00
- zasiłki stałe wyrównawcze dla 27 osób - 107.381,00
- renty socjalne dla 103 osób - 343.337,00
- zasiłki okresowe dla 96 osób - 38.564,00
- zasiłki okresowe gwarantowane dla 6 osób - 24.340,00
- zasiłki z tytułu ochrony macierzyństwa dla 43 osób - 40.791,00
- jednorazowy zasiłek na dziecko dla 39 osób - 7.839,00
- § 4110 składki na ubezpieczenie społeczne od wypłaconych zasiłków na kwotę 38.605,00 zł.
Rozdz. 85316-Zasiłki rodzinne, pielegnacyjne i wychowawcze.
Otrzymaną dotację w wysokości 31.787,00 zł wykorzystano w wysokości 30.074,00 zł w § 3110 - świadczenia społeczne z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków rodzinnych dla 3 osób na kwotę 1.233,00 zł i zasiłków pielegnacyjnych dla 23 osób na kwotę 28.841,00 zł.
Rozdz. 85319 - Ośrodki pomocy społecznej
Otrzymaną dotację w wysokości 200.397,00 zł wykorzystano w 100% na:
- § 4010- wynagrodzenia osobowe pracowników na kwotę 166.550,00 zł,
- § 4110- składki na ubezpieczenia społeczne na kwotę 29.770,00 zł,
- § 4120- składki na Fundusz Pracy na kwotę 4.077,00 zł,
rozdz. 85395 - Pozostała działalność
Otrzymaną dotację w wysokości 3.510,00 zł wykorzystano w 100% w § 3110 - świadczenia społeczne z przeznaczeniem na wyprawkę szkolną dla 35 uczniów klas pierwszych.
W wyniku kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji budżetowej na wydatki związane z realizacją zadań zleconych stwierdzono, iż Urząd dokonywał wydatków w sposób celowy zgodnie z ustawą z dnia 26.11.1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003r. nr 15, poz. 148 z późn.zm.). Do prawidłowości udokumentowania poniesionych wydatków uwag nie wniesiono.
Na podstawie sprawozdań Rb-28S miesięcznych z wykonania planu wydatków budżetowych jednostek samorządu terytorialnego za 2003 r. złożonych przez jednostki, Urząd Miasta sporządzał zbiorcze sprawozdania Rb-50 o dotacjach i wydatkach za 2003 r. i przesyłał je do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach.
Sprawozdanie jednostkowe złożono w dniu 22.01.2004 r. i 10.01.2004 r. Natomiast sprawozdania zbiorcze Rb-50 za IV kwartał 2003 r. zostały sporządzone z datą 26.01.2004 r.
Na tym zakończono czynności kontrolne.
III. Inne ustalenia
Integralną część protokołu stanowi załącznik:
Nr 1 - wyjaśnienie Pani Naczelnik Wydziału Finansowego do sprawozdania Rb-27ZZ oraz w sprawie nieterminowego przekazywania dochodów budżetowych na rachunek Wojewody Śląskiego oraz sprawozdań Rb-27 ZZ do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach.
Kierownika jednostki kontrolowanej poinformowano o przyshigującym mu prawie zgłoszenia zastrzeżeń, co do treści protokołu, przed jego podpisaniem oraz o prawie odmowy podpisania protokołu. Jednocześnie poinformowano Kierownika jednostki kontrolowanej, iż odmowa podpisania protokołu nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania pokontrolnego.
Ponadto, pouczono Kierownika jednostki kontrolowanej o prawie wniesienia pisemnych wyjaśnień, co do treści zawartych w niniejszym protokole do Wojewody Śląskiego za pośrednictwem Dyrektora Wydziału Finansów i Budżetu Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach w terminie 7 dni od daty podpisania protokołu.
Bieruń, dnia 29.07.2004 r.
Wyjaśnienie do sprawozdania Rb 27ZZ
W sprawozdaniu Rb 27ZZ za IV kw. 2003 r. wykazano:
- należności oraz dochody wykonane w kwocie 54.952,- zł
- dochody przekazane w kwocie 55.101,- zł
Różnicą (149,60 zł) stanowią:
- zwroty za dowody osobiste w kwocie 150,- zł za IV kwartał 2003 r.
- dokonana nadpłata za udostępnienie danych w kwocie 30,- zł dnia 31.12.2003 r.
- oraz należne dochody za udostępnianie danych osobowych w kwocie 30,40 zł (31.12.2003 r.). Kwota została przekazana 13.01.2004 r. na konto Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.
Dokonane nadpłaty w kwocie 180,- zł potrącone zostały w dniu 23.01.2004 r. z należnych dochodów przekazanych do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.
Nieterminowe przekazanie sprawozdań spowodowane było przeoczeniem terminów przez Naczelnika Wydziału Finansowego.
Przekazanie należnych dochodów z tytułu udostępnienia danych:
- 30,- zł wpłata 14.10.2003 r.
termin przekazania 25.10.2003 r.
przekazano do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach 25.11.2003 r.
Naliczenie odsetek
\[(30,00 \text{ zł} \times 38 \text{ dni} \times 14,5\%)/365 \text{ dni} = 0,45 \text{ zł}\]
- 30,40 zł wpłata 28.11.2003 r.
termin przekazania 15.12.2003 r.
przekazano do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach 31.12.2003 r.
Naliczenie odsetek
\[(30,40 \text{ zł} \times 17 \text{ dni} \times 14,5\%)/365 \text{ dni} = 0,21 \text{ zł}\]
- 30,40 zł wpłata 10.12.2003 r.
termin przekazania 15.12.2003 r.
przekazano do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach 31.12.2003 r.
Naliczenie odsetek
\[(30,40 \text{ zł} \times 6 \text{ dni} \times 14,5\%)/365 \text{ dni} = 0,07 \text{ zł}\]
Razem odsetki: 0,73 zł
NACZELNIK
Wydziału Finansowego
KRYSYNA STECH | cf300e6a-1856-4ac0-bfe4-df8f147a545f | finepdfs | 1.198242 | CC-MAIN-2022-33 | https://bip.bierun.pl/download/01protokol,4505.pdf | 2022-08-14T06:51:13+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-33/segments/1659882571996.63/warc/CC-MAIN-20220814052950-20220814082950-00053.warc.gz | 147,839,777 | 0.999775 | 0.999852 | 0.999852 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
1722,
3929,
6202,
8061,
9659,
11581,
13534,
15288,
17501,
19810,
21828,
23378,
25371,
27155,
29546,
31182,
32819,
33655,
34340,
36045
] | 1 | 1 |
POLSKIE PRZEDSIĘBIORSTWA BUDOWLANE W NIEMCZECH
Alternatywy kształtowania i praktyczne wskazówki w sprawie ustalania i opodatkowania zysków osiągniętych w Niemczech
Prof. Dr. Heinz Moll Doradca podatkowy/ radca prawny
Seminarium UNI-BUD w Spale 16 marca 2012 r.
BM Partner Revision GmbH Wirtschaftsprüfungsgesellschaft [Kontrola gospodarcza Sp. z o.o.]
BM Partner GmbH Steuerberatungsgesellschaft [Doradztwo podatkowe Sp. z o.o.]
Kanzlerstraße 8 40472 Düsseldorf email@example.com
Tel.: +49 / 211 / 96 05 03
Fax: +49 / 211 / 96 05 170
www.bmpartner.de
A. Przedsiębiorstwo- Matka w Polsce
Spółka kapitałowa (np. Sp. z o. o.) lub Spółka osobowa (np. Sp. z o. o. Sp. K.)
BM Partner
PORÓWNANIE PODATKOWE
Sp. z o.o. czy Sp. z o.o. Sp. K. w Polsce jako właściciel zakładu w Niemczech
Założenia
- roczny łączny zysk z wypracowanych w Niemczech zamówień (tak zwany "zysk z zamówień") przed opodatkowaniem 200 tys. EUR
- z tego, z tytułu funkcji wykonywanych przy opracowywaniu zamówienia przez centralę w Polsce z jednej strony i zakład w Niemczech z drugiej strony
- do przypisania zakładowi w Niemczech (zysk zakładu): 100 tys. EUR
- do przypisania centrali w Polsce (zysk centrali): 100 tys. EUR
Alternatywa 1: Sp. z o.o.
Oznacza to:
Gdy osiągnięte przez Sp. z o.o. zyski przed opodatkowaniem (łącznie: 200 tys. EUR) dotrą do kieszeni wspólników, są obciążone podatkami w łącznej wysokości 79 tys. EUR.
Tak więc wspólnikom po zapłaceniu wszystkich podatków zostaje netto tylko 121 tys. EUR (całe 61% zysku firmy przed opodatkowaniem).
Alternatywa 2: Sp. z o.o. Sp. K.
tys. EUR tys. EUR
- Opodatkowanie w Niemczech
Zysk zakładowy przed opodatkowaniem
1
0
0
-
P
o d a
t e
k
o d
prowa
d z e
n i a
dzia
ł a
lności
gospoda
rcze
j
1
2
-
P
o d a
t e
k
dochodowy
(
Z
a
łoże
n i e:
m a
łżonkowie
m a
j ą
p o
5
0
%
udzia
ł ó w
w
S
p.
K.
2
6.
/.
Z
a
licze
n i e
poda
t k u
o d
dzia
ł a
lności
n a
dochodowy
1
0
1
6
-
D
o d a
t e
k
solida
rnościowy
1
2
9
Z
y s k
z a
k ł a
dowy
p o
poda
t k a
c h
n i e
m i e
ckich
7
1
- Opodatkowanie w Polsce
Zysk firmy macierzystej w Polsce przed opodatkowaniem
100
./. Podatek dochodowy w Polsce
19
81
- Zysk całkowity po wszystkich podatkach
1
5
2
Tak więc wspólnikom po zapłaceniu wszystkich podatków zostaje netto 152 tys. EUR (całe 76 % zysku firmy przed opodatkowaniem).
B. Zakład lub spółka-córka z o.o. w Niemczech jako typowe struktury
1. Zakład w Niemczech wg Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
1.1 Pojęcie zakładu według art. 5 ust. 1 Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
"W rozumieniu niniejszej Umowy określenie "zakład" oznacza stałą placówkę, przez którą całkowicie lub częściowo prowadzona jest działalność przedsiębiorstwa."
Dalsze wyjaśnienia pojęcia zakładu w art. 5 ust. 2-7 Umowy
1.2 Aspekty biznesowe i cywilnoprawne: Jednolity "polski" podmiot prawny; brak ograniczenia odpowiedzialności dla centrali w Polsce
1.3 Zasadniczy podatkowy punkt widzenia: Centrala w PL i zakład w D jako jednolity podmiot podatkowy z jednym zakładem w PL i jednym zakładem w D
1.4 Zyski osiągnięte przez zakład w D lub poniesione straty: Opodatkowanie w D, zwolnienie w PL
2. Spółka-córka z o.o. w Niemczech
2.1 Aspekty biznesowe i cywilnoprawne: Występowanie w charakterze samodzielnego "niemieckiego" podmiotu prawnego; ograniczenie odpowiedzialności dla jednostki dominującej w PL
2.2 Zasadniczy podatkowy punkt widzenia: polska jednostka dominująca i niemiecka spółka-córka z o.o.: dwa samodzielne podmioty podatkowe
2.3 Zyski osiągnięte przez spółkę-córkę z o.o. w D lub poniesione straty: Opodatkowanie lub uwzględnienie podatkowe tylko w Niemczech Odpowiednie wynagrodzenia za świadczenia dla jednostki dominującej w PL podlegają odliczeniu podatkowemu
2.4 Wypłaty z zysku spółki-córki z o.o.: Zasadniczo brak podatku od zysku z kapitału w D, jeżeli jednostka dominująca jest spółką kapitałową (w przeciwnym przypadku podatek od zysków kapitałowych w D); opodatkowanie w Polsce (zaliczenie ewentualnego podatku od zysków kapitałowych w D na podatek PL)
C. Zakład w D: Ustalenie i podział wyników zamówienia z zamówień w D na zakład w D i centralę w PL
1. Zasadnicze regulacje art. 7 Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
(1) Zgodnie z artykułem 7 (2) Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania PL-D z zastrzeżeniem ustępu (3) zakładowi przypisywane są "takie zyski, które mógłby on osiągnąć, gdyby
- wykonywał taką samą lub podobną działalność w takich samych lub podobnych warunkach
- jako samodzielne przedsiębiorstwo i
- był całkowicie niezależny w stosunkach z przedsiębiorstwem, którego jest zakładem".
(Dealing at arm's length-Prinzip; zasada dystansu)
(2) Zgodnie z artykułem 7 (3) Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania przy ustalaniu zysków zakładu "dopuszcza się odliczanie nakładów ponoszonych dla tego zakładu włącznie z kosztami zarządzania i ogólnymi kosztami administracyjnymi niezależnie od tego, czy powstały w tym Państwie, w którym położony jest zakład, czy gdzie indziej."
2. Szczególne regulacje art. 7 Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
(1) Zgodnie z artykułem 7 (5) "Zakładowi nie można przypisać zysku tylko z tytułu samego zakupu dóbr lub towarów dla przedsiębiorstwa."
(2) Zgodnie z punktem (1) a) nowego Protokołu do Umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania PL-D "nie przypisuje się zysków placowi budowy lub pracom budowlanym albo instalacyjnym, z wyjątkiem zysków, które są wynikiem takiej działalności. Zysków osiąganych z dostarczania dóbr związanych z taką działalnością lub niezależnie od niej i dokonywanego przez główny zakład lub jakikolwiek zakład przedsiębiorstwa albo przez stronę trzecią nie przypisuje się placowi budowy lub pracom budowlanym albo instalacyjnym."
3. Podstawowa koncepcja ustalania zysku zakładu na bazie Komentarza do Konwencji Modelowej OECD (KKM OECD)
3.1 Cel ustalania zysku zakładu
Celem jest ustalenie zysku zakładu odpowiadającego zasadzie dystansu z art. 7 (2) KKM OECD (równego z art. 7 (2) Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania PL-D). Jest to zysk odpowiedni do funkcji lub udziału w wyniku, jaki zakład miał w osiągnięciu łącznego wyniku w ramach danej transakcji.
14 Właśnie nowy - aktualny - Komentarz do Konwencji Modelowej OECD bazuje na dalece nieograniczonej fikcji samodzielności i niezależności zakładu. Oznacza to, że w pierwszym kroku zakład należy myślowo "zdefiniować" we wszystkich szczegółach jako hipotetycznie samodzielne i niezależne przedsiębiorstwo i oddzielić go od centrali, np. w odniesieniu do jej samodzielności, przypisywanych jej aktywów i pasywów oraz przypisywanego jej proporcjonalnego kapitału własnego (tzw. kapitał dotacyjny). W tym celu wymagany będzie duży nakład dokumentacyjny ze strony przedsiębiorstw.
Po odgraniczeniu zakładu jako samodzielnego i niezależnego przedsiębiorstwa (pierwszy krok) w drugim kroku powyższe zasady cen transferowych OECD stosuje się do wymiany świadczeń pomiędzy centralą a zakładem. Te zasady cen transferowych są skomplikowane, jednak szeroko uznane wśród krajów OECD i są one od lat praktykowane w stosunkach pomiędzy powiązanymi samodzielnymi przedsiębiorstwami. Dlatego mamy nadzieję, że dzięki zastosowaniu tych zasad uda się dojść do większego ujednolicenia i uproszczenia także rozgraniczenia wyniku pomiędzy centralę a zakład.
Według tych zasad cen transferowych wszelkie świadczenia dokonywane pomiędzy centralą a zakładem, za które pomiędzy obcymi osobami trzecimi naliczanoby narzut na zysk, mogą być także pomiędzy centralą a zakładem rozliczane z narzutem na zysk. Ma to praktyczne znaczenie dla świadczeń centrali na rzecz zakładu i na odwrót, które nie należą do właściwej podstawowej działalności przedsiębiorstwa, np. licencje.
3.2 "Zależność funkcyjna" odpowiedniego zysku zakładu i jej konsekwencje dla kształtu podatku
Zależność zysku zakładu od zakresu funkcji zakładu ma znaczenie również dla kształtu podatku. Jeżeli chce się np. z powodu wysokiego opodatkowania w Niemczech, aby odpowiedni zysk niemieckiego zakładu wypadł nisko, to trzeba ukształtować zakład w Niemczech w sposób możliwie "ubogi w funkcje".
3.3 Praktyczny sposób postępowania w bezpośrednim ustalaniu zysku zakładów dla zakładów budowlanych lub instalacyjnych
(1) W ramach zwykłej bezpośredniej metody ustalania zysku w ramach księgowości zakładów ujmuje się najpierw dochody (w przypadku instalacji np. dochody z odnośnej umowy instalacji) oraz bezpośrednie koszty zakładu.
(2) Dalej zakład jest także obciążany odpowiednimi proporcjonalnymi bezpośrednimi kosztami, np. odpowiednie proporcjonalne koszty
ogólnego zarządu sprzedaży
kalkulacji ofertowej oraz kalkulacji wynikowej rachunkowości
działu personalnego przypadających w centrali odsetek od kapitału obcego itp.
(3) W przypadku placu budowy lub prac budowlanych albo instalacyjnych w ten sposób ustala się najpierw łączny zysk przedsiębiorstwa z odnośnego zamówienia ("wynik z zamówienia").
Potem ten zysk - odpowiednio do każdorazowych wkładów funkcji, jakie centrala i zakład wniosły do zamówienia - zostaje podzielony pomiędzy centralę i zakład (por. zasady zarządzania zakładami 2.3.1 i 4.3.6).
Na ten temat Zasady zarządzania zakładami Niemieckiej Administracji Finansowej (pkt 4.3.6) wywodzą, co następuje: "Zysk lub stratę (wynik z zamówienia) w przypadku placu budowy lub prac budowlanych albo instalacyjnych należy podzielić pomiędzy centralę i zakład w taki sposób, aby zakład otrzymał tyle, ile obcy samodzielny przedsiębiorca otrzymałby za wykonanie placu budowy lub prac budowlanych albo instalacyjnych w takich samych lub podobnych warunkach. Fikcja, że w przypadku centrali chodzi o generalnego wykonawcę, a w przypadku zakładu o podwykonawcę, daje pożyteczne założenie wstępne do porównania z osobą obcą."
(4) Jak wynika z doświadczenia centrala w Polsce często głównie spełnia następujące funkcje:
- Udostępnianie właściwego personelu do każdorazowych specjalnych zadań włącznie ze szkoleniem do zatrudnienia w Niemczech
- Ponoszenie ryzyk pracodawcy z tytułu zatrudnienia personelu w Niemczech
- Planowanie zatrudnienia personelu
- Kierowanie zamówieniami i nadzór nad nimi
- Kalkulacja wstępna i wynikowa
- Zbieranie, sprawdzanie i przygotowywanie dowodów do prowadzenia księgowości zakładu, wysyłanie upomnień, dokonywanie płatności itp.
- Zapewnienie środków finansowych na finansowanie procesów wykończeniowych
- Przejęcie pełnego ryzyka przedsiębiorcy za działalność gospodarczą zakładów włącznie z przejęciem nieograniczonej odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte przez zakłady
Oznacza to, że często wkład funkcyjny zakładu polega głównie tylko na wypełnianiu "funkcji produkcyjnej" przez polskich pracowników oddelegowanych przez centralę.
Zatem w większości przypadków centrali przysługuje istotny udział w wyniku z zamówienia.
D. Spółka-córka z o.o. w Niemczech Ustalenie cen transferowych pomiędzy spółką-córką z o.o. w D, a centralą w PL
1. Zasadnicze regulacje art. 9 Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
(1) Art. 9 (1) reguluje korektę zysku w jednostkach powiązanych w Polsce i Niemczech, gdy w zakresie ich stosunków handlowych lub finansowych "ponad granicą", zostaną umówione lub narzucone warunki, które różnią się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne przedsiębiorstwa
(2) W rozumieniu tego przepisu z jednostkami powiązanymi mamy do czynienia, jeżeli
- przedsiębiorstwo Umawiającego się Państwa (np. Polski) uczestniczy bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu, kontroli lub w kapitale przedsiębiorstwa drugiego Umawiającego się Państwa (np. Niemiec), albo
- te same osoby uczestniczą bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu, kontroli lub w kapitale przedsiębiorstwa Umawiającego się Państwa (np. Polski) i przedsiębiorstwa drugiego Umawiającego się Państwa (np. Niemiec).
(3) Zgodnie z art. 9 (1) zyski, które osiągnęłoby jedno z przedsiębiorstw bez tych warunków, ale z powodu tych warunków ich nie osiągnęło, mogą być uznane za zyski tego przedsiębiorstwa i odpowiednio opodatkowane przez odnośne państwo siedziby "poszkodowanego" przedsiębiorstwa.
(4) Art. 9 (2) przewiduje w przypadku korekty zysku w przedsiębiorstwie "poszkodowanym" przez nieodpowiednie warunki zgodnie z ust. 1 korespondującą, tzn. odwrotną korektę zysku w przedsiębiorstwie będącym "beneficjentem" nieodpowiednich warunków w drugim państwie: zysk tego przedsiębiorstwa zostanie więc zasadniczo zmniejszony (por. na ten temat więcej pod 4.2).
2. Porównywalna cena niekontrolowana jako miara
Korekta zysku zgodnie z art. 9 Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania musi się opierać na cenie, jaką zapłaciłyby niezależne od siebie obce przedsiębiorstwa.
W praktyce ustalenie tej tzw. porównywalnej ceny niekontrolowanej jest naturalnie wyjątkowo trudne. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy pomiędzy jednostkami powiązanymi dokonywane są dostawy lub świadczenia, których nie dokonuje się pomiędzy obcymi, np. dostawy bloków silnika do określonego typu samochodu.
23 Ponieważ w praktyce przypadki te występują często, to tzw. "metoda ceny porównywalnej" w swojej czystej formie często nie jest możliwa do zastosowania. W tych przypadkach niemiecka administracja finansowa stosuje często "Metodę ceny odsprzedaży", w której odpowiednia cena pomiędzy jednostkami powiązanymi zostaje wyprowadzona z ceny odsprzedaży jednostki powiązanej, do której dokonano dostawy lub "metodę rozsądnej marży", w której do kosztów jednostki powiązanej dokonującej dostawy dolicza się rozsądny zdaniem administracji podatkowej narzut na zysk.
Niemiecka administracja finansowa wydała na ten temat bardzo obszerne i szczegółowe "Zasady administracyjne sprawdzania rozgraniczenia dochodów w przedsiębiorstwach powiązanych międzynarodowo".
W sumie dla zainteresowanych przedsiębiorstw jest bardzo ważne, aby na odpowiednie negocjacje z administracją podatkową iść bardzo dobrze przygotowanym. Praktycznie w żadnym przypadku nie ma ceny transferowej "prawidłowej" w 100%. Przez to zawsze pozostaje przestrzeń do dyskusji na temat rozsądnej ceny transferowej, z której przedsiębiorstwa mogą skorzystać przy dobrym przygotowaniu na podstawie swojej lepszej znajomości rynku, produktu i branży.
3. "Zależność funkcyjna" rozsądnej ceny transferowej i jej konsekwencje dla kształtowania podatków
(1) W powyższych zasadach administracyjnych niemieckiej administracji finansowej w sprawie badania rozgraniczenia dochodów w przedsiębiorstwach powiązanych międzynarodowo podkreśla się wyraźnie - bardzo trafnie, że przy rozgraniczaniu dochodów należy każdorazowo brać pod uwagę funkcję jednostek powiązanych. Jeżeli np. polskie przedsiębiorstwo z uwagi na opracowane przez siebie produkty, swój szczególnie wykwalifikowany personel i swoją siłę finansową oraz wskutek przejęcia ryzyka przedsiębiorcy wniesie szczególnie wysoki wkład w osiągnięty wynik łączny, to będzie trzeba przyznać mu szczególnie wysoki udział w łącznym zysku, podczas gdy "ubogiej w funkcje" niemieckiej spółce-córce, która być może na rynku niemieckim głównie tylko "rozdziela" i dostarcza produkty centrali, należy przypisać zaledwie niewielki udział w zysku.
(2) Wynikają stąd również następstwa dla kształtowania podatków: Jeżeli z powodu wysokich podatków w Niemczech chce się w niemieckiej spółce-córce opodatkować tylko niewielki zysk, to trzeba ukształtować niemiecką spółkę-córkę w sposób "ubogi w funkcje" (np. mało personelu, mało wykwalifikowanego personelu itp., tak, aby w sposób sprawdzalny wszystkie istotne funkcje były wykonywane w Polsce).
ZWOLNIENIE OD ODPOWIEDZIALNOŚCI
Informacje zawarte w tych dokumentach roboczych mają charakter ogólny i nie stanowią doradztwa gospodarczego, podatkowego lub prawnego. Nie mogą i nie powinny one zastępować w szczególności kwalifikowanego indywidualnego doradztwa. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji prosimy Państwa o zwrócenie się o poradę indywidualną.
Zebranie i zestawienie informacji zostało przeprowadzone z należytą starannością. Jednakowoż nie możemy przejąć odpowiedzialności - z wszelkich powodów prawnych - za prawidłowość, aktualność i kompletność.
Treść tych dokumentów roboczych podlega niemieckiemu prawu autorskiemu. Kopiowanie, przetwarzanie, rozpowszechnianie i każdy rodzaj użycia poza granicami prawa autorskiego wymagają pisemnej zgody BM Partner GmbH. Pobieranie i kopiowanie tej strony jest dozwolone tylko do użytku prywatnego, niekomercyjnego. | <urn:uuid:59175697-f0bc-4da1-aefb-5f00416ec153> | finepdfs | 2.914063 | CC-MAIN-2023-50 | https://www.bmpartner.de/local/mediamanager/bmpartner_appointment27/alternatywy.ksztaltowania.i.praktyczne.wskazowki.w.sprawie.ustalania.i.opodatkowania.zyskow.osiagnietych.w.niemczech.pdf | 2023-11-30T03:57:52+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100164.87/warc/CC-MAIN-20231130031610-20231130061610-00700.warc.gz | 787,651,487 | 0.969015 | 0.999998 | 0.999998 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | false | [
263,
559,
689,
1205,
1232,
1548,
2417,
2857,
3233,
4126,
4739,
5077,
5807,
6819,
7792,
8182,
8816,
9829,
10618,
10872,
11635,
12500,
13588,
14235,
15173,
15571,
16459
] | 2 | 1 |
Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej
Our Lady of Częstochowa Parish
2550 Gascon Ave. Montreal, QC, H2K 2W6 tel. 514 523 6368; fax 514 596 3815
email@example.com; www.franciszkanie.org/kanada/mbcz/
Msze święte (wszystkie w języku polskim):
niedziele: 8.30, 10.00, 11.30
dni powszednie: 8.00; ponadto w środy i piątki: 19.00; soboty (Msza święta niedzielna) 18.00
– Nie mają już wina...
Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie.
– Napełnijcie stądwie wodą! (por. Łk 2,3-7)
ŚWIĘTO OFIAROWANIA PAŃSKIEGO – tradycyjnie nazwane Świętem Matki Boskiej Gromnicznej obchodzone jest 2 lutego. Poświęcenie świec odbędzie się o godz. 8.00 i 19.00.
WSPOMNIENIE ŚWIĘTEGO BŁAŻEJA – Święty Błażej jest patronem chorych na gardło. W tym dniu będzie możliwość uzyskania błogosławieństwa gardła po Mszy świętej o godz. 8.00.
ŚWIATOWY DZIEŃ CHOREGO – W dniu 11 lutego przypada wspomnienie Matki Bożej z Lourdes, które jest jednocześnie Światowym Dniem Chorego. Po Mszach świętych o godz. 8.00 i 19.00 osoby chore i w podeszłym wieku będą mogły otrzymać Sakrament Namaszczenia Chorych.
REKOLEKCJE WIELKOPOSTNE – przeprowadzi w naszych polskich parafiach Ksiądz Biskup Edward Kawa ze Lwowa. W parafii Matki Bożej Częstochowskiej rekolekcje rozpoczną się 2 kwietnia 2022.
ŚWIECKA RODZINA FRANCISZKAŃSKA – istniejąca przy naszej parafii zwana także Franciszkańskim Zakonem Świeckich jest otwarta na nowych członków chętnych do życia Ewangelią Pana naszego Jezusa Chrystusa w duchu świętego Franciszka z Asyżu. Kontakt: Ewa Maciasz – 514 799-7654.
ADORACJA NAJŚWIĘTSZEGO SAKRAMENTU w naszej parafii jest w każdy piątek od godz. 18.30 do 19.00. Natomiast w I Piątek miesiąca od 18.00 do 19.00.
OGŁOSZENIA W BIULETYNIE – Zapraszamy firmy i osoby prywatne do ogłaszania się w naszym Biuletynie Parafialnym. Informacje: Alex Lupiński – 514 254-8727.
ZAPOWIEDZI PRZEDŚLUBNE – BANNS
Michael Maślanka i Deanna Santos – 2 lipca 2022
Stanisław Babinski-Belalieff i Alicia Marie-Jocelyne Maiorana – 2 lipca 2022
Michael Hayes i Megan D’Ermo – 9 lipca 2022
Michal Birecki i Alejandra Islas – 16 lipca 2022
Piotr Bucholc i Stephanie Inumerable – 6 sierpnia 2022
KOLEKTY
1 stycznia – $585; 9 stycznia – $330
OFIARY NA KOŚCIÓŁ
Serge Urban - $100; Bronisława Serwacka - $300; Piotr i Renata Krawczyk - $100
Bóg zapłać. Niech Pan Wam hojnie błogosławi.
PORZĄDEK MSZY ŚWIĘTYCH
DRUGA NIEDZIELA ZWYKŁA – 16 stycznia
8.30 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
10.00 Świecka Rodzina Franciszkańska
10.00 †Cecylia Pasek - Jan Wróbel
11.30 Za Parafian; O Boże błogosławieństwo dla Jacka i Anety Jakubczyków - Własna; Dziękczywna za otrzymane łaski z okazji 90. rocznicy Urodzin Józefa Budki - Żona z rodziną; †Stefan i Ryszard Przystał - Wiesław z rodziną; †Rafał Zembowicz - Rodzice; †Jan Palczak - Roman i Lucyna Usyk; †Szczepan Chelstowski - Krystyna Bednarek; †Marek Rafiński - Żona, córka i brat; †Rodzice, bracia, siostry i krewni - Ojciec Marek Ignaszewski
Poniedziałek – 17 stycznia – świętego Antoniego, opata
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Krystyna Kosiorowska - Mąż i córki
8.00 †Tomasz Kojzar - Żona z rodziną
Wtorek – 18 stycznia
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 Thanksgiving - Charley Desronvil
8.00 †Regina i Franciszek Maciasz - Rodzina Maciasz
Środa – 19 stycznia
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 Thanksgiving - Mercedes Osias
19.00 O opiekę św. Józefa nad naszymi dziećmi i młodzieżą - Rodzice i przyjaciele
Czwartek – 20 stycznia
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Mikolas Iwanowski - Genowefa Nowacka
8.00 †Elżbieta Urbanek - Siostra Maria
Piątek – 21 stycznia – świętej Agnieszki, dziewicy i męczennicy
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Katrina Krajewska - Rodzina Fernandez
19.00 Za Zmarłych poleconych w Wypominkach
Sobota – 22 stycznia
8.00 O Boże błogosławieństwo i zdrowie dla Pana Konsula Dariusza Wiśniewskiego, jego rodziny i pracowników Konsulatu - Franciszkanie
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
18.00 †Jan Palczak - Agnieszka i Sebastian Małacha
18.00 †Danuta Brzezińska - Córka z rodziną
TRZECIA NIEDZIELA ZWYKŁA – 23 stycznia
8.30 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.30 †Mieczysław Milos - Rodzina Dechenes
10.00 †Tadeusz Rzeszutek - Żona z rodziną
11.30 Za Parafian; O zdrowie i Boże błogosławieństwo dla Beaty i Wiesława z okazji 41 rocznicy ślubu - Własna; †Jan Krys - Córka Beata z rodziną; †Stefan i Ryszard Przystał - Wiesław z rodziną; †Rafał Zembowicz - Rodzice; †Jan Palczak - Teresa i Henryk Włodarczyk; †Marek Rafiński - Żona, córka i brat; †Szczepan Chełstowski - Jadwiga i Zbigniew Kowal
Poniedziałek – 24 stycznia – świętego Franciszka Salezego, biskupa i doktora Kościoła
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Jean Paul Bosse - Żona Helena
8.00 †Regina i Franciszek Maciasz - Rodzina Maciasz
Wtorek – 25 stycznia - święto nawrócenia świętego Pawła, apostoła
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Cécile Baillargeon Marceaux, Gerard Baillargeon, Helen i Laurent Marceaux - Helena
8.00 O Boże błogosławieństwo i zdrowie dla Janiny Lenard - Teresa Gawrych
Środa – 26 stycznia – świętych Tymoteusza i Tytusa
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Szczepan Chełstowski - Rodzina Dechenes
19.00 O opiekę św. Józefa nad naszymi dziećmi i młodzieżą - Rodzice i przyjaciele
Czwartek – 27 stycznia
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Henry Szanowski - Genowefa Nowacka
8.00 †Ksiądz Stefan Sobczak - Rodzina Dechenes
Piątek – 28 stycznia – Świętego Tomasza z Akwinu, kaplana i doktora Kościoła
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.00 †Jose Maria Gomes - Elizabeth z rodziną
19.00 O błogosławieństwo Boże dla Ojca Marka z okazji Urodzin - Renata Wróbel
Sobota – 29 stycznia
8.00 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
18.00 †Jan Palczak - Irena i Stanisław Flis
18.00 †Stanisław Wdowiak /18R/ - Syn z rodziną
CZWARTA NIEDZIELA ZWYKŁA – 30 stycznia
8.30 †Emil Sokalski - Żona, dzieci, siostra i brat
8.30 †Franciszka Haberna - Jerzy Kudlinski
10.00 †Rodzice i brat - Jadwiga Wątróbska
11.30 Za Parafian; †Stefan i Ryszard Przystał - Wiesław z rodziną; †Rafał Zembowicz
SYNOD 2021 - 2023
Synod jest zebraniem przedstawicieli kapłanów, osób konsekrowanych i wiernych świeckich, którzy dla dobra całej wspólnoty świadczą pomoc biskupowi diecezjalnemu w usłyszeniu tego, co Duch Święty mówi dzisiaj do Kościoła, oraz w rozpoznaniu dróg, którymi Bóg chce go prowadzić we współczesnym świecie.
Synod jest dla biskupa okazją, aby usłyszał o doświadczeniu wiary swojej owczarni. O takiej właśnie postawie biskupa napisał papież Franciszek w adhortacji o głoszeniu Ewangelii w dzisiejszym świecie *Evangelii gaudium*: „Biskup w pewnych okolicznościach powinien iść za ludem, aby pomóc tym, którzy zostali z tyłu, a przede wszystkim dlatego, że sama owczarnia ma swój węch, aby rozpoznać nowe drogi” (nr 31).
W czasie synodu trzeba będzie się przyjrzeć temu, w jakim punkcie jesteśmy jako Kościół lokalny: jak jest z naszą wiernością wobec Ewangelii, jakie stoją przed nami wyzwania, z czym sobie radzimy dobrze, a z czym kiepsko, jakie środki mamy do dyspozycji, jak sprawdzają się istniejące struktury itd. Chodzi więc o podjęcie rozmowy na temat jakości naszego życia chrześcijańskiego.
Po wprowadzeniu tego swoistego rachunku sumienia, będzie można przejść do realizacji kolejnego zadania: Co robić w bliższej i dalszej przyszłości? Jak organizować życie naszych wspólnot tak, aby stawały się coraz bardziej tym, czym już są, czyli Kościołem - znakiem i narzędziem zjednoczenia ludzi z Bogiem i między sobą? Synod powinien nas zatem doprowadzić do wypracowania pewnej wizji na przyszłość i planu wprowadzenia jej w życie. | <urn:uuid:d5d96ac1-5e81-43da-9076-d5590625da76> | finepdfs | 1.036133 | CC-MAIN-2022-49 | https://www.franciszkanie.org/kanada/mbcz/biuletyn/biuletyn02-2022.pdf | 2022-12-09T19:28:49+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2022-49/segments/1669446711475.44/warc/CC-MAIN-20221209181231-20221209211231-00106.warc.gz | 819,249,539 | 0.998855 | 0.99933 | 0.99933 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
484,
2335,
4153,
6265,
7817
] | 1 | 0 |
ODPORNY UKŁAD MFC-V W REGULACJI PRĘDKOŚCI SILNIKA DC
Streszczenie: W niniejszej pracy przedstawiono nową metodę projektowania serwonapędu silnika prądu stałego. Zastosowany tutaj odporny układ regulacji MFC-V (Model-Following Velocity Control) zapewnia wysoką sztywność charakterystyki mechanicznej oraz znaczący wzrost odporności układu na perturbacje parametrów elektrycznych i mechanicznych napędu. Dodatkowo, pozwala kształtować zachowanie serwonapędu w stanach przejściowych, zapewniając przy tym odpowiedź bez przeregulowania wartości wyjściowej pętli regulacji prędkości. Zaproponowane w pracy podejście stanowi przyczynek do opracowania metodyki projektowania serwonapędów prądu stałego obrabiarek sterowanych numerycznie CNC.
1 WPROWADZENIE
Problem regulacji prędkości silników prądu stałego rozważany jest w wielu pracach [1-3, 5]. Wiele opracowań poświęconych tej tematyce wykorzystuje odpowiednio strojone regulatory PID (metodą modułu lub metodą symetrii), układy typu feed-forward, czy też regulatory oparte w działaniu o metody sztucznej inteligencji, a w szczególności logikę rozmytą.
W niniejszym artykule przyjęto kilka założeń upraszczających, dzięki czemu możliwe było wykazanie istotnych aspektów proponowanej metodologii strojenia układu regulacji prędkości silnika DC.
Na rys. 1 przedstawiono klasyfikację układów napędowych obrabiarek sterowanych numerycznie. Podczas projektowania układu przeniesienia napędu obrabiarki CNC napotkać można na kilka istotnych problemów, opisanych bliżej w pracy [3]. Jednym z takich problemów jest zachowanie wystarczającej sztywności napędu (a ściślej charakterystyki mechanicznej napędu), szczególnie dla małych wartości prędkości przy zmiennym obciążeniu wału silnika.
Innym problemem jest takie nastrojenie pętli regulacji prędkości w sytuacji, gdy mechaniczna (elektromechaniczna) stała czasowa porównywalna jest ze stałą elektryczną (elektromagnetyczną). Wtedy to napęd DC w torze sterowania najlepiej opisuje transmitancja odpowiadająca elementowi oscylacyjnemu drugiego rzędu bez opóźnienia transportowego [1, 3].
1 Instytut Automatyki Przemysłowej, Politechnika Szczecińska, ul. 26-go Kwietnia 10, 71 – 126 Szczecin, tel. (091) 449 53 36, 663 398 396, firstname.lastname@example.org. Praca realizowana w ramach projektu badawczego rozwojowego R03 042 02 „Opracowanie i badania prototypu obrabiarkowego zespołu posuwowego z napędami liniowymi sterowanego w dwóch osiach z układu CNC o otwartej architekturze"
Zaproponowany w referacie odporny układ regulacji MFC-V w prosty sposób pozwala rozwiązać te dwa podstawowe problemy. Dzięki zastosowaniu tego rozwiązania zapewnione zostają: wysoka jakość odtwarzania wartości zadanej (w tym przypadku prędkości) jak również znacząco wzrasta sztywność całego napędu zarówno w przypadku perturbacji parametrów napędu jak i w obecności zmiennego w czasie momentu obciążenia.
2 UKŁAD MFC-V
Na rys. 2a pokazano klasyczny jednopętlowy układ regulacji z regulatorem PID prędkości silnika DC. Wiele prac wykazuje jego niedoskonałość [4-6]. Nastrajając układ regulacji z rys. 2a tak, aby uzyskać odpowiedź przejściową układu wolną od przeregulowania sprawia, że jakość regulacji znacznie spada, gdy na wałku silnika ulega zmianom moment obciążenia. Tym samym sztywność układu, w którym tak nastrojono regulator PID jest niska.
W układzie MFC-V można wyróżnić dwie pętle sterujące: pętlę modelu – strojoną z użyciem metody PID-OVR-V [5] dla założonej wartości przeregulowania; pętlę procesu, w której znajduje się regulator C2(s) PID; zadaniem pętli procesu (korekcyjnej) jest niwelowanie wpływu perturbacji parametrów procesu na jakość regulacji jak i zapewnienie odpowiednio wysokiej sztywności napędu przy zmianach momentu obciążenia. Szczegółowe podstawy teoretyczne prezentowanego układu MFC-V znaleźć można w pracy [5]. W pracy [6] szczegółowo omówiono zalety stosowania podejścia ModelFollowing Control do sterowania zakłócanymi, perturbowanymi procesami.
3 WYNIKI BADAŃ SYMULACYJNYCH
W pierwszym z prezentowanych przykładów przedstawiono wyniki procedury projektowania filtru PID-OVR-V [5]. Dla silnika DC, którego parametry zostały wyznaczone na podstawie jego własności elektrycznych i mechanicznych jako Tem=0.070[s], Tmm=0.153[s] układ PID-OVR-V został nastrojony tak, aby przeregulowanie zamkniętej pętli bliskie było zeru choć, jak wynika z rys. 3, sam model charakteryzuje określona wartość przeregulowania. Z przebiegów na rys. 3 (choć nie ma to większego sensu praktycznego) wynika, że procedura tutaj opisana daje poprawne wyniki również w sytuacji, gdy założona wartość tłumienia β ref jest mniejsza od rzeczywistego współczynnika tłumienia ξ m (tym samym założone przeregulowanie jest większe od tego, które charakteryzuje działanie modelu, przyjętego do obliczeń).
Wyniki badań symulacyjnych z rys. 4 pokazują znacząco większą odporność układu MFC-V na perturbacje parametrów silnika. Regulator PID w układzie klasycznym został nastrojony eksperymentalnie tak, aby w stanie nominalnym (przy zerowych perturbacjach) uzyskać charakterystykę rozruchową porównywalną z tą w układzie MFC-V.
4 PODSUMOWANIE
Zaprezentowano odporny układ regulacji prędkości MFC-V, który zapewnia znacznie większą aniżeli w przypadku jednopętlowego układu z regulatorem PID, odporność na perturbacje parametrów modelu sterowanego procesu, ale również poprawia sztywność całego układu napędowego. Sztywność rozumie się przy tym jako niezmienność jakości regulacji prędkości na zmiany momentu obciążenia silnika.
5 LITERATURA
1. Afonin A., Szymczak P.: Mechatronika, Seria Tempus, Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Szczecińskiej, Szczecin 2001.
2. Bose B.K.: Power electronics and motor drives. Advances and trends, Elsevier, 2006.
3. Kosmol J.: Serwonapędy obrabiarek sterowanych numerycznie, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1998.
4. O'Dwyer A.: Handbook of PI and PID Controller Tuning Rules, Imperial College Press, 2006.
5. Pietrusewicz K., Dworak P., Broel-Plater B.: Robust Model-Following Control for the DC servo drive, Advances in Manufacturing Science and Technology, vol. 31, no. 3, 2007.
6. Skoczowski S., Domek S., Pietrusewicz K., Broel-Plater B.: A method for improving the robustness of PID control, IEEE Trans. on Industrial Electronics, vol. 52, no. 6, pp. 1669–1676, 2005.
ROBUST MFC-V CONTROL SYSTEM IN THE VELOCITY CONTROL OF A DC MOTOR
The goal of this paper is to present a new method that ensures stiffness of the mechanical characteristic of the direct current motor servo drive, which means lack of influence of the varying load torque on quality of the velocity control. New MFC-V system allows one to shape the servo drive transient response, ensuring, among other things, an overshoot free step response in the velocity control loop. The proposed solution exemplifies a possible approach to designing a DC motor servo drive of a CNC power transmission system. Presented here results shows the substantial increase of the control quality as well as the stiffness of the drive. | <urn:uuid:b806195a-62eb-4cb5-8d42-8d104eae84c5> | finepdfs | 4.136719 | CC-MAIN-2024-33 | http://www.mitel.uz.zgora.pl/CD/2008/pdf/Pietrusewicz.pdf | 2024-08-05T12:03:47+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-33/segments/1722640447331.19/warc/CC-MAIN-20240805114033-20240805144033-00394.warc.gz | 39,449,714 | 0.995635 | 0.999728 | 0.999728 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2503,
4008,
4843,
7076
] | 1 | 0 |
Krakowskie Studia Międzynarodowe Krakow International Studies
XX: 2023 nr 2
e-ISSN 2451-0610
ISSN 1733-2680
https://doi.org/10.48269/2451-0610-ksm-2023-2-006
Kazimierz Kraj
dr hab., prof. UJK, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach https://orcid.org/0000-0002-9646-1383 email@example.com
Tomasz Pawłuszko, Pozycja Polski w systemie międzynarodowym [Tetragon, Warszawa 2023, ss. 297]
Pod koniec 2023 r. nakładem wydawnictwa Tetragon wyszła monografia autorstwa dr. Tomasza Pawłuszki Pozycja Polski w systemie międzynarodowym.
Spis bibliograficzny został zamieszczony na stronach 273–297. Jest to bibliografia w porządku alfabetycznym, bez podziału i kategoryzacji źródeł. Dla potencjalnych potrzeb czytelnika recenzent policzył wszystkie pozycje
Tomasz Pawłuszko jest doktorem nauk politycznych, uznanym w kręgach badaczy stosunków międzynarodowych naukowcem młodszego pokolenia. Studia ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ), doktoryzował się na Uniwersytecie Warszawskim. Już w trakcie studiów na UJ aktywnie działał w studenckim ruchu naukowym. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji, w tym raportów, analiz, szkoleń czy książek. Recenzowana książka jest najnowszą pozycją autora. Z uwagi na zainteresowania naukowe recenzenta warto wymienić jeszcze jedną pozycję (inne można znaleźć w bazach PBN czy ORCID): Nauki o bezpieczeństwie. Budowanie szkoły naukowej, wydaną w 2020 r.
bibliograficzne i wyszło, o ile nie popełnił błędu rachunkowego, 598 pozycji literatury. Analiza zawartości bibliografii wskazuje na szeroką kwerendę Autora. Oprócz publikacji takich autorów jak Barry Buzan, John Mearsheimer, lub klasyków, jak Halford Mackinder czy Rudolf Kjellén, pojawiają się nazwiska uznanych polskich badaczy stosunków międzynarodowych: Ryszarda Zięby, Edwarda Haliżaka, Romana Kuźniara czy Teresy Łoś-Nowak. Przez Autora wykorzystane zostały także opracowania młodszego pokolenia polskich znawców stosunków międzynarodowych, jak: Marcin Lasoń, Adam Kirpsza, Tomasz Pugacewicz. W bibliografii znajdują się nie tylko opracowania, ale również materiały pierwotne: dokumenty, raporty statystyczne czy koncepcje strategiczne. Literatura jest więc obszerna i wyczerpująca. Autor przytacza również literaturę w języku angielskim.
W polskiej literaturze można znaleźć pozycje, w których podnoszone były podobne zagadnienia jak w recenzowanej monografii, są to m.in.: Polska w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego (pod red. Marka Pietrasia i Konstantego Adama Wojtaszczyka), Polska w stosunkach międzynarodowych (pod red. Stanisława Bielenia), Polska w instytucjach międzynarodowych w latach 1918–2018 (oprac. zbior.), a także książki autorskie: Obronność państwa średniego Bolesława Balcerowicza czy Poland's Security Policy. The West, Russia, and the Changing International Order Justyny Zając. Wydanych zostało kilka innych pozycji, książek, artykułów i rozdziałów w pracach zbiorowych i czasopismach również odnoszących się do tego tematu (m.in. takich autorów jak Adam Balcer, Kazimierz Wóycicki, Piotr Bartosiewicz, Aleksander Mieszko Lubojemski, Ryszard Zięba czy Mirosław Sułek), lecz zdaniem recenzenta brakuje dzieła o podobnej konstrukcji i zawartości.
Książka została podzielona na trzy części, z osobnymi wprowadzeniami, które z kolei zostały zredagowane w rozdziały i – w części trzeciej – podrozdziały. Ponadto monografia zawiera Wstęp, Zakończenie iBibliografię. Poziom publikacji obniża brak spisu tabel oraz indeksu nazwisk. Jak domyśla się recenzent, koszty wydania, a nie zamysł Autora, stoi za brakiem tych dwóch elementów.
Część pierwsza książki Badania stosunków międzynarodowych (s. 17– 138) podzielona została na siedem rozdziałów, w tym Wprowadzenie. Autor zapowiedział w nim przedstawienie głównych koncepcji w badaniach nad polityką międzynarodową. Jego celem było wypracowanie autorskiego kanonu pojęć powiązanych z tym tematem. Pojęcia te zostały następnie wykorzystane w kolejnych częściach monografii. Jak zaznaczył Autor, książka stanowi próbę rozwinięcia, poszerzenia koncepcji profesora Józefa Kukułki przedstawionej w jego dziele Teoria stosunków międzynarodowych z 2000 r. Jak zaznaczył Pawłuszko, pojęcia te wykorzystał do przeprowadzenia analizy państwa średniego [podkr. rec.], jakim niewątpliwie jest Polska. Należy pamiętać, że zdecydowana większość państw nie jest mocarstwami, tak więc analiza pozycji międzynarodowej państwa kalibru Polski wydaje się cenna. W rozdziale pierwszym omawianej części, Badania przedwojenne, doktor Tomasz Pawłuszko przybliża czytelnikowi główne poglądy przedwojennych badaczy i tzw. paradygmatu tradycyjnego, którego podstawą była koncepcja suwerennego państwa działającego w sytuacji anarchii międzynarodowej, co doprowadziło do sformułowania kilku teorii, czyli: teorii rządu światowego, teorii równowagi sił czy teorii kolektywnego bezpieczeństwa. Rozdział drugi, Badania powojenne (1945–1970), Autor poświęcił przedstawieniu idei lat powojennych, w tym koncepcji potęgi, dążenia do potęgi przez państwo, przedstawionej przez Hansa Morgenthau, a także koncepcji dylematu bezpieczeństwa Johna Herza czy idei wspólnoty bezpieczeństwa. Jak pisze Pawłuszko,
[…] powstały próby stworzenia „wielkiej teorii" (grand theory). Spory dotyczyły zarówno treści/ontologii, (czego ma ta teoria dotyczyć), jak i sposobów zdobywania wiedzy/epistemologii, (jaki kształt ma mieć teoria – systemowy czy tradycyjny?). […] opracowano kilka ważnych pojęć takich jak: potęga, system międzynarodowy, pokój, bezpieczeństwo narodowe czy poziomy analizy 1 .
W trzecim rozdziale, Badania powojenne 2 (1970–1995), Autor przedstawił poglądy Susan Strange, która podkreślała znaczenie ekonomii dla badania stosunków międzynarodowych i to, że procesy ekonomiczne częstokroć inicjują lub dynamizują międzynarodowe stosunki polityczne, a następnie wskazał, że rozważania Strange wzmocnił Robert Gilpin, akcentując niezbędność badania międzynarodowych stosunków ekonomicznych dla prowadzenia celniejszej analizy stosunków międzynarodowych. Pawłuszko w tym rozdziale przedstawił także poglądy i koncepcje innych znaczących badaczy z lat 1970–1995, począwszy od Roberta Keohanego, przez George'a Modelskiego, Immanuela Wallersteina, Barry'ego Buzana, Stephena M. Walta czy Stephena Krasnera, zajmującego się pojęciem reżimu międzynarodowego. Jak zauważył Autor, ówcześnie klasyczny realizm, pluralizm, marksizm czy neorealizm zajmowały się rozbieżnymi tematami, w rezultacie czego pojawiła się idea syntezy tych podejść jako racjonalizmu.
W rozdziale czwartym, Koniec zimnej wojny, wskazano na istotną cezurę w badaniach nad stosunkami międzynarodowymi. Zdaniem Pawłuszki nacisk został położony na problematykę badań oraz metodologię. Oprócz badania potęgi państwa zaczęto także eksplorować nowe obszary badawcze: studia nad
1 T. Pawłuszko, Pozycja Polski w systemie międzynarodowym, Tetragon Warszawa 2023, s. 53.
bezpieczeństwem międzynarodowym, badania nad pokojem, studia strategiczne czy też międzynarodową ekonomię polityczną. Ukształtowały się nowe podejścia naukowe, jak szkoła krytyczna czy konstruktywizm, odrodził się liberalizm czy teoria demokratycznego pokoju. W swoich rozważaniach Autor wyszedł od przedstawienia popularnej w owym okresie (końcówka zimnej wojny) teorii polityki międzynarodowej Kennetha Waltza, późniejszych prac nad lukami w niej zespołu Barry'ego Buzana, Charlesa Jonesa i Richarda Little'a, co miało miejsce po upadku Związku Radzieckiego. Jak słusznie w swoim wywodzie zauważył Pawłuszko, były to pojęcia ważne (istotne) dla badań nad stosunkami międzynarodowymi, a ich rozwój zatoczył koło od geopolityki do nowej geopolityki. Co jest typowe dla nauk społecznych (humanistycznych) – różnego rodzaju podejścia oraz programy badawcze mogą trwać i być modyfikowane, powracać na warsztat naukowy w odstępie dekad.
W rozdziale piątym, Badania współczesne, Pawłuszko przedstawił zdanie, że dwie pierwsze dekady XXI wieku upłynęły na proponowaniu nowych teorii i pojęć pod wpływem debaty nad metateorią, filozofią i metodologią. Rosła liczba prac naukowych niekojarzonych z żadną konkretną szkołą myślenia, a ich hierarchia była zdemokratyzowana. Zasadniczo, zdaniem Autora, zaczęła się kształtować nowa agenda stosunków międzynarodowych. W rozdziale przytoczył również ciekawą konstatację Justina Rosenberga:
[…] w stosunkach międzynarodowych […] wszyscy teoretycy uciekają od poszukiwania własnej tożsamości i okopują się wokół politycznego znaczenia polityki międzynarodowej. W rezultacie „braku ontologii" badania nad stosunkami międzynarodowymi mogą dziś stać się subdyscypliną każdej nauki 2 .
Ostatni rozdział pierwszej części książki, Dobór pojęć do badania pozycji państw, zdaniem recenzenta stanowi wprowadzenie i wyjaśnienie do części drugiej. Autor przedstawił pojęcia oraz sposoby myślenia nakreślone w części pierwszej, stanowiącej wprowadzenie teoretyczne. Proces badawczy zrealizowany przez Autora obejmuje: 1. opis; 2. analizę; 3. wyjaśnianie; 4. diagnozę; 5. prognozę. Szczególnie należy docenić pojawienie się prognozy, gdyż często w badaniach w naukach politycznych, ale i innych, np. naukach o bezpieczeństwie, ucieka się od prognozowania, a przewidywanie powinno być jednym z najważniejszych zadań badacza stosunków międzynarodowych.
Część druga, Pozycja Polski w systemie międzynarodowym, poprzedzona została Wprowadzeniem i podzielona na trzy rozdziały. We Wprowadzeniu Autor wskazał, że pozycja państw przez większość ich historii związana była z bezpośrednim otoczeniem geograficznym: Europa w średniowieczu stanowiła
2 Ibidem, s. 124.
mozaikę rodów monarszych zarządzających prowincjami, system był anarchiczny, a większość gospodarek funkcjonowała częściowo izolowana od pozostałych. Była autarkiczna. Polityka międzynarodowa była prowadzona w interesie monarchów oraz ich sojuszników z warstw uprzywilejowanych (szlachty i duchowieństwa). Jak zauważa Pawłuszko, równowaga sił w Europie raczej nie zależała od rozmiaru państwa, lecz wiązała się z potrzebami dynastycznymi.
W drugim rozdziale, Pozycja Polski w XIX–XXI wieku, scharakteryzowano przemiany w Polsce, począwszy od ich nierównomiernego rozwoju w zaanektowanych w wyniku zaborów częściach Polski. Umowne terytorium Polski można, według Autora, podzielić na trzy kategorie: A, B i C. Obecne tereny zachodnie były półperyferiami w skali europejskiej, natomiast Polska B (dawna Galicja i Kongresówka) i C (województwa wschodnie II RP) peryferiami europejskimi pod każdym względem. Innymi słowy, Polska międzywojenna była państwem peryferyjnym, traktowanym jako tymczasowe. Rozdział jest nasycony wieloma danymi statystycznymi, które precyzyjnie obrazują m.in. stan gospodarki II RP i PRL. Autor wskazał również na korzyści Polski z członkostwa w Unii Europejskiej. Tekst jest ilustrowany przejrzystymi tabelami oraz grafiką obrazującą pozycję Polski we współczesnym systemie międzynarodowym. Niewątpliwie problemami Polski współcześnie są: nadal istniejąca luka technologiczna, niższa wydajność pracy, rzadkość kapitału czy mniejsza efektywność organizacyjna.
W rozdziale pierwszym, Pozycja Polski w XVI–XVIII wieku, Autor przybliżył rozkwit i upadek I Rzeczypospolitej, wskazując na takie pozytywne czynniki jak zdecydowana polityka zagraniczna oraz brak zagrożeń zewnętrznych i posiadanie silnej armii, jak miało to miejsce w XVI wieku, a następnie negatywne czynniki jak brak tak definiowanej polityki zagranicznej, liczne zagrożenia zewnętrzne oraz słaba armia, począwszy od drugiej połowy XVII wieku (Pawłuszko pisze o słabej armii w XVIII wieku, co w mojej ocenie nie jest do końca trafne). Oczywiście takie spojrzenie nie jest w pełni zadowalające i nie wyjaśnia przyczyny upadku Polski w XVIII wieku. Autor opracował tabelę (s. 156) dotyczącą przyczyn upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów w świetle teorii stosunków międzynarodowych: realizmu politycznego, realizmu strukturalnego, szkoły angielskiej, liberalizmu, globalizmu i konstruktywizmu.
Trzeci rozdział, Pozycja Polski współcześnie, wskazuje miejsce naszego państwa w systemie międzynarodowym. Jest to jeden z bardziej interesujących rozdziałów recenzowanej publikacji. Dla recenzenta szczególnie interesujące są dwie tabele: Uzasadnienie polityki Polski wedle polskich elit – analiza teoretyczna i Uzasadnienie polskiej polityki zagranicznej w kontekście teorii. Jak w soczewce pokazano tu kluczową rolę tradycji pojęciowej w stosunkach międzynarodowych (koncepcje potęgi, hegemonii, sojuszu, geopolityki itd.).
Jak słusznie zauważa jednak Pawłuszko, wśród elit politycznych czy opinii publicznej te pojęcia funkcjonują w rozumieniu potocznym, odmiennym od wymiaru naukowego.
Monografia została zwieńczona stosunkowo krótkim Zakończeniem, w którym – zdaniem recenzenta – słusznie przedstawiono pozycję Polski jako państwa średniego, rozwiniętego, aspirującego do G-20.
Część trzecia monografii nosi tytuł Pozycja Polski w świetle badań własnych i zawiera wprowadzenie, opis procesu badawczego oraz przedstawia uzyskane wyniki wraz z wnioskami badań własnych. Tę część książki trudno zsyntetyzować w kilku czy kilkunastu zdaniach. A jest tak naprawdę kapitalną jej częścią uzasadniającą tytuł. Interesujące podsumowanie pozycji Polski, w świetle badań własnych, stanowi analiza SWOT (s. 254) oraz podrozdział Wnioski z badań własnych. Ta część powinna stanowić obowiązkową lekturę dla naszych decydentów politycznych, choć nasuwa się zasadne pytanie, czy są oni w stanie przyswoić i przemyśleć propozycje ekspertów i wdrożyć je w życie. Obserwując polskie elity polityczne, recenzent ma co do tego duże wątpliwości.
Oceniając bardzo pozytywnie monografię Pozycja Polski w systemie międzynarodowym, recenzent chce zakończyć dywagacje bez elementów polemicznych. Podtrzymując uwagi przedstawione w tekście, należy jednak przedstawić kilka postulatów na przyszłość. Autor zadedykował książkę swoim studentom, zatem prawdopodobnie jego zamysłem była chęć przekazania studentom książki, która spełniałaby rolę podręcznika akademickiego, dlatego – jeżeli miałoby ukazać się kolejne wydanie – Tomasz Pawłuszko powinien, redagując ją, postarać się o uproszczenie przekazu, np. przez zmniejszenie natężenia liczby podawanych faktów. Nie oznacza to, że ma ich nie przedstawiać, ale w taki sposób redagować tekst, aby wiedza, fakty, liczby, teoretyczne wywody były równomiernie umieszczone w całej książce. Poszczególne rozdziały powinny na końcu zawierać część przedstawiającą główne tezy tekstu. Taka redakcja pozwoliłaby łatwiej przyswoić wiedzę studentom, a nie tylko wykazać erudycję Autora.
Książka powinna być również uzupełniona o indeks nazwisk, zaś spis bibliograficzny podzielony na części, zgodnie z hierarchią wykorzystywanych źródeł. Ponadto powinien zostać zamieszczony słownik pojęć i terminów wykorzystanych w książce. Technicznie należy wykorzystać czcionkę większą o jeden punkt, co ułatwiłoby czytanie tekstu (w wydaniu papierowym). | <urn:uuid:d880c2ff-5834-4f0e-8f21-7c197ce37607> | finepdfs | 1.25 | CC-MAIN-2024-46 | https://ksm.ka.edu.pl/tresc/2023-2/krakowskie-studia-miedzynarodowe-2023-nr2-kraj.pdf | 2024-11-08T20:44:49+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-46/segments/1730477028079.98/warc/CC-MAIN-20241108200128-20241108230128-00895.warc.gz | 322,285,965 | 0.999834 | 0.999921 | 0.999921 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
1410,
5167,
6895,
9582,
12492,
14927
] | 1 | 0 |
Polski Przemysł Budowlany
ROK IV. LIPIEC 1928 Nr. 7.
REDAKCJA I ADMINISTRACJA: Wspólna 7, tel. 150-01 i 54-81. Konto czekowe P.K.O. 7162.
Redaktor naczelny i odpow.: TADEUSZ JAN ŻMUDZIŃSKI. Wydawca: Polskie Biuro Wydawnicze "Kresy" W. GUZOWSKI.
Prenumerata wynosi: w kraju kwartalnie — 6 zł., półrocznie — 12 zł., rocznie — 24 zł. z przesyłką.
Zagraniczna: rocznie — 28 fr. szw., albo — 6 dol. z przesyłką pocztową. Cena zeszytu niniejszego zł. 2.00
Ceny ogłoszeń: strona 300 zł., pół strony 150 zł., ćwierć str. 100 zł., okładka IV str. 800 zł., II str. 500 zł., III str. 350 zł.
Ogłoszenia w dziale branż za wiersz milimetryowy (w 1 szp.) — 1 zł. Ogłoszenie opisowe 500 zł. str.
Korytarz w domu dla Starosty. Inż. arch. Miecznikowski.
(Z wydawnictwa Ministerstwa Robót Publicznych.)
Zeszyt niniejszy (7) "Polskiego Przemysłu Budowlanego" zawiera następujące artykuły: Z próźnego nikt nie należy, czyli: dlaczego drożeją bilety kolejowe? [konferencja prasowa w Ministerstwie Komunikacji]; Zwalczanie głodu mieszkaniowego jako pierwszorzędne zadanie społeczno-narodowe, Ign. Chabielski; Cegła, sprawozdanie komisji Ankielowej t. II, inż. A. Dziedziuł; Próby i doświadczenia z cementem portlandzkim, inż. Żerczykowski; Amerykańskie ruchome ruszowania murarskie, budowniczy Leon Suszycki; Pierwsza kadrówka pogotowia budowlanego, A. Jakiel; Organizacja rzemiosła polskiego, Antkowiak; Regulacja Warszawy; Gmach byłego kolegium jezuickiego w Zodzińczach, inż. Lengauer; Z wędrówek "Polskiego Przemysłu Budowlanego" po zagłębiu naftowym, migawkowe zdjęcia z Borysławia, Drohobycza i Truskawca, Tadeusz Jan Żmudziński; Kronika budowlana; Dział ogłoszeniowy.
Z próżnego nikt nie naleje
czyli: dlaczego drożeją bilety kolejowe?
(Konferencja prasowa w Ministerstwie Komunikacji.)
Inż. Alfons Kühn, minister Komunikacji nie jest postacą nową na szerszej arenie życia publicznego. Już na stanowisku Dyrektora Tramwajów Miejskich m. st. Warszawy dał się poznać kołem zawodowym i opinii publicznej jako wybitny fachowiec i świętny organizator, a przedzewszystkiem człowiek wysokiej kultury na europejską miarę. Te to wyjątkowe kwalifikacje, które niewątpliwie zadecydowały o powołaniu p. inż. A. Kühna na stanowisko sternika jednego z najważniejszych działów gospodarstwa państwowego, sprawiły również, że na rozesłane przez Ministerstwo Komunikacji zaproszenia na konferencję prasową w dniu 24 lipca br. dziennikarze stolicy przybyli tłumnie, zajmując miejsca nietylko przy gigantycznym stole konferencyjnym, ale ponadto jeszcze i przy bocznych stołach i stolikach.
Z wielkim zainteresowaniem wyczekiwano rozpoczęcia konferencji, które wbrew punktualności, obowiązującej na kolejkach, nastąpiło z kilkunastominutowem opóźnieniem. Mała ta i raczej formalna niż istotna strata czasu została sowiec wynagrodzona bardzo zwięzłem, jasnym, a zgoda bezpretensjonalnem ujęciem przedmiotu przez p. Ministra. Usłyszeliśmy najpierw krótką historię kolejnictwa polskiego za ubiegłe dziesięciolecie. Dzieje te znane są dokładnie Czytelnikom „Polskiego Przemysłu Budowlanego”, ze specjalnego zeszytu naszego wydawnictwa, poświęconego w swoim czasie wystawie komunikacyjnej we Lwowie.
Przechodząc do sprawozdania z chwili bieżącej, zaznaczył p. Minister, że... nie lubi mówić o projektach, których wykonanie zależne jest nietylko od dobrej woli, ale także i przedzewszystkiem od możności urzeczywistnienia zamierzeń. Dlatego wspomni jedynie o przedsięwzięciach już rozpoczętych lub bliższych realizacji. Poza usamodzielnieniem Polskich Kolei Państwowych, czyli t. zw. komercjalizacją, mającą nastąpić już w czasie najbliższym, w związku z czym muszą być uregulowane stosunki pracowników kolejowych, przez ujęcie służby w pragmatykę i unormowanie uposażeń, p. Minister wskazał na szereg pilnych inwestycji.
I tak w połowie sierpnia rb. otwarta zostanie linia Łuck — Stojanów o długości/54 km, łącząca Wołyń z Małopolską. Poza tym w roku bieżącym rozpoczęto budowę linii Woropajewo — Druja długości 95 km. Najważniejszą wszakże z linii, znajdujących się w budowie, jest wielka arteria komunikacyjna między zagłębiem węglowym, a Gdynią.
Pierwszy odcinek tej magistrali węglowej: Bydgoszcz — Gdynia otwarty będzie dla normalnego ruchu już w roku przyszłym, całość zaś musi być ukończona w r. 1930. Koszt budowy wyniesie około 300.000.000 zł.
Z robót, dotyczących bezpośrednio Warszawy, wymienić mówca przebudowę węzła kolejowego, w którym tunel na linii średnicowej zostanie wykończony na wiosnę roku 1929. Również usunięte być mają dolegające stolicy bołaczki, powstałe wskutek „zakorkowania” jej komunikacji wewnętrznej wałami linii żwirowej; w r. 1930 stanie wiadukt na ul. Towarowej, zaś w następnym 1931 na ul. Żelaznej. W tym jeszcze roku znajdzie się na porządku obrad Rządu sprawa koncesji i elektryfikacji kolejk dojazdowych.
W latach najbliższych przewidziana jest budowa całego szeregu linii, atoli wykonanie planów zależeć będzie od rozporządzałnych środków.
Równocześnie z rozbudową sieci isć musi uzupełnianie taboru kolejowego, którego znaczny niedostatek w stopniu dotkliwym daje się dziś odczuwać. W ciągu pierwszej połowy bieżącego roku wytwórnie krajowe dostarczyły Ministerstwu 80 nowych parowozów i 2475 wagonów towarowych. Wagony osobowe budowane są w polskich wytwórniah wyłącznie ze stali, co daje większą gwarancję bezpieczeństwa na wypadek zderzenia się itp.
Zobrazowawszy stan potrzeb i konieczności, przeszedł p. Minister do omówienia budżetu. Obroty P. K. P. w r. 1927/28 wykazują nadwyżkę dochodów nad rozchodami w kwocie 257.214.000 zł, z czego 51.000.000 przelano do Skarbu, 115.000.000 wydano na inwestycje i 85.000.000 przeznaczono na pokrycie wydatków, związanych z inwestycjami i odbudową w r. 1928/29.
Jak się z tego okazuje, sumy powyższe nie dają pełnego pokrycia dla przewidywanych wydatków. Stąd konieczność szukania nowych źródeł przychodu. Pożyczka zagraniczna z kilku różnych przyczyn musi odpasć z kalkulacji: niema również widoków na pomoc ze strony Skarbu; jedynie wyjście — podniesienie taryfy, które są najniższe w Europie. Do tego też źródła sięga Rząd po głębokiej rozważe, zdając sobie sprawę, że jest to środek bardzo niepopularny.
Z dniem 15 sierpnia br. taryfa na przewóz osób zostanie podwyższona przeciętnie o 20%. Podwyżce 20-procentowej podlegają bilety za przejazd klasą I, II i III, natomiast bilety klasy IV (istniejącej, jak wiadomo, głównie na kolejkach poznańskich), kosztować będą od 30 do 35% drożej.
Ceny biletów okresowych, tygodniowych i miesięcznych ulegają podwyżce mniejszej i będą kosztowały o 5 — 10% drożej niż obecnie. Opłaty za bagaż i przesyłki nadzwyczajne pozostają bez zmiany.
Podwyżka uchwalona została przez Komitet Ekonomiczny Ministrów z powodu dużego niedoboru komunikacji osobowej Polskich Kolei Państwowych. Dochód z podwyżki przewidywany jest w wysokości 60—70.000.000 zł.
Kończąc swoje godzinne przemówienie, wysłuchane z wielkim zainteresowaniem przez zebranych dziennikarzy, oświadczył p. Minister gotowość udzielenia bezzwłocznie dodatkowych wyjaśnień, gdyby ktoś z obecnych miał jakieś wątpliwości. Z uprzejmego tego upoważnienia skorzystano skwapliwie i w bardzo szerokiej mierze. Sypnęły się interpelacje jak dary z rogu obfitości. Zapytywano o to, co miało ściśły związek z przedmiotem, i o rzeczy, nawet dość odległe od treści referatu. P. Minister na wszystkie pytania odpowiadał osobicie, jakkolwiek byli tu jeszcze obecni p.p. wiceminister inż. Witold Czapski, naczelnik Wydziału Prezydjalnego Marjan Buszyński,
Inż. Alfons Kühn
Minister Komunikacji.
Fot. Jan Malarski.
dyrektor Departamentu Utrzymania inż. Ciechanowiecki, dyrektor Departamentu Mechanicznego inż. Skupiec, szef w dziale Lotnictwa ppłk. wojsk lotniczych inż. Filipowicz, oraz kierownik referatu prasowego radca radeusz Strzetelski. W dwóch tylko wypadkach bliższych informacji udzielił p. wiceminister. Niektóre odpowiedzi p. ministra Kühna były bardzo lakoniczne. Np.:
— Dlaczego Kolej nie zaciąga pożyczki za granicą?
— Bo pożyczka taka jest dla niej za kosztowna. Dochód P. K. P. w stosunku do ich wartości stanowi 3%, podczas gdy odsetek od pożyczki zagranicznej wynosi 10% rocznie.
— Dlaczego Kolej nie szabruje torów, co oszczędziłoby zdrowie podróżnych i zużycie taboru?
— Owszem, szabrujemy, ale stopniowo, bo wyszabrowanie całej sieci od razu kosztowałoby 600.000.000 zł. W tym roku 400 km toru pokrytych zostanie szabrem.
— Czy nie dałoby się terminu podwyżki przesunąć na później, aby oszczędzić powracających z lotnisk i uzdrowisk?
— Termin podwyżki jest już znacznie opóźniony i letnicy odnieśli właśnie tę korzyść, że zamiast płacić podwyższone bilety w obydwa kierunki, zapłacą drożej tylko za powrót.
I w ten deseń wiele innych.
Ten ogień krzyżowych pytań wykazał dowodnie, że p. inż. A. Kuhn — pomimo niedługożnego jeszcze sprawowania rządów w królestwie skrzydlatego kołka — zdażył już zajnajomić się w bardzo dużym stopniu ze sprawami swojego resortu. Niech to będzie jedną rękopią więcej, że pod wytrawnym kierownictwem nowego Ministra, Polskie Koleje Państwowe dopną pełnego rozwoju.
Zwalczanie głodu mieszkaniowego jako pierwszorzędne zadanie społeczno-narodowe.
(Ciąg dalszy.)
Wszystkie omówione wyniki złych stosunków mieszkaniowych ze swej strony znowu wpływają na spadek wydajności gospodarczej ludności, wpływają na zmniejszenie szybkości przyrostu bogactwa narodowego, z drugiej zaś strony pociągają za sobą wzrost wydatków organów publicznych na walkę z chorobami, bezrobociem i t. p.
Poważną troskę kierowników nawy społecznej i państwowej musi wywołać również sprawa spadającego z roku na rok przyrostu naturalnego, spowodowana nietylnko zmniejszeniem liczby małżeństw, wobec braku lokali, ale również spadkiem liczby urodzin i wzrostu śmiertelności w przeludnionych mieszkańach.
Nie mamy możności omówienia w ramach niniejszego artykułu tego zagadnienia i oświetlenia liczbami, które zostały przytoczone przez Komisję Ankietową. Fakty te są zresztą zjawiskiem, znanej doskonale, nietylnko u nas, ale i zagranica, wielokrotnie stwierdzonem i udokumentowanem. Wynika z tego, że pogląd, jakoby wydatek na budownictwo mieszkaniowe był wydatkiem nieprodukcyjnym, a przez to w obecnych naszych warunkach nie wskazanym, jest niesłuszny. Wydatek ten jest konieczny, jest nakazem natury wyższej, ogólno-państwowej i jako taki winien znaleźć pokrycie w odpowiednich funduszach.
Komisja Ankietowa w sprawozdaniu swem nie wsuwa w tej dziedzinie żadnego konkretnego projektu nowego podatku. Ostatni projekt, opracowany przez Ministra Robót Publicznych, wychodząc z założenia analogicznego, wnosi o wysokie opodatkowanie właścicieli domów mieszkalnych, budowanych przed wojną (28% podatek od komornego, z czego 21% na rozbudowę), z którego to źródła uzyskanoby około 90 mil. zł rocznie.
Projekt ten atoli spotkał się z zasadniczymi sprzeciwami i narazie nie jest aktualny, przedewszystkiem dlatego, że wprowadza dalsze ograniczenia prawa własności, zagraża przez to zotaniu kapitału prywatnego, który do budownictwa nie przyjdzie.
Opinie różnorodnych organizacji społecznych w odniesieniu do projektu p. Ministra Moraczewskiego, wypowiadając się przeciw jego koncepcji, ze swej strony uważają, że ponieważ walka z klęską mieszkaniową jest zagadnieniem ogólno-państwowem pierwszorzędnego znaczenia, powinna być podjęta niezwłocznie przy pomocy środków, płynących ze specjalnych podatków, obciążających ogół mieszkańców miast, a więc i właścicieli domów starych i lokatorów w tych domach.
Wnioski te opierają się na tem założeniu, że nie do pomyślenia jest na dłuższy okres czasu obecna rozbieżność pomiędzy komornem w nowych i starych domach. W starych domach komorne — w myśl ustawy o ochronie lokatorów — wynosi dla większych mieszkań 100% przedwojennego, dla mieszkań małych 1 i 2-izbowych 40%. Ponieważ przeleczenie komornego odbywało się przy parytecie 5.18 zł za 1 dol., przeto faktyczne (w zlocie) wpływy z komornego wynoszą w domach, posiadających większe mieszkania 58%, a w domach z małymi mieszkaniami (tych, jak wiemy, jest znaczna ilość) — 25% przedwojennego komornego. Tymczasem komorne w nowych domach, przy coraz wyższych kosztach budowy i wysokim oprocentowaniu kapitału, musi być o kilkadziesiąt względnie nawet kilkaset % wyższe niż w domach starych. Stwarza się zatem wielkie uprzywilejowanie lokatorów w domach, budowanych przed wojną, w stosunku do lokatorów w nowych domach.
Taki stan rzeczy jest, oczywiście, niemożliwy do utrzymania na długą metę i niema już dziś przeciwników tej opinii, że komorne w nowych i w starych domach winno być zrównane, a przynajmniej różnica pomiędzy niemi sprowadzona do minimum.
Jednakże co do środków, przy pomocy których, należałoby wyrównać komorne, istnieją zdania różnorodne i sprzeczne. Zwolennicy ustawy o ochronie lokatorów twierdzą, że w chwili obecnej nie może być mowy o jej zniesieniu i powroceniu dowolności gospodarczej w dziedzinie obrotu mieszkaniami,
jak również, że wobec ogólnego poziomu płac nie do pomyślenia jest dalszy wzrost komornego. Są raczej skłonni szukać pewnych oszczędności w budowie nowych domów i przy polanieniu oprocentowania kapitału ustalić również wysokość komornego w domach nowych na poziomie, nie odbiegającym zbyt daleko od komornego w domach starych. Zwolennicy wolności gospodarczej natomiast domagają się zniesienia wszelkich ograniczeń w stosunku do własności nieruchomości, jako krępujących inicjatywę prywatną. Twierdzą, że ruch budowlany wtedy tylko będzie się mógł rozwijać, gdy znikać wszelkie grożące kapitałowi prywatnemu niebezpieczeństwa, gdy kapitał ten znajdzie w budowie należytą i pewną lokatę i dostateczne oprocentowanie. Podstawą tego poglądu jest opinia prof. E. Kemmerera, wypowiadająca się za koniecznością dania gwarancji ze strony państwa, że polityka wywłaszczeniowa nie będzie kontynuowana; gwarancja taka winna być dostatecznie silna, by wzbudzić zaufanie kapitału do przedsięwzięć budowlanych.
Niewątpliwie, w każdym z tych zapatrywań jest duża doza słuszności, jednak pójście wyłącznie jedną ze wskazanych dróg pociągnąć musi za sobą następstwa nieobliczalne. Rozwiązania zagadnienia mieszkaniowego należy raczej, zdaniem naszym, szukać na drodze pośredniej pomiędzy temi dwoma poglądami.
Jeśli w pierwszym rzędzie weźmiemy pod uwagę zagadnienie finansowania budownictwa, to z przytoczonych powyżej liczb wynika, że środki na budownictwo muszą być uzyskane z wszelkich dostępnych źródeł, a więc: że winna w tem uczestniczyć cała ludność, opłacając podatek na cele rozbudowy, że winny w niej brać udział niezależnie od tego podatku rozporządzalne fundusze publiczne, państwowe i komunalne, że wreszcie powinien być przyciągnięty do budowy kapitał prywatny.
Pierwsze zagadnienie, t. j. kwestia podatku na rozbudowę, rozwiązać u nas tylko połowicznie i absolutnie niedostatecznie, musi być traktowana w ścisłej łączności z nowelizacją ustawy o ochronie lokatorów. Nie do pomyślenia jest, by podatek na rozbudowę obciążał tylko jedną klasę społeczną — właścicieli domów — którzy choć niewątpliwie odnieśli pewne korzyści wskutek dogodnej spłaty hipotek, to jednak ponieśli również duże straty wskutek minimalnych stawek komornego w ciągu lat inflacji i po inflacji, spadku wartości i wielkiego zniszczenia nieruchomości. Ustawa o ochronie lokatorów zapewnia poważne korzyści samym lokatorom i z tego względu rozstrzęsanie zagadnienia, kto zarobił, a kto stracił wskutek omówionych powyżej ustaw, a więc kto winien płacić podatek na rozbudowę, jest bezcelowe. Jedno jest pewne, że nałożenie przy obecnych stawkach komornego wysokiego podatku na właścicieli uniemogliwiłoby im utrzymanie nieruchomości w stanie użytkowym, a ich dochody sprowadziło do lub poniżej zera. Kwestia mieszkaniowa jest sprawą ogólną, a przez to w jej rozwiązaniu winny brać udział najszersze klasy społeczne. Dopiero wtedy możemy mówić o dostatecznych wpływach funduszy na rozbudowę.
W obecnych warunkach niemożliwe jest zupełne skasowanie ustawy o ochronie lokatorów ze względów ogólne zrozumiałych. Konieczne jest jednak stopniowo roztaczanie się z tem złem koniecznym przez dalsze stopniowe podnoszenie komornego do pełnej jego wartości w zlocie, a następnie ponad tę granicę, do zupełnego zrównania z komornem w nowych domach, przy czym różnica pomiędzy kwotą dochodów, uzyskanych z komornego i sumą, zapewniającą pokrycie kosztów utrzymania i należyte oprocentowanie i amortyzację kapitału, inwestowanego w domach starych, winna być zużyta na cele budowlane i ściągnięta w drodze podatku czy to od lokatora, czy od właściciela domu. Przy takim postawieniu kwestii, analogicznem do rozwiązania sprawy w Niemczech, wpływy z podatku mieszkaniowego będą nie tylko dostateczne, ale będą wzrastały wraz ze wzrostem komornego.
Jeśli tylko cała sprawa będzie się odbywała stopniowo, nie należy się obawiać żadnych ujemnych — przytaczanych stale przez zwolenników ustawy o ochronie lokatorów — wpływów na ogólne życie gospodarcze. Komorne, opłacane obecnie, stanowi w budżecie rodziny robotniczej około 8% w Warszawie; na prowincji daleko mniej [sprawozdanie Komisji Ankietyowej, tom I, str. 76], zatem nawet znaczny jego wzrost w niewielkim stopniu odbija się na budżecie, którego rozmiary, wobec uzyskiwanych stale zwyżek płac, również się rozszerzają. Podobnie przedstawia się sytuacja w dziedzinie mieszkań dla inteligencji.
(Dok. nast.) Ignacy Chabielski.
Cegła
Sprawozdanie Komisji Ankietowej t. II.
Leży przed nami t. II Sprawozdania Komisji Ankietowej pod tytułem „Cegła”.
Należy z uznaniem powitać to poważne studium, jako rezultat długich i gruntownych badań przemysłu ceramicznego w Polsce, i to tem bardziej, że temat opracowany jest wszechstronnie i z pełną obiektywnością. Ostatnie jest tem ważniejsze, ponieważ daje dokładny a należyżny obraz stosunków, panujących w przemyśle ceramicznym, oraz rozsiewa legendy o niezmiernych zyskach i wyżysku ze strony przemysłowców ceramicznych.
Cyfry statystyczne oraz końcowe wnioski Komisji Ankietowej dobrinie malują obraz technicznie zaniebieranego zakładów naszych, niezmiernie ciężkich walk o byt w latach powojennych, nieracionalnego rozmieszczenia terytorialnego zakładów w Polsce oraz, co najważniejsze dla nas, przemysłowców ceramicznych, mówią o pasku i nieuczciwemu pośrednictwie, które dotąd panowały na naszych rynkach ceramicznych, osobiwie w Kongresówce.
To też odsyłamy tych wszystkich, którzy tak narzekań na niezdrowe stosunki w przemyśle naszym, specjalnie p. budowniczych i przedstawicieli Min. R. P., do tej książki (stron 54), by zechcieli zadawać sobie trudu i uważnie przestudiować ją, a nie wątpimy, że wiele spornych kwestii zostanie należyżnie wyjaśnionych z wielką korzyścią dla obu stron.
W dalszym pozowlimy sobie podać krótkie streszczenie tej pracy, z kilkoma naszymi uwagami.
Na wstępie otrzymujemy zarys historyczny rozwoju przemysłu ceramicznego, z którego dowiadujemy się, że tylko w ostatnich dziesięciołatkach lat XIX stulecia zaczęto budować w Polsce piece Hofmanowskie, gdy np. w Niemczech już w 1858 r. wszelchwałnie zapanowały te piece. Ciekawe jest też stwierdzenie, że przed wojną Zachód Polski budował w 98% budynki murowane, zaś Wschód tylko 13% w miastach, a 0,6% na wsi.
Tak samo spożycie cegły na 1 mieszkańca wynosiło na Zachodzie 170 sztuk, na Wschodzie — 10.
O powojennym przemyśle ceramicznym traktuje II część pracy i konstatuje, że o ile Zachód Polski posiadał zmodernizowane zakłady, które wskutek działań powojennych mało ucierpiały, o tyle Wschód, osobiwie Kresy i Małopolska Wschodnia, posiadają jedynie nieliczne i to prymitywne cegielnie, z których większa część została zniszczona podczas wojny.
Tablica III podaje ilość cegielni w poszczególnych województwach i widzimy, że 3 województwa b. zab. Prus. posiadają 288 cegielni, zaś 4 województwa Wschodnie posiadają tylko 36 cegielni mniejszych i to tylko w większych miastach (Brześć, Grodno, Równo, Łuck), natomiast szersza prowincja zupełnie pozbawiona jest cegielni. Cyfry te są aż nadto wymowne.
Produkcja cegielni (idealna) wynosić może 2.400 mil. sztuk cegły i 300 mil. dachówek, w 1927 r. wynosiła jednak zaledwie razem 900 mil., zaś w 1928 r. wyniesie przypuszczalnie 1.500 mil., czem rynek ceramiczny zostanie całkowicie nasycony. Jest to jednak tylko 75% produkcji przedwojennej.
Ilość zatrudnionych robotników w przemyśle ceramicznym określa autor w przybliżeniu na 30.000.
Dalej praca określa moc silników w zakładach mechanicznych na 28.000 K. M. (w Niemczech n. p. około 400.000 K. M.), mówi o obrocie i kapitale inwestycyjnym cegielni (około 250 mil. zł.), oraz o strukturze prawnej zakładów. Przytem z ubolewaniem stwierdza się, że znaczna większość zakładów, będących własnością komun i rządu, jest wydzierżawiona, a co za tem idzie — technicznie zaniebiana i w których nie czyni się żadnych inwestycji i modernizacji; — jest to zupełnie słuszne, jednak widocznie smutne doświadczenia lat powojennych skierowały komuny i rząd na tę drogę, wobec bankructwa etatystycznej gospodarki we własnym zakresie.
Potem na str. 34 traktuje się o różnych pośrednikach i wytwarzanym pasku przy sprzedaży cegły. Ciekawy jest następujący ustęp, który cytujemy dosłownie:
„Również przez okres, w ciągu którego przemysł ceglarski województw zachodnich nie obeznał się jeszcze z rynkiem Kongresówki, pośrednictwo odgrywało tam tę samą rolę, podnosząc niejednokrotnie cenę o 50%, a nawet i 100%“.
Organizację produkcji, łącznie z racjonalizacją przemysłu ceramicznego, poddano opisowi i analizie w III części pracy. Przytem autor stwierdza:
a) często marny gatunek cegły, wskutek niedostatecznego przemieszania gliny, domieszk niesproszkowanego marglu i wierzchniej ziemi;
b) że mechaniczny wyrób cegły, poza b. dz. Pruską, spotyka się w Polsce tylko w 30%, przy czem w większości mech. cegielni w parze idzie i ręczny wyrób, co uważać należy;
c) za następstwo specjalnego zamłowiania do ręcznej cegły w Kongresówce, oraz
d) że tylko 1% wszystkich cegielni posiada sztuczne suszarnie, 29% sztuczne i naturalne, a 70% tylko naturalne. Stąd widoczne, w jak dużym stopniu przemysł nasz uzależniony jest od atmosfery — i, nie mogąc przygotować należytego zapasu suchej surowki, ogranicza swą produkcję przeważnie do 6 — 7 mies. rocznie i wykorzystuje swą zdolność wytwarzczą w 35 — 40%.
O administracji autor jest ujemnego zdania, stwierdzając brak sił fachowych, przyczem całe kierownictwo leży przeważnie w rękach majstrów, nie mających żadnego fachowego, „przeważnie zaś słabe praktyczne” przygotowanie.
Otwarcie przynieć musimy, że dużo prawdy leży w tem niemięciem dla nas skonstatowaniu, znamy bowiem szereg takich „powojennych” ceglarny, którzy nigdy żadnej nawet broszury fachowej do ręki nie wezma, pozostawiając całą, często fusserską, gospodarkę w cegielni w ręku quasi-majstrów i pozostawiając na ich łasce i nielasce.
Z ubolewaniem konstatuję też autor zupełne prawie zaniebienie w dziedzinie zawodowego średniego szkolnictwa ceglarskiego.
O warunkach pracy i płacy stwierdza, że „praca odbywa się z reguły w akordzie” (często dość wysokim — przyp. aut.) i to do 10 godz. dziennie, w ręcznych zaś cegielniach znacznie dłużej — wobec akordu od sztuki.
Najciekawszą częścią (IV) pracy jest rozdział o kosztach własnych produkcji. Autor na wstępie zaznacza, że wobec chaotycznego ustalania kosztów własnych przez poszczególne zakłady, a nawet braku zupełnego ścisłych obliczeń w większości mniejszych zakładów, — które opierają swe dane na pewnych schematycznych zestawieniach, trudno wyrobić sobie dokładny obraz w tej kwestii. Przy księgowaniu zauważono pomieszanie poszczególnych kont i wydatków. Nie dotyczy to jednak większych zakładów, osobiwie w b. dz. Pruskiej, jak to przyznaje autor, dlatego też mógł autor opierać się, co do cegielni mechanicznych, właśnie na tych zakładach. Koszta własne dzieli się przeciętnie na koszta:
a) stałe — około 21%
b) zmienne — około 79%.
Owe koszta zmienne są podstawą zmienności cen cegły i w zupełnej od nich zależności. Są to przeważnie koszty: węgla, materiałów i robocizny. Wzrost tych kosztów powoduje wzrost kosztów własnych, a z tem i ceny cegły.
Ciekawa jest tabela (str. 48) zysków za 1925 i 1926 r., w stosunku do kosztów własnych, gdzie zysk waha się pomiędzy 2,9% (min.) — 18,2% (max).
Nie możemy się jednak zgodzić na twierdzenie autora, że „w 1927 r. koszty własne wyrobów nie uległy w poszczególnych składnikach swych zmianom, mogącym wywarzyć poważniejszy wpływ na koszta wytwarzania”. Przypominamy tylko, że n. p. w b. dz. Pruskiej taryfa robotnicza doznała 3-krotnej zwyżki w sumie około 45%, również 2-krotnie zwyżkował węgiel. Ten sam obraz obserwujemy i w innych dzielnicach Polski, za wyjątkiem może Małopolski Wschodniej.
Pozatem zanotować należy długotrwałe streiki w sezonie letnim w okręgach Warszawskim, Łódzkim i Krakowskim, przy czem szereg cegielni zmuszonych było nawet zgasić swe piece Hofmanowskie — rzecz zabójcza dla cegielń, bo wobec znacznego przez to zmniejszenia produkcji, niepomiernie wzrastają generalja, co przewraca do góry nogami całą pierwotną kalkulację kosztów własnych.
Zresztą — odsyłamy interesujących się — do samej pracy.
Na koniec autor porusza sprawę kosztów przewozu cegły na plac budowy, oraz archaiczny stan dróg dojazdowych, którymi grzeszy specjalnie okolica Warszawy, — co przedraża koszty cegły do 50% jej pierwotnej wartości. Stwierdza też barbarzyński sposób przetaczania wozów przez kolei, powodując do 50% łomu. I wreszcie akcentuje, że, aczkolwiek taryfa kolejowa na wyroby ceglarskie jest najniższą (kl. IX i kl. G.), jednak wobec konieczności przewozu dalekiego cegły z Zachodu na Wschód, taryfę tę należy uważać za niewspółmiernie wysoką. Proponuje obniżenie taryfy w pewnych kierunkach (z Zachodu na Wschód), t. j. w kierunku biegu próżnych wagonów i w miesiącach letnich, kiedy tabor i personel wyzyskany jest tylko w 30 — 40%, — o 10 do 20%. Jest to jednak głos, wołający na puszczy, bo jak dotąd, M. K. głuche jest na wszelkie tego rodzaju propozycje i woli, by tabor i parowozy stały bezczynne, niż naruszyć coś w swym tabu taryfowem.
Komisja Ankietowa kończy pracę swoją szeregiem wniosków, z których najważniejsze, naszemu zdaniem, są:
p. 2. Konieczność szybkiej modernizacji zakładów w Polsce, za wyjątkiem b. dz. Pruskiej.
p. 3. Usunięcie utrudnień w sprowadzaniu z zagranicy nowoczesnych maszyn cegłarskich.
p. 9. Zniesienie wielokrotnego podatku obrotowego od materiałów budowlanych.
p. 10. Ulepszenie dróg dojazdowych.
p. 11. Zmniejszenie taryfy kolejowej na wyroby cegłarskie.
Wobec tego Kom. Ankietowa uważa za wskazane:
1) Dostarczenie poważniejszym zakładom długoterminowego kredytu na rozbudowę i modernizację.
3) Pomoc inicjatywie prywatnej w budowie cegielni.
5) Rozwój szkolnictwa zawodowego.
6) Ułatwienie w przywozie nowoczesnych maszyn z zagranicy i popieranie wyrobu takowych w kraju.
7) Zlagodzenie podatku obrotowego.
8) Środki dla obniżenia kosztów przewozu.
10) Ujednostajnienie księgowości w cegielniach.
Zaznaczamy, że przytoczyliśmy tu tylko najważniejsze dla nas skonstatowania i wnioski Komisji Ankietowej.
Na zakończenie chcielibyśmy na tem miejscu jeszcze raz podkreślić ogromną doniołość omawionej pracy nietylko dla nas, lecz i dla szerszego ogółu. Dotąd, niestety, panuje w centrum i na Wschodzie Polski ten przestałały pogląd, że przemysł ceramiczny należy do t. zw. pół-przemysłu, że przemysł ten bazuje się przeważnie na ręcznym wyrobie, prymitywnych piecach i organizacji pracy, że ceglarzem zrobić się może w 24 godzin każdy lepszy obywatel, że dla prowadzenia cegielni nie potrzeba żadnego gruntowniejszego wykształcenia fachowego, gdyż jest to rzecz prosta i łatwa! Nie, — nic mylniejszego! Jeżeli chcemy mieć dobry, a tani towar, produkować musimy nowocześnie, masowo i fachowo, i czempredzej zarzucić fuszerkę i dopotopowe metody pracy.
Inż. Alfred Dziedziuł
Próby i doświadczenia z cementem portlandzkim.
Polskie normy przewidują próby z cementem doraźne, zwykłe i pełne.
Próba doraźna obejmuje tylko warunki wiązania i stałość objętości; służy jako doraźny sprawdzian przy wykonywaniu robót i w żadnym razie nie może być uważana za próbę odbiorczą.
Próba zwykła ustala: warunki wiązania, stałość objętości, stopień zmienienia, ciężar właściwy, wytrzymałość zaczynu na rozciąganie po 7 dniach, oraz wytrzymałość zaprawy na rozciąganie po 7 i 28 dniach, i na ściskanie po 3, 7 i 28 dniach. Próbę zwykłą można uważać za próbę odbiorczą; dla dużych dostaw natomiast, oraz w wypadkach wątpliwych wykonywuje się próbę pełną.
Próba pełna poza danemi, objętemi próbą zwykłą, ustala nadto skład chemiczny cementu.
Oprócz powyższych prób, wymienionych w Polskich Normach, wykonywuje się również próbę, mającą na celu ustalenie ciężaru objętościowego, luźno nasypanego cementu i ilości próźni w nim.
1. BADANIE WARUNKÓW WIĄZANIA CEMENTU.
Warunki wiązania są normalne, gdy cement zaczyna wiązać najwcześniej po upływie 40 minut i kończy przed upływem 10 godzin. (Niemieckie przepisy podają jako początek wiązania czas równy conajmniej 1 godzinie). Przy cementach, stosowanych do betonowania pod wodą, do zatamowania źródeł szczelin w zbiornikach, rurach i t. p. pożądane są cementsy o szybszym wiązaniu: o ile jednak chodzi o zwykłą budowę, to pożądany jest początek wiązania dopiero po 3 — 4 tygodniach, aby mieć dostateczną ilość czasu na wykonanie robót. Warunki wiązania bada się zapomocą przyrządu Vicata.
W prowadnicy przyrządu mieści się ruchomy drążek opadowy, który przy pomocy śrubki może być przytrzymany w dowolnym położeniu; przez odkręcenie śrubki drążek opada pod wpływem ciężaru własnego. Drążek podnoszony jest do góry zapomocą przekładni ślimakowej i korbki, jak to pokazane jest na rys. 1, lub bezpośrednio ręką, jak na rys. 2. Na dolnym końcu drążka jest otwór, do którego wtrubowuje się trzon cylindryczny o przekroju 1 cm² lub igła o przekroju 1 mm².
Waga drążka z trzonem wynosi 300 gr.
Waga drążka z igłą i dodatkowym ciężarkiem, który przy przystosowaniu igły zakłada się na górnym końcu drążka, wynosi również 300 gr.
Zaczyn cementu, którego wiązanie mamy zbadac, musi być normalnej konsystencji, która warunkuje się ilością dodanej wody i bada się zapomocą trzonu.
Aby tę normalną konsystencję osiągnąć, wykonujemy następujące czynności: na grubej, płaskiej płytce szklanej ustawiamy ebonitowy pierścień o wysokości 4 cm. i ściankach wewnętrznych, prawie pionowych; w ciągu 3 minut należy rozmieszać dokładnie 300 gr. cementu z pewną ilością wody, mierzoną w odsetkach wagii cementu, zaczynem tym wypełnić pierścień, pęcherzyki powietrza usunąc z zaczynu przez lekkie potrząsanie płytki, poczem zebrac nadmiar zaczynu i pierścień wraz z płytka umieścić na dolnej płaszczyźnie przyrządu Vicata, uprzednio pionowo ustawionego. Kręcząc zwolna korbkę, ostrożnie wprowadzić w dotyk płaskie denko trzona z górna powierzchnią zaczynu, a następnie ciągle zwolna kręcząc korbkę — umożliwić zanurzenie się trzona w zaczyn. Właściwej ilości wody, odpowiadającej „normalnej konsystencji” zaczynu, odpowiada zanurzenie się trzona do poziomu 6 mm. ponad płytkę szklaną — dno zaczynu. O ile odległość ta będzie większa, próbkę należy ponowić z większą ilością wody, o ile mniejsza — z mniejszą ilością.
Użycie dużej ilości wody opóźnia proces wiązania, malej przyspiesza.
Zanurzenie się trzonu możemy odczytywać na obok znajdującej się skali.
Po ustaleniu normalnej konsystencji przystępujemy do badania czasu wiązania.
Wypełnić pierścień właściwym zaczynem, usta-
wić wraz z płytka na przyrządzie Vicata, zmieścić
trzon na igłę i dodać ciężarek wyrównawczy, poczem
w odstępach zrazu kilkuminutowych, a następnie
krótszych lub dłuższych, stosownie do przebiegu zja-
wisk, wprowadzać w dotyk płaski koniec igły z gó-
rną powierzchnią zaczynu. Po ustaleniu dotyku zwol-
Przyrządy do badania warunków wiązania.
na kręcić korbą, aby igła mogła się zanurzać swobodnie.
Po każdym zanurzeniu płytkę należy nieco po-
sunąć, aby igła trafiła w coraz to inne miejsce.
Całkowite zanurzenie czyli dotyk igły do płytki,
stanowiącej dno zaczynu, należy sprawdzać na skali,
wyznaczywszy z góry dla danej płytki zerowe po-
łożenie wskazówki. Początek wiązania wyznacza się
całkowitą liczbą minut, liczonych od chwili zrobie-
nia właściwego zaczynu do chwili swobodnego zanu-
rzania się igły na poziom jednego mm. ponad płytkę,
stanowiącą dno zaczynu. Koniec wiązania stanowi
całkowita liczba minut od chwili dodania właściwej
ilości wody, aż do chwili, gdy igła zostawi na górnej
powierzchni zaczynu tylko ślad, ledwie dostrzegalny.
Próby muszą się odbywać przy temperaturze nor-
malnej 14 — 18° C.
Temperatury wysokie przyśpieszają wiązanie, niskie opóźniają.
Ścisłe przestrzeganie czasu 3 minutowego na rozmieszanie „normalnej konsystencji” jest warunkiem nieodzwolonym dobrze wykonanej próby.
Znane są wypadki, kiedy wskutek krótkiego czasu mieszania i zbyt małej ilości wody określono cement jako szybkowiążący i niezdany do budowy, podczas gdy prawidłowo wykonane próbę ustaliły, że cement wiąże najupełniej normalnie. Przyrząd Vicat’a należy utrzymać zawsze w stanie czystym od rdzy. Drążek winien przesuwać się w prowadnicy bez wyraźnego tarcia; igła winna mieć powierzchnię gładkie, lśniącą. Igły, pokryte rdzą, trudniej przenikają w zaczyn, a przeto pokazują zbyt krótki czas wiązania.
Nie należy uderzać i zbyt szybko przesuwać krążka z zaczynem, gdyż uderzenia przeszkadzają wiązaniu, opóźniają je.
Na budowie, o ile niema przyrządów Vicat’a, określać warunki wiązania zapomocą „Próbę paznokciowej”.
Warunki wiązania można określić w przybliżeniu w sposób następujący:
Początek wiązania określa się chwilą, kiedy paznokieć, naciskający placzek cementowy, spotyka się z dostrzegalnym sprzeciwem i pozostawia trwały odciśk.
Koniec wiązania następuje, gdy paznokieć nie może się już zagłębić w zaczyn.
2. BADANIE STAŁOŚCI OBJĘTOŚCI CEMENTU.
Zdarza się, że cement przy twardnieniu wskutek nierównego lub niedostatecznego wypalenia, a rzadziej wskutek nadmiernej ilości gipsu i magnezu zwiększa swoją objętość, co powoduje rozluźnienie się więzów łącznych i rozpadanie się tworzywa.
Użycie takiego cementu do betonu jest niedopuszczalne.
Niezbędne wobec tego są próby stałości objętości.
Próbę właściwą wykonywuje się w następujący sposób:
Ugnieść 3 kulę średnicy mniej więcej 4 cm. z cementu, zaczynionego właściwą ilością wody, określona jak w doświadczeniu 1-em, ułożyć na grubszych płytach szklanych i zlekką potrząsać, aby rozlały się w płacki wypukłe o średnicy około 10 cm. Płacki wraz z płytami ustawić na drewnianych podstawach, tuż ponad cienką warstwą wody na dnie płaskiej skrzynki zamkniętej, wyłożonej na ściankach i pokrywie od wewnątrz wojskiem niezbyt grubym, zwilżonym woda. Po upływie doby płacki wraz z płytami wyjąć ze skrzyni. Jeden pozostawić wraz z płytą przez 27 dni na powietrzu w pracowni, drugi wraz z płytą zanurzyć na 27 dni w kapiel wodną, zmienianą co 3 dni, trzeci również wraz z płytą niezwłocznie poddać działaniu pary wodnej, stawiając płytę na podstawach ponad powierzchnią spokojnie wrzącej wody w odpowiednim naczyniu, lekko pokrytem. Ta kapiel parowa winna trwać 3 godziny; przez cały ten czas baczyć należy, aby się woda nie wygotowała. Wskazane jest użycie odpowiedniej parowniczki o stałym poziomie. Stałość objętości jest zupełna, gdy płacki z właściwego zaczynu cementowego po 27 dniach przechowywania na powietrzu, po 27-dniowej kapieli wodnej i 3-godzinnej parowej nie paczą się i nie dają zniekształceń, świadczących o pęcznieniu cementu.
(c. d. n.)
Inż. Waclaw Żenczykowski.
Amerykańskie ruchome rusztowania murarskie.
Budowniczy Leon Suszycki.
(Ciąg dalszy.)
Jednak dobre poziomnice spirytusowe są łatwiejsze w użyciu.
Murarz powinien mieć jedną równą linię do poprawiania układanych cegieł.
Jeden gladzik do żyłkowania z dobrej twardej stali. Jeden młotek o wadze 1.7 do 1.8 kilo, bez wagi rączki. Otwór dla rączki 1"×3/4". Rączka ma być z powiększającą się grubością. Młotki z lanej stali są tańsze i pewniejsze od kutych.
Każdemu murarzowi należy wypożyczyć dwie kielnie, z których jedna mniejsza dla zewnętrznych licowych ścianek i większa, tak zwana skrzynkowa, do wypełniania muru w środku ściany.
Jedno dłoto płaskie, szerokie, dla przecinania cegiel w środku. Jedno dłoto pod kątem 60° wąskie.
Korzystając z dłota, możemy przecinać cegłę w każdym kierunku, w zależności od nachylania dłota w pożądanym kierunku.
Narzędzia do cięcia wtedy przynoszą korzyść, gdy są odpowiednio ostre. Ostrzyć je należy poza godzinami, ustalonymi dla pracy.
Nagrzewać narzędzia przed hartowaniem na kolor wiśniowo-czerwony, a hartować na kolor słońcowo-żółty.
Dłoto może przeciąć cegłę po najprostszej linii i w najkrótszym czasie, ale nacięcia należy robić ostrą stroną młotka.
Ochrona ręki i palców.
Są rozmaite sposoby dla ochroniania palców rąk i wielkiego palca oddzielnie. Najlepszym zabezpieczeniem rąk jest kawałek cielęcej skóry wykrojonej, z odpowiednimi wycięciami i zagięciami. Dla wielkich palców służy za ochronę skóra, zaciśnięta stalowym zaciskiem.
Kielnia duża skrzynkowa.
Nadeszła chwila, w której należy zaprzestać podawać zaprawę od skrzyni do ściany przy pomocy zwykłej murarskiej kielni.
Jako środek zmniejszenia kosztów układania ścian należy stosować użycie dużej skrzynkowej kielni, którą można zaczerpnąć zaprawę, wystarczającą dla ulożenia kilkunastu cegieł w ciągu 5 sekund. Skrzynkowa kielnia jest tylko jednym ze sposobów dla zaoszczędzenia czasu.
Kielnia mniejsza kubłowa.
Kielnia kubłowa, nieco mniejsza od skrzynkowej, ma te zalety, że się łatwo napełnia i opróżnia, również daje się łatwo oczyszczać od przyschniętej zaprawy.
SZKOLENIE MURARZY,
oparte na studiach ruchów.
W tym zarzysie zapoczątkowujemy liczenie czasu, zużytego dla wykonania pewnej pracy przy zastosowaniu odpowiednich ruchów.
Studja ruchów murarza przy pracy.
Studja te są koniecznością dla osiągnięcia dodatnich wyników przy nauczaniu rzemiosła zapomocą tej metody. Poszukiwanie dróg ku powiększeniu wydajności pracy i polepszeniu zarobków rzemieślnika jest koniecznością chwili. Mamy nadzieję, że stałe, ścisłe i dokładne studjowanie ruchów wesprze nas mocno na rękojeści, otwierającej tajniki tak cennego przemysłowego zagadnienia. Praca, położona na tem polu, opłaci się sowicie w niedalekiej przyszłości każdemu, kto będzie wytrwale pracować w tej dziedzinie.
Tym zagadnieniom poświęcił się Fryderyk W. Taylor, członek Stowarzyszenia Inżynierów-Mechaników, oraz przydzielił mu do pomocy członkowie sekcji budowlanej pp. H. P. Gillette i R. T. Dana, którzy pracują nad analizą porównawczą ruchów murarza.
Straszliwy bezmiar marnotrawstwa pracy panuje we wszystkich gałęziach rękodzielnictwa, z powodu powszechnego braku studjów nad wydobywaniem najlepszych wzorów pracy, wykonywanej różnymi sposobami.
Dla osiągnięcia wybitnych korzyści przy stosowaniu odpowiedniej metody:
a) należy posiadać znającego dokładnie swoje rzemiosło murarza,
b) murarz musi być żywy, chętny, ruchliwy i pojętny,
c) od murarza wymagane jest szybkie zastosowanie się do posługiwania jaknajmniejszą ilością ruchów i stałego kształcenia się w przyswojeniu sobie tego systemu, który da skuteczny pożądany rezultat.
Powyższe warunki są tak oczywiste i konieczne, że zbytecznym byłoby prowadzić nad niemi dalszą dysputę.
Wykonanie tych warunków jedna rękodzielnika z pracą, gdyż one są dla niego zwykle najłatwiej wykonalnemi i pozwalają przyzwyczaić się do korzystania z niewielu ruchów, które mniej go wyczerpują, wnosząc jednocześnie do pracy swobodę ruchów i ożywienie energii.
Posilkowanie się najlepszymi murarzami.
Ukwalifikowani instruktorzy naszej metody posilkują się zazwyczaj najlepszymi murarzami. Posilkowanie się niezdolnymi i niemrawymi murarzami nie da pożądanych rezultatów i nie wykaże przewagi naszej metody, a jednocześnie wprowadzi w pracy zamieszanie.
Naszym zamiarem jest wskazywać murarzom te korzyści, jakie oni mogą osiągnąć, stosując minimalną ilość ruchów przy wykonaniu jednakowej pracy.
GDYNIA.
Kolonja robotnicza na Burakowie.
Wykonywa przy pomocy ruchomych rusztowań murarskich firma „Żelazo-Belon”.
W każdym stosowanym ruchu powinien on widzieć pożytek pracy, a dokładne skoordynowanie szeregu ruchów powinno dać im pożądany i pewny rezultat powiększenia zarobków.
Terminatorzy prędko zaczynają rozpoznawać wartość stosowanych ruchów i to następuje tem szybciej, im prędzej zrozumieją potrzebę pośpiechu i rywalizacji w wysilaniu się powiększenia wydajności pracy, która w wyniku da im powiększenie zarobku.
Nauka winna się odbywać poza godzinami płatnej pracy.
Nauczanie naszej metody pod kierunkiem wykwalifikowanego instruktora musi odbywać się poza godzinami pracy, przez stopniowe odzwyczajanie się używania niewłaściwych, niepotrzebnych ruchów. W tym czasie terminator musi być szkolony w prawidłowym układaniu cegły i zaprawy, co uzdolni go do wczucia się w najdrobniejsze szczegóły naszej metody.
Te pokazy mają podwójne zadanie: uzdolnić terminatore i tem pozwolić mu powiększyć swoje zarobki, dając możliwość przemysłowcowi obniżyć koszta robocizny wykonywanej budowy.
Znajomość terminatore swego fachu ogranicza się do poznania zaledwie kilku zasadniczych ruchów i pozycji przy pracy, które mu pozwalają zrozumieć, czego i w jaki sposób ma się uczyć.
Szereg instrukcji, wskazujących, w jakim porządku koordynować odpowiednie ruchy oraz tablice pokazowe, dają możliwość uzdolnić terminatorew, pozwalając im tym sposobem powiększyć swoje zarobki. Jednocześnie pozwolą im odzwyczaić się od użycia wszelkich niewłaściwych i zbytecznych ruchów, nabytych w poprzednich doświadczeniach.
Przyszliśmy do wniosku, że murarze, nawet z dobremi intencjami, lecz pracujący według starych metod w ciągu wielu lat, nielatwo przyswajają sobie i wyuczają naszą metodę i dla tej grupy ludzi musimy poświęcić dużo wysiłków i uporczywej pracy, by ich uzdolnić do wykonania dostatecznej ilości pracy.
Również są murarze, którzy przyswoili sobie potrochu różne metody pracy i nie mogą całkowicie stosować zasad naszej metody. Ci również nie mogą dać nam dobrych rezultatów.
Uważamy, że przy stosowaniu najlepszych sposobów pracy nie jest celowem i madrem zarządzaniem nabieranie do robót murarzy, przyzwyczajonych do posilkowania się innemi, niż nasza, metodami. Osiągniemy szybciej pożądany dodatni rezultat, szkoląc chętnych i pojętnych młodych terminatorów, którzy nie zdolali jeszcze przyswoić sobie obcych nam sposobów pracy.
Spotykamy jeszcze powszechniejszy typ murarza, który pod naszym okiem stosuje naszą metodę, ale poza naszemi plecami powraca do swych starych wadliwych i bezmyślnych sposobów. (C. d. n.)
Pierwsza kadrówka pogotowia budowlanego.
(Po przeglądnięciu „Polskiego Przemysłu Budowlanego” i artykułu: „Dość gawęd — czas na robotę!”)
A więc czekamy! My czekamy — my Polacy Amerykanie, zorganizowani w Towarzystwie Akcyjnym Gospodarstwa Krajowego — Ekonomia, zorganizowani w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, w mieście Chicago, Stanie Illinois na prawach amerykańskich, pod firmą: Economy Rebuilding Corporation" w celu odbudowywania zniszczonej wojną światową Polski.
W r. 1920 przenieśliśmy się ze Stanów Zjednoczonych Am. Płn. do Polski i tu zawarliśmy kontrakt z Min. Rob. Publ., do którego należała odbudowa kraju. Na mocy tego kontraktu zobowiązaliśmy się pobudować własnym kosztem, za dolary, przesłane i przewiezione z Ameryki, fabrykę domów i pobudowaliśmy ją w Skarżysku — fabrykę, zdolną do odwiązywania najmniej 1000 domów w roku, przyczem przewidziana była budowa do 2500 domów. Rząd zaś zobowiązał się umową do pobudowanej fabryki przydzielać budulec z lasów państwowych, grawitujących do fabryki, w masie 100.000 m.³ rocznie, tymczasem przy wielkich wysiłkach z naszej strony przydzielił w dwu latach 34.000 m³, zamiast 200.000 m³, a wreszcie kontrakt całkowicie zerwał i fabrykę domów czeka na pracę, ale taką żywą, prawdziwie amerykańską, już od osmiu lat — tymczasem kapitał w sumie 250.000 dolarów, włożony w pobudowanie fabryki, marnieje, bo budynki niszczeją, maszyny rdzewieją, parkany się wała, wszystko to razem przedstawia nędzny obraz zniszczenia pracy ludzkiej i kapitału, zapracowanego przez emigrantów polskich w Ameryce.
Dajcie nam zatem odpowiednie warunki pracy, dajcie nam surowiec, nie prosimy o kapitał, ten będzie z Ameryki, nie boimy się nawet ustawy o ochronie lokatorów, bo ustawa sobie, a życie sobie — dziś już wszyscy widzimy skutki ustawy i dobrą ona już jest tylko dla ludzi, powodowanych ideą zniesienia prywatnej własności — zresztą wszyscy inni, uczcwi obywatele kraju gotowi są płacić każdą sumę, każdy czynsz, byle tylko mieć dach nad głową.
My stojmy i czekamy na możność pracy — czekamy nie dla braku kapitału, bo ten dostać na potrzeby fabryki z Ameryki możemy, a stojmy dla braku surowca — z naciskiem zaznaczamy: dla braku surowca.
Szan. Redakcja „Polskiego Przemysłu Budowlanego” wzywa do pracy, „Dosyć gawęd — czas na robote”. My się zgłaszamy do roboty dla zaspokojenia głodu mieszkaniowego i lokalnego, gdzie warunki są gorsze od innych, gdyż tu nie po trzy i pół człowieka przypada na jednoizbowe mieszkanie — tu przypada 6 — 8 i 10 osób na jedną ubikację 4 x 4 m. Taki stan rzeczy, taki głód jest u nas, w Skarżysku, gdzie się buduje kolosalnych rozmiarów fabrykę państwową, w której ma pracować 12000 robotników — pomnożmy to przez 4, co stanowi najmniejszą, nie polską, ale typowo amerykańską rodzinę, to liczba dusz wyniesie 48.000. Jak to społeczeństwo będzie wyglądało, mieszkając w warunkach takich jak obecnie? Nawet i najzdrowsze warunki klimatyczne, jakiemi się cieszy nasza okolica, nie uchronią nas przed chorobami, karłowaceniem i niemoralnością.
Taki jest stan rzeczy w Skarżysku. I wśród tego stoi nieczynna dla braku surowca fabryka domów, tuż obok fabryki państwowej. Fabryka domów obecnie zamarała, czeka na zmartwychwstanie i ma siłę po temu, aby żyć, ma własnego gruntu 34 hektary, który w każdej chwili może być pokrajany na parcelki budowlane z ogródkami, nadto część około 30 hektarów może być urządzona w sposób miejski — rynek i budynki handlowe — możemy ożywić całą okolicę, możemy i jesteśmy gotowi pobudować miasto. Kto nie wierzy, niech przyjedzie i zobaczy, czy prawdę piszemy.
Aby to wszystko zrobić — jednego nam tylko trzeba, to znaczy dobrych chęci ze strony miarodajnych czynników. Nie żądamy nawet wykonywania w ścisłem znaczeniu umowy, zawartej z nami dn. 19 maja 1920 r., żądamy tylko rozwikłania sprawy. Prosimy o odpowiednie warunki, a my sobie damy radę. Za lat 4 — 6 możecie przyjechać i zobaczyć, jak wygląda miasto, pobudowane przez Polaków z Ameryki.
Czekamy, gotowi do pracy z wiarą tą, że jak Polska pod zaborami nie zginęła, tak i my, t. j. Ekonomia Sp. Akc. Gospodarstwa Krajowego — Economy Rebuilding Corporation — nie zginemy, bo nie straciliśmy wiary w siebie, nie poddaliśmy się kryzysowi krajowemu. My kredytu w Polsce nie potrzebujemy, bo go mamy w Ameryce — od Polski potrzebujemy dania nam możliwych warunków pracy — o to prosimy, gotowi do czynu, pozostawiając gawędy, ankiety i projekty dla tych, którzy żyją teorią. My mamy praktykę gotową, projekty i plany gotowe, pieniądze mieć możemy, chęci do pracy i wiary w lepszą przyszłość po nieudanych próbach stworzenia raju... nie utraciliśmy, prosimy miarodajne czynniki o stworzenie nam warunków i dane surowca z okolicznych lasów państwowych, nawet nie wszystkiego, bo budować będziemy nie z drzewa, ale z kamienia, cegły, żelaza i cementu.
S. G. Jakiel,
Polak-Amerykanin, założyciel „Ekonomii”
i prezes Zarządu.
Regulacja Warszawy.
Rząd zaborczy, w imię głoszonej otwarcie zasady, że Warszawa winna być pozbawiona cech stolicy, a natomiast otrzymać charakter miasta gubernialnego, w wysokim stopniu krępował także i regulację miasta, zezwalając tylko na zbyt małe kredyty regulacyjne (rocznie rb. 9.000), nie dopuszczając do prowadzenia polityki terenowej, wskutek czego Warszawa posiada bardzo mało własnych gruntów i oddając całokształt zabudowania miasta pod władzę rządu gubernialnego, który stale przeszkadzał regulacji miasta i t. d. Otoczenie około r. 1831 Warszawy ciasnym wieńcem fortów i umocnień, spowodowało zbyt gęste, wysokie i często wadliwe zabudowanie śródmieścia, gdy jednocześnie na krańcach miasta powstały osiedla, zabudowane bez jakie-gokolwiek nadzoru i kierownictwa, w sposób chaotyczny i nader wadliwy.
Pomimo tych utrudnień i więzów, Warszawa, po przetrwaniu wojen i katastrof, jakim podlegała w pierwszej połowie wieku XIX-go, w drugiej jego połowie żywiołowo rozrastała się i rozwijała, oczywiście nie z tak pomyślnym skutkiem, jakoby osiągnęła bez tych więzów.
Powstały koleje, sieć tramwajów, z początku konnych, następnie elektrycznych, znakomite inwestycje kanalizacyjne i wodociągowe, gazownie, elektrownie; ulepszone bruki i chodniki, ogrody i parki, cmentarze, mosty na Wiśle i t. d. Oprócz znacznej ilości nowych budowli prywatnych (około 5000), wzniesiono kościoły: Wszystkich Świętych, św. Augusta, św. Floriana, św. Stanisława, Zbawiciela i t. d. Politechnikę, Filharmonię, Zachętę, główną Poczę, Bank Państwa i t. d.
W zakresie właściwej regulacji zrobiono bardzo niewiele. Ustanowiony przy Magistracie w r. 1856 Komitet regulacyjny, skrępowany wskazaniami władz rządowych, w ciągu kilku lat swego istnienia opracował projekty regulacji istniejących ulic i nowych przejść, które cechowało nadmierne przystosowywanie się do wszelkich, nawet małowartościowych budowli i unikanie większych wydatków, chociażby koniecznych dla rozwoju miasta. Ten sam tryb regulowania miasta był narzucony Magistratowi i w latach następnych.
Po dokonanem w r. 1916 znacznem powiększeniu obszaru miasta do przeszło 12.000 hektarów, Zarząd stołeczny już miasta poddał plan regulacyjny gruntownej rewizji, opartej na zasadach nowoczesnej urbanistyki. Ustanowiono w r. 1917 specjalne Biuro regulacyjne, a w r. 1920 — Komisję do spraw regulacji i zabudowania miasta pod przewodnictwem Prezydenta miasta, z udziałem ławników i przedstawicieli Koła Architektów, a następnie i Koła Urbanistów. W r. 1917 Koło Architektów opracowało w skali 1:10000 „szkic wstępny planu regulacyjnego Warszawy”, następnie wykonane zostały przez Biuro regulacyjne w tejże skali, ale bardziej szczegółowo i z uwzględnieniem wielu nowych faktorów, w r. 1920 — drugi, a w r. 1923 — trzeci plan regulacyjny, który Rada Miejska i Ministerstwo Robót Publicznych uznały jako podstawę do opracowania szczegółowych planów. Ujawniające się z biegiem czasu nowe okoliczności i potrzeby instytucji rządowych i społecznych spowodowały opracowanie w r. 1926 czwartego i ostatniego planu, który został zatwierdzony przez Zarząd Miejski.
Jednocześnie ze wspomnianymi planami regulacyjnymi, były sporządzone i plany szczegółowe, tak, że obecnie regulacja niemal całego miasta jest opracowana w skali 1:2500, a bardzo wiele ulic i dzielnic — w skalach 1:1000, 1:500 i 1:250.
Wymienione plany uwzględniały sprawy: komunikacyjne, zdrowotne, budowlano-mieszkańowe i krajobrazowe.
Przy udziale przedstawicieli miasta Dyrekcja kolejowa opracowała projekt Warszawskiego węzła kolejowego, składającego się: z linii średnicowej dla ruchu pasażerskiego, przecinającej miasto z zachodu na wschód wzdłuż alei Jerozolimskiej i 3 Maja za pośrednictwem tuneli, wykopów, wiaduktów i nasypów, w kierunku, który sprowadził koszty tej monumentalnej inwestycji do minimum; z linii obwodowych dla ruchu towarowego, oraz rozmaitych stacji towarowych, rozrządnych i t. d. Inwestycje te pozwolą podwoić ilość pociągów i znacznie skrócić czas przebiegu przez miasto.
Niedogodności istniejących kolejk dojazdowych (ciężnota ulic, stacje towarowe, parowozy i t. p.) zostana usunięte przez przeniesienie stacji, zwłaszcza towarowych, na krańce miasta i zastosowanie trakcji elektrycznej. Kilka nowych linii dojazdowych z trakcją elektryczną będą doprowadzone do śródmieścia, jak np. linia do Żyrardowa.
Wzamian istniejącego na polu Mokotowskim portu lotniczego urządza się obecnie port na Okęciu, na obszarze około 500 hekt. tuż przy granicy miasta, w pobliżu ulicy Grójeckiej. Przewidywane są i inne porty wojskowe w okolicach Warszawy.
Sieć uliczna została opracowana wszechstronnie. Tak doniosłe dla dużego miasta główne ulice radialne zostały ustalone w 17 kierunkach, łączących śródmieście z jego okolicami. Bardzo niedostateczne obsłuzenie potrzeb komunikacyjnych w kierunku północno-południowym zostanie udoskonale przez kilka poważnych przejść, z których należy wymienić: przebiecie przez Ogród Saski (Marzalkowska — Nalewki — Dzika), arterię nad skarpą (Ujazdów — Krakowskie Przedmieście), a nadewhatskto t. zw. arterię N-S, długości około 11 km., która połączy Bielany z Mokotowem, przecinając gęsto i wysoko zabudowane dzielnice śródmieścia.
Z ważniejszych przejść o kierunku wschodnio-zachodnim należy wymienić dwie arterie o charakterze reprezentacyjnym: 1) przecinającą pole Mokotowskie z przebieciami do Ujazdowa, przeznaczonego na zabudowanie o charakterze monumentalnym (muzea, ewnt. sejm i senat) i 2) łączącą Cytadelę z placem Grunwaldzkim — Aleją Wojska Polskiego.
Z arterii o charakterze obwodowym należy wskazać na arterię, łączącą Bielany, Koło, Wolę, Czyste, Mokotów i Sielce.
Projektuje się budowę trzech nowych mostów przez Wisłę: 1) w przedłużeniu ul. Karowej — dla ruchu lekkiego, 2) na północ od Cytadeli — dla ruchu pasażerskiego i 3) w południowych krańcach miasta dla obwodowej linii kolejowej.
Oprócz regulacji i udostępnienia brzegów Wisły, projektują się porty: w Lasze Wiślanej (obecnie
w budowie) i na Zebraniu wielki port, łącznie z kanałem obwodowym, otaczającym Pragę.
W zależności od sieci ulicznej przewidziane jest znaczone powiększenie sieci tramwajowej. Dla linii na własnych torach (w tunelach, na estakadach i t. d.) wyznaczone zostały kierunki: przez Marszałkowską i t. d., przez arterię N-S, przez ul. Wolską na Pragę, oraz w kierunkach obwodowych i dopełniających.
Parki, ogrody i wszelkiego rodzaju zieleńce, stanowiące „pluca miasta”, zostały bardzo szeroko uwzględnione. Z projektowanych większych parków i ogrodów należy wymienić: lasek Bielański, obszaru około 300 ha, w którym znajdą pomieszczenia urządzenia etno- i zoologiczne, sportowe i t. d., park Traugutta, obszaru około 26 ha, zieleńce i boiska przy ul. Potockiej, obszaru około 46 ha, parki i ogrody, obszaru około 220 ha na gruntach pola Mokotowskiego i Rakowca, park Sielecki, obszaru około 16 ha, pas zieleńców, szerokości około 15 km., otaczający Warszawę wzdłuż dawnej linii fortów i umocnień, park wystaw powszechnych na Saskiej Kępie, obszaru około 150 ha i t. d. Zostaną znacznie powiększone istniejące parki — Skaryszewski i Zygmuntowski. Realizacja tych projektów powiększy obecny obszar zieleńców, około 280 hekt. do 1300 hektarów.
Dla celów sportowych przewiduje się wielkie areny: na b. forcie Szczęśliwickim (w budowie), na Okęciu i na Burakowie, oraz kilkanaście innych placów sportowych.
Dla sportów wodnych przewiduje się baseny, o wymiarze mniej — więcej 100x2200 metrów, w otoczeniu ogrodem z trybunami i t. d.: na południe miasta, na łąkach Siekierkowskich i na północy, na tak zw. Kępie Potockiej.
Istniejące cmentarze, obszaru około 240 ha, zostaną powiększone. Oprócz tego projektuje się założenie paru cmentarzy w południowych przedmieściach.
W związku z zabudowaniem i regulacją miasta wykańczane są projekty powiększenia sieci kanalizacyjnej i wodociągowej.
Panujący od wojny silny głód mieszkaniowy, dla zaspokojenia którego należałoby wytworzyć około 90,000 mieszkań, przeważnie małych, spowodował wyznaczenie w planie regulacyjnym terenów budowlanych takich, które szybko i na warunkach przystępnych mogą być zajęte pod budowę, a więc tereny państwowe, ogólne i fundacyjne. Terenów takich wyznaczono około tysiąca hekt., z których około 170 hektarów zostało już zabudowane przeważnie przez rozmaito spółdzielnie cywilne i wojskowe na polu Mokotowskim, na Żoliborzu, Bielanach, na byłych forbach i t. d. Pozostałe tereny są już albo przydzielone, lub znajdują się w stadium przydzielania.
Z gruntów pustych prywatnych przeznacza się pod zabudowę około 3800 hektarów, z których około 1700 hekt. nadaje się do zabudowy już obecnie lub w bliższej przyszłości. Od paru lat ruch budowlany rozwija się i na tych terenach. Należy zaznaczyć, że i w śródmieściu, przy racjonalnej zabudowie, może powstać kilkadziesiąt tysięcy dogodnych mieszkań.
Równolegle z tworzeniem nowych dzielnic i parcelacją bloków, opracowane zostały przepisy racjonalnej zabudowy strefowej, niestety, dotychczas nie zatwierdzone, ale wedle możliwości stosowane w praktyce.
Opracowane też zostały plany regulacyjne dla kilkudziesięciu osiedli poza granicami Warszawy, w obrębie koła o promieniu 15 klm.
Dla celów przemysłowych przeznaczono około 600 hekt. przeważnie na Pradze.
Dla celów państwowych, komunalnych, społecznych i w ogóle użyteczności publicznej, wyznaczone zostały różne placówki i ośrodki, z których należy wymienić: dzielnice szpitalna, obszaru około 226 hekt. na Bielanach, blok zakładów naukowych na Mokotowie, około 50 ha i t. d.
Ośrodki i bloki o charakterze reprezentacyjnym, a jednocześnie i krajobrazowym, przewidziane są wzdłuż alei Ujazdowskich, alei nad skarpą Wiślaną, wzdłuż wymienionych wyżej arterii Wojska Polskiego i na polu Mokotowskim i w wielu innych punktach miasta.
**PRACE POMIAROWE MIASTA.**
Do r. 1882 Magistrat posługiwał się niezbędny dokładnemi planami miasta, wykonanemi przez geome-trów wojskowych w miarach rosyjskich i w skali 1:4200. Dopiero z przystąpieniem do robót kanalizacyjnych rozpoczęte zostało sporządzanie dokładnych planów miasta, z początku — tras ulicznych, a następnie i wnętrza bloków miejskich, tak, że przed wojną egzystowały już dokładne plany śródmieścia w skali 1 : 250 i najbliższych jego okolic w skali 1 : 2500.
Podczas wojny, prace pomiarowe i niezbędne uzupełnienie planów zostały niemal zupełnie przerwane; większość znaków pomiarowych została zniszczona, lub, co gorsza, naruszona, co nie pozwalało na dokonywanie ścisłych pomiarów uzupełniających nowych ulic, dzielnic i budowli. Dawne punkty podstawowe i wieże triangulacyjne już nie istniały. Wobec tego stworzono nowa sieć tych punktów i dokonano triangulacji tak na obecnym obszarze miasta, jak częściowo i poza jego obrębem; wymierzono poligony i ustawiono około 2000 nowych znaków poligonowych; dokonano nowej niwelacji powierzchni miasta i ustawiono około 2000 reperów, w tej liczbie 43 precyzyjnych, tak zw. "wiecznych".
Na podstawie tych danych przystąpiono do sprawdzania i skorygowania dawnych planów oraz ulic, dzielnic, bloków, a nawet poszczególnych działek, które projekty regulacyjne wyznaczyły tak w śródmieściu, jak zwłaszcza w przyłączonych w 1916 r. terenach podmiejskich o pow. około 8000 hektarów.
Sporo robót w tym zakresie zostało już dokonanych, znacznie więcej pozostaje jeszcze do wykonania.
Gmach b. kolegium jezuickiego w Zodziszках.
Wskutek polecenia Pana Przewodniczącego Wydziału Powiatowego w Wilejce, dokonałem wymierzenia i sporządzenia odnosnych rysunków gmachu b. kolegium jezuickiego w m. Zodziszki, obecnie noszącego nazwę „pałacu pojezuickiego”; zaliczony do starożytnych zabytków, znajduje się on pod opieką Oddziału Sztuk Pięknych Urzędu Wojewódzkiego. Konieczność wymierzenia powstała w celach przystosowania pałacu przedewszystkiem dla powszechnej szkoły 7-klasowej, a następnie dla innych instytucji; dlatego też urząd gminy nabył na własność z prywatnych rąk pałac, z parkiem i ogrodem owocowym, razem około 3 hektarów ziemi. Obecnie w pałacu mieści się od frontu i tyłu parteru, na prawej połowie Posterunek Policji, przychodnia lekarska z mieszkaniem doktora, a na lewej stronie mieszkanie felczerki i nieczynna przychodnia weterynaryjna.
Miasteczko Zodziszki znajduje się w odległości 42 kilometrów od powiatowego miasta Wilejki i 20 klm. od stacji kolejowej Smorgonie.
Pałac leży w odległości 400 m. na SO od samego miasteczka, zaś licząc od bramy kościołnej 204,5 m.
Kościół w Zodziszkach jest starszy od pałacu o 94 lata, został bowiem założony w 1613 r. przez Chrystofora Komara, a pałac powstał dopiero w roku 1708, dzięki fundacji Barbary z Komarów Minikowiczowej.
Samo miasteczko Zodziszki obecnie, prócz piękności swego położenia, kościoła i pałacu nie ciekawego nie posiada, bo nie podobna n. p. uważa za osobiwość radio odbiorcze, należące do Macierzy Szkolnej. Jest jednak jedna wybitna cecha, odróżniająca Zodziszki od innych miast polskich: niema tu prawie Żydów i brak zupełnej synagogi, zajazdu, łaźni oraz rynku, co bywa zwykle w każdym miasteczku kresowem. Są tu tylko dwa sklepy żydowskie, które mieszczą się obok siebie, naogół zaś ludność żydowska jest tak niewielczna, że nie zapeniłaby domu modlitwy, który kiedyś funkcjonował.
Tak pałac, jak i drewniany budynek b. domu modlitwy należały do znanej z czasów rządów Musrawowa, generałowej Natalii Bokszańskiej z Kijowa, w owych czasach zamieszkujących z mężem w maj. Tupalszczyzna, znajdującym się o 5 klm. od Zodziszek i należącym obecnie do p. Włodzimierza Bokszańskiego. Foltwark Zodziszki, drugiego brata Anatola, leży obok samego pałacu i przedstawia drobną część byłego większego ziemskiego objektu, około 4000 hektarów, niegdyś znajdującego się w posiadaniu O. O. Jezuitów.
Pałac, kupiony przez urząd gminy od braci Włodzimierza, Michała i Anatola Bokszańskich, spadkobierców i prawnuków generałowej N. Bokszańskiej, przeszedł obecnie z 5 do 6 rąk i w ciągu 220 lat, zawdzięczając tylko swym rozmiaram i trwałości, zachował się do naszych dni, skutecznie stawiając opór działaniom czasu i szczęśliwie unikając zrujnowania w wojnie światowej, podczas, gdy wieża kościoła w miasteczku została zburzona, jako wojskowy punkt obserwacyjny. O obecnej wielkości pałacu mówią jego wymiary:
- długość 74,63 m., wysokość 11,48 m. do 18,25 m. od cokoła do gzymsu, a grubość ścian w piwnicach 1,50 m., na drugim piętrze 1,30 m.
Obecnie jest na 20 mtr. krótszy, niż był zbudowany, ponieważ lewe skrzydło jego usunięto przed 90 laty.
W czasie wojny światowej mieściły się tu, jako w wygodnie położonym punkcie, niemieckie sztaby, kierując śmiercią naokoło. Wiadomo, jakie piekło tworzyły pozycje w rejonie Smorgoni i w jaki sposób została okolica spustoszona: o 4 klm. od Zodziszek leżała demarkacyjna linia, po której obu stronach były okopy stron walczących.
Z satysfakcją należy powitać czyn niezasobnej gminy, która wysiłała się nad możność, aby nabyć ten olbrzymi pałac, dzięki czemu będzie znowu służył oświetlaniu, jak to było jego przeznaczeniem przed 218 laty, gdy został założony. W 1710 r. funkcjonowała tam szkoła retoryki, niestety, już w 1734 r. gmach został zniszczony do szczętu przez wojsko moskiewskie i dopiero w r. 1755 odbudowano go staraniem wice-rektora, Jana Korsaka, a w r. 1756 powstała tu szkoła filozofii, t. j. szkoła wyższego typu.
Los pałacu jest poniekąd związany z przyszłym rozwojem kulturalnym i gospodarczym gminy, który już teraz ma pomyślne widoki, jak to można wnioskować z rozwoju mleczarni. Centrala mleczarni spółdzielczej w Tupalszczyźnie poczyniła tak dobre postępy, że zachodzi potrzeba użytkowania „mechanicznych koni”.
Obecnie wyrób masła znacznie podniósł gospodarstwo. Jeden z działaczy zrobił dosyć dowcipne porównanie, że każdy z udziałowców ma pensję mieZODZISZKI (pow. Wilejski).
Palac (gmach kolegium jezuickiego — strona północna). Rekonstrukcję prowadzi inż. W. Lengauer.
Niewierzą, zataczającą liczne łuki, i niby cofającą się wstecz, a jednak dążącą do połączenia się z Wilją w „Poblechu”.
Z zachodniej strony pałacu roztacza się daleki widok: błękita wstęga Wilii, za nią zielony dywan łąk, a dalej las: oko odróżnia najpierw niewielkie plamy lasu, które im dalej, tem więcej zlewają się w jednolitą masę.
Kiedyś w tym lesie, naprzeciw okien pałacu, była wycięta szeroka, prosta jak strzała droga, ciągnąca się 20 km. Droga upiększała krajobraz i łagodziła surowy widok lasu. Obecnie krajobraz
ZODZISZKI (pow. Wilejski). Park pałacowy w zimie.
sięczną, której wysokość zależna jest nie od stopnia stuzłowego, lecz od ilości posiadanych krów.
Twórca litewskich obrazów, s. p. I. Chodźko w swem dziele pod tyt. „Na Brzegach Wilii”, poświęcił pałacowi w Zodziszkach kilka ustępów. Należy zaznaczyć, że Ignacy Chodźko urodził się w roku 1794 w Zablotczyźnie, gminy kościeniewieckiej, powiatu wilejskiego. Wychowywał się w domu dziadka w maj. Dziewiątnach i jest pochowany na cmentarzu Wojsłomia (Wojsłom leży w połowie drogi między Wilejką a Zodziszkami). W czasie niemieckiej wojny kaplica, wzniesiona nad jego mogiłą, została zburzona. Następnie „goście”, czerwoni wojońcy, myśląc, że znakomity pisarz powinien być pochowany w srebrnej trumnie, rozkopali mogiły, ale doznali zawodu, gdyż trumny były zwykłe. Obecnie powstał w Wojsłomiu komitet uczczenia pamięci pisarza i istnieje zamiar nazwać jego imieniem nowobudującą się szkołę tamże.
Z dzieła s. p. I. Chodźki wiemy, że po zniesieniu zakonu Jezuitów, pałac odziedziczyli hrabiowie Laskoryzowie, po nich stali się właścicielami mniej zamożni dziedzice i ruina obejmowała go powoli: zapadły się jedna po drugiej cele, aż wreszcie zapał się środek dachu i, przebiwszy sklepienia, zasypał gruzami wielką okrągłą salę, byłą bibliotekę, najcenniejszą część budowli.
Jak mówi dalej autor, pałac wykazuje u nas epoke saskiego budownictwa i są to, raczej były, trzy klasztorzy, połączone korytarzami z pałacykami o podwójnych wysokich dachach. Budowniczyci, w przeswiadczaniu, że projektowany gmach ma służyć dla mężów, powołanych do życia zakonnego, a jednocześnie naukę, dostatkiem i znaczeniem ze światem połączonych, dał budowlę kompromisową: klasztor i pałac pod jednym dachem.
Pałac jak i całe miasteczko Zodziszki położony jest na prawym brzegu Wilii, która przepływa obok w dole. Naprzeciw miasteczka Niemcy zbudowali most, do którego prowadzi w stromym skarpie długą drogą dojazdową.
Most zniszczony; pozostały po nim jedynie betonowe filary i dwa rzędy izbic.
Ta część terenu, na której znajduje się pałac, park i ogród, tworzy niby półwysep w kształcie płaskowzgórza; na zachodzie znajduje się rzeka Wilia, na południowo-wschód lipowy park, który otacza wąski, a głęboki wąwoz z brystą rzeczką,
uległy zmianie: padły olbrzymie sosny i świerki, a miejsce ich zajął młody las, który o tyle jest podobny do dawnego, jak dekoracja na scenie do rzeczywistości: myślą oko przy pewnych warunkach. Za Wilją nie widać siedlisk ludzkich; natomiast z przeciwnej strony, na wschodzie, oddalony o paręset kroków od pałacu znajduje się folwark z wodnym młynem.
Od czasu do czasu widać na drodze około pałacu pieszych i przejeżdżające furmanki czy to do pałacu, czy do kościoła, czy do urzędu gminy. W miasteczku panuje dość duży ruch, lecz sam pałac wydaje się niezamieszkałym; wygląda uroczo i powaźnie, do czego przyczyniają się szary od starości tynk ścian i czarne duże otwory okien, gdzie niedźwiedź z pozostalymi częściami ram. Wieczyste lipy i stare brzozy otaczają park zmierzchem i tylko za drzewami i latoroślami widnieje dalsza przestrzeń.
(C. d. n.)
Inż. W. Lengauer.
Z wędrówek „Polskiego Przemysłu Budowlanego” po zagłębiu naftowem.
Migawkowe zdjęcia z Borysławia, Drohobycza i Truskawca.
(Ciąg dalszy.)
Mijaliśmy świńskim klusem przerażonych przechodniów, uskakujących wpław przed naszym wehikułem. Po półgodzinnym żaglowaniu przez borysławską kałużę dobrnęliśmy do „Europy”. Właściciel hotelu, p. Chuen, przyjął zapowiedź mojego bezwzględnego wyjazdu ze stoickim spokojem, przedłożył mi zupełnie ludzki rachunek i, otrzymawszy należność, pożegnał uczciwym uściskiem dłoni. Ale p. Helenę „od Nowego Sącza”, wzmiankowaną na wstępie nimę numerową, wieść o moim exodusie porażała najwidoczniej gromem przykrej niespodzianki.
— Angliki, Frajcuzy, Miemcy siedzom tu tygodniami, a pan to miejsca zagracź nie umie! — rzekła mi tonem wyrzutu.
— Mówiłem już, że się boję, aby mnie tu nie ukradli — przypomniałem donnie.
Wzięła w milczeniu moje toboły i zaniósła do stojącego opodal hotelu autobus, którym miałem odjechać do Drohobycza. Nie sądzone mi jednak było zażyć rozkoszy lokomocji w tym wozie Drzymały, bo, przesiedziawszy w nim około godziny w tęsknem a daremne wyczekiwaniu towarzyszy podróży, zostałem przesadzony do autodryndy, startującej właśnie w pożądany kierunku, z pełnym (za pełnym nawet) kompletem pasażerów.
I muszę przyznać borysławiakom tu, zaraz, z punktu, że umiejętność kierowania konimi mechanicznemi posiedli w stopniu znacznie doskonalszym niżli prastara sztukę ochwacania dychawicznych czworonogów. Nasz Ford „wywarł z kopyta” i w równem, ostrem tempie przemknął po falistym terenie do Drohobycza.
— Dokąd zawieźć? — zapytał mnie szofer, gdy po zatrzymaniu się na rynku sam jeden pozostalem w pudle.
Mrok nocny ogarnął już miasteczko, a nadomiar mżył majowy „rzodkiewiak” (w przeciwstawieniu do wrzesińskiego „kapuśniaczka”).
— Do hotelu — odparłem — ale do któregoś z porządniejszych.
— To już chyba do „Europy” — zadecydował kierowca i skręcił w uliczkę na prawo.
Westchnienie tepej rezygnacji wydarło się z mej piersi. Quousque tandem! Stanowczo za dużo tej Europy w symbolach, a za mało w rzeczywistości.
Wbrew obawom hotel okazał się znośny. Pomiedzy portierem a dwójmiem numerowych wywiązała się rozmowa, jedyna w swoim rodzaju.
— Dwunasty? — zagała portier.
— Dziesiąty — odpatr numerowy.
— Siódmy! — pośpieszyła z swą opinią numerowa.
— Och, nie! To już raczej dwudziesty pierwszy — rzekł z mocą przekonania zawiadowca.
— Także mi numer! — odcięła się pokojówka — dwudziesty pierwszy!
Ósmy będzie najlepszy — zaproponował pośrednicząc kolega.
Jeszcze parę chwil trwało to przerzucanie się numerami, z którego na razie tylko tyle zrozumieć mogłem, że hotel... nie jest przeludniony i że szarowny zespół głowi się nad tem, jakby to jednego gościa pomieścić w kilku naraz apartamentach. Skończyło się na wyznaczeniu mi pokoju z numerem czterastym, o wybitnie familijnych cechach.
— Pocóż mi dwóch łóżek i dwóch otoman? — zaprotestowałem przeciw tak rozrzuconej gościnności — jestem przecież samotny, bez żony, a nawet bez sekretarjatu...
— Nie mamy innego wolnego numeru — brzmiała chóralna odpowiedź — pan dobrzej może nie zwracać uwagi na zbyteczny „lewentarz”.
Łatwo to powiedzieć, ale wykonać trudniej! Świadomość o obecności tuż obok drugiego niezajętego łóżka przyprawiła mnie o bezsenność. Tęsknota do domowego ogniska jęła zbyt żywo odtwarzać obrazy życia rodzinnego, by znękany wędrowiec mógł się z ich uroku tak łatwo otrząsnąć. Chrapnąłem dopiero nad ranem.
Obudziło mnie pukanie do drzwi, którego natarczywość rosła z każdą chwilą. Krzyknąłem poirytowany: wejść! Wnosząc z tupetu dobijania się do mých podwoi, spodziewałem się ujrzeć w nich raso-wego gruboskórca. Doznałem mitnej niespodzianki. Na progu ukazała się zgólna nadobna dziewczeczka.
— Tak późno — rzekła mi na powitanie — a pan śpi! Czy podać śniadanie?
— A czem wy tu głodnych karmicie?
— Chlebem i solą, ale, gdy nas ładnie poproszą, dodajemy trochę masła, jajek, herbaty...
— Więc prosimy... o te dodatki.
— Trzy w szklance, czy w skorupach?
— Cztery w masle, na talerzu.
— Ojej! Pan pewno dwa dni nie jadł? Zrobi się, zrobisz. I herbatka z cytryną?
— Uhm!
W godzinę później znalazłem się na rynku. Tym razem — przyznaję — olsnąłem. Przede mną, pośrodku obszernego placu, dźwigał się z posad potężny blok świeżo wzniesionych murów, w trzech kondygnacjach, z wyniosłą wieżyczką, wieńczącą środek korpusu.
— Ani chybi: ratusz — domyśliłem się doraźnie — ale jakże wspaniały! Czy aby nie przesadzony w rozmachu i okazałości? Przecież te domki, stojące w czworoboku na obwodzie rynku, wyglądają przy tym kolosie jak pisklęta przy kokosach. Pojmuję dumę drohobyczan, przyprawiającą ich o rożdżkę płuc na widok swego gmachu reprezentacyjnego, zwłaszcza po zestawieniu w myśli z owym przysłowiom malomiasteczkowym ratuszem, który — jak głosi złośliwa anegdota — wciąga się na noc do podsienia.
Ale ratusz jeszcze niegotowy. Świeci czerwienią obnażonej cegły i zieje pustką otworów, w których osadzone być mają drzwi i okna. Chcąc się rozmówić z panem burmistrzem, czyli — jak tu go wabiają — prezesem, spieszymy na odległą ulicę, do dotychczasowej siedziby samorządu miejskiego. Wyjednawamy audycję telefonicznie, dostępujemy bezzwłocznego przyjęcia. Pan Prezes, inż. Reutt, jest najmilszym z prezesów. Czasopismo "Polski Przemysł Budowlany" zna od początku istnienia i rad niezmiennie wita jego redaktora w "niskich progach Drohobycza". Wdzięcznym sercem przyjmuje gratulacje z powodu bliskiego już ukończenia budowy nowego a tak pysznego przybytku sławnej municipalności, spieszy jednak czempredzej wyrazić ubolewanie, że prócz ratusza i ochronki nic więcej się tu nie buduje.
Na prośbę naszą o bliższe dane, dotyczące budowy, tudzież o kopię planów i fotografii obiektów, przyrzekł p. Prezes dostarczyć je po ukończeniu budowy.
Nie szczędził nam również obietnic w tym rodzaju drugi nasz szanowny rozmówca, a także stały prenumeratior "Polskiego Przemysłu Budowlanego", p. inż. Goldwasser, który jednak wyraźnie zaznaczył,
LOS ANGELOS (St. Zj. A. P.)
Dom Architektów.
że materiały jego ilustrować będą prace, dawniej wykonane, obecnie bowiem w Drohobyczcu nic nie buduje.
Trzeciego z rzędu informatora, nadanego nam z Borysławia, w osobie dyrektora Kasy Chorych w Drohobyczu, p. Jaroszewskiego, nie mieliśmy szczęścia usłyszeć, pomimo kilkakrotnie podejmowanych prób, by go zastać w biurze. Stwierdziliśmy za to naocznie, że dom, w którym Kasa Chorych się mieści, poddany został gruntownej rekonstrukcji. Świadczyły o tem rusztowania, opłatające gmach dokola i zamknięta klatka schodowa, której rolę objęły zastępczo te właśnie rusztowania. Miało to swój powód piąć się wzwyż po równi pochyłej, zbitej z kilku elastycznych desek i nakarbowanej poprzecznymi listwami. Za każdym stapnięciem gibki pomost uciekiał z pod nóg w dół i przeżył się z powrotem, falując z wdziękiem przy wtrózne melodiijnego skrzypu... Przypominało to... Wiedeń, miałowicie ruchome i ruchliwe podłogi w "domu warjatów" na Praterze.
Trzy, czy cztery razy przeprawialiśmy się przez tę "budję" na sosnowych "resortach", zdążając do górnych regionów, gdzie znajdują się biura p. Dyrektora — niestety, wszystkie nasze wysiłki pozostawały płonne, bo on sam, jakby naprzekór knutym zamałom, bawił w dniu tym poza murami swej urzędowej rezydencji.
Pełni żółci dla złośliwego przypadku, zstępowaliśmy z wyżyn po raz ostatni. A musiała być ta, nurtująca w nas, uraza albo bardzo groźna, albo zgoda wruszająca, skoro trafiony na casus paskudicus poczuł się w obowiązku do doraźnej satysfakcji. Skierował bowiem nasze kroki na tyły labiryntu, gdzie wprawdzie żadną miarą nie podobna było domyślać się obecności dyrektorskich apartamentów, gdzie jednak również rozkrzacały się rusztowania, a na jednym z ich odcinków czekał na nas obrazek tak ponętny i nadobny, że przez chwil kilkanaście nie mogliśmy oderwać oden oczu.
Przez wnękę otwartego okna wychylał się na zewnątrz młodzian bladolicy o gorączkowo świecących źrenicach; w jego bezwładnej pozie było coś z nonszalancji uschniętego badyla. Stworem: wcielenie Kasy Chorych. A o parapet tego samego okienka oparło się jednym różowym łokietkiem stojące na rusztowaniu... Zdrowie. Wiecie: takie... taki nader szlachetne, opiewane przez wieszczą z Czar- nolasu zdrowie, którego cenę rynkową poznaje się wtedy, kiedy się je już postrada.
"Zdrowie" miało na sobie jakieś bardzo kuse i bardzo przezroczyste i rozwiewne szatki. Nie podejrzewając, że jest podpatrywane z odległości jednego piętra od dolu, pozwalało się oglądać niemal że w całej szczerości...
— Aaa! — wykradło się komuś z nas westchnienie podziwu. Powiadam: komuś, bo nie jestem pewny czy mnie, czy któremuś z przechodników.
Para cudnych, niebieskich ślepków spiorunowała intrusa. W wymownym spojrzeniu czała się zapowiedź, że "Zdrowie" nie każdemu wychodzi na zdrowie, a poniekądżo łącznie i o ciężką chorobę przyprawić zdolne...
Już na ulicy, w tłumie gawiedzi, zrodziła się aktualna konsepcja: najlepiej zbudowane w Drohobyżu są... drohobyczanki.
Mimo tak "budujące" odkrycie postanowiłem natychmiast strzepać kurz z salutów i rozwinać żagle do powrotu. Ale w tem znów przypadek, który od rana wyprawiał harce, popchnął mnie w nieoczekiwianym kierunku.
— Kto jedzie do Truskawca? — zawołał tuż przy mnie samochodziarz. — Jest jeszcze jedno wolne miejsce; proszę siedać i nic nie gadać!
Wezwanie było tak suggestywne, że nie mogłem się oprzeć. Wsiadłem bez gadania i dałem się uwieść w nieznane sobie strony.
— Do Naftusi! — pomyślałem sobie na otuchę, jak ongi, czasu kościuszkowskiej insurrekcji, wzdychał imci pan burmistrz Krakowa „do Kasienki, pod pierzynkę!"
(Dok. nast.).
Tadeusz Jan Żmudziński.
Kronika budowlana.
RUCH BUDOWLANY W LIPICU.
Ruch budowlany, zwłaszcza w dziedzinie budowy nowych domów mieszkalnych, w lipcu nie wykazał większego ożywienia, natomiast rozwijały się znacznie prace około przebudowy i naprawy dróg, mostów i wiaduktów, przy czem w całym kraju przeprowadza się bardzo liczne renowacje.
O pewnym zwiększeniu ruchu budowlanego na wsi świadczą zwiększone w niektórych okręgach zakupy materiałów budowlanych przez rolników. Bardzo intensywnie w dalszym ciągu budują władze państwowe i samorządy.
W związku z poprawą warunków atmosferycznych rozwinęły się bardzo prace inwestycyjne samorządów około budowy ulic, dróg bitych, oraz urządzeń zdrowotnych i kanalizacyjnych. Pewne pogorszenie w budownictwie nastąpiło natomiast w Gdyni, gdzie brak dalszych dotacji kredytowych wpływa hamująco na prywatną inicjatywę budowlaną.
Znacznego ożywienia inwestycyjno-budowlanego spodziewać się należy już w najbliższym czasie w woj. Śląskim, dzięki wpływom z amerykańskiej pożyczki inwestycyjnej, z której Rada Wojewódzka wyznaczyła przeszło 78.000.000 zł. na inwestycje wojewódzkie, powiatowe i gminne.
KTO SIĘ BOGACI NA DRZEWE POLSKIEM?
W Anglii przeprowadzono niedawno subskrypcję obligacji konsorcjum drzewnego, które zajmuje się specjalnie wyrobem drzewa polskiego. Konsorcjum to zakupiło 11 milionów stóp kubicznych drzewy w Małopolsce i 13 milionów stóp drzewa świerkowego z lasów ks. Radziwiłła pod Stolpami. Z tej ostatniej tylko tranzakcji konsorcjum spodziewa się 3 i pół milionów zysku.
Ogółem konsorcjum to zakupiło w Polsce drzewa za 12 milionów złotych, a zyski jego w przyszłości obliczają na 4–5 milionów zł.
Cieszy nas, że kapitał zagraniczny uruchamia bogactwa naturalne Polski i toruje im zbyt na jednym z najlepszych pod tym względem dla nas rynków. Dlaczego jednak my sami nie potrafimy robić tych interesów? Przecież 12 milionów zł. nie jest znów tak wielką sumą, której nie można zebrać w Polsce.
UZDROWOTNIEŃIE MIAST POLSKICH.
Zaledwie szesta część miast polskich posiada urządzenia wodociągowo-kanałizacyjne, w czym jednak jest sporo miast, których urządzenia są niedostateczne lub przestarzałe.
Zgór 500 miast polskich, z ludnością przeszło 4-ro miljonową urządzeń wodociągowo-kanałizacyjnych nie posiada.
Według przeprowadzonych obliczeń, koszt inwestycji w tych miastach wynosiłby zawrotną sumę jednego miliarda złotych, co po rozłożeniu na ogół ludności zainteresowanych miast wyniosłoby 200 zł. na głowę. Jest to suma, przekraczająca zdolność płatniczą obywateli, roboty więc te mogą być wykonane jedynie przy dogodnym długoterminowym kredycie.
Kredyty inwestycyjne, udzielone przez amerykańskie konsercje „Ulen et Co", umożliwiły podjęcie robót wodociągowo-kanałizacyjnych 10 miastom: Czesłowa, Dąbrowa G., Kielce, Lublin, Ostrów Wkp., Otwock, Piotrków, Radom, Sosnowiec i Zięber.
Obecnie Bank Gospodarstwa Krajowego udzielił sam, względnie pośredniczył w udzieleniu pożyczek zagranicznych na cele inwestycyjne wodociągowo-kanałizacyjne dla następujących miast: Brześć Kuj., Będzin, Czeladź, Chełm, Grodzisk, Grójec, Janów Lub., Jedrzejów, Kalisz, Końskie, Kruszewica, Krzemienie, Lubranie, Lida, Łęczyca, Łuck, Łowicz, Nowogródek, Opatów, Olkusz, Pińczów, Puławy, Równe, Radzymin, Sandomierz, Słomniki, Słonim, Siedlce, Tarnowskie Góry, Wołomin.
„TYLKO" 8 MILJARDÓW I 30 LAT CZASU POTRZEBA, ABY POLSKA MIAŁA ZNOSNE DROGI.
Niezwykle interesujący projekt inwestycji dróg bitych sporządził departament drogowy Ministerstwa Robót Publicznych.
Projekt, omawiający w zarysach ogólnych, jakie i ile dróg publicznych należy w Polsce wybudować, przewiduje wybrukowanie i wyszosowanie 240.000 kilometrów dróg gruntowych, co pociągnęłoby za sobą koszt 8 miliardów złotych.
Przy intensywnej pracy naprawa wszystkich dróg w Polsce, oraz wybudowanie nowych dróg, aż do stanu nasycenia, potrwałoby najmniej lat 30.
LIKwidacja Bezdroży na Pograniczu Wschodnim.
Na pogranicze polsko-sowieckie i polsko-litewskie wyruszyło 6 specjalnych kompanii saperskich, które rozpoczynają naprawę dróg i mostów. Koszary zostaną im zapewnione przez dowództwo K. O. P., jak również utrzymane, z pomocą jednak przyjda także Sejmiki powiatowe i Rady gminne.
Asfalt, czy kostka drewniana?
W ostatnich czasach wiele miast w Polsce zaczęło budować jezdnie asfaltowe. Wyliczenie wszystkich dodatkowych i ujemnych stron tego rodzaju bruku zajęłooby za wiele miejsc, wobec czego ograniczymy się do nadmienienia, że ulice asfaltowe są halasliwe oraz bardzo śliskie, zwłaszcza w czasie deszczu i mrozów, nadto asfalt nie przylega trwale i bezpośrednio do szyn tramwajowych, kruszy się łatwo obok torów i wymaga ciągłej naprawy. Przy naprawie kabli lub kanalizacji trzeba zrywać nawierzchnię asfaltową, powstaje zas dziury lałać, co związane jest z wielkimi kosztami.
Należy więc zwrócić uwagę na prawie wcale u nas dotąd nie stosowany bruk ze specjalnego rodzaju kostki drewnianej, odpowiednio nasyconej, używany z największym powodzeniem we wszystkich prawie stolicach europejskich. Używana u nas kostka sosnowa, surowa jest bardzo nietwarła. Powierzchnia jej w krótkim czasie pokrywa się licznymi wgłębienniami, skutkiem nierównomiernego zużycia drewna sosnowego, które, jak wiadomo, posiada miękki biel i twardy twardziel.
Wieleletnie doświadczanie w tym zakresie wykazało, że do bruków drewnianych nadaje się najlepiej nie sosna, lecz wolno rosnący świerk górski, który dzięki swej jednolitej tkance drewnianej zużywa się zupełnie równomiernie, oraz posiada tę zaletę, że przez kostki się nie przylegają, natomiast przy szybkim ruchu ulicznym niejako zraszają się w sasiednich kostkach, pozostając tak, że nawierzchnia pozostaje wszespo równa. Trwałość dobrego bruku drewnianego przy silnym ruchu kołowym wynosi przeciętnie 19 lat, przy średnim ruchu — przeciętnie 27 lat. Trwałość nawierzchni asfaltowej jest oczywiście mniejsza. Reparacja ulicy, wyłożonej brukiem drewnianym, może być wykonana z łatwością. Bruk drewniany posiada i tę zaletę, że przygląda halas ruchu ulicznego, co przy dziesięcym ruchu wielkomiejskim dla mieszkańców jest dobrodziwiem.
W Polsce istnieją firmy, które przy pomocy doskonale wyszkolonych sił lachowych brukują ulice impregnowaną kostką drewnianą i pożądane jest zwrócenie uwagi wszystkich Zarządów Miast na ten sposób brukowania, który zupełnie niesłusznie nie znajduje zastosowania.
Warszawa.
Kanal Wisła — Narew.
Przed przystąpieniem do budowy wielkiego kanału odwadniającego, zbadała miejska komisja techniczna po raz ostatni teren na Nowem Bródnie.
Kanal ów przebiega północno-wschodnią część Pragi i pojedzie w kierunku północnym aż do Narwi.
Długość kanału wyniesie 38 km., szerokość 14 mtr. Koszty przekopania kanału preliminowano na 2 miliony złotych, które pokryje w formie długoterminowego kredytu, Bank Gospodarstwa Krajowego.
Znaczenie kanału dla przyległych terenów jest wielkie. Osuszy on błota i nieuzłyki, które przekształca się w cenne tereny budowlane dla rozbijającej się Warszawy.
Jest rzeczą bardzo możliwe, że w niedalekiej przyszłości kanał ów połączony będzie „ramieniem”, idącym ku zachodowi z Wisłą. Zyskałyby na tem bardzo wodniste tereny północno-wschodniej części Pragi.
Normalizacja elementów handlu.
Magistrat stołeczny utworzył przy wydziale technicznym referat, którego zadaniem będzie opracowywanie normalizacji elementów handlowych oraz wprowadzenie zasad naukowej organizacji pracy do budownictwa miejskiego.
Referat ten ma objąć całokształt budownictwa miejskiego, a więc uregulowanie sprawy zamówień, dostaw i odbioru materiałów budowlanych i t. p.
Referat działać będzie w porozumieniu z komitetem normalizacyjnym, działającym przy Min. Przemysłu i Handlu oraz z Instytutem naukowej organizacji pracy.
Remont domów w Warszawie.
Na podstawie zarządzenia komisariatu rządu, właściciele domów, którzy otrzymali nakazy o przeprowadzeniu remontu swoich posesji, powinni byli w zasadzie uszkutnicić to przed 1 lipca. Jednakże p. komisarz rządu udzielił prolongaty terminu do 1-go listopada. Oczywiście, w tych przypadkach remont mógłby być przeprowadzony dopiero w przyszłym roku.
W ciągu ostatniego tygodnia, na terenie 3-ej ekspozytury (komisariaty policyjne: 1, 2, 3, 4, 5, 12 i 26) przystąpiono do remontu 48 domów. Ogółem, w sezonie bieżącym, na tym terenie przeprowadzono lub też częściowo rozpoczęto remont 431 posesji.
Bezdomność w Warszawie.
Pod przewodnictwem p. prezydenta miasta, in. Słomińskiego, odbyła się konferencja w sprawie bezdomności.
W konferencji wzięli udział: wiceprezydent dr. Bogucki, ławnicy pp. Zieliński i Pilacki, nacz. Dobraczyński, kierownik komitetu walki z bezdomnością p. Dehnel oraz kierownik miejskiej inspekcji budowlanej, inż. Strzałkowski.
Przedewszystkiem przyjęto do wiadomości sprawozdanie komitetu walki z bezdomnością. Ze sprawozdania tego wynika, że w schroniskach i barakach miejskich są 3.434 rodziny bezdomnych, razem 9.022 osoby. Ilość posad, złożonych do komitetu, z prośbą o mieszkania, wynosi 4.480, z czego 810 zatwierdzone odmownie, 938 jest w toku zatwierdzania, pozostałe zaś są zatwierdzone przychylnie. Na jesieni komitet uzyska 800 izb w nowowysyładowanych barakach. Starczy to na umieszczenie do 3.500 osób. Konferencja uznała, że w ten sposób zaspokojone będą nagłe potrzeby, natomiast energetyczna budowa pomieszczeń dla bezdomnych w roku przyszłym ma wydatnie załagodzić panującą klęskę głodu mieszkaniowego.
Postanowiono w dalszym ciągu, że opinie o przenoszeniu lokatorów z domów, grożących zawaleniem, dotychczas wydawane bezpośrednio przez ekspozyturę komisariatu rządu, będą musiały zyskiwać aprobatę miejskiej inspekcji budowlanej. Dopiero po stwierdzeniu przez miejską inspekcję budowlaną, że dom istotnie grozi zawaleniem i dalsze przebywanie w nim nie jest bezpieczne, lokatorzy będą otrzymywali mieszkania od komitetu bezdomności.
Wreszcie uchwalcono przekazać sprawę przydziału mieszkań w domach na Żoliborzu, przeznaczonych dla pracowników miejskich, komisji mieszkaniowej przy wydziale ogólnym magistratu, nie zaś komitetowi bezmności, jak pierwotnie projektowano.
Rozszerzenie posiadłości miejskich.
Warszawa, posiadając prawie pół milarda majątku, jest jednym z najbogatszych miast, jeśli chodzi o placę budowlane, szczególnie w śródmieściu, co ogromnie utrudnia naprz. budowę szkół i innych gmachów miejskich gdyż poszukiwanie i kupno placu wówczas, kiedy jest on już potrzebny, jest bardzo kłopotliwe, a zarazem kosztowne.
Dla usunięcia tej niedogodności magistrat stosuje obecnie politykę skupu placów i nieruchomości przy odpowiedniej okazji. Na jednym z ostatnich posiedzeń uchwalił nabycie 10 nieruchomości hipotecznych przy ul. Długiej, gdzie magistrat posiada już w sąsiedztwie dużą posesję.
Przebudowa warszawskiego węzła kolejowego.
W związku z kończącymi się robotami przy budowie tunelu kolejowego, który przebić zostanie do końca w roku 1929, Ministerium Komunikacji w porozumieniu z miastem przystępuje do opracowywania planu reorganizacji węzła kolejowego i jaknajszybszego ukończenia tunelu kolejowego. Dołychczasowa długość tunelu wynosi 900 metrów, do budowy zostało 300 metrów. W najbliższych dniach rozpoczęta zostanie budowa konstrukcji odciągającej przy ul. Marszałkowskiej, co pozwoli na prowadzenie budowy tunelu bez przerywania ruchu. Wkrótce tam będą stałowe pale, na których zbudowana będzie krata z belek żelaznych, dylowanie a na wierzchu szyny i jezdnia. Równocześnie na terenie dworca
głównego osobowego będzie budowany wylot tunelu, a potem wykop, doprowadzony obecnie do ulicy Żelaznej i Towarowej.
Plan reorganizacji węzła kolejowego przewiduje skasowanie dworca gdańskiego i wileńskiego, w których miejsce zostaną wybudowane dworce pomocnicze w Szczęśliwicach i na Targówku. Kolej obwodowa będzie miała 35 kilometrów długości i w kilku punktach będzie posiadała przystanki dla mieszkańców krańców miasta.
Ruch główny odbywać się będzie przez dworzec Główny. Ruch podmiejski na prawym brzegu Wisły skierowany zostanie przez dworzec Wschodni, który w tym celu zostanie odpowiednio rozszerzony i przerobiony.
Wykonanie całego planu reorganizacyjnego potrwa około 7-miu lat. Koszt budowy wyniesie kilkadziesiąt milionów złotych.
INSTYTUT GEOLOGICZNY.
Po przerwie jednorocznej i po pewnych zmianach w pierwotnym planie budowy, wykonanym przez prof. Lalewicza, Ministerstwo Robót Publicznych rozpoczyna w r. b. dalszą budowę Instytutu geologicznego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej.
Dolnychczas wykończono pawilon chemiczny, mechaniczny i mieszkalny. W r. b. będzie budowana część główna gmachu, a pozostanie jeszcze do wzniesienia front gmachu, gdzie mieścić się będzie aula, biblioteka i czytelnia.
OBDUDOWA RATUSZA.
W chwili obecnej pp. prof. O. Sosnowski i inż. Jawornicki, którzy zdobyli konkurs na odbudowę ratusza, zajęci są opracowaniem szczegółowych planów budowy.
W r. b., o ile uda się poczynić pewne oszczędności w budziecie, miasto przystąpi do pierwszej serii robót, związanych z odbudową.
BUDOWA TRZECH GMACHÓW SZKOLNYCH.
Odbyło się poświęcenie kamieni węglennych pod budowę szkoły powszechnej miejskiej przy ul. Gostyńskiej, 2-go miejskiego gimnazjum żeńskiego przy ul. Rozbrat i I-szej miejskiej szkoły rękoździelniczej żeńskiej przy ul. Narbutta.
W uroczystościach wzięli udział: prezydent Słomiński, przedstawiciele miasta, władz szkolnych, przedstawiciele prasy i zaproszeni goście.
Plany wszystkich gmachów uwzględniają najszersze wymagania pedagogiki i higieny. Poza normalnemi lokalami wykładowemi budynki będą posiadać szereg lokali i urządzeń pomocniczych, jak gabinety przyrody żywej i martwej, sale gimnastyczne, biblioteki, lokale dla harcerzy, sale natrysków i t. p.
Przy gimnazjum przy ul. Rozbrat ma być urządzone duże, kryte boisko.
Projekt budowy gmachu szkoły powszechnej przy ul. Gostyńskiej przewiduje przenieśenie dwu szkół siedmioklasowych z przedszkolem i domem mieszkalnym dla nauczycieli. W roku bieżącym ma być oddana do użytku część gmachu, niezbędna dla jednej siedmioklasowej szkoły z salą gimnastyczną i domem mieszkalnym.
Budowa gimnazjum i szkoły rękoździelniczej przy ulicy Narbutta ma być przeprowadzona w dniu sezonach budowlanych.
Szkoła posiadać będzie urządzenia, obliczenia do nauki 10 zawodów.
Ogółem wszystkie nowobudowane gmachy zwiększą kontyngent kształcącej się młodzieży o 2.000.
NOWY GMACH GIELDY.
Dział regulacji miasta opracował projekt przebudowy pl. Bankowego, pozostający w związku z zamierzoną budową nowego gmachu giełdy na rogu tego placu i ul. Senatorskiej.
Nowa giełda stanie na miejscu kamienicy hr. Przeździeckich, oznaczonej nr. 2 przy ul. Rymarskiej.
Zmiany, jakie w związku z tym projektem zajdą, są duże. Wielki czworokątny gmach giełdy zmieni dotychczasowy trójkątny kształt narożnika pl. Bankowego i ul. Senatorskiej. Prostopadła do ul. Senatorskiej ściana, wkróczy gmach giełdy na chodnik i jezdnię. W ten sposób plac zmniejszy się nieco, a trójkątny skwer na nim przybierze kształt elipsy. Fontanna ze skweru powędruje na plac Żelaznej Bramy.
BUDOWA DOMU LUDOWEGO.
W tych dniach komitet Domu ludowego przy ul. Ogrodowej ustalił ostateczny koszty tej budowy i zadecyduje komu powierzyć roboty.
W domu ludowym znajdzie pomieszczenie czytelnia, biblioteka, tanie kapielisko, ambulatorium etc. Urządzane tam będą popularne odczyty i koncerty.
Budowa rozpocznie się wkrótce.
NA FRANKFURCKĄ MODŁE PRZEOBRZĄ SIĘ PL. KERCELCEGO.
Sprawa wybudowania wielkiej, nowoczesnej hali targowej, która zastąpić ma drewniane miasto brudnych bud na Kercelaku, nie przestaje być przedmiotem licznych konferencji i badań porównawczych. Jeśli wierzyć projektom, hala ta będzie ostalnim wyrazem techniki. Składać się ma z dwóch ogromnych, połączonych z sobą pawilonów, posiadających tylko północne światło, a to w celu uchronienia przed zepsuciem artykułów spożywczych pod wpływem gorąca. Będą tam urządzone tzw. chłodnie amoniakalne, specjalnie urządzone piwnice etc.
Za pośrednictwem konsulatów polskich uzyskała inspekcja handlowa magistratu wzory, plany i kosztyrsy sosobnych budowli w Paryżu, Londynie, Berlinie i Frankfurcie.
Najspanspalsniej i najlepiej urządzane hale targowe ma właśnie Frankfurt n/M. Na wzór frankfurckich hali będzie też wykonana budowa na Kercelaku. Kosztować to będzie 4 i pół miliona złotych.
BUDOWA FILTRÓW.
Budowa filtrów ma się wkrótce rozpocząć. Na budowę przeznaczono poważną sumę z pożyczki amerykańskiej.
Zarząd wodociągów i kanalizacji zastanawia się, w jaki sposób prowadzić budowę; sposobem gospodarczym, czy też polecić ją jakieś firmie budowlanej z konkursu. Decyzja w tej sprawie zapadnie niebawem.
SIEĆ WODOCIĄGOWA ROŚNIE.
Pożyczka amerykańska a w pewnym stopniu także podwyżka ceny wody umożliwiła rozszerzenie programu wodociągowo-kanalizacyjnego Warszawy. Zamiast projektowanych dawniej 3095 metrów sieci nowych rur kanalizacyjnych, ma być założonych w ciągu roku 5370 m., zamiast 26060 m. rur wodociągowych — 54340 metrów.
Większość robót wykonana będzie na przedmieściach. Wodociągi więc otrzymają: cały Żoliborz, Marymont, Powązki, Pelcowizna, N. Bródno, Targówek, Grochów, Saska Kępa, Czerniaków, Mokotów, Sielec i Wola. W kanalizację zostaną zaopatrzone: ul. Puławskia, Zajączkowska, Myśliwiecka, Ostrowska, Libelta, Płocka, Żytnia, Stawki, Młynarska, cała Ochota i Żoliborz.
Byłe tylko program ten był wykonany w oznaczonym czasie.
NARODZINY STAREGO PLACU.
"Zapowiada się oddawnia i wielokrotnie odwlekana regulacja placu naprzeciw pałacu Staszica, nastąpi tej jesieni. Po- zostaje to w związku z asfaltowaniem N. Świąt i Krak. Przedmieścia.
Plac ten będzie również wysafalowany. Pod pomnikiem Kopernika zniknie skwer, zniknie też i wzniesienie, na którym stoi pomnik. Podobnie jak pomnik Poniatowskiego posąg Kopernika stać będzie na poziomie placu, otoczony czterema słupkami granitowymi, związanymi łancuchem.
Pomnik Kopernika zyska w ten sposób właściwy wygląd i otoczenie, jakie planował genialny twórca Thorwaldsen.
BUDOWNICTWO MIEJSKIE WARSZAWY BUDUJE... REKORDY!
W tych dniach Magistrat uruchomił już prawie wszystkie roboty, które były przewidziane z pożyczki amerykańskiej w zakresie bruków.
Warszawa w tym roku otrzyma 89 klm. nowowybrukowanych ulic, w zakresie kanalizacji i wodociągów 52 klm. sieci wodociągowej i 3 klm. olbrzymiego kolektora dla dzielnicy Ochota - Czyste - Wola - Powązki.
W tych dniach uruchomiono 14 nowych budowli miejskich, głównie dla szkół średnich i miejskich oraz kilku domów mieszkaniowych. Program lejorocznych robót inwestycyjnych Warszawy jest rekordowy i nie ma sobie równego w żadnej ze stolic europejskich.
Jak wieleka są potrzeby Warszawy w zakresie inwestycji, wystarczy przytoczyć, że Wielka Warszawa posiada 14 milj. metrów kw. ulic, z których wybrukowanych jest, wliczając w to t. zw. kocie lby, tylko 9 milj. Przeszło 5 milj. mtr. kw. ulic Wielkiej Warszawy — to drogi polne, które wymagają olbrzymich jeszcze wysiłków, ażeby posiąć chociażby minimalne warunki urządzenia.
ŁÓDŹ.
STRAJK BUDOWLANY.
Strajk w przemyśle budowlanym w Łodzi trwa nadal. Przemysłowcy poza 15 proc. podwyżką płac nie chcą pójść na żadne ustępstwa. Na propozycję przemysłowców nie godozą się Związki zawodowe, które zdecydowały strajk kontynuować aż do ostatecznego zwycięstwa.
AKCJA BUDOWLANA NA SZEROKĄ SKALĘ.
Mimo pietrzących się trudności finansowych, realizacja olbrzymiego planu budowy dwóch kolonii mieszkaniowych, w których znajdzie dach nad głową 3000 rodzin, postępuje szybko naprzód.
O rozmiarach tej wielkiej akcji budowlanej, która niezwłocznie przyczyni się do znacznego złączenia kłęska głodu mieszkaniowego w Łodzi, świadczyć mogą następujące cyfry:
Budowa kolonii pochłonie 36 milionów cegieł, 1000 wagonów wapna, selki wagonów drewna i żelaza, które już w najbliższym czasie sprowadzą przedsiębiorcy.
Komitet budowy główny nacisk kładzie na gwarancję szybkiego wzniesienia murów w stanie surowym, by prace zostały ukończone jeszcze w bież. sezonie budowlanym, co umożliwi oddanie kolonii do użytku już na wiosnę przyszłego roku.
Zagadnienie to prawdopodobnie zostanie rozwiązane zgodnie z życzeniami komitetu, albowiem niektórzy przedsiębiorcy a priori zobowiązują się wykonać budowę w prze- ciągu 5, 6 miesięcy.
Jak się dowiadujemy, prawdopodobnie poszczególne kompleksy budowlane zostaną wykonane przez innych przedsiębiorców. Racionalna organizacja pracy przedwzięciem wyraże się będzie w przeprowadzeniu bocznic kolejowych i tramwajowych do miejsce budowy na terenie kolonii. Odogi tych kolejk będą służyły do odwozu ziemi i wszystkich nieużytków.
W ten sposób, dzięki odpowiednim środkom komunikacyjnym, uzyska się znaczną sprawność pracy i oczywiście zmniejszy się koszta budowy.
Organizacja budowy i technika pracy pozwalają nam przypuszczać, że mury kompleksów kolonii w stanie surowym będą już wykończone w roku bieżącym.
Jednakże komitet budowy posiada dokładnie opracowane plany co do pierwszeństwa przyznawania mieszkań w powstających koloniach.
Przy rozbudowie mieszkań będą brane pod uwagę warunki materialne i mieszkaniowe pełentów. Ci, którzy znajdują się w najgorszych warunkach, uzyskają dach nad głową.
Przy pomocy specjalnego rozdzelnika, w zależności od ilości członków rodziny, pełenci będą otrzymywali jedno-dwu lub trzyposkójowe mieszkania.
Przymierowanie sublokatorów będzie wzbbronione.
Regulamin powstających kolonii przewiduje również specjalną kasę zapomogowo - komorniczą, do której przymusowo będą należeli wszyscy mieszkańcy.
Dzięki tym zarządzeniom, każdy nietylko otrzyma mieszkanie, ale i będzie miał zapewniony dach nad głową.
Trudno jest już dziś przesądzać, jak się rozwiną powstające kolonie, w każdym razie z całym naciskiem należy stwierdzić, że jest to wielki krok naprzód w walce z głodem mieszkaniowym.
Magistrat posiada obecnie fundusze, przeznaczone na budowę, więc mamy nadzieję, że zrealizuje swe plany.
Dotychczasowe półrodniki w walce z głęską mieszkaniową, namioty i baraki, będące rozsadnikami demoralizacji, wskutek niesłychanego skupienia mieszkańców, stanowczo Łodzi nie mogły wystarczyć.
Realizacja planów budowy kolonii jest już realnym środkiem walki o dach nad głową ubogiej ludności miejskiej.
POZNAŃ.
PLAN ZABUDOWY POZNANIA.
Magistrat miasta przystępuje obecnie na podstawie art. 25 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o prawie budowlanym z dnia 16 lutego b. r. do opracowania szczegółowych planów zabudowania następujących dzielnic: Jeżyce, św. Łazarza, Górczyna, Winiar, Naramowic, Głównej, Komandorii, Starołęki, Dębea, Śródmieścia, Chwaliszewa, Śródk, Berdychowa i Miasłeczka.
STAROSTWO KRAJOWE BUDUJE.
Starostwo krajowe rozpocznie przy ul. Niecałej, łączącej ul. Marcelińską z Grunwaldzką, budowę dwóch wielkich domów mieszkalnych dla swoich urzędników. Domy te będą wykończone przed otwarciem Powszechnej Wystawy Krajowej, na czas której odda się je do dyspozycji biura kwatertunkowego P. W. K. Po wystawie natychmiast zostaną oddane na mieszkania urzędnicze. Koszt budowy tych domów wyniesie 645.000 złotych. Szczegółowe kosztorysy i plany zatwierdził już wydział wojewódzki, jako instancja nadzorcza Starostwa Krajowego.
BUDOWA HOTELU.
Z okazji powszechnej wystawy krajowej m. Poznań buduje hotel wystawowy o monumentalnych rozmiarach. Będzie to jeden z największych budynków, wzniesionych w odrodzonej Polsce. Zabudowana powierzchnia wynosi 3.000 metrów kwadratowych, a pojemność 70 tys. metrów kwadratowych. Koszt budowy wynosi 4 miliony zł. Budynek hotelowy składać się będzie z 435 pokojów, w tem 235 pokojów będzie urządzonej na jedno łóżko, a 200 pokojów na dwa łóżka.
BUDOWNICTWO SPÓŁDZIELCZE.
Ustawa, przewidująca tworzenie się urzędniczych spółdzielni budowlanych, jest rzeczywiście dobrodziejstwem, a umiejętnie wprowadzenie jej w czyn, daje znakomite wyniki. Przykładem w tym względzie może służyć istniejąca w Poznaniu Spółdzielnia budowlana wielkopolskich urzędników państwowych, której doroczne walne zebranie odbyło się przed niedawnym czasem.
Spółdzielnia posiada obecnie 40 członków i rozwija się coraz lepiej, termbardziej, że w ostatnich dniach liczba członków wzrosła, a nowe zgłoszenia wciąż nabywają. Nowi członkowie wpłacają pewne sumy zarządowi spółdzielni, który ze swej strony robi starania, aby uzyskać na budowę przewidziane ustawowę kredyty z Banku Gospodarstwa Krajowego względnie od władz miejskich. Urzędnik, obejmujący dom, staje się odrazu jego właścicielem. Wpłaca on jakiś procent ogólnych kosztów budowy, poczmem zaś raty amortyzacyjne będą odpadać w wysokości czynszów, opłacanych przez lokatorów w nowych budynkach. Termin długości splat jest rzeczą indywidualną i zależy od możliwości płatniczych członka, wahając się zaś od 10 — 25 lat.
Przy ul. Spokojnej istnieje już dziewięć zamieszkałych domów, przeciennie o dwóch mieszkańach każdy, otoczonych ogródkami, w b. zdrowej części miasta.
Obecnie powstała nowe willa na Solaczu, na terenie przyznany spółdzielni przez Urząd Likwidacyjny. Na placu o powierzchni dwumorgowej, zarząd zamierza wybudować 6—8 will jednopiętrowych według najnowszych wymogów architektury i higieny. Każda willa jest przeznaczona zasadniczo dla jednej rodziny, jednakowoż dwie rodziny mogą swobodnie i wygodnie mieszkać w jednej willi, otoczonej ogrodkiem.
System spółdzielni budowlanych pośród, jak widzimy, b. dobra strony i pozwala urzędnikowi, który życie całe pracował dla domu państwa — osiąść na starość we własnym domu. Jako właściciel zresztą, nie jest on skrępowany i może swą wolę wydzierżawić, lub w razie przeniesienia do innego miasta, korzystnie sprzedać.
WILNO.
W SPRAWIE PRZEBUDOWY BASZTY NA GÓRZE ZAMKOWEJ.
W związku z projektem Magistratu przebudowy baszty na Górze Zamkowej, koło architektów w Wilnie zamierza ogłosić w imieniu Magistratu konkurs na projekt budowy względnie przebudowy tej baszty. Za uznane przez sąd konkursowy dwa najlepsze projekty Magistrat wyznaczy nagrody w sumie 600 i 400 zł. Pozołem niemągrodzone prace mogą być ewent. zakupione przez samorząd miejski.
W skład sądu konkursowego wchodzą pp.: prof. Ruszczyk, prof. Remer, prof. Klos, wiceprezydent Czyż i architekt miejski inż. Narębski.
Termim nadsyłania prac wyznaczony został do dnia 20 sierpnia r. b.
POSIĘDZENIE SPECJALNEJ KOMISJI DLA REALIZACJI PROJEKTU BUDOWY RZEŻNI MIEJSKIEJ.
W myśl uchwali Rady Miejskiej, we wtorek dnia 24 b. m. o godzinie 8 wiecz. w sali posiedzeń Magistratu pod przewodnictwem prezydenta m. Wilna p. Folejowskiego odbydzie się posiedzenie specjalnej Komisji w składzie przewodniczących radzieckich komisji: technicznej p. inż. Jensza, gospodarczej — p Wankowicza i linansowej p. Korolca.
Głównym tematem posiedzenia będzie ukonstytuowanie się komisji i ustalenie referatu dla Rady Miejskiej w sprawie realizacji projektu i budowy gmachów dla rzeźni miejskiej.
BUDOWA GMACHU SZKOLNEGO.
Niedawno dokonano poświęcenia kamienia węglowego pod nowobudującą się szkołę powszechną w Kuprianiszczach. Poświęcenie dokonał J. E. ks. Biskup Bandurski, poczem kolejno przemawiali Biskup Bandurski, z ramienia urzędu wojewódzkiego p. o. Wojewody p. Dworakowski, z ramienia miasta prez. Falajewski i inni.
BUDOWA GMACHU ANATOMII OPISOWEJ.
Ministerstwo Robót Publicznych wyasygnowało w tych dniach 680 tysięcy złotych na budowę gmachu Anatomii Opisowej U. S. B., który wzniesiony zostanie przy ul. Zakładowej obok Kollegium Czartoryskiego.
Projekt gmachu opracowany został przed 2-ma laty przez architekta p. Konrada Klosa w stylu neoklasycznym, dosłownym dla przeznaczonego typu architektury Wilna, (a w szczególności budowli, wznoszonych swoje czasu przez Czartoryskich), lecz ujętym współczesnie, z zastosowaniem jak największej prostoty.
Gmach będzie zawierał: na parterze — prosektoirą ze wszystkimi nowoczesnymi urządzeniami dla przechowania zwłok; na pierwszym piętrze — szereg sal laboratoryjnych i pracowniczych, oraz wielką amfiteatralną salę wykładową z pokrójkałem urządzeniem siedzeń i sklepienia kopułą żelazo-betonową, wreszcie pomieszczenie na Muzeum Anatomiczne, które już przez U. S. B. jest zapoczątkowane, lecz nie mogło się rozwijać z braku lokalu; na drugim piętrze będzie szereg gabinetów do prac naukowych, oraz biblioteka zakładu.
Cały gmach otrzyma centralne ogrzewanie, cztuczną wentylację i w ogóle wszelkie nowoczesne urządzenia techniczne. Budowę wykona Wilenska Dyrekcja Robót Publicznych, zaś kierownikiem budowy będzie prof. Julian Klos. Potrzebna do budowy tego gmachu cegła w ilości pół miliona sztuk została już zwieziona, a roboty budowlane rozpoczynają się w pierwszych dniach sierpnia.
URZĄD POCZTOWY NA TERENIE WYSTAWY TARGÓW POŁOCKICH.
Wilenska Dyrekcja Poczta rozpoznała pracę nad budową gmachu pod urząd pocztowy na terenie Wystawy Targów Połockich. Na budowę tego gmachu M-stwo Pocz. i Telegrafów wyasygnowało 15.000 zł.
Po ukończeniu Targów Połockich gmach ten Wil. Dyrekcja Poczta zamierza przekazać na własność Magistratu m. Wilna.
PRZYZNANIE KREDYTÓW NA ROBOTY DROGOWE.
Na skutek starania Wydziału Powiatowego, Sejmiku Wilensko-Trockiego, Bank Gospodarstwa Krajowego przyznał dla Sejmiku krótkoterminową pożyczkę obrotową w sumie 100.000 złotych na prowadzenie robót drogowych w pow. Wilensko-Trockim.
PABJANICE.
NOWA LINIA KOLEJOWA.
Będącą w toku budową linii kolejowej Herby — Pabjanie przeprowadzona zostanie przez Klobucko — Widawe. Pomary trasy zostały już dokonane i rozpoczęta została również budowa nowoczesnego dworca w Kloboczu.
Linia ta będzie miała doniosłe znaczenie dla obciążenia magistrali węglowej ze Śląska i Zagłębia i będzie znaczonym skrótem drogi do wielkiego ośrodka przemysłowego, jakim jest Łódź.
TROKI.
BUDOWA SZOSY.
Pod przewodnictwem p. starosty Witkowskiego odbyło się posiedzenie Wydziału Powiatowego Sejmiku wilensko-trockiego. Na posiedzeniu rozpatrzano sprawę budowy szosy na szlaku Wilno — Nowo-Werki przyczem uchwalono porozumieć się z dyrekcją papierni Nowowerskowej, która w ogromnej mierze jest zainteresowana w tem, aby budowa tej szosy doszła do skutku. Wydział Powiatowy uchwalił budowę szosy rozpocząć, o ile fabryka Nowowerska zgodzi się pokryć przynajmniej część wydatków, związanych z budową. Przy robotach drogowych postanowiono zatrudniać jedynie ludność wiejską. Następnie uchwalono udzielać bezprocentowej pożyczki dla mleczarni spółdzielczej w jęczmieszkach.
LIDA
ELEKTROWNIA I PIEKARNIA.
W tych dniach odbyło się w Lidzie posiedzenie Rady Miejskiej, na którym między innymi postanowiono w pierwszym rzędzie zaciągnąć w Banku Gospodarstwa Krajowego pożyczkę na budowę elektrowni w Lidzie. W razie uzyskania pożyczki elektrownia stanęłaby na placu ks. Falkowskiego. Następnie uchwalono przeznaczyć na szkolę Przemysłowo-Rzemieślniczą budynek, w którym pierwotnie miało znaleźć pomieszczenie schronisko dla starców. Wobec tego starcy zostaną odeśli na schronisko wojewódzkiego. Osią jednak wspomnianych obrad była sprawa pożyczki i gwarancji na sumę 75 tysięcy złotych dla Spółdzielni „Jedność”, która podjęła się budowy piekarni mechanicznej. Sprawa ta upadła na porządku dziennym, gdyż radny Konopko et consors opuścili sale, wobec czego z braku quorum musiano przerwać obrady. Jak się okazuje, radny Konopko oraz z towarzyszącymi ma jakieś inne nieznanie i błąde nieokreślone konsorcjum handlowe, które podobno podjęło się również budowy piekarni mechanicznej.
KLESOWO
O MATERJAŁ BRUKARSKI.
W dalszym ciągu trwają zorganizowane przez wydział techniczny magistratu roboty wiertnicze w kamieniołomach wołyńskich w pobliżu Klesowa, mające na celu stwierdzenie głębokości i jakości pokładów. Prace te pozostają w związku z decyzją wydzierżawienia przez magistrat m. stol. Warszawy większych obszarów w celu ich eksploatacji, a to wobec konieczności zapewnienia stolicy punktualnej i wystarczającej dostawy materiału kamieniarskiego. Na podstawie omawianych badań będzie można określić obszar, nadający się do wydzierżawienia, oraz nastąpi ułożenie kalkulacji kosztów eksploatacji.
Warszawa zużywa w ciągu każdego sezonu brukarskiego po kilka-cziesiąt tysięcy ton wspomnianego materiału, który dostarczany jest zawsze w niedostatecznej ilości i z dużym opóźnieniem, co odbija się ujemnie na postępie robót brukarskich.
GÓRNY ŚLĄSK
PRODUKCJA HUTNICZA.
Według obliczeń prowizorycznych, produkcja hutnicza na Górnym Śląsku w mies. czerwcu pozniosła się, jeśli chodzi o stal surową i gotowe wyroby walcowane, natomiast produkcja surówki żelaza nieco się obniżyła. Produkcja stali surowej wynosiła w czerwcu r. b. 76.596 tonn, czyli o 7,8 proc. więcej, niż w maju, zaś wyrobów walcowanych bez rur, 59.314 tonn, czyli o 12 i pół proc. więcej, niż w poprzednim miesiącu. Natomiast produkcja surówki żelaza obniżyła się w czerwcu o 3 proc. do cyfry 35.504 tonn. Na zwiększenie produkcji stali i wyrobów walcowanych wpłynęło przede wszystkim wyrównanie różnic na dostawach, jako też i wielka liczba dni roboczych w czerwcu. Stan zatrudnienia w hutnictwie powiększył się o 270 osób do cyfry 23.689 robotników.
KIELCE
BUDOWA KOLEI.
Budowa Kolei Kielce — Busko — Tarnów weszła na realne tory. W skład komitetu budowy wchodzą starostowie: kielecki, pińczowski i stopnicki. Projektowane jest utworzenie Tow. akcyjnego budowy kolei z kapitałem 6 milj, przy czem kapitał obligacyjny wynosić będzie 10 milj. Trasa kolei będzie biegać z Kielc przez Sułów, Morawice, Chmielnik, Busko, Sołec do Medrzecowa. Budowana linia kolejowa, będzie miała pierwszorzędne znaczenie dla województwa kieleckiego, a zwłaszcza dla szeregu uzdrowisk.
GRUDZIĄDZ
BUDOWA SOKOLNI.
Sokół grudziądzki przystąpił do budowy Sokolni, której brak daje się poważnie odczuwać, a która stałaby się niewątpliwie ośrodkiem pracy organizacyjnej na całe Pomorze. W tym celu założono specjalną spółdzielnię i przystąpiono do gromadzenia funduszy drogą udziałów, cegiełek i darów. Miejmy nadzieję, że na zachodniej rubieży Państwa, Sokolnia ta rzeczywiście stanie, co zależeć jest w dużej mierze od ofiarności społecznej.
Miejsce zarezerwowane dla firmy: Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych i Budowlanych „Konstruktor”, Sp. z ogr. odp., Łódź, Aleje Kościuszki Nr. 1.
DOM HANDLOWY A. GEPNER
Warszawa, Grzybowska 27 tel. 90-27 i 55-25
Blacha cynkowa, pocynkowana, miedziana do krycia dachów.
Zakup starej blachy cynkowej i zamiana na nową.
Cyna, cynk, olów, antymon, aluminium, miedź, mosiądz. Blachy, rury, prety mosiężne, miedziane, ołowiane, aluminiowe.
Rury żelazne obciążane mosiądem.
Kupno i sprzedaż starych metali.
POMPY ODŚRODKOWE i TURBINOWE
dla wszelkich cieczy każdej wydajności i każdego podnoszenia, dla wodociągów, kanalizacji i budowlane
Specjalna Fabryka Pomp „SIRIUS”
WARSZAWA, Zamojskiego 51, tel. 68-25
FABRYKA EGZYSTUJE OD 1911 ROKU.
Popierajcie Krajowy Przemysł i Handel
Powołujcie się na ogłoszenia w „Polskim Przemysle Budowlanym”
SPIS FIRM WEDŁUG BRANŻ
ogłaszających się w niniejszym zeszycie „Polskiego Przemysłu Budowlanego”
ARMATURA.
FABRYKA ŻYRANDOLI ELEKTRYCZNYCH, S. A.
A. MARCINIAK I S-KA
Zarząd i oddział sprzedaży wraz z wzorownią
WARSZAWA, ul. Złota Nr. 49, telefon 260-06, 260-76.
FABRYKA: Wronia Nr. 23.
JANCZEWSKI I FREYMARK
WARSZAWA, Mokotowska Nr. 49, telefon Nr. 510-54.
Specjalność: Armatura do instalacji wodociągowych, kąpielowych i ogrzewań centralnych.
ASFALTOWE PRZEDSIĘBIORSTWA.
„Salat”, Spółka Akcyjna, Warszawa, Al. 3-go Maja Nr. 22/24.
Sorokiewicz Stefan, i S-ka, Fabryka Tektury Smolowcowej
i Asfaltu. Warszawa, Ludna 9a.
Warszawskie Przedsiębiorstwo Asfaltowe i Fabryka Tektur,
Dzierżawca S. Brzozowski, Warszawa, ul. Solec Nr. 58.
BRUKARSTWO.
ZRZESZENIE BRUKARZY Sp. z o. o.
Warszawa, Solec 20b, telefon 45-99.
Wytwórnia płyt betonowych i rur do kanalizacji telefonicznej. Wszelkie roboty brukarskie. Ukladanie kabli elektrycznych.
BETONIARKI.
Betoniarki
syst. amerykańskiego
Windy budowlane
Maszyny do wyrobu stropów betonowych
poleca
Fabryka Maszyn RZEWUSKI i S-ka
Sp. Akc.
WARSZAWA, ul. Ordynacka 7.
147 Tel. 28-95, 28-17.
BETONOWE WYROBY.
EDMUND SZMIDT
WYTWÓRNIA WYR. BETONOW. I KSYLOLITOWYCH
Warszawa, Grójecka 56. Biuro: Marjańska 9, tel. 311-08.
BLACHA.
Gepner A., Warszawa, Grzybowska 27.
Pappe J., Sp-cy, Warszawa, Graniczna 4.
Biuro Rozdzielcze Zjednoczonych Polskich Walcowni Blachy Cynkowej w Katowicach, ul. Wojewódzka 58.
BUDOWLA DRÓG
"TERMAK"
TOWARZYSTWO
BUDOWY DRÓG SMOLOWCOWYCH
Sp. z o. o.
KATOWICE, ul. Damrota 10, telefon 12-53.
"WYBRANIEC i S-ka"
Tel. 12-53. KATOWICE, ul. Damrota 10.
Wszelkie materiały do budowy dróg specjalna szlaka wielkopiecową z huty Falvy
BUDOWLANE MATERIAŁY
Poleca wyłączne przedstawicielstwo fabryk:
Wapno pieczeniowe marmurowe piegowane oraz hydrauliczne. Cement. Gips "Scipio". Szamoty "Klepacki". Każe. Dachówka. Eternit. Trzcina. Lepnik "Duroxyl". Studzienki "Oms". Papa. Posadzka debowa, cementowa i terrakotowa.
Inż. JAN PĘDZICH
Warszawa, Zielna 30. Tel. 108-70.
Wapno lasowane i nielasowane. Cement-portland. Gips. Cegła ogniotrwała i budowlana. Szamoty. Eternit. Dachówka. Papa. Posadzka: debowa i cement, inkrust. Każe wszelkie. Trzcina i Maty.
Poleca ze składow własnych
ANTONI KRYSIŃSKI
Warszawa, Jerozolimska Nr. 95.
Telefon 5-97 lub 305-97.
Odwózka w razie potrzeby własnym taborem.
BIURO TECHNICZNO - HANDLOWE
ZYGMUNT CHODYNA, WARSAWA, ŻELAZNA 38.
SKŁADY: Srebrna Nr. 3. TELEFONY: 211-11 i 183-38.
CEGLA ogniotrwała. CEMENT. DACHÓWKA azbestowo - cementowa. DACHÓWKA karpia i słobiona. GIPS sztukatorski. GLINKA ogniotrwała. GWÓZDZIE. KAFLÉ kwarciałe i glądkie. "KORIOLIT". MATY trzcinowe. PŁYTKI glazurowane. POSADZKA cementowa, debowa i terrakotowa. SĄCZKI. TEKTURA smołowcowa (papa) i WAPNO budowlane suche i lasowane.
Feldmann Max, Gdańsk, Münchengasse 10/11.
CEGLE maszynową ilłówkę — oddaje jeszcze po cenach konkurencyjnych
Cegielnia parowa A. KRYSIŃSKA, Ostrów Wkp.
BUDOWLANE PRZEDSIEBIORSTWA
"Technika i Budowa", Sp. z o. o., Warszawa, Kredytowa 10.
L. CH. BORNSTEIN, Przemysłowiec Budowlany
WARSAWA, Polna 72. Telefon 41-41.
Spółka fachowa "BUDOWA"
Sp. z o. o.
Białystok, ul. Stoleczna 11, tel. 164 i 457.
Wykonanie wszelkiego rodzaju robót budowlanych, instalacyjnych, wodociągowych i kanalizacyjnych.
Budowa nowych budynków i remont istniejących.
Karstens Maurycy, Warszawa, Koszykowa 7.
Kłoś Dr. Czesław, Warszawa, Smolna 10.
Towarzystwo Akcyjne
ZAKŁADÓW PRZEMYSŁOWO - BUDOWLANYCH
FR. MARTENS et AD. DAAB
WARSZAWA, ul. Wiejska 9, telefon 55-84.
Noworyta J., arch., Lwów, Zimorowica 17.
Inżynier-Architekt Adam Opolski, Lwów, ul. Zyblikiewicza 5.
Polskie Tow. Budowlane S. A., Warszawa, Wierzbowa 9
BIURO PRZEMYSŁOWO - BUDOWLANE
S. PRONASZKO I R. SOBIESZEK
WARSZAWA, Górnośląska Nr. 22, telefon Nr. 66-68.
Wykonywa wszelkie roboty w zakres budownictwa wchodzące.
Biuro Robót Budowlanych i Przedsiębiorstwo Budowy
Inż. SZYDŁOWSKI i S-KA, Sp. z o. o.
WARSZAWA, Piękna 44, Telefon 197-90, 282-02.
PRZEDSIĘBIORSTWO INŻYNIERYJNO-BUDOWLANE
JAN TARCZEWSKI i S-KA
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
WARSZAWA, ELEKTORALNA Nr. 28. TEL. 209-09.
WARSZAWSKIE PRZEDSIĘBIORSTWO BUDOWLANE
Spółka Akcyjna.
WARSZAWA, Hoża 9, telefon Nr. 322-89 i 303-32.
"Żelazo-Beton", Warszawa, Żórawa 11.
CEGIELNIE
"Irynin" Zarząd Cegielni w Sokulu pod Żyrardowem, Właść.
Roman Bieliński, Biuro, Warszawa, Królewska 31 m. 7.
CEGIELNI BUDOWA.
Budowa nowoczesnych
Cegielni,
Cementowni,
Fabryk czekolady,
Młynów.
Bracia BÜHLER
UZWIL (Szwajcarja)
Jeneralna Reprezentacja na Polskę
BRACIA BÜHLER
WARSZAWA, UL. ŻABIA Nr. 9. TELEFON 401-45.
Rok założenia 1906
Złoty medal.
Wyłączny przedstawiciel Tow. Akc. Fabryki Maszyn Cegielniarnianych ABJØRN ANDERSON, Svédala, Szwecja.
Brodziec-Lipiński A. inż., Warszawa, Wilcza 62.
CEGLARSKIE MASZYNY.
Brodziec-Lipiński A. inż., Warszawa, Wilcza 62
CERAMICZNE WYROBY.
"Pustelnik", Sp. Akc., Warszawa, Królewska 8.
DRZEWNY PRZEMYSŁ.
Hermann Schütt, Czersk, Pomorze.
DRZWICZKI HERMETYCZNE DO PIECÓW i KUCHEN.
PIOTR ŁAWACZ I S-WIE W KÓNSKICH
ODDZIAŁY: Warszawa, Daniłowiczowska 2, tel. 202-54,
Łódź, Sienkiewicza 30.
FOTOGRAFIE.
Najlepiej zamawiać zdjęcia
u specjalisty fotografa miejskiego
JANA MALARSKIEGO
Warszawa, Chmielna 10, tel. 224-20,
vis à vis Kino Palace.
Własna agencja fotogr.-prasowa
GIPS.
PIERWSZA W KRAJU FABRYKA GIPSU
p. f. „ALABASTER”, założona w r. 1873.
Właściciel Inżynier BRONISŁAW PLEBINSKI.
Warszawa, Czerniakowska 156 (dom własny) Tel. 13-40.
GOSPODARSTWO LEŚNE I ROLNE
„Agril”, Administracja Gospodarstwa Rolnego i Leśnego
m. st. Warszawy, Warszawa, Krak. Przedm. 7.
KOLEJE LEŚNE, POLNE I FABRYCZNE.
Weiss Juliusz, Lwów, ul. Potockiego 26.
KANALIZACJE, WODOCIĄGI i OGRZEWANIA
"C E B E O" Centralne Biuro Sprzedaży Odlewów
Ogrzewalnych Sp. z ogr. odp.
Warszawa, Al. Jerozolimskie Nr. 105, telefon 515-88.
Dmowski i Jaworski, Biuro Techniczne, Warszawa, Płocka 20
(dom własny).
Kanalizacja, Wodociągi, Ogrzewania Centralne
i filtry Biologiczne
S. DOMANSKI i S-ka
Łódź, ul. Piotrkowska 17 lub ul. Zachodnia 52. Tel. 3-15.
Zajączkowski, Szewczykowski i S-ka, inżynierowie, Warszawa,
ul. Śliska 9.
BIURO INSTALACYJNO TECHNICZNE
Inżyniera CZESŁAWA ŻARZECKIEGO
WARSZAWA, Wilcza 43. Telefon 413-43.
KASTOR, środek przeciw wilgoci.
Hydroluge "Kastor", Karstens Maurycy, Warszawa, Koszy-
kowa 7.
KANALIZACJA, WODOCIĄGI I OGRZEWANIE
CENTRALNE
Godlewski T. i S-ka, inż., Warszawa, Żelazna 63.
„Instalator” E. Bober-Milewski, Warszawa, Nowy Świat 36.
LINOLEUM.
Boy B. i S-ka, Warszawa, Senatorska 31.
MOTORÓW FABRYKI
„Perkun”, Sp. Akc. Tow. Fabryki Motorów, Warszawa-Praga,
Grochowska 46.
MULTIPLIKATOR OGRZEWANIA.
Klobukowski W. P. Dr. i S-ka, Warszawa, Wspólna 71.
OPONY.
Boy B. i S-ka, Warszawa, Senatorska 31.
PATENTY.
PATENTY na wynalazki, rejestracje marek, modeli,
wzorów w Polsce i zagranicą.
CZEMPINSKI I SKRZYPKOWSKI, Inżynierowie.
Rzeczniczy patentów przysięgli.
WARSZAWA, Kruca Nr. 43. Telefon 226-70.
POMPY.
Brandel, Witoszyński i S-ka, właściciel Inż. Stefan Twardowski,
Warszawa - Praga, Grochowska 37—39.
Robn, Zieliński i S-ka, Sp. Akc., Warszawa, Jerozolimska 105.
Sirjus, Warszawa, Zamojskiego 51.
WŁADYSŁAW WARDECKI Wytwórnia Pomp
Warszawa, ul. Kwiatowa Nr. 21, telefon 143-39 i 306-86.
POWOZOWE GUMY.
Boy B. i S-ka, Warszawa, Senatorska 31.
PREOLIT, środek zabezpieczający od wilgoci
Kosel i S-ka, Łódź, Przejazd 8.
PRZETARGI.
Powiatowa Kasa Chorych w Dolinie
ogłasza
PRZETARG PUBLICZNY
na budowę gmachu w Dolinie o pojemności około 7000 m².
Budowa ma być przed zimą nakryta dachem, a ukończona zupełnie do 15 lipca 1929 r.
Szczegółowe warunki, plany i ślepły kosztorys otrzymac można w dyrekcji Powiatowej
Kasy Chorych w Dolinie, począwszy od dnia 2
sierpnia 1928 r. za opłatą 25 zł.
Termin wnoszenia ofert — na oryginalnych
ślepych kosztorysach, całkowicie wypełnionych — upływa dnia 13 sierpnia 1928 r. godz.
12-ta. Oferty będą otwarte w tym samym dniu
o godzinie 13-tej.
Wadżum w wysokości 3% oferowanej sumy
w gotówce lub papierach wartościowych, ma-
jących popularne bezpieczeństwo.
Oferty, nieodpowiedające warunkom prze-
targu lub złożone po terminie, nie będą rozpra-
trywane.
Zarząd Kasy zastrzega sobie dowolne
uwzględnienie oferty.
Dolina, dnia 13 lipca 1928.
Dyrektor: Przewodniczący
Weyman. J. Jakób.
OGŁOSZENIE.
W dniu 6 sierpnia 1928 r. odbędzie się w biurze Dyrekcji o godzinie 12-ej licytacja na wybudowanie w Nadleśnictwie Lubomlskim 2-ch osad dla leśniczych i 2-ch osad dla gajowych.
Kosztyrysy ślepe, szkice i warunki licytacji są do przejrzenia w Wydziale Technicznym Dyrekcji Lasów Państwowych oraz w kancelarii Nadleśnictwa lubomlskiego w godzinach urzędowania.
Zastrzega się prawo wolnej ręki w wyborze kontrahentów.
Dyrekcja Lasów Państw. w Łucku.
Nr. 16041/Techn.
PRZETARG.
na budowę domków 4, 6, 8 i 10 pokojowych z wszelkimi nowoczesnymi wymogami 1-dno piętrowych o podniesionym parterze lub płaskim dla 3-ciej Warszawskiej Spółdzielni Budowlano Mieszkaniowej Urzędników Państwowych Urzędu Pocztowego, Warszawa 2.
Oferty wraz z planami i kosztyrysami należy składać w kancelarii Spółdzielni ul. Bednarska 25, lokal koła Warszawy 2, lub też nadsyłać pocztą do dnia 31 sierpnia 1928 r. do godz. 12-tej. „Oferta na budowę domków dla 3-ciej Warszawskiej Spółdzielni Budowlano Mieszkaniowej Urzędników Państwowych w Warszawie”.
Do oferty dołączyć dowód wpłaty na conto P. K. O. Nr. 16.330 w gotówce lub papierach wartościowych, mających pupilarne bezpieczeństwo, wadium w wysokości 5% sumy ofertowej.
Oferta obowiązuje oferenta od chwili jej budowy.
Zarząd Spółdzielni zastrzega sobie prawo dobrowolnego wyboru oferty, podzielenia prac na kilku oferentów, wyłączenia pewnych grup robót z przetargu oraz nieuwzględnienia żadnej oferty bez podania powodów.
Oferta obowiązująca oferenta od chwili jej złożenia, Zarząd Spółdzielni od chwili podpisania i zatwierdzenia umowy. Oferent cotający ofertę przed rozstrzygnięciem przetargu lub powołany z wyniku przetargu do wykonania robót i wezwany do podpisania umowy, a uchylający się od tego, traci bezwzględnie bez wyroku sądowego wadium na rzecz Spółdzielni. Otwarcie ofert nastapi w dniu 4 września 1928 r. o godz. 11-ej.
Wszelkich informacji udziela kancelaria Spółdzielni w poniedziałki, środy i piątki od godz. 18 — 20-ej.
ZARZĄD.
Prezes: B. Matysek. Sekretarz: J. Jurko.
RURY.
Towarzystwo Sosnowieckie Fabryk Rur i Żelaza, Sp. Akc., Warszawa, Mazowiecka 7.
RUSZTOWANIA RUCHOME.
Leon Suszycki, Gdynia, ul. Portowa 1.
„SMOŁOLEUM” — preparat do malowania na zimno. „Jago”, Tow. Zakładów Przemysłowych, Warszawa, Nowowiejska 16.
SANITARNE URZĄDZENIA.
Tow. Akc. Budowy Maszyn i Urządzeń Sanitarnych DRZEWIECKI I JEZIORAŃSKI
CENTRALA: Warszawa, Al. Jerozolimskie 71.
ŚLUSARSKO - KOTLARSKIE ZAKŁADY.
Trebiickich Braci, Warszawa - Praga, ul. Namiestnikowska Nr. 9/11 róg Szerokiej.
STOLARSKIE ZAKŁADY.
Gloch L., Warszawa — Praga, ul. Kowieńska 5/7/9.
Schütt Herman, Czersk, Pomorze.
STUDNIE ARTEZYJSKIE.
PRZEDSIĘBIORSTWO WIERTNICZE I ROBÓT GÓRNICZYCH
M. ŁEMPICKI
Spółka Akcyjna
SOSNOWIEC, Małachowskiego 26, Telefon 1-09.
WARSZAWA, Jerozolimskie 18, Tel.: 298-11 i 98-90.
SZAMOTOWE WYROBY.
„JADWIGÓW”, Fabryka cegły ogumotwartej
TOMASZ GŁOWACKI
w Ostrowcu, Wojew. Kieleckie, w/ bocznicza kolejowa,
Telefon Nr. 35
Rok założenia 1896.
Produkcja roczna 24.000 ton. Fabryka nagrodzona Wielkim Złotym Medalem na Wystawie Przem. w Łodzi w 1912 r.
TECHNICZNO - HANDLOWE BIURA.
Janczewski i Freymark, Biuro Techniczno - Handlowe, Warszawa, Mokotowska 49.
TEKTURA SMOŁOWCOWA.
Zakłady Przemysłowe „GOSPODARZ”
Spółka Akcyjna
w Sieradzu, Szosa Kaliska.
USZCZELNIENIA.
Boy B. i S-ka, Warszawa, Senatorska 31.
WAPNO.
Pędzich Jan, inż., Warszawa, Zielna 30.
WEŻE GUMOWE I PARCIANE
Boy B. i S-ka, Warszawa, Senatorska 31.
WINDY BUDOWLANE.
Fabryka Maszyn Górniczych, T. z o. p., Katowice III.
„Siła” Warsz. Fabr. Maszyn Window., Warszawa, Chłodna 5.
WITRAŻE.
Kosiński M., Warszawa, Daniłowiczowska 4.
ZAKŁADY CERAMICZNE
„Pustelnik” Sp. Akc., Warszawa, ul. Królewska 8.
ŻELAZO
„Ferrum”, Łódzka Odlewnia Żelaza, Łódź, Kilińskiego 121, tel. 18-20.
Pappe J., Sp-cy, Warszawa, Graniczna 4.
Towarzystwo Sosnowieckie Fabryk Rur i Żelaza, Sp. Akc., Warszawa, Mazowiecka 7.
ARTYSTYCZNA PRACOWNIA WITRAŻY, SZLIFIERNIA SZKŁA,
PODLEWNIA LUSTER, SZKLENIE KOŚCIOŁÓW, DOMÓW,
PAŁACÓW w Warszawie i na prowincji.
PRZEDSIĘBIORSTWO ROBÓT SZKLARSKICH
MIECZYSŁAWA KOSIŃSKIEGO
Warszawa, Damiłowiczowska № 4. Telefon 121-69.
Egzystuje od 1892 r. Medal złoty Wiedeń 1907 r.
Przemysł drzewny
HERMAN SCHÜTT
Czersk, Pomorze.
Dostarcza szybko i tanio:
drzwi, okna, oraz wszelkie listwy budowlane
i kompletnie urządzenia wewnętrzne budowli
państwowych, jak koszar, szkół i t. p.
Referencje piewszorzędne.
Przybycie przedstawiciela, Kosztorysy bezpłatne.
Dalsze wyroby fabryki:
Skrzynie, wełna drzewna, surowe listwy
złobkowe i listwy na ramy, meble dla sypialni,
urządzenia kuchenne i t. d.
Zakłady zatrudniają około 900 pracowników.
Przedstawiciele na roboty stolarskie:
Z. Żukrowski i P. Krawecki, Warszawa, Hoża 52, m. 5.
Przedstawiciel na inne wyroby:
W. Krański, Warszawa, Chmielna 33.
A. Brodzic-Lipiński
Inżynier-technolog, Zurych 7.
Warszawa, u. Wilcza 62 m. 2. tel. 6-90 oraz 143-72.
Budowa Cegielni
i klinkierni nowoczesnych. Suszarnie sztuczne patentowane
ogrzewania powietrzne, piece przemysłowe.
Wyłączne przedstawicielstwo na Polskę
Fabryki maszyn
Artur Rieter A. G. Konstanz
Maszyny, ceglane najnowszej konstrukcji do wyrobu ce-
gieł, pustaków, dren, sączków i dachówek.
Firma egz. od r. 1875:
ZAKŁADY STOLARSKIE
L. GLOEH
Warszawa, — Praga, ul. Kowieńska № 5/7/9.
Telefony: 290-63 i 147-86.
WYKONUJĄ: stolarkę budowlaną, drzwi, okna, bramy, szalówkę, okładziny i t. p.
POSADZKA KLEPKOWA.
SCHODY ZWYKLE I OZDOBNE
SPECJALNY DZIAŁ OBRÓBKI DRZEWA NA MASZYNACH
WŁASNA SUSZARNIA.
Firma egz. od r. 1875
Windy budowlane
Wykonywa jako specjalność: Warszawska Fabryka Maszyn Windowych
„SIŁA”
Warszawa, ul. Chłodna № 5. Telefon 47-78.
Szybkosprawne betoniarki marki „JAEGER”
zdystansowały betoniarki innych systemów dzięki prostocie swej konstrukcji, idealnemu mieszaniu, niesłychanej sprawności, frapująco niskiej cenie,
i dlatego do dziś:
przeszło 50.000 betoniarek marki „JAEGER” jest w użyciu.
Informacje, prospekty, opisy i oferty przesyła na żądanie:
Juliusz Weiss
Koleje Polne, Leśne i Fabryczne
Lwów, ul. Potockiego 26.
Adr. telegr.: RAILWEIS. Tel.: 2-59, 10-91, 10-92, 34-27.
Zastępcy:
WACŁAW REJS
Warszawa, ul. Boduena Nr. 3.
KAROL GRODZICKI
Kraków, ul. Pawia Nr. 3.
Preolit-P najlepszy środek zabezpieczający od wilgoci i przeciekania wody zaskórnej, do izolowania rezerwoarów, kanałów, piwnic i t. d.
Preolit-R czarny lakier do izolowania przeciw wilgo i kanałów, rur kanalizacyjnych i t. d.
Terko bezbarwny płyn izolacyjny przeciw wilgoci, który może być użyty na ściany mokre i wilgotne.
Irid płyn zapobiegający przyklejeniu się desek do betonu.
Farby mineralne Keima do malowania elewacji frontowych i t. d. odporne na działanie atmosferyczne, niezmywalne.
KOSEL i S-ka
ŁÓDŹ, Przejazd Nr. 8.
Poszukujemy przedstawicieli. Poszukujemy przedstawicieli. Żądać prospektów i referencji.
Biuro Instalacyjno - Techniczne i Warsztaty Mechaniczne
T. GODLEWSKI i S-ka
INŻYNIEROWIE
Właściciele firmowi: Inż TEODOR GODLEWSKI i Inż. ZYGMUNT PESTKOWSKI
Warszawa, ul. Żelazna Nr. 63 (dom własny).
Oddział w Łodzi, ul. Piotrkowska Nr. 84. Telefon 37-64.
TELEFONY: 6-94 — biuro i magazyn. 23-20 i 23-28 gabinety szefów.
DZIAŁ INSTALACYJNY. Ogrzewanie Centralne. Kanalizacja. Wodociągi. Urządzenia Kapielowe. Pralnie Mechaniczne. Suszarnie. Wentylacje. — Projekty i kosztorysy.
DZIAŁ FABRYKACYJNY. Wytwórnia spinaczy do pasów — marki patentowanej „GRYF”, oraz zawiasy do okien, drzwi i t. p.
Towarzystwo Sosnowieckich Fabryk Rur i Żelaza, s. a.
Zarząd Główny i biuro sprzedaży:
Warszawa, Mazowiecka № 7. Telefon 67-27.
ZAKŁADY W SOSNOWCU I ZAWIERCIU WYTWARZAJĄ:
RURY bez szwu i spawane do gazu i wody, czarne i ocynkowane, łączniki do nich, rury do kotłów różnych systemów, cienkościenne do wyrobu mebli, ROWERÓW, AEROPLANÓW, różnych aparatów, do kanalizacji wzamian lanych, parowozowe i inne. Wężownice z rui bez szwu, wszelkich kształtów i wymiarów.
SŁUPY rurowe do lamp łukowych, tramwajów, telefonów i telegrafu.
BLACHY żelazne i stalowe.
BECZKI stalowe do płynów pomalowane i ocynkowane
KLOCE (bloki) stalowe i żelazne z pieców „Siemens-Martin”.
ŻELAZO handlowe wszelkich fasonów i stal.
ŻELAZO do wyrobu podków.
ODLEWY stalowe
ZŁĄCZA i podkładki do szyn normalnych i lekkich.
SZYNY lekkich typów.
WAŁY stalowe
WALCÓWKĘ do wyrobu gwoździ i drutu
ŻELAZO do wyrobu podkowiaków (hufnali).
ŻELAZO na nity i śruby.
ŻERDZIE wiertnicze i druty pompowe.
LEMIESZE, odkładnie i płozy do plugów
STAL specjalna z elektrycznych pieców
Bałtycki Dom Handlowy Materjałów Budowlanych
Max Feldmann
Münchengasse 10/11 GDAŃSK Münchengasse 10/11
Piece kałowe i hurtowa sprzedaż płyt — CERESIT — TORFOLEUM — TEKTON, Siatki druciane do wyrobu cegiel.
J. PAPPE Sp-cy
WARSZAWA
BIURO: Graniczna 4, tel. 45-70; SKŁADY: Wronia 8, tel. 6-72.
ODDZIAŁ: Równe, Wołyń, 3-go Maja 119, tel. 2-46.
ŻELAZO HANDLOWE, BELKI ŻELAZNE, BLACHA, GWOŹDZIE, DRUT.
Tekture smołowcową (papę dachową) w różnych gatunkach o wartości i jakości przedwojennej. Tekture bitumiczna do izolacji fundamentów. Smołę gazową preparowaną. Lepnik (klebemasę) i Karbolineum. Oraz roboty dekarskie.
poleca
FABRYKA TEKTURY SMOŁOWCOWEJ i ASFALTU
STEFAN SOROKIEWICZ i S-ka
w WARSZAWIE
ZARZĄD
ul. Ludna 9a m. 7, tel. 69-87.
FABRYKA
ul. Polkowska 7, tel. 69-16.
Rok założenia 1908.
PIERWSZA W POLSCE FABRYKA POMP TURBINOWYCH
TOW. FIRM. - KOM. ZAKŁ. MECHANICZNYCH
Brandel Witoszyński i S-ka
WŁAŚCICIEL INŻ. STEFAN TWARDAWSKI
WARSZAWA-PRAGA, GROCHOWSKA 37—39, tel. 48-86.
Adres telegraficzny: BRANDEL WITOSZYŃSKI WARSAWA
Pompy turbinowe: wodociągowe, kanalizacyjne, zasilające do kotłów wysokiego ciśnienia, specjalne do kwasów, wód brudnych, sokowe (dla cukrowni).
Turbiny parowe małe. Pierścienie tłokowe samosprężynujące. Budowa pomp i turbin parowych własnego pomysłu.
Nagrodzony złotym medalem na Wystawie Budowlanej VI Targów Wschodnich we Lwowie 1926 roku
HYDROFUGE "CASTOR"
fabryki B-ci FOBER w Brukseli.
Zabezpieczenie od wilgoci
przeciekania, wstrzymywanie ciśnienia W DY we wszystkich wypadkach, jako to: izolacji rezerwoarów, murów, kanałów, basenów, tuneli, tarasów, fasad, szczytów i fundamentów.
otrzymuje się jedynie przez zastosowanie środka hydrofuge "CASTOR"
który dodaje się do zaprawy cementowej
Posiada na składzie:
MAURYCJ KARSTENS
Przedsiębiorstwo Budowlane.
SPRZEDAŻ: w Warszawie, przy ulicy Koszykowej Nr. 7, tel. 27-95. W Krakowie, "CASTOR", przy ulicy Kleparz Nr. 5, tel. 2-18. W Poznaniu, "Materiał Budowlany", Sew. Miężyńskiego 23, telefony: 29-76 i 38-74. W Lublinie, Dom Komisowo-Handlowy F. Moskalewski i S-ka, Krakowskie Przedmieście 49. W Katowicach, inż. Kazimierz Wretowski, Gen. Zajączka 19.
BIURO TECHNICZNE
DMOWSKI i JAWORSKI
Warszawa, Płocka 20, (dom własny) tel. 282-48.
Dział instalacyjny: Kanalizacja, wodociągi, ogrzewania centralne, pralnie mechaniczne, kuchnie parowe i gazowe, suszarnie, urządzenia oczyszczania ścieków, drenaż.
Dział fabrykacyjny: Kotły parowe, konstrukcje żelazne, zbiorniki, Bojlery i t. p.
Projekty i kosztorysy na żądanie.
Konserwacje.
Zakład Ślusarsko-Kotlarski
B-ci TRĘBICKICH
WARSZAWA - PRAGA,
ul. Namiestnikowska 9/11, róg Szerokiej. Tel. 271-77.
Wykonywa:
Żaluzje wentylacyjne, przepustnice regulacyjne na dopływach powietrza, drzwi żelazne, zbiorniki nitowane i spawane, piece wannowe, rury wyciągowe systemu Wolperla i t. p., oraz spawanie instalacji ogrzewalnych.
ŻELAZO-BETON
Sp. z ogr. odp.
Warszawa, Żórawia 11
telef.: Dyrekcji 60-24, Biura: 40-24 i 7-67.
Wykonywa wszelkie roboty, wchodzące w zakres budownictwa.
Zarząd Spółki
Inżynierowie: Wł. Kryński, W. Malinowski i W. Polkowski.
Fragment Ojc. Szkoły Inżyn.
Budowa wykonana przez firmę "Żelazo-Beton".
ORYGINALNE AMERYKAŃSKIE
RUCHOME RUSZTOWANIA
MURARSKIE
Systemu Fr. B. GILBRETH'A
świadectwo ochronne Nr. 667.
Licencje na prawo ich stosowania, oraz wykonawcze i instrukcyjne rysunki udziela budowniczy
LEON SUSZYCKI
Gdynia, ul. Portowa 1.
W Warszawie informacji udziela
Fabryka Maszyn
RZEWUSKI i SKA
Warszawa, Ordynacka 7.
Fabryka asfaltu i tektury smołowcowej
"SAFAT" Sp. Akc.
W WARSZAWIE, AL. 3 MAJA 22/24 TEL. 209-39.
Papa dachowa pierwszorzędnej jakości,
Papa izolacyjna na fundamenty i pod klepki dęb.
Smoła, Lepnik, Pałk, Carbolineum,
Asfalt-Limmer, Asfalt izolacyjny,
Gudron Trynidadzki i zwyczajny
WYKONYWA: wszelkie roboty asfaltowe z asfaltów lanych, oraz roboty dekarskie.
Cegielnia "IRYNIN"
w SOKULU pod Żyrardowem
ROMAN BIELIŃSKI
WARSZAWA, Królewska 31 m. 7, tel. 279-76
Cegła: ręczna, maszynowa i dziurawka w najwyższym gatunku.
Wymiar cegły duży, nowoustanowiony.
Wysyłka cegły natychmiastowa.
Patentowane:
MULTIPLIKATOR OGRZEWANIA
obsadzony w piecu kaflowym daje
50% OSZCZĘDNOŚCI NA OPALE,
usuwa wilgoć z starych i świeżych ścian,
przedełuża znacznie trwałość pieca.
DRZWICZKI HERMETYCZNE REGENERACYJNE
zwiększają temperaturę spalin o 50° C, nie wysuwają się z obsady w kaflach.
NASADY DYSZOWE STAŁE kominowe i wentylacyjne
wzbudzają silny ciąg nawet obok wyższych budowli.
PIECE ŻELAŻNE płaszczowe do powolnego palenia.
Aparaty dezyfikacyjne stałe i przenośne.
Dr. W. P. KŁOBUKOWSKI i S-ka z o. o.
WARSZAWA, Wspólna 71, Telefon 15-04.
Windy budowlane
DOSTARCZA:
Fabryka MASZYN górniczych
Sp. z o. p.
KATOWICE III,
ul. Ks. Strzyżnego 17
Telefony: 515 i 599
WAŻNE DLA ŻELBETNIKÓW!!
Wzory Obliczeń Zakładów Żelbetowych
Dr. Czesława Kłosia
Wyczerpujący Komentarz do ostatnich przepisów rządowych.
Zwięzły Podręcznik dla obliczeń żelbetowych
Niezbedna Książka dla architektów, inżynierów, techników i t. p.
CENA 4,5 Zł.
SKŁAD GŁÓWNY:
WARSZAWA, ul. Smolna 10, m. 7.
"AGRIL"
Administracja Gospodarstwa Rolnego i Leśnego
Magistratu m. st. Warszawy.
Krakowskie Przedmieście Nr. 7 m. 17.
Mleko pełne butelkowane
w butelkach 1-litrowych i półlitrowych,
sprzedaż w sklepach własnych:
Wielka Nr. 14, Hoża Nr. 33 i Leszno 86 (w podwórzu.) oraz w sklepach
Miejskich Zakładów Zaopatrywania Warszawy i innych.
Dostawa mleka dla szpitali, instytucji miejskich
i społecznych.
SPECJALNOŚĆ:
Mleko dla dzieci wysokotłuszczowe, sterelizowane, w mieszankach
Sprzedaż drzewa tartego dla celów budowlanych i eksportowych z tartaku
fundacji szpitala Św. Ducha w Mieni.
PRZESIĘBIORSTWO BUDOWLANE
HERMAN KALISZ
ŁÓDŹ,
Cegielniana 113. Telefon 32-06.
Budowa fabryk, domów mieszkalnych, teatrów, kin i t d.
Specjalność:
konstrukcje Żelazo-betonowe o wielkich rozpiętościach.
Specjalność:
Własna mechaniczna stolarnia.
Zakłady Mechaniczne i Odlewnia
Rohn, Zieliński i S=ka
Sp Akc.
Warszawa, Jerozolimska № 105,
tel. 5-88 i 58-83.
Dział budowy pomp:
Pompy parowe S. Worthingtona, transmisyjne, odśrodkowe, żerdzinowe do studzien głębokich
ARMATURE
do przewodów parowych na parę przegrzaną i nasyconą
do instalacji ogrzewań centralnych,
do instalacji wodociągowych, przeciwpożarowych, kąpielowych i gazowych
dostarcza w pierwszorzędem wykonaniu firma
Janczewski i Freymark
WARSZAWA, Mokotowska 49. Tel. 510-54.
WAŻNE DLA BUDUJĄCYCH
ZAKŁADY CERAMICZNE
"PUSTELNIK"
Sp. Akc.
polecają wyroby z fabryk własnych
w Pustelniku, Miłośnie i Ząbkach.
DACHÓWKI różnych typów najpraktyczniejsze
i dające trwałe estetyczne pokrycie
Żłobione (17 szt. na mtr.kw.) Karpiowe 45 szt. na 1 mtr kw.)
Kafla kolorowe. Komplety pircowe. Drewn. Cegłę.
Zarząd w Warszawie, Królewska 8. Tel. 86-88.
Wszechkich informacji udziela się bezpłatnie. | 09415dda-a33d-441f-85fb-ebd03c31fce1 | finepdfs | 1.952148 | CC-MAIN-2021-39 | https://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/8192/PDF/ppb28_nr7.pdf | 2021-09-22T18:03:10+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2021-39/segments/1631780057371.69/warc/CC-MAIN-20210922163121-20210922193121-00243.warc.gz | 179,183,845 | 0.999419 | 0.999947 | 0.999947 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"unknown",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn... | pol_Latn | {} | true | [
1661,
7507,
7567,
12925,
17364,
22939,
26058,
31270,
32652,
36622,
39543,
43678,
47520,
53494,
57780,
63261,
66175,
70989,
74176,
80217,
88137,
95634,
103423,
110542,
110690,
112642,
116246,
119673,
123607,
125370,
127145,
128605,
130364,
132291,
1... | 2 | 0 |
• Jakie zagrożenia może generować dostęp TPP do rachunku bankowego
• Czy wdrożenie dyrektywy PAD może okazać się problematyczne
• Jakie kluczowe regulacje RODO odnoszą się do rachunku płatniczego
• Z czym dla sektora bankowego wiążą się zmiany opłat interchange
GŁÓWNE ZAGADNIENIA
13-14 września 2017 r.
Hotel Sheraton, Warszawa
P rowadzenie rachunku płatniczego w świetle nowych regulacji
PRELEGENCI
dr Jan Byrski Kancelaria Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy
Karol Juraszczyk Kancelaria Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy
PATRONAT MEDIALNY
dr Zbigniew Długosz dLK Legal
dr Krzysztof Korus dLK Legal
WSPÓŁPRACA
rejestracja uczestnictwa: firstname.lastname@example.org
Dariusz Gradzi AKGK Kancelaria Adwokaci Kostański Gradzi Kuczara
dr Konrad Stolarski dLK Legal
ORGANIZATOR
www. mmcpolska.pl
13-14 września 2017 r.
Hotel Sheraton, Warszawa
Prowadzenie rachunku płatniczego wświetle nowych regulacji
Dzień pierwszy, 13 września 2017 r. Dzień drugi, 14 września 2017 r.
09:00 Rejestracja Uczestników; Poranna kawa
09:30 Dostęp do rachunku płatniczego przez TPP
* Problematyka open API i screen scraping – kontrowersje a regulacje
* Zasady uzyskiwania dostępu: warunki dostępu, prawo odmowy, zgłoszenie do KNF, „,przymusowy" dostęp
* Zakres informacji dostępnych dla TPP: dane objęte i nieobjęte PSD2, dopuszczalność ograniczeń
* Nowe horyzonty biznesowe: bank jako TPP, współpraca banków z TPP
dr Krzysztof Korus, Partner, Radca Prawny dLK Legal
11:00 Przerwa kawowa
11:30 Kluczowe wątpliwości Dyrektywy PAD
* Rachunek podstawowy: warunki wstępne, zakaz dyskryminacji, zakres usług, dopuszczalność opłat
* Zmiana i wypowiedzenie umowy rachunku podstawowego: przesłanki, trwały nośnik i powiadomienie posiadacza w bankowości elektronicznej
* Nowe obligatoryjne dokumenty – dokument dotyczący opłat, zestawienie opłat: treść, forma, terminologia
* Porównywarki opłat: zasady prowadzenia, obowiązki podmiotu prowadzącego, rola KNF
dr Konrad Stolarski, Radca Prawny, dLK Legal
13:00 Przerwa na lunch
14:00 RODO w rachunku płatniczym
* Obowiązki informacyjne w RODO: sposób wykonania, zakres informacji
* Nowe obowiązki w zakresie zabezpieczenia danych: notyfikacja naruszeń, możliwe wyłączenia, stosowanie risk-based approach, zapewnienie spójności RODO-PSD2
* Uprawnienia klienta wobec dostawcy rachunku: opłaty, terminy, skutki naruszenia, możliwość odmowy wykonania
* „,Wymienność" prawa dostępu i przenoszenia danych z sektorowymi rozwiązaniami (PAD, PSD2)
dr Zbigniew Długosz, Radca Prawny dLK Legal
15:30 Zakończenie I dnia warsztatów.
rejestracja uczestnictwa: email@example.com
09:00 Rejestracja uczestników, Poranna kawa
09:30 Brak autoryzacji w transakcjach płatniczych
* Transakcje fraudowe – metody ich wykrywania
* Nieautoryzowane transakcje a odpowiedzialność banków – orzecznictwo sądów
* Chargeback – „,obciążenie zwrotne karty płatniczej", (reklamacja; uruchomienie procedury chargeback)
Karol Juraszczyk, Radca Prawny, Kancelaria Prawna Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy
11:00 Przerwa kawowa
11:30 Dostosowanie lokalnych przepisów do unijnego rozporządzenia w sprawie opłat interchange
* Obowiązki informacyjne sektora bankowego w świetle MIFREG
* Zmiany wysokości opłat interchange i ich konsekwencje dla banków i ich klientów
* Sankcje finansowe za naruszenie ustawy
Dariusz Gradzi, Adwokat, Partner, AKGK Kancelaria Adwokaci Kostański Gradzi Kuczara
13:00 Przerwa na lunch
14:00 Schematy płatnicze – zasady funkcjonowania w praktyce, niedozwolone ograniczenia
* Decyzje Prezesa NBP dotyczące schematów płatniczych
dr Jan Byrski, Adwokat, Partner, Kancelaria Prawna Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy
15:15 Zakończenie warsztatów; wręczenie certyfikatów Uczestnikom
www. mmcpolska.pl
13-14 września 2017 r.
Hotel Sheraton, Warszawa
Prowadzenie rachunku płatniczego wświetle nowych regulacji
DLACZEGO WARTO WZIĄĆ UDZIAŁ
Opublikowanie przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego ostatecznego projektu standardów technicznych w postaci ujednoliconej terminologii usług powiązanych z rachunkiem płatniczym stanowi novum w dotychczasowej praktyce bankowej. Wprowadzane są także nieznane do tej pory formaty FID (Fee Information Document) oraz zestawienia opłat SoF (Statement of Fees). Aktualnie sektor bankowy jest w trakcie dostosowania się do przepisów nowelizacji Ustawy o Usługach Płatniczych oraz Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych. Nowe regulacje nakładają na uczestników rynku usług płatniczych szereg nowych obowiązków, powodując tym samym wiele zmian w zakresie jego funkcjonowania w praktyce. Dlatego też za sprawą Ekspertów udział w warsztacie pomoże Państwu dokonać w swoich firmach wdrożenia powyższych przepisów. Ponadto kompleksowe zapoznanie się z nowymi regulacjami prawnymi pozwoli Państwu, podwyższyć kwalifikacje w zakresie już posiadanych kompetencji.
KONTAKT DO PRODUCENTA:
Marta Gurtat
Młodszy Kierownik Projektu Dział Produkcji T: +48 22 379 29 36 e-mail:firstname.lastname@example.org
GRUPA DOCELOWA:
Warsztat skierowany jest do sektora finansowego w szczególności do:
* przedstawicieli działów bankowości elektronicznej
* przedstawicieli działów prawnych
* przedstawicieli działów usług płatniczych
* przedstawicieli działów IT
* przedstawicieli działów compliance
* specjalistów do spraw przestępstw bankowych
* specjalistów do spraw bezpieczeństwa systemów informatycznych
ORGANIZATOR:
MMC Polska jest niezależnym organizatorem spotkań biznesowych w Polsce. Spółka organizuje szkolenia, warsztaty oraz konferencje dedykowane specjalistom, kadrze menadżerskiej oraz zarządom wiodących firm w Polsce. Szkolenia i warsztaty prowadzone są przez znanych praktyków, ekspertów posiadających wieloletnie doświadczenie w swojej branży. Konferencje mają charakter międzynarodowy, skupiają pełną reprezentację rynku, zarówno firm, jak i administracji centralnej i regulatora. MMC Polska organizuje również szkolenia zamknięte w pełni dopasowane do potrzeb klientów. Efektem organizowanych wydarzeń jest podniesienie kwalifikacji pracowników, zdobycie wiedzy praktycznej oraz zwiększenie przewagi konkurencyjnej. Współpracujemy m.in. z: Orange, T-Mobile, Play, Polkomtel, PKN ORLEN S.A, PGNiG, Tauron Polska Energia, Hawe SA, Emitel, KPMG, PwC, E&Y, Deloitte, UKE, URE, KNF, PKO BP, PEKAO SA, PZU, NBP, Asseco Poland, Intel, Comarch. W skład Grupy MMC Polska wchodzi: MM Conferences S.A., MMC Szkolenia, MC Events oraz MMC Design.
ADRES WARSZTATU
Sheraton Warsaw Hotel ul. Bolesława Prusa 2 00-493 Warszawa rejestracja uczestnictwa:
email@example.com www.
mmcpolska.pl
dr Jan Byrski
Adwokat, Partner, Kancelaria Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy
Karol Juraszczyk
Specjalizuje się w zakresie prawnej ochrony informacji (danych osobowych, tajemnic zawodowych, tajemnicy przedsiębiorstwa), szeroko pojętego prawa rynku instytucji finansowych i usług płatniczych, IT i TMT, a w szczególności w prowadzeniu postępowań przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych,
Radca Prawny, Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy Specjalizuje się w prawie nowych technologii, w szczególności w prawie usług płatniczych, ochrony danych osobowych oraz zagadnieniach związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy (AML). Posiada praktykę w zakresie prawa umów, usług świadczonych drogą elektroniczną, ochrony konsumentów oraz prawa e-commerce. Reprezentował instytucję płatniczą przed organami nadzorującymi
Przewodniczącym KNF, Prezesem NBP oraz sądami administracyjnymi. Doradza spółkom z rynku polskiego, jak i rynków międzynarodowych. Jest ekspertem prawnym Polskiej Izby Ubezpieczeń (PIU) oraz Fundacji Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego (FROB).
Prelegent na konferencjach, seminariach i szkoleniach w Polsce i zagranicą. Autor i współautor licznych pozycji naukowych i popularnonaukowych, m.in.: Komentarzy do nowelizacji ustawy o usługach płatniczych dotyczących opłaty interchange (wyd. el. C.H. Beck) oraz monografii „Tajemnica prawnie chroniona w działalności bankowej", która zdobyła I nagrodę NBP w konkursie Scientiae Legis Excellentia na najlepsze rozprawy doktorskie z prawa gospodarczego.
Uczestnik prac ministerialnych i parlamentarnych dotyczących licznych nowelizacji ustawy o usługach płatniczych i ustawy o ochronie danych osobowych.
Adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego i Gospodarczego Wydziału Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Członek Rady Konsultacyjnej miesięcznika „IT w Administracji".
Absolwent WPiA Uniwersytetu Jagiellońskiego, Szkoły Prawa Niemieckiego UJ oraz Uniwersytetów w Heidelbergu i Moguncji, oraz Szkoły Prawa Austriackiego UJ i Uniwersytetu Wiedeńskiego. Stypendysta Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej na Ruhr-Universität Bochum. Stypendia na Ernst-Moritz-Arndt Universität Greifswald, Johann Gutenberg Universität Mainz oraz w Max-Planck-Institut für Immaterialgüterund Wettbewerbsrecht.
dr Zbigniew Długosz
Radca Prawny dLK Legal
Dr Zbigniew Długosz jest radcą prawnym, doktorem nauk prawnych i ekonomistą. Ukończył prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz finanse i rachunkowość na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Obronił rozprawę doktorską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Absolwent aplikacji radcowskiej przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie oraz
International Study Program na Hochschule Pforzheim, gdzie uzyskał certyfikat z zakresu zarządzania międzynarodowego. Ekspert prawny Polskiej Organizacji Niebankowych Instytucji Płatności. Uczestnik koordynowanych przez KNF prac Zespołu roboczego ds. rozwoju innowacji finansowych (FinTech) w Polsce. Prowadził zajęcia na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie, posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie prowadzenia szkoleń oraz warsztatów. Specjalizuje się i praktykuje w zakresie prawa rynków finansowych, w tym prawa bankowego, prawa usług płatniczych, prawa ubezpieczeń gospodarczych oraz prawa ochrony danych osobowych, prawa konsumenckiego i prawa spółek
Dariusz Gradzi
Adwokat, Partner, AKGK Kancelaria Adwokaci Kostański Gradzi Kuczara
Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego i Szkoły Głównej Handlowej Warszawie. Stypendysta Fundacji im. Lesława A. Pagi. Współpracował z wiodącą kancelarią prawną, w której zajmował się prawem rynku kapitałowego i funduszy inwestycyjnych. Współpracował również z jednym z największych polskich TFI. Doradza na rzecz czołowej polskiej instytucji płatniczej. Posiada bogatą, wieloletnią praktykę w zagadnieniach prawa rynku kapitałowego, usług płatniczych, AML i funduszy inwestycyjnych. Prowadzi także postępowania sądowe, w tym karne i arbitrażowe w powyższej tematyce. Jest prelegentem na konferencjach i szkoleniach.
rejestracja uczestnictwa:
firstname.lastname@example.org jej działalność, w tym KNF i GIIF. W Kancelarii uczestniczy w pracach zespołu Technologie Media Telekomunikacja, doradzając podmiotom z sektora FinTech, w szczególności w zakresie prawa instytucji finansowych i prawa usług płatniczych.
przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie.
Doświadczenie zdobywał w zapewniając obsługę prawną jednego z wiodących dostawców usług płatniczych działających na polskim rynku. Reprezentował spółkę w procesach due dilligence oraz integracji post-transakcyjnej. Wcześniej był związany z obszarem rynków kapitałowych, pracując w działach Compliance dwóch domów maklerskich. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Radca prawny
dr Krzysztof Korus
Partner, Radca Prawny, dLK Legal
Dr Krzysztof Korus jest radcą prawnym, doktorem nauk prawnych i ekonomistą. Ekspert w zakresie usług płatniczych, prawa nowych technologii oraz prawa bankowego. Rekomendowany przez Chambers Europe w 2015, 2016 oraz 2017 roku w kategorii Banking & Finance („strong experience in banking regulatory matters", „deep knowledge and long experience"). Uczestniczy w pracach strumienia „Blockchain i kryptowaluty" przy Ministerstwie Cyfryzacji w ramach programu „Od papierowej do cyfrowej Polski". Współautor raportów „Study Impact of the PSD" oraz „Principles, Definitions and Model Rules of European Private Law" dla Komisji Europejskiej. Członek European Payments Consulting Association i rady programowej miesięcznika „Monitor Prawa Bankowego" oraz ekspert prawny Polskiej Organizacji Niebankowych Instytucji Płatności. Był członkiem grupy roboczej przy RRRF ds. implementacji dyrektywy PSD, współpracownikiem Polsko-Niemieckiego Centrum Prawa Bankowego oraz London Economics, a także wieloletnim wykładowcą akademickim. Autor kilkudziesięciu publikacji oraz analiz prawnych i komentarzy oraz prelegent na licznych wydarzeniach branżowych w Polsce, Europie, Ameryce, Azji. Zaangażowany w prace legislacyjne na poziomie polskim oraz unijnym.
dr Konrad Stolarski
Radca Prawny, dLK Legal
Dr Konrad Stolarski jest radcą prawnym, doktorem nauk prawnych i absolwentem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest współpracownikiem i wykładowcą w Katedrze Prawa Europejskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, stypendystą naukowym Universitat Internacional de Catalunya, członkiem Polskiego Stowarzyszenia Prawa Europejskiego oraz laureatem polskich i międzynarodowych konkursów i nagród prawniczych. Posiada wieloletnie doświadczenie w reprezentowaniu klientów przed organami administracyjnymi oraz sądami powszechnymi i administracyjnymi, w tym w postępowaniach o charakterze transgranicznym. Doradzał w szeregu projektów o charakterze wielojurysdykcyjnym, podlegających jednocześnie pod różne krajowe i międzynarodowe porządki prawne. Ekspert prawny Polskiej Organizacji Niebankowych Instytucji Płatności. Specjalizuje się i praktykuje w zakresie prawa Unii Europejskiej, prawa konkurencji, prawa nowych technologii i regulacji rynków finansowych oraz problematyki prania pieniędzy i finansowania terroryzmu.
www. mmcpolska.pl | <urn:uuid:dd0ea569-f481-4c1b-a69f-a60cac1362dd> | finepdfs | 1.776367 | CC-MAIN-2017-30 | http://mmcpolska.pl/files/manager/file-a002bc0de5d70fcafd3e0f4567d05d4e.pdf | 2017-07-24T10:39:56Z | crawl-data/CC-MAIN-2017-30/segments/1500549424846.81/warc/CC-MAIN-20170724102308-20170724122308-00633.warc.gz | 217,308,659 | 0.999495 | 0.999858 | 0.999858 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
802,
3751,
6568,
13770
] | 1 | 0 |
DECYZJA
Na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 i art. 47 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.)
po rozpatrzeniu wniosku przedsiębiorstwa energetycznego:
Tauron Ciepło Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
z siedzibą w Katowicach
(zwanego w dalszej części decyzji „Przedsiębiorstwem”),
zawartego w piśmie z dnia 3 kwietnia 2023 r., uzupełnionego pismem z dnia 11 kwietnia 2023 r.
zmieniam
moją decyzję z dnia 14 listopada 2022 r., nr OKA.4210.100.2022.CW, zmienioną decyzjami: z dnia 7 grudnia 2022 r. Nr OKA.4210.100.2022.CW, 28 grudnia 2022 r. Nr OKA.4210.162.2022.CW oraz 20 lutego 2023 r. OKA.4210.9.2023.CW, zatwierdzającą Przedsiębiorstwu taryfę dla ciepła, poprzez zatwierdzenie ustalonej przez Przedsiębiorstwo i stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji zmiany taryfy dla ciepła.
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 listopada 2022 r., nr OKA.4210.100.2022.CW (ze zm.) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zatwierdził ustaloną przez Przedsiębiorstwo taryfę dla ciepła na okres jednego roku od dnia wprowadzenia taryfy do stosowania. Według oświadczenia Przedsiębiorstwa, taryfa została wprowadzona do stosowania w rozliczeniach z odbiorcami z dniem 1 grudnia 2022 r.
W dniu 3 kwietnia 2023 r. Przedsiębiorstwo wniosło o zatwierdzenie zmiany ww. taryfy dla ciepła dla źródeł, o których mowa w § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 7 kwietnia 2020 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz. U. z 2020 r. poz. 718 ze zm.), uzasadnioną okolicznościami powołanymi w § 28 ust. 3 tego rozporządzenia, tj. ogłoszeniem przez Prezesa URE średnich cen sprzedaży ciepła, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. c ustawy – Prawo energetyczne oraz zmieniony został wskaźnik referencyjny, o którym mowa w art. 47 ust. 2f tej ustawy, dotyczący paliwa stosowanego w jednostce kogeneracji.
Zgodnie z art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez
organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
W niniejszej sprawie uznano, że zostały spełnione przesłanki określone w powołanym przepisie, umożliwiające zmianę decyzji, w związku z czym orzeczono jak w sentencji.
POUCZENIE
1. Od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za moim pośrednictwem, w terminie 14 dnia od dnia jej doręczenia (art. 30 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo energetyczne oraz art. 479 pkt 1 i art. 479 §1 Kodeksu postępowania cywilnego).
2. Odwołanie od decyzji powinno czynić zadość wymaganiom przepisany dla pisma procesowego oraz zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji i wartości przedmiotu sporu, przytoczenie zarzutów, zwieźle ich uzasadnienie, wskazanie dowodów, a także zawierać wniosek o uchylenie albo o zmianę decyzji – w całości lub części (art. 479 Kodeksu postępowania cywilnego).
**Odwołanie należy przesłać na adres Południowego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki – ul. Sokolska 65, 40-087 Katowice.**
3. Odwołanie od decyzji Prezesa URE podlega opłacie stałej w kwocie 1 000 zł, zgodnie z art. 32 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1125). Strona może ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych, stosownie do przepisów art. 101 i następnych ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, albo o przyznanie pomocy prawnej, stosownie do przepisów art. 117 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego.
4. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję (art. 127a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez stronę, decyzja staje się ostateczna i prawomocna (art. 127a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).
5. Stosownie do art. 47 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo energetyczne, zmiana taryfy wraz z niniejszą decyzją zostana skierowane do ogłoszenia w „Biuletynie Branżowym Urzędu Regulacji Energetyki – Ciepło”.
6. Stosownie do art. 47 ust. 4 ustawy – Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne wprowadza zmianę taryfy do stosowania nie wcześniej niż po upływie 14 dni i nie później niż do 45 dnia od dnia jej opublikowania.
**Z upoważnienia**
**Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki**
/ /-
Marek Miśkiewicz
Dyrektor
Południowego Oddziału
Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki
z siedzibą w Katowicach
TAURON Ciepło
spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
ZMIANA
TARYFY DLA CIEPŁA
NINIEJSZA TARYFA STANOWI
ZAŁĄCZNIK DO DECYZJI PREZESA URE
z dnia 12.04.2023 nr OKA 4210.22.2023.05
Z upoważnienia Prezesa
Urzędu Regulacji Energetyki
DYREKTOR
Południowego Oddziału Terenowego
Urzędu Regulacji Energetyki
z siedzibą w Katowicach
Marek Mikołajewicz
Katowice, 2023 r.
W taryfie dla ciepła zatwierdzonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 14 listopada 2022 r. nr OKA.4210.100.2022.CW, zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 7 grudnia 2022 r. nr OKA.4210.147.2022.CW, zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 28 grudnia 2022 r. nr OKA.4210.162.2022.CW, zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 20 lutego 2023 r. nr OKA.4210.9.2023.CW wprowadza się następujące zmiany:
- Podpunkt 1.1, punktu 1, części IV „Rodzaje oraz wysokość cen i stawek opłat” otrzymuje brzmienie:
**1.1. Dla odbiorców w grupach:**
AG1/A, AG1/B, AG1/C, AG1/D
- TAURON Ciepło sp. z o.o. stosuje:
a) cenę za zamówioną moc cieplną – wyrażoną w złotych za MW,
b) cenę ciepła – wyrażoną w złotych za GJ,
c) cenę nośnika ciepła – wyrażoną w złotych za metr sześcienny nośnika ciepła,
d) stawkę opłaty stałej za usługi przesyłowe – wyrażoną w złotych za MW,
e) stawkę opłaty zmiennej za usługi przesyłowe – wyrażoną w złotych za GJ
w wysokości średniej ważonej z cen określonych w taryfach dla ciepła EC1D, EC2D, EC1C2, EC4D, EC2, CZ1, CZ2, CZ5 i w taryfie dla ciepła TAURON Ciepło sp. z o.o. - dla źródła ciepła EC1:
| Oznaczenie | Cena za zamówioną moc cieplną | Cena ciepła | Cena nośnika ciepła |
|------------|-------------------------------|-------------|---------------------|
| | zl/MW | rata miesięczna zl/MW/m-c | zl/GJ | zl/m³ |
| 1 | | | | |
| EC1 | 198 046,51 | 16 503,88 | 59,41 | 22,97 |
oraz następujące stawki opłat w wysokości określonej przez TAURON Ciepło sp. z o.o.:
| Symbol grupy odbiorców | Stawka opłaty stałej za usługi przesyłowe | Stawka opłaty zmiennej za usługi przesyłowe |
|------------------------|------------------------------------------|-------------------------------------------|
| | zl/MW | rata miesięczna zl/MW/m-c | zl/GJ |
| 1 | | | |
| AG1/A | 77 457,62 | 6 454,80 | 13,72 | 14,43* |
| AG1/B | 101 907,70 | 8 492,31 | 17,47 | 18,18* |
| AG1/C | 102 329,24 | 8 527,44 | 14,48 | 15,19* |
| AG1/D | 143 342,22 | 11 945,19 | 20,17 | 20,88* |
* stawka opłaty dotycząca odbiorców końcowych
Z upoważnienia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki
DYREKTOR
Południowego Oddziału Cenowego
Urzędu Regulacji Energetyki
z siedzibą w Krakowie
Marek Miśkiewicz
[Podpis]
Dla odbiorców w grupach AG1/A, AG1/B, AG1/C, AG1/D określa się następujący sposób ustalania ceny za zamówioną moc cieplną, ceny ciepła, ceny nośnika ciepła, stawkę opłaty stałej za usługi przesyłowe, stawkę opłaty zmiennej za usługi przesyłowe:
\[
C_{mz} = \sum_{i=1}^{9} W_{mz_i} \times C_{mz_i}
\]
\[
C_q = \sum_{i=1}^{9} W_{q_i} \times C_{q_i}
\]
\[
C_n = \sum_{i=1}^{9} W_{n_i} \times C_{n_i}
\]
\[
S_{ps} = \sum_{i=1}^{9} W_{ps_i} \times S_{ps_i}
\]
\[
S_{pz} = \sum_{i=1}^{9} W_{pz_i} \times S_{pz_i}
\]
gdzie poszczególne symbole oznaczają:
- \(C_{mz}\) – cena za zamówioną moc cieplną,
- \(W_{mz_i}\) – wskaźnik udziału zamówionej mocy cieplnej dla i-tego źródła,
- \(C_{mz_i}\) – cena za zamówioną moc cieplną dla i-tego źródła,
- \(C_q\) – cena ciepła,
- \(W_{q_i}\) – wskaźnik udziału ilości ciepła dla i-tego źródła,
- \(C_{q_i}\) – cena ciepła dla i-tego źródła,
- \(C_n\) – cena nośnika ciepła,
- \(W_{n_i}\) – wskaźnik udziału ilości nośnika ciepła dla i-tego źródła,
- \(C_{n_i}\) – cena nośnika ciepła dla i-tego źródła,
- \(S_{ps}\) – stawka opłaty stałej za usługę przesyłowe,
- \(W_{ps_i}\) – wskaźnik udziału zamówionej mocy cieplnej dla i-tego źródła,
- \(S_{ps_i}\) – stawka opłaty stałej za usługę przesyłowe dla i-tego źródła,
- \(S_{pz}\) – stawka opłaty zmiennej za usługę przesyłowe,
- \(W_{pz_i}\) – wskaźnik udziału ilości ciepła dla i-tego źródła,
- \(S_{pz_i}\) – stawka opłaty zmiennej za usługę przesyłowe dla i-tego źródła,
a wartości wskaźników udziału dla poszczególnych źródeł zawiera poniższa tabela:
| Nr źródła | Grupa odbiorców - symbol | Wskaźniki udziału |
|-----------|--------------------------|-------------------|
| | | zamówionej mocy cieplnej | ilości ciepła | zamówionej mocy cieplnej | ilości ciepła | ilości nośnika ciepła |
| | | \(W_{mz_i}\) | \(W_{q_i}\) | \(W_{ps_i}\) | \(W_{pz_i}\) | \(W_{n_i}\) |
| 1 | EC1D | 0,0758 | 0,0882 | 0,0758 | 0,0882 | 0,2020 |
| 2 | EC2D | 0,1501 | 0,1640 | 0,1501 | 0,1640 | 0,1926 |
| 3 | EC1C2 | 0,0014 | 0,0018 | 0,0014 | 0,0018 | 0,0004 |
Urząd Regulacji Energetyki
Dyrektor
Północno-wschodniego Oddziału Terenowego
Urzędu Regulacji Energetyki
z siedzibą w Warszawie
Marek Mikołajewicz
| | Oznaczenie grupy taryfowej | Cena za zamówioną moc cieplną | Cena ciepła | Cena nośnika ciepła |
|---|---------------------------|-------------------------------|-------------|---------------------|
| | | zl/MW | zl/MW/m-c | zl/GJ | zl/m³ |
| 1 | KSSE/A | 213 675,44 | 17 806,29 | 64,85 | 27,72 |
| 2 | KSSE/B | 213 675,44 | 17 806,29 | 64,85 | 27,72 |
* stawka opłaty dotycząca odbiorców końcowych
- podpunkt C, punktu 2, części IV „Rodzaje oraz wysokość cen i stawek opłat” otrzymuje brzmienie:
**C. pozostałe źródła ciepła**
| Oznaczenie | Cena za zamówioną moc cieplną | Cena ciepła | Cena nośnika ciepła |
|------------|-------------------------------|-------------|---------------------|
| | zl/MW | rata miesięczna zl/MW/m-c | zl/GJ | zl/m³ |
| W | 213 675,44 | 17 806,29 | 64,85 | 27,72 |
| BB.w | 275 142,59 | 22 928,55 | 66,45 | 48,18 |
| BP.w | 227 500,09 | 18 958,34 | 58,54 | 42,29 |
Z upoważnienia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki
Dyrektor
Poludniowego Oddziału Częstowego
Urzędu Regulacji Energetyki
z siedzibą w Katowicach
Marek Miślewicz
Dyrektor
DEPARTAMENTU SPRZEDAŻU
Beata Adamska | d7e00410-3018-4964-be5e-be3b1c67dafd | finepdfs | 1.123047 | CC-MAIN-2023-50 | https://bip.ure.gov.pl/download/3/16841/TauronCieplo.pdf | 2023-12-10T00:09:07+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2023-50/segments/1700679100989.75/warc/CC-MAIN-20231209233632-20231210023632-00183.warc.gz | 157,729,719 | 0.999949 | 0.999983 | 0.999983 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | true | [
2248,
4998,
5365,
8312,
10745,
12239
] | 1 | 1 |
„ Pozwólmy dzieciom się wyszaleć"
Jak bardzo zmieniło się dzieciństwo na przestrzeni ostatnich lat – łatwo dostrzec, zestawiając nasze doświadczenia z doświadczeniami naszych dzieci. My – biegaliśmy cały dzień po podwórzu, bawiliśmy się w wojnę i kolekcjonowaliśmy puszki, podczas gdy one – dzieci XXI wieku, krążą między zajęciami: pozaprzedszkolnymi, pozalekcyjnymi z tak napiętym grafikiem, że trudno im umówić się z kolegami na piłkę. A nawet jeśli chcą już zagrać, to często nie mają z kim. Dlatego warto pozbierać więcej dzieci i wypuścić je na podwórko, dając przestrzeń do tego, by wspólnie odkrywały świat. To w dzisiejszych czasach jedno z naszych największych zadań do wykonania!
Dziś rodzice nauczyli się, że aby dzieci nie rozrabiały i nie zdzierały kolan na kostce pod blokiem lepiej będzie trzymać je w domu. Bardziej niż bieganie i pilnowanie kilkulatka, podoba się dorosłym podpatrywanie jak ogląda bajki . Kilka godzin przed telewizorem, bez ruchu. Nie wiele osób zdaje sobie sprawę z tego, jak bardzo zrobiliśmy się wygodni w pilnowaniu naszych dzieci. Wygodni fizycznie i wygodni emocjonalnie, unikając ryzyka urazów na podwórku, nie nauczymy dzieci w rzeczywistości ich unikać. Gdy dorośli pozwolą dzieciom na trochę samodzielności zaraz słychać upominanie: Nie biegaj bo się spocisz, nie wchodź na murek bo spadniesz, nie przeskakuj przez konar bo upadniesz i rozbijesz sobie głowę. Spotykamy też dzieci czteroletnie sprawne ruchowo wożone do przedszkola w wózkach lub wnoszone po schodach na rękach do sal.
Zabiegani i zapracowani rodzice:
- cieszą się, gdy ich dziecko długo i spokojnie siedzi przed telewizorem a potem dziwią się, że różni się ono od rówieśników, bo jest mniej sprawne, i szybko się męczy;
- nie stwarzają dziecku okazji do ruchowego wyżycia się, a potem uskarżą się, że jest nadmiernie ruchliwe, nie potrafi spokojnie usiedzieć przez chwilę i przeszkadza wszystkim w domu;
- nie dbają o to, aby dziecko realizowało potrzebę ruchu przebywając jak najdłużej na powietrzu a potem są zaskoczeni, że dziecko jest słabe, mało odporne i często choruje.
O tym, że ruch to zdrowie, a szczególnie ruch na świeżym powietrzu, wiemy od dawna. Oprócz korzyści zdrowotnych, zabawy na świeżym powietrzu oddziałują „zbawiennie" na rozwój psychofizyczny. Dzięki dużej liczbie doznań nawet zwykły spacer może stać się pożyteczną atrakcją dla dziecka oraz okazją do poznawania świata. Dzięki czemu: dziecko zdobywa wiedzę, doświadczenie i umiejętności. U dzieci, które spędzają aktywnie czas na dworze wyostrza się zmysł poznawczy, poprawia się koordynacja ruchowa, rozwija się wyobraźnia.
Często bywa jednak tak, że inicjatywa spędzania wolnego czasu na świeżym powietrzu musi wyjść od nas – dorosłych. Któż inny jak nie my jesteśmy w stanie zaproponować maluchom atrakcyjną zabawę?
Na szczęście posiadamy w zanadrzu gry z naszego dzieciństwa, które mimo upływu czasu dziś są tak samo interesujące, jak przed lat. Co zatem możemy zaproponować:
Zabawy śmieciami
Dzieci są nałogowymi zbieraczami śmieci – stare deski, kapsle i butelki , to dla nich świetny materiał do zabawy. Szczególnie, że z części z nich można później zbudować niepowtarzalne rzeczy, prawdziwe cuda! Takie zabawy rozwijają kreatywność, jedną z najbardziej pożądanych cech. Znosiliście różne śmieci do domu, bądź kolekcjonowaliście je na podwórkach? Pamiętacie towarzyszące temu emocje? Czy można je w ogóle porównać do rozpakowywania z kartonu nowej zabawki?
Bieganie w deszczu
Gdy pada deszcz dzieci się nudzą? Nieprawda. Nudzą się wtedy, gdy dorośli deszczową porę każą im spędzić w domu – z nosem przyklejonym do szyby. Tymczasem nie ma złej pogody na zabawę. Bywa tylko złe ubranie. Nieprzemakalna kurtka z kapturem i dobre kalosze, a czasem też spodnie na deszcz powinny wystarczyć, by wypuścić dziecko na dwór i patrzeć, jak eksploruje otoczenie ciesząc się taplaniem w kałuży, przelewaniem wody, zbieraniem deszczówki.
Brudzenie się
Współczesne wychowanie jest pełne lęków. Boimy się nie tylko dziecięcych porywaczy, którzy czyhają za każdym rogiem, ale również - bakterii. Nasze domy są sterylne, a nasze dzieci – za czyste. Nie pozwalamy im bawić się w błocie, wchodzić na omszałe drzewa. Tymczasem badania pokazują, że niemowlęta, które napotykają na swojej drodze szereg bakterii, są mniej narażone na rozwój alergii w późniejszym wieku. Brud jest nam potrzeby, a obsesyjna sterylność wyrządza więcej szkód, niż przynosi korzyści. Od czasu do czasu warto dać się dzieciom po prostu pobrudzić – dla zdrowia!
Wchodzenie na drzewa
Jedno z najprzyjemniejszych doświadczeń z dzieciństwa, które z pewnością nosi się w sobie długo. I z chęcią wspomina. Na drzewach budowało się bazy, ścigało z kolegami w tym, kto wejdzie wyżej. Na drzewach przesiadywało się całymi dniami, czekając, aż mama zawoła na kolację. Na taką swobodną wspinaczkę powinno się znaleźć miejsce również dla współczesnych dzieci. To świetna lekcja koordynacji, angażująca do pracy wiele grup mięśniowych i dająca poczucie spełnienia. Dziecko ćwiczy równowagę, uczy się oceniać odległości i doświadcza ograniczeń swojego ciała. A także je przekracza. Czego chcieć więcej?
- zabawy w chowanego, berek, „Raz, dwa, trzy baba Jaga patrzy", skakanki i gumy do skakania, gra w klasy, budowanie domków z koca
Dzieci muszą się wyszaleć, przedszkolaki mają ogromną potrzebę ruchu, są wręcz nadruchliwe. Ten okres przecież, nazywa się złotym wiekiem motoryczności. Sprawność fizyczna przedszkolaka przekłada się na prawidłowy rozwój psychoruchowy. Ważne jest żeby dzieci i ich rodzice wspólnie dbali o sprawność całego ciała i sprawność manualną. Będzie to miało znaczenie gdy zacznie się szkolna nauka, tam będzie widać jakie możliwości fizyczne, ruchowe i manualne daliśmy dzieciom w okresie przedszkolnym.
Dzieciństwo to magiczny czas, który powinien upływać pod znakiem niekończących się, beztroskich zabaw. Harce, hulanki, swawole na świeżym powietrzu to najlepsza forma aktywności ruchowej dla dzieci. Gdy do tego dorzucimy wspierające rozwój odpowiednie zabawki – zyskujemy zestaw doskonały :)
Opracowała: Maria Chamarowska
(www.dziecisawazne.pl , www.odnova.pl, www.miastodzieci.pl) | <urn:uuid:38577489-9ab1-4c69-bfa1-2d9c5664faf2> | finepdfs | 3.390625 | CC-MAIN-2024-42 | https://p2.laziska.pl/images/stories/1/daj.pdf | 2024-10-03T16:44:12+00:00 | crawl-data/CC-MAIN-2024-42/segments/1727944253194.34/warc/CC-MAIN-20241003155217-20241003185217-00266.warc.gz | 420,595,633 | 0.999927 | 0.999932 | 0.999932 | [
"pol_Latn",
"pol_Latn",
"pol_Latn"
] | pol_Latn | {} | false | [
2144,
4649,
6345
] | 1 | 0 |