date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206970/gizon-baten-gorpua-atzeman-dute-baionan.htm | Gizartea | Gizon baten gorpua atzeman dute Baionan | Ez dakite zein den heriotzaren kausa. Igandean, eskeleto bat aurkitu zuten Miarritzeko aireportu inguruan | Gizon baten gorpua atzeman dute Baionan. Ez dakite zein den heriotzaren kausa. Igandean, eskeleto bat aurkitu zuten Miarritzeko aireportu inguruan | Egun gutxian bi aurkikuntza makabro egin dituzte Baiona inguruan. Gaur goizean, adineko gizon baten gorpua aurkitu dute Lautrec Marexala etorbideko harresien inguruan France Bleu Pays Basque irratiak jakinarazi duenez. Eskolara bidean zihoazen gazte batzuek aurkitu dute gorpua; oraindik ez dute identifikatu, eta ez dakite zer den heriotzaren arrazoia. Ikerketaren lehen elementuen arabera, erorketa baten ondorioa izan litekeela zabaldu dute.
Igandean, osoki atxikitako giza eskeleto bat aurkitu zuten Miarritzeko (Lapurdi) aireportuaren inguruko aterpe batean Sud Ouest egunkariak jakinarazi duenez. Ihes egin zion txakurraren bila ari zela, oihalezko aterpe bat handi bat aurkitu zuen emakume batek. Barruan, giza eskeleto bat, hanketatik burura osatua, muskulazio banku baten gainean etzana. Baionako fiskaltzak ikerketa agindu dio Frantziako Poliziari. Bordeleko aditu baten laguntzarekin, eskeletoa aztertzeari ekingo diote orain, heriotza datatu, arrazoiak identifikatu, eta gorpuaren adina eta identitatea argitzeko. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206971/saudi-arabiak-gidatutako-koalizioak-eta-matxino-huthiek-elkarri-eraso-egin-diote.htm | Mundua | Saudi Arabiak gidatutako koalizioak eta matxino huthiek elkarri eraso egin diote | Nazioarteko koalizio militarrak leporatu die matxinoei Riadeko auzoetara misilak jaurtitzea. Huthiek adierazi dute Saudi Arabiaren petrolio enpresa publikoaren instalazioari eraso egin diotela. | Saudi Arabiak gidatutako koalizioak eta matxino huthiek elkarri eraso egin diote. Nazioarteko koalizio militarrak leporatu die matxinoei Riadeko auzoetara misilak jaurtitzea. Huthiek adierazi dute Saudi Arabiaren petrolio enpresa publikoaren instalazioari eraso egin diotela. | Saudi Arabiak eta Arabiar Emirerri Batuek gidatutako nazioarteko koalizio militarrak, eta Iranen laguntza duten Yemengo matxino huthiek elkarri eraso egin diote azkeneko orduetan. Matxinoek ohar baten adierazi dutenez, misilekin eta droneekin eraso egin diete Saudi Arabiako Erresumaren Defentsa Ministerioaren erakinari eta Riadeko aireportuari, besteak beste. Koalizio militarrak ere jakinarazi du, erresumako Arab News hedabidearen bidez, Sana Yemengo hiriburuan «helburu militarrak» bonbardatu dituela. 2015az geroztik bi aldeak gerran daude Yemenen.
Matxino huthien bozeramaile Yahya Sarearen arabera, «etsaien helburu militarrak» bonbardatu dituzte erresumako hainbat lekutan; zehaztu du, esaterako, herrialdearen petrolio enpresa publiko Aramco-ren instalazioei eraso egin dietela airez. Oharrak dioenez, instalazioaren bueltan bizi diren herritarrak deitu zituzten horretatik urruntzera, matxinoen «helburu zilegiak» bihurtu direlako.
Koalizioak adierazi duenez, bestalde, besteak beste huthiek Sanan dituzten arma biltegiei eraso egin diete eta inguruan bizi diren zibilei ohartarazi diete ez daitezela helburu horietara gerturatu. Saudi Arabia buru duen koalizioak leporatu die huhiei zibilak ezkutu gisa erabiltzea eta Riadeko auzoetara misilak jaurtitzea. «Zibilei sistematikoki eta nahita eraso egiteko milizia huthiek duten jokabide basati eta arduragabeak talka egiten du printzipio humanitarioekin, eta nazioarteko zuzenbide humanitarioa urratzen du», azpimarratu du koalizioak.
NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera, gerra hasi zenetik iazko abendura arte 233.000 bat pertsona hil ziren Yemengo gerran. Acled GKE gobernuz kanpoko erakundeak gerra guneetako datuak biltzen ditu, eta, plazaratutako azken txostenaren arabera, aurten 21.000 hildako eragin ditu gerra horrek.
Yemengo Gobernua babesten du koalizioak, eta azken asteetan ia egunero jakinarazten du huthiek Sanan dituzten «posizio zehatz batzuei» eraso egin dietela. Matxinoek herrialdearen ia iparralde guztia du kontrolpean. Orain Marib eskualdea hartzeko ahaleginean dabil. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206972/donostiako-apezpikutza-utziko-du-jose-ignacio-munillak.htm | Gizartea | Donostiako apezpikutza utziko du Jose Ignacio Munillak | Ia hamabi urte egin ditu karguan. Alacanteko (Herrialde Katalanak) gotzaina izango da aurrerantzean. | Donostiako apezpikutza utziko du Jose Ignacio Munillak. Ia hamabi urte egin ditu karguan. Alacanteko (Herrialde Katalanak) gotzaina izango da aurrerantzean. | Amaitu da Jose Ignacio Munillaren (Donostia, 1961) aroa Donostian; elizgizona ia hamabi urtez izan da Gipuzkoako hiriburuko apezpikua. Orain, Aita Santuak hala aginduta, Alacanteko (Herrialde Katalanak) gotzain bilakatuko da. Gaur, erabakiaren berri emateko egin duen prentsaurrekoan, Jainkoari eskerrak eman dizkio ia hamabi urte horiengatik. Otsailaren 12ra arte jarraituko du Donostiako apezpikua izaten, eta otsailaren 6an emango du bere azken meza.
Hasiera hasieratik, eztabaidatsua izan da Munillaren ibilbidea. Donostiara iritsi bezain pronto, Gipuzkoako apaizen %77k sinatutako gutun bat helarazi zioten apezpiku berriari, haren gauzak egiteko moduagatik kezka erakutsiz. Zehazki, gizartearen elizaren bilakaerak gizartearenarekin bat joan behar zuela esan zioten. «Kontserbadoreegia eta espainolista» izatea egotzi zioten Munillari. Markel Olano ahaldun nagusiak ere gaitzetsi zuen izendapena: «Oso izendapen txarra izango litzateke Gipuzkoako Elizarentzat».
BERRIAk 2013an elkarrizketatu zuen. Han irakur daitezke bere pentsaeraren hainbat ildo: abortuaren aurka hitz egin zuen, baita sexu bereko pertsonen ezkontzen aurka ere.
Momentuz, Vatikanoak ez du Munillaren ordezkoaren berri eman. Dirudienez, azken erabakia hartu bitartean ordezko bat jarriko dute. Vatikanoak denbora darama hainbat apezpikutza berritu nahian (apaizen adina dela eta), eta aspalditik zebilen Munilla ez zuela jarraituko zioen zurrumurrua. Bilbon ere urrian aldatu zuten apezkikua: Burgosera bidali zuten Mario Izeta, eta Joseba Segura izendatu zuten. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206973/eh-bilduko-alkateek-txosten-bat-eskatuko-dute-ingurumen-administrazioko-legeak-udalen-eskumenetan-izango-duen-eraginaz.htm | Politika | EH Bilduko alkateek txosten bat eskatuko dute Ingurumen Administrazioko Legeak udalen eskumenetan izango duen eraginaz | EAJ eta PSEri leporatu diete «demokraziaren kontrako erasoa» dela legeari egin nahi dioten aldaketa, eta udalen eskumenak urratzea dakarrela. Hamabost eguneko epean txostena aurkezteko galdegin diote EUDELi. | EH Bilduko alkateek txosten bat eskatuko dute Ingurumen Administrazioko Legeak udalen eskumenetan izango duen eraginaz. EAJ eta PSEri leporatu diete «demokraziaren kontrako erasoa» dela legeari egin nahi dioten aldaketa, eta udalen eskumenak urratzea dakarrela. Hamabost eguneko epean txostena aurkezteko galdegin diote EUDELi. | «Tokiko demokrazia murriztea» ekarriko du Ingurumen Administrazio Legeari EAJk egindako zuzenketak, EH Bilduko alkateek adierazi dutenez. Emendakinak sortutako polemika dela eta, agerraldia egin dute gaur Donostian Hernani, Usurbil, Orexa, Otxandio, Ea, Donemiliaga eta Larrabetzuko alkateek, eta azaldu dutenez, emendakin hori gelditzen saiatuko dira. Izan ere, salatu dute Ingurumen Administrazio Legean EAJ eta PSEk egin nahi duten aldaketak, ezinbestean, Lurralde Antolamenduko Legea ere aldatzen duela, eta aldaketa horrek udalen autonomiari nola eragingo liokeen aztertzeko txosten bat eskatuko dute Eudeleko exekutiban, ostegun honetan.
Duela hilabete batzuetatik dator polemika; EAJk zuzenketa bat aurkeztu zion Ingurumen Administrazioaren Legeari, PSE-EEren babesarekin. Zuzenketa horretan, alderdiak figura berri bat sortzea proposatzen du: interes orokorreko proiektua. Horren bidez, gobernuak eskumena izango du proiektu bat «interes orokorrekoa» dela baieztatzeko, eta, hala eginez gero, udalek ezin izango diote uko egin proiektu hori beren herrietan ezartzeari.
Gaurko agerraldian azaldu dutenez, zuzenketa horrek kalte egiten dio udalen hirigintza eskumenari, baita tokiko demokraziari ere: «Udalerrian herritarren parte-hartzearen bidez erabakitakoa baliogabetzen du». Gainera, salatu dute legearen aldaketa «presaz» burutu nahi dutela, eta udalek ez dutela zeresanik edukiko erabakian: «Udalen eskumenak ezbaian jarriko badira ere, udalei ez zaigu hitzik eman. Ez dute gardentasunez jardun: gure sistema instituzional konplexuaren eskumen-banaketa aldatu nahi dutelako, toki-erakundeei galdetu ere egin gabe».
Azaldu dutenez, irailean ere egin zuten zuzenketa gelditzeko saiakera. Beste txosten bat eskatu zuten EUDELeko exekutiban orduan ere, aldaketan izango zuen eragina aztertzeko. Etzi eskatuko dute bigarren txostena, eta hamabost eguneko epea emango diote oraingoan Eudeli. Hala ere, adierazi dutenez, gainerako alderdietako alkateek «utzikeriaz» jokatu dute lege aldaketaren aurrean: «Eudelen mahai gaineratu dugu beharrezkoa dela legearen aldaketa gauzatu baino lehen Eusko Jaurlaritzak interlokuziorako bidea zabaltzea, baina ez dugu beste alderdietako ordezkariak diren alkateengandik gutxieneko interesik ere ikusi».
Bukatzeko, EAJ eta PSE-EE alderdiei eskatu diete zuzenketa «bertan behera» uzteko: «Legebiltzarrean egin nahi den ariketa autoritarioa bertan behera utzi eta Lurralde Antolamenduaren Legean proposatutako aldaketak ez onartzea eskatzen diegu». |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206974/txertatzera-behartzeak-azken-aukera-behar-duela-izan-adierazi-du-omek.htm | Mundua | Txertatzera behartzeak «azken aukera» behar duela izan adierazi du OMEk | Osasunaren Mundu Erakundeak berretsi du Europan eta Asia erdialdean delta aldaera dela oraindik ere zabalduen dagoena. Austriak igandean amaituko du itxialdia. | Txertatzera behartzeak «azken aukera» behar duela izan adierazi du OMEk. Osasunaren Mundu Erakundeak berretsi du Europan eta Asia erdialdean delta aldaera dela oraindik ere zabalduen dagoena. Austriak igandean amaituko du itxialdia. | OME Osasunaren Mundu Erakundea ez da herritarrak derrigorrez txertatzearen aldekoa. Europarako bulegoko buru Hans Klugeren esanetan, «azken aukera» izan behar du horrek, eta aurrez gobernuek ahalegin berezia egin behar dute txertaketa sustatzeko, eta dagoeneko bi dosi hartu dituztenek hirugarrena ere jar dezaten. «Jendea txertoa hartzera derrigortzea soilik izan daiteke aukera bat beste alternatiba guztiek huts egin dutenean. Egia da aukera hori baliagarria izan dela toki batzuetan, baina aintzat hartu beharko lirateke ere herritarren konfiantzarengan izan ditzakeen ondorioak», ohartarazi du Klugek.
Erakundeak berretsi du, hala ere, oraingoz dela aldaera dela nagusi Europan eta Asia erdialdean, nahiz eta azken egunetan omikron ere zabalduz joan den —lerro hauek idazteko unean 432 kasu atzeman zituzten Europan—. Gaur gaurkoz indarrean dauden txertoak baliagarritzat jo ditu Klugek, baina zehaztu du omikronen kutsatze ahalmena eta izan ditzakeen ondorioak ikertzen jarraitzen dutela. Zentzu horretan nabarmendu du bost direla gaitzaren hilkortasun tasa murrizten duten faktoreak: txertaketa zabaltzea; errefortzurako dosiak ematea; toki itxietan maskara erabiltzea; jende asko biltzen den tokiak aireztatzea; kasu larrientzako protokolo erabilgarriak onartzea.
Joan den astean Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek esan zuen Europan aintzat hartu beharko lukeela derrigorrezko txertaketa zabaltzea —Austria eta Alemaniak iragarri dute neurria orain arte—, zera esan zuen: EB Europako Batasuneko 27 estatu kideek eztabaidatu egin beharko luketela neurri hori zabaltzeaz. Agintariaren iritziz, «egokia eta zentzuduna» da inposaketa horretaz aritzea omikron aldaerari aurre egiteko: «EBk aintzat hartu beharko luke derrigorrezko txertaketa». Atzo, baina, aukera baztertu egin zuen Bruselak.
Bestalde, igande honetan amaituko dute Austrian itxialdia. Dena den, gobernuak bihar emango ditu amaieraren inguruko xehetasunak. Aurreratu dutena izan da txertatu gabekoek itxita jarraitu beharko dutela, eta soilik oinarrizko beharrak asetzeko atera ahalko dutela etxetik. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206975/lehen-mailako-artako-kontsultak-atzeratuko-ditu-osakidetzak.htm | Gizartea | Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak | Osasun sailburu Gotzone Sagarduik egin du jakinarazpena: «Aparteko larritasuna ez duten» kontsultak atzeratuko dira. | Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak. Osasun sailburu Gotzone Sagarduik egin du jakinarazpena: «Aparteko larritasuna ez duten» kontsultak atzeratuko dira. | COVID-19aren hedapenaren eboluzioaren datuak Araba, Bizkai eta Gipuzkoan «inoizko txarrenetarikoak» direla onartu du Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik gaur gobernu kontseiluaren osteko agerraldian, eta iragarri du lehen mailako artako kontsultak atzeratuko dituztela Osakidetzan. «Aparteko larritasuna ez duten» kontsultak atzeratuko dituzte. Adibide batzuk jarri ditu: bihotzeko arazoak dituztenen eta bronkitis kronikoa duten pertsonen kontrolak, esaterako, atzeratu egingo dituzte. «Jarraipen kontsultak garrantzitsuak dira, eta egingo ditugu, baina aurrerago».
Erabakiak erakusten du lehen mailako arreta oso justu ari dela Osakidetzan. Horrek eramango ditu arazo «akutuak» bakarrik artatzera. «Beharrezkoak diren analitikak» egingo dituztela ziurtatu du, baina aitortu du«atzerapen pixka bat» egon daitekeela. Halaber, onartu du kirurgia «gutxiago» programatu behar izan dituztela.
Kontsultaren baten zain dauden pertsonei esan die itxaroteko Osakidetzatik abisua; soilik atzerapenaren mezua jasotzen badute egongo da beren kontsulta bertan behera utzita, gainerakoan joan egin beharko dute. Osasun zentroetara deika ez hasteko eskatu die.
Erietxeetan ere egoera ez da erraza 260 pertsona daude COVID-19aren ondorioz Osakidetzaren ospitaleetan, 74 ZIUetan. Egun, Osakidetzak zabalik dituen ZIUetako gelen %32 COVID-19a duten pertsonek betetzen dituzte. Gainera, haren hitzetan, ez du ematen egun gutxiren buruan datuek hobera egingo dutenik. Egoeraren larria onartu arren, aurre egiteko «erremintak» badituztela esan du Osasun sailburuak. Iragarri du izurriaren kontrolerako neurri berriak aztertzen ari direla: «Ziurrenik laster prebentzio neurri berriak proposatu beharko dizkiogu Labiri, pandemiaren hedapenari eusteko». Ez du zehaztu zein neurri izan litezkeen. Bitartean, herritarrei txertatzeko eskatu die. Datu adierazgarri bat eman du: Sagarduiren esanetan, COVID-19a duen txertatu gabeko pertsona batek txertoa jaso duen batek baino bost aldiz arrisku handiagoa du ospitaleratu behar izateko.
Aldaketak kasuen jarraipenean
Sagarduik aldaketak iragarri ditu positiboen jarraipenean ere. Azaldu duenez, norbaitek positibo ematen duenean, kontaktu estuen zerrenda bat eskatuko diote. Pertsona horiek, aztarnarien deiari itxaron gabe, mezu bat jasoko dute COVID-19a atzemateko proba bat egiteko. Horretaz gain, kontaktu estuak diren pertsonek aukera dute www.euskadi.eus/koronabirus webgunean dokumentu bat beteta ordua eskatzeko. Orain arte bezala, txertoaren pauta osoa jasota dutenek edo gaitza duela hiru hilabetetik sei hilabetera igaro dutenek proba bat egin behar dute, eta negatibo ematen badute, ez dute berrogeialdirik egin beharko; txertatu gabekoek, berriz, berrogeialdia egin beharko dute, eta lehenengotik zortzi egunera beste proba bat egingo diete. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206976/polisarioak-ohartarazi-du-marokoren-krimenek-ezinezko-egiten-dutela-irtenbide-baketsu-bat.htm | Mundua | Polisarioak ohartarazi du «Marokoren krimenek» ezinezko egiten dutela irtenbide baketsu bat | Saharar herriaren aldeko elkarretaratzea egingo dute Genevan, ostiralean, Giza Eskubideen Aldeko Nazioarteko Egunean. Salatu dute Sultana Khaia ekintzaileak urtebete baino gehiago daramala etxean preso, eta asteburuan eraso egin ziotela Marokoko segurtasun indarrek. | Polisarioak ohartarazi du «Marokoren krimenek» ezinezko egiten dutela irtenbide baketsu bat. Saharar herriaren aldeko elkarretaratzea egingo dute Genevan, ostiralean, Giza Eskubideen Aldeko Nazioarteko Egunean. Salatu dute Sultana Khaia ekintzaileak urtebete baino gehiago daramala etxean preso, eta asteburuan eraso egin ziotela Marokoko segurtasun indarrek. | Azaroaren 14an bete zen urtebete Fronte Polisarioak 1991ko su-etena hautsitzat eman eta gerra egoera ezarri zuela, eta geroztik egoerak okerrera egin du. SEAD Saharako Errepublika Arabiar Demokratikoko presidente Brahim Ghalik ohartarazi zuen atzo Fronte Polisarioak ez duela inolako bake prozesurik abiatuko, Marokok «krimenak» eten ezean. Adierazpenok NBE Nazio Batuyen Erakundeko idazkari nagusi Antonio Guterresi zuzendutako idatzi batean egin zituen Ghalik, eta leporatu zion nazioarteko erakundeari beste aldera begiratzea.
Gogor egin zuen Ghanik nazioartearen isiltasunaren aurka: «Saharar zibilen aurkako Marokoren krimen ankerrek zigorrik gabe jarraitzen dute, kolokan jarriz NBEk bultzatutako bake prozesua, eta atea itxiz Mendebaldeko Sahararen deskolonizazio baketsuari». SEADeko presidentearen esanetan, zentzugabea da bake prozesua berriz abian jartzeaz hitz egitea, Rabatek giza eskubideen aldeko ekintzaileak jazartzen jarraitzen duen bitartean.
Adibide argi bat ere jarri zuen Ghanik mahai gainean: Sultana Khaiaren kasua. Khaiak urtebete pasa darama etxeko atxiloaldian bere ama eta ahizparekin batera. Giza Eskubideen Saharar Elkarteko presidentea da Khaia, eta iazko azaroaren 19tik atxiloaldian dago. Egunean 24 orduz daude soldaduak bere etxe atarian, eta gertukoek salatu dutenez, argindarrik eta Interneterako sarbiderik gabe daude Khaia eta bere senideak. Equipe Mediak zabaldu duenez, igande goizaldean Marokoko segurtasun indarrak familiaren etxera sartu ziren, eta hiru emakumeak jipoitu eta bortxatu zituzten. Ez da lehen aldia halako eraso bat salatzen dutena, azaroan ere gauza bera egin zuten. Oraingo honetan, baina, substantzia ezezagun bat arnastera behartu zuten Khaia, eta ondoren gai toxiko bat bota zuten ur edukiontzian. Etxeko teilaturako sarrera ere itxi zuten, Khaia eta bere ahizpak Mendebaldeko Saharako bandera astindu ez zezaten —bi emakumeak egunero igotzen dira teilatura bandera astintzera—.
«Inork ezin du espero izan Fronte Polisarioa bake prozesuarekin konprometitzea, Marokok lurralde okupatuetan izua zabaltzen jarraitzen duen bitartean, eta NBEk bidegabeko isiltasunari eusten dion artean», salatu zuen Ghanik, eta eskatu zion Guterresi eta NBEko Segurtasun Kontseiluari amai ditzatela Khaiak eta giza eskubideen aldeko ekintzaileek egunero jasan behar dituzten «izugarrikeriak», eta babes ditzatela ekintzaileok «Marokoren erasoetatik», baita ere egin ditzatela urratsak Marokok preso politiko guztiak aska ditzan, tartean Gdeim Iziken atzemandakoak.
SEADeko presidenteak ultimatuma eman zion NBEri ere, eta ohartarazi nazioarteak egoera bideratzeko beharrezko urratsak egiten ez baditu Polisarioak eskura dituen aukerak baliatu beharko dituela, hau da, Minurso Mendebaldeko Saharan Erreferenduma Antolatzeko Nazio batuen Misioarekiko elkarlana amaitzea eta bake prozesua alde batera uztea.
Hain zuzen ere, ostiralean, Giza Eskubideen Aldeko Nazioarteko Egunean saharar herriaren aldeko elkarretaratzea antolatu dute Genevan, NBEren egoitza nagusiaren aurrean. Hirugarren urtea da protesta hauek antolatzen dituztela. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206977/pfizer-dosiak-ez-ote-diren-faltako-beldur-dira-txertaketa-guneetako-langileak.htm | Gizartea | Pfizer dosiak ez ote diren faltako beldur dira txertaketa guneetako langileak | Eskualdeko Osasun Agentziak hobetsi du Moderna txertoak banatzea. Baionako txertaketa guneko langileek lana uzteko eskubidea aldarrikatu dute, pazienteei «gardentasuna zor» zaielakoan. | Pfizer dosiak ez ote diren faltako beldur dira txertaketa guneetako langileak. Eskualdeko Osasun Agentziak hobetsi du Moderna txertoak banatzea. Baionako txertaketa guneko langileek lana uzteko eskubidea aldarrikatu dute, pazienteei «gardentasuna zor» zaielakoan. | Frantziako Gobernuak osasun egoeraren okertzeari aurre egiteko, txertoaren indartze dosiaren kanpaina zalutzea ezinbestekotzat jo zuen. Nahi bai, baina ezin: halakoa da Baionako txertaketa guneko egoera. Pfizer enpresaren txertoak agortzen ari dira bertan, eta, Eskualdeko Osasun Agentziak aurrerantzean txertaketa guneak Moderna txertoarekin hornitzea hobetsi du.
Izan ere, Eskualdeko Osasun Agentziak argudiatu du Moderna txertoaren kontserbaziorako baldintzak egokiagoak direla txertaketa guneen antolaketarako; honezkero, Pfizer txertoaren dosiak osasun profesional independenteen bulegoetan eta farmazietan jartzen ahalko dira bakarrik. Baionako txertaketa guneko langileentzat, «ulertezina da» egoera. «Pfizer txertoaren dosi bat hartzeko ordua hartu duten herritarrei Moderna txertoa eman behar diegu?», galdetu dute. Horien arabera, «gardentasuna zor» zaie pazienteei. Argi utzi dute ez dutela Moderna txertoarekiko kezkarik, baina jendeen «hautua errespetatzea» ezinbestekoa dela erran dute. «Arazoa ez da Modernarekin txertatzea; arazoa da herritarrak ez direla aldez aurretik abisatuak, eta gure esku gelditzen dela lan hori ere», salatu dute.
Hala, Pfizer txertoaren bialak agortzean, lana uzteko eskubidea dutela aldarrikatu dute Baionako txertaketa guneko langileek. Gainera, oroitarazi dute 30 urtetik beherako herritarrek ez dutela baimenik txerto hori jasotzeko. Lehen arretako medikuengana joan beharko dute, beraz, gazteenek ordua berriz hartuta. Jakinda, gainera, osasun ziurtagiria balizkoa izaten segitzeko indartze dosia jartzeko zazpi hilabeteko epea dutela, gehienez ere.
Gobernuaren erantzuna
Frantziako Gobernuko Osasun Zuzendaritza Orokorrak BERRIAri adierazi dionez, «ez da arazorik indartze dosia RNA mezularitza bidezko beste txerto batekin egiteko». Bestela erranda, dosiren bat Pfizer txertoarekin eginik ere, Modernaren indartze dosia jar daiteke. Zehaztu dute 30 urtetik beherakoek farmazietara jo dezaketeela Pfizer txertoa jartzeko. Gehitu dute: «Txertoak badira, dosirik ez dugu falta. Garrantzitsua ditugun baliabide guztiak erabiltzea, eta horien artean dira Moderna txertoaren bialak».
Hitz eman dute, bestalde, Pfizer txertoa jartzeko ordua hartu duten herritarrek txerto hori jarri ahal izango dutela, «banaketa berri» bat egingo duelako «laster» Frantziako Gobernuak. Ez dute zehaztu noiz, zehazki. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206978/bidenek-adierazi-dio-putini-zigorrak-ezarriko-dizkiola-ukrainari-eraso-eginez-gero.htm | Mundua | Bidenek adierazi dio Putini zigorrak ezarriko dizkiola Ukrainari eraso eginez gero | AEBetako presidenteak eskatu dio Errusiakoari «bide diplomatikoak» ibil ditzala. Washington «koordinatuta» dago Europako potentziekin | Bidenek adierazi dio Putini zigorrak ezarriko dizkiola Ukrainari eraso eginez gero. AEBetako presidenteak eskatu dio Errusiakoari «bide diplomatikoak» ibil ditzala. Washington «koordinatuta» dago Europako potentziekin | Mendebaldearen arabera, Errusiak jarraitzen du Ukrainako mugan baliabide militarrak hedatzen. Horri buruz hitz egiteko bilera telematikoa egin dute, gaur, Joe Biden AEBetako presidenteak eta Vladimir Putin Errusiakoak. Etxe Zuriak batzarraren ondoren kaleratutako oharrararen arabera, Bidenek ohartarazi dio Putini «zigor ekonomiko gogorrak eta bestelakoak» ezarriko dizkiola Errusiari, Ukrainari eraso egiten badio. Gauzak horrela, «tentsioa baretzeko» eta «diplomaziaren bideak» ibiltzeko eskatu dio.
Pare bat ordu iraun du batzarrak, eta Bidenek jakinarazi dio Putini AEBak eta Europako potentziak «koordinatuta» jokatzen ari direla auzian. Putinekin bildu aurretik, bezperan, atzo, auziaz hitz egiteko bilera telematiko bat egin zuen Emmanuel Macron Frantziako presidentearekin; Angela Merkel Alemaniako jarduneko kantzilerrarekin; eta Mario Draghi Italiako lehen ministroarekin zein Boris Johnson Erresuma Batukoarekin. Etxe Zuriaren esanetan, AEBak eta beste potentzia batzuk «kezkatuta» daude bai horregatik, baita Moskuren «erretorika geroz eta gogorragoarengatik» ere.
AEBetako Estatu Idazkaritzako funtzionario batek hainbat hedabideri herenegun adierazi zienez, Mendebaldeko potentziek adostu dute «fronte bateratu bat» osatzea auzian. Iturri horren beraren esanetan, gainera, AEBek adierazia diote Moskuri NATOk Europa ekialdean dituen baliabide militarrak indartuko dituztela, Errusiak Ukraina inbaditzen badu.
CNN telebista kateak azken egunotan adieraz duenez, zigortu nahi dituzte bai Putinen gertukoak, baita Errusiako energia sektorea ere, besteak beste.
Putinek lehengo astean aipatu zituen zeintzuk diren Errusiaren «marra gorriak» auzian: aliantza militarraren tropak ez daitezela Errusiarantz gehiago hedatu Ukrainatik eta Georgiatik. «Mendebaldeko gure mugetan handitzen ari dira mehatxuak; NATOren azpiegitura militarrak emandako aurrerapausoak ikusi besterik ez dira egin behar behar», nabarmendu zuen. Ukrainak NATOko kide bilakatzeki asmoa du, eta aliantza militarrak prozesu hori bideratzeko konpromisoa agertu du. Ukraina NATOko kide bilakatzea eragotzi nahi du, ordea, Putinek. Haren esanetan, hori arriskutsua litzatekeelako Errusiaren segurtasunarentzat, aliatuek misilak hedatu ahal izango lituzketelako Ukrainan.
AEBen eta Ukrainaren arabera, Errusiak 70.000 bat soldadu eta baliabide militarrak ditu hedatuta Donbassko mugan —Ukraina ekialdean—, eta datorren urtearen hasieran 175.000 soldadu inguru izango dira, Errusiak Ukrainari eraso egin nahi baitio urtarrilaren amaieran. Hori kaleratu zuten AP Associated Press berri agentziak eta The Washington Post egunkariak pasa den larunbatean, AEBetako Gobernuko funtzionarioen iturriak aipatuz.
Frankotiratzaileak hedatuz Ukrainako Defentsa Ministerioak ohar batean atzo salatu zuenez, Errusiako «okupazio indarrek» segitzen dute Donbassko mugan dituzten baliabide militarrak areagotzen. «Frankotiratzaile bikoteak areagotu ditu, Ukrainako armadako kideei eraso egiteko, bideozaintza sistemak txikitzeko eta errepresaliaz tiroak probokatzeko». 2014an hasi zen Donbassko gatazka. Donetskeko eta Luhanskeko agintariek bi eremuen independentzia aldarrikatu zuten, Errusiaren babesarekin. Ordutik, 14.000 lagun hil dira eremuan, NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera. 2015ean su-eten bat adostu zuten alde guztiek, Minsken, baina egoerak okerrera egin du azken hilabeteetan. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206979/volkswagenek-bi-modelo-elektriko-eman-diezaizkioke-landabeni.htm | Ekonomia | Volkswagenek bi modelo elektriko eman diezaizkioke Landabeni | Ostegunerako espero da esatea zer modelo egingo dituzten, eta zer produkzioarekin. | Volkswagenek bi modelo elektriko eman diezaizkioke Landabeni. Ostegunerako espero da esatea zer modelo egingo dituzten, eta zer produkzioarekin. | Egun handia izan daiteke ostegunean Volkswagen Nafarroarentzat. Egun horretarako espero da Alemaniako buruzagitzak jakinaraztea nola banatuko duen auto elektriko txikien ekoizpena. Nahiko gauza zirudien gutxienez modelo bat egingo zutela Landabengo instalazioetan, 2025etik aurrera ziur aski. Orain, baina, badirudi bat ez, bi izan daitezkeela modeloak.
Hala aurreratu du Iruñeko fabrikako enpresa batzordeko presidenteak, Alfredo Moralesek (UGT), talde osoko langileen ordezkariekin izandako bilera telematiko batean parte hartu ondoren. "Aukera desberdinak aztertzen ari dira, baina argi dagoena da planta elektrikfikatu egingo dela". Bi aukera aipatu dituzte: bata, VWen bi modelo txikien bertsio elektrikoak egitea (ID1 eta ID2); bestea, VWen modelo bat eta Skodaren bat egitea. Landabenekin lehian dago multinazionalak Katalunian duen fabrika, Martorellgoa. Bakoitzean zenbat auto egingo diren ez dute artean zehaztu.
Aurtengo udaz geroztik hiru modelo egiten dituzte Landabenen, hiruak erreketa motorrekoak. VW Polo historikoari T-Cross SUV txikia batu zitzaion duela hiru urte. Uztailean eta abuztuan lantegia berrantolatu eta lehen probak gainditu ondoren, irailean hasi ziren, berriz, Taigo modeloaren kate ekoizpenarekin.
Lan karga nahikoa izan arren, azken hilabeteak zailak izan dira VW Nafarroarentzat, mikrotxip edo erdieroaleen nazioarteko eskasiak ekoizpena etetera behartu baitu hainbat egunez. Berez, azaroaren 29az geroztik itxita dago fabrika, hornidura arazoei batu zaielako oporraldia, eta ez dute berriro irekiko astelehenera arte. |
2021-12-7 | https://www.berria.eus/albisteak/206980/khaxoggiren-hilketaren-susmagarrietako-bat-atxilotu-du-frantziako-poliziak.htm | Mundua | Khaxoggiren hilketaren susmagarrietako bat atxilotu du Frantziako Poliziak | Preso harturiko Khaled Aedh Al-Otaibi Saudi Arabiako Mohammed printzearen guardiako kidea izan zen. Halere, Saudi Arabiako Gobernuak esan du atxiloketa egiterakoan «pertsonaz nahastu» direla, | Khaxoggiren hilketaren susmagarrietako bat atxilotu du Frantziako Poliziak. Preso harturiko Khaled Aedh Al-Otaibi Saudi Arabiako Mohammed printzearen guardiako kidea izan zen. Halere, Saudi Arabiako Gobernuak esan du atxiloketa egiterakoan «pertsonaz nahastu» direla, | Jamal Khaxoggi Saudi Arabiako kazetariaren hilketaren susmagarrietako bat, Khaled Aedh Al-Otaibi, atxilotu du Frantziako Poliziak Parisko Charles de Gaulle aireportuan. 2018ko urrian Istanbulgo (Turkia) kontsuletxean hil zuten Khaxoggi. Hilketaren susmagarriekin Interpolek egindako 20 pertsonako zerrendan dago al-Otaibi, Saudi Arabiako printze oinordeko Mohamed Bin Salmanen guardiako kide ohia. Nazio Batuen Erakundeko ikertzaileek adierazi izan dute Otaibik zaindu egin zuela Bin Salman, azken horrek 2017. urtean AEBetara bidaia ofiziala egin zuenean.
Edonola ere, atxiloketa egiterakoan «pertsonaz nahastu» direla esan dio Saudi Arabiako Gobernuko ordezkari batek Reuters agentziari, hilketarengatik zigorturikoak preso daudelako.
Turkiak Khaxoggiren hilketarengatik atxilotzeko eskatu dituen 26 pertsonen zerrendan ere agertzen da Al-Otaibi. Bere izenarekin ari zen bidaiatzen 33 urteko militarra. Riaderako hegazkina hartu behar zuenean atxilotu zuten.
Datozen orduetan epailearen aurrera eramango dutela adierazi dute Frantziako hedabideek, eta gaineratu dute aukeran emango diotela Turkiara joateko, hango epaitegietan salaketari erantzuteko, edo, bestela Frantziako atxiloketa aginduari helegitea jartzeko, eta han preso jarraitzeko estradizioa aztertu arte.
Khaxoggi 2018ko urriaren 2an hil zuten, Saudi Arabiak Istanbulen (Turkia) duen kontsulatuan. 59 urteko kazetaria, izapide batzuk egiteko amuarekin erakarri zuten eraikinera. Hara sartu zen, baina ez zen sekula atera. Hilketagatik zortzi lagun zigortu zituzten, horietatik bost heriotza zigorrera. Epaiketak, ordea, zalantza ugari utzi zituen, eta, besteak beste, Turkiak gardentasun falta kritikatu zuen.
AEBetako CIA Inteligentzia Agentzia Zentralaren txosten batek Khaxoggi kazetariaren hilketarekin lotu zuen Saudi Arabiako printze oinordeko Mohamed Bin Salman. Urte hasieran argitaratu zuten txostena. eta horrek Washingtonen eta Riaden arteko harremana gaiztotu zituen: «Ondorioztatu dugu Saudi Arabiako printze oinordekoak Jamal Khaxoggi kazetaria atzeman eta hiltzeko Istanbulen eginiko operazioa onetsi zuela». Riadek «faltsutzat eta onartezintzat» jo zuen akusazioa.
Txostengileek argudiatu zuten Khaxoggi hil zenean Bin Salmanek herrialdeko aginte makila zuela, eta hilketan haren gertuko aholkulariek eta segurtasun langileek hartu zutela parte, besteak beste bere guardia pertsonaleko zazpi kidek, atzo atxiloturikoak tartean. «Printzeak uste zuen herrialdearentzako mehatxua zela Khaxoggi, eta hura isilarazteko indarkeria erabiltzeko prest zegoen. Saudi Arabiako ofizialek haren aurkako operazio bat antolatu zutela jakin arren, ezin dugu zehaztu zenbateraino aurreikusi zuten kazetaria hiltzeko aukera».
Horrez gain, atzerrian dauden disidente politikoen aurka biolentzia erabiltzearen alde egotea leporatu zioten printzeari. Hala, ondorioztatu zuten «oso gertagaitza» dela herrialdeko funtzionarioek halako operazio bat egitea haren baimenik gabe, eta nabarmendu aipatu zazpi kideak printzearen segurtasunaren zuzeneko arduradunak zirela, eta haren aginduei erantzuten dietela —Esku hartze Azkarrerako Taldea 2017an sortu zuen Bin Salmanek berak—. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/206992/etorri-zen-tokian-gotortuta.htm | Gizartea | Etorri zen tokian gotortuta | 2010ean hartu zuen Donostiako gotzaintza; jarrera atzerakoienekin lotuta zegoela eta, elizbarrutian eta handik kanpo ere asko izan ziren haren izendatzearen aurkako ahotsak. Irmo jarraitu du, beti. Alacantera doa orain. | Etorri zen tokian gotortuta. 2010ean hartu zuen Donostiako gotzaintza; jarrera atzerakoienekin lotuta zegoela eta, elizbarrutian eta handik kanpo ere asko izan ziren haren izendatzearen aurkako ahotsak. Irmo jarraitu du, beti. Alacantera doa orain. | «Beste era bateko norbait espero zuten Gipuzkoan, hori garbi dago». 2010ko urtarrilaren 17an, astebete zeraman Jose Ignazio Munillak Donostiako apezpikutzan, eta elkarrizketa bat eman zion BERRIAri; han, argi onartu zuen bazekiela zer ondoez eragin zuen bere izendapenak Donostiako Elizbarrutian. Gizarteko beste hainbat sektoretara ere hedatu zen, gainera, kritika horien oihartzuna. Eliza katolikoaren sektore atzerakoienekin beti izan duen loturarengatik ezaguna zen ordurako, abertzaletasunari buruzko ikuskeran Espainiako Elizaren adar hertsienen ordezkaria zela ere gauza jakina zen, eta, euskal gatazka konpontzeko urratsekin eta euskal gizartearekin oro har atxikimendua izan zuten bi gotzainek —Jose Maria Setien eta Juan Mari Uriarte— utzitako lorratzaren ostean, are agerikoagoa zen apezpiku berriaren gaineko kezka. Baina urteotan irmo eutsi dio Munillak bereari; katolizismoa ulertzeko duen erari leialtasun erabatekoa erakutsi dio, zarata eginez, gainera: aparteko abilidadea izan du beti goiburuak sortzeko, horiek hedabideetako lehen lerroetara eramateko. Atzo jakinarazi zuen badoala: Orihuela-Alacanteko gotzain izendatu dute (Herrialde Katalanak). Otsailaren 12an hasiko du apezpikutza; astebete lehenago, adio esateko meza bat egingo dute Artzain Onaren katedralean.
Bere erara egin zuen atzo agurra, kazetariei agerraldi baterako deia eginda, eta hasi aurretik ondoan zituen hainbat abaderekin angelusa errezatzeko tarte bat hartuta, katolizismoa ulertzeko bere ikuskeraren erritmoak eta errituak zein diren argi utzita: plaza hori ere baliatuta. Otzan mintzatu zen: «Eskerrak ematen dizkiot Jainkoari Donostian gotzain egin ditudan hamabi urteongatik». Kazetarien galderei erantzutean, soilik orduan onartu zuen une «zailak» izan dituela apezpikutzan egin dituen urteotan, baina ez zuen nahi izan horien gaineko xehetasunik eman. Ozenago eta harroago hitz egin izan du beste askotan. Eta aparteko temaz gai jakin batzuen inguruan. Abortuaz, adibidez: «Andrearen suizidio psikologikoa, demografikoa eta morala dakar». Edo feminismoaz, ildo berean beti. Baga: «Genero ideologia marxismoaren metastasi bat da». Biga: «Feminismoak deabrua darama barruan». Higa: «Feminismo erradikalak eraso egiten dio emakumeari».
Gatazkaren zurrunbiloan Eliza katolikoak urteotan izan dituen polemika handienetarikoen atzean egon da Munilla. 2014. urtean, adibidez, Joxe Arregi frantziskotarrak —teologiaren ildo aurrerakoien ordezkari— ordena utzi zuen, eta aurrez adierazi zuen Munillak «erbestera» bidaltzeko ahaleginak egin zituela, eta «ur zikina» izatea egotzi ziola. 2017an, Juan Kruz Mendizabal abadeak egindako sexu abusuen berri eman zuen, eta horiengatik zigortuta zegoela jakinarazi zuen. Abusuak Munilla gotzaintzara heldu aurretik egindakoak ziren, gazteen aisialdian abadeak egiten zituen jarduerak baliatuta.
Oro har, kristau elkarteak «haustera» egin duelako jaso ditu kritika ozenenak Munillak. Eutsi Berrituz elkarteak egin ditu sarri askotan. Era «autoritarioan» jardutea egotzi izan diote, eta «sasi-debozioa» sustatzea: «Debozio sano, heldu eta esanguratsu bat animatu ordez, kontzilio aurreko espiritualismo hura ari da eragiten». Horiez gainera, diru kontu «opakuak» izatea eta «milioi ugariko zorra» eragitea ere egotzi diote urteotan. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207004/angeluko-dassault-lantegiko-protestariek-suarekin-egin-diote-aurre-hotzari.htm | Ekonomia | Angeluko Dassault lantegiko protestariek suarekin egin diote aurre hotzari | Lansaria 140-200 euro emendatzeko eskatu dute langileek, eta enpresaren atarian protesta egiten ari dira. | Angeluko Dassault lantegiko protestariek suarekin egin diote aurre hotzari. Lansaria 140-200 euro emendatzeko eskatu dute langileek, eta enpresaren atarian protesta egiten ari dira. | Protesta egiten ari dira goizetik Angeluko (Lapurdi) Dassault enpresako langileak, CGT eta CFDT sindikatuek antolatuta. Urteko Negoziazioa egiten ari dira, eta lansaria 140-200 euro emendatzeko eskatzen dute. Hotzari aurre egiteko, suak piztu dituzte lantegiaren atarian.
Prentsaurrekoa egin dute han bertan, 08:00etan, eta iragarri dute sartzean egongo direla egun osoa, presio neurri gisa.
Aeronautika alorrean egiten dute lan Dassaulteko langileek, eta 2031rako lana ziurtatua dute. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207005/etxegabe-batena-da-miarritzen-aurkitutako-giza-eskeletoa.htm | Gizartea | Etxegabe batena da Miarritzen aurkitutako giza eskeletoa | Orain dela urte batekoa litzateke heriotza, lehen ikerketen arabera. Ez dute uste krimen bat izan denik. | Etxegabe batena da Miarritzen aurkitutako giza eskeletoa. Orain dela urte batekoa litzateke heriotza, lehen ikerketen arabera. Ez dute uste krimen bat izan denik. | Igandean Miarritzeko (Lapurdi) aireportutik hurbil aurkitu zuten giza eskeletoa identifikatu dute Frantziako Poliziako ikerlariek, France Bleu Pays Basque irratiak jakinarazi duenez. Auzitegiko medikuak egindako analisien arabera, etxegabe batena da gorpua, eta heriotza orain dela urtebete inguru gertatu zela uste dute. Ikerlarien arabera, ez dago bortizkeria arrastorik, eta, beraz, krimenaren hipotesia baztertu dute. Bihotzeko baten edo istripu baten ondorioa izan liteke heriotza. Ikerketarekin segituko dute, lehen elementuak zehazteko.
Atzo zabaldu zuten giza eskeletoaren aurkikuntzaren berri. Ihes egin zion txakurraren bila ari zela, oihalezko aterpe handi bat aurkitu zuen emakume batek. Barruan, giza eskeleto bat, hanketatik burura osatua, muskulazio banku baten gainean etzana. Baionako Fiskaltzak ikerketa agindu dio Frantziako Poliziari, eta gaur eman dituzte lehen emaitzak. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207006/scholz-alemaniako-kantziler-aukeratu-dute.htm | Mundua | Scholz Alemaniako kantziler aukeratu dute | SPDren hautagaiak FDPren eta Berdeen babesa jaso du bozketan. Koronabirusaren pandemia, klima, modernizazioa eta nazioarteko agenda izango ditu agintaldiko erronka nagusi. | Scholz Alemaniako kantziler aukeratu dute. SPDren hautagaiak FDPren eta Berdeen babesa jaso du bozketan. Koronabirusaren pandemia, klima, modernizazioa eta nazioarteko agenda izango ditu agintaldiko erronka nagusi. | Ekitaldia txalo zaparradaz beterikoa izan da. Lehena Angela Merkelek jaso du, politika utzi baitu kantziler karguan hamasei urte egin ostean; hori bai, azken hilabeteotan bezala, oraingoan ere Bundestageko —parlamentuko behe ganberako— gonbidatuen agertokitik ikusi behar izan du ekitaldia, behean diputatuen artean egon beharrean. Bigarren txaloaldia —eta hirugarrena— Olaf Scholzi zuzendu diote, Merkelek utzitako tokia hartu eta herrialdeko gobernuburu aukeratua izan denean. Anekdota bat ere utzi du bozketaren ondorenak, Baerbel Bas behe ganberako presidente berria ez baita ohartu Scholzen mikrofonoa ez zegoela piztuta, eta, horren ondorioz, berriz galdetu behar izan baitio kantziler kargua onartzen al zuen. Baiezkoa eman dio, bigarrenez.
Scholzen agintaldia ziurgabetasun handiz abiatu da, lehen aldiz hiru alderdik osaturiko koalizio bat izango baita agintean, eta unea ez baita hoberena, COVID-19aren pandemia betean egokitu baitzaie pausoa ematea. Halere, SPD Alemaniako Alderdi Sozialdemokrataren, Aliantza 90/Berdeen eta FDP Alderdi Demokratiko Librearen semaforo izeneko aliantzak —alderdien koloreengatik— legealdi arrakastatsua izateko asmoa berretsi du hainbatetan, herrialdean hain gogoko duten egonkortasuna berma dezakeela uste baitu.
Hirurek argudiatu dutenez, asmo horren erakusle dira gobernua osatzeko hilabeteotan egin dituzten negoziazio egonkor eta lasaiak. Legealdirako adosturiko neurrien artean daude gutxieneko soldata orduko 9,6 eurotik 12ra igotzea; ikatza erabiltzeari «idealki» 2030ean uztea —aurreikusi baino zortzi urte lehenago—, eta klima neutraltasuna 2045erako lortzea; koronabirusaren pandemiari aurre egiteko krisi talde bat sortzea; urtero 400.000 apartamentu eraikitzea, eta alokairuen garestitzea gelditzea; pentsioak ez murriztea; barne produktu gordinaren %3,5 ikerketan, berrikuntzan eta garapenean inbertitzea (I+G+B); digitalizazioa sustatzea; botoa emateko eskubidea 16 urtera jaistea; eta kalamua legeztatzea, besteak beste.
Atzerri politikako auzi bati ere egin beharko diote aurre lehen hilabeteetan, Errusiaren eta Ukrainaren arteko harremana eta balizko gerra baten mamua eztabaidaren lehen lerrora itzuli baitira; horretaz, Scholzek esana du ez duela onartuko Moskuren tropek Ukrainako muga zeharkatzea eta «muga berriak marraztea». Beste gai batez, Txinako Neguko Olinpiar Jokoez, ez du argitu Ameriketako Estatu Batuen erabaki bera hartuko duen, eta horien boikot diplomatikoa aginduko duen.
Kasua edozein dela ere, Alemaniako kantzilerrak egungo harremanei eusteko asmoa erakutsi du, eta Parisera eta Bruselara egingo ditu nazioarteko lehen bidaiak, etzi; besteak beste, Emmanuel Macron Frantziako presidentearekin eta EB Europako Batasunetako eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko agintariekin biltzeko.
Nazioarteko erreakzioak
Bundestageko bozketa egin eta berehala, Macronek ongi etorria eman dio Scholzi, eta adierazi dio «hurrengo atala elkarrekin idatziko» dutela. Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyen ere mintzatu da Alemaniako kantziler berriaz, eta mezu horretan azaldu du «Europa indartsu baterako lankidetzan gehiago sinesteko» gogoa duela.
Talde komunitarioaz aritzean, koalizioa osatu duten hiru alderdiak bat datoz Bruselak «legeak betearazi» behar dituela, horretarako EBren funtsak baliatu behar badituzte ere. Hori da Scholzek nazioarteko aliatuei helaraziko dien mezua, batez ere Poloniako eta Hungariako gobernuez eta zuzenbide estatuaren errespetuaz aritzerakoan.
Hori bai, haren aurretik, Alemaniako Atzerri ministroa izango da hiriburu horietan, gaur eta bihar, baita Varsovian ere; Annalena Baerbock ekologista da kargudun berria, eta, haren alderdiak duen pisuaren erakusle, Robert Habeckek ere postu garrantzitsuak izango ditu gobernu parekidean, kantzilerorde eta Ekonomia eta Klima ministro aukeratu baitute. Liberalen kasuan, Christian Lindner FDPko buruak Finantza kargua eskuratu du.
SPDk, Berdeek eta liberalek akordio mamitsua ondu duten arren, inor gutxik espero du Scholzen agintaldia Merkelena bezainbeste luzatzea, Alemaniako herritarren artean egindako inkesta baten arabera. Ez hori bakarrik: YouGov etxearen galdeketak jasotzen duenez, herritarren %20k uste dute koalizioa eten egingo dela lau urteko epean, eta %44k diote kantzilerra bigarrenez aurkeztuko dela bozetara baina ez duela lortuko nahikoa gehiengorik.
Iragan irailaren 27an egin zituzten Bundestagerako hauteskundeak, eta sozialdemokratek bildu zuten ordezkaritzarik handiena boz horietan (206 diputatu); hortaz, Berdeen aulkiekin (118) eta FDPrenekin (92) gehiengo osoa izango dute parlamentuko behe ganberan. CDU Batasun Kristau-Demokratak eta CSU Batasun Kristau Sozialak osatzen duten blokeak, aldiz, inoizko diputatu gutxien lortu zuen (197).
Hauteskunde horietarako, Scholzek hipotesi bat zuen: 2005etik hona herritarrei ziurtasuna, egonkortasuna eta pragmatismoa saldu dien Merkelek hutsune handia utziko duela, eta boto emaileek elementu horiek lehenetsiko zituztela hurrengo gobernuburua aukeratzean.
Horregatik, karguan haren aurrekoa izan denaren antzeko profila erakutsita egin zuen kanpaina, eta estrategia arrakastatsua izan da; hortaz, kantzilerra berria den arren, baliteke herritarrek aldaketarik ez nabaritzea gobernuburuaren gobernatzeko estiloan. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207007/beste-655-kasu-atzeman-dituzte-nafarroan-pandemiako-daturik-txarrenetan-bigarrena.htm | Gizartea | Beste 655 kasu atzeman dituzte Nafarroan, pandemiako daturik txarrenetan bigarrena | COVID-19a atzemateko egindako proben %16k positibo eman dute Nafarroan. 124 gaixo daude Osasunbideko ospitaleetan. | Beste 655 kasu atzeman dituzte Nafarroan, pandemiako daturik txarrenetan bigarrena. COVID-19a atzemateko egindako proben %16k positibo eman dute Nafarroan. 124 gaixo daude Osasunbideko ospitaleetan. | Birusa hanpatuta dabil Nafarroan. Nafarroako Gobernuak eman dituen azken datuen arabera, beste 655 herritarrek eman dute positibo. Datua ez da nolanahikoa: pandemian behin bakarrik gainditu da gaurko positibo kopurua, iazko urriaren 25ean. Egun hartan, 698 positibo jakinarazi zituzten. Positiboen ehunekoak ere argi uzten du birusa kontrolatzeko ezina: atzo egindako 4.090 probetatik %16k positibo eman dute. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5eko muga dauka ezarrita pandemia bat kontrolpean edukitzeko.
Eta gero eta herritar gehiagok positibo eman ahala, ospitaleak ere betetzen ari dira, aurreko goraldietan baino motelago bada ere. Osasunbideko ospitaleetan COVID-19a duten 124 eri artatzen ari dira, eta horietako hamazortzi ZIUetan daude. Duela astebete baino %41 pertsona gehiago daude erietxeratuta, eta duela bi aste baino %85 gehiago. ZIUetan ere goranzko joera ikusten da: duela astebete baino lau gaixo gehiagok behar dute arta mota hori, eta duela bi aste baino bost gehiagok.
Itxitako ikasgelen berri ere eman du Nafarroako Gobernuak: jaiegunak tartean izanik ere, beste 11 ikasgela itxi behar izan dituzte koronabirusagatik egun bakarrean. Guztira, Haur Hezkuntzako eta Lehen Hezkuntzako 66 ikasgela daude itxita, Nafarroako 41 ikastetxetan. Ondorioz, 1.159 ikasle konfinatuta daude. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207008/ospitaleratzeak-ugaritu-egingo-direla-ohartarazi-du-omek.htm | Mundua | Ospitaleratzeak ugaritu egingo direla ohartarazi du OMEk | Omikron aldaera 57 herrialdetan atzeman dute dagoeneko. Kutsatzeak egonkortu egin dira munduan, baina Afrikan nabarmen zabaldu dira. | Ospitaleratzeak ugaritu egingo direla ohartarazi du OMEk. Omikron aldaera 57 herrialdetan atzeman dute dagoeneko. Kutsatzeak egonkortu egin dira munduan, baina Afrikan nabarmen zabaldu dira. | Gaur-gaurkoz, eta OME Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, ez dago frogarik esateko omikron aldaera orain artekoak baino arriskutsuagoa denik, baina bai azkarrago zabaltzen dela, eta ondorioz ospitaleratze kopuruak handitzen dituela. Hegoafrikak haren berri eman zuenetik, 57 herrialdetan atzeman dituzte kasuak. Horiek hala, arreta eskatu du nazioarteko erakunde horrek, eta orain arteko neurriei eusteko aholkatu. «Larritasuna delta aldaeraren parekoa edo txikiagoa bada ere, jende gehiago kutsatuko da, eta, beraz, handitu egingo da ospitaleratze kopurua ere. Horrez gain, kutsatzeen gorakadak, epe ertainean, heriotzen gorakada ekarriko du», dio OMEk gaur plazaratu duen oharrean.
Munduan, egonkortu egin dira kutsatzeak azken astean. Orotara 4,1 milioi kasu atzeman dituzte azken zazpi egunetan, aurreko astean baino %2 gehiago. Kontinenteka, baina, alde nabarmenak daude batetik bestera. Afrikak jakinarazi du gorakadarik handiena; han %79 ugaritu dira kasuak azken astean. Europan ez dago askoz hobeto: bertan atzeman dituzte kutsatzeen bi heren, 2,6 milioi. Amerikan ere gorakada izan da, eta %21 ugaritu dira positibo eman dutenak. Aldiz, Asia mendebaldean eta erdialdean %10 gutxitu dira.
Alemania izan da azken asteetan datu okerrenak eman dituzten Europako herrialdeetako bat. Gaur jakinarazi dutenez, kutsatzeak apur bat moteldu dira herrialde hartan, baina heriotzek egin dute gora orain: 527, iazko otsailetik izandako gehien. Joan den astean, Berlinek iragarri zuen azkartu egingo zuela txertatzeko kanpaina, eta debekatu egin zien txertatu gabekoei taberna eta jatetxeetara sartzea. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207009/erdoganek-entzungor-egin-dio-europako-kontseiluari.htm | Mundua | Erdoganek entzungor egin dio Europako Kontseiluari | Turkiako presidenteak berretsi du ez dituela jarriko Europako Batasunaren erabakiak Ankarako auzitegien epaien gainetik. | Erdoganek entzungor egin dio Europako Kontseiluari. Turkiako presidenteak berretsi du ez dituela jarriko Europako Batasunaren erabakiak Ankarako auzitegien epaien gainetik. | Europako Kontseiluaren oharrei entzungor egin die Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoganek, eta jakinarazi du ez dituela onartuko Giza Eskubideen Europako Auzitegiak hartutako azken erabakiak. Epai horiek agintzen zioten Ankarari preso dituen bi politikari aske uzteko, Osman Kavala enpresari eta filantropoa —2017tik dago espetxean, haren aurkako epai irmorik ez dagoen arren—, eta HDP Herriaren Alderdi Demokratikoko buruzagi ohi Selahattin Demirtas —2019tik dago preso, epaiketa noiz egingo zain—. Erdoganek, ordea, berretsi du Turkiako justiziak esandakoa beteko duela.
Europako Kontseiluko kide izanik, Giza Eskubideen Europako Auzitegiaren erabakiak bete beharra du Turkiak, eta hala egin ezean haren aurkako prozedura zabal dezake erakundeak, boto eskubidea ukatuz edota Kontseilutik kanporatuz. Estrasburgon egoitza duen Europako Kontseiluak joan den astean iragarri zuen prozedura zabalduko zuela Ankararen aurka, hark auzitegiaren epaia bete ezean. Erdoganek berehala erantzun zion «erabaki politikoak» hartu izana egotzita, eta atzo berretsi zuen Europako auzitegiaren ebazpenak «baliogabeak» direla, eta beraz «zentzugabea» dela haiek betetzea.
Estrasburgok iritzi dio Kavala «froga nahikorik gabe» atxilotu zutela, eta hura aske uzteko agindu du, Demirtasen kasuan bezala. Ankarak, ordea, «partzialtasunez jokatzea» leporatu dio auzitegiari, eta eskatu dio Europako Kontseiluari errespeta ditzala «auzitegi independente eta inpartzialek» hartutako erabakiak. «Erraza da. Ez ditugu onartzen Europako Batasunak Demirtasi edo Kavalari buruz hartutako erabakiak. Haiek ulertu edo ez. Ez ditugu Europako Batasunaren erabakiak gure justiziaren erabakien gainetik jarriko», esan du Erdoganek, Dohako aireportuan eginiko prentsaurrekoan.
Gaixo dauden presoak Aysel Tugluk politikari kurduaren egoera salatu du HDPko diputatu eta giza eskubideen aldeko ekintzaile Omer Faruk Gergerliogluk. Tuglukek dementzia du, eta, haren abokatuaren arabera, ez da gai eguneroko lanak egiteko ere. 2016an atxilotu zuten, HDPko presidenteorde zela, «erakunde terrorista bateko kide» izateaz akusatuta. Haren egoerak okerrera egin du 2017tik. Urte hartan ama hil zitzaion, eta, hiletan zela, talde nazionalista bat protestan hasi zen; agintariek, istiluak eragozteko aitzakian, tokiz mugitu zuten Tugluken amaren hilotza, eta beste hilerri batera eraman zuten gorpua. Medikuen azken txostenak jasotzen duenez, Tugluk ez da gai bere kabuz bizitzeko; baina auzitegiek ez dute onartu hura aske uztea.
Gergerliogluken esanetan, Turkiako Gobernuak ez ditu aske uzten gaixo dauden presoak, harik eta haien egoerak atzera-bueltarik ez duen arte; hortaz, aukera dutenerako, beranduegi da inolako tratamendurik jasotzeko: «Heriotza zigor bat da. Laster hilko direla ziur daudenean irteten dira, eta barruan ez dute medikuarenera joateko aukerarik». |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207010/asier-guridik-baieztatu-du-errefuxiatu-estatusa-lortu-duela.htm | Politika | Asier Guridik baieztatu du errefuxiatu estatusa lortu duela | Venezuelan dagoen euskal iheslariak gose greba abiatu zuela jakinarazi zuen abenduaren 3an, eta Caracasko Espainiako kontsulatuaren aitzinean plantatu zen. | Asier Guridik baieztatu du errefuxiatu estatusa lortu duela. Venezuelan dagoen euskal iheslariak gose greba abiatu zuela jakinarazi zuen abenduaren 3an, eta Caracasko Espainiako kontsulatuaren aitzinean plantatu zen. | Asier Guridi euskal iheslariak errefuxiatu estatusa lortu du Venezuelan. Hala jakinarazi du sare sozialetan zabaldutako mezu batean, eta Venzuelako Gobernuak helarazi dion dokumentua erakutsi du. Euskal iheslaria paperik gabe zegoen 2013an atxilotu zutenetik, eta behin baino gehiagotan eskatu du bere egoera erregularizatzeko. Abenduaren 3an, gose greba mugagabea abiatzen zuela jakinarazi zuen, eta Espainiako kontsulatuaren aitzinean plantatu zen, Caracasen.
1992ko abenduaren 15ean atxilotu zuen Guardia Zibilak Guridi, eta torturak salatu zituen Baltasar Garzon Auzitegi Nazionaleko epailearen aurrean. Espetxeratu egin zuten, eta bost urtean egon zen preso, Euskal Herritik urrun. 2001ean, ihes egin zuen, eta 2005etik Venezuelan bizi da. 2008an jaio zen haren semea. Hedabideetara bidalitako ohar batean kontatu zuen 2013an atxilotu egin zutela, eta ordutik nortasun agiririk gabe bizi zela Venezuelan. Azpimarratu du egoera horrek nortasun arazoak ekarri zizkiola bere semeari ere; Oñatin (Gipuzkoa) bizi da gaur egun, senideekin.
2018an, Guridi estraditatzeko eskatu zion Espainiak Venezuelari, baina hark ez zuen eskaera bete. AEM Amnistiaren Aldeko eta Errepresioaren Aurkako Mugimenduak Venezuelako Fiskaltzari eskatu zion Madrilek iheslariaren aurka duen «jazarpen politikoan» ez parte hartzeko eta «dagokion» asilo politikoa onartzeko.
«Urte hauetan bizi izan duguna infernua izan da; bizitzeko berez izan ditugun oztopoez gainera, gezurrez beteriko kontakizunekin kakaztu gaituzte, defentsarako aukerarik eman gabe...», deitoratu du Guridik sare sozialetan errefuxiatu estatusa lortu ondoren, eta Sorturi leporatu dio babesik eskaini ez izana. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207011/baionako-ospitaleak-plan-zuria-aktibatu-du-berriz.htm | Gizartea | Baionako ospitaleak Plan Zuria aktibatu du berriz | 34 paziente daude koronabirusarekin erietxean, horietako bederatzi suspertze zerbitzuan. Larrialdikoak ez diren ebakuntzak atzeratzen ahalko dituzte. | Baionako ospitaleak Plan Zuria aktibatu du berriz. 34 paziente daude koronabirusarekin erietxean, horietako bederatzi suspertze zerbitzuan. Larrialdikoak ez diren ebakuntzak atzeratzen ahalko dituzte. | Baionako ospitaleko zuzendaritzak arratsaldean iragarri du Plan Zuria ezarri duela berriz ere osasun egoitzan. Koronabirusa duten pazienteen kopurua «azkarki emendatu» da azken egunetan, baita suspertze zerbitzuan ere: 25 paziente daude COVID-19aren unitatean, eta bederatzi suspertze zerbitzuan. Egoera ikusita, «ohiz kanpoko osasun egoerei erantzuteko» plana indarrean ezartzea deliberatu dute.
Batetik, larrialdikoak ez diren ebakuntzak gibelatzeko aukera ematen die planak. Horren bidez, ospitaleko zerbitzuak berrantolatzeko baimena dute; kasu honetan, suspertze zerbitzuko ohe kopurua emendatzeko. Bestetik, oporretan dauden osasun langileak lanera deitzeko aukera izango du zuzendaritzak. Segurtatu dute, bestalde, lurraldeko beste osasun egiturekin elkarlanean arituko direla pazienteak behar bezala artatzen segitzeko, hala nola osasun etxe pribatuekin.
Ipar Euskal Herria barne duen Pirinio Atlantikoetako Departamenduko intzidentzia tasa metatua 601 da, zazpi eguneko. Plan Zuria aktibatu zuten azken aldian, iragan agorrilean, 425 zen intzidentzia metatua. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207012/azokaren-balorazio-positiboa-egin-du-gerediaga-elkarteak.htm | Kultura | Azokaren balorazio positiboa egin du Gerediaga elkarteak | Landakora sartzeko txanda guztiak bete direla, eta orotara 25.000 lagunetik gora bildu direla nabarmendu dute antolatzaileek. Kulturzaleen ardura eta konpromisoa txalotu dituzte. | Azokaren balorazio positiboa egin du Gerediaga elkarteak. Landakora sartzeko txanda guztiak bete direla, eta orotara 25.000 lagunetik gora bildu direla nabarmendu dute antolatzaileek. Kulturzaleen ardura eta konpromisoa txalotu dituzte. | Ezohikoa izan da aurten Durangoko azoka. Iaz online dendaren bidez soilik egin ondotik, aurrez aurrekoa izatera itzuli da aurten, neurri zehatz batzuekin —edukiera muga eta aurrez izen ematea izan dira nagusiak—. Horiek horrela izanik ere, Durangoko 56. Azokaren inguruko «balorazio positiboa» egin dute antolatzaileek, ohar baten bidez. «Aurten kulturaren plaza osasun-neurrietara egokituta antolatu behar izan da, eta Azokak kulturzaleen eta parte-hartzaileen (argitaletxe, diskoetxe, sortzaile...) konpromisoa eta ardura eskertu eta azpimarratu nahi izan du». Gerediaga elkarteko presidente Nerea Mujikak gogorarazi du azokan arduraz jokatzeko eta osasun neurriak betetzeko deia egin zutela, eta «erantzuna bikaina» izan dela nabarmendu du. «Kulturaz gozatu ahal izan dugu modu seguruan, eta hori denon ardura eta konpromisoari esker izan da. Zuei esker Durangoko Azoka baDA!».
Aurrez aurreko plaza berreskuratzea izan da antolatzaileen lehentasuna, eta helburua bete dela nabarmendu dute: «Pozik gaude berriro ere batzeko aukera izan dugulako, kulturzale eta sortzaileak plazan elkartu ditugulako berriro, egungo egoerara moldatuta bada ere». Osasun-neurrietara egokitu beharrarekin, erreserba-sistemak ezarri zituzten Landakon eta Plateruenan sartzeko. Landako Gunearen kasuan, 25.000 bisitari baino gehiago izan dituela nabarmendu dute; erreserba leku guztiak bete direla, eta publikoaren jarrera «ezin hobea» izan dela: «Eskertu nahi dugu bisitariek une oro izan duten jarrera eta prestutasuna: ilaretan itxaroteko, Landako Gunea husteko, pilaketak ekiditeko... Kultura segurua dela argi geratu da beste behin ere».
Aurrez aurreko azoka egitearekin batera, online dendari ere eutsi diote antolatzaileek. Bisitariek aurrez aurreko salmentari lehentasuna eman diotela jakinarazi dute antolatzaileek, «argi geratu baita Durangoko Azoka bertatik bertara bizitzekoa dela». Haien hitzetan, aurrez aurreko erakusmahaietan salmentak «etengabeak eta orekatuak» izan dira bost egunetan. «Bisitari askok nabarmendu duten bezala, inoiz baino erosoagoa izan da erakusmahaietara gerturatu eta sortzaileekin zuzenean egotea». Edonola ere, beste alde bat ere izan du horrek, eta hori ere aipatu dute antolatzaileek oharrean: «Partaide batzuek diotenez, aurreko edizioetako salmentekin alderatuta, salmenta kopurua orokorrean baxuagoa izan da, bisitari kopurua ere baxuagoa izan delako».
Hainbat datu ere xehatu dituzte antolatzaileek. Online dendari dagokionez, abenduaren 3tik 7ra 1.300 erosketa egin ziren durangokoazoka.eus webgunean, eta, guztira, 5.400 lan erosi ziren. Bataz besteko gastua 58 eurokoa izan da erosketa bakoitzeko. Halaber, azokaren webguneak 110.000 bisita baino gehiago jaso ditu abenduaren 3tik 8ra arte, eta streaming kateari dagokionez, 21.000 lagun konektatu dira abenduaren 4tik 8ra eskainitako zuzeneko kanal bietan.
Guneak
Azoka bera bezala, berau osatzen duten guneak ere bueltan izan dira aurten, eta haietan koordinatzaile aritu direnek ere balorazio «positiboa» egin dutela azaldu dute antolatzaileek ohar berean. Ahotsenearen kasuan, Plateruenan ezinbestekoa izan da aldez aurretik lekua erreserbatzea, eta hainbat disko aurkezpenetan edukiera osoa bete egin da: Liher, Willis Drummond, Anari, Skakeitan, Kai Nakai, Nikotina, Etxekalte + Habi, Bulego eta McOnak taldeenetan, hain zuzen. Literatur solasaldiei dagokienean, Alaine Agirre, Eider Rodriguez, Jon Maia eta Leire Vargasen aurkezpenak izan dira jendetsuenak, antolatzaileen datuen arabera. Orotara, 7.500 bisitari batu dira Ahotsenean, eta Miren Narbaizak nabarmendu duenez, «giroa oso ona izan da Ahotsenean. Plateruenan momentu oso politak eta goxoak bizi izan ditugu, dantzagarriak asko. Eskertu da zuzenekoak berriz bizi ahal izatea».
Irudienearen kasuan ere poza agertu du Johana Olabarriak, «ezberdin baina posible, euskal kulturgintzak merezi duen erronka» gauzatu dutelakoan. Mila bisitari baino gehiago izan dituzte bost egunetan, eta bi ekitaldi aipatu dituzte jendetsuenen artean: iazko sormen beka irabazi zuen Bañolet websailarena, eta Kurdistango Kobane hiriko liburutegiaren istorioa kontatzen duen Hala ere dokumentalarena. Ikusleek bereziki lanen sortzaileekin izandako hizketaldiak eskertu dituztela ere aipatu dute.
Saguganbarak, «handi eta txikien aterpe» gisa definitu dutenak, mila bisitarien langa gainditu duela azaldu du Marina Agirrek. Publikoaren bost egunetako joan-etorria «gorabeheratsua» izan bada ere, hainbat aurkezpenetan aretoa bete egin da, Monika Arratibel eta Xabier Etxanizen Laino txiki egizu negar poliki-renean, kasurako.
Szenatokiari dagokionez, Arantza Arrazola koordinatzaileak nabarmendu du antzerki eta dantza zaleek «bikain» erantzun diotela programazioari, eta oso pozik daudela izandako erantzunarekin. Guztira, 620 ikusle igaro dira gunetik, eta oso publiko gaztea egon dela nabarmendu dute, «antzokietan oso ohikoa ez dena». Bagara kolektiboaren Interakzioa dantza ikuskizuna izan da ekitaldirik jendetsuena bertan.
Kabi@ gunea Landako barruko Areto Nagusian antolatu dute aurten, eta Diana Franco arduradunaren arabera, «eztabaida mamitsuak» egon dira egunotako hitzaldi eta mahai inguruetan. Eztabaidek sarean izan duten jarraipena ere nabarmendu du.
Talaiara, azkenik, «gazte sortzaileekin eta kultur eragileekin egindako mahai inguruek» erakarri dute jendea, Izaskun Ellakuriagaren hitzetan. 500 lagun baino gehiago gerturatu da aurkezpenetara, eta sortzaileek eskertu dute euren lanez hitz egiteko lekua izatea.
'Zu non, han DA!' egitasmoa
Durangoko 56. Azoka gaur amaituko bada ere, antolatzaileek jakinarazi dute Euskal Herri osoko liburu dendetan jarraipena izango duela urtarrilaren 6ra bitarte, Zu non, han DA! egitasmoaren bidez. Iaz abiatu zuten proiektua, eta azokan eskuratu ahal izan diren lanak Euskal Herriko 149 saltokitan erosi ahal izango dira haren bidez datozen egunetan. Lanen zerrenda osoa durangokoazoka.eus webgunean dago ikusgai.
Amaitzeko, antolatzaileek oharrean eskerrak eman dizkiete azokari modu batean edo bestean babesa eman dioten argitaletxe, diskoetxe, babesle, herri mugimendu, erakunde... guztiei, baita egindako ahalegina ere. «Badakigu erronka eta esfortzu berezia izan dela guztientzat aurtengo Azoka babestea. Eskerrik asko Azokaren eta euskal kulturaren alde egindako apustuagatik». Kulturzaleen konpromisoa eta boluntario lanetan aritu direnen laguntza ere eskertu dute. |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207013/euskararen-gramatika-aurkeztu-du-euskaltzaindiak.htm | Gizartea | ‘Euskararen gramatika’ aurkeztu du Euskaltzaindiak | Gramatika Batzordeak landu du 2011tik, eta 1980ko hamarkadatik EGLU liburukietan jasotako edukiak moldatu eta eguneratu ditu. | ‘Euskararen gramatika’ aurkeztu du Euskaltzaindiak. Gramatika Batzordeak landu du 2011tik, eta 1980ko hamarkadatik EGLU liburukietan jasotako edukiak moldatu eta eguneratu ditu. | Euskararen gramatikaren arauak, azalpenak eta adibideak bildu, osatu eta sakondu ditu Euskaltzaindiak, eta Euskararen gramatika izenburupean argitaratu ditu. Lan mardula da: 2.000 orrialde baino gehiago dauzka, bi liburutan eta 43 ataletan banatuta. Euskaltzaindiaren obrarik garrantzitsuenetako bat da: Gramatika Batzordea 2011tik ibili da horretan buru-belarri. «Gramatika benetan sendoa da; nahiko genuke erreferentziala izatea datorren hamarkadan», adierazi du gaur Miren Azkarate euskaltzain oso eta Gramatika Batzordeko kideak, Durangon (Bizkaia). Izan ere, azokan egin dute gaur gramatikaren bigarren aurkezpena, eta bertan kontsultatzeko eta erosteko moduan izan da azken egunotan. Hamar urtez aritu da Gramatika Batzordea argitalpena prestatzen, baina aspaldi hasi zen gramatika lantzen. 1980an sortu zuen Euskaltzaindiak lantalde hori, eta 1984an argitaratu zuen EGLU edo Euskal Gramatika: Lehen Urratsak sortaren lehen liburukia, perpaus bakunei buruzkoa; beste sei publikatu zituen 2011ra arte: aditzari, lokailuei eta juntagailuei buruzko bana, eta mendeko perpausei buruzko hiru. «Hori guztia izan da lan honen oinarria», azaldu du Jesus Mari Makazaga Gramatika Batzordeko idazkariak. «Baina, aldi berean, lan hau ez da EGLU liburukien laburpen edo batuketa soila», zehaztu du Azkaratek. Izan ere, biek nabarmendu dute lan egiteko modua asko aldatu dela azken hamarkadetan, eta horrek prozesuan eragin duela. Batetik, baliabide eta corpus gehiago dagoelako egun. «Hutsuneak bete ditugu, akatsak zuzendu eta testuak berregokitu», azaldu du Makazagak. «Eta talde lanean egina da: ez da batzordekide bakoitzak egindako txostenen metatze bat; bileretan eztabaidatutako gramatika bat da». Inguruko hizkuntzetako gramatikari buruzko erreferentzia gehiago ere badaudela erantsi du Azkaratek: «Asko azpimarratu nahi izan dugu euskararen XXI. mendeko gramatika dela hau. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan hizkuntzalaritzan aurrerapen handiak egin ziren, eta, hala, egungo gramatikek hitz egiten dute argumentuez, paper tematikoez, aditzen sailkapenaz, adjektibo sailkatzaile eta tematikoez... Benetan XXI. mendean gramatika duin eta homologagarri bat egiteko, hizkuntzalaritzan errotutako kontzeptu horiek guztiak barneratu behar ziren». Azkaratek esplikatu du ahalik eta modu ulergarrienean jartzen saiatu direla informazio hori guztia: «Barne lotura eta erreferentzia asko jarri ditugu, Euskaltzaindiaren arauak azpimarratu egin ditugu, eta adibide ugari erabili ditugu». Amaieran, gainera, ehun orrialdetik gorako gai aurkibide bat erantsi dute, bilaketak errazteko: «Etekinik handiena bai aterako diote hizkuntzalariek edo euskal filologoek, baina beste askok ere topa dezakete informazio zehatza; adibidez, bait- menderagailuaren erabileraz, gai aurkibidean kontsultatuz». Eta badira aldeak 1984ko lehen arauetatik Euskararen gramatika-ra. EGLUren lehen hiru liburukietan jasotakoa moldatu dute batik bat; besteak beste, aditzei, izen sintagmei edota hitz ordenari buruzkoak. Adibide bat jarri du Azkaratek: «Aditzak sailkatzeko, nor, nor-nork eta halakoak erabili izan ditugu, baina orain beste kategoria batzuk ezarri dira: aditz trantsitiboak, intrantsitiboak, intrantsitibo ergatibodunak, psikologikoak... Horrek ez du esan nahi ikastean ezin denik nor-nork erabili, baizik eta halako lan batean beste formulazio teoriko bat behar zela». |
2021-12-8 | https://www.berria.eus/albisteak/207014/elurra-ari-du-araban-eta-arazoak-eragiten-ari-da-zirkulazioan.htm | Gizartea | Elurra ari du Araban, eta arazoak eragiten ari da zirkulazioan | AP-68 errepidearen zati bat hetsi dute, Areta eta Altube artean; zenbait mendate hetsi dituzte. Bestalde, Nafarroan, Otsagabia eta Izaba lepoak zerratu dituzte. | Elurra ari du Araban, eta arazoak eragiten ari da zirkulazioan. AP-68 errepidearen zati bat hetsi dute, Areta eta Altube artean; zenbait mendate hetsi dituzte. Bestalde, Nafarroan, Otsagabia eta Izaba lepoak zerratu dituzte. | Elurragatik zenbait errepide moztu behar izan dituzte arratsean. Neguko Bide Zaintza Plana aktibatu dute horretarako, eta AP-68 autobideko zati bat hestera behartuak izan dira. Zehazki, Areta eta Altube artekoa da hetsi duten zatia, Zaragozara (Espainia) buruz. Bidean metatu den elurra kentzen ari dira. Bestalde, Azazetako, Gasteizko, Bernedoko, Urduñako eta Opakuako mendateak hetsi dituzte ibilgailu guztientzat. Beste zenbait mendatetan, autoentzat derrigorrezkoa da elurretan gidatzeko kateak eramatea: Altuben, Barrerillan, Herreran, Kurtzetan, Opakuan, Urduñan eta Zaldiaranen (Araba). Kamioiek ezin dute bertatik pasa. Elurra metatu izanak ere eragina du N-622 errepidean, auto lerroak sortu baitira; bide horretan kateak eraman behar dituzte autoek.
Neguko Bide Zaintza Planaren arabera, baliteke elurragatik A-15 errepidea ere moztea, Gipuzkoako partean. Oraindik ez dute hala egin, baina erabakia hartuz gero, kamioiek N-I errepidetik edo Sakanako autobiatik ibili beharko dute, eta autoek, berriz, Berastegitik Tolosara (Gipuzkoa) doan GI-2130 errepidetik.
Nafarroako lepoetako zirkulazioan ere eragina du elurrak. Erraterako, Izaba eta Otsagabiko lepoak hetsi dituzte. Dena den, Nafarroako Gobernuak tentuz ibiltzeko gomendatu die gidariei. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207037/1890-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 1.890 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Nafarroako Gobernuak ez du baztertu «neurri komunitario gehiago ezartzea», izurriaren bilakaeraren arabera | 1.890 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Nafarroako Gobernuak ez du baztertu «neurri komunitario gehiago ezartzea», izurriaren bilakaeraren arabera | COVID-19ak eragindako 1.890 infekzio gehiago atzeman zituzten atzo Hego Euskal Herrian, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak emaniko datuen arabera. Positibo tasak ere ez du apaltzera jo: %15,9 da oraintxe, atzo 11.875 test egin ostean. Atzo jaieguna izateak, bestalde, distortsioa eragin dezake datuen bilakaeran, jaiegunetan proba gutxiago egiten baitira.
Hamalu eguneko intzidentzia tasa goranzko betean da Hegoaldeko lau herrialdeetan: 819,58 da Araban, 100.000 biztanleko; 490,88 Bizkaian; 1.250,56 Gipuzkoan eta 924,52 Nafarroan. Nafarroan, gainera, deigarria da 11 urtetik beherakoen intzidentzia. Kasu horietako gehienak asintomatikoak dira, baina hamalau eguneko intzidentzia metatua 2.000 ingurukoa da 100.000 biztanleko. Intzidentzia tasa hanpatua dago 40-49 urtekoen multzoan ere: 1.116,65.
Ospitaleen egoerari dagokionez, 31 pertsona ospitaleratu zituzten atzo COVID-19ak jota Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan.
Indurainek ez du baztertzen «neurri komunitarioak ezartzea»
Azken egunetako igoeraz galdetuta, Osasun kontseilari Santos Indurainek adierazi du gobernuak ez duela baztertzen «neurri komunitarioak» ezartzea, egoera onbideratze aldera. Haren esanetan, Lehen Arreta «gainezka» dago: «Alde batetik, paziente kronikoei eragiten dieten arnas aparatuko gaitzen goraldia dugu, urtaroari lotuta, eta horri gehitu behar zaio COVID-19a atzemateko, segitzeko, diagnostikatzeko eta txertatzeko lana».
Horrez gain, Indurainek esan du «oraindik egonkortzeko dauden adierazleek arrisku handiko egoera baten atarian» kokatzen dutela Nafarroa. Hori dela eta, kontseilariak azaldu du Osasun Departamentuak ez duela baztertzen «neurri komunitario sorta bat» ezartzea, izurriaren bilakaeraren arabera.
Indurainen esanetan, hala ere, gobernuaren egungo estrategiak hiru ardatz ditu: «Txertatzea bizkortzea; gaitzaren detekzio mailari eustea, arakatzea indartuz eta protokoloak berrituz; eta prebentzio neurriak areagotzea». |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207038/munduko-elikadura-programak-giza-laguntza-eten-du-etiopia-iparraldean.htm | Mundua | Munduko Elikadura Programak giza laguntza eten du Etiopia iparraldean | Erakundeak salatu du Tigrayko matxinoek eraso egin dietela bi biltegiri, eta gehitu du giza laguntzako kideek «muturreko larderia» jasaten dutela. 400.000 lagun daude gosez herrialdean. | Munduko Elikadura Programak giza laguntza eten du Etiopia iparraldean. Erakundeak salatu du Tigrayko matxinoek eraso egin dietela bi biltegiri, eta gehitu du giza laguntzako kideek «muturreko larderia» jasaten dutela. 400.000 lagun daude gosez herrialdean. | Etiopiako egoera okertu egin da: MEP Nazio Batuen Erakundeko Munduko Elikagaien Programak bertan behera utzi ditu herrialdeko iparraldeko bi herritan zituen giza laguntzarako misioak, elikagaiak zeuden bi biltegiri eraso egin eta gero. Erakundeak salatu du elikagai ugari ostu dituztela; horien artean, malnutrizioa jasaten duten haurrentzako ehunka produktu. NBEk berak onartu du herrialdeko egoera zaila dela, 400.000 lagun baino gehiago baitaude gosez, baina giza laguntza eskaintzen duten taldeek «muturreko larderia» jasaten dutela-eta hartu du erabakia.
Erasoa TPLF Tigray Askatzeko Herri Fronteari egotzi dio nazioarteko erakundeak, baina horrek, oraingoz, ez du bere gain hartu. Horrez gain, MEPek salatu du Etiopiako Gobernuko indarrek giza laguntzako hiru kamioi bereganatu dituztela, beren helburuetarako erabiltzeko asmoz.
Herrialdeko iparraldeko bi herritan egin diete eraso biltegiei, Kombolchan eta Dessien. Bi herri horiek garrantzia handia dute, Addis Abeba hiribururako bidean baitaude. Tigray eskualdetik kanpo daude herriak, Amhara eskualdean. Gerra duela urtebete pasa hasi zen, eta lehen asteetan borrokak Tigray eskualdean soilik kokatu ziren arren, gerora matxinoak beste lurraldeetara era zabaldu ziren. Hain zuen ere, herri horiek TPLFren esku zeuden astelehenera arte; orduan jakinarazi baitzuten gobernuko indarrek herriak bereganatu zituztela. Gainera, badute beste nolabaiteko garrantzia ere: Addis Abeba hiriburura heltzeko bidean daude.
Giza laguntzako kideak, arrisku larrian
Etiopiako iparraldea munduko lekurik arriskutsuenetako bat da giza laguntzan ari diren erakundeentzat; gatazka hasi zenetik, duela urtebete, mota horretako erakundeetako 28 kide hil dituzte lurraldean. Beren biziak arriskuan jartzeaz gain, beste mota batzuetako zailtasunak ere izan dituzte erakundeek, eta hilabeteak eman dituzte Etiopiako Gobernuari burokrazia gutxitu eta giza laguntza gehiago baimentzeko eskatzen. Horrez gain, salatu dute erregai eta diru murrizketak jasaten dituztela.
Baina jakin badakite arrisku larrian dauden herritarrak elikatzeko eskaintzen dutena baino askoz laguntza zabalagoa eman beharko luketela; agentziek kalkulatu dute horiek elikatzeko ehun kamioi inguru beharko lituzketela, eta onartu dute kopuru hori ez dela inondik ere betetzen. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207039/roaminga-ordaindu-gabe-jarraituko-dute-batasuneko-herritarrek-2032ra-arte.htm | Ekonomia | Roaminga ordaindu gabe jarraituko dute Batasuneko herritarrek 2032ra arte | Europako Batasuneko beste herrialderen batean oporretan, ikasten edo negozio bidaian daudenek etxean ordaintzen duten tarifa bera ordaintzen dute egindako deiengatik eta erabilitako datuengatik, roaminga indargabetu zenetik, 2017ko ekainean. | Roaminga ordaindu gabe jarraituko dute Batasuneko herritarrek 2032ra arte. Europako Batasuneko beste herrialderen batean oporretan, ikasten edo negozio bidaian daudenek etxean ordaintzen duten tarifa bera ordaintzen dute egindako deiengatik eta erabilitako datuengatik, roaminga indargabetu zenetik, 2017ko ekainean. | Ez dira gutxi izango, ustekabean edota ezinbestean, telefono konpainiari dirutza ordaindu behar izaten ziotenak Europako Batasuneko estatu batetik bestera egindako deiak zirela eta. Dei eta SMS horiengatik eta jasotako datuengatik norbere telefono konpainiak ezarritako tarifa garestiagoari deitzen zitzaion roaming. Ingelesezko to roam aditzetik dator, bidaiatzea edo mugitzea, norabide oso zehatzik gabe. 2017an, akordio zabal batek ahalbidetu zuen tarifen garestitze hori baztertzea. Bada, orain akordio horrek segida luzeagoa izango du, 2032. urtera arte behintzat, roaminga ez baita pagatuko estatu kide batetik bestera egiten diren komunikazio horietan.
Aldiro-aldiro estatu bateko muga pasatu eta beste batean lan egiten edo ikasten duten herritarrentzat oso garrantzitsua da roamingik ez egotea: adibidez, Bidasoko muga aldiro gurutzatzen duten euskal herritarrentzat.
Roaminga kendu eta bost urtera erabaki horrek eragindako ondorioak aztertuko zituztela lotu zuten 2017an, eta azterketa horrek dio ondorio positiboak izan dituela Batasunaren barruko joan-etorriei eta komunikazioei dagokienez; hortaz, 2032. urtera arte roaminga ez da indarrean izango EBn. Batasuneko herritarrek kontratatutako Internet abiadura berean aritzeko eskubidea izango dute, gainera, beste estatu kide batean egonez gero, horretarako sareak dauden bitartean behintzat. Izan ere, Europako Batzordeak dio bidaiarien herenek arazoak izan dituztela beren sareko abiaduraren kontratazioak lortzeko atzerrian.
Europako Batzordeak, EBko Kontseiluak eta Europako Parlamentuak egin dute akordio politikoa, eta oraindik ofizialdu egin behar dute. "Greziara, Austriara edo Bulgariara oporretara joatea; Italiara edo Estoniara bezeroengana joatea; atzerrira joatea telefonia konpainiek tarifa garestiagoak kobratuko ote dituzten kezkarik gabe, hori EBko merkatu bakarraren esperientzia bat da. Aurrera jarraituko du, eta, gainera, gaurkotu egingo dugu esperientzia hori: kalitate, zerbitzu eta gardentasun hobeekin". Barne merkatuko komisario Thierry Bretonek azaldu du roamingik ez egotea zein garrantzitsua den Batasunaren barruan bidaiatzen dutenentzat. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207040/iberdrolak-ezingo-du-erosi-aebetako-konpainia-bat-ez-delako-fidagarria.htm | Ekonomia | Iberdrolak ezingo du erosi AEBetako konpainia bat, «ez delako fidagarria» | Operazioak aurrera eginez gero, energia berriztagarrietan AEBetako hirugarren operadorea bihurtuko litzateke. Iberdrolak herrialdean duen «historiala» eta Espainian Villarejo auziarekin dituen loturak argudiatu ditu merkatu arautzaileak ezezkoa emateko. | Iberdrolak ezingo du erosi AEBetako konpainia bat, «ez delako fidagarria». Operazioak aurrera eginez gero, energia berriztagarrietan AEBetako hirugarren operadorea bihurtuko litzateke. Iberdrolak herrialdean duen «historiala» eta Espainian Villarejo auziarekin dituen loturak argudiatu ditu merkatu arautzaileak ezezkoa emateko. | Mexiko Berriko Estatuko arautzaileak ez du onartu Iberdrolak, Avangrid filialaren bidez, PNM Resources konpainia erosteko operazioa. Iberdrolak erosketa hori egin nahi zuen AEBetan bere presentzia handitzeko: energia berriztagarrietan herrialdeko hirugarren operadorea bihurtuko litzateke.
Arautzailearen arabera, akordioaren arriskuak estatuko zergadunei agindutako onurak baino handiagoak dira. Zalantzak agertu ditu operazioari buruz, Iberdrolaren filial Avangridek AEBetan duen «historialagatik» eta Espainiako justizia Iberdrola ikertzen ari delako, Villarejo auziarekin loturik. Hain zuzen ere, Ignacio Sanchez Galan konpainiako presidentea deklaratzera deitu Espainiako poliziaburuaren espioitza kasuekin lotuta.
«Ez da bazkide egokia gure trantsizio energetikoaren une kritiko honetan», azaldu du Mexiko Berriko arautzaileak.
NM Resources Avangriden integratzeari esker, Iberdrolak AEBetako energia konpainiarik handienetako bat sortzeko asmoa zuen –sei estatutan hamar konpainia izango lituzke taldeak–, eta hirugarren operadorea bilakatuko litzateke berriztagarrietan, 24 estatutan arituta. Erosketak 7.300 milioi euroko balioa zuen. Iberdrolak «bidegabetzat» jo du erabakia, erosketa egiteko aurretik behar zituen baimen guztiak lortuak zituelako, eta helegitea aurkezteko asmoa iragarri du. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207041/ibai-askok-gainezka-egin-dute-eta-hainbat-bide-urak-hartuak-dira.htm | Gizartea | Ibai askok gainezka egin dute, eta hainbat bide urak hartuak dira | Euriteen eraginez, Zadorra, Cadagua, Deba, Arga eta beste hainbat ibaitako ura bere bidetik atera da. Uholdeek korapilo asko sortu dituzte: besteak beste, ezin da Mendaroko ospitalera errepidez ailegatu. Hainbat herri kaltetuak dira. Udalak eta gobernuek zuhurtzia eskatu dute. | Ibai askok gainezka egin dute, eta hainbat bide urak hartuak dira. Euriteen eraginez, Zadorra, Cadagua, Deba, Arga eta beste hainbat ibaitako ura bere bidetik atera da. Uholdeek korapilo asko sortu dituzte: besteak beste, ezin da Mendaroko ospitalera errepidez ailegatu. Hainbat herri kaltetuak dira. Udalak eta gobernuek zuhurtzia eskatu dute. | Datu bakar batek eman dezake azken egunetako euri jasaren neurria: Añarbeko urtegiak (Nafarroa) azkeneko hamabost egunetan hartu du urte osoan bildu ohi duen euri guztiaren laurden bat. Metro koadroko 500 litro egin ditu bi astean. Horrek esan nahi du euriteak neurri berean atertu gabe jarraituko balu bi hilabetean egingo lukeela urte osoko euria.
Itsasbazterretan olatuen kezkarekin eta itsasertzeko pasealekuak itxita —Donostiako buia batek 5,8 metroko olatu bat neurtu du—, lurralde ia guztia azpilaino batek irentsita, euria atertu ere egin gabe, eta lurraldearen ekialdean elurrak urtu eta ibaiak gainezkaraziko zituen kezkarekin. Hala igaro zen eguna atzo, eta euriak ez du atsedenik eman gauean.
Zadorra ibaia izan da lehena, Gasteiz inguruko herrietan, eta Cadagua ibaiak jarraitu dio, Gueñes aldean. Arroetako lurrak hartu ditu urak, eta mendebaldetik ekialdera zabaldu da kezka, prezipitazioekin batera. Ibaizabalek Usansolon hartu ditu lurrak beretzat. Txorierrin, erreka batek baino gehiagok sortu ditu putzu handiak, eta errepide ugari itxiarazi ditu. Gobelak ere kezka handiak eragin ditu Getxo aldean. Mungian ere izan dira arazoak, eta, gaueko hamarretan, Butroe ibaiak Gatika aldean alerta gorrian jarraitzen zuen, gainezka egiteko zorian.
Zadorra ibaiarekin agertu du kezka handiena Eusko Jaurlaritzak. Uholdeen krisi mahaia elkartu du arratsaldean, eta Josu Erkoreka Segurtasun sailburuak kezka agertu eta jakinarazi du gertutik aztertuko dutela. Gasteiz inguruko herrietan kalte ugari eragin ditu. Astegietan gehien. Agurainen ere gainezka egin du ibaiak, bestalde.
Mendebaldetik ekialdera
Gauarekin, kezka ekialdera zabalduz joan da. Ur putzu handiak sortu dituzte ibai gehienek han-hemenka. Urdazuriren arroko herri askotan, ibaiak beretzat hartu ditu soro ugari, eta, Senperen, (Lapurdi) herriko kaleetara ere sartu da ura. Gipuzkoan ere gauean hasi da egoera larritzen. Deba ibaiaren arroaren zati batzuk eta Oriakoaren beste batzuk alerta gorrian zeuden gaueko hamarrak ingurutik, baina Urumea ere oso hazita heldu zen —Goizuetan hasi da irteten, eta Hernanin Landareko zelaiak hartu ditu arratsaldetik, halakoetan ohi duenez—.
Nafarroan eurite handiak izan dira —han pilatu da metro koadroko litro gehien, lurraldearen ipar-mendebaldean—, baina ibaiei hobeto eutsi diete egunean zehar. Gauean hasi da egoera okertzen. Arakil ibaia atera egin da Huarten, eta Arga alerta gorrian jarri da gaueko hamarrak aldetik aurrera. Baztan aldean ere adi erreparatzen ari zaizkio Baztan ibaiaren hazkundeari, eta Malerrekan, berriz, Ezkurrari. Alerta gorrian jarri dira horiek ere. Baita Larraun ibaia Irurtzunen ere. Bidaso ertzeko herriek ere kezkatuta begiratzen diote ibaiari, eta Hendaian eta Irunen neurriak hartu dituzte. Hondarribian, Jaizubiak ere gainezka egin du arratsaldean.
Iruñean, urak hartuak dira Arga ibaiaren ibilbidearen hainbat puntu. Alarmak arratsetik ziren piztuak, eta Udaltzaingoak gaueko ordu txikietan ekin dio ibai ertzeko autoak erretiratzeari, ura gainezka egiten hasia zela ikusirik. Halaber, itxiak dira, besteak beste, Madalena zubiko eremua, Sanduzelai auzotik hiriko zentrora ailegatzeko sarbidea, eta Arrotxapea auzoko ibai ertzeko bideak. Poliziak zuhurtzia eskatu du, bai autoa hartzeko, baita oinez ibiltzeko ere.
Deba, Oria eta Ibaizabal ibaien emariek ere txikitzeko joera hartu dute bart 23:00 ingurutik aurrera, baina egoera aldakorra eta gorabeheratsua da: erreka horien emaria jaisten ari zela, ordu berean, Urumea maila gorriraino hazi da, Ereñotzun.
Erreskateak eta tren geldiaraziak
Ibai gehienen inguruetan sortu dira arazoak, eta ura sartu da zenbait etxetan, baina ez dute sortu, oraingoz, uholde handirik. Suhiltzaileei eta babes zibileko langileei buruhauste ugari eman dizkie, ordea, eta herritar batzuk larri ibili dira. Gernika-Lumon, ikasle batzuk zeramatzan autobus bat harrapatuta gelditu da ur putzu handi batean, ez atzera ez aurrera. Suhiltzaileek atera dituzte 21 bidaiariak. Astegietan, familia bat erreskatatu dute suhiltzaileek eta ertzainek; autoa uretan harrapatuta geratu zaie. Estarronan, beste familia bat salbatu dute Arabako suhiltzaileek: urak herrestan eman die autoa, eta arbola batzuei helduta gelditu dira haiek, urak inguraturik.
Gasteiz, Mungia, Erandio, Txorierri, Leintz-Gatzaga eta beste toki askotan trabatuta geratu dira errepideak. Eta, gauean, Tolosa eta Anoeta arteko bidea eten du Oria ibaiak; Mendaro eta Deba arteko errepidea ere moztu du Deba ibaiak. Hain zuzen, egoera aski larria da bertan, ezin baita Mendaroko ospitalera errepidez iritsi, uholdeen eraginez. Urak bakartua du zentroa, eta, hala, arduradunek herritarrei eskatu diete ez daitezela joaten ahalegindu, nahiz eta gaurko zehazturiko hitzorduak eduki.
Izan dira suhiltzaileen laguntza behar izan duten kasu gehiago. Ehunka irteera egin behar izan dituzte egun guztian. Baina ezbehar handienak trenbideetan sortu dira, bi luiziren eraginez. Gipuzkoan, Renferen tren bat harrapatu du luizi batek, Gabirian. Ez da inor zauritu, eta onik atera dituzte hamalau bidaiari. Lapurdin, berriz, SNCFren zerbitzua etenda gelditu da, luizi batek Donibane Garazi eta Baiona arteko bidea trabatu ondoren.
Egunak gorabehera asko izan zituen, eta horrela jaso ditu BERRIAk, zuzeneko kontakizunean, gauerdi ingurura arte. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207042/covid-ziurtagiria-zuzenean-webgunetik-eskuratzeko-aukera-jarriko-dute-nafarroan.htm | Gizartea | COVID ziurtagiria zuzenean webgunetik eskuratzeko aukera jarriko dute Nafarroan | Ziurtagiria deskargatzeko bideek ilarak eragin dituzte; hortaz, zuzenean webgunetik eskuratzeko tresna bilatzen ari dira. | COVID ziurtagiria zuzenean webgunetik eskuratzeko aukera jarriko dute Nafarroan. Ziurtagiria deskargatzeko bideek ilarak eragin dituzte; hortaz, zuzenean webgunetik eskuratzeko tresna bilatzen ari dira. | COVID ziurtagiria zuzenean webgunetik eskuratzeko aukera egonen dela jakinarazi du Santos Indurainek, Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilariak. Indurainen arabera, eskaria «oso handia» izan da; hortaz, «aurki» jarriko dute martxan bide hori. Gaur egun, ziurtagiria eskuratu ahal izateko, osasun karpeta pertsonala aktibatu behar da, fisikoki bulego batera agertu beharra eskatzen du horrek, eta, hala, urrats hori egin beharrak ilara mardulak eragin ditu karpeta aktibatzeko tokietan.
Beraz, webgunetik zuzenean deskargatzeko tresna baten bila dabiltza gobernukoak. «Datuak konfidentzialak direnez, ondo erabili behar da ziurtagiria deskargatzeko tresna». Hala ere, oraindik, aldez aurretik ordua eskatu behar da Nafarroako Gobernuak eskuragarri jarri dituen erregistro bulegoetan; 28 dira guztira. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207043/osakidetza-eta-osasunbidea-hilaren-15ean-hasiko-dira-11-urtetik-beherakoak-txertatzen.htm | Gizartea | Osakidetza eta Osasunbidea hilaren 15ean hasiko dira 11 urtetik beherakoak txertatzen | Txertoak eskolan jartzea baztertu egin du Osasun sailburu Gotzone Sagarduik. Iruñean, seminarioko txertaketa gunea erabiliko dute. | Osakidetza eta Osasunbidea hilaren 15ean hasiko dira 11 urtetik beherakoak txertatzen. Txertoak eskolan jartzea baztertu egin du Osasun sailburu Gotzone Sagarduik. Iruñean, seminarioko txertaketa gunea erabiliko dute. | Datorren astean hasiko dira Hego Euskal Herrian COVID-19aren txertoa 5 eta 11 urte bitarteko haurrei jartzen. Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak biek iragarri dute hilaren 15ean bertan hasiko direla lehen dosiak jartzen.
Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, Euskadi Irratian eginiko elkarrizketa batean, baztertu egin du haurrak ikastetxean txertatzea. Zehazki, «osasun zentroak eta erdibideko txertoguneak» prestatuko ditu Osakidetzak horretarako. Sagarduik jakinarazi du 60.000 dosi jasoko dituztela datorren asteartean, eta biharamunean hasiko direla jartzen.
Nafarroako Osasun kontseilari Santos Indurainek ere hitz egin du haurrak txertatzeko prozesuaz. Kontseilariaren esanetan, txertoaren 18.000 dosi jasoko ditu Nafarroak astelehenean. Hilaren 15ean hasiko dira jartzen landaguneetan, eta 16an, berriz, Iruñerrira zabalduko dute txertaketa. Iruñeko seminarioa atondu dute horretarako. 11 urteko haurrekin hasiko dira, eta adinean behera joanen dira datozen asteetan.
Txertatzeko ziten inguruko informazio gehiago helaraziko diete familiei, «datozen egunetan». |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207044/ingurumen-administrazioaren-legea-onartu-du-eusko-legebiltzarrak.htm | Gizartea | Ingurumen Administrazioaren Legea onartu du Eusko Legebiltzarrak | EAJren eta PSE-EEren botoekin egin du aurrera legeak. Oposizioak aho batez arbuiatu du araua, eta bereziki kritikatu du EAJk eta PSE-EEk interes orokorreko proiektuak izendatzeko sortutako figura berria. | Ingurumen Administrazioaren Legea onartu du Eusko Legebiltzarrak. EAJren eta PSE-EEren botoekin egin du aurrera legeak. Oposizioak aho batez arbuiatu du araua, eta bereziki kritikatu du EAJk eta PSE-EEk interes orokorreko proiektuak izendatzeko sortutako figura berria. | Eusko Legebiltzarrak onetsi egin du Ingurumen Administrazioaren Legea, EAJren eta PSE-EEren botoei esker. Bi talde horiek baino ez dute babestu legea, aurka egin baitute oposizioko talde guztiek. Hala, aldeko 41 boto jaso ditu —EAJrenak eta PSE-EErenak— eta aurkako 32 —EH Bildu, PP-C's, Elkarrekin Podemos-IU eta Voxenak—.
Polemikoa izan da lege proiektuaren tramitazioa, EAJk zuzenketa bat aurkeztu ziolako —PSE-EEren babesarekin—, eta zuzenketa horren bitartez figura berri bat sortuko delako: interes orokorreko proiektua. Horren bidez, gobernuak eskumena izango du proiektu bat «interes orokorrekoa» dela baieztatzeko, eta, hala eginez gero, udalek ezin izango diote uko egin proiektu hori beren herrietan ezartzeari. Gaur ere zuzenketa hori izan da, nagusiki, legearen aurka egiteko oposizioko taldeek izan duten argudio nagusia.
EH Bilduk, PP-C`s-k eta Elkarrekin Podemos-IUk gaurko saioan salatu dute zuzenketaren bitartez Lurralde Antolamendurako Legea aldatu dela eta udalei eskumenak kenduko zaizkiela. Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak EAJri eta PSE-EEri aurpegiratu die legearen eztabaida «istilutsua» bilakatzea, udalei ia edozer proiektu «inposatzeko» lege tresna sortu dutelako. Udalerri askok egin dute legearen aurka, baita EAJren eta PSE-EEren alkatetzak dituzten batzuek ere, eta horixe gogoratu die EAJri eta PSE-EEri Miren Gorrotxategi EP-IUko legebiltzarkideak. Interes orokorreko figura sortzeagatik ez ezik, legearen aurka egoteko bestelako arrazoiak ere badirela azpimarratu du Gorrotxategik. Hala nola, salatu du lege «laxoa» dela kutsatzen duten enpresentzat, aurreikusitako isunak oso txikiak direlako.
Bestalde, legearen defentsa egin du Arantxa Tapia Ekonomia Garapena, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuak, eta baztertu egin ditu zuzenketak sortutako «zaratak interesatuak eta manipulatuak». Halaber, «gezurretan» aritzea egotzi die oposizioko taldeei, eta lege berriak udalen eskumenak errespetatzen dituela azpimarratu du. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207045/lakuntzarentzat-laquoulertezinaraquo-da-labek-uko-egitea-greba-orokorrari.htm | Ekonomia | Lakuntzarentzat, «ulertezina» da LABek uko egitea greba orokorrari | ELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntzak ez du ulertzen LABek grebaren inguruan iragarritakoa, «EAJ eta EH Bildu estu hartu behar direnean». | Lakuntzarentzat, «ulertezina» da LABek uko egitea greba orokorrari. ELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntzak ez du ulertzen LABek grebaren inguruan iragarritakoa, «EAJ eta EH Bildu estu hartu behar direnean». | Hego Euskal Herrian greba orokorrera deitzeko saioak porrot egin du, ELAren eta LABen arteko desadostasunak direla eta. Egungo egoeraren diagnosian bat datoz biak, baina desadostasun sakonak dituzte pandemiaren osteko egoerari aurre egiteko estrategian; eta desadostasun horiek lanuzte orokor batera deitzeko timing-ean jo dute bete-betean. Batera edo bestera, porrot hori kudeatzen hasi dira hala ELA nola LAB, eta kontakizunean mugarriak jartzea da lehen-lehena.
ELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntzak Radio Euskadin helarazi du bere mezua. Harentzat, «ulertezina» da LABek greba orokorrera deitzeko aukera baztertu duela iragartzea, noiz etalan erreforma dela-eta «EAJren eta EH Bilduren botoak baldintzatu behar diren honetan». «Greba orokor baten aukera egiteari ere uko egitea akats bat da», haren ustez. LABek jakinarazi du asteon greba orokorrera deitzeko aukera «zapuztu» egin dela, eta hori gertatu dela bi sindikatu abertzaleek «jarrera desberdinak» izan dituztelako mobilizazioaren «izaeraren eta kudeaketaren» inguruan. Garbiñe Aranburu idazkari nagusi duen sindikatuak gogoratu du ELAk ez duela bere helburua bete: Madrilen negoziatzen ari diren pentsio eta lan erreformetan eragitea, pentsioena aurrera atera baita jadanik. LABek «Euskal Herritik Euskal Herrirako» nahi zuen lanuztea.
Bada, Lakuntzak garbi utzi du ELAk «oso presente» duela grebara deitzeko aukera oraindik ere, «hain da garrantzitsua jokoan dagoena». Euskal lan itunak aurrerantzean ere estatukoen gainetik egotea, adibidez; hori dago jokoan, Lakuntzak esplikatu duenez. «Ez dugu ulertzen jarrera hori», esan du; haren arabera, LABek ez du «modu zuzenean» kudeatu lanuztearen edukia: «Historikoki, edozein deialdi bi sindikatuen adostasunetik abiatu da, eta gehiengo sindikalaren gainontzeko sindikatu eta eragile sozialekin batera». ELAko buruak gogoratu du LABek «bere kabuz» iragarri zuela greba orokorra egiteko aukera zegoela, Maiatzaren Lehenean. «Eta, orain ere, bere kabuz iragarri du uko egin diola deitzeari».
Kritika gogorra EH Bilduri
Abenduak hamar dituela, grebara deitzea ezinezkoa zen jada 2021. urtean, LABek nahi zuen moduan. Baina ELAk lan erreformaren prozesuaren mende utzi du deialdia, eta horrek 2022ra atzeratu du ezinbestean deialdi posible hori, EAJk eta EH Bilduk Espainiako Kongresuan erreforma bozkatu beharko duten garaiaren aurretxorako. Orain, ordea, ezinezkoa ematen du greba orokor bat egiteak luze gabe, nahiz eta ELAk berretsi duen aukera hori zabalik duela. Lakuntzak jakinarazi du EAJ eta EH Bildu estu hartzen ari direla Madrilgo gobernua, erreformak euskal lan itunen nagusitasuna jaso dezan, Hegoaldean. «Koherente» izateko eskatu die biei, eta baztertzeko itunen prebalentzia hori jasotzen ez duen edozein erreforma.
Aurrekontu orokorrez ere aritu da Lakuntza. EH Bilduk EAEko aurrekontuak babestea «EAJren garaipena» dela esan du. Koalizio abertzaleak bere egin du, ELAko buruaren arabera, «EAJren eredu sozial eta ekonomikoaren zati garrantzitsu bat». Deitoratu egin du «EH Bilduren politikan dagoen aldaketa sakona», eta esan du koalizioak akordioari buruz egin duen azterketa ez datorrela bat errealitatearekin. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207046/haur-eskolak-euskalduntzeko-eskatuko-dute-hilaren-16an-irunean.htm | Gizartea | Haur eskolak euskalduntzeko eskatuko dute hilaren 16an, Iruñean | Haur Eskolak Euskaraz plataformak manifestaziora deitu du: 17:30ean abiatuko da, Iruñeko udaletxetik. 380 instantzia eraman dituzte gaur Nafarroako Hezkuntza Departamentura, eskatzeko euskarazko murgiltze ereduan ezar ditzatela Mendebaldeko eta Lezkairuko haur eskola berriak. | Haur eskolak euskalduntzeko eskatuko dute hilaren 16an, Iruñean. Haur Eskolak Euskaraz plataformak manifestaziora deitu du: 17:30ean abiatuko da, Iruñeko udaletxetik. 380 instantzia eraman dituzte gaur Nafarroako Hezkuntza Departamentura, eskatzeko euskarazko murgiltze ereduan ezar ditzatela Mendebaldeko eta Lezkairuko haur eskola berriak. | Iruñeko Mendebaldea eta Lezkairu auzoetan bi haur eskola irekiko dituzte laster, eta horietan euskarazko murgiltzea ezar dezatela galdegin dute gaur auzo horietako hainbat bizilagunek eta Haur Eskolak Euskaraz plataformak. 380 instantzia aurkeztu dituzte Nafarroako Hezkuntza Departamentuan, eta horietan galdegin dute eremu horietako 0 eta 3 urte arteko umeei egiten dieten «bazterketa» eteteko. Manifestazio baterako deia ere egin dute: hilaren 16an eginen dute protesta, Haur eskoletan hezi, bizi eta lan euskaraz lelopean. Iruñeko udaletxetik abiatuko dute mobilizazioa, 17:30ean, eta Nafarroako Parlamentuan bukatuko da. Udalari eta Nafarroako Gobernuari eginen diete eskaria, hala: «[Carlos] Gimeno jauna, PSN eta bera babesten dituzten indar politikoak dira haur eskolen banaketan azken hitza dutenak», adierazi du Haur Eskolak plataformak ohar baten bidez. Taldearen ustez, hain zuzen, Hezkuntza Departamentuak eskumena dauka Iruñeko Udalak sustatzen dituen planak aldatzeko eta bere haur eskoletan «euskara gehiago eta murgiltzean» eskaintzeko.
Plataformak salatu duenez, Iruñeko haur eskolen eredu linguistikoen banaketa geografikoak argi uzten du euskarak pairatzen duen zokoratzea: «Hego mendebaldeko —Mendebaldea-Ermitagaña, Etxabakoitz, Iturrama eta Donibaneko auzoak— eta hego ekialdeko —Arrosadia, Lezkairu, Zabalgunea, Mendillorri eta Erripagainako auzoak— biztanleek ez dute euskarazko murgiltzearen eskaintzarik». Horren arrazoia zein den galdegin dute: «Inork justifika dezake barruti berean gaztelaniazko lau murgiltze eredu izatea eta bakar bat ere ez euskaraz?». Barruti bakoitzean «murgiltze eredu bat behintzat» eskatu dute.
Plataformak oroitu duenez, gainera, euskarazko murgiltze eredu bakarra dago Iruñeko hamasei haur eskolen artean: «Euskarazko eskaintza zonifikatua eta urria da, eta eredu mistoetan eskainita dago gehienbat, non murgiltze erreala ez den ematen». Deitoratu dute eskola horietan «gaztelania gailentzen» dela «nabarmen», eta, euskararen transmisioa, berriz, «oztopatu» egiten dela. Eredu horren sustatzaileak kritikatu dituzte: «Eskaintza eskaria defendatzen dute eskaintzarik gabe, euskara profileko hezitzaile kopurua murriztu nahi dute gero hori euskarazko plazak handitzeko ezinezko aitzakiatzat erabiltzeko, euskal adarrerako hizkuntza eta normalkuntza proiekturik ez dute garatu, arkitektonikoki ez dituzte haur eskolen behar linguistikoak aztertu, ez da linguistika eta pedagogia eztabaidarik egon...». Salatu dute «desastre» bat dela, eta, gainera, «bizikidetza, inklusio eta berdintasun eredu bezala» saltzen dutela. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207047/mercedesen-lantegia-itxita-egongo-da-urteko-azken-bi-asteetan.htm | Ekonomia | Mercedesen lantegia itxita egongo da urteko azken bi asteetan | Erdiaeroaleen eskasiaren ondorioz, abenduaren 17a izango da urteko azken laneguna. | Mercedesen lantegia itxita egongo da urteko azken bi asteetan. Erdiaeroaleen eskasiaren ondorioz, abenduaren 17a izango da urteko azken laneguna. | Erdiaroaleak edo mikrotxipak tantaka iristen ari dira munduko auto fabriketara, eta erabat baldintzatzen ari dira ekoizpena. Itxita dago orain Iruñeko Volkswagen, eta itxita izango da Gasteizko Mercedes urteko azken bi asteetan.
Beste osagai batzuk ere falta direla jakinarazi die zuzendaritzak langileen ordezkariei, eta Gabonetako etenaldia baliatuko dutela osagai horiek bildu eta, ahal badute, urtarrilaren 3an berriro ekoizten hasteko.
Horrenbestez, Mercedeseko lantegia —Euskal Herrian langile gehien duena, 5.000—, abenduaren 17ko azken lan txandaren ondoren itxiko dute, urtarrilaren 2ra arte.
Azken larunbatetan itxita egon da lantegia, eta abendukoetan ere horrela egitea erabaki zuten aspaldi. Larunbat horietan lana zuten langileak enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientean sartzen dira egun horretan, eta horrela geratuko dira abenduaren 20tik aurrera lan egin behar zutenak. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207048/omikron-aldaeraren-bilakaera-orain-hartzen-diren-neurrien-araberakoa-izango-dela-ohartarazi-du-omek.htm | Mundua | Omikron aldaeraren bilakaera orain hartzen diren neurrien araberakoa izango dela ohartarazi du OMEk | Erresuma Batuak iragarri du telelana sustatuko duela, eta maskara erabiltzera derrigortuko duela edukiera handiko eremu itxietan. Austriak zehaztu du 14 urtetik gorako herritarrek derrigor txertatu beharko dutela otsailetik aurrera. | Omikron aldaeraren bilakaera orain hartzen diren neurrien araberakoa izango dela ohartarazi du OMEk. Erresuma Batuak iragarri du telelana sustatuko duela, eta maskara erabiltzera derrigortuko duela edukiera handiko eremu itxietan. Austriak zehaztu du 14 urtetik gorako herritarrek derrigor txertatu beharko dutela otsailetik aurrera. | «Herrialdeek gaur edo datozen egun eta asteetan ematen dituzten pausoek erabakiko dute omikron aldaeraren bilakaera. Ospitaleak bete arte itxaroten badute, berandu izango da. Ez ezazue itxaron: orain hartu neurriak». Horrela mintzatu zaie estatuburuei Tedros Ghebreyesus OME Osasunaren Mundu Erakundeko zuzendaria. Izurria berriz goranzko joeran dagoen honetan esan ditu hitzok Tedrosek; izan ere, ohartarazi du aldaera berriak nabarmen eragin dezakeela bilakaeran. Ospitaleetan ere egoera okerrera egiten ari dela jakinarazi dute zenbait estatuk, eta gorakada nabaritzen ari direla, arestian beste paziente ez badaude ere. Horiek horrela, Erresuma Batuak iragarri du telelana sustatuko duela, bai eta maskara eta osasun pasaportea derrigortuko ere edukiera handiko eremuetan.
Delta aldaera nagusi den garaian heldu da ohartarazpena, horixe azaldu du Maria Van Kerkhove OMEko epidemiologoak. Baina jada 57 estatutan jakinarazi dituzte omikron kasuak; eta kopuru hori handitu egingo dela aurreikusi du OMEk. Hori ikusita, «transmisioa eteteko baliagarriak diren osasun publikoko tresnak» erabiltzeko eskatu die zuzendariak estatuei: «Zaintza epidemiologikoa, probak eta sekuentziazioa areagotu dezatela eskatzen diegu herrialdeei. Diagnostiko probak, PCRak eta antigeno proba azkarrak baliagarriak dira».
Aldaeraren mundu osoko transmisioa eta mutazio ugariak azpimarratu ditu Tedrosek izurriaren bilakaeran izan dezakeen eragina azaltzeko. Hala ere, gogorarazi du oraindik «goiz» dela zehatz-mehatz jakiteko zer eragin izango duen, eta ezin dezaketela baieztatu kutsakorragoa denik.
Zenbait herrialdek eman dute neurriak gogortzeko pausoa. Erresuma Batua da horietako bat, Gabonei begirako murrizketarik ezarri ez badu ere: datorren astetik aurrera, etxetik lan egitea gomendatuko die langileei, eta maskara erabiltzea derrigorrezkoa izango da «barrualdeko leku publiko gehienetan». Osasun ziurtagiria ere ezarriko dute, jende asko bilduko den tokietara sartu ahal izateko. Horrez gain, omikron aldaeraz kutsatu direla uste dutenen kontaktuei test azkar bat egingo diete egunero.
Austriako Gobernuak iragarri du laster emango duela txertaketa derrigorra izan dadin martxan jarriko duten planaren berri: 14 urtetik gorakoei egongo da zuzenduta, eta 3.000 eurorainoko isunak aurreikusi ditu; ez, ordea, kartzela zigorrik. Danimarkak haur gazteenen eskolak itxi ditu, eta etxetik egin beharko dute lan; tabernek ere gauerdian itxi beharko dituzte ateak.
AEBetan, erietxeak beteta
AEBetan ere azaldua da aldaera berria, baina gaur-gaurkoz delta aldaera dago zabalduen. Erietxeetako langileak kexu dira ospitaleratuak asko direlako, eta ez dagoelako langile nahikoa guztiak artatzeko; horrez gain, salatu dute txertatu nahi ez dutenen kopurua handia dela oraindik, eta horrek egoera okerragotuko duela datozen asteetan.
55.000 ospitaleratu daude egun koronabirusak jota. Kopurua irailekoa baino txikiagoa den arren, azken bi asteetan %15 handitu da. Michigan da egoera larriena duen estatua, eta gobernu federalak iragarri du erizainak eta medikuak lekualdatuko dituela hara beste estatuetatik.
Azken datuen arabera, estatubatuarren %60k hartu dituzte dagoeneko txertoaren bi dosiak, eta egunean 120.000 kasu berri jakinarazten ditu batez beste. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207049/elkarretaratzera-deitu-dute-justizia-galdegiteko-frankismoaren-biktimentzat.htm | Gizartea | Elkarretaratzera deitu dute justizia galdegiteko frankismoaren biktimentzat | Frankismoaren Krimenen Aurkako Euskal Plataformak biharko deitu du bilkura, Gasteizko epaitegien aurrean. | Elkarretaratzera deitu dute justizia galdegiteko frankismoaren biktimentzat. Frankismoaren Krimenen Aurkako Euskal Plataformak biharko deitu du bilkura, Gasteizko epaitegien aurrean. | Indarkeriaren biktimak gogoratzeko eguna da azaroaren 10a, eta Frankismoaren Krimenen Aurkako Euskal Plataformak elkarretaratzera deitu du biharko, Gasteizko Justizia epaitegiaren aurrean, 11:00etan. Frankismoak eragindako biktimentzat zein haien senideentzat «justizia eta errekonozimendua» eskatuko dute. Plataformako kideek prentsaurrekoa egin dute Gasteizen, eta, bertan, Rodolfo Martin Villa diktadurako ministro ohia epaitzeko eskatu dute, diktaduran eta diktadura ostean izandako hilketen «erantzule» izateagatik. Espainiako Auzitegi Gorenak oraindik ez du hura epaitu, baina plataformako kideak «oso pozik» agertu dira Maria Servini epaile argentinarrak Villa gizateriaren aurkako krimenengatik auzipetu zuelako.
Plataformako kideek uste dute Argentinako Errepublikako Epaitegiaren bitartez Servini epailea egiten ari dena «aurrekaririk gabeko zerbait» dela. «Krimen frankista batzuk epaitzearen arloan, bai eta auzi kriminal horretan aurrera egiten jarraitzeko ematen dion bultzada prozesal erabakigarrian frankismoaren biktima guztientzako erreparazioaren eta justiziaren adibide argia da», nabarmendu dute. Besteak beste, 1976ko martxoaren 3an Poliziak Pedro Maria Martinez Ocio, Romuldo Barroso Chaparro eta Francismo Aznar Clemente hilketen erantzule izateagatik edo 1978ko uztailaren 8an Iruñeko San Fermin jaietan German Rodriguez Saiz hiltzeagatik auzipetu dute Villa. Are, Serviniren autoak ikerketan sakontzen jarraitzeko agindu du, eta froga gehiago eskatu ditu Villa beste krimen batzuengatik auzipetzeko.
Testuinguru horretan, Frankismoaren Krimenen Aurkako Euskal Plataforma osatzen duten elkarteetako kideek erakundeei eta gizarteari eskatu diete «eraso frankista guztiek orain arte izan duten inpunitateari eusteko edozein ahalegin ezabatzeko»: «Argentinako Epaitegiak emandako autoa gureganatzeko deia egiten dugu, Espainiako Estatutua zuzenean interpelatuz». Gogorarazi dute instituzioen betebeharra dela «krimen frankistak» ikertzea eta epaitzea. «Argentinako kereila tramitatzen eta Espainiako Auzitegietan kereila kriminalak bultzatzen jarraituko dugu, eta Espainian nagusi den zigorgabetasun eredua salatzen jarraituko dugu». |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207050/bertze-bortz-euskal-preso-euskal-herriratuko-dituzte.htm | Politika | Bertze bortz euskal preso Euskal Herriratuko dituzte | Lexuri Gallastegi, Zigor Blanco, Gorka Lupiañez, Jose Maria Novoa eta Ion Troitiño dira Euskal Herrira ekarriko dituzten euskal presoak. Eusko Jaurlaritzak zehaztu beharko du zein kartzelatara mugitzen dituzten. | Bertze bortz euskal preso Euskal Herriratuko dituzte. Lexuri Gallastegi, Zigor Blanco, Gorka Lupiañez, Jose Maria Novoa eta Ion Troitiño dira Euskal Herrira ekarriko dituzten euskal presoak. Eusko Jaurlaritzak zehaztu beharko du zein kartzelatara mugitzen dituzten. | Lexuri Gallastegi, Zigor Blanco, Gorka Lupiañez, Jose Maria Novoa eta Ion Troitiño euskal presoak Euskal Herriratu eginen dituzte. Hala jakinarazi berri dute Espainiako Espetxe Erakundeek. Ez dute iragarri zein kartzelatara ekarriko dituzten, ordea: hori Eusko Jaurlaritzak zehaztu beharko duela erran du Espainiako Barne Ministerioak. Izan ere, haren menpeko Espainiako Espetxe Erakundeek adierazi dutenez, bortz euskal presoen Euskal Herriratzeak Eusko Jaurlaritzako Justizia sailarekin koordinatuta iragarri dituzte. Urriaren 1etik Jaurlaritzak du Martutene (Donostia), Basauri (Bizkaia) eta Zaballako (Araba) espetxeen eskumena.
Zigor Blanco Asturiasko kartzelan dago gaur egun (Espainia, 385 kilometro), eta 2018tik beteak ditu zigorraren hiru laurdenak. 2003tik dago espetxean. Lexuri Gallastegi 2010etik dago preso, eta 2031n beteko ditu hiru laurdenak. Zuerako espetxean dago egun (Espainia, 245 kilometro). Gorka Lupiañez Logroñon dago (Espainia, 170 kilometro), eta 2007tik daukate espetxean. 2022an beteko ditu zigorraren hiru laurdenak. Jose Maria Novoa Mansillan dago (Espainia, 370 kilometro), 1999tik espetxean, eta hark ere 2022an beteko ditu hiru laurdenak. Troitiño 2010etik dago Espainiako espetxeetan, gaur egun Logroñon, eta 2040an beteko lituzke hiru laurdenak.
BERRIAren zenbaketaren arabera, gaur egun 76 euskal preso daude Euskal Herriko kartzeletan. Bertze bortz horiek eta lekualdatzeke dagoen bertze bat mugitzerakoan, 82 izanen dira. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207051/osasun-publikoa-indartzeko-planik-ez-izatea-leporatu-diote-jaurlaritzari.htm | Gizartea | Osasun publikoa indartzeko planik ez izatea leporatu diote Jaurlaritzari | Osasun Publikoa Aurrera eta Babestu Araba plataformek, eta Gasteizko hainbat auzo elkartek «antisozialtzat» jo dituzte 2022rako aurrekontuak. | Osasun publikoa indartzeko planik ez izatea leporatu diote Jaurlaritzari. Osasun Publikoa Aurrera eta Babestu Araba plataformek, eta Gasteizko hainbat auzo elkartek «antisozialtzat» jo dituzte 2022rako aurrekontuak. | «Non daude sosak?», galdetu diote Eusko Jaurlaritzari Osasun Publikoa Aurrera eta Babestu Araba plataformek, eta Gasteizko hainbat auzo elkartek. Denek ere bat egin dute Arabako hiriburuan, gobernuaren aurrekontuetan osasungintzarako eta arlo soziosanitariorako prestatutako plangintzaren «iruzurra» salatzeko: «Ez dute osasun publikoa indartzen, eta, beste behin ere, eremu soziosanitarioa baztertzen dute».
Elkarteek «antisozialtzat» jo dituzte Jaurlaritzaren 2022rako kontuak, argudiatuta «pandemia baten erdian» halako neurriak onartzeak «desberdintasunak areagotu» besterik ez duela egingo. Salatu dutenez, erakunde publikoek ez dute planik egungo egoerari aurre egiteko: «Ez dago Gasteizen bizi garenok zaintzen dituzten pertsonen baldintzak duintzeko planik, ez osasun arloan, ez arlo soziosanitarioan». Kontrara, «boluntariotza zabaltzeko estrategiatzat» jo dute: «2022ko aurrekontuei buruzko eztabaida betean, Eusko Jaurlaritzan, aldundietan eta udaletan planteatzen duten irtenbidea boluntarioek EAEko lehen mailako arretako eta gizarte zerbitzuetako gai soziosanitarioen ardura hartzea da».
Hala definitu dute Jaurlaritzako Gizarte Politiketako eta Osasun sailek aldundiekin batera aurkeztutako Arreta Soziosanitariorako Estrategia 2021-2024 plana ere. Izan ere, gaitzetsi dutenez, hura bideratzeko martxan jarri beharreko zerbitzuak eta jarraitu beharreko kronograma zehaztu gabe daude.
Prentsaurrekoan, kritikatu dute osasun zentroetako beharginen egoera «kezkagarria» dela, «lehen mailako arretaren noraeza eta baliabide falta» dela medio: «Muturreko egoeran daude». Gogorarazi dute profesionalek ere hala salatu izan dutela; besteak beste, lehen mailako arreta ospitaleetan zentratutako ereduaren aurrean «abandonatu» dela esatean.
Elkarteen esanetan, osasungintza publikoak jasandako «utzikeriak» agerian utzi ditu «pribatizazioak jandako sistemaren ahultasunak» eta herritarren osasuna «mehatxatzen duten merkataritza interesak». Horren adibidetzat jo dituzte erakunde pribatuetara jo duten gaixoen kopurua handitu izana eta Araban desgaitasunen bat dutenen %54 beren bizikideen zaintzapean egotea.
Era berean, Gasteizen eta, oro har, Araban osasun zentro berriak eraikitzeari eta daudenak berritzeari uko egin izana leporatu diete instituzio publikoei. Zehazki, Santiago ospitalearen kasua nabarmendu dute, eta herritarrei eskatu diete hura «bigarren mailako ospitale bat» bihurtzeko proiektua arbuiatzeko. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207052/luis-irizar-sukaldaria-eta-sukaldarien-irakaslea-hil-da.htm | Bizigiro | Luis Irizar sukaldaria eta sukaldarien irakaslea hil da | Irizarrek 91 urte zituen. Haren ikasle izan ziren, besteak beste, Pedro Subijana, Karlos Argiñano, Martin Berasategi, Ander Gonzalez, Pili Manterola, Elena Arzak, Hilario Arbelaitz eta Inaxio Muguruza. | Luis Irizar sukaldaria eta sukaldarien irakaslea hil da. Irizarrek 91 urte zituen. Haren ikasle izan ziren, besteak beste, Pedro Subijana, Karlos Argiñano, Martin Berasategi, Ander Gonzalez, Pili Manterola, Elena Arzak, Hilario Arbelaitz eta Inaxio Muguruza. | Luis Irizar sukaldaria hil da gaur, Donostian, 91 urterekin. Euskal Herriko sukaldaritza berria deiturikoaren figura erraldoia izan da, eta izen handiko beste sukaldari askok «maisuen maisua» izan dela esan izan dute. Hilabeteak zeramatzan gaixorik.
Kuban jaio zen Irizar, 1930. urtean, gurasoek hara migratu zutelako, baina, Luisek hiru urte baino ez zituela, Donostiara itzuli ziren. 1940ko hamarkadan hasi zen lanean, Donostiako Maria Cristina hoteleko sukaldean. Igeldo jatetxetik Madrilgo Jockeyra joan zen, eta Parisko hoteletan eta Londresko Hiltonen aritu zen. Han, ehunka lagunen lana zuzendu zuen sukaldeburu gisa.
Horietan ikasitakoak irakasteko gogoz itzuli zen Euskal Herrira, Zarauzko (Gipuzkoa) Euromar hotelera. Han antolatu zuen lehenbiziko eskola.
Madrilgo Alcala hoteleko eta hiri horretako Euskal Etxeko jatetxeak antolatu zituen berak, eta Gipuzkoako lehenbiziko Michelin izarra lortu zuen, Oiartzungo Gurutze Berri jatetxearekin. Basque Culinary Center egon baino lehen, Luis Irizar sukaldaritza eskola antolatu zuen, Donostian, eta gero etorri diren sukaldari handienetako askoren irakasle bihurtu zen.
Izan ere, Irizarren ibilbidea jasotzen duen liburu bat argitaratu dute aurtengo martxoan, eta horretan omenaldia egin zioten harekin ikasitako askok. «Bakarra izan da. Ezagutu dudan eskuzabalena. Jaso ditudan txaloen zati handi bat harentzat izan da beti. Proiektuz betea beti, begietan distira zuela beti. Hasiberrion talentua piztu zuen. Lehen urratsa egiteko beldurra kendu zigun», esan zuen Martin Berasategi sukaldariak. «Munduan zehar ibili ahal izateko pasaporte bat eman zidan», adierazi zuen Ander Gonzalezek.
Pili Manterolak nabarmendu zuen beti zegoela laguntzeko gertu, «proposamenak egiteko prest beti».
Horiez gain, Elena Arzak, Hilario Arbelaitz, Inaxio Muguruza, Gorka Txapartegi, Pedro Subijana, Fede Pacha, eta Lucho Carrion, besteak beste, elkartu ziren Irizarri omenaldia egiteko. Karlos Argiñanok idatzi zion hitzaurreetako bat.
BERRIAk elkarrizketa luzea egin zion 2014. urtean, haren ibilbidea laburbiltzeko, eta balantzea egiteko: «Lurralde jakin bat ordezkatzen dutela ikusarazten diegu ikasleei eskolan».
Adierazi zuenez, plater on bat egiteko «beharrezkoa da sukaldaria izatea bere buruari asko exijituko dion lehen bezeroa». Gaineratu zuen euskal sukaldaritza berriaren oinarrietako bat etxekoandreek urteetan egindako sukaldaritza izan zela eta ez zaiela behar bezala aitortu egindako lana. Euskal sukaldaritzak «etorkizun bikaina» izango duela esan zuen. «Formakuntza oso berezia, oso gurea izan dugu. Pribilegiatuak gara, betidanik jan izan dugulako ondo; hala erakutsi digute aitona-amonek eta gurasoek. Eta horrek abantaila ematen digu beste batzuen aldean. Ez ziren errezeta handiak izango, baina etxeko janaria beti izan da mimatua, eta horrek eraman gaitu gauden lekura». |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207053/gizon-bat-atxilotu-dute-migratzaileak-mugaz-bestaldera-ilegalki-eramatea-egotzita.htm | Gizartea | Gizon bat atxilotu dute, migratzaileak mugaz bestaldera «ilegalki» eramatea egotzita | Migratzaileak Irunen hartu, eta autoz mugaren bestaldera eramaten zituen, Espainiako Gobernuaren EAEko Ordezkaritzaren arabera. Frantziako Poliziak atzeman zuen, Luzuriagako lepoan. | Gizon bat atxilotu dute, migratzaileak mugaz bestaldera «ilegalki» eramatea egotzita. Migratzaileak Irunen hartu, eta autoz mugaren bestaldera eramaten zituen, Espainiako Gobernuaren EAEko Ordezkaritzaren arabera. Frantziako Poliziak atzeman zuen, Luzuriagako lepoan. | Bidasoako mugan migratzaileak «ilegalki» mugaz bestaldera garraiatzea egotzita, gizon bat atxilotu zuten iragan azaroaren 30ean, Espainiako Gobernuaren EAEko Ordezkaritzak gaur jakinarazi duenez. Espainiako eta Frantziako poliziek batera jardun zuten operazioan, eta atxilotutakoaren mugimenduei segika aritu ziren, harik eta jendarmeek Lizuniagako lepoa igaro ostean atzeman zuten arte, ordezkaritzak ohar bidez azaldu duenez.
Frantziako matrikula duen Citroen markako auto gris baten berri izan zutenean abiatu zuten ikerketa, oharrak dioenez. Ibilgailu horretan migratzaileek muga «ilegalki» igaro zezaketen susmoa zuen Poliziak, eta, hala zen egiaztatzeko, zaintza operazioak zorroztu zituzten. Ordezkaritzaren arabera, autoaren ustezko jabea «Saharaz hegoaldeko zenbait migratzaile» jasotzen ikusi zuten, Irungo (Gipuzkoa) Gurutze Gorriaren egoitzaren inguruan, eta, ondoren, mugaz bestalderako norabidea hartzen.
Hondarribian (Gipuzkoa) ere ikusi zuten auto bera, Bidasoako Ospitalean. Orduan ere hiru migratzaile autora igo zirela dio Espainiako Gobernuaren ordezkaritzak. Autoari segika mugara iritsi ostean, Frantziako Poliziari abisua pasatu zieten Espainiako agenteek, eta hala atzeman zuten gizona. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207054/bizkaiko-aldundiak-ez-du-irregulartasunik-sumatu-hiru-albaitari-kontratatzeko-prozesuan.htm | Gizartea | Bizkaiko Aldundiak ez du irregulartasunik sumatu hiru albaitari kontratatzeko prozesuan | Oposizioaren ustez, aldundiak ez du «borondaterik» zer gertatu den argitzeko | Bizkaiko Aldundiak ez du irregulartasunik sumatu hiru albaitari kontratatzeko prozesuan. Oposizioaren ustez, aldundiak ez du «borondaterik» zer gertatu den argitzeko | Bizkaiko Foru Aldundiko Herri Administrazio eta Erakunde Harremanetarako foru diputatu Elixabete Etxanobek azalpenak eman ditu hiru albaitari kontratatzeko EPE enplegu publikorako eskaintzan salatutako irregulartasunen inguruan, Bizkaiko Batzar Nagusietako Batzorde Instituzionalaren bilera batean. Etxanobek esan duenez, prozesuan ez dute irregulartasunik sumatu, baina, etorkizunean «zantzu serio eta kontrastatuak» agertuko balira, administrazio prozedura abiaraziko lukete. Bilboko Instrukzioko 6. epaitegian ikertzen ari dira auzia, ESK sindikatuak fiskaltzaren aurrean salaketa jarri ostean.
Etxanobek esandakoaren arabera, lau hautagaik gainditu zuten ezbaian dagoen proba praktikoa. Horietako bat behin-behineko ordezko funtzionarioa da, baina, azaldu duenez, egoera berean zegoen beste ordezko funtzionario batek ez zuen proba gainditu.
ESKren salaketaren arabera, erantzun egokiak asmatzeko beharrezkoa zen Bizkaiko Foru Aldundiaren irizpide propioetan oinarrituriko prozedurari jarraitzea. Lehiaketaren oinarrietan agertzen den bibliografian ez dago prozedura hori zehazten duen gida edo eskulibururik. Gainera, salatu zuten norbait sartu zela aldundiaren datu basean, proban aipatzen zen ustiategiaren fitxan zehazki, eta, gero, ezabatu egin zuela sartu izanaren erregistroa. Datu base horretan sartzeko, sarbide berezia behar da, hango funtzionarioek baino ez dutena.
Hala ere, Etxanobek esan du prozesuan erabilitako jokamoldea «zuzena» izan dela, ez dela «legalitatea urratu», eta epaimahaikideen jokabidea «gardentasun, objektibotasun eta publizitate printzipioen araberakoa» izan dela.
«Ke lainoa»
Azalpenok ez dute asebete oposizioa. Elkarrekin Podemos-IUko taldeak esan du aldundia «ke laino bat» hedatzen saiatu dela azalpenak eman behar ez izateko, eta «uko» egin diola eskatutako informazioa emateari. Eneritz Madariaga koalizioko bozeramaileak «onartezintzat» jo du hori, eta erantsi du Etxanobek «beste alde batera begiratzeari» utzi behar diola: «Salatutakoa oso larria da, eta, berretsiz gero, lehiaketa oposizioaren edozein prozesuk berez dakartzan berdintasunaren, merezimenduaren, gaitasunaren, gardentasunaren eta segurtasun juridikoaren printzipioak urratuko lirateke». Horregatik, auzia argitu bitartean lanpostuen esleipena gelditzeko eskatu du. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207055/beasain-eta-brinkola-arteko-trenbidea-trabatu-du-luizi-batek.htm | Gizartea | Beasain eta Brinkola arteko trenbidea trabatu du luizi batek | Gabiria inguruan gertatu da luizia, eta tren batek harri-lurren kontra jo du. Inork ez du minik hartu. Itsasu inguruan (Lapurdi) beste luizi bat gertatu da, eta Kanbo eta Donibane Garazi arteko trenen zirkulazioa eten dute. | Beasain eta Brinkola arteko trenbidea trabatu du luizi batek. Gabiria inguruan gertatu da luizia, eta tren batek harri-lurren kontra jo du. Inork ez du minik hartu. Itsasu inguruan (Lapurdi) beste luizi bat gertatu da, eta Kanbo eta Donibane Garazi arteko trenen zirkulazioa eten dute. | Luiziak trenbidea moztu du Beasain eta Brinkola artean (Gipuzkoa), eta trafikoa etenda dago, bai aldirikoena, bai ibilbide ertain eta luzekoena.
Gabiria aldean gertatu da luizia, eta tren batek trenbideak harturiko lur eta harrien kontra jo du. Inork ez du minik hartu, edonola ere, eta barruan zeuden 15 bidaiariak atera egin dituzte.
Renfe konpainiaren arabera, euriteek eragin dute luizia, eta trenbidea erabat blokeatu du. Aldiriko linean, Irun eta Beasain artean ari dira trenak zirkulatzen, eta Renfek autobusa jarri du Beasaindik Brinkolara joateko.
Madrilera doazen bidaiariak, berriz, Tolosan jaitsiko dira, eta autobusean eramango dituzte Altsasura (Nafarroa), han beste tren bat hartzeko.
Luizia bideoan grabatu dute.
Ez da trenbideen gainera erori den luizi bakarra. 18:00etan, Kanbo (Lapurdi) eta Donibane Garazi arteko trenen zirkulazioa bertan behera geratu da, Itsasu (Lapurdi) inguruan gertatutako luizi baten eraginez. Gipuzkoan bezala, autobusak jarri dituzte trenak ordezkatzeko. Eguraldiak eraginda, atzerapenak espero zituzten Morcenxen (Landak) eta Hendaiaren arteko linean, eta Baiona eta Donibane Garazikoaren artekoan. SNCF konpainiatik esan dutenez, trenen zirkulazioa bihar normalduko da, baina atzerapenak egongo dira luizia gertatu den lekuan. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207056/laguntzen-zain-vw-taldeak-landebenen-auto-elektrikoa-ekoizteko-asmoa-azaldu-du.htm | Ekonomia | Laguntzen zain, VW taldeak Landebenen auto elektrikoa ekoizteko asmoa azaldu du | Europan elektrifikazioaren aldeko estrategia «abiada handian» ezartzen ari direla eta aldaketa oro langileekin batera egingo dutela baieztatu du taldeko presidente Herbert Diessek | Laguntzen zain, VW taldeak Landebenen auto elektrikoa ekoizteko asmoa azaldu du. Europan elektrifikazioaren aldeko estrategia «abiada handian» ezartzen ari direla eta aldaketa oro langileekin batera egingo dutela baieztatu du taldeko presidente Herbert Diessek | Gorriz markatua zuten gaurko eguna Iruñeko Volkswagenen fabrikan, eta azkenean apur bat gehiago itxaron beharko dute. VW taldeak baieztatu du auto elektrikoaren aldeko apustu horren parte izango dela Landabengo fabrika, baina zehaztu du erabakia ez dagoela oraindik hartuta, «baldintza orokorren eta gobernuaren pizgarrien zain».
Gaur bildu da, Wolfsburgen (Alemania), taldeko administrazio kontseilua, ondorengo urteetako inbertsioen erabakiak zehazteko. Han, aurreratu du datozen bost urteetan 159.000 milioi euroko inbertsioa egingo duela eta horietatik %56 (89.000 milioi euro) auto elektrikoa eta digitalizazioa bultzatzeko izango direla. Taldearen asmoa da 2026rako ekoitzitako lau autotik bat elektrikoa izatea.
Uztailean aurkeztu zuen VWk 2050era begirako auto elektrikoaren aldeko apustu estrategikoa, eta, Herbert Diess presidentearen hitzetan, «abiadura handian» ezarri nahi dute. «Auto industriaren eraldaketarik handienaren erdian gaude», aipatu du. Estrategia horren barruan, Europan dituen 63 fabriken artean, nagusiak elektrifikatu nahi ditu.
Hala, 56.000 milioi euroetatik 21.000 milioi euro Alemaniako Saxonia Beherea estatuan inbertituko ditu: zehazki, Wolsburgen, Hanoverren, Braunschweigen, Salzgitteren, Osnabrucken eta Emdenen. «Taldeak konpromisoa du Saxonia Behereko erroekin». Urrats horrekin bertan lan egiten duten 130.000 lanpostuei eustea espero du taldeak. Gainera, Alemanian, Leipzigeko fabrikan Porscheren bi modelo elektriko ekoitziko dira. Audiren kasuan, Neckarsulm hiriko eta Bruselako fabrikek bi modelo elektriko ekoitziko dituzte. Bruselaren fabrika «guztiz elektrifikatuta» dago gaur egun.
Oraindik erabaki gabe
Iberiar penintsulan, Seat-en Martorell hiriko fabrikan eta Iruñekoan auto elektrikoak ekoizteko asmoa duela baieztatu du VWek. Landabenen, noranahiko elektrikoak ekoizteko asmoa dute, eta Bartzelonan, ibilgailu konpaktuak. Marka zehatzik ez dute aipatu. «Azken erabakia baldintza orokorren eta gobernuaren pizgarrien menpe dago» esatera mugatu da taldea.
Hain justu ere, gaur onartu du Europako Batzordeak Espainiako Gobernuak uztailean bidalitako Susperraldirako eta Eraldaketa Ekonomikorako Plan Estrategikoa. Plan horren barruan, egitasmoetako bat da bateria fabrika bat eraikitzea, Iberdrolarekin eta Espainiako Gobernuarekin batera osatutako kontsortzio baten bidez. Zehaztu gabe dago non jarriko duten fabrika hori, baina, Martorellen zein Landabenen auto elektrikoa eraikitzeko, fabrika horren oniritziaren zain dago VW taldea. Horregatik, ez du oraindik behin betiko erabakirik hartu.
Onespenaren esperoan, itxaropentsu daude Iruñean. Asteazkenean, Alfredo Morales langile batzordeko presidenteak adierazi zuen noranahikoen bi modelo elektriko egingo direla Iruñean. Noranahiko bakoitza marka batekoa izango litzateke, Moralesen arabera: bata, VW markakoa, eta bestea, Skodarena. Dena den, Moralesen hitzetan, «aukera gehiago» daude aztergai, eta beste hipotesi bat da Volkswagen markaren ID modelo txikiak ekoiztea —gaur baieztatu dute VWen ID autoak Wolfsburgen ekoitziko direla—. Azkenik inbertsioa egingo ote den zain, bestelako zalantza asko ere argitzeko daude: zehazki zer produkzio bolumen izango duen auto elektrikoak.
VW taldearen agerraldiaren berri izan aurretik, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakaria pozik eta aldi berean zuhur azaldu da. Haren hitzetan, litekeena da azkenik Iruñean auto elektrikoa ekoiztea. Hala balitz «fabrikaren etorkizuna eta milaka enplegu» bermatuta leudekeela uste du. «Hilabeteak daramatzagu lanean auto elektrikoa errealitate izan dadin». Txibitek baieztatu du VWen erabakia Espainiako Susperraldirako eta Eraldaketa Ekonomikorako Plan Estrategikoaren menpe dagoela, eta espero du behin Bruselak hori onartuta Madrilek plan hori abian jarriko duela urte amaierarako. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207057/labek-esan-du-orain-dela-garaia-bizkaiko-egoitzetako-langileen-egoera-negoziatzeko.htm | Gizartea | LABek esan du orain dela garaia Bizkaiko egoitzetako langileen egoera negoziatzeko | Sindikatuak zaintza sektorearen «merkantilizazioa» salatu du, eta hura publiko bihurtzeko beharra nabarmendu. | LABek esan du orain dela garaia Bizkaiko egoitzetako langileen egoera negoziatzeko. Sindikatuak zaintza sektorearen «merkantilizazioa» salatu du, eta hura publiko bihurtzeko beharra nabarmendu. | LAB sindikatuak grebara deitu ditu Bizkaiko zahar etxeak, hilaren 14rako. Sindikatuaren hitzetan, «orain da garaia» langileen oinarrizko eskaerei bide emateko: enpresa pribatuetako beharginen lan baldintzak langile publikoekin parekatzea eta langile ratio «gizatiarrak» ezartzea. Hartara, elkarretaratzea egingo du Bilbon, Batzar Nagusien aurrean, 10:30ean.
Bilbon eginiko agerraldian, LABek zaintza sektoreak jasaniko «merkantilizazioa» salatu du, adinekoentzat «miseria» eta langileentzat «prekaritatea» eragin dituelakoan, enpresa pribatuak «aberastu» egin diren bitartean. Horren aurrean, «zaintzak eta lana» irabazien gainetik lehenesteko beharra nabarmendu du, argudiatuta zahar etxeetakoa «funtsezko» lan bat dela.
Azken hilabeteetan hamar bilera egin dituzte sindikatuek eta patronalak, baina, azken horren negoziatzeko «borondate falta» medio, ez da aurrera egin, LABen arabera. Era berean, Bizkaiko Aldundiak lan gatazkan izaniko jarrera ere salatu du. Izatez, «pribatizazioa inposatu» izana leporatu dio aldundiari, eta zerbitzuaren «publifikazioa» jo du behin betiko irtenbidetzat.
ELA sindikatuak ere asteartean erregistratu zuen greba deialdia. Sindikatu hark Eusko Jaurlaritzari ere bideratu zion mezua, langileen «grebarako eskubidea errespetatzeko» eskatuz. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207058/bi-parke-eoliko-egiteko-proiektuak-aurkeztu-dituzte-gipuzkoan.htm | Gizartea | Bi parke eoliko egiteko proiektuak aurkeztu dituzte Gipuzkoan | Oleta mendian Capital Energy enpresak lau haize errotako industrialde bat jartzeko asmoa duela jakin du Azkoitiko Udalak. Urretxu eta Antzuola arteko Trekutz mendian ere bi haize errota jartzeko tramiteak hasi dituzte. | Bi parke eoliko egiteko proiektuak aurkeztu dituzte Gipuzkoan. Oleta mendian Capital Energy enpresak lau haize errotako industrialde bat jartzeko asmoa duela jakin du Azkoitiko Udalak. Urretxu eta Antzuola arteko Trekutz mendian ere bi haize errota jartzeko tramiteak hasi dituzte. | Araban hainbat parke eoliko kokatzeko izandako ika-mikaren ostean, Jaurlaritzak garbi utzi zuen halako instalazio gehiago jartzea babestuko zuela, energia menpekotasuna gutxitu eta berriztagarriak bultzatzeko. Azkoitiko Udaleko (Gipuzkoa) lurralde batzordean joan den azaroaren 25ean aztertu zuten Capital Energy enpresak udal horren mendigune batean kokatzeko asmoa duen proiektua. Oraingoz, ez dago zehaztasun askorik egitasmoaren inguruan, eta EH Bilduk hainbat galdera egin dizkio idatziz Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen sailburuari, egitasmo horren inguruko informazioa argitu dezan.
Besteak beste, Mikel Otero legebiltzarkideak Tapiari galdetu dio ea proiektu hori dela-eta enpresa hori Jaurlaritzarekin harremanetan jarri den. Oterok bidalitako galdera horietatik jakin denez, lau haize errotako parke eoliko bat litzateke, eta Oleta mendian ezarri nahiko lukete. Oleta mendiko tontor nagusia 837 metro ditu, eta Azkoiti eta Zumarraga artean dago. Mikel Oterok idatziz egindako galderetan Tapiari eskatzen zaio argitzeko ea zer fase administratibotan dagoen proiektua eta ea zehazki non kokatuko liratekeen haize errotak.
Jakinekoa denez, Jaurlaritzak bertan behera utzi ditu berriki Arabako Iturrieta eta Arkamuko mendiguneetan egitekoak ziren parke eolikoak. Oraingoz, baina, aurrera jarraitzen dute Labrazan eta Azazetan egin nahi dituzten egitasmo eolikoekin.
Trekutzen beste bat
Ez da Oletakoa Gipuzkoan bultzatzen ari diren proiektu bakarra. Hortik oso gertu, Urretxu eta Antzuola arteko Trekutz mendian, bi haize errota jartzeko proiektua aurkeztu dio Cilda Energy SLU enpresak Jaurlaritzari. Gipuzkoako Buletin Ofizialean argitaratu zuten proiektu horren inguruko informazioa, azaroaren 30ean. Instalazioak 12 megawatteko potentzia izango luke, aldizkarian argitaratutako informazioaren arabera. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207059/donostiako-eta-bilboko-san-tomas-azokak-bertan-behera-utzi-dituzte.htm | Bizigiro | Donostiako eta Bilboko San Tomas azokak bertan behera utzi dituzte | Donostia Kulturako Festen sailak iragarri du ezingo dutela egin feria, osasun egoera dela eta. Bilboko Udalak ere duela minutu gutxi azaldu du ezingo dutela egin. | Donostiako eta Bilboko San Tomas azokak bertan behera utzi dituzte. Donostia Kulturako Festen sailak iragarri du ezingo dutela egin feria, osasun egoera dela eta. Bilboko Udalak ere duela minutu gutxi azaldu du ezingo dutela egin. | San Tomas feria egitekoak ziren Donostian eta Bilbon, baina aurten ezingo dira egin. Beste herri batzuetan gertatzen ari den moduan, bertan behera utzi dituzte bi hirietako azokak osasun egoeraren eraginez.
COVID-19aren hamalau eguneko intzidentzia tasa goraldi betean da bi herrialde horietan: 490,88 Bizkaian, eta 1.250,56 Gipuzkoan. Hegoaldeko lau herrialdeetan Gipuzkoak du tasarik handiena, eta Donostian ere gorantz egin du azkeneko asteetan: 937,55 da oraintxe Gipuzkoako hiriburuko intzidentzia tasa.
Eneko Goia Donostiako alkateak esan du “bihotzez” sentitu duela erabaki hori hartu behar izana. "Baina zentzuak eta zuhurtziak gomendatzen dute donostiarrok eta bisitatzen gaituztenek hainbeste maite dugun ospakizun hau atzeratzea”. LABIari aholku ematen dion batzorde teknikoak jakinarazpen bat bidali dio Donostiako Udalari, eta azaldu neguko azoka tradizionala antolatzea ez dela egokia eta komenigarria, kontuan harturik datu epidemiologikoak; arrazoien artean, aipatzen dira "guneetan eta ostalaritza establezimenduetan pertsonak pilatu" egiten direla. Goiak hauxe adierazi du: “San Tomas oso data seinalatua da gure egutegian, eta gogorra egiten da festa bertan behera uzteko erabakia hartzea. Baina, egoera honetan, beharrezkoa eta egokia da".
Azkeneko asteetan tankerako beste jaialdi batzuk ere bertan behera utzi dituzte Gipuzkoan: Eibarko San Andres, Urretxu eta Zumarragako Santa Luziako azoka eta beste zenbait.
Donostiako San Sebastian eguneko jaia ospatu egingo zela iragarri zuen duela aste batzuk hiriko udal gobernuak. Baina egungo osasun egoera aintzat hartuta, zalantzazkoa izan daiteke hori ere.
Bilbokoa ere, bertan behera
Bilboko alkate Juan Mari Aburtok, berriz, duela minutu gutxi jakinarazi dio BBK Fundazioko presidenteari ezingo dela azoka egin (BBK Fundazioak antolatu ohi du azoka). Aburtok zera esan du: "Pena handiz, behartuta sentitu gara arduraz eta zuhurtziaz jokatzeko, eta ezingo dugu baimenik eman azoka egiteko. Espero dugu datorren urtean azoka egin ahal izatea". Alkateak hauxe gaineratu du: "Zuhurtziaz eta arduraz jokatzeko sasoia da, bai modu indibidualean, bai kolektiboki". |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207060/joseba-etxebarriak-eta-moises-enbeitak-elkarrekin-jantziko-diote-txapela-bizkaiko-txapelketako-irabazleari.htm | Kultura | Joseba Etxebarriak eta Moises Enbeitak elkarrekin jantziko diote txapela Bizkaiko Txapelketako irabazleari | Bi txapel jartzaile izendatuta, taldean egiten den lana sinbolizatu nahi izan du Bizkaiko Bertsozale Elkarteak. Abenduaren 18an jokatuko da finala, Bilbon. | Joseba Etxebarriak eta Moises Enbeitak elkarrekin jantziko diote txapela Bizkaiko Txapelketako irabazleari. Bi txapel jartzaile izendatuta, taldean egiten den lana sinbolizatu nahi izan du Bizkaiko Bertsozale Elkarteak. Abenduaren 18an jokatuko da finala, Bilbon. | Lau eskutara jantziko diote txapela aurten Bizkaiko Bertsolari Txapelketako txapeldunari: Joseba Etxebarriak eta Moises Enbeitak egingo dute lan hori, elkarrekin. Abenduaren 18an jokatuko da txapelketako finala, Bilbo Arenan kiroldegian. Orduan jakingo da txapelduna nor den, bakarra, baina Bizkaiko Bertsozale jakinarazi berri du Etxebarriak eta Enbeitak jantziko diotela txapela. «Biek batera txapela janztearekin, taldean egiten denak duen balioa azpimarratu eta sinbolizatu gura izan du elkarteak».
Bizkaiko Txapelketako Talde Antolatzaileko kide izan dira urte luzez hala Enbeita nola Etxebarria, eta lan hori omendu nahi izan du orain elkarteak. Prentsa ohar bidez azaldu dituzte motiboak. «Nabarmentzekoa da bertsolaritza zelan ulertu eta transmititu duten, jardun kolektibo moduan». Ordea, haietako bakoitzaren ibilbide pertsonala ere gogoan izan dute erabakia hartzerakoan.
Eragile eta bertsolari
Larrabetzun (Bizkaia) eta eskualdean egindako lana aipatu dute Joseba Etxebarria Uriarteri dagokionez, esaterako. Bikoizle izandakoa da Etxebarria, eta hark idatzi zuen 2016ko Bizkaiko Bertsolari Txapelketako mezua ere. 2000. urtean hasi zen Bizkaiko Txapelketako Talde Antolatzailean lanean, eta urteak eman ditu elkarteko zuzendaritza batzordean ere.
Moises Enbeita Ealo bertsolari izandakoa da, Muxikan jaioa (Bizkaia), baina plazatik atzeko lanera pasatu zen gero. 2000. urtean, epaile lanean hasi zen Bizkaiko Bertsolari Txapelketan, eta zuzendaritza batzordean eta antolaketa taldean aritu izan da geroztik.
Bi txapel jartzaile, txapel bakarrarentzat
Zortzi bertsolari arituko dira finalean kantuan: Aitor Bizkarra Ruiz, Aitor Etxebarriazarraga Gabiola, Etxahun Lekue Etxebarria, Gorka Pagonabarraga Agorria, Jone Uria Albizuri, Nerea Ibarzabal Salegi, Onintza Enbeita Maguregi eta Xabat Galletebeitia Abaroa. Haietako bakarrak jantziko du txapela, baina aurten, bi txapel jartzaile izango ditu txapeldun bakar horrek. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207061/aebek-iraken-izan-duten-borrokarako-misioa-bukatu-da-bagdaden-arabera.htm | Mundua | AEBek Iraken izan duten borrokarako misioa bukatu da, Bagdaden arabera | Irakeko Gobernuak esan du EIren aurka aritutako nazioarteko koalizioak herrialdean segituko duela, armada «entrenatzen eta formatzen» | AEBek Iraken izan duten borrokarako misioa bukatu da, Bagdaden arabera. Irakeko Gobernuak esan du EIren aurka aritutako nazioarteko koalizioak herrialdean segituko duela, armada «entrenatzen eta formatzen» | EI Estatu Islamikoaren kontrako ahaleginean nazioarteko koalizioak, AEBak buru, Iraken izandako borrokarako misioa bukatu da, Irakeko segurtasun nazionalerako aholkulari Qassem al-Aarajik gaur iragarri duenez. Behin duela bi urte pasa EI ofizialki garaituta, Joe Biden AEBetako presidenteak eta Mustafa al-Kadhimi Irakeko lehen ministroak jakinarazi zuten, joan den uztailean, helburu zutela aurtengo abenduaren 31rako misioa bukatutzat ematea. Nolanahi ere, nazioarteko koalizioak eta Irakek lankidetzari eutsiko diote aurrerantzean ere, eta, Al-Aarajik Twitterren adierazi duenez, nazioarteko tropetako kideek «prestakuntza, aholkularitza eta formakuntza» emango diete Irakeko armadako soldaduei. Urtea amaitu aurretik egin asmo dute «trantsizioa».
Koalizioak 3.500 bat soldadu dauzka Iraken, eta AEBetako armadakoak dira horietatik 2.500 inguru. Borrokarako misioa bukatutzat eman arren, ez da espero soldadu kopurua murriztea, baizik eta haien egitekoa aldatzea. Dena den, ofizialki orain iragarria izan den arren, nazioarteko soldaduak iazko udaberritik ari dira Irakeko soldaduak entrenatzen.
Irakek erabakiaren berri eman du, AEBetako Gobernuarekin izandako elkarrizketa saileko azken bilera egin ondoren. «Iraken subiranotasuna eta nazioarteko zuzenbidea errespetatuz bermatzen da haien [nazioarteko tropen] presentzia», esan zuen segurtasun nazionalerako aholkulariak, Irakeko Ina berri agentziak jaso zuenez. Koalizioaren eta NATOren misioaren tropak «babesteko konpromisoa» hartu du, gainera, Irakeko Gobernuak. Izan ere, erasoak pairatu izan dituzte.
Irakeko eta Irakeko Kurdistango funtzionarioek zenbait hedabideri azaldu dietenez, AEBak buru dituen koalizioak Iraken jarraituko du, Irakeko armadak behar duelako, besteak beste, aire bidezko babesa EIren helburuen aurka egiteko, baita AEBek emandako armamentua zaintzeko laguntza ere.
Bost urteko borrokaren ondoren, YPG Herriaren Babes Unitateak, YPJ Emakumeen Babes Unitateak eta Siriako Indar Demokratikoek (SDF) garaitu zuten EI fronte militarrean, nazioarteko koalizioaren laguntzarekin. Azkenaldian, baina, Irak iparraldean areagotu egin dira EIren erasoak. Pasa den asteburuan, esaterako, EIren kideek lau pexmerga —borrokalari kurduak— hil zituzten, Irakeko iturri ofizialen arabera. Muturreko islamistek herrixka bat bereganatu zuten, baina 24 ordu geroago, astelehenean, pexmergek eta Irakeko armadaren soldaduek berreskuratu zuten. Bestalde, datorren astean, hilaren 18an, hain zuzen, beteko dira hamar urte Irakeko gerra ofizialki bukatu zenetik. 2003an hasi zen, AEBek herrialdea inbaditu zutenean. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207062/covid-19aren-agerraldiak-atzeman-ditu-osakidetzak-bizkaiko-bi-erietxetan-basurtukoan-eta-san-eloyn.htm | Gizartea | COVID-19aren agerraldiak atzeman ditu Osakidetzak Bizkaiko bi erietxetan: Basurtukoan eta San Eloyn | Basurtuko ospitaleko Revilla eraikinean atzeman dute agerraldi bat, bost kasu positibo, pazienteen artean; Barakaldo-Sestaoko erakunde sanitario integratuan, berriz, hogei kasu atzeman dituzte San Eloy erietxeko oftalmologia zerbitzuko langileei egindako baheketa batean | COVID-19aren agerraldiak atzeman ditu Osakidetzak Bizkaiko bi erietxetan: Basurtukoan eta San Eloyn. Basurtuko ospitaleko Revilla eraikinean atzeman dute agerraldi bat, bost kasu positibo, pazienteen artean; Barakaldo-Sestaoko erakunde sanitario integratuan, berriz, hogei kasu atzeman dituzte San Eloy erietxeko oftalmologia zerbitzuko langileei egindako baheketa batean | Osasun sistemako ospitaleetan atzemandako beste bi agerraldiren berri eman du Osakidetzak. Bizkaian atzemandakoak dira biak, Basurtuko erietxean eta Barakaldo-Sestaoko ESI erakunde sanitario integratuan. Basurtuko erietxeko Revilla eraikinean bost kasu positibo diagnostikatu dituzte, pazienteen artean. Barakaldo-Sestaoko erakunde sanitario integratuan, berriz, hogei kasu atzeman dituzte Barakaldoko San Eloy erietxeko oftalmologia zerbitzuko langileei baheketa bat egin ostean.
Agerraldiak hesitze aldera, hainbat neurri hartu dituzte osasun sistemako arduradunek. Basurtuko erietxean, horra: Revilla 3 lantegian ez dute beste inor hartuko oraingoz; abenduaren 9an ospitaleratutako paziente guztien baheketa egingo dute erietxe osoan; Revillako profesionalen artean baheketa egingo dute; eta bisitak debekatu eta gaixoen ondoan egoteko aukerak «murriztu» egingo dituzte Revilla 3 gunean.
Bigarren agerraldiari dagokionez, «kasuen eta kontaktuen jarraipena» egiten ari direla esan dute osasun sistemako arduradunek, eta beste proba bat egingo dietela. Izango da ondoriorik erakunde sanitarioko funtzionamenduan. «Zirkunstantziak kontuan hartuta, oftalmologiako Barakaldoko eta Sestaoko kontsulta anbulatorioen jarduera guztia eta oftalmologiari buruzko San Eloy ospitaleko kontsulten zati bat bertan behera utziko dira», jakinarazi dute. Programatutako jarduera kirurgikoa ere bertan behera utziko dute zerbitzu horretan: «premiazko edo atzeraezinezko jarduera kirurgikoa» besterik ez dute bermatuko. |
2021-12-9 | https://www.berria.eus/albisteak/207063/aurrera-kapitainari-segika.htm | Kirola | Aurrera, kapitainari segika | Aurrera, kapitainari segika. | Realak Europa ligan segituko du. Txuri-urdinek PSV Eindhoveni irabazi behar zioten aurrera egin eta final-hamaseirenetarako sailkatzeko, eta halaxe egin du. Imanol Alguacil teknikariak partidaren atarian esana zuen bazuela konfiantza bere jokalariengan, eta bai asmatu ere. Lan bikaina eginda sailkatu da hurrengo errondarako, Mikel Oiartzabal gidari hartuta.
Lehen zatian, bai Realak, bai PSVk izan dituzte aukerak markagailuan aurrea hartzeko. Herbehereetakoek patxada handiagoz ekin diote neurketari, husnako emaitza baleko zitzaiela jakinik. Realak, ordea, erasora egin behar izan du nahitaez. Erlojuaren aurkako lehia betean izan da, hasieran: zenbat eta gehiago itxaron, gero eta denbora gutxiago gola egiteko.
Hargatik, hasi eta berehala hartu du jokoa bizitzeko ardura. Imanolek ere lan horiek egiteko aukerako taldea zelairatu du; ohiz kanpoko hamaikakoaren alde egin, eta Igor Zubeldia eta Martin Zubimendi kokatu ditu zelai erdia indartzeko. Aurrean, txinparta bilatu du: Adnan Januzajek,Oiartzabalek, Cristian Portuk eta Alexander Isakek osatu dute erasoko jokalarien multzoa.
PSV gertutik zainduz ekin diote, eta presaka aritu gabe baina haien atera begira jo dute sarri. Zortzigarren minuturako, ezker hegalean aldeko falta bat jaurti du Januzajek; bisitariek gisa horretara geratu dituzten seinale. Dena den, txuri-urdinei gatza falta izan zaie Joel Drommel atezainaren aurrean. Isakek buruz buruko aukera ona eduki du 15. minutuan, baina ez du aprobetxatu.
Eidhovendarrak ohartu dira larregi itxarotea kalterako izan zezaketela, eta aurrerako urratsa egin dute. Zelaian indartzea izan dute xede, eta lortu dute apur batean. Orekatzera egin du neurketak, eta Realak tantakatuago egin du erasora. Hori bai, hala egin duenetan, kontraerasora bizi joz eta pase gutxitan antolatutako jokaldiekin moldatu da.
Hala, bi areatan izan dira arrisku jokaldiak. Minutuek aurrera egin ahala, bi taldeetako edozeinek egin zezakeen gola. PSVren aldetik, garai batean Realekoa izandako Brumak estutu ditu Anoetara bildutako zaleak, baloia langara jaurti baitu 36. minutuan. Handi gutxira heldu da zoramen eztanda, ordea: Porturi penaltia egin diote, eta Oiartzabalek ez du barkatu (1-0).
Ordurako, 43. minutua zen, eta Realak abantaila hartu du. Atsedenaldiaren atarian neurketa orekatzeko aukera izan du PSVk, baina Brumaren falta jaurtiketa kanpora joan da.
Bigarren zatian, eroso
Egoera alde zuela ekin dio Realak bigarren zatiari, baina deus lotu gabe. Bisitarien gol batek erabat itxuraldatuko zukeen norgehiagoka. Baina, ordainetan, bere bertsiorik onena erakutsi dute etxekoek. Atzean erabateko sendotasuna ezarri, eta aurkariaren arean zirrikituak bilatzeari ekin diete. Baita lortu ere. Oiartzabalek, kontraeraso bat baliatu du ezkerkada indartsu batez bigarrena egin eta patxada lortzeko. Realak kapitainari segika egin du hurrengo faserako bidea.
Hortik aurrera, eta tarte zabala lortuta, bete-beteko jaialdia izan da Anoetan. PSVk nekez gainditu du etxekoen defentsako horma, eta jabetza gehiago eduki arren, deus gutxi egin du Reala estutzeko.
Aldiz, barealdi ederrean ziren txuri-urdinak, eta garaipena lotuta zutela jakinik, beste gol batekin festa borobiltzeko moduan izan dira. Alex Sorlothek sartu du, arauzko denbora gainditua zela. Norvegiarrak, jokaldi bikaina egin, eta sarera jaurti du baloia. Ordurako aise, nagusitasuna markagailuan islatzeko eta emaitzari distira emateko gola izan da. Otsailean, gehiago. | |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207094/allande-sokarros-kazetari-eta-ekintzailea-hil-da.htm | Gizartea | Allande Sokarros kazetari eta ekintzailea hil da | 'Euskaldunon Egunkaria'-n izan zen kazetari, 'Estatuak' sailean nagusiki. BERRIAn ere izan zen kolaboratzaile. Izen handikoa zen lurraldeko euskalgintzan eta politikagintzan. 64 urterekin zendu da. | Allande Sokarros kazetari eta ekintzailea hil da. 'Euskaldunon Egunkaria'-n izan zen kazetari, 'Estatuak' sailean nagusiki. BERRIAn ere izan zen kolaboratzaile. Izen handikoa zen lurraldeko euskalgintzan eta politikagintzan. 64 urterekin zendu da. | Allande Sokarros kazetaria zendu da, 64 urterekin. Etxebarren jaioa zen (Zuberoa), eta urteetan aritu zen kazetari, Euskaldunon Egunkaria-n besteak beste. Ekintzailea ere izan da, politika eta kultur arloan nagusiki, eta Zuberoako herri elkargoko presidenteorde ere izan zen. Kultur arloko eragilea zen Zuberoan, maskaradetan eta pastoraletan aditua eta aritua. Azken urteetan Sü Azia elkartean parte hartzen zuen. 2018ko uztailean euskalzain urgazle izendatu zuten, eta Euskalkien, Euskara Batuaren Eskuliburuaren eta Euskara Eskuz Esku egitasmoaren lan taldeetan parte hartzen zuen. Itzultzaile lanetan ere aritzen zen, EEP Euskararen Erakunde Publikoarentzat besteak beste. «Gure euskal gizartearen ezagutza handia zuen, zuberera eta euskara batua izigarri ontsa menperatuz», adierazi du Battittu Coyos Euskaltzaindiko Ipar Euskal Herriko ordezkariak. «Galtze handia da Zuberoa eta euskararendako. Bere bizi osoa euskarari eta Euskal Herriari eman die, izan dadin luzaz kazetari gisa, Zuberoako euskararen aldeko mugimenduan aitzindari, artikulu eta liburu andanaren egile gisa edo Etxebarreko zinegotzi eta Xiberoa Herri Alkargoko lehendakariorde gisa».
2014an Ipar Euskal Herriko Hitza-ri eskainitako elkarrizketa batean aletu zuen bere ibilbidea. 1980eko hamarkadan piztu zitzaion kontzientzia politikoa. Garai hartan, argazkilari izateko asmoa zuen, eta 1978an Hego Euskal Herrira joan zen. «Gazteria oldartua topatu nuen bertan, eta, arrazoiak ulertu nahian, hurbiletik interesatu nintzen gaiari». Bi urte beranduago, 1980ko martxoan, Txomin Olhagarai eta Ramuntxo Arruiz Iparretarrak erakunde klandestinoko kideak hil ziren, Baionako suprefetaren kontra ezarri nahi zuten lehergailua lehertu zitzaienean. «Garaiko belaunaldi osoa bezala, izugarri afektatu ninduen», kontatu zuen Sokarrosek.
Bera ere IK-ko militante izan zen; «bere bila» joan zitzaizkiola esplikatu zion Hitza-ri. «Nire borroka ez zen armatua izan, klandestinoa baizik. Ni armarik gabeko sailean ari nintzen lanean; politikagintzan. Bi adar baitzituen, politikoa eta armatua, nahiz eta biak politikoak diren. Klandestino-legala zara etsaiak ezagutzen ez zaitueno; gero ilegala bilakatzen zara. [...] Ni 1989ko urtarrilean bilakatu nintzen ilegal, atxilotu nindutelarik. Mendikotan (Zuberoa) gertatu zen, paper batekin sakelan harrapatu nindutelarik sator batek salaturik». 1991an auzipetu zuten eta sei hilabete eman zituen preso Parisko La Sante presondegian. 1993an berriz atxilotu zuten, baina Pariseran eraman ondotik aske utzi zuten.
Abertzale gisa identifikatu izan du bere burua. «[Abertzalea izatea] kontzientziaduna izatea da; herri batek bere eskubideak, eskubide osoa baitu, ez errespetatuak dituelako jakitun izatea. Injustizia horren sentitzea da abertzale izatea. Kultur asteak antolatzea abertzale izatea da: ibiltzea, mintzatzea, elkar gurutzatzea… Juntatzen gaituzten ideiak bilatu behar dira. Herria biziaraztea da abertzale izatea».
«Aspalditik» ezagutzen zuela esplikatu dio BERRIAri Xan Koskarat IK-ko militante ohiak. «Lagun mina, adiskidea nuen». Sokarros pertsona «libre, berezi eta autonomo» bezala deskribatu du: «Berak pentsatzen zuena erraten zuen, nahiz eta ez zen beti denen gustukoa». Ipar Euskal Herriko borroka anitzetan bat egin zutela kontatu du. «IKko militante izan zen, baina erraten zuen bortizkeria ez zuela maite. Engaiatu zen beharra ikusten zuelako; erraten zuen akuilu izan behar zela iparraldean ziren borroketan».
Zuberoari eta Ipar Euskal Herriari zien atxikimendua azpimarratu ditu Koskaratek. «Ikusten zuen Euskal Herriko askapen borrokan Iparraldea ez zela kontuan hartua. Partikularzki ETAren garaian zen, eta horrek zuen lehentasuna. Allandek erraten zuen Ipar Euskal Herriak behar zituela bere urratsak eman». Bere burua «anti-ETA» gisa definitzen zuen Sokarrosek, haren «sudur-sartzeen erabat kontrakoa» zela erranez. «Hemengoa hemengoek kudea dezatela. Garai gogorrak ziren, ETAk IKri bidea trabatzen ziolako, baina ez zuen sekula lortu IKri bidea moztea», esplikatu zion 2014an Hitza-ri. Koskaratek azpimarratu du Ipar Euskal Herriak autonomia estatutu bat lortzea defendatu zuela aspalditik Sokarrosek. «Lehentasun bezala ikusten zuen, baina, beretzat, lehen urrats bat zen».
Kazetaritzan
Kazetaritza arloan jardun izan du urteetan Sokarrosek. Euskaldunon Egunkaria sortu zenean, Ipar Euskal Herriko sinaduretatik bat harena izan zen. Estatuak sailean aritzen zen garaian, Frantziako Estatuko eta haren meneko herrietako informazioak lantzen. Gerora, Zuberoako aktualitatearen berri ematen ere aritu zen, eta BERRIAn ere jarraitu zuen kolaborazioak egiten. Ekaitza astekari politikoko erredakzio zuzendaria ere izan zen, eta Xiberoko Botzako administrari, laguntzaile eta kronikaria zen. Hitza Pitz bloga ere elikatzen zuen, bere gogoetekin.
Iker Aranburu BERRIAko kazetariarekin aritu zen urteetan Egunkaria-ko 'Estatuak' sailean; bien artean kudeatzen zuten. Sokarrosek Frantziako Estatuko albisteak josten zituen, irratietan entzun eta egunkarietan irakurritakotik, eta Aranburuk Espainiako Estatukoak. «Eguerdi aldera deitzen nuen, eta luze egoten ginen, eguna nola banatu erabaki nahian. Teknologia aldetik oso baldintza eskasak zeuden. Batzuetan, diktatu egiten zituen bere testuak, baina normalean idatzi eta faxez bidaltzen zituen», oroitu du. «Hasieratik oso harreman ona izan genuen, bera helduagoa eta ni gaztetxoa, baina beti goxotasun handiarekin, doktrinarik gabe... Mihi gaiztoa beste batzuentzat gordetzen zuen.[...] Jasanezina zitzaion Frantziako Errepublikaren zentralismoa, nahiz eta gero artikuluetan bazekien distantzia nola gorde Parisko kastari buruz idatzi behar zuenean».
Harekin izandako harremanak Ipar Euskal Herriari buruzko ikuspegia «ireki» ziola dio Aranburuk, eta Zuberoa «desmitifikatzen» lagundu zuela. «Asko maite zuen, oso- oso zuberotarra zen; maskaradaz eta pastoralaz hitz egiteko prest, baina hasieratik garbi utzita Zuberoa ez zela laino mistiko eta liriko bat inguratzen zuen lurralde bat, baizik eta hezur eta haragizko pertsona arruntak zituen lurralde bat, bere argi-ilunekin». Gerora ere behin baino gehiagotan elkartu izan da harekin. «Hegoaldeko askorentzat Zuberoaren atea ireki zuen pertsona izan zen. Askotan jasotzen zituen hegoaldetarren bisitak, batetik eta bestetik ezagututakoak, eta Zuberoako txokoak erakusten zizkigun, ohiturak esplikatu, istorioak kontatu, zubereraz hau eta hura nola esaten zen azaldu...».
Kazetaritzako «lehen esperientziak» Sokarrosekin izan zituela gogoan du Eneko Bidegain kazetari eta irakasleak. Ekaitza-n astekarian ezagutu zuen, eta gerora Egunkaria-n egin zuten topo berriz. «Bere kazetaritza lanei esker, euskaraz segitu ahal izan dugu bereziki Frantziaren meneko herrietan gertatzen zena», kontatu du. «Azken urteetan, blogari gisa idatzi dituen bere gogoeta politiko sakonak irakurri izan ditut, eta harekin elkarrizketa batzuk ere eduki izan ditut. Pena handia da bere heriotza. Oraindik anitz bazuen ekartzeko herri honi»
«Galtze handia»
Sokarros aspalditik ezagutzen zuen Marcel Bedaxagar kazetariak ere; batera aritzen ziren Sü Azia elkartean. «Elkarrekin lan anitz egin dizugu, besteekin ere bai, baina bereziki Allandek eta biok, liburu franko badizkizugu argitaraturik. Hura zuzun gure euskararen zuzentzaile kartsua, guk euskara emaiten baitugu, baina haren idazteko huts anitz egiten, eta hark bazizun izugarriko begia hutsen zuzentzeko, eta horretan anitz lagundu gaitu, guretako galtze zinez handia duzu», kontatu dio BERRIAri.
Besteak beste Xibokazt podcasta abiatu zuten elkarrekin, teknikari baten laguntzarekin. Zuberari buruzko esplikazioak ematen zituzten bertan, bereziki ahoskatzeari buruz. «Kontra joan gabe baina erakutsi nahi genizun guk nola ematen dugun euskara, ikusirik gero eta gaizkiago mintzo dela xiberotarrez». Hor ere «euskararen zurkaitza zen Sokarros. «Hark zitazun erraiten huts bat bazelarik, eta euskarazko hitzen esplikazioa emaiten zizun: izugarriko lana egiten zizun podast horretan, oso laket zizun». Astelehenean egin zuten azken alea, eta oraindik ez dute hedatu. «Haren omenez urrenduko dizugu. Baina hura gabe ez dit pentsatzen aitzina eramanen dugunik, arima galtzearekin, nik uste, podcast hori galdu dizugu».
Liburu bat baino gehiago argitaratu dute Sü Azia elkartearekin, eta aldi oro, Sokarrosek egiten zituen zuzentzaile lanak. Horien artean, Zuberera-Euskara batua hiztegi txikia, Zuberoan Euskal Telebista hedatzen hasi zirelarik prestatu zutena. «Gure best-seller-a duzu hori», ihardoki du Bedaxagarrek. Hizkuntzaren hedapenaz gain, Zuberoako paisaien ezagutza ere bultzatzen zuela oroitarazi du. «Zuberoako bazterrak hartzen zizkizun argazkitan; bereziki bortukoak. Bortukariak elkarteko buruetarik bat zuzun, eta nahi zizun berriz abiarazi, sustut galtzen ari diren Zuberoako xendren arra-ezagutarazteko. Horretan abiaturik zituzun, baina lehen joan duzu».
Sareetan omendua
Sare sozialetan aktiboa izan ohi zen Sokarros, eta sare sozialetan omendu dute anitzek, bere heriotzaren berri jakin bezain laster. «Euskaldunon Egunkaria-n ezagutu nuen, eta sare hauetan berriz ere elkartu, hagitz aktiboa baitzen. Lurrak gozo har zaitzala», idatzi du Jon Abril Elhuyarreko koordinatzaile nagusiak. «Zuberoarako zubirik zuzenena zen», Juan Luis Zabala kazetariaren hitzetan, Idurre Eskisabel kazetariarentzat «Allandek irakatsi zigun Zuberoa mitoen arkadiatik ateratzen, irakatsi zigun euskal herri egiten». |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207095/urak-hildako-bat-eragin-du-eta-kalte-material-ugari.htm | Gizartea | Urak hildako bat eragin du, eta kalte material ugari | Sunbillako baserri batean emakume bat hil da luizi batek azpian harrapatuta. Pirinio Atlantikoetako Departamenduan alerta gorria ezarri dute. Baionan A-63 autobidea hetsi dute, Bordelera bidean. Ebron bihar espero dituzte ur emaririk handienak. Hainbat ekitaldi atzeratu edo bertan behera geratu dira, eta herritarrei autorik ez hartzeko eskatu diete. | Urak hildako bat eragin du, eta kalte material ugari. Sunbillako baserri batean emakume bat hil da luizi batek azpian harrapatuta. Pirinio Atlantikoetako Departamenduan alerta gorria ezarri dute. Baionan A-63 autobidea hetsi dute, Bordelera bidean. Ebron bihar espero dituzte ur emaririk handienak. Hainbat ekitaldi atzeratu edo bertan behera geratu dira, eta herritarrei autorik ez hartzeko eskatu diete. | Azken urteotako euriterik gogorrena da Euskal Herriko hainbat tokitan. Atzoz geroztik, nabarmen larriagotu da egoera, eta piztuak dira alarmak, olatuen goraldiengatik, euriteengatik eta, batik bat, ibaiek gainezka eginda sorturiko uholdeengatik. Denboraleak mendebaldetik ekialdera egin du ostegunean, eta kezka zabaldu da ostiral arratsaldean zer egoera izango ote den hegoaldean.
* Sunbillan emakume bat hil da, luizi batek harrapatuta.
* Datozen orduetan ibaien goraldiak hegoaldean sortuko duen egoeraz kezkaturik dago Nafarroako Gobernua.
* Dagoeneko 30etik gora dira erreskatatutakoak. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207096/elisa-loncon-antileok-jasoko-du-rene-cassin-saria.htm | Gizartea | Elisa Loncon Antileok jasoko du Rene Cassin saria | Txileko komunitate indigenen alde eginiko lana saritu du epaimahaiak. Egun, herrialde hartako biltzar konstituziogileko burua da. | Elisa Loncon Antileok jasoko du Rene Cassin saria. Txileko komunitate indigenen alde eginiko lana saritu du epaimahaiak. Egun, herrialde hartako biltzar konstituziogileko burua da. | Elisa Loncon Antileo (Lefweluan, Txile, 1963) ekintzaile eta politikari txiletarrak jasoko du aurtengo Rene Cassin saria, Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetzako sailburuorde Jose Antonio Rodriguezek jakinarazi duenez. Lonconek arlo akademikoan eginiko lanaz gain, «Txileko komunitate indigenekiko gizarte lanean» izandako dedikazioa txalotu du Jaurlaritzak: «Haren profilak adierazten du bizitza osoan balio batzuk defendatzeko izan duen dedikazioa».
Loncon Lefweluan komunitate maputxean hazi zen, eta handik La Fronterako Unibertsitatera egin zuen jauzi. Ingeleseko irakasle izateko titulua lortu ostean, Hagako Gizarte Ikasketen Institutuan eta Kanadako Reginako Unibertsitatean jarraitu zituen ikasketak. Hizkuntzalaria da, eta mapudungun hizkuntza irakasten aritu da, besteak beste, Santiagoko Unibertsitatean. Egun, ordea, Txileko biltzar konstituziogileko presidentea da Loncon, eta munduan eragin handiena duten 25 emakumeen zerrendan kokatu du Financial Times egunkariak oraintsu. «Ospe handiko emakumea», borobildu du Rodriguezek: «Jatorriaz harro dagoena».
Bakearen Kultura Fundazioak aurkeztu zuen Lonconen hautagaitza, eta, Jaurlaritzako Giza Eskubideen, Biktimen eta Aniztasunaren zuzendari Monika Hernandok azaldu duenez, «Euskadiko, estatuko eta nazioarteko hamar erakundek baino gehiagok» babestu dute hura.
Loncon ekainean elkarrizketatu zuen BERRIAk, biltzar konstituziogileko lehendakaritzarako hautagai zela. Orduan, adierazi zuen konstituzio berria osatzeko prozesuak bidea izan beharko lukeela maputxeek euren patua erabakitzeko: «Guk espero dugu posible izatea nazioaniztasuna aitortzea, independenteekin bat eginda». Izan ere, Txileko herri indigenen ezberdintasun kultural eta linguistikoen aitortza lortzeari emana egin du bere ibilbide profesionala.
2003an sortu zenetik, urtero giza eskubideen defentsan nabarmentzen den pertsona edo erakunde bat saritu du Eusko Jaurlaritzak Rene Cassin sariarekin. Egun, Rodriguez eta Hernandorekin batera, Juanjo Alvarez, Mikel Mancisidor, Javier Galparsoro, Jon Landa, Izaskun Landaida, Manuela Mesa, Maria Ojanguren eta Silvia Escobar dira epaimahaikideak.
Gazteei zuzendua
Jaurlaritzako Berdintasun Sailak Giza Eskubideen Nazioarteko Egunerako bultzatutako kanpainaren berri emateko ere baliatu du agerraldia. Aurten, «gazteek giza eskubideen defentsan duten zeregina» nabarmentzea da helburua, Gazte, zure unea da, hartu lekukoa lelopean.
«Giza eskubideak konkista bat dira, eta haien iraupenak guztion konpromiso aktiboa eskatzen du», adierazi du Rodriguezek. Izan ere, haren ustez, «arrisku eta mehatxu» egoera bat da egungoa, «gazteen konpromisoa» eskatzen duena. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207097/osasun-ziurtagiria-eremu-gehiagotan-eskatzen-hasteari-buruz-galdetuko-dio-jaurlaritzak-justiziari.htm | Gizartea | Osasun ziurtagiria eremu gehiagotan eskatzen hasteari buruz galdetuko dio Jaurlaritzak justiziari | Zahar etxeetan, erietxeetan eta beste zenbait tokitan erabiltzen hasteko zer aukera dituen jakiteko egingo dio eskea EAEko Auzitegi Nagusiari, beranduenez astelehenean. | Osasun ziurtagiria eremu gehiagotan eskatzen hasteari buruz galdetuko dio Jaurlaritzak justiziari. Zahar etxeetan, erietxeetan eta beste zenbait tokitan erabiltzen hasteko zer aukera dituen jakiteko egingo dio eskea EAEko Auzitegi Nagusiari, beranduenez astelehenean. | Gaueko aisialdian eta 50 bezero baino gehiago dituzten jatetxeetan: egun, Eusko Jaurlaritzak onartua du baimena toki horietan eskatzeko COVID-19a hesitzeko ezarrita dagoen osasun ziurtagiria. Lehengo astean, Iñigo Urkullu lehendakariak asmoa adierazi zuen ziurtagiri horren erabilera beste toki batzuetara ere hedatzeko, eta gaur, berriz, jakinarazi dute horri buruzko galdera egingo diotela EAE Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiari.
Gobernuko eledun Bingen Zupiriak eman du asmo horren berri, elkarrizketa batean, eta esan du «datozen ordu edo egunetan» joko dutela auzitegiko atea. Aztertu nahi dute ea zahar etxeetan, erietxeetan eta beste hainbat tokitan erabiltzen has daitekeen ziurtagiria. Iñigo Urkulluk lehendakariak jakin berri duenez, gaur ez bada astelehenean eskatuko dio Jaurlaritzak baimena auzitegiari. Maria Txibite Nafarroako Gobernuko presidentearekin batera egin berri du agerraldia Urkulluk, Iruñean, Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuaren arteko lankidetza hitzarmena sinatzeko ekitaldian, eta, bertan, kazetarien galderei erantzunez, zehaztu du Osasun Sailak prest duela ziurtagiria beste eremu batzuetan ezartzeko eskatzeko dekretuaren zirriborroa. Txosten juridikoa ere landua du Jaurlaritzak, eta, gaur ez bada, astelehenean igorriko dio EAEko Auzitegi Nagusiari, baimena eskatzeko. Urkulluk jakinarazi duenez, esparru hauetara zabaldu nahi du Jaurlaritzak ziurtagiri hori: ostalaritzara, kirol instalazioetara, osasun etxeetara, zentro sozio-sanitarioetara eta espetxeetara. Birusaren intzidentzia goraldi betean da, baina Urkulluk azpimarratu du Jaurlaritzaren asmoa ez dela neurri murriztaile gehiagorik hartzea. Gainera, erantsi du izurrian joera aldaketa bat atzeman daitekeela. Hala ere, asteartera arte itxoin nahi du Jaurlaritzak, ikusteko ea aste honetako jaiegunek zer eragin duten izurriaren bilakaeran.
Orain indarrean den erabilera onartzeko orduan ere, aurrena EAEko Auzitegi Nagusira jo zuen Jaurlaritzak baimen eske, baina ezezkoa jaso zuen. Gero, Auzitegi Gorenean helegitea aurkeztu, eta han jasotako erantzunaren bidez lortu zuten ziurtagiria eskatzen hastea. Jaurlaritza azkena izan zen urrats hori egiten; gaur egun, ziurtagiriaren erabilera orokortuta dago Euskal Herri osoan.
Ziurtagiria erabiltzearen alde egin du Zupiriak. «Era horretan, gu babestea bilatzen da, eta oraindik txertatu ez direnak horretara animatzea», adierazi du Zupiriak. Onartu du, hala ere, osasun ziurtagiria ez dela neurri bakarra gaitzak hedatzeari uzteko: maskararen erabilera eta pertsonen arteko distantzia neurri ezinbestekoak direla gogoratu du.
Nafarroan ere COVID ziurtagiria zabaltzeko asmoa du foru gobernuak, Txibite presidenteak gaur berretsi duenez. Adinekoen egoitzetan ezarri nahi du neurri hori aurrena, eta baliteke datorren astean urrats hori egitea. Gainera, Txibitek jakinarazi du gobernua datorren astean dela biltzekoa ostalaritza sektorearekin gaia aztertzeko.
Eguberri giroko ekitaldiei begira, gogora ekarri du udalen ardura dela «kontrolatu ezin diren» jarduerak bertan behera uztea. Halaxe egin dute, adibidez, Bilbo eta Donostiako udaldek San Tomas eguneko azokekin; jendea pilatzea eragoztea ezinezkoa izango litzatekeela argudiatuta, ez dira egingo.
Haurren txertaketa
Jakina da heldu den astean hasiko dela 5-12 urte arteko umeak txertatzen. Haurrak txertatu nahi dituzten familiei Zupiriak esan die oraindik ez dutela ordua hartzerik; Osakidetzaren SMS bat jaso behar dute aurrena. 11 urtekoei egingo diete aurrena deia, eta hortik behera joango dira. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207098/ela-eta-lab-ez-dira-gai-eragiteko-sordoren-ustez-eta-itxurak-egiten-daude.htm | Ekonomia | ELA eta LAB ez dira gai eragiteko, Sordoren ustez, «eta itxurak egiten daude» | Lan eskubideak berreskuratzeko prozesutik kanpo daudela esan die. | ELA eta LAB ez dira gai eragiteko, Sordoren ustez, «eta itxurak egiten daude». Lan eskubideak berreskuratzeko prozesutik kanpo daudela esan die. | LAB sindikatuak greba orokorra egiteko aukera baztertu du asteon, eta ELAk aukera horri eusten diola esan du; edonola ere, ez dira ados jarri Maitzaren Lehenaz geroztik helarazitako balizko greba orokor baten deialdiari dagokionez. Eta porrot horren ostean, beste eragile batzuk iritsi dira sindikatu abertzaleen ezina azpimarratzera. Kasurako, Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu sailburu Idoia Mendiak esan die ez dela «une egokia» greba bat egiteko, eta Elkarrizketa Sozialerako Mahaira itzultzeko, han hartzen dituzten erabakiek «benetako ondorioak dituztelako ekonomia produktiboan». Espainiako CCOOko idazkari nagusi Unai Sordo, berriz, kritika gogorra egin die ELAri eta LABi. Haien artean «ika-mika» gertatzen da, haren ustez, «zerbaitetan eragiten dutelako itxurak» egin behar omen dituztelako.
Hego Euskal Herrian gehiengo sindikalak deitzekoa zuen mobilizazio handia ezinezkoa da gaurkoz, gehiengo horren hanka batek, LABek, uko egin diolako lanuzte handiari, ELArekin egun zehatz bat ezin adostu ondoren. Hark ez du nahi izan 2021. urtea amaitu baino lehen deitu, Madrilen egiten ari diren lan erreformaren prozesuarekin lotu duelako greba. Edonola ere, Mendiak esan die ez dela unea mobilizazio handiak deitzeko. «Eser daitezela Elkarrizketa Sozialerako Mahaian, hitz egiteko, negoziatzeko eta akordioak egiteko».
Esker ona Confebaski
Sailburuak jakin ondo daki sindikatu abertzaleek uko egin ziotela aspaldian mahai horretan egoteari, «patronalaren politikei zilegitasuna emateko propaganda tresna» gisa ikusten dutelako, eta mahaiak ez duela, hortaz, ordezkaritza sindikalaren gehiengorik. Hala ere, Mendiak esker ona azaldu die CCOO eta UGT sindikatuei eta Confebask patronalari, «eskuzabaltasunez» ekiten dietelako arazoen soluzioak bilatzeari mahai sozialean. «Pena da» Mediarentzat ELA eta LAB «gai ez izatea ulertzeko elkarrizketa soziala dela bide onena, denok goaz-eta ontzi berean».
Mahaiaz harago, Lan sailburuak onartu du «etengabeko harremana» duela sindikatu guztiekin, eta erantsi du harreman «ona» duela sindikatu guztietako buruekin. Berretsi du, halaber, Espainiako Gobernuak lan erreforma aurrera aterako duela urtea amaitu aurretik. «Pedro Sanchezek iragarpena egiten du, konpromisoa hartzen du, eta bete egiten du».
Mendiak ELA eta LAB estu hartzeko egindako saioak bidaide izan du CCOOko idazkari nagusi Unai Sordoren kritika gogorra. Sordok esan du sindikatu abertzaleen artean «ika-mika» gertatzen dela «zerbaitetan eragiten dutelako itxurak» egin behar dituztelako. «Lan eskubideak berreskuratzeko prozesuan» ez dute zerikusirik ELAk eta LABek, Sordoren arabera, eta azken egunotako ezadostasunak «beren arteko lehiaren» parte gisa ulertzen ditu.
Lan erreforma negoziatzen ari den gidariak uste du CCOOk ez duela «mobilizazioa abandonatu», baina bere estrategia «negoziazioarekin» lagundu duela beti. «Urduri daude», esan du Sordok, ELAri eta LABi erreparatuz; «hamarkada askoan gertatu den prozesurik indartsuena gertatzen ari da, lan eskubideak berreskuratzeko», erantsi du, eta ELA eta LAB prozesu horretatik kanpo kokatu ditu. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207099/assange-estraditatzeko-baimena-eman-du-londresek.htm | Mundua | Assange estraditatzeko baimena eman du Londresek | AEBetan espioitza egozten diote Wikileaksen sortzaileari, eta 127 urteko kartzela zigorra jar diezaiokete. Gorenera jotzeko aukera dute orain kazetariaren abokatuek. | Assange estraditatzeko baimena eman du Londresek. AEBetan espioitza egozten diote Wikileaksen sortzaileari, eta 127 urteko kartzela zigorra jar diezaiokete. Gorenera jotzeko aukera dute orain kazetariaren abokatuek. | Wikileaksen sortzaile Julian Assange AEBetara estraditatzeko eskariari onespena eman dio Londresko auzitegi batek. Espioitza egozten diote kazetariari AEBetan, eta 127 urteko kartzela zigorra jar diezaiokete han erruduntzat joz gero. Dena den, Auzitegi Gorenera jo dezake oraindik kazetariak, baina bien bitartean behin-behineko atxiloaldian jarraituko du.
Londresko Helegite Auzitegiko epaile Timothy Holroyderen arabera, AEBetako Gobernuak «nahikoa berme» eman ditu ondorioztatzeko Assangek «tratu egokia» jasoko duela, eta, beraz, onespena eman diote hura estraditatzeari. Orain epaia Vanessa Baraitser epaileari helaraziko diote —hark erabaki zuen urtarrilean estradizio eskaria atzera botatzea—, eta hark Erresuma Batuko Barne ministro Priti Patelen esku utziko du. Holroyder epaileak kritika ere egin dio Baraitserri, esanez aurrez jakinarazi behar ziola Washingtoni estradizioa atzera botatzeko asmoa zuela, hark akusatuari ezarri asmo zizkion neurriei buruzko bermeen berri eman ahal izan zezan.
Assangeren gertukoek eta Wikileakseko arduradunek gogor gaitzetsi dute erabakia. Atariak salatu du erabakia berretsi duen Ingalaterra eta Galesko epaileburu Duncan Burnnet «Ekuadorko enbaxadan Assangeren atxiloketa prestatu zuen ministro ohiaren oso gertukoa» dela. Mugariek Gabeko Kazetariek ere gogor salatu dute erabakia, eta egotzi diete auzitegiei Assangeren aurka egitea bere kazetaritza lanarengatik. Hitz gogorrenak, hala ere, haren bikotekide Stella Morisenak izan dira: «Nola izan liteke bidezkoa, nola legezkoa, nola liteke Julian estraditatzea hura hiltzeko azpikojoan aritu den herrialdera?».
Joan den urtarrilean, Londresko beste auzitegi batek atzera bota zuen Assange AEBetara estraditatzeko Washiongtonen eskaria, iritzita horrek larriagotu egin zitzakeela kazetariaren buru-osasun arazoak. «Assange ikusita izan dudan inpresioa da depresioak jota eta etsita dagoen gizon baten aurrean nagoela, eta etorkizunak zer ekarriko dion beldur dela», adierazi zuen orduan Baraitserrek. Gaur, ordea, auzitegiek kontrako iritzia plazaratu dute, eta ontzat eman dute AEBek erabaki hari jarritako helegitea.
Wikileaksen sortzailea 2019ko apirilaren 11n atxilotu zuten, Londresen, Ekuadorren enbaxadan. Han zegoen babestua 2012tik, baina, Ekuadorko Gobernu aldaketarekin, konfiantza hautsiz joan da; eta, azkenean, baldintzapeko neurriak urratzea egotzita, asilo politikoa ukatu zioten. Lenin Moreno Ekuadorko presidenteak muga gorri bat igarotzea egotzi zion, besteak beste nazioarteko politikaz aritzeagatik.
Hamar urte baino gehiago dira Assangek sortutako Wikileaks ataria Iraken eta Afganistanen egindako sarraskiei buruzko informazioa zabaltzen hasi zela. Akusazioaren arabera, Chelsea Manning analista estatubatuarra lagundu zuen kazetariak hark AEBetako Espioitza Legea urra zezan, eta informazio klasifikatua lor zezan ondoren bere atarian argitaratzeko. Defentsak ukatu egin du halakorik, eta dio Assangek eta haren taldeak zabaldutako informazioak ez zuela inor arriskuan jarri. Aldiz, Washingtoni leporatzen diote auzi politiko bat abian jarri izana, Wikileaksek militar estatubatuarrek egindako gerra krimenak argitara atera zituelako. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207101/gutxienez-54-migratzaile-hil-dira-mexikon-kamioi-istripuz.htm | Mundua | Gutxienez 54 migratzaile hil dira Mexikon, kamioi istripuz | Beste 50 zauritu inguru zenbatu dituzte. Guztira 107 migratzaile zihoazen kamioian. | Gutxienez 54 migratzaile hil dira Mexikon, kamioi istripuz. Beste 50 zauritu inguru zenbatu dituzte. Guztira 107 migratzaile zihoazen kamioian. | 54 migratzaile hil dira Mexiko hegoaldean, barruan zihoazen kamioiak istripua izan ondoren. Kamioian zeuden 107 migratzaileetatik gutxienez 54k galdu dute bizia, eta beste 50 inguru zauritu dira. Gehienak Erdialdeko Amerikakoak direla jakinarazi dute zenbait hedabidek. Mexikoko Migrazioaren Institutu Nazionalak jakinarazi du bizirik atera direnei arta emango dietela: «Ostatua, jatekoa, eta onartzen dutenen kasuan, kausa humanitarioengatiko bisita txartelak».
Tragediatzat jo du gertatutakoa Andres Manuel Lopez Obrador Mexikoko Gobernuko presidenteak, eta Guatemalakoak, Alejandro Giammatteik, adierazi du zaurituei beren esku dagoen «laguntza kontsular guztia» eskainiko dietela: «Aberriratzeak barne». Horren harira, bertako zenbait hedabidek jakinarazi dute bizirik ateratako zenbait migratzailek ihes egin dutela istripuaren lekutik, aberriratuak izango diren beldur.
Kamioiaren gehiegizko abiadura jo dute istripuaren arrazoi nagusitzat. Dena dela, migrazioaren institutuak jakinarazi du ikerketa bat abiaraziko duela. Era berean, institutuak ere adierazi du hildakoen gorpuen identifikazioan, hileten gastuetan eta aberriratzean lagunduko duela.
Migratzaile gehienak Erdialdeko Amerikakoak direla jakinarazi dute zenbait hedabidek, hain zuzen ere, eskualde horretatik abiatzen baitira migrazio mugimendurik jendetsuenak; batez ere Guatemalatik. 2018ko migrazio karabana jendetsuez geroztik, bide horri ekindako migratzaile kopuruak gorantz jarraitu duela jakinarazi dute erakundeek. Hain zuzen ere, Giammattei presidenteak jakinarazi du hori lantzen ari direla, AEBetako Gobernuarekin batera. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207102/atarrabian-txalupa-motordunekin-atera-dituzte-hogei-bat-edadetu-etxetik.htm | Gizartea | Atarrabian txalupa motordunekin atera dituzte hogei bat edadetu etxetik | Arabako hiriburuan, familia bateko hiru senide zuhaitz batetik erreskatatu zituzten, autoa uretan harrapatuta geratu baitziren. Gernikan, autobus bateko 21 bidaiari geratu ziren atzo urak harrapatuta. | Atarrabian txalupa motordunekin atera dituzte hogei bat edadetu etxetik. Arabako hiriburuan, familia bateko hiru senide zuhaitz batetik erreskatatu zituzten, autoa uretan harrapatuta geratu baitziren. Gernikan, autobus bateko 21 bidaiari geratu ziren atzo urak harrapatuta. | Gaur goizean Nafarroako suhiltzaileek hogei bat edadetu atera dituzte etxetik, txalupa motordunetan. Martiket auzoan bizi dira, eta urak metro bateko altuera zuen etxe horietan. Atarrabia izan da gaur uholdeek kalte handiena egindako udalerrietako bat. Mikel Oteiza alkateak baieztatu du ez dela inor zauritu, baina kalte materialak handiak direla; kirol instalazioak hartu ditu urak.
Atzo iluntzean, Gasteizko suhiltzaileek familia bateko hiru senide erreskatatu behar izan zituzten zuhaitz batetik —tartean adingabe bat—, A-3602 errepidean, Aztegietarako bidean. Autoan zihoazela geratu ziren uretan harrapatuta. Uraren maila gora egiten ari zela ikusirik, zuhaitz batera heltzea lortu zuten hala moduz. Suhiltzaileek erreskatatu zituztenean, hipotermia sintomak zituzten, eta Txagorritxuko ospitalera eraman zituzten.
Ordu batzuk lehenago, Gernikan (Bizkaia), suhiltzaileek 21 bidaiari erreskatatu zituzten BI-635 errepidean, autobus bat uretan harrapatuta geratu ondoren. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, arratsaldean gertatu zen.
Gauean, beste erreskate bat izan zen Billodan (Araba). Bi gazte urak hartutako errepide bat zeharkatzen saiatu ziren noranahiko ibilgailu batekin, baina han harrapatuta geratu ziren. Suhiltzaileek atera zituzten. Iruñean ere, Landabenen, auto batekin uretan harrapatuta geratu zen pertsona bat atera behar izan zuen Foruzaingoak.
Olaben (Nafarroa), Guardia Zibilak emakume bat eta zazpi haur erreskatatu ditu gauean. Ultzama ibaiak gainezka egin ondoren, laguntza eskatu zuen emakumeak. Izan ere, ura etxeraino iristear zen, N-121 errepideko 21 kilometroan. Guardia Zibila heldu zenean, ura etxeko ukuiluetaraino heltzen zen, eta etxean eta han duten aroztegian sartzear zen.
Foruzainek, berriz, bi emakume erreskatatu dituzte Burlatan (Nafarroa), eta auto batean harrapatuta geratu den gidari bat Arazurin (Nafarroa). |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207103/ebroren-goraldia-goizalderako-espero-dute-mendabian-eta-arratsalderako-tuteran.htm | Gizartea | Ebroren goraldia goizalderako espero dute Mendabian, eta arratsalderako, Tuteran | Nafarroako Gobernua kezkaturik da ibaien goraldiak datozen orduetan hegoaldean ekar ditzakeen arriskuekin. Suhiltzaile unitateak indartu dituzte datozen orduetarako. | Ebroren goraldia goizalderako espero dute Mendabian, eta arratsalderako, Tuteran. Nafarroako Gobernua kezkaturik da ibaien goraldiak datozen orduetan hegoaldean ekar ditzakeen arriskuekin. Suhiltzaile unitateak indartu dituzte datozen orduetarako. | Atsedenik ez du ematen euriak, ezta jada itsasora bidean erreka eta ibaietan den urak ere. Nafarroako Gobernua kezkatuta agertu da goizean datozen orduetan erori den urak hegoaldean izango duen eraginagatik. Ebroko Ur Konfederazioak (CHE) arratsaldean jakinarazi duenez, isurialde Mediterraneoko ur guztiak bilduta, Ebroren goraldia goizalderako espero duten Mendabian, eta bihar arratsalderako Castejonen eta Tuteran.
CHEk kalkulatu du Mendabian segundoko 1.400-1.600 metro kubiko eramango dituela, eta Castejonen eta Tuteran, 2.500 eta 3.200 bitartean. Azken aurreikuspen horrekin oso kezkatuta agertu dira CHEko arduradunak, inguruetan sor ditzakeen arriskuengatik.
Ega ibaiak gaur gauean joko du goia, segundoko 200-300 metro kubikorekin eta Argak, goizaldean 800-1.000 metro kubikorekin. Azken horren goraldia Caparroson izango da bereziki nabarmena, segundoko 700 eta 900 metro kubikorekin.
Datu horien berri izan aurretik, Alejandro Toquero Tuterako alkateak esan du udalerri horretan segundoko 2.000 metro kubiko baino gehiagoko jarioa egotea «oso negatiboa» litzatekeela. Eta Itoizko eta Esako urtegiek jario hori kontrolatu ahal izatea espero zuela.
Ikusi gehiago: Igandean atertuko du, iragarpenen arabera
Nafarroako Gobernuko Barne zuzendari nagusi Amparo Lopezen esanetan, ibaien goraldiei so egongo dira datozen orduetan. Adierazi du horiek izanen direla arazo iturri nagusi, prezipitazioak baino gehiago. Ohartarazi du gaur 15:00etatik aurrera are eta gehiago okertu zitekeela egoera, Lizarrerrian, besteak beste.
Halaber, gobernuko ordezkariek azaldu dute martxan jarritako protokolo eta baliabideen bidez «gogor eta era koordinatuan» ari direla egoerari aurre egiteko lanean. Javier Remirez lehendakariordeak argitu du kalteak ahalik txikienak izatea dutela lehentasuna orain (Sunbillan emakume bat hil aurretik hitz egin du).
Remirezek goizean onartu du egoera «bereziki labaina» dela. «Azken orduetako euriteek lehendik eginiko aurreikuspen guztiak irauli dituzte», aitortu du. Azaldu duenez, Nafarroaren iparraldean eta Iruñerrian zen egoera okerrena goizean, hegoalderago ere zuzendu du begirada. Hain justu, azpimarratu du ezinbestekoa dela behar adinako aurreikuspenez jokatzea. Erne dira Ega ibaiaren emariari begira, esate baterako. «Arga ibaiaren ingurua da kezkagarrienetakoa. Batik bat, hari lotuak ditugu begiak», adierazi du.
Remirezek nabarmendu du gobernua herrialdeko hainbat udalekin jarri dela harremanetan. Besteak beste, Iruñekoarekin ez ezik, harremanetan dira Lesakako, Berako, Baztango, Azkoiengo eta Faltzesko udalekin ere, besteak beste. Izan ere, aitortu duenez, hurrengo orduetan bazitekeen herri horien inguruetan izatea arazo gehien denboralearen eraginez. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207104/igandean-atertuko-du-iragarpenen-arabera.htm | Gizartea | Igandean atertuko du, iragarpenen arabera | Meteorologoek aurreikusi dute denboralea igandean baretuko dela. Euria etetea espero da ordurako, baita tenperaturek gora egitea ere. Baliteke, ordea, elurra urtzean arazoak izatea. | Igandean atertuko du, iragarpenen arabera. Meteorologoek aurreikusi dute denboralea igandean baretuko dela. Euria etetea espero da ordurako, baita tenperaturek gora egitea ere. Baliteke, ordea, elurra urtzean arazoak izatea. | Herritarrek zein erakundeek eguraldi iragarpenei loturik dauzkate begiak, ezinbestean. Azken orduetako euriteek ekarritako korapiloak askatzen lagun bailezake denboralea baretzeak. Meteorologia institutuen aurreikuspenen arabera, ordea, euriaren etena ez da berehalakoa izanen: igandean zehaztu dute muga. Euskalmet Euskal Meteorologia Agentziaren arabera, etzi atertuko du Euskal Herri osoan. Goizaldean lainotua egotea espero arren, orduek aurrera egin ahala urdinduko da zerua, eguzkia agerian gelditzeraino.
Gainera, tenperaturek gora egitea espero da. Litekeena da horrek problemak ekartzea hainbat tokitan: azken egunotan hainbat eremu zuritu ditu elurrak, eta ezarria den elurra urtzeak nabarmen handituko du ibaien emaria. Uholde arriskua ez da desagertuko, beraz.
Hain zuzen, Arnaitz Fernandez meteorologia dibulgatzaile iruindarrak Twitterren zabaldutako bideo baten bidez eman du iragarpenari buruzko informazioa. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207105/imqk-bere-kliniketako-garbitzaileak-kaleratuko-ditu-subrogazioa-ukatuz.htm | Ekonomia | IMQk bere kliniketako garbitzaileak kaleratuko ditu, subrogazioa ukatuz | Greba mugagabea abiatu dute. Bilboko bi zentrotako garbitzaile guztiak kaleratu nahi ditu: 90 lagun. | IMQk bere kliniketako garbitzaileak kaleratuko ditu, subrogazioa ukatuz. Greba mugagabea abiatu dute. Bilboko bi zentrotako garbitzaile guztiak kaleratu nahi ditu: 90 lagun. | Greba mugagabea abiatu dute IMQren Bilboko Zorrotzaurreko eta Andre Maria Zuriaren kliniketako garbitzaileek. ELAk azaldu duenez, abendu amaieran 90 langile kaleratuko ditu enpresak, bere gain hartuz garbiketa zerbitzua, eta «aitzakia» horretaz baliatuta, oraingo lantaldea subrogatzeari uko eginez. Langileek beraiek azaldu dutenez, haietako askok hamar urtetik gora daramate IMQrentzat lanean, azpikontratatuta. Ia denak emakumeak dira.
IMQk urtarrilaren 1etik aurrera ezarri nahi du neurria. Urteko azken egunean amaitzen da osasun zerbitzu pribatuak ematen dituen enpresaren eta garbiketa lanez arduratzen den Gizatzen azpikontrataren arteko lan harremana. Sindikatuaren arabera, IMQk ez du nahi berak edo azpikontratatuko duen beste enpresak azken urteetan Gizatzenentzat lanean aritu direnak beretzat hartzea (subrogazioa). «Langile merkeagoak eta errentagarriagoak nahi ditu, antzinatasunik eta plusik gabeak», salatu dute langileek. «Gutako askok hamar, hamabost, hogei edo 40 urte daramagu IMQrentzat lanean. IMQk trufa egiten digu. Argi dago merkantzia baino ez garela harentzat, egun batetik bestera bota daitekeen merkantzia».
Ez da lehenengo aldia lantaldea mobilizatzen dena lan baldintzak hobetzeko: arrisku plusa ezartzeko, behin-behinekotasunaren aurka, berdintasun plan bat eskatzeko eta, bereziki, enpresa hitzarmena lortzeko. Azken aldian soldata arrakalarekin amaitzeko mobilizazio ugari egin dituzte. Urrian hasi zituzten, eta azaro amaieran greba egiteko asmoa agertu zuten. Hori iragarri eta gutxira, IMQk burofax baten bidez jakinarazi zien garbiketa zerbitzua bere gain hartzeko asmoa zuela, langileak subrogatzeko intentziorik gabe.
Kliniketako garbitzaileen eskubideak eraikinak garbitzeko Bizkaiko hitzarmen kolektiboan daude jasota, ELAren arabera, horrek subrogazioa bermatzen du. Susmoa daukate eskubide horren aplikazioa saihestu nahi duela langile berriak bere gain hartuz, gero, lan baldintzak hobetzean, berriz ere azpikontrataziora jotzeko. Enpresaren jokabidea salatu du sindikatuak, eta jakinarazi du auzitara eramango duela, «90 langileek IMQren instalazioetan lan egiten jarrai dezaten».
Epaitegietan bezala, kalean mobilizatuko da ELA. Langile asko dira kaleratze arriskuan daudenak, ia denak emakumeak, eta sindikatua indar berezia jartzen ari den sektore batekoak dira. Subrogazioaren aldeko borroka ere aspaldikoa da, batez ere garbiketaren sektorean. ELAk Eusko Jaurlaritzari eskatu dio gatazkan «inplikatzeko», eta «jarrera aktiboa» agertzeko.
IMQko lan gatazka enpresaren etorkizunean garrantzi handikoa den momentu batean ari da gertatzen. Bere jabetza eskuz aldatuko da laster. Azken urteetan giro gatazkatsua egon da horregatik, bereziki akziodun diren medikuen eta kudeatzaileen artean, akzioen salmenta prezioa dela-eta. Bi aldeek nahi duten kopuruetan erosteko bazkide baten bila aritu dira, eta gorabehera ugariren ostean, ekaineko akziodunen batzarrean adostu zuten Adeslas aseguru konpainia izatea eroslea -gaur egun IMQren %45aren jabea da Adeslas-; operazioak, baina, oraindik ez du batzarkide guztien oniritzia jaso.ELAk gogoratu du iaz enpresak hamahiru milioi euro banatu zituela bere akziodunen artean.
IMQ osasungintza pribatuko lehen konpainia da Euskal Herrian. Haren esku dago Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ospitale pribatuen kudeaketaren %84. Horrez gain, duela 87 urte Bilbon sortutako taldeak aseguru etxeak ditu, zahar etxeak, lan osasuneko prebentzio zentroak... 350.000 bezero inguru ditu Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Soldata noiz jasoko zain
Bestalde, garbiketa sektorearekin loturik, Limpiezas Joxeaneko langileek salatu dute enpresak ez diela soldata osoa ordaindu azken bi hilabeteetan. 180 behargin dira guztira. Enpresak arazo ekonomikoak argudiatu ditu, baina sindikatuen arabera, ez du inolako dokumenturik aurkeztu hori justifikatzeko. Mobilizazioak hasiko dituzte laster. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207106/lehen-mailako-arreta-eta-aztarnari-taldeak-indartzeko-eskatu-du-eh-bilduk.htm | Gizartea | Lehen mailako arreta eta aztarnari taldeak indartzeko eskatu du EH Bilduk | Pazienteentzat gertukoena den osasun sistema «ahultzea» leporatu dio Osakidetzari EH Bilduko legebiltzarkide Rebeka Uberak | Lehen mailako arreta eta aztarnari taldeak indartzeko eskatu du EH Bilduk. Pazienteentzat gertukoena den osasun sistema «ahultzea» leporatu dio Osakidetzari EH Bilduko legebiltzarkide Rebeka Uberak | Eusko Legebiltzarreko EH Bilduko ordezkari Rebeka Uberak adierazi du, egungo egoeran, «lehentasunak» izan beharko lukeela «premia anbulatorioak» indartzea, baina ez dela ari bide horretan Eusko Jaurlaritzako Osasun Saila. Uste du pandemiaren seigarren olatuak «hankaz gora» harrapatu duela osasun sistema: «Lehen mailako arreta gaindituta, eta aztarnarien ekipoak nabarmen murriztuta». Hortik kritika: «Ez dirudi Jaurlaritzak ezer ikasi duenik, egoera benetan larria den arren, osasun sistema indartzeko neurriak hartu beharrean, murrizketa gehiago iragartzen ari baita». Hain zuzen ere, asteon Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik esan du bertan behera utziko dituztela lehen mailako artako hainbat kontsulta: «premiazkoak» direnak lehenetsiko dituzte. Kirurgiatan ere hasiak dira atzerapenak.
Egoera hori «irauli» egin behar dela uste du EH Bilduk. «Pandemiari aurre egin eta kalitatezko osasun arreta eskainiko badugu, lehenengo baldintza lehen mailako arreta indartzea da», defendatu du Rebeka Uberak. 2022ko aurrekontuei buruzko akordioan EH Bilduk arlo horretan inbertsioa nabarmen handitzea lortu duela azaldu du, eta premiazkotzat jo du neurriak berandu baino lehen hartzea norabide horretan. «Lehen mailako arretak ezin du urtarrilera arte itxaron».
Bi neurri eskatu ditu. Bat: «Aurrez aurreko kontsultak berreskuratzea, atzerapenak-eta saihestea». Horretarako kontratazioak egin beharko direla esan du. Ildo berean, bigarren neurria ere: «Ezinbestekoa da aztarnarien taldeak handitzea. Azken hilabeteotan eremu horretan eginiko murrizketen ostean, konponbidea ezin da SMS bat izan, apirilean 700 aztarnari baino gehiago izatetik 400 baino gutxiago izatera pasa garelako». SMS mezuei erreferentzia egin die, asteon justu Osasun Sailak esan duelako hemendik aurrera, kasu positiboen gertuko kontaktuek, mezu baten bidez egin ahal izango dutela test bat egiteko eskea, aztarnarien deiaren zain egon gabe.
PPko legebiltzarkide Carlos Iturgaizek ere gaur izurriaren egoeraren larriaz ohartarazi du, osasun sistema «gainezka» ari dela esan du, eta LABI batzordearen bilera bat eskatu du. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207107/sunbillan-emakume-bat-hil-da-baserrian-haren-autoa-luizi-batek-harrapatuta.htm | Gizartea | Sunbillan emakume bat hil da, baserrian haren autoa luizi batek harrapatuta | Luizi batek azpian harrapatu du haren autoa, baserri bateko estalpean. | Sunbillan emakume bat hil da, baserrian haren autoa luizi batek harrapatuta. Luizi batek azpian harrapatu du haren autoa, baserri bateko estalpean. | Gaur eguerdian emakume bat hil da Sunbillan (Nafarroa), luizi batek harrapatuta. Lehen datuen arabera, baserri batean izan da luizia, estalpe batean. Emakumeak han gordetzen zuen autoa, eta luizia izan denean bera ere han harrapatu du.
Bizilagun batek ohartarazi ditu larrialdi zerbitzuak, eta jakinarazi die luizi batek baserriaren estalpea harrapatu duela, eta auto bat zegoela azpian. Foruzaingoa iritsi denean, jabea autoaren barruan aurkitu dute, hilda. Zer gertatu den ikertzen hasi dira.
Denborale honek eragin duen lehen hildakoa da. Azken orduetan, baina, 30 pertsonatik gora erreskatatu behar izan dituzte, gehienak euren ibilgailuak uretan harrapatuta geratu direnean. Luiziak ere ugariak izaten ari dira, ordea. Atzo luizi batek tren bat harrapatu zuen Beasain eta Gabiria artean. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207108/abaurreak-zinegotzi-izateari-utziko-dio-sei-hilabeteko-zigorra-onartu-ostean.htm | Politika | Abaurreak zinegotzi izateari utziko dio, sei hilabeteko zigorra onartu ostean | EH Bilduko Iruñeko zinegotzia 2019ko sanferminetako txupinazoaren istiluen harira epaitu zuten, baina akordioa lortu du akusazioarekin. | Abaurreak zinegotzi izateari utziko dio, sei hilabeteko zigorra onartu ostean. EH Bilduko Iruñeko zinegotzia 2019ko sanferminetako txupinazoaren istiluen harira epaitu zuten, baina akordioa lortu du akusazioarekin. | Iruñeko 4. Zigor Auzitegiak sei hilabeteko zigor espetxea ezarri dio EH Bilduko Iruñeko zinegotzi Joxe Abaurreari, 2019ko sanferminetako txupinazoan izandako istiluak direla eta. Fiskalak 30 hilabeteko zigorra eskatzen zuen, baina bi aldeek akordioa lortu dute eta, horren ondorioz, zigorra sei hilabetekoa izango da eta Abaurreak ez du espetxera sartu behar izango. Edonola ere, zinegotziak utziko du Iruñeko Udalean duen ardura.
2019ko txupinazoan, udaletxeko balkoian zeuden EH Bilduko zinegotziak ikurrina erakusten saiatu ziren eta, horren ondorioz, liskarra sortu zen zenbait udaltzainekin eta Navarra Sumako zinegotzi Carmen Albarekin. Albak eta udaltzainek salaketa jarri zuten Abaurrearen kontra, eta, horren ondorioz, auzibidea ireki zioten.
Abaurrearen dimisioak ondorioak ekar ditzake Iruñeko Udalean. EH Bilduk iragarri du Garbiñe Bueno izango dela Abaurrearen ordezkoa, baina Iruñeko alkate Enrique Maiak abenduaren 30erako ezarri du 2022ko aurrekontuei buruzko bozketa egiteko bilkura, eta litekeena da ordurako Bueno karguaren jabe ez izatea, legeak agintzen dituen epeak direla eta. Hala balitz, aurrekontuen inguruko bozketan berdinketa gerta liteke, eta Maiak aukera izango luke kalitatezko botoa baliatu eta aurrekontuak onartzeko.
«Oposizioko lehen indarra izanik, EH Bilduren erantzukizuna da aurrekontuak bezalako espediente garrantzitsu batean herritarren gehiengoaren borondatea errespetatzen dela bermatzea», esan du EH Bilduren bozeramaile Joseba Asironek. «Horretarako, ordezkari guztiek bozkatu behar dute. Aurrekontuak ezin dira aurrera atera alkatearen interes alderdikoiak asetzeko».
Asironek esan du lortutako akordio judiziala «aukerarik arrazoizkoena» zela, kontuan hartuta bi urte eta erdiko espetxe zigorra eskatzen ziotela eta «epaitegi batzuetan EH Bilduko hautetsi izateak dakarren arriskua». Hala ere, iragarri du Abaurreak «EH Bilduren udal taldeari loturik» jarraituko duela. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207109/urkulluk-eta-txibitek-bi-gobernuen-arteko-lankidetza-hitzarmena-eguneratu-dute.htm | Politika | Urkulluk eta Txibitek bi gobernuen arteko lankidetza hitzarmena eguneratu dute | 2016an sinatutako protokoloaren edukiak zabaltzea eta egungo egoerari egokitzea adostu dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. 29 esparrutan erdietsi dituzte lankidetza akordioak. | Urkulluk eta Txibitek bi gobernuen arteko lankidetza hitzarmena eguneratu dute. 2016an sinatutako protokoloaren edukiak zabaltzea eta egungo egoerari egokitzea adostu dute Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak. 29 esparrutan erdietsi dituzte lankidetza akordioak. | Eusko Jaurlaritzako lehendakari Iñigo Urkulluk eta Nafarroako Gobernuko presidente Maria Txibitek bi gobernuen arteko lankidetza protokoloa berritu dute gaur, Iruñean. 2016an bi gobernuek sinatutakoa zabaldu eta eguneratzen du akordioak, eta bi erkidegoen arteko lankidetzarako oinarriak ezartzen ditu 29 esparrutan. Ekonomian, arlo sozial eta ekonomikoan, esparru administratiboan, azpiegituretan eta teknologian eragina du hitzartutako akordioak. Urkulluk azpimarratu du bi erkidegoen arteko «harremana berezia» dela, eta lotura «historiko, linguistiko eta sozioekonomikoak» dituztela. «Pandemiak erakusten du erronkak globalak direla. Beharrezkoa da esperientziak partekatzea eta trukatzea, elkarrekin ikastea, lankidetzatik erantzuteko. Ikasitako lezioa da, eta bat gatoz». Bestalde, Txibitek adierazi du Eusko Jaurlaritzarekin elkarlanean jarraitzeko asmoa duela foru gobernuak, «leialtasun instituzionaletik abiatuta, herritarrei zerbitzu hobeak emateko eta garapenerako eta aurrerabiderako aukera bihurtzeko». Gaur sinatutako dokumentuan lankidetza-arlo berriak sartu dira, eta lehendik zeuden batzuk neurri berriekin eguneratu. Eremu berriei dagokienez, migrazio-politiketan bi gobernuek bat egin dute «beren lurraldera iristen diren migratzaile guztiei harrera egokia» emateko helburuarekin. Horretarako,«kulturen arteko bizikidetza eta arrazismoaren eta xenofobiaren aurkako borroka hobetzeko mekanismoak» sustatuko dituzte.
Horrez gain, aniztasunarekin lotutako akordioa ere jaso dute hitzarmenean, eta bertan nabarmendu dute «LGTBI+ kolektiboetako pertsonen eskubideak bermatzeko konpromisoa». 2030 Agendak eta garapen jasangarritako helburuek eremu berri bat hartzen dute protokoloaren barruan, eta bertan adierazten denez, bi gobernuek helburu horiek beren gain hartzeko eta politika publikoen diseinuan horiek bultzatzeko konpromisoa hartzen dute.
Bestalde, gizarte zerbitzuen arloan, bi gobernuek erabaki dute akordio bat bultzatzea «mugakide diren eremuetan bizi diren mendeko pertsonek itundutako zerbitzuak edo zerbitzuari lotutako prestazioa jaso ahal izateko, erroldatze-beharrik gabe». |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207110/etxerat-ek-bozgorailua-piztu-du-politika-diskriminatzaileen-aurka.htm | Politika | Etxerat-ek bozgorailua piztu du politika diskriminatzaileen aurka | Giza kateak egin dituzte Gasteizen eta Iruñean, euskal presoek eta euren senideen jasaten dituzten «eskubide urraketak» salatzeko. | Etxerat-ek bozgorailua piztu du politika diskriminatzaileen aurka. Giza kateak egin dituzte Gasteizen eta Iruñean, euskal presoek eta euren senideen jasaten dituzten «eskubide urraketak» salatzeko. | Giza Eskubideen Nazioarteko Eguna baliatuta, Etxerat elkarteak giza kate bana egin du Iruñean eta Gasteizen, jasaten dituzten «eskubide urraketa guztiez nazkatuta» daudela adierazteko. Giza Eskubideen defentsan. Salbuespen politika stop lelopean, Nafarroako Parlamentuaren eta Eusko Legebiltzarraren aurrean bildu dira, eta salatu dute Espainiako eta Frantziako gobernuek «salbuespeneko espetxe politikari» eusten diotela: «Bozgorailua pizten dugu sufrimendua eragiten duten politika diskriminatzaileak mantentzeari uko egiteko».
Euskal presoei «justizia arrunta aplikatzeko eskubidea» ukatzen dietela gaitzetsi du elkarteak, eta horrek senideengan izan dituen eraginak gogoratu: «Gure bizitzak arriskuan jartzera behartu gaituztelako, urrun dauden espetxeetan bisitatu ahal izateko». Era berean, hizpide izan dituzte COVID-19ak kartzeletan, eta presoen eta euren gertukoen arteko harremanetan izan dituen eraginak. «Haserrea eta sumina» adierazi dituzte komunikatzeko izaniko «debeku eta zailtasunengatik», eta bat egin dute arlo horretan presoen eskubideen defentsan aritu diren beste hainbat elkartek eginiko salaketekin. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207111/marka-gainditu-dute-nafarroan-kasu-positiboek-842-izan-dira.htm | Gizartea | Marka gainditu dute Nafarroan kasu positiboek: 842 izan dira | Egindako testen %16 izan dira positiboak, eta egoera kontrolatzen zaila dela erakusten du horrek | Marka gainditu dute Nafarroan kasu positiboek: 842 izan dira. Egindako testen %16 izan dira positiboak, eta egoera kontrolatzen zaila dela erakusten du horrek | Osasunbideak eman du atzo COVID-19aren jarraipena egiteko egindako testen berri, eta jakinarazi du, positibo berrien kopuruan marka gainditu zutela: 842 izan ziren. Behin izurria kontrolatzeko testak egiten hasi zirenetik atzemandako kopururik altuena da. Horrek erakusten du izurriaren goraldia. Testen %16,6k eman zuten positibo; OME Osasunaren Mundu Erakundearen irizpidea da behin ehuneko horrek %5eko langa gainditzen duenean, zail izaten dela izurria mendean hartzen, eta oso goitik dabil orain.
Zazpi pertsona, halaber, erietxera eraman behar izan zituzten, gaitzaren sintomak larriagotuta, horietako bi ZIUetara. 114 gaixo daude orain Osasunbideko zentroetan COVID-19aren eraginez, 24 ZIUetan.
Eusko Jaurlaritzak astean bitan ematen ditu orain izurriaren kontrolerako datuak. Atzo eman zituzten datuekin, ikusi zen asteazkenean denera Hego Euskal Herrian 1.890 kasu positibo atzeman zituztela. Positibo tasa %15,9 izan zen. |
2021-12-11 | https://www.berria.eus/albisteak/207112/normalki-zinez-prest-bagara-joaten-gara-txapelketa-bat-egitera.htm | Kirola | «Normalki, zinez prest bagara joaten gara txapelketa bat egitera» | MMA kaiola batean egiten den borroka da; kanpotik ikusirik arrunt bortitz iduri badu ere, Hiriart Urrutiren ustez errespetuaren kirola da. Arte martzialen nahasketan, amateurretan, lehia gehienak irabazi ditu. | «Normalki, zinez prest bagara joaten gara txapelketa bat egitera». MMA kaiola batean egiten den borroka da; kanpotik ikusirik arrunt bortitz iduri badu ere, Hiriart Urrutiren ustez errespetuaren kirola da. Arte martzialen nahasketan, amateurretan, lehia gehienak irabazi ditu. | Duela hamar urte, sambo kirol errusiarrarekin hasi zen; ondoko urtean, gela bat ireki zen MMA kurtsoekin, eta, geroztik, kirol horretan zentratu da Ximun Hiriart Urruti (Kanbo, 1992). Mixed Martial Art hitzen siglak dira ingelesez, arte martzialen nahasketa baita. Amatur mailan lehiaketa gehienak irabaziak ditu Hiriart Urrutik; azken gerrikoa munduko txapeldunarena izan da, Italian irabazi borroketan, 67 kiloz azpikoen kategorian. Profesionaletara pasatzekoa zen COVID-19ak dena eten ez balu; bide profesionala hartu behar luke laster.
MMA sobera ezagutu gabe, imajinatzen dira basa batzuk kasik hil arte borrokan.
Zinez hala hasi zen MMA. Izan zen txapelketa bat 1993an antolatua, jakiteko borroka kiroletan zein zen azkarrena; kasik dena onartua zen. Baina orain zinez aitzinatu da.
Zergatik, kanpotik ikusirik, basakeria iduri luke?
Hori pentsatzen dugu, hastapenean hala zelako: bi tipo baziren kaiola batean, ez zen eskularrurik, eta kasik elkar hiltzen zuten. Orain egokiagoa da: badira eskularruak eta hortzen babestekoa, badira arauak, eta orain gauza anitz ez dira haizu.
Aldatu baldin bada ere, borroka kiroletan muturrekoetan da. Imajina daiteke, kirol horretan ari, hiriko borrokalari bat kanboar bat baino aisago.
Alta, Kanbon, Itsasun, Larresoron eta denetan badira borrokalari handiak. Baina zinez kirol hori egiten dut osoa delako, eta ez da boxeoa baino lanjerosago. Nire ikuspuntutik, eta medikuen ikuspuntutik ere bai.
Medikuen ikuspuntutik?
Batzuk bederen, beharbada ez denak… Hori esplikatzen ahal dut sinpleki: boxeo ingelesean, kasik kolpe guztiak bururat etortzen dira; MMAn ez: gorputz guztian ematen ahal ditugu kolpeak.
Kanbon egin daitekeen beste kirol bat errugbia da. Zu ere aritu izan zara pixka bat. Hartzen diren kolpeengatik konparatzen ahal dituzu bi kirolak?
Zein errugbi aipatzen dugun: Kanbon edo inguruetan egiten dena edo errugbi profesionala. Ikusten ditugularik ehun kiloz goragoko tipoak sartzen beste tipo batzuetan korrika, hor kolpea izugarri bortitza izanen da. Kolpeak hartzen ahal dira lurrean ere —ikusi gabe—, buruaren gibelean, bizkarrean… MMAn kolpe horiek guztiak ez dira, zinez aurpegira edo gorputzera heldu dira, baina paretik; eta epailea hor da borroka gelditzeko, ikusten badu borrokalari bat zinez lanjerosa dela.
Borroka kirol bat izanik, gainera, kolpeak hartzeko prestatzen zarete, segur aski.
Bai, hobe da. Gertatzen ahal da prestatu gabeko norbaitek egitea txapelketa bat, hori da lanjerosena. Baina hori, nire ustez, entrenatzailearen ardura da; normalki, fisikoki zinez prest bagara joaten gara txapelketa bat egitera, mentalki eta teknika ere ona baldin bada.
Zuk nola egin zenuen jauzia txapelketa mundura?
2013an hasi nintzen txapelketan. Zinez joko gisa ikusten dut. Nahi nuen jakin nola ariko nintzen entrenamendutik kanpo. Irabazi ditut txapelketa batzuk: Espainian bi, eta Akitaniako txapelduna izan naiz bi aldiz. Frantziako txapelketara joan nintzen, profesionaletara pasatzekoa nintzen COVID-19a aitzin, eta ukan dut parada Italiara joateko; pentsatu dut manera ederra zela amateur txapelketak bukatzeko.
Profesional bilakatzean, kanpora joan beharko duzu?
Ez, ez dut beste nonbait bizitzera joateko beharra. Plazera hartzeko eginen dut hori. Hemen egonen naiz nire entrenatzailearekin; bikaina da, eta ez dut beste baten beharrik, edo beste gela baten beharrik [Baionako CYFTI gelan trebatzen da Hiriart Urruti]. Baina Hego Amerikan, adibidez, kirol hau zabalduago da. UFC da antolaketa zabalena, eta pisu handikoetan lehen aldiz frantses bat izaten ahal da munduko txapelduna…; ari da zabaltzen.
Borroka gelditzeko manera bat amore ematea da. Horretarako mentalizatua zara?
Zer ideia duzun. Baina bada segurtasunaren ideia, eta, besteak zure besoa hausten ahal badu, amore ematen duzu. Defenditzen zara, baina sentitzen baduzu min hartuko duzula, amore ematen duzu. Berriz diot, nik joko gisa ikusten dut hau, eta, momentuan irabazteko ideia badut ere, ez dut nire bizia jokatzen.
Kanboarra munduko txapeldun bilakatu da, ikurrina eskuetan.
Ez naiz joan Frantzia ordezkatzeko. Nahi nuen ikurrina eraman eta denek ikus zezaten. Aldi honetan ez zen federazioen izenean; baziren hemeretzi herri, baina ni nire izenean joan naiz, eta Euskal Herriaren izenean.
Titulu horrekin, amatur mailan, irabazten ahal zenuen guztia irabazi duzu?
Frantziako txapelketa ez dut irabazi, baina uste dut orain ez dudala hobeki egiten ahal.
Kirol berria izanik, gazteagoen interesa sentitzen duzu?
Bai. Badira ikastaroak haurrentzat, sei urtetik goiti. Gazteak gero eta gehiago badira. Gainera, Angeluren eta Baionaren artean badira hiru gela, eta horietan, gazte anitz.
Zer da kirolak gazte horiei ematen dizkien balioak, zure ustez?
Niretzat, inportanteena errespetua da; bakarkako kirol gisa ikusten da, baina ez da ahantzi behar lagunen beharra dugula entrenatzeko eta motibatzeko. Beste bat da, justuki, motibazioa. |
2021-12-12 | https://www.berria.eus/albisteak/207113/mauleko-ospitalea-pauetik-zuzendua.htm | Gizartea | Mauleko ospitalea, Pauetik zuzendua | EH Baik Mauleko erietxea Baionakoari lotu nahi luke. Olueko zuzendaritza baztertu zutenetik, Pauetik kudeatua dago. | Mauleko ospitalea, Pauetik zuzendua. EH Baik Mauleko erietxea Baionakoari lotu nahi luke. Olueko zuzendaritza baztertu zutenetik, Pauetik kudeatua dago. | Mauleko ospitalea kudeatzeko zuzendaririk ezean, azken urteetan Olueko (Biarno) ospitalearekin partekatua zen zuzendaritza. Baina 2021aren hastapenean, ospitaleko langileek kudeaketa arazoak salaturik, hango zaintza batzordeak Oluerekin partekatua zen zuzendaritza kontratua haustea deliberatu zuen. Geroztik, behin-behineko aterabide gisa, Paueko (Okzitania) ospitaleak hartu du Maulekoaren zuzendaritza. Maulera jinen litzatekeen zuzendari bat bilatzen ari da Eskualdeko Osasun Agentzia (ARS, frantsesezko sigletan), baina sei hilabetez ez dute nehor atzeman.
EH Bai alderdiko zuberotar hautetsiek agerraldia egin zuten iragan astean, Mauleko ospitalea aipagai, Baionako ospitalearekin bat egitea eskatzeko; horien artean zen Egoitz Urrutikoetxea Lexantzüko hautetsia. “Gure ustez, lurraldeaz mintzo garenean, behar dugu Ipar Euskal Herriaz mintzatu. Azken urteetan bada lurralde koherentzia bat administratiboki, politikoki eta instituzionalki, eta, gure ustez, osagarri zerbitzuek ere hein bereko antolaketa behar dute”, zioen Urrutikoetxeak, osasun mailan Euskal Elkargoak medikuntza etxeetan duen inplikazioa oroitaraziz.
Mauleko ospitaleko langileen ordezkariak, Jerome Etxemaitek (CGT sindikatua), argiki dio bere iritziz ez dela momentuko erronka zein ospitale talderen esku izan (Paue ala Baiona). “Gero ospitale taldea aldatzea aipatzen bada, ikusiko da, baina, oraingoz, arazoa da denbora osoz zuzendari bat behar dugula”. Paueko ospitaleko tutoretzapean izateak erran nahi baitu, Etxemaitek argitu duenez, oraingoz behin-behineko zuzendari bat igorri zaiela Pauetik, baina erabakiak oro ez direla bere esku: “Zuzendari bat beharko da, deliberoak hartzen ahalko dituena. Behin-behineko zuzendaritza honek ez ditu erabakiak oro hartzen ahal, Paueko ospitaleak hartzen baititu”.
Maule Baionako erietxearen adar bat bilakatzekotan, Frederic Etxebar Mauleko ospitaleko mediku koordinatzailearen ustez, antolaketa administratibo guztia aldatu behar litzateke: “Batetik, Baiona ez da batere interesatua Maulera jiteko; eta gobernatzen gaituzten egitura administratiboak aldatzen ez direino, Mauleko ospitalea ez da Baionari lotua izanen”. Paueko tutoretzaz galdeturik, bestalde, Etxebarrek zehaztu du hastapeneko beldurrak uxatuak izan direla: “Hastapenean denek beldur ukan dugu ospitalea itxiko zela; orain, ez. [Paueko ordezkariek] Erran dute begi bistakoa dela egitura hau salbatu behar dela”.
Donapaleu adibide
Mauleko ospitalaren arta sistema ez da ospitale orokor batena bezain osoa; hainbat zerbitzuren xerka, zuberotarrak inguruko bi ospitaleetara joaten dira: Oluekora eta Donapaleukora. Azken horrek, Baionako ospitaleko parte denetik, ukan duen bilakaerak argumentuak eman dizkio EH Bairi, Urrutikoetxearen arabera: “Ikusten dugu Donapaleurekin ondorio baikorrak ukan dituela, zerbitzu desberdinak han baitira orain. Uste dugu ber dinamikan sartu behar dugula”.
Mauleko mediku koordinatzaileak konfirmatu du mediku espezialista haboro badirela Donapaleuko ospitalean Oluekoan baino: “Baionan mediku berezitu anitz bada, errazki heldu dira barnealdera lan xerka. Pauen, aldiz, lanpetuak dira, eta ez dute Olue edo Orthezera joan beharrik paziente xerka”. Baina preseski Donapaleu eta Izpurako klinika ohiak hartu dituelako, Etxebarren ustez, Baionak ez du interesik ikusten Maulen: “Urrunegi gara, eta jadanik indar handiak egin dituzte beren baitan Donapaleu eta Izpurako egiturak hartzeko”.
EH Baik beste argudio bat aitzinatu du Baionaren aldeko hautuan, arrunt politikoa: “Badugu ahalmen haboro eragiteko bihar Baionari lotua bada, gaur egun ez duguna Pauerekin, gure antolamendu instituzionala Ipar Euskal Herriaren heinean delako”.
Zuberoako eragileen artean balitzateke, bestalde, luze gabe ikertzen ari diren beste bide posible bat ere: Akitania Berriko eskualdeko ospitale lokal guztien arteko zuzendaritza komuna. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207114/zortzi-orri-eta-komunitate-bat.htm | Gizartea | Zortzi orri eta komunitate bat | 'Egunkaria' zenak duela 30 urte kaleratu zuen 'Nafarkaria' gehigarriaren lehen zenbakia. 11 urte iraun zuen bidea hasi zuen Nafarroako gehigarriak 1991ko abenduaren 6an. 2002ko uztailaren 26koa izan zuen azken zenbakia, UPNren gobernuak diru laguntza kendu eta gero, ezin izan zuelako eutsi. | Zortzi orri eta komunitate bat. 'Egunkaria' zenak duela 30 urte kaleratu zuen 'Nafarkaria' gehigarriaren lehen zenbakia. 11 urte iraun zuen bidea hasi zuen Nafarroako gehigarriak 1991ko abenduaren 6an. 2002ko uztailaren 26koa izan zuen azken zenbakia, UPNren gobernuak diru laguntza kendu eta gero, ezin izan zuelako eutsi. | Mahai baten bueltan, eta paper zuri batean jasotako ideiak oinarri hartuta. Halaxe sortu zen Nafarkaria, duela 30 urte. 1991ko abenduaren 6an kaleratu zuen Egunkaria-k Nafarroako gehigarriaren lehendabiziko zenbakia. 11 urteko bidea egin zuen, UPNren Nafarroako Gobernuak diru laguntza kendu, eta ito zuen arte. 2002ko uztailaren 26koa izan zuen azken zenbakia.
Alberto Barandiaran kazetariak pena hori du: “Erabakia ez genuela guk hartu. Diruagatik sortu, eta diruagatik desagertu zen”. Barandiaran izan zen Nafarkaria-ren lehendabiziko zuzendaria; hori baino gehiago: hutsetik hasi zuen lana, eta Nafarroan nafarrentzat egindako produktu bat ondu zuen. “Iñaki Uria [Egunkaria-ko orduko zuzendariordea] etorri zen Iruñera, Nafarroako Gobernuaren diru laguntza jasotzeko aukera bazela esanez; Uria, Ana Unanue eta hirurok elkartu, eta hasi ginen ideiak botatzen”, oroitu du hastapenei buruz. Ez zaio ahaztu Uriak koplarik erabili gabe baztertu zituela berak mahai gainean jarritako zenbait proposamen.
Maketak, faxez
Oraingoa baino garai analogikoagoa zen ordukoa; Egunkaria-ren egoitza nagusian faxez jasotzen zituen Xabin Makazagak Barandiaranek eskuz egindako maketak. Tiraderan gordetzen zen kolaboratzaileen zerrenda, eta haietako batzuek Egunkaria-ren Iruñeko Irrintzi dorreko egoitzaraino eramaten zituzten beren testuak. “Diskete batekin etortzen ohi zen Joxemiel Bidador; solasalditxo baterako aukera ematen zigun horrek”. Horixe nabarmendu du Asier Azpilikueta kazetariak. Hura izan zen gehigarriko azken arduraduna; 1999ko irailetik aritu zen, desagertu zen arte. “Itxi zuten arte; erabaki politiko bat izan zen”, berretsi du.
Euskararentzat “arnasgune txiki bat” izan zen Nafarkaria, Azpilikuetaren hitzetan. Nafarroako euskaldunen eta euskaltzaleen arteko “sarea” ehuntzen lagundu zuela uste du Barandiaranek ere; Irene Arrizurieta kazetariak gehigarriak egindako lan hori nabarmendu nahi izan du, hain zuzen ere: “Ez zen bakarrik kazetariontzako foro bat izan; kolaboratzaile asko pasatu ziren Nafarkaria-tik, eta askorentzat lehen erakusleihoa izan zen”.
Barandiaranek kontatu du “erraza” izan zela jendea proiektura batzea. “Euskaltzaleek pozik hartu zuten, eta berehala esaten zuten baietz laguntza eske haiengana jotzen genuenean”. Bingen Amadoz izan zen Nafarkaria-ko azaleko lehen zutabea idatzi zuena. Amadozekin batera, Felipe Riusek, Aingeru Epaltzak eta Josetxo Azkonak osatu zuten hasierako laukotea. Laster batu ziren bertze anitz, eta 11 urteko bidean, Nafarkaria-ko zutabegile izan ziren Pili Ioldi, Estitxu Fernandez, Maite Urkia, Jojo Bidart, Josetxo Azkona, Juanjo Olasagarre, Xanti Begiristain eta Mikel Taberna, bertzeak bertze.
Patziku Perurenak ere idatzi zuen gehigarrian. “Leitzako Maimur liburu dendatik faxez bidaltzen zituen testuak; ez dakit erdi hondatua ote zegoen edo zer gertatzen zen, baina hizkiak falta ziren beti, eta telefonoz aritu behar izaten genuen testua osatzen”, gogoratu du Azpilikuetak, ordukoaz.
Kazetariak Arrizurietaren eskutik jaso zuen gehigarriaren arduraren lekukoa. Arrizurieta bi urtez izan zen Nafarroako gehigarriko koordinatzailea, 1997eko irailetik 1999ko irailera. Azpilikuetarekin eta Barandiaranekin bat egin du, eta Nafarkaria “kazetaritza eskola” bat izan zela erran du. Hiru kazetariei, gainera, herrialdea txokoz txoko ezagutzeko aukera eman zien aldizkariak. Barandiaranek, adibidez, Joxe Lacalle argazkilariarekin Aezkoara edo Erriberara egindako bidaien oroitzapena du fresko, bereziki. “Nafarroa ezagutu genuen Nafarkaria-ri esker”.
Gehigarriko lehen arduradunak beti izan zuen garbi aldizkariak “nafar guztientzat” izan behar zuela, eta herrialde osoari egin behar ziola so. “Ezagutzen ez genuen Nafarroa bat deskubritu genuen, eta ikasi genuen herrialdea zeinen askotarikoa den”, azaldu du.
Nafarkaria-k lortu zuen irakurle talde fidel bat. Ez hori bakarrik. “Jendea identifikatu zen proiektuarekin; Nafarkaria-k balio erantsi bat eman zion Egunkaria-ri Nafarroan ostiraletan”, aipatu du Barandiaranek. Sortu zen harremana, ondorioz, gehigarriaz harago joan zen. Barandiaranek kolaboratzaileekin eta lagunekin egindako urteroko afariak gogoratu ditu. “Zaldiko Maldiko elkartean egiten genituen; Luzia Goñik prestatzen zituen”.
Irene Arrizurietak ere gogoan ditu afari horiek; batez ere, gogoan du ongi “aukeratu” behar zela tokia. “Martxelo Otamendiren ondoan eseriz gero, bazenekien ez zela gau osoan isilduko”, oroitu du, barrez.
«Utzi du arrastoa»
“Eskola” bat izan zela, eta “ilusio handiz” egin zutela. Horixe nabarmendu dute Barandiaranek, Arrizurietak eta Azpilikuetak Nafarkaria-ri buruz. Barandiaranek garbi du arduradun bakoitzak “berea” eman ziola gehigarriari, egindako bidean. “Utzi du arrastoa”, erantsi du. Zortzi orriko astekari bat zen Nafarkaria, baina bere txikitasunean handi izan zen, haien ustez. “Ederki pasatu genuen egiten”, erran du Azpilikuetak, baina ez du lana idealizatu nahi izan; ez gehiegi, behintzat. “Nafarrentzat euskarazko gauzak eskaini genituen, baina tokiko informazioaren esparruan urratsa eskas gelditu zen”.
UPNren esku zen Nafarroako Gobernuarentzat, baina, urrats hori ere gehiegi omen zen. Euskara erabiltzen zuten hedabideak diruz laguntzeko deialdian esku hutsik utzi zuen Nafarkaria, 2001ean. “Pedro Pegenaute zen Hizkuntza Politikarako arduraduna. Egin zuen lehen gauza izan zen elebitan zegoen bere bulegoko plaka gaztelania hutsean jartzea. Deialdia moldatu zuten, Nafarkaria kanpo uzteko”, kontatu du Azpilikuetak.
2002ko uztailera arte eutsi zion gehigarriak. Hilabete hartako 26an atera zuen azken zenbakia. 11 urtez, Nafarroaren kronika berezi bat idatzi zuen Egunkaria-ko astekariak Nafarroan eta nafarrentzat. Bai eta nafarrekin ere: Nafarkaria-k komunitate oso bat lotu baitzuen aste oroko bere zortzi orrietara. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207115/feliperen-metropolia.htm | Feliperen metropolia | Feliperen metropolia. | Azkoitiar batek maketatu zuen lehendabiziko Nafarkaria. Urtebete egina zuen Euskaldunon Egunkariak gehigarria argitaratzeari ekin zionean. Azalean Denondarako zokoa izenburua zekarren, bazuen txungurretik, denok eta zoko esaldi berean. Alta bada, bigarren zenbakiak sortze kontzeptu bat oparitu zigun, maketatzaile azkoitiarraren lagun batek eskaini zigun oparia. | ||
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207116/magnus-carlsenek-berriro-irabazi-du-munduko-txapelketa.htm | Kirola | Magnus Carlsenek berriro irabazi du Munduko Txapelketa | Nagusitasunez gailendu zaio Ian Nepomniaxtxi errusiarrari finalean, Dubain: 7,5-3,5. 2013an irabazi zuen lehen aldiz titulua, eta lau aldiz eutsi dio. | Magnus Carlsenek berriro irabazi du Munduko Txapelketa. Nagusitasunez gailendu zaio Ian Nepomniaxtxi errusiarrari finalean, Dubain: 7,5-3,5. 2013an irabazi zuen lehen aldiz titulua, eta lau aldiz eutsi dio. | Kito. Amaitu da Munduko Xake Txapelketako finala, Dubain. Magnus Carlsenek irabazi du bosgarren aldiz titulua. Norvegiarrak nahikoa izan ditu 11 partida Ian Nepomniaxtxi errusiarrari gailentzeko. Hain handia izan da haren nagusitasuna, finala amaitzeko hiru neurketa falta zirela izan da txapeldun. 7,5 puntu lortu ditu 11 norgehiagokatan, Nepomniaxtxik baino lau gehiago.
Parekatuak izan ziren finaleko lehen bost partidak, eta horren erakusle da Carlsenek eta Nepomniaxtxik berdinketa adostu zutela guztietan. Seigarren neurketan, ordea, txapelduna nagusitu zen, neurketa oso luzean; zortzi ordu iraun zituen, inoizko luzeena Munduko Txapelketa batean. Errusiarrak jarraipen arriskutsua aukeratu zuen, eta azkenean defentsa pasibo egoeran geratu zen. Carlsen oso abila da halakoetan, eta pixkanaka aurkariaren posizioa gero eta gehiago zaildu zuen. Berdinduta zegoen posizioa, baina hautagaia txapelduna baino larriago zegoen. Partidaren gogortasunak ere Nepomniaxtxi nekarazi zuen, eta akats txikiak egiten hasi zen. Carlsenek, ordea, bere joko zehatzari eutsi zion, eta lehen garaipena lortu zuen: 3,5-2,5. Galtzeak min handia egin zion hautagaiari, eta kontrola galdu zuen. Horren ondorioz, huts larriak egiten ari zen. Hala, hurrengo lau partidetatik hirutan nagusitu zaio Carlsen.
Carlsenek munduko koroari eutsi dio, eta gutxienez 2023ra arte izango da gailurrean. Lorpen handia da, xakearen historian soilik Emanuel Laskerrek (27 urte) eta Garri Kasparovek (hamabost urte) eutsi baitiote horrenbeste denboran tituluari. Ikusi behar da oraindik norvegiarra noraino irits daitekeen, baina bere jokatzeko era ziur eta zehatzarekin eta final honetan gertatutakoa ikusita, zaila dirudi inork hura gainditzea. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207117/mendi-lasterketako-korrikalariek-ez-dute-berriro-korrituko-euskal-selekzioarekin.htm | Kirola | Mendi lasterketako korrikalariek ez dute berriro korrituko euskal selekzioarekin | Euskal selekzioko korrikalariek «onartezintzat» jo dituzte Euskal Mendizale Federazioko zuzendaritza berriak hartu dituen erabakiak, eta «desegokia» dela iruditu zaie aukeratu duen bidea. 2021eko mendi lasterketako euskal selekzioko korrikalari guztiek sinatu dute oharra. | Mendi lasterketako korrikalariek ez dute berriro korrituko euskal selekzioarekin. Euskal selekzioko korrikalariek «onartezintzat» jo dituzte Euskal Mendizale Federazioko zuzendaritza berriak hartu dituen erabakiak, eta «desegokia» dela iruditu zaie aukeratu duen bidea. 2021eko mendi lasterketako euskal selekzioko korrikalari guztiek sinatu dute oharra. | Mendi lasterketako korrikalari gehienek ez dute berriro korrika egingo euskal selekzioaren elastikoarekin. Hala dio 2021eko mendi lasterketetako euskal selekzioko korrikalari guztiek sinatutako oharrak.
2021eko otsailean, Euskal Mendi Federazioan hauteskundeak egin ziren, eta zuzendaritza berria eratu zen. Oharrak dioenaren arabera, korrikalariek ez zuten aldaketa handirik sumatu, hautatzaileek egiten baitute zuzendaritzaren eta korrikalarien arteko zubi lana. «Baina hautatzaileek kezkatuta aitortu ziguten zuzendaritza berriak lan egiteko beste modu bat zuela», diote oharrean. Adierazi dutenez, zuzendaritzak «mespretxuz» eta «aldebakarrez» hartutako erabakien ondorioz, hautatzaileetako batek kargua utzi zuen, eta beste batek ez zuela jarraituko esan zieten.
Hori ikusirik, abenduaren 9an korrikalariak, hautatzaileak eta federazioko zuzendaritza taldea batzartu ziren. 2022ko denboraldiari begira, zuzendaritza taldeak egungo hautatzaileekin ez zutela «kontatuko» azaldu zien korrikalariei. «Ohar honen bidez, 2021eko euskal selekzioko korrikalariok onartezintzat jotzen ditugu Euskal Mendizale Federazioko zuzendaritza berriak hartu dituen erabaki eta moduak, eta hartu duen bidea desegokia dela iruditzen zaigula adierazten dugu».
Korrikalariek adierazi dute mendi lasterketetako euskal selekzioa orain arte izan dena izatea «nahi» dutela. «Mundu mailako probetan parte hartu, eta ofizialtasuna lortzeko bidean aurrerapausoak eman nahi ditugu». Baina hori horrela ez izango dela aurreikusten dutenez, korrikalari gehienek aitortu dute erabaki «tamalgarriena» hartuko dutela: «Ez dugu berriro korrika egingo euskal selekzioaren elastikoarekin».
Horrez gain, denboraldi honetan lortutako emaitzak «berebizikoak» izan direla uste dute. Oharrean, gogora ekarri dituzte emaitza horiek: «Espainiako Kopan, gizonezkoetan, irabazlea izan dugu, eta beste lauk lehen hamarretan sailkatzea lortu dute; emakumezkoetan, hirugarren eta hamargarren postuak lortu ditugu. Espainiako Txapelketan, berriz, lehen bosten artean gizonezko hiru korrikalarik amaitu zuten, eta emakumezkoetan, laugarren postua lortu genuen. Munduko Kopan ere, laugarren eta zazpigarren postuetan sailkatu dira bi gizonezko, eta bosgarrena izan da emakumezko bat. Baina iruditzen zaigu federazioak emaitza horiek ez dituela behar bezainbeste baloratu». |
2021-12-11 | https://www.berria.eus/albisteak/207118/san-mamesen-dago-giltza.htm | Kirola | San Mamesen dago giltza | Athleticek Espainiako Ligako lehen hiru sailkatuen kontra jokatuko du etxean urtea amaitu aurretik. Sevilla hartuko du gaur. | San Mamesen dago giltza. Athleticek Espainiako Ligako lehen hiru sailkatuen kontra jokatuko du etxean urtea amaitu aurretik. Sevilla hartuko du gaur. | Azken zazpi partidetan irabazi ez duen talde bateko kideak ezin dira lasai egon; azken zazpi norgehiagokatan lau puntu lortu dituen talde bateko kideak urduri egotea normala da; azken zazpi lehietan lau gol egin dituen talde batek amesgaiztoak izan behar ditu aurkariaren atearekin; eta azken zazpi partidetako aurkarien artean txapelketako talderik eskasenetakoen kontra jokatu, eta irabazteko kapaz izan ez bada, kezkatuta egoteko arrazoiak pilatu daitezke. Athletici hori guztia gertatu zaio azken asteotan.
Bistan da bolada txarrean dagoela. Talde baten konfiantza kolokan jar dezaketen emaitza lehortean murgilduta dago. Denboraldi hasierako freskotasuna galdu du Marcelino Garciak zuzentzen duen taldeak, eta, horrekin batera, indarra eta eraginkortasuna ere bai. Une zaila da. Jokalarien gaitasuna ezbaian jartzen hasi da taldearen ingurua, eta teknikariaren ekarpena ere gero eta zeresan handiagoa ari da ematen.
Egoera horretan, San Mamesen jokatuko ditu Athleticek urtea amaitu aurreko hiru partidak, jarraitzaileen aurrean, eta orain arte bere jokoa erakusteko zailtasun gehien izan duen zelaian. Eta hori gutxi balitz, bisitan etorriko zaizkion taldeak sailkapeneko lehen hirurak dira: Sevilla, Betis eta Real Madril pasatuko dira Bilbotik, hurrenez hurren.
Athleticek dena kontra daukala dirudi. Ez da erraza izango liga irabazi edo Txapeldunen Ligarako sailkatu nahi duten taldeen kontra puntu asko irabaztea. Beraz, denboraldiaren lehen erdia bete aurretik helburu barik geratzeko arriskua dauka talde zuri-gorriak. Ekainean klubaren presidentetzarako hauteskundeak egingo dituztela aintzat hartuta, 2022ko lehen erdia gurutze-bidea bihur daiteke.
Baina gerta daiteke talde apalenen kontra lortzeko kapaz izan ez dena indartsuenen aurka eskuratzea ere. Ez da ezinezkoa. Egun, Espainiako Ligan dauden talderik onenak ez baitira garaiezinak. Eta, gainera, sasoi honetako Athletic oilarren kontra aritu da ondoen. Erosoago aritzen da irabazteko jokoaren ekimena izatea gustuko duten taldeen aurka; hau da, egokiago moldatzen da kontraerasoan jokatzen.
Sevilla izango da Athleticen bolada txarra luzatzen ahaleginduko den hurrengo aurkaria, gaur iluntzean (21:00, Movistar La Liga). Julen Lopetegik zuzentzen duen taldeak muturreko handia hartu berri du Txapeldunen Ligan. Ezustean, Europako talderik indartsuenek jokatzen duten lehiaketatik kanpo geratu da, eta asko eman dion Europa liga jokatzearekin konformatu beharko du.
Kolpea izan da, baina eskarmentu handiko futbolariz osatutako taldea da Sevilla, eta ez du asko beharko egoera berrira egokitzeko. Gainera, iparra ez galtzeko arrazoi asko ditu. Bigarren postuan dago. Real Madrilek baino zortzi puntu gutxiago ditu, baina partida bat gutxiago jokatu du. Beraz, etxeko lanak eginez gero, txapeldun izateko lehian egon daiteke.
Gaia badu horretarako. Talde osoa du: goi mailako jokalariak ditu lerro guztietan; talentua, eskarmentua eta fisikoa uztartzen ditu. Athleticekin batera gol gutxien jaso duen taldea da, baina zuri-gorrien aldean, erasoan baliabide asko ditu. Hortaz, etxekoek dena egin beharko dute ondo garaipenaren bidera bueltatzeko. Iker Muniain osatu egin da, eta prest dago taldeari laguntzeko.
Alavesek Getafe hartuko du
Alavesek ere etxean jokatuko du gaur, Getaferen aurka (16:15, Movistar La Liga). Hark ere bolada txarra eten nahi du ligan, azken hiru jardunaldietan puntu bakarra lortu baitu. Ez dago maila galtzeko postuetan, baina bi puntura baino ez ditu. Hain zuzen, Getafe aurkari zuzena da lehia horretan, Espainiako taldea azken-aurrena baita sailkapenean, Alaves baino hiru puntu gutxiagorekin.
Bigarren Mailan, berriz, Eibarrek Ipuruan jokatuko du gaur, Malagaren aurka (20:30, Gol eta Movistar La Liga).
Athletic-Alaves derbia, gaur, Lezaman
Athletic eta Alaves elkarren aurka ariko dira gaur, Lezaman (12:00). Kontrako bidea daramate biek: bizkaitarrak pattal ari dira azkenaldian, azkeneko hamabost puntuetatik lau bakarrik lortu baitituzte; arabarrak, ordea, bolada onean daude, azkeneko bederatzi puntuetatik zazpi eskuratuta. Sailkapenean, puntu baten aldea du Alavesek: laugarren da, 21 punturekin; Athletic, berriz, bosgarren postuan dago, hogei punturekin. |
2021-12-12 | https://www.berria.eus/albisteak/207148/ebro-hasi-da-bere-onera-itzultzen.htm | Gizartea | Ebro hasi da bere onera itzultzen | Tutera parean, ibaiak 14:00ak inguruan izan du emari gehien. Nafarroako Gobernuak eskatuko du kaltetutako herriak hondamendi naturalen gune izendatzeko. Frantziako Barne ministroak Baiona bisitatu du, kalteak jasan dituzten dendariekin egoteko. | Ebro hasi da bere onera itzultzen. Tutera parean, ibaiak 14:00ak inguruan izan du emari gehien. Nafarroako Gobernuak eskatuko du kaltetutako herriak hondamendi naturalen gune izendatzeko. Frantziako Barne ministroak Baiona bisitatu du, kalteak jasan dituzten dendariekin egoteko. | Nafarroako Gobernuak beteko du hainbat alkatek azken orduetan egindako eskaera: eskatuko du uholdeek kaltetu dituzten herriak hondamendi naturalak jasan dituzten gune gisa izendatzeko. Hala jakinarazi du Maria Txibite Nafarroako lehendakariak, eta esan du bihar bilduko dela kalteak jasan dituzten Nafarroako 74 herrietako alkateekin.
Izan ere, azken egunetan pilatutako urak kalteak eragin ditu Erriberan. Azkoienen, Faltzesen eta Funesen (Nafarroa) gainezka egin zuen atzo Arga ibaiak. Gaur, berriz, Ebro atera da bere bidetik, eta kalte handiak eragin ditu. Lehenik Castejonen, eta gero Tuteran; Erriberako hiriburuan egoera larriena gaur goizean izatea espero zen, eta hala izan da: urak hartu ditu hiriko hainbat kale.
Iragarri zuen hala gertatuko zela Ebroko Ur Konfederazioak, baina azkenean uste baino beranduago izan du emari gehien ibaiak, 14:00ak aldera. Udalak bigarren larrialdi maila aktibatu du.
Hiru herri horietan hainbat bizilagun etxetik atera behar izan dituzte. Nafarroako Gobernuak eskatu du mugikortasuna murrizteko eta autoak soilik muturreko kasuetan hartzeko. Moztuta daude errepide nagusiak. Cabanillasen eta Fustiñanan gerta daitekeenak ere kezkatzen du Nafarroako Gobernua, «erdi bakartuta gera daitezkeelako». Iparralderago, Leitzan, luizi bat izan da goizaldean eta errepidea moztu behar izan dute.
Kalte materialak ez ezik, bi hildako ere eragin dituzte azken egunetako euriteek. Elizondoko (Nafarroa) 61 urteko gizonezko bat desagertu zen herenegun, Lesakara (Nafarroa) lanera zihoala. Atzo aurkitu zuten hilotz Bidasoa ibaian, Lesaka parean. Autoaren barruan zegoen, eta ezin izan zuten atera, uraren indarragatik eta ateratzeko lanetan sor zitezkeen zailtasunengatik. Gaur goizean atera dute autoa ibaitik. Azken egunetako uholdeetan hildako bigarren pertsona da. Izan ere, herenegun andre bat hil zen Sunbillan (Nafarroa), luizi batek harrapatuta.
Atzo, Txibite Burlatan eta Atarrabian izan zen, eta gaur Faltzesera eta Tuterara joan da, uholdeek eragindako kalteak bertatik bertara ikusteko. Nafarroako Ahal Dugu-k esan du «konpromisoa» dutela kaltetuei konponbideak emateko «bide politiko guztiak» martxan jartzeko. Navarra Sumak esan du hondamendi eremua izendatzea eskatuko duela.
Gaur, berriz, San Adrianen (Nafarroa) izan da Fernando Grande Marlaska Espainiako Barne ministroa. Azaldu du Espainiako Gobernua ari dela jada «berreskurapen fasean» lanean. Kaltetutako herriak hondamendi naturalen gune izendatzeari buruz, esan du ikusteko dagoela eskari horrek egingo duen bidea, baina begibistakoak direla uholdeek eragindako kalteak.
Araban, Zadorrari so
Uholdeek arazo larrienak Nafarroan eragin badituzte ere, Araban ere gorabeheratsua izan zen atzoko eguna. Zadorra ibaiak gainezka egin zuen Duran, baita Gasteizko Abetxuku eta Gamarra auzoetan ere, euriaren eta urtegietatik ateratako uraren ondorioz. Gasteizko gizarte zerbitzuek Abetxukuko 28 bizilagun artatu zituzten. Guztiek hotel batean igaro behar izan dute gaua. Gainera, jakinarazi zutenez, herenegun Aztegietako lau familiatako bederatzi bizilaguni ere ostatua aurkitu behar izan zieten, etxean ura sartu ostean. Halere, Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak esan zuen kalteak ez direla espero bezain larriak izan.
Eta errepideetan ere, buruhausteak. Ur putzuen eta luizien ondorioz, dozenaka errepide itxi behar izan zituzten: besteak beste, N-121-A errepidea, Belateko eta Almandozko tunelak itxita zeudelako; N-113 errepidea; Gasteizen, Bilbora Forondatik eta Gamarratik joateko errepideak; Baiona eta Uztaritze (Lapurdi) arteko errepidea; eta Azkaine eta Senpere (Lapurdi) artekoa. Mallabian (Bizkaia) ere hamabost egunez egongo da itxita errepidea. Aldiz, bezperan itxita egon baziren ere, atzo irekita zeuden Mendarorako (Gipuzkoa) sarrera-irteerak. Nafarroako Gobernuak gomendatu zuen errepidera ez ateratzeko, «ezinbestekoa» ez bazen behintzat.
Gainontzean, lasaiago
Euskal Herriko gainerako lekuetan lasaiago igaro zuten eguna. Atzokoa garbitzeko eta bezperan urak eragindako kalteak zenbatzeko eguna izan zen. Iruñerrian, esaterako, kalte ugari sortu zituen urak, eta atzo eskuak bete lan izan zuten. Atarrabian auzolanera deitu du udalak atzo eta gaur, eta kaltetuei nola lagundu diezaieketen jakiteko telefono zenbaki bat jarri diete eskura. Iruñeko Arrotxapea auzoan ere auzolana antolatu zuten, euriteek sortutako kalteak konpontzeko asmoz. Ehun herritar baino gehiago joan dira kalte ordainak aseguruei nola eskatu jakiteko Iruñeko Udalak jarritako bi lekuetara.
Baionan, berriz, hogei lagun atera zituzten etxetik, euriteengatik. Gainera, Gerald Darmanin Frantziako Barne ministroa Baionara etorri zen, kaltetutako saltegiak bisitatzera. Orotara, Errobi ibaiaren bazterreko hogei saltoki ingururi egin die kalte denboraleak, eta Darmaninek esan zuen hondamendi eremu izendatuko dutela Ipar Euskal Herria. Hala ere, pixkanaka, normaltasunera itzultzen ari dira Baionan. Herenegun itxi bazuten ere COVID-19aren aurkako txertoa jartzeko atondutako gunea, atzo, adibidez, berriro martxan jarri zuten.
Atzo goizerako okerrena pasatuta zegoen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan ere, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburu Josu Erkorekak adierazi zuenez. Goizean egin zuten uholdeez hitz egiteko bilera, eta erabaki zuten arrisku maila apaltzea Bizkaian eta Gipuzkoan: larrialdi fasetik alerta fasera igaro ziren. Araban, berriz, mantendu egin zuten larrialdi fasea, Zadorrak eragin zitzakeen arazoengatik. Gaur indargabetu dute. Halaber, euriagatik abisu horia ezarrita egon zen hiru lurraldeetan, hori ere gaur goizean kendu duten arte.
Segurtasun sailburuak eskerrak eman zizkien larrialdi zerbitzukoei, eta meteorologia zerbitzuen lana ere goraipatu zuen, kalte «ugari» izan badira ere «ahalik eta txikienak» izaten lagundu dutelako. Erkorekak esan zuenez, aurreko hiru egunetan 1.500 gorabehera erregistratu zituzten, eta atzo, ehun inguru. Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren arabera, «azken hamarkadetako denboralerik garrantzitsuenetakoa» izan da: «Leku askotan hamar edo hogei egunean urte osoan egiten duen euriaren herena egin du». Gaurtik aurrera, eguraldiak hobera egingo du. |
2021-12-11 | https://www.berria.eus/albisteak/207149/aebetan-70-eta-100-pertsona-artean-hil-dira-tornado-olde-batean.htm | Mundua | AEBetan 70 eta 100 pertsona artean hil dira tornado olde batean | Tornadoetako batek lau estatu zeharkatu ditu, 250 kilometrotan lurra astinduz. Kentuckyn jasan dituzten kalte handienak. AEBetako azken aldiko tragedia klimatologiko handienetako bat da. | AEBetan 70 eta 100 pertsona artean hil dira tornado olde batean. Tornadoetako batek lau estatu zeharkatu ditu, 250 kilometrotan lurra astinduz. Kentuckyn jasan dituzten kalte handienak. AEBetako azken aldiko tragedia klimatologiko handienetako bat da. | Tornado olde batek AEBetako Kentucky estatuta gogor jo du azken orduetan, eta Andy Besehar gobernadoreak aurreratu duenez, 70 eta 100 pertsona bitartean hil dira. WLKY telebista kateari egindako adierazpenetan gaineratu du litekeena dela kopuru hori gainditzea behin betiko kontaketan.
Agintariek baieztatu dute hainbat eraikin erori direla tornadoen indarrez Mayfielden, estatuaren hego-mendebaldean. Beseharrek baieztatu du Kentuckyn inoiz izan den tornado hondamendi handiena dela hau, eta AEBetan eguraldiarekin lotutako tragedia handienetako bat ere izango da.
Tornado oldea, azken 45 urteetan izan den okerrena izan dela esan du Michael Dosset Kentuckyko larrialdeetako kudeaketarako dibisio zuzendariak. Tornadoetako bat 250 kilometrotan astindu du lurra, lau estatutan. |
2021-12-11 | https://www.berria.eus/albisteak/207150/eusko-jaurlaritzak-erabaki-du-bizkaian-eta-gipuzkoan-uholdeengatik-ezarritako-arrisku-maila-jaistea.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak erabaki du Bizkaian eta Gipuzkoan uholdeengatik ezarritako arrisku maila jaistea | Araban larrialdi fasea mantenduko dute, Zadorra ibaiak eragin ditzakeen kalteak direla eta. | Eusko Jaurlaritzak erabaki du Bizkaian eta Gipuzkoan uholdeengatik ezarritako arrisku maila jaistea. Araban larrialdi fasea mantenduko dute, Zadorra ibaiak eragin ditzakeen kalteak direla eta. | Okerrena pasatu da: hala ziurtatu du Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburu Josu Erkorekak. Gaur goizean bildu da Eusko Jaurlaritzaren uholdeen arriskuari aurre egiteko plan bereziaren krisi mahaia, eta erabaki dute uholdeengatik ezarritako arrisku maila jaistea Bizkaian eta Gipuzkoan. Hain zuzen, bertan behera utzi dute larrialdi fasea, eta alerta fasera igaro dira bi lurraldeak; Araban, berriz mantendu egingo dute, Zadorra ibaiak eragin ditzakeen arazoengatik. Euriagatik Gipuzkoan ezarrita zegoen alerta laranja ere bertan behera geratu da, eta abisu horian daude Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa.
Atzo bereziki egun konplikatua izan zen Gipuzkoan; aldiz, Bizkaian eta Araban denboraleak ez zituen hain ondorio larriak utzi, ibaiek zenbait eremutan gainezka egin bazuten ere. Orain, egoera baretu da, eta Erkorekaren hitzetan, eguraldiari dagokionean «ziklo aldaketa bat» egongo da datozen orduetan. Segurtasun sailburuak eskerrak eman dizkie larrialdi zerbitzuei, eta meteorologia zerbitzuen lana ere goraipatu du, kalte «ugari» izan badira ere «ahalik eta txikienak» izaten lagundu dutelako.
Gaurkoa garbiketarako eta kalteen balorazioa egiteko eguna izaten ari da. Erkorekak adierazi duenez, azken hiru egunetan 1.500 gorabehera erregistratu dituzte, eta gaur, ehun inguru. |
2021-12-11 | https://www.berria.eus/albisteak/207151/tortura-pairatu-dutenen-sarea-ehuntzen-hasi-dira-nafarroan.htm | Politika | Tortura pairatu dutenen sarea ehuntzen hasi dira Nafarroan | Nafarroako Torturatuen Elkartearen sustatzaileek biktimen errolda osatu nahi dute herriz herri | Tortura pairatu dutenen sarea ehuntzen hasi dira Nafarroan. Nafarroako Torturatuen Elkartearen sustatzaileek biktimen errolda osatu nahi dute herriz herri | Guardia Zibilak 2011ko urtarrilean eraman zuen Jon Patxi Arratibel Xafan, Ekin erakundeko kide izatea egotzita. Bost egunez izan zuten inkomunikatuta eta denbora horretan bortizki torturatu zutela salatu zuen epailearen aurrean: poltsa, kolpeak, elektrodoak, lagun eta senideen aurkako mehatxuak... Tratu txarrei gehiago eutsi ezinik, Poliziak prestatutako deklarazioa sinatu zuen azkenerako, baina bere izenaren ordez, Aztnugal idatzi zuen agirian (Laguntza, alderantziz). Espainiak ez zuen tortura salaketa hura ikertu, eta aurten, Estrasburgok arrazoia eman die Arratibeli eta harekin batera atxilotutako besteei.
Gloria Bosque Ezker bi aldiz atxilotu eta beste horrenbestetan torturatu zuen Polizia frankistaren Brigada Politiko Sozialak. Lehen aldia, 1973ko ekainaren 19an, Iruñean. Bigarrena, handik bi urtera, Valladoliden (Espainia). Bigarrenean, hamar egunez eduki zuten inkomunikatuta. Frankismoko krimenen aurka Iruñeko Udalak aurkeztutako kereilan eman zuen tratu txar horien berri. Besteak beste, adierazi zuen eskuak lotuta izan zituela ia une oro, biluzik egonarazi zutela, trapu bat ahoan sartu eta burua estali ziotela toalla batekin, eta kolpeak eta irainak jaso zituela inkomunikazio aldiak iraun zuen bitartean. Baso batera eraman zuten, eta fusilatuko zutela sinetsarazi zioten. Azkenerako, ez zuten hil.
Bi testigantza horiek eta halako beste askok osatzen dute tortura polizialaren mosaikoa Euskal Herrian. Arratibelek eta Bosquek aspaldi eman zuten lehen pausoa: kontatzea. Orain, bizipen eta testigantza indibidual horiek guztiak josi nahi dituzte, beste askorekin batera ehundu, kontakizun ñabar eta osoago bat osatzeko. Torturaren errealitatea azaleratu eta justizia egiteko, alegia. «Nafar torturatuak gara», adierazi dute gaur goizean Iruñeko Zabaldi elkartean egin duten agerraldian. «Gure historia hurbileko une batean zein bestean, tortura geure azalean jasan dugunon testigantza bizia gara». Beren ahotsa isilarazi duen «60 urteko inpunitatea» errotik erauzi nahi dute, eta horregatik, Nafarroako Torturatuen Sarea sortu zuten. Orain, elkarte izaera eman diote. Bosquek eta Arratibelek hitz egin dute sarea osatzen duten guztien izenean.
«Nafarroa osoko pertsonak gara, iparraldetik hegoaldera eta ekialdetik mendebaldera. Izan ere, gure datuen arabera, Nafarroako 80 herritan baino gehiagotan bizi izan dute torturaren gaitza, eta 80 udalerri horietan, gutxienez, tortura kasu edo salaketa bat dago ikertu, aitortu eta ordaina jaso gabe», azaldu du Arratibelek. Elkarteak darabiltzan datuen arabera, milatik gora izan daitezke 1961etik 2012ra bitarteko aldian Nafarroan torturatutako pertsonak.
Euren sufrimendua «isildua, estigmatizatua eta ahanzturara kondenatua» izan dela diote. «Kuarteletan eta komisarietan gertatutakoaren ebidentzia argia izanik ere, erakundeetako zenbait arduradunek, hainbat alderdi politikok eta hedabide zehatz batzuek beste alde batera begiratu dute». Bosqueren irudiko, isiltasun hori «susmo» bihurtu da askotan: «Gu kriminalizatzeko eta zigor bikoitza ezartzeko arrazoia ere izan da». Are: Nafarroan torturaren praktika «sistematikoa eta jarraitua» izan dela salatu dute, «eta ez soilik frankismo garaian».
Torturatuen errolda, martxan
Hori guztia salatzeko eta gizarteratzeko xedez sortu dute Nafarroako Torturatuen Sarea. Hiru helburu nagusi zehaztu dituzte: «Nafarroan torturatuen bozgorailu izatea, Estatuko segurtasun indarrek Nafarroan eragindako torturen eta tratu txarren kopuruari buruzko errolda ahalik eta zabalena eta zehatzena egitea, eta pertsona horien guztien aitortzaren eta ordainaren alde lan egitea».
Plangintza horri segika, Nafarroako Torturatuen Sarea hasia da torturak eta tratu txarrak pairatu dutenen errolda osatzeko lanetan: formulario bat prestatu dute, biktimek izena eman eta beren kasua azal dezaten. «Errespetuz eta ardurarik sakonenaz, badakigulako zer mingarria den hau egitea, baina guztiontzat berebiziko garrantzia duela uste dugu». Hil honetan eta hurrengoan, egitasmoaren berri emanen dute Nafarroako zenbait herritan, eta agerraldi horietan zerrenda osatzen hastea espero dute sustatzaileek. «Auzolan erraldoia egin nahi dugu, gure sarea zabaldu eta Nafarroan torturatuen errolda ahalik eta zehatzena osatu ahal izateko».
Gaur hasita, testigantzak bilduko dituzte honako tokietan: Iruñeko Zabaldi elkartean (abenduaren 15ean, 22an eta 29an eta urtarrilaren 12an, 19an eta 26an, 18:00etatik aurrera); Altsasuko Kukuerreka elkartean (abenduaren 16an eta 30ean, eta urtarrilaren 13an eta 27an, 19:30etik aurrera); Etxarri-Aranazko kultur etxean (abenduaren 16an, 23an eta 30ean eta urtarrilaren 6an, 13an, 20an eta 27an, 19:30etik aurrera); Leitzako Torrea tabernan (abenduaren 16an, 23an eta 30ean eta urtarrilaren 6an, 13an, 20an eta 27an, 18:00etatik aurrera); eta Barañaingo Akelamendi elkartean (abenduaren 16an, 23an eta 30ean eta urtarrilaren 6an, 13an, 20an eta 27an, 18:00etatik aurrera). |
2021-12-11 | https://www.berria.eus/albisteak/207152/salbatzaileak-agertu-behar.htm | Kirola | Salbatzaileak agertu behar | Alavesek puntu bat urratu du etxean Getaferen aurka, Joseluren azken uneko gol bati esker. Unalek aurretik jarri ditu bisitariak, baina neurketa berdindu eta zulora itzultzea saihestu dute arabarrek. | Salbatzaileak agertu behar. Alavesek puntu bat urratu du etxean Getaferen aurka, Joseluren azken uneko gol bati esker. Unalek aurretik jarri ditu bisitariak, baina neurketa berdindu eta zulora itzultzea saihestu dute arabarrek. | Joselurekiko erabateko menpekotasuna du Alavesek. Aurrelaria asegaitz dabil ate aurrean, eta eskerrak, hura baita golak egiten ari den ia jokalari bakarra. Gaur, denboraldi honetako zortzigarrena egin du, Getaferen aurka, Arabako taldea puntu bat lortzeko itxaropena galtzen hasia zenean. 0-1 ari zen galtzen, eta emaitza horrekin, berriz ere jaitsierara itzuli beharrean izango zen. Haatik, 85. minutuan salbatzaile agertu da Joselu. Nor bestela. Garaipenaren bidera itzuli nahi zuen Alavesek, azken bi lehiak galdu ondoren; edonola, berdinketa gaitzetan txikiena izan da.
Oldarkor hasi du partida Alavesek. Ez zuen ezkutatzeko inongo asmorik, eta oso goian ipini ditu lerroak. Kosk egin du presioan, eta bere zelaian giltzapetu Getafe. Ekimena etxekoena izan da lehen hogei minutuetan, argi eta garbi: ia %70eko baloi jabetza izan dute. Alabaina, ez dira gai izan jokoari sakontasuna emateko. Ondo egituratutako aurkaria zuten aurrean, eta ezinezkoa egin zaie desoreka eragin eta aukera garbiren bat sortzea.
Plana ondo ikasia zuten Quique Sanchez Floresen jokalariek: atzean ondo gotortuta iraun behar zuten, eta ahal bazen, Alavesen akatsen bat baliatu. Bada, bat ez, bi huts egin dituzte gasteiztarrek 20. minutuan, eta Getafek ez du gupidarik eduki. Lehenik, baloia gaizki urrundu du Loumek, eta gero, atzera indarrik gabe pasa du Riojak. Ordura arte nekez igaro da Getafe zelai erdiko marratik, baina Unalen jaurtiketa indartsuak Pachecoren ate barruan bukatu du, Laguardiak apur bat desbideratu eta gero.
Kontrako gola balde bete ur hotz izan da Alavesentzat, eta itzali egin zaio garra. Atsedena gainean zela hasi da bere onera itzultzen; bitartean, beren legea ezarri dute kanpokoek, eta 0-2koa oso gertu izan dute lehen ordu erdia bete berritan: Arambarrik zutoinera bidali du arabarrek gaizki defendatutako alboko sake bat. Beste arean, Martinen jaurtiketa urrun bat izan da aukerarik aipagarriena.
Bigarren zatian ere, oso bakanak izan dira Alavesen arriskuzko jokaldiak. 60. minutuan abagune ona izan du Laguardiak, baina gora bidali du burukada, dena alde zuela. Normalean, halakoak ez ditu barkatzen. Matak 71. minutuan egindako hutsa ere ezohikoa izan da: erremate okerra egin du Pachecoren aurrean, eskuin hegaletik Iglesiasek barneraldi bikaina egin eta gero. Martin ere sukalderaino sartu da lau minutu geroago, baina haren paseak ez du errematatzailerik aurkitu. Hegalekoak berak jaurti zezakeen, baina ez da ausartu.
Beste alternatibarik ezean, Javi Callejak hiru defentsa utzi ditu bakarrik atzean, eta erasoko jokalariz josi du zelaia. Haatik, argia piztu ezinik jarraitzen zuen Alavesek. Oso hezur gogorra zeukan aurrean. Letaginak kamuts zituzten jokalari gehienek, baina Joseluk indarrez egin du kosk, eta pitzadura eragin. Edgarrek baloia eskuin hegaletik erdiratu, Cuencak orraztu, eta aurrelariak sareetara bultzatu du ateko zuloan. Arindu handia hartu dute arabarrek. Aurrera begira, ordea, hausnartu beharra dute, makal baitabiltza area batean zein bestean. |
2021-12-11 | https://www.berria.eus/albisteak/207153/bolbora-busti-eta-europako-trena-urrundu.htm | Kirola | Bolbora busti, eta Europako trena urrundu | Athleticek 0-1 galdu du Sevillaren aurka, San Mamesen. Zuri-gorriak gehiago izan dira, eta aukera asko izan dituzten arren, ezin izan dute gola sartu, beste behin. Delaneyk egin du bisitarien aldeko gola. | Bolbora busti, eta Europako trena urrundu. Athleticek 0-1 galdu du Sevillaren aurka, San Mamesen. Zuri-gorriak gehiago izan dira, eta aukera asko izan dituzten arren, ezin izan dute gola sartu, beste behin. Delaneyk egin du bisitarien aldeko gola. | Bolada txarra eten ezinik jarraitzen du Athleticek. 0-1 galdu du Sevillaren aurka, San Mamesen, ligako hamazazpigarren jardunaldian. Zuri-gorriek hamaika abagune izan dituzte, batez ere lehen zatian, eta horien artean, bi baloi bidali dituzte zutoinera. Sevillak, ordea, bigarren iritsieran nahikoa izan du Unai Simonen atea zulatzeko. Kolpe handia hartu dute, eta bigarren zatian itzalita aritu dira zuri-gorriak. Zortzi partida jarraian daramatza irabazi gabe, eta gisa horretara, Europako trena gehiago ari zaie urruntzen.
Marcelino Garcia Toral entrenatzaileak aurreko neurketatik bi aldaketa egin ditu. Atzeko lerroan, Mikel Balenziagak bete du Osacar De Marcosen lekua; erdian, berriz, Iker Muniainek bere ohiko postuan jokatu du, eta eskuin hegalean Nico Williams aritu da, Sevillari kontraerasoetan min egiteko xedez.
Bizi hasi da neurketa. Sevillako jokalariak baloia alde batera eta bestera mugitzen aritu dira, Athleticen defentsa lerroa hausteko une egokia topatu nahian. Hain zuzen, Julen Lopetegirenek sortu dute lehen abagunea. Thomas Delaneyk buruz egindako errematea Iñigo Lekuek urrundu du, baina, ozta-ozta zutoin ondotik kanpora joan da baloia.
Arrisku horregatik, ordea, zuri-gorriak ez dira kikildu, eta berehala eman diote erantzuna; are, gola sartzeko zorian egon dira. Raul Garciak lapurtutako baloia Iñaki Williamsi eman dio, baina aurrelariak egindako jaurtiketa zutoin albotik igaro da. Hori ikusita, Athletic oldarkorrago hasi da jokatzen, eta Marcelinok Sevillaren zelaitik gertuago jarri ditu lerroak. Nico Williams eskuin hegaletik egindako erdiraketa Dani Garciari heldu zaio, eta hark area kanpotik eskuinez kolpe zitala eman dio, baina zutoinean jo du baloiak
Ekinaren ekinaz, zuri-gorrien aukerak etenik gabe heldu dira. Dani Garciak berak beste aukera bat sortu du; urrunetik zartako galanta eman dio baloiari, baina Bonok erantzuna are hobeagoa eman dio. Handik gutxira, Niko Williamsek buruz buru egindako jokaldi eder baten ostean, haren anai zaharrari bidali dio baloia, eta Iñakik eskuinez ongi errematatu du, baina zutoinean jo du baloiak.
Williams gazteena jostari zebilen eskuin hegalean, eta barruan duen bizitasuna baliatuz, sukalderaino sartu da, baina haren jaurtiketa gutxigatik kanpora joan da. Zuri-gorrien erauntsiak ez du etenik izan. Raul Garciak aukera garbia izan du, baina ate aurrean ez da fin ibili. Bitartean, Marcelinok ezin zuen sinetsi haren jokalariek gola sartzeko galtzen zituzten aukerekin.
Bada, Sevillak bigarrenez izan duen abagunearekin nahikoa izan du Unai Simonen atea zulatzeko. 37. minutuan, Delaneyk urrunetik baloiari ederki eman dio, eta Simonek ezin izan du ezer egin. Mutu geratu da San Mames, eta ur baldekada hotza izan da bisitarien gola. Jokalari zuri-gorrien eta zaleen etsipen zantzuak agerikoak ziren. Zuri-gorriek lanean jarraitu dute, eta lehen zatiaren amaieran, Unai Vencedorrek zutoinera bidali du baloia. Ez zitzaien saria heltzen, eta 0-1eko emaitzarekin heldu da atsedenaldia.
Zorroztasun falta
Athleticek argitasun handirik gabe ekin dio bigarren zatiari. Hori ikusita, Marcelinek hamaikakoan aldaketen beharra sumatu du, eta Oihan Sancet zelairatu du Raul Garciaren ordez. Handik minutu gutxira, teknikari asturiarrak Alex Petxarroman eta Oier Zarraga berdeguneratu ditu, jokoari erritmo bizia sartzeko xedez.
Aldian-aldian, Athletic Sevillaren areara heltzen zen, garbiena Iker Muniainek izan duen aukera; Kapitainak, area txikian zela, gora bidali du baloia, Iñaki Williamsek egindako erdiraketa jaso eta gero. Jokalariak zeharo ernegatuta zeuden, baita San Mameseko harmailetan zeuden jarraitzaileak ere. Bigarren porrota jasota, zuri-gorriak hamargarren postuan dira sailkapenean, eta Europako liga urruntzen ari zaie.
Athletic: Unai Simon; Lekue (Petxarroman, 65'), Yeray, Iñigo Martinez, Balenziaga; Nico Williams (Berenguer, 75'), Vencedor, Dani Garcia (Zarraga, 65'), Muniain; Raul Garcia (Sancet, 57') eta Iñaki Williams.
Sevilla: Bono; Montiel, Kounde, Diego Carlos, Augustinsson (Rekik, 66'); Fernando, Delaney, Oliver Torres (Jordan, 66'); Papu Gomez, Oscar Rodriguez (Gudelj, 85') eta Rafa Mir (Munir, 78'). |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207187/kaledonia-berriko-erreferenduma-boikotatu-dute-independentistek-eta-ezezkoak-irabazi-du.htm | Mundua | Kaledonia Berriko erreferenduma boikotatu dute independentistek, eta ezezkoak irabazi du | Hirugarrenez egin dute galdeketa, printzipioz, azken aldiz. Subiranistek galdeketa boikoteatzearen alde egin dute, pandemiagatik kanpainarako baldintza egokirik ez dagoela argudiatuta. Horren ondorio izan da parte hartzea: %43,9. Independentziari ezezkoa eman diote botoa eman dutenen %96,5ek. | Kaledonia Berriko erreferenduma boikotatu dute independentistek, eta ezezkoak irabazi du. Hirugarrenez egin dute galdeketa, printzipioz, azken aldiz. Subiranistek galdeketa boikoteatzearen alde egin dute, pandemiagatik kanpainarako baldintza egokirik ez dagoela argudiatuta. Horren ondorio izan da parte hartzea: %43,9. Independentziari ezezkoa eman diote botoa eman dutenen %96,5ek. | Frantziaren menpeko izaten jarraituko du Kaledonia Berriak. Hala erabaki dute atzo egin zuten erreferendumean bozkatu duten herritarrek. Botoa eman dutenen %3,5ek soilik bozkatu dute independentziaren alde, eta aurka %96,5ek. Hori eragin duena independentisten erabakia izan da: pandemiagatik kanpainarako baldintza egokirik ez zegoela argudiatuta, galdeketari boikot egiteko deia egin zuten. Horiek hala, txikia izan da parte hartzea ere: %43,9koa.
Hirugarren erreferendumaren emaitzek ez dute zerikusirik aurreko aldietakoekin: 2018an botoen %56,7rekin irabazi zuen ezezkoak, eta 2020an %53,3rekin. 10.000 boto baino gutxiagokoa izan zen baiezkoaren eta ezezkoaren arteko tartea. Joera ikusita, aurreikus zitekeen aurtengo hauteskundeetan independentistek are eta emaitza hobeak lortuko zituztela.
Frantziako Gobernuak jakinarazi duenez, parte hartze txikiak ez du ezbaian jarriko galdeketaren legitimitatea. Noumean 1998an sinatutako akordioak dioenez, atzokoa izan zen adostutako azken galdeketa, eta, beraz, juridikoki amaitutzat joko lukete prozesua.
Emaitzak jakin ostean hitz egin zuen Emmanuek Macron Frantziako presidenteak: «Gaur gauean politagoa da Frantzia, Kaledonia Berriak bertan geratzea erabaki duelako». Azaldu zuen trantsizio epe bat hasiko dela orain, «Frantziak eta Kaledonia Berriak etorkizunerako proiektu bat amankomunean eraiki dezaten, bakoitzaren duintasuna errespetatuz».
Independentistek salatu dutenez, ordea, atzoko erreferendumak ez du zilegitasunik. Roch Wamytan subiranistak, Kaledonia Berriko Kongresuko presidenteak, hala azaldu zion France Infori: «Gure ustez, legitimitate politikoa eta juridikoa izan duten bi erreferendum soilik egin dira Kaledonia Berrian: 2018koa eta 2020koa. Aurtengoa Frantziako Estatuaren eta hark Kaledonia Berrian dituen babesen galdeketa da. Gurea ez».
Pandemiaz gain (birusak gogor jo du uhartedia azken hilabeteetan), panorama politikoak ere zeresana izan du testuinguruan: apirilean hauteskundeak egingo dituzte Frantzian, eta horrek panorama zertxobait aldatuko duenaren itxaropena dute subiranistek.
Eta orain zer?
BERRIAk azaldu duen moduan, ezezkoak irabazita, Kaledonia Berria hemezortzi hilabeteko trantsizio epean sartuko da, bere estatus berria definitze aldera; tartean, Noumeako Akordioaren arabera, hiru aldeak elkartu egingo lirateke «sorturiko egoera aztertzeko». Gainera, dokumentuak ohartarazten duenez, itun horren aplikazioa amaitu egingo da, eta, hortaz, statu quo-ak ez du balioko; hau da, uhartediak «atal berri bat» abiatuko du bere egiturei dagokienez.
Hasteko, NBEk erabaki beharko du amaitutzat jotzen duen Kaledonia Berriko dekolonizazio prozesua. Horretarako, honako irizpide hauek erabiltzen ditu, 1541. eta 2625. ebazpenetan zehaztutakoak: «Lurralde ez-autonomo batek erabateko autonomia du estatu independente eta subiranoa bilakatzen denean; estatu independente bati modu askean elkartzen denean edo estatu independente batean integratzen denean». Baita «estatu independente eta subirano bat sortzean; estatu independente batean integratzean edo harekin elkarte libre harreman bat adostean, edota herriak modu askean bestelako estatus politiko bat eskuratzen duenean» ere.
Frantziako Gobernuak irizpide horien arabera defendatu beharko du Kaledonia Berria autonomoak ez diren lurraldeen NBEren zerrendatik ateratzea, eta nazioarteko erakundeak horiek aztertu ostean erabaki beharko du zer erantzun; eskari hori egitekotan, trantsizio epearen ostean egin beharko du Parisek, txostenak azaltzen duenez. Horri lotuta, dokumentuak dio alde bakarreko independentzia deklarazio posible batek ez duela «baliotasun demokratikorik eta juridikorik» izango.
Erakundeen egiturari dagokionez, estatuak, independentistek eta loialistek mahai beraren inguruan elkartu beharko dute etorkizuneko estatusa definitze aldera, eta horrek Kaledonia Berriak «errepublikaren arkitektura instituzionalean duen tokia berriz definitzea» ekarriko du; horretarako, konstituzioa aldatzea eta lege berriak onartzea izango dira pausoetako batzuk. Hori bai, txostenaren arabera, estatus hori eta «autodeterminaziorako eskubide berretsia elkarrekin bizi ahalko» dira, hiru aldeek hala nahi izanez gero; eta, herritartasunaren kasuan, eragileek «aztertu» egin beharko dute bateragarriak al diren kaledoniar herritartasuna eta horren eskubideak, eta Frantziako Konstituzioa.
Horiek horrela, Kaledonia Berriak Frantzian jarraituko du, trantsizio epea egungo erronkez aritzeko ere balia dezakete: hala nola dekolonizazioari buruzko kontu-ikuskatze bat egiteaz, kanaken eta caldochen arteko desberdintasunak txikitzeaz, identitate komun baten «eraikuntzan jarraitzeaz» eta uhartediak «Frantziaren indopazifikoko estrategian» duen tokiaz. |
2021-12-12 | https://www.berria.eus/albisteak/207188/max-verstappen-txapeldun-1-formulan.htm | Kirola | Max Verstappen txapeldun 1 Formulan | Red Bulleko gidariak 24 urterekin irabazi du lehen aldiz 1 Formula. Azken urteetako mundu txapelketarik ederrenetakoa izan da, eta belgikarrak Lewis Hamiltoni garaikurra kentzea lortu du bost urte igaro eta gero. | Max Verstappen txapeldun 1 Formulan. Red Bulleko gidariak 24 urterekin irabazi du lehen aldiz 1 Formula. Azken urteetako mundu txapelketarik ederrenetakoa izan da, eta belgikarrak Lewis Hamiltoni garaikurra kentzea lortu du bost urte igaro eta gero. | Amaitu da, momentuz, Lewis Hamiltonen aroa (Mercedes). Txapeldun berria du 1 Formulak: Max Verstappen (Red Bull). Belgikako gidariak urteak zeramatzan zaleen ahotan, eta garaipen mordoa ere bazuen zakuratuak. Hamiltonen hegemoniak, ordea, suntsiezina zirudien. Mercedeseko gidariak zazpi bider irabazi du gidarien txapelketa, azken zazpi urteetan sei aldiz. Verstappenek ez zuen sekula eskuratu lehen postua, gaur arte.
Gaur buruz burukoa jokatu dute: sailkapen nagusian berdinduta heldu dira Abu Dhabira, azken lasterketara. Nor baino nor azkarrago Red Bull eta Mercedes; nor baino nor hobeto gaztea eta zaharra. Aspaldian 1 Formularen inguruan sortu gabeko ikusmina sortu du aurtengo txapelketak; hein handi batean, bi txapeldunen arteko lehiari esker. Ez da gutxiagorako izan azken lasterketa ere.
Lehen itzulitik jardun dira mokoka. Lehen postuan Verstappen atera da, baina ez du irteera ona egin, eta Hamiltonek aurrea hartu dio; Red Bullekoa azkar saiatu da postua berreskuratzen, baina Mercedesekoak lehen postuari eutsi dio, maniobra eztabaidagarri bati esker. Epaileek ez dute zigortu. Verstappeni aldapa gora jarri zaio lasterketa; izan ere, pneumatiko bigunekin irten da, eta Hamilton, berriz, gogorragoekin.
Perez eta Red Bull
Estrategia aldatu behar izan du Red Bullekoak. Gainontzean, lan zikina Sergio Perez (Red Bull) taldekideak egin dio: hainbat buelta egin ditu Hamiltonen aurretik, eta hura atzean edukitzea lortu du. Horri esker, zortzi segundotik bira murriztu da Hamiltonek Verstapenni kentzen zion aldea. Beste bien parera iritsitakoan aitortu du txapeldunak taldekidearen lana: «Checo mito bat da», esan du irratitik. Lasterketa erdia zuten aurretik.
Behin Perez paretik kenduta, Hamitonek erritmo bizia ezarri du, Giovinazziren istripu batek segurtasuneko autoa aterarazi duen arte. Pistan jarraitzea erabaki du Mercedesek, eta gurpilak aldatzea Red Bullek. Gurpilak aldatu gabe hamazazpi segundoren aldeari eutsi behar zion azken lau urteetako txapeldunak. Bost itzuli falta zirela, segurtasuneko beste auto bat. Orduan bai: orduan hasi da azken buruz burukoa.
Eta Hamiltonek ezin izan dio eutsi tronuari. Verstappenek pneumatiko berriagoekin jo dio erasoa , eta txapeldun bilakatu da. Ikusteko dago aurrerantzean zer gertatuko den: Verstappenen aroa hasiko ote den, Hamiltonena amaituko ote den, edo bien arteko lehia hasi besterik ez ote den egin. Aurtengoa bezain ikusgarria bada, ongi etorriko da. |
2021-12-12 | https://www.berria.eus/albisteak/207190/osasunak-2-2-berdindu-du-bartzelonaren-aurka.htm | Kirola | Osasunak 2-2 berdindu du Bartzelonaren aurka | Bi aldiz aurreratu dira bisitariak, eta bi aldiz berdindu dute etxekoek. Chimy Avilak sartu du Osasunaren azken gola, bost minuturen faltan. Sailkapenean hamargarren daude nafarrak. | Osasunak 2-2 berdindu du Bartzelonaren aurka. Bi aldiz aurreratu dira bisitariak, eta bi aldiz berdindu dute etxekoek. Chimy Avilak sartu du Osasunaren azken gola, bost minuturen faltan. Sailkapenean hamargarren daude nafarrak. | Osasunak garaipen zaporeko puntua eskuratu du gaur. Bartzelona beti da aurkari zaila, eta aurten aspaldiko okerren dabilen arren, aste barruan Txapeldunen Ligatik kanpo geratu izana konpontzeko gogoz zelairatu dira gaur. Arrasateren Osasuna ere ez da, ordea, amore erraz ematen duen horietakoa, eta hala erakutsi du gaur, beste behin. Hori azpimarratu du entrenatzaileak neurketaren ostean: «Taldeak amaierara arte sinesten duela erakutsi du».
Nico Gonzalezek 12. minutuan sartu du partidako lehen gola Bartzelonarentzat, baina bi minutu geroago berdindu du David Garciak. Hortik aurrera, ez da talde bat bestea baino gehiago izan. Baloi asko galdu dituzte biek, eta aukera gutxi sortu dituzte lehen zatian.
Bigarren zatia hasi bezain pronto heldu da neurketako jokaldi polemikoa. Bere areatik baloia urrundu nahian zebilen Bartzelona, eta, halako batean, besoan jo dio baloiak Busquetsi. Osasunako jokalariak eta zaleak protestan zebiltzan bitartean, ordea, kontraerasoa egin dute bisitariek, baita gola sartu ere. Ezzalzoulik errematatu du jokaldia. 49. minutua zen.
Hurrengo minutuetan erotu egin da neurketa. Euren onetik aterata zeuden etxekoak, epailearen erabakia medio, eta kosta egin zaie berriz ere euren onera itzultzea. Aurrelari guztiak zelaian sartu ditu Arrasatek, eta atzelari gehiago, berriz, Xavi Hernandezek. Hori dela eta, atzean sartu da Bartzelona, eta erasora jo du Osasunak.
Saria 85. minutuan heldu zaie etxekoei: aldaratze bat bikain errematatu du Chimy Avilak, eta ezin izan du ezer egin Ter Stegenek. Sailkapenean hamargarren jarraitzen du Osasunak.
Osasuna: Herrera; Vidal (Cote, 73'), David Garcia, Unai Garcia, Juan Cruz; Torró, Moncayola, Ruben Garcia (Brasanac, 67'); Barja (Budimir, 67'), Manu Sanchez (Roberto Torres, 72'), eta Kike Garcia (Avila, 67').
Bartzelona: Ter Stegen; Araujo, Pique, Umtiti; Busquets, Gavi, Nico Gonzalez (Mingueza, 72'), Frenkie De Jong; Dembele (Coutinho, 80'), Ezzalzouli (Jutglá, 91') eta Luuk de Jong. |
2021-12-12 | https://www.berria.eus/albisteak/207191/realak-europako-biharamuna-ordaindu-du.htm | Kirola | Realak Europako biharamuna ordaindu du | Lehen zatian Betis baino hobeak izan dira txuri-urdinak, baina gola etxekoek sartu dute. Bigarren zatian bai, jaun eta jabe izan da Betis. | Realak Europako biharamuna ordaindu du. Lehen zatian Betis baino hobeak izan dira txuri-urdinak, baina gola etxekoek sartu dute. Bigarren zatian bai, jaun eta jabe izan da Betis. | Realak hirugarren neurketa jarraian galdu du Ligan. Imanolen taldeak ia geldiezina zirudien denboraldi hasieratik duela bizpahiru astera arte, baina gaur Sevillan (Espainia) baieztatu da ustea: iritsi da bolada txarra. Denboraldi honetan jaso duen egurrik handiena jaso du Realak aurkari zuzen baten zelaian, Betisen zelaian (4-0).
Lehen zatian hobea izan da Reala, baina Remiro atezainaren akats nabarmen batek baldintzatu du taldearen jarduna. Baloi luze bat mozteko asmoarekin areatik irten da atezaina, baina makal ibili da. Azkenean, atezainik gabe baloia bultza besterik ez du egin behar izan Alex Morenok. 13. minutua zen.
Hurrengo orduerdian jokatu ditu Realak bere minuturik onenak, baina ez du asmatu. Bigarren zatian, berriz, hogei minututan finikitatu du partida Betisek: Juanmi Realeko jokalari ohiak sartu du bigarren gola 56.ean, Fekirrek hirugarrena 65.ean eta Alex Morenok bere bigarrena 78.ean. Hortik aurrera, zereginik ez.
Ezbairik gabe, Imanolen aroan jasan duen porrotik gogorrenetakoa da gaurkoa Realarentzat. Momentuz bosgarren jarraitzen du sailkapenean, baina hobe du joera aldatzea leku hori galdu nahi ez badu.
Betis: Rui Silva; Bellerin, Bartra, Victor Ruiz, Alex Moreno (Miranda, 82'); Guido (Akouokou, 82'), Guardado (Carvalho, 65'), Fekir (Tello, 82'); Canales, Juanmi (Rodri, 86') eta Willian Jose.
Reala: Remiro; Zaldua (Gorosabel, 61'), Aritz, Le Normand, Aihen; Zubeldia (Turrientes, 73'), Zubimendi, Oiartzabal; Portu (Januzaj, 61'), Barrenetxea (Navarro, 73') eta Isak (Sorloth, 73'). |
2021-12-12 | https://www.berria.eus/albisteak/207192/bigarren-garaipena-jaka-mariezkurrenarentzat.htm | Kirola | Bigarren garaipena Jaka-Mariezkurrenarentzat | Irabazleek gaizki ekin diote lehiari (9-0), baina irauli egin dute. Etxeberriak Altuna III.aren ordez jokatu du. | Bigarren garaipena Jaka-Mariezkurrenarentzat. Irabazleek gaizki ekin diote lehiari (9-0), baina irauli egin dute. Etxeberriak Altuna III.aren ordez jokatu du. | Lautik bi Erik Jaka eta Jon Mariezkurrenarentzat. Garaipen gazi-gozoa izan da hala ere, irabazleek ez baitute euren jokorik onena egin; hala aitortu du atzelariak neurketaren ostean.
Mariezkurrenari asko kosta zaio partidan sartzea, eta markagailua da horren erakuslerik onena: 9-0 galtzen hasi dira. Txapelketaren hasieratik dabil eskuin eskuan arazoekin Berriozarkoa. Zorionez, ordea, alboan izan du gaur Erik Jaka, arratsaldeko pilotaririk onena.
Hasiera txarraren ostean bikotea bizkarrean hartu du Jakak, eta markagailua irauli dute Baikokoek. Hobeto jokatzen hasi da Mariezkurrena ere. Akats asko egin dituzte, berriz, Etxeberriak —Altuna III.aren ordez jokatu du— eta Martijak; bost tanto soilik amaitu dituzte neurketa osoan. Hala heldu dira 14-15era, eta hortik aurrerakoak erreskadan egin dituzte irabazleek.
Bihar amaituko da laugarren jardunaldia, Urretxun (Gipuzkoa), Ezkurdia-Tolosaren eta Peña II.a-Albisuren arteko norgehiagokarekin. Azken bi postuetan daude, oraingoz, bi bikote horiek. Lehen postuan berdinduta daude, berriz, Elezkano II.a-Zabaleta eta Irribarria-Rezusta bikoteak, hiruna garaipenekin. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207193/manifestazioetan-ongi-kontzertuetan-adi.htm | Gizartea | Manifestazioetan, ongi; kontzertuetan, adi | Ugo Mayor EHUko Ikerbasque fundazioko ikertzaileak beste esperimentu bat egin du jendea pilatzen den lekuetan koronabirusa airez kutsatzeko arriskua zein den aztertzeko. Bilbo Arenan eginiko kontzertu bateko airea aztertu du, eta emaitza kezkagarriak jaso ditu. | Manifestazioetan, ongi; kontzertuetan, adi. Ugo Mayor EHUko Ikerbasque fundazioko ikertzaileak beste esperimentu bat egin du jendea pilatzen den lekuetan koronabirusa airez kutsatzeko arriskua zein den aztertzeko. Bilbo Arenan eginiko kontzertu bateko airea aztertu du, eta emaitza kezkagarriak jaso ditu. | Azaroaren 20an EH Bilduk milaka pertsona bildu zituen Bilboko kaleetan manifestazio batean. Aukeraz baliatu zen Ugo Mayor biologoa. EHUko Ikerbasque taldeko ikertzaileak airean dagoen CO2 maila neurtzeko gailu bat eraman zuen manifestaziora, eta arnasturiko airearen kontzentrazioa aztertu zuen. Ondorioztatu zuenez, «aire zabalean, jende pilaketa handi batek ez du berez arriskurik sortzen». Asteburu honetan, berriz, esperimentu berdina egin du, areto itxi baina handi batean eginiko kontzertu batean, eta emaitzak oso ezberdinak izan dira, eta kezkagarriak. Sare sozialetan eman du ikertzaileak esperimentuaren berri. Gogoratu du nazioarteko osasun agintariek gomendatzen dutela areto itxietan CO2 kontzentrazioak ez gainditzea 800ppm maila (milioiko parteak), eta arriskua 1.200 ppm-tik gora sortzen dela.
Frantziako Gobernuak CO2 kontzentrazioarekin nola jokatu azaltzeko argitaratutako grafikoa. BERRIA
Neurgailuaren zenbakien arabera, ordea, 1.200 ppm-ko muga hori berehala gainditu zen Bilbo Arenan. Kontzertua hasi eta ordu erdira, 1.300-1.500 mailan zegoen areto barneko airea. «Eta min egiten dit horrek, uste dudalako kultura babestu egin behar dela», idatzi du ikertzaileak.
Azaldu duenez, Bilbo Arenak harmailak kanpoarekin zuzenean lotzen duten berrogei ate ditu. Alde bakoitzean horietako hiru irekitzea aski izango zen, ikertzailearen arabera, aretoko airea berritzeko, gurutzaturiko aireztapenaren bidez. Eta gaineratu du ez duela zentzurik hotza aipatzeak hori ez egiteko. Izan ere, kontzertuan airearen tenperatura 31 gradura heldu zen, haren neurketaren arabera.
Adierazi duenez, aire librean egiten diren kontzertuetan «arriskua hogei aldiz» txikiagoa da, eta horiek berreskuratu beharko lirateke.
«Zaindu maite duzun hori», idatzi du, zuzeneko musikari erreferentzia eginda. «Kaleak berreskuratu ditzagun kultura sustatzeko. Ganoraz eta ondo antolatuta, burbuiletan, supermerkatu batean erosketak egitea baina askoz arrisku gutxiago duelako».
Emaitzak baieztatzen du ikertzaileak azaroaren 6an egin zuen beste neurketa bat. Kontzertu areto batean 2.744 ppm neurtu zituen orduan. Urrian, beste kontzertu batean, 1100-1250 ppm artean neurtu zituen. «Eta leku itxietan aireztapena egokia dela ziurtatuko bagenu?», adierazi du.
Manifestazioetan, arazorik ez
Mayorren datuek are ikaragarriagoak ematen dute azaroko manifestazioarekin lortu zituenekin kontrastatuz gero.
Manifestazioan bost minutuan behin egin zituen neurketak, kale erdian, eta zehaztu zuen berak ez zuela haizerik sumatu. Neurtu zuen kontzentraziorik handiena: 544 ppm.
«Manifestazioan, pertsona bat maskara gabe gertu egotea izan zitekeen kutsatzen arrisku faktore bat. Baina beste guztiak, ez», ondorioztatu zuen Mayorrek.
Haatik, antzeko neurketak egin zituen bi jatetxetan jangela batean, metroan eta autobus batean. Hogei pertsona baino gutxiago zeuden jatetxean, eta aireztapen egokia bazegoen, baina, halere, 800-900 ppm neurtu zituen. Jatetxe handi batean 1.090 ppm neurtu zituen. Metroan, 1.533 ppm, eta, autobusean, 1.647. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207194/gerrilari-antifrankistei-bidelapur-deitu-die-guardia-zibilak-eta-txioa-ezabatu-du-gero.htm | Gizartea | Gerrilari antifrankistei «bidelapur» deitu die Guardia Zibilak, eta txioa ezabatu du gero | Erakunde militarrak gogorarazi du 1949. urtean txakurrak erabiltzen hasi zirela Pirinioetan erresistentziako kideak jazartzeko. Ez dute zuzenketarik egin, ezta barkamena eskatu ere. | Gerrilari antifrankistei «bidelapur» deitu die Guardia Zibilak, eta txioa ezabatu du gero. Erakunde militarrak gogorarazi du 1949. urtean txakurrak erabiltzen hasi zirela Pirinioetan erresistentziako kideak jazartzeko. Ez dute zuzenketarik egin, ezta barkamena eskatu ere. | Guardia zibil bat, elurturiko mendi batean, irribarrez, bi txakurrekin. Hori erakusten zuen argazkiarekin, hautsak harrotu dituen testu bat argitaratu zuen atzo Guardia Zibilak Twitterren: «1949an txakurrak erabiltzen zituzten postu eta destakamenduak sortu ziren, bidelapurrak era antolatuagoan jazartzeko mugaldeetan».
Bidelapurrak 1949an? Txioak berehala sortu ditu erantzunak, eta horietan azkar nabarmendu dute nortzuk ziren Guardia Zibilak «bidelapur» deitzen dituen horiek.
«Nork gurutzatzen zituen ezkutuan Espainiako mugak 1949. urtean?», galdetu du, esaterako, Ina Robles suhiltzaile bizkaitarrak. Bakearen ekintzaileak salatu du Guardia Zibilak gaur ere harro esatea gerrillari antifrankistak jazartzen zituztela. Borrokalari haiek «bide bazter batean nola bukatzen zuten hurrengo txioan jarriko dute», esan du, ironiaz.
Jonathan Martinez kazetariak, berriz, gogorarazi du 1936ko gerra ostean, herritarren eta gerrillarien arteko lotura egiten zutenek lepoa jokatzen zutela sasian zeudenei lurrin bat eramateko. Borrokalariek oinetakoak bustitzen zituzten horrekin, Guardia Zibilaren txakurrak nahasteko, esan duenez.
Ordu batzuk geroago, txioaren arrastorik ez da ageri Guardia Zibilaren Twitterreko kontuan. Txioa ezabatu egin dutela nabarmendu du Roblesek, «baina ez dute barkamenik eskatu edo zuzenketarik egin. Historia berriz idazten saiatzen ari dira, eta ezin dugu ametitu».
1963an hil zuten azkena
Oraindik ari dira borrokalari haien gorpuzkiak agertzen Euskal Herrian, han eta hemen.
Iazko ekainean maki izandako aita-seme batzuen hezurrak atera zituzten Gazteluberrin (Nafarroa). 1944. urtean hil zituzten. Eta uztailean, Aranzadi zientzia elkarteak eta Nafarroako Gobernuaren Memoriaren Institutuak Imozko Goldaratzen (Nafarroa) frankistek 1940ko hamarkadan hildako bi gerrillariren gorpuzkiak lurpetik atera zituzten. Lekukoen arabera, sasian zebiltzan borrokalari antifrankistak inguruko mendietan babesten ziren. Espainiako armada frankistak inguratu egin zuen taldea, eta haietako batzuk hil. Zenbait hobitan lurperatu zituzten. Beste batek, berriz, ihes egin zuen, zaurituta. Egun batzuen buruan, herritarrek haren gorpua topatu zuten eraso lekutik kilometro batzuetara, eta bertan lurperatu zuten.
Aste honetan bertan argitaratu du BERRIA-k Pirinioetan 1940ko hamarkadan Brigada vasco-pirenaica deituan borrokan arituriko Anjel Lekuona gernikarraren bizitzaren inguruan haren biloba batek eginiko ikerketari buruzko erreportajea: Katalunian aritu zen hura frankisten aurka, eta nazien kontra Frantzian. Hradischko-ko (Txekoslovakia) kontzentrazio esparruan fusilatu zuten gero SSek.
Izan ere, Hegoaldean Guardia Zibilak egiten zuen lana naziek egin zuten Iparraldean, baina Alemanian delitua izango litzateke erresistentziako kideak jazartzen zituztenak goraipatzea. Maki horietako baten inguruko erreportajea egin zuen Miel A. Elustondok iazko abuztuan: Marie-Louise Lasserre Davances. «Makiaren kide izan ninduzun Ospitalepean, presoner Ravensbrücken».
Pirinioetako azken makia Ramon Vila Caracremada katalana izan zen. Anarkista izan zen, CNTko kidea, eta, 1932. urteko langileen protesten harira, kartzelan sartu zuten Manresan (Katalunia). Faxisten matxinadari aurre egiteko, aske utzi zituzten presoak, eta Vilak parte hartu zuen borrokan. 1939an, muga zeharkatu zuen, eta Argeles-sur-Merreko kontzentrazio esparruan sartu zuten. Nazien kontra borrokatu zen II. Mundu Gerran, eta, hura amaitzean, Kataluniara itzuli zen, frankismoaren aurka aritzera. Guardia Zibilak hil zuen, 1963. urtean, segada batean, Rajadellen (Katalunia). Orduan ere, Guardia Zibilak prentsara bidalitako oharrean, gerrillaria «lapur» gisa definitzen zuen. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207195/kaltetutako-guneek-zenbait-egun-beharko-dituzte-beren-onera-itzultzeko.htm | Gizartea | Kaltetutako guneek zenbait egun beharko dituzte beren onera itzultzeko | Atzo bere bidetik atera zen Ebro, eta kalte handiak eragin zituen Castejon, Tutera, San Adrian eta Milagro udalerrietan. Dena den, Nafarroan bigarrenetik lehen mailara jaitsi dute larrialdi egoera. Espainiako Gobernuak hondamendi naturalen gune izendatu ditu uholdeek hartutako lurrak. | Kaltetutako guneek zenbait egun beharko dituzte beren onera itzultzeko. Atzo bere bidetik atera zen Ebro, eta kalte handiak eragin zituen Castejon, Tutera, San Adrian eta Milagro udalerrietan. Dena den, Nafarroan bigarrenetik lehen mailara jaitsi dute larrialdi egoera. Espainiako Gobernuak hondamendi naturalen gune izendatu ditu uholdeek hartutako lurrak. | Joan den astearen amaieran denboraleak eragin zituen uholdeen ondoren, ibaiak hasi dira beren onera itzultzen. Euskal Herriko ibai asko asteburuarekin batera hasi ziren baretzen; Nafarroako ibaiek, berriz, apur bat gehiago behar izan dute beren onera itzultzen hasteko. Dena den, uholdeek hondatu dituzten gune batzuek egunak beharko dituzte ur guztia ateratzeko; urak hartuta daude oraindik hainbat. Aurrerantzean, normaltasunera itzultzea izango da eginbehar nagusia.
Azkoienen, Faltzesen eta Funesen, adibidez, Arga ibaiak gainezka egin zuen larunbatean. Atzo, berriz, Ebro atera zen bere bidetik, eta kalte handiak eragin zituen Castejon, Tutera, San Adrian eta Milagro udalerrietan. Horrela esnatu dira gaur ere horietako zenbait udalerritan: baratzeak ur azpian, kaleak urez beteta, azpiegitura asko hondatuta eta errepide ugari itxita.
Pixkanaka, baina hasi dira egoerari buelta eman nahian. Tuteran, adibidez, uholdeen ondorioz asteburuan urez bete diren hainbat eremu irekitzen hasi dira. Hiriaren irteerako noranzkoan dagoen Iruñea pasealekutik, kasurako, ibilgailuak pasatu daitezke dagoeneko, eta Ebroko zubian ere hasi dira joan-etorriak. Denboraleak gogor jo dituen Nafarroako beste udalerrietan ere hasiak dira garbiketa eta konponketa lanetan, eta herritarren eta segurtasun indarren laguntzarekin ari dira horretan.
Ikusi gehiago: argazki bilduma
Kalte materialez gain, bi heriotza ere eragin ditu denboraleak. Elizondoko (Nafarroa) 61 urteko gizonezko bat desagertu zen ostiralean, Lesakara (Nafarroa) lanera zihoala. Larunbatean aurkitu zuten hilotz Bidasoa ibaian, Lesaka parean. Autoaren barruan zegoen, eta ezin izan zuten atera, uraren indarragatik eta ateratzeko lanetan sor zitezkeen zailtasunengatik. Atzo goizean atera zuten ibaitik. Azken egunotako uholdeen ondorioz hildako bigarrena da; izan ere, ostiralean izan zen lehen heriotzaren berri. Sunbillan (Nafarroa) gertatu zen ezbeharra: luizi bat izan zen, eta inguruan zebilen andre bat harrapatu zuen.
Alerta, lehen mailara
Egoera baretu bada ere, zenbait eremutan alerta piztuta daukate oraindik ere; izan ere, Ebro ibaiak alertan jarraituko du momentuz, Castejon parean batez ere. Gaur goizean, bederatziak aldera, segundoko 1.610 metro kubo zeramatzan Ebro ibaiak eremu horretan, eta 6,65 metroko altuera harrapatu du.
Nafarroako beste udalerrietan, berriz, ibaien egoera normaltasunera itzultzen hasi da: Funesen, adibidez, Arga ibaiak segundoko 302,50 metro kubo inguru daramatza, eta 3,49 metroko altuera du. Andosilla inguruan, segundoko 106,86 metro kubo ur inguru daramatza Ega ibaiak, eta 2,38 metroko altuera hartu du.
Hori ikusita, Nafarroako Gobernuak bigarrenetik lehen mailara jaitsi du larrialdi egoera gaur eguerdian.
Kalteak balioztatzeko eguna
Uholdeek eragindako kalteak ugariak eta larriak direla ikusirik, Nafarroako Gobernuak atzo eskatu zuen kaltetutako herriak hondamendi naturalen gune izendatzeko. Hainbat alkateren eskaera zabal baten ondotik etorri da Nafarroako Gobernuaren erabaki hori, eta eskeak baiezkoa jaso du dagoeneko. Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek gaur elkartasun mezu bat zabaldu die kalteak izan dituzten herritarrei, eta onartu egin du uholdeek hartutako lurrei izendapen hori ematea. Gainera, klima larrialdiarekin lotu du gertakaria Sanchezek.
Bide horretan, Nafarroako Gobernuak telefono bat ere baliatu du uholdeen ondorioz kalteak jasan dituztenentzat: Nafarroako Gobernuaren kontsumo telefonora deitzeko esan diete —848-42 77 33—, ondasunetan izan dituzten kalteen berri emateko.
Hain justu ere, kaltetutako eremuak bisitatu ditu asteburuan Maria Txibite Nafarroako lehendakariak. Burlatan eta Atarrabian izan zen larunbatean, eta Faltzesera eta Tuterara joan zen atzo, uholdeek eragindako kalteak bertatik bertara ikusi eta baloratzeko. Espainiako Barne ministro Fernando Grande Marlaska ere izan da kaltetutako eremuak bisitatzen. San Adrianen izan zen atzo, eta azaldu zuen Espainiako Gobernua ari dela jada «berreskurapen fasean» lanean. Kaltetutako herriak hondamendi naturalen gune izendatzeari buruz, berriz, esan zuen ikusteko dagoela eskariak zer bide egingo duen, baina bistakoak direla uholdeek eragindako kalteak.
Errepide asko, itxita
Asteburuan bereziki kolpatuak izan diren Castejon, Tutera, San Adrian eta Milagro udalerrietan ez ezik, Euskal Herriko beste hainbat eremutan ere itxita daude hainbat bide eta errepide. Nafarroan, adibidez, Sunbilla inguratzen duen NA-1210a itxita dago, Arraizko benten eta Endarlatsaren artean; baita NA-134a ere, Irurita eta Eugi artean, luiziengatik. Halaber, Ebro inguruko errepide ugari moztu dituzte azken egunean: Lizarra eta Carcar batzen dituen NA-122a itxita dago; baita Faltzes inguruko NA-115a ere. Azkoien eta Zarrakaztelu tartean ere itxita dago NA-6630a, eta Funes parean ere bai. Fustiñanan, NA-5202a itxita dago Ribaforadarantz. Berdin dira, gainera, urak harturik eta moztuta, Arguedasera sartzeko NA-8710 errepidea eta NA-126a Tuteran.
Horiek uholdeen ondorioz itxi dituzte nagusiki, baina Euskal Herriko beste hainbat errepide eurite indartsuek eragindako luizien ondorioz itxi dituzte. Dena dela, pixkanaka, ari dira bideak zabaltzen, eta zirkulazioan sorturiko korapiloak, beraz, askatzen. Bergara (Gipuzkoa) aldean eta Eibar (Gipuzkoa) inguruan hainbat eragozpen dira oraindik ere, baina aldakorra da egoera. Besteak beste, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Saileko trafiko atala eta Nafarroako Gobernua ari dira informazioa eguneratzen. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207196/koronabirusak-500-milioi-pertsona-utzi-ditu-muturreko-pobrezian.htm | Mundua | Koronabirusak 500 milioi pertsona utzi ditu muturreko pobrezian | Osasun arta ordaindu behar izateak hondoratu egin du milaka familien ekonomia. 1930etik izandako krisi ekonomiko larriena dela ohartarazi dute OMEk eta Munduko Bankuak. | Koronabirusak 500 milioi pertsona utzi ditu muturreko pobrezian. Osasun arta ordaindu behar izateak hondoratu egin du milaka familien ekonomia. 1930etik izandako krisi ekonomiko larriena dela ohartarazi dute OMEk eta Munduko Bankuak. | Koronabirusaren pandemiak ondorio ekonomiko larriak izan ditu munduan, 500 milioi pertsona muturreko pobrezian uzteraino. OME Osasunaren Mundu Erakundeak eta Munduko Bankuak 1930eko finantza krisiarekin konparatu dute osasun arta ordaindu behar izateak eragin duen krisia. «Ezin da denborarik galdu. Gobernu guztiek ahalegina egin behar dute euren herritarrei osasun arreta eskura jartzeko. Horrek esan nahi du inbertsio gehiago egitea osasun eta gizarte arloetan», nabarmendu zuen atzo Tedros Adhanom Ghebreyesusek, OMEko idazkari nagusiak. Osasun Arreta Unibertsalaren Egunean plazaratu zuten bi erakundeek oharra.
Lehendik ere milioika milioika herritar zeuden muturreko pobrezian osasun gastuen ondorioz, baina pandemiak larriagotu egin du egoera, jende askok lana galdu baitu eta ordaindu beharreko osasun zerbitzuak ugaritu egin baitira. Munduko Bankuko Osasun, Elikadura eta Herritarrentzako Bulegoko zuzendari Juan Pablo Uriberen esanetan, pandemia bera baino lehen mila milioi pertsonak bideratzen zuten euren irabazien %10 osasun zerbitzuetara. Nekazaritza eremuetan egoera okerragoa da; izan ere, askok kilometroak eta kilometroak egin behar dituzte medikura joateko.
AEBak dira herrialde aberatsen artean doako osasun artarik ez duten gutxietako bat. Han gogor jo du pandemiak azken hilabeteetan, eta are zaurgarriago bilakatu du osasun aseguru pribaturik ez duten herritarren egoera. Indian ere, Pew Research zentroaren arabera, pandemiak klase ertainetik kanpo utzi ditu 32 milioi herritar —egunean bederatzi eta 17 euro artean irabazten dutenak leudeke klase ertaina deritzon horretan—.
Dena dela, osasun krisiak adingabeei eragin die gogorren. Unicefek zabaldutako datuen arabera, bi urteotan ehun milioi haur geratu dira pobrezian, 2019an baino %10 gehiago. Erakundeak ohartarazi du zazpi eta zortzi urte artean beharko direla, onenean ere, pandemia aurreko egoerara itzuli ahal izateko. Krisia sakonagoa da garapen bidean dauden herrialdeetan; han bizi diren adin txikikoen erdiek gutxienez hutsune bat dute oinarrizko beharrizanetan, dela hezkuntzan, osasunean, elikaduran edota etxebizitzan. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207197/barragan-claret-collel-gorostidi-miranda-eta-schonfeldek-beren-lanak-garatuko-dituzte-ikusmira-berriak-programan.htm | Kultura | Barragan, Claret, Collel, Gorostidi, Miranda eta Schonfeldek beren lanak garatuko dituzte Ikusmira Berriak programan | Guztira 281 proiektuk eman dute izena 2022ko programan. Zortzigarren edizio honetan, bostetik seira handituko da egonaldi kopurua. | Barragan, Claret, Collel, Gorostidi, Miranda eta Schonfeldek beren lanak garatuko dituzte Ikusmira Berriak programan. Guztira 281 proiektuk eman dute izena 2022ko programan. Zortzigarren edizio honetan, bostetik seira handituko da egonaldi kopurua. | Ikusmira Berriak programaren zortzigarren edizioan izena eman duten zinema proiektuen artean, zinemagile hauenak aukeratu dituzte: Ana Cristina Barragan, Jaume Claret, Meritxell Colell, Irati Gorostidi, Joao Paulo Miranda eta Maximiliano Schonfeld. Ikusmira Berriak ikus-entzunezko proiektuak garatzeko egonaldien programa da, eta Donostiako Zinemaldiak, Tabakalera Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroak eta Elias Kerejeta Zine Eskolak (EQZE) antolatzen dute. 2022ko edizioan, egonaldi kopurua bostetik seira handituko da.
Hauek dira landuko dituzten lanak:
La hiedra (Ana Cristina Barragan) Estrany riu (Jaume Claret) Lejos de los árboles (Meritxell Colell) Anekumen (Irati Gorostidi) Bandeira (Joao Paulo Miranda) Frankenstein (Maximiliano Schonfeld)
Ana Cristina Barragan zuzendari eta gidoilari ekuadortarrak (Quito, 1987) Horizontes saria irabazi zuen Donostiako Zinemaldian, bere lehen film luzeari esker: Alba (2016). Orain, Ikusmira Berriak programan parte hartuko du, Elias Kerejeta Zine Eskolako hirugarren promozioko ordezkari gisa, La hiedra proiektuarekin. Jaume Claret katalana ere (Bartzelona,1998) EQZEn aritu zen, lehenengo promozioan, eta, 2020an, Ella i jo lana estreinatu zuen Nest sailean. Hain zuzen, kategoria horretako ordezkari izango da, Estrany riu proiektuarekin. Meritxell Colell (Bartzelona, 1983) Espainiako kategorian aritzeko aukeratua izan da, Lejos de los árbolesizeneko bere hirugarren film luzea garatzeko. Amb el Vent (2018) filma estreinatu zuen Berlineko zinema jaialdian, eta Made in Spain sailean hartu zuen parte, Dúo filmarekin (postprodukzio-fasean). Irati Gorostidi zinemagile nafarrak (Eguesibar, 1988) Noka programan hartu zuen parte eta Tabakalerako Artisten Gunean egoiliar izan zen. Orain, Euskal Autonomia Erkidegoa ordezkatuko du Anekumen proiektuarekin. Hainbat esperientzia izan ditu film laburren eremuan, baina aipatutako hori izango da bere lehen film luzea.
Gainera, aurten, bi ordezkari izango ditu nazioarteko kategoriak. Alde batetik, Joao Paulo Miranda brasildarrak (Porto Feliz, 1982), Zuzendari Berriak sailean parte hartu zuena Casa de antiguidades filmarekin (2020), Ikusmira Berriak programako egonaldia baliatuko du bere hurrengo filmean lan egiteko: Bandeira. Bestetik, Maximiliano Schonfeld argentinarrak (Crespo, 1982) Frankenstein proiektua landuko du. 2020an WIP Latam egitasmoan parte hartu zuen Jesús López izeneko bere hirugarren film luzearekin, eta, Donostiako Zinemaldiaren azken edizioan, Horizontes Latinos saila inauguratu zuen lan horrekin berarekin. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207198/zardoya-otisen-greba-beste-bi-astez-luzatu-dute.htm | Ekonomia | Zardoya Otisen greba beste bi astez luzatu dute | Azaroaren 22an hasi zuten lanuztea, lan hitzarmen propio bat eskatzeko. | Zardoya Otisen greba beste bi astez luzatu dute. Azaroaren 22an hasi zuten lanuztea, lan hitzarmen propio bat eskatzeko. | Zardoya Otis S.A. igogailuak instalatzen eta mantentzen dituen enpresa bat da, eta ordezkaritzak ditu Hego Euskal Herriko hiriburu guztietan.
Enpresa hitzarmen propioaren alde hiru asteko greba hasi zuten azaroaren 22an. ELAk jakinarazi duenez, beste bi astez luzatuko dute orain, abenduaren 27ra arte.
Zardoya Otisen enpresa hitzarmena dute, baina Espainiako adar osoari ezartzen diote. Hitzarmena eguneratu gabe dute iaztik, eta une hauetan ari dira negoziatzen, Madrilen. ELAk salatu duenez, negoziazio horietan «zuzendaritzak ez du kontuan hartzen Euskal Herriko langileen iritzia».
Hitzarmena indarrean izango den urte bakoitzerako soldata igoera «duina» hitzartzea nahi du ELAk, eta nabarmendu du multinazionalak «etekin handiak pilatzen» dituela. Lan karga «nekagarriei» aurre egiteko langile gehiago ez kontratatzea ere salatu du. «Teknikari bakoitzak mantendu beharreko igogailu kopurua etengabe handituz eta segurtasun eza sortuz, bai langileentzat, bai erabiltzaileentzat». Gainera, ez da lanaldia gutxitu nahi, «Euskal Herriko hitzarmenena baino handiagoa izanda ere».
ELAk uste du, gainera, hitzarmenaren negoziazioan oso elementu garrantzitsuak daudela, eta ez direla lantzen ari Madrilen, hala nola langileek lana egiteko beren gain hartu behar dituzten kostuak (dietak, aparkalekua...), laneko osasunarekin zerikusia duten elementuak eta laneko arropa egokiena ez izatea, eta lana digitalizatzeak lan taldearentzat eta erabiltzaileentzat dakarren arriskua.
Sindikatuak uste du konponbidea negoziazioa Euskal Herrira ekartzea dela, eta itun propio bat egitea. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207199/kooperatiba-batek-uko-egin-dio-bere-egoitza-nagusia-bergaran-jartzeari-bertan-ezarri-nahi-duten-paper-hondakinen-lantegia-dela-eta.htm | Gizartea | Kooperatiba batek uko egin dio bere egoitza nagusia Bergaran jartzeari, bertan ezarri nahi duten paper hondakinen lantegia dela eta | Paper hondakinak kudeatzeko lantegia ezartzea babestu du Jaurlaritzak, udala aurka dagoen arren. Valogreene Paper BC SM enpresako lantegia Bergaran ezartzeak Larramendi poligonoko beste enpresa batzuk uxatzea eragin zezakeela aurreikusi zuen udalak duela hilabete batzuk, lantegiak askatuko dituen substantzia arriskutsuak direla eta. | Kooperatiba batek uko egin dio bere egoitza nagusia Bergaran jartzeari, bertan ezarri nahi duten paper hondakinen lantegia dela eta. Paper hondakinak kudeatzeko lantegia ezartzea babestu du Jaurlaritzak, udala aurka dagoen arren. Valogreene Paper BC SM enpresako lantegia Bergaran ezartzeak Larramendi poligonoko beste enpresa batzuk uxatzea eragin zezakeela aurreikusi zuen udalak duela hilabete batzuk, lantegiak askatuko dituen substantzia arriskutsuak direla eta. | Valogreene Paper BC SM enpresako lantegia Bergarako Larramendi poligonoan jartzeko arrisku handia dagoela ikusita, bere egoitza nagusia bertan ezartzekoa zen berrehun langileko kooperatiba batek, azkenean, Arrasaten izango du egoitza. Asteburuan iragarri du berria Bergarako udalak, eta Valogreene Paper enpresaren lantegia bertan ezartzeak dakartzan ondorioez ohartarazi du: «Paper industriaren hondakinen planta Bergaran ezarri aurretik, dagoeneko eragin dio kaltea herriari».
Aipatutako enpresak paper industriak sortzen dituen hondakinak kudeatzen ditu. Proiektu berriak zerikusi zuzena dauka Zaldibarko zabortegia amiltzearekin. Izan ere, 2020ko otsailean zabortegia malkartu arte, papera ekoizten duten enpresek hara eramaten zituzten hondakinak. Orain ez daukate hondakin horiek kudeatuko dituen lekurik, eta horregatik egin zuen Valogreene Paper SM enpresak bere lantegia Bergaran zabaltzeko proposamena, paper industriak bultzatuta.
Hala ere, azken hilabeteotan herritarren eta eragile ekologisten susmoak piztu dituen zenbait gertakari izan dira hondakinak kudeatzeko lantegiaren inguruan. Batetik, enpresak udalaren oniritzia lortzeko txostena egiteko eskaera egin zuenean ez zuen zehaztu proiektuaren benetako asmoa, eta karea ekoizteko enpresa bat izango zela esan zuen. Horrez gain, enpresak Jaurlaritzari ingurumen baimen bateratuaren tramitazioa hasteko egindako eskaera aurkeztu zionean, «hondakin ez-arriskutsuetarako jarduera» gisa deskribatu zuen enpresak egiten zuen lana. Udalak, urriaren 29an egindako prentsaurrekoan, jada azaleratu zuen zer arrisku zekartzan enpresa bertan ezartzeak: «Baldintza hauetan enpresa hau Larramendiko industrialdean ezartzeak beste enpresa batzuk uxatuko dituen konfirmazioa daukagu. Ehunka lanpostu daude kolokan epe motzean».
Bere garaian, baieztapen hori horrela jakinarazi zien Eusko Jaurlaritzari eta enpresaren irekiera babestu duten bestelako eragileei ere. «Eusko Jaurlaritzak Valogreene Paperrek ustez sortuko lituzkeen hamabost lanpostuak herriko kooperatibako berrehun horien gainetik jarri ditu», salatu du orain udalak. Adierazi dutenez, ekintza horrekin Jaurlaritzak eta SPRI Enpresa Garapenerako Euskal Agentziak Larramendiko poligonoa «kondenatu» dute.
Hori ikusita, udalak Jaurlaritzari eskatu dio «birpentsatzeko» enpresa hori Larramendin ezartzearen inguruan daukan jarrera: «Aurkeztutako proiektua arautegiaren kontrakoa izateaz gain, hasieratik eragin ditu zalantzak herrian proiektu horrek ingurumenaren ikuspegitik. Eta orain ziurtatu da enplegua suntsitzeko bide ere izan daitekeela».
Ingurumen Administrazioaren Legea
Pasa den astean onartu zen Ingurumen Administrazioaren Legeari egindako zuzenketaren aurka egin du Bergarako Udalak. Azaldu duenez, lege berria onartzeak berekin ekar dezake horrelako egoera gehiago sortzeko bidea «zabaltzea»: «Horren bitartez, herriaren beharren kontra egiteko bidea zabaltzen zaio Eusko Jaurlaritzari, goi mailako interes publikoko proiektuak izendatzen dituzten horiei proiektuak inposatuz». Bergarako Udalak azaroaren 29an onartu zuen lege horren kontrako mozioa, udalen autonomia urratuko duelakoan. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207200/birusaren-zabalkundeari-dagokionez-garairik-txarrenetariko-batean-gaude.htm | Gizartea | «Birusaren zabalkundeari dagokionez, garairik txarrenetariko batean gaude» | Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak esan du ZIUetako oheen %31 COVID-19 pazienteek hartuta daudela, eta ez dagoela egoerak hobera egiteko «aurreikuspenik» | «Birusaren zabalkundeari dagokionez, garairik txarrenetariko batean gaude». Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak esan du ZIUetako oheen %31 COVID-19 pazienteek hartuta daudela, eta ez dagoela egoerak hobera egiteko «aurreikuspenik» | 1.359 positibo atzeman ditu Osakidetzak COVID-19aren izurriaren jarraipena egiteko azken testetan: proben %12 izan dira positiboak, eta Eusko Legebiltzarreko Osasun Batzordean egin dituen adierazpenetan Gotzone Sagardui Osasun sailburuak unearen larria onartu du: «Egoera ez da ona». Eta, datuei begira, onartu du oraingoz ez dagoela motiborik baikor izateko: «Ez dago aurreikuspenik egoerak hobera egingo duela esateko». Izurriari aurre egiteko indarrean dauden neurriak konplitzeko eskatu du; esan du neurri berriak hartuko direla, baina ez du zehaztu zein izango diren. Kasuen hamalau eguneko intzidentzia metatuaren igoera etengabeaz ere ohartarazi du, milako langatik hurbil baitago: 937.
Osasun sisteman egoerak ekarritako «presioa» igartzen ari dela esan du. Aitortu du izurriari aurre egiteko kontingentzia plana bigarren fasean dagoela, eta Donostiako Ospitalean dela egoera larriagoa; 3. fasean daude han. ZIUetan dauden pazienteen %31,6 COVID-19 pazienteek betetzen dituzte orain. Era berean, berretsi du lehengo astean hartutako neurria indarrean dagoela: lehen mailako artako hainbat kontsulta bertan behera uzten ari dira, «larritasuna« duten egoerak leheneste aldera.
Ikusi gehiago: koronabirusaren azken datuak
Umeen txertaketari dagokionez, esan du bihar arratsaldetik aurrera egongo dela haurrentzat ordua hartzeko era. 9-11 urte bitarteko umeei deia egiten hasiko dira.
Sagarduik gogora ekarri du osasun ziurtagiriaren erabilera zabaltzen hasteko asmoa dutela, eta horretarako eskea egin diotela EAE Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiari. Eremu hauetara zabaldu nahi dute: kontzertu aretoetan eta kultur jarduerak egiteko aretoetan eskatzen hasi nahi dute, kiroldegi eta antzekoetan, kirol instalazio irekietan eta zerbitzu soziosanitarioetan. Era berean, zabaldu egin nahi dute ostatu eta jatetxeetan. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207201/10000-emakumeko-113-salaketa-aurkeztu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 10.000 emakumeko 11,3 salaketa aurkeztu dituzte Hego Euskal Herrian | 2021eko hirugarren hiruhilekoan, andreek 1.680 salaketa jarri zituzten indarkeria matxistagatik Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan. Eskaturiko babes neurrien %34 gibelera bota dizkiete. | 10.000 emakumeko 11,3 salaketa aurkeztu dituzte Hego Euskal Herrian. 2021eko hirugarren hiruhilekoan, andreek 1.680 salaketa jarri zituzten indarkeria matxistagatik Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan. Eskaturiko babes neurrien %34 gibelera bota dizkiete. | Espainiako CGPJ Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak indarkeria matxistari buruzko datu judizialak eman ditu, 2021eko uztailekoak, abuztukoak eta irailekoak. Hiru hilabete horietan, Hego Euskal Herrian guztira 1.680 emakumek jarri zuten salaketaren bat indarkeria matxista pairatzeagatik. Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan bizi diren emakumeen datuak kontuan hartuta, 10.000 emakumeko 11,3 salaketa jartzen dituztela erran nahi du horrek.
Babes neurriei buruzko datuak ere eman ditu CGPJk. 2021eko hirugarren hiruhilekoan Hego Euskal Herriko 292 emakumek eskatu zuten babes neurriren bat, indarkeria matxista dela eta Bada, horietako 193ri baino ez diete halakorik onartu: eskaeren %34 gibelera bota dituzte, eta %66 onartu. 242 emakumek, berriz, lekuko gisa ez deklaratzea erabaki dute. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207202/realak-leipzig-izango-du-aurkari-europa-ligan.htm | Kirola | Realak Leipzig izango du aurkari Europa ligan | Talde txuri-urdinak otsailaren 17an jokatuko du joaneko partida, Alemanian, eta itzulikoa, 24an, Anoetan. Sailkatuko balitz, final-zortzirenetan ariko litzateke. | Realak Leipzig izango du aurkari Europa ligan. Talde txuri-urdinak otsailaren 17an jokatuko du joaneko partida, Alemanian, eta itzulikoa, 24an, Anoetan. Sailkatuko balitz, final-zortzirenetan ariko litzateke. | Aurkari indartsua izango du parean Realak Europa ligako kanporaketan: Leipzig. Alemaniako taldea Txapeldunen Ligatik kanpo geratu berri da. Hirugarren izan da A multzoan, zazpi punturekin. Oso multzo zaila zuen, Manchester City eta Paris Saint-Germain izan baititu aurkari. Hain zuzen, aurretik izan ditu ingelesak eta frantziarrak sailkapenean, eta horregatik ariko da orain Europa ligan.
Aurreko bi sasoietan, ordea, oso lan ona egin zuen kluben arteko Europako lehiaketa nagusian. 2019-2020ko denboraldian, finalerdietara iritsi zen, eta Paris Saint-Germainek kanporatu zuen: 0-3. 2020-2021eko sasoian, berriz, ligaxka gainditu zuen, baina Liverpoolek kanporatu zuen final-zortzirenetan: 0-4.
Denboraldi honetan ez dabil horren fin. Alemaniako Ligan, adibidez, zazpigarren postuan dago, hamabost jardunaldi jokatuta. 23 puntu ditu. Sei partida irabazi ditu, bost berdindu, eta hiru galdu. Joan den larunbatean jokatu zuen azken norgehiagoka, eta nagusitasunez irabazi zion Borussia Moenchengladbachi: 4-1. Aurreko sasoian, bigarren izan zen Alemaniako Ligan. Bayern Munich ahaltsua bakarrik izan zuen aurretik. 2019-2020ko sasoian, berriz, hirugarren izan zen.
Domenico Tedesco da taldeko entrenatzailea. Oso jokalari onak ditu bere aginduetara: Yussuf Poulsen danimarkarra, Emil Forsberg suediarra, Dominik Szoboszlai hungariarra, Christopher Nkunku frantziarra, Dani Olmo kataluniarra, Ilaix Moriba guinearra eta Andre Silva portugaldarra nabarmentzen dira. Talde horrek utzita ari da Realean Alexander Sorloth aurrelari norvegiarra. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207203/aurreko-astean-baino-19-positibo-gehiago-atzeman-dituzte-hegoaldean.htm | Gizartea | Aurreko astean baino %19 positibo gehiago atzeman dituzte Hegoaldean | COVID-19a zuten 24 gaixo hil dira astebetean. Ostiralean egindako probetan, 2.962 herritarrek positibo eman zuten, pandemia osoan erregistratutako daturik txarrena. | Aurreko astean baino %19 positibo gehiago atzeman dituzte Hegoaldean. COVID-19a zuten 24 gaixo hil dira astebetean. Ostiralean egindako probetan, 2.962 herritarrek positibo eman zuten, pandemia osoan erregistratutako daturik txarrena. | COVID-19a hedatu eta hedatu ari da oraindik. Abenduaren 6tik 12rako astean, 15.323 positibo atzeman zituzten, azaroaren 29tik abenduaren 5erakoan baino %19 gehiago. Markak hautsi dituzte azken asteko datuek. Larunbatean jakinarazitako datua izan zen guztietan txarrena: ostiralean gaitza atzemateko egindako probetan, 2.962 herritarrek positibo eman zuten Hego Euskal Herrian. Pandemia osoan sekula ez dituzte hainbeste positibo atzeman egun bakarrean.
Positiboen ehunekoak ere argi erakusten du birusa harrotuta dabilela eta hura kontrolpean izateko zailtasunak daudela. Atzo, esaterako, COVID-19a atzemateko egindako 14.508 probetatik 1.884k positibo eman zuten; hau da, %13k. OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5eko muga dauka ezarrita pandemia bat kontrolpean edukitzeko.
Gipuzkoan dago egoerarik okerrena. Bertan erregistratu dituzte azken asteko kasuen %35, eta 100.000 biztanleko azken hamalau egunetako intzidentzia metatuta 1.435 kasukoa da. Nafarroan ere zaila da egoera: bertan atzeman dituzte kasuen %28, eta intzidentzia 1.151 positibokoa da. Araban, positiboen %11 atzeman dituzte, eta 985 kasuko intzidentzia dute. Azkenik, Bizkaikoak dira azken asteko kasuen %25, eta 605ekoa da intzidentzia. Larunbatean jakinarazitako datuak pandemia guztiko okerrenak izan ziren Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan: Araban 314 herritarrek eman zuten positibo, Gipuzkoan 1.056k, eta Nafarroan, berriz, 844k.
Positiboak areagotu ahala, ospitaleetako egoera ere okerrera egiten ari da. Egun, 556 gaixo daude COVID-19ak jota Osakidetzako eta Osasunbideko ospitaleetan, daturik txarrena maiatzaren 13tik. Konparazio bat egitearren: duela astebete baino %25 gaixo gehiago daude erietxeetan, eta duela bi aste baino %68 gehiago. ZIUetan ere, goranzko joera: orotara, 113 eri daude larri, duela astebete baino %31 gehiago, eta duela bi aste baino %88 gehiago. Heriotzei dagokienez, astebetean 24 gaixo hil dira COVID-19ak jota.
Ikasgelak ixten
Birusa txikienei ari zaie erasaten, batez ere. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, esaterako, 2.522 kasukoa da intzidentzia 6-12 urteko umeen artean. Horrek zuzenean eragiten du eskoletan. Guztira, Hego Euskal Herriko 418 ikasgela daude itxita koronabirusagatik —ostiralean baino hamazazpi gehiago—, 205 ikastetxetan. Nafarroako Gobernuak itxialdian dauden ikasleen kopurua ere jakinarazi du: 1.903 ikasle daude konfinatuta, joan den ostiralean baino 312 gehiago.
Birusaren hedapena eten nahian, etzi hasiko da umeen txertaketa Hego Euskal herrian. Gaur jaso dituzte horretarako txertoak: 60.000 Eusko Jaurlaritzak eta 18.000 Nafarroako Gobernuak. |
2021-12-13 | https://www.berria.eus/albisteak/207204/jaurlaritzak-jakinarazi-du-34-eutanasia-eske-jaso-direla-eta-hamahiru-jada-egin-direla.htm | Gizartea | Jaurlaritzak jakinarazi du 34 eutanasia eske jaso direla, eta hamahiru jada egin direla | Zortzi paziente eutanasia egin aurretik hil dira; hamabi eskea aztertzeko prozedura betean daude, eta pertsona bakar bati eman diote ezezko erantzuna | Jaurlaritzak jakinarazi du 34 eutanasia eske jaso direla, eta hamahiru jada egin direla. Zortzi paziente eutanasia egin aurretik hil dira; hamabi eskea aztertzeko prozedura betean daude, eta pertsona bakar bati eman diote ezezko erantzuna | Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko agintariek Eusko Legebiltzarreko Osasun Batzordean egin duten agerraldi batean jakinarazi dute Eutanasiaren Legea ezartzeko prozedurak zertan diren Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Martxoan onartu zuten legea Kongresuan; ekainean sartu zen indarrean, eta ordutik 34 eutanasia eske jaso direla jakinarazi dute, eta hamahiru pertsonari eman zaiela ja hiltzeko laguntza medikoa. Zortzi paziente eutanasia egin aurretik hil dira, eskea egin zutenerako oso larri baitzeuden; hamabi eskea aztertzeko prozeduran daude orain, eta pertsona bakar bati eman diote ezezko erantzuna.
Esan dute legeak, oro har, osasun profesionalen partetik harrera «positiboa» izan duela, eta 5.000 inguruk propio legearen gaineko trebakuntza egin dutela dagoeneko. Gehienak Osakidetzako profesionalak dira, baina eremu soziosanitarioko beste adarretako langileak ere badira tartean.
Kontzientzia eragozpena Kontzientzia eragozleen erregistro bat antolatu behar izan dute, eta esan dute soilik fakultatiboen %1,9k eman dutela orain arte izena zerrenda horretan. Oso kopuru «baxua» dela esan dute, eta eutanasia eskeei erantzuteko arazorik ez dela egon horregatik.
Erregistro hori eratzea izan da legea martxan jartzeko urratsetako bat, baina gehiago ere izan direla nabarmendu dute: Berme eta Ebaluazio Batzordea sortu zen aurrena, legean aurreikusitako prozeduren agiri ofizialak diseinatu dira, eta herritarrei informazioa emateko ahalegina egin da. |
2021-12-10 | https://www.berria.eus/albisteak/207205/1743-urtean-euskaraz-idatzitako-gutun-bat-aurkitu-da-oiartzunen.htm | albisteak | 1743. Urtean euskaraz idatzitako gutun bat aurkitu da Oiartzunen | Oiartzungo zirujaua zenak herriko bikarioari bidalitako eskutitz pribatu bat da. Gutunak agerian jartzen du euskarak bere lekua izan zuela mundu idatzian XVIII. Mendean. | 1743. Urtean euskaraz idatzitako gutun bat aurkitu da Oiartzunen. Oiartzungo zirujaua zenak herriko bikarioari bidalitako eskutitz pribatu bat da. Gutunak agerian jartzen du euskarak bere lekua izan zuela mundu idatzian XVIII. Mendean. | Oiartzungo udaletxeko artxiboan altxor berezi bat aurkitu da: 1743. urtean euskara hutsean idatzitako gutun bat. Jexux Leonet Oiartzungo alkateak azpimarratu duenez, «poz izugarria» hartu du udalak «ustekabeko» aurkikuntza honekin: «Aletxo bat jartzen dugu Euskal Herriko eta Oiartzungo historian eta gure hizkuntzarenean. Gaur gaurkoz, horrelako adibide gutxi ditugu. Ez dira ohikoak. Eta horrek ematen dio garrantzia aurkikuntza honi».
Gutuna 1743ko urrian idatzitako eskutitz pribatu bat da. Oiartzungo zirujaua zenak, Auger Greciet (Oier Gerezieta) hazpandarrak, herriko bikarioari, Jose Fagoagari, Fontainebleutik (Frantzia) bidalia. Gutunean, Gerezietak «mesedea» eskatzen dio bikarioari, «Oiartzungo bailaratik kanpo joateko udalbatzak aurretik emana zion baimena luzatzeko kudeaketa» egin dezan. Garai hartako harreman sozialetan tratamenduak zuen garrantziaren lekukotasuna ere ematen du gutunak: begirunez eta mintzaira jasoan idatzia dago, eta etengabeak dira laudorioak, goraipamenak eta esaldi jantziak.
Oier Gerezietak 1743an idatzitako eskutitza.OIARTZUNGO UDALA
Euskara, Oiartzungo herriaren ezaugarri garrantzitsua
Gutun hau lagin bat izan arren, argi uzten du korrespondentzia pribatua, behintzat, euskaraz izaten zela XVIII. mendean. Horrela, agerian jartzen du euskarak bere lekua izan zuela mundu idatzian XVIII. mendean. «Oiartzungo herriak euskararekiko izan duen harremanaren isla ere bada hau; hizkuntza gure herriaren ezaugarri garrantzitsua da, oraindik ere», Leoneten hitzetan.
Izan ere, Iago Irixoak, Ereiten Kultur Zerbitzuak enpresako his torialariak nabarmendu duenez, «gutun hau ez da Oiartzungo udal-aktetan euskararen lorratza islatzen digun dokumentu baka- rra: hamaika dira hitz solte baina ugariak jasotzen dituztenak, eta ez dira eskasak udal-akordioak elizan eta euskaraz aditzera eman direlako aipuak».
Alderdi linguistikotik haratago, 1743an idatzitako gutunak beste zenbait konturen berri jakinarazten du. Batetik, erakusten du ordurako bi estatutan banatuta zeuden Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko harremanak estuak zirela. Bestetik, gezurtatzen du euskalki ezberdinetan mintzatzen ziren euskaldunek ez zutela elkar ulertzen. Are gehiago: gaur egun ere ulertzeko arazorik ematen ez duen moduan idatzita dago Gerezietaren gutuna —lapurteraz—.
Horrez gain, XVIII. Mendeko Oiartzuni buruzko informazioa ematen du, gizarte antolaketari dagokionez. Garai hartan, osasun zerbitzua udalak ematen zuen. Oiartzungo kasuan, eskualdearen hedadura kontuan hartuta, bi zirujau-bizargin kontratatu zi-tuen udalak, zerbitzua egoki eman zezaten. Nabaria da udalak auzotarrei kalitatezko zerbitzua emateko konpromisoa: tituludunak ekartzen zituen jardun horretarako. Kasu honetan, Lapurdira jo zuten zirujau bila.
Gutunaren aurkikuntza ustekabekoa izan da. Irixoak topatu zuen, «bestelako informazioaren bila»zebilela. Halaere,Oiartzungo Udalak euskararekiko hartua duen konpromisoa ez da kasualitatea. Udal artxiboan horrek badu isla: sail honen lan-hizkuntza ere euskara da. Hori dela eta, artxiboaren udal-akten hustuketa euskara hutsean egiten ari dira. Orain arte, 1658tik —Oiartzungo udaletxean kontserbatzen den lehenengo akta liburua ordukoa da— 1742.urteartekoaktakhustudira, eta helburua 1937 artekoak hustea da.
Halaber, aktak euskaraz husten hasi zenetik, dibulgazio lanetan ere badabil Oiartzungo Udala. Udal-akten laburpena digitalizatutako datu basean gordetzen ari da, edozein kontsulta errazteko.
Informazio gehiago bildu nahi izanez gero, bisitatu webgune hau: www.oiartzun.eus |
2021-12-14 | https://www.berria.eus/albisteak/207206/eaeko-fiskaltzak-ontzat-jo-du-ziurtagiriaren-erabilera-hedatzea.htm | Gizartea | EAEko Fiskaltzak ontzat jo du ziurtagiriaren erabilera hedatzea | EAEko Fiskaltzak begi onez hartu du Eusko Jaurlaritzaren eskaria, eta ontzat jo du ziurtagiria eskatzea ostalaritzan, kirol instalazioetan, zentro soziosanitarioetan eta zahar etxeetan. | EAEko Fiskaltzak ontzat jo du ziurtagiriaren erabilera hedatzea. EAEko Fiskaltzak begi onez hartu du Eusko Jaurlaritzaren eskaria, eta ontzat jo du ziurtagiria eskatzea ostalaritzan, kirol instalazioetan, zentro soziosanitarioetan eta zahar etxeetan. | EAEko Fiskaltzak ontzat jo du Eusko Jaurlaritzak egindako eskaera, eta bat etorri da COVID ziurtagiriaren erabilera eremu gehiagotara zabaltzearekin. Eusko Jaurlaritzak joan den astean eskatu zion EAEko Justizia Auzitegi Nagusiari ziurtagiriaren erabilera zabaltzeko ostalaritzara, gimnasioetara, zentro soziosanitarioetara eta zahar etxeetara, baldin eta azken hamalau eguneko intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 300 kasutik gorakoa baldin bada. Osasun txostena, txosten juridikoa eta dekretuaren zirriborroa igorri zizkion ziurtagiriaren erabilera eremu horietan ere handitzeko, eta astelehenean fiskaltzak ontzat jo du eskaera hori. Fiskaltzaren ustez, ziurtagiria eskatzea beharrezkoa da kutsatzeak saihesteko, eta neurri «egokia» eta «proportzionala» da. Fiskaltzaren oniritzia jasota, ikusteko dago EAEko Auzitegi Nagusiak zer erabakiko duen. «Helburua da osasun segurtasuna bermatzea eta horrelako establezimenduetan kutsatzeko arriskua murriztea. Neurria egokiena da pertsona guztien osasuna bermatzeko; izan ere, neurri murriztaileagoak hartzeak, hala nola itxierak edo edukiera mugak, ondorio negatibo handiagoa du», argudiatu du fiskaltzak. |
2021-12-30 | https://www.berria.eus/albisteak/207207/garagardo-biologikoak.htm | albisteak | Garagardo biologikoak | Orain dela zazpi urte inguru hasi zen Bittor Corret garagardo biologikoak egiten; Ezpeletan daukate ostatua, eta dena modu biologikoan ekoizten dute: zapore handiko garagardo freskoak | Garagardo biologikoak. Orain dela zazpi urte inguru hasi zen Bittor Corret garagardo biologikoak egiten; Ezpeletan daukate ostatua, eta dena modu biologikoan ekoizten dute: zapore handiko garagardo freskoak | Etxean bertan hasi zen garagardoa ekoizten Bittor Corret. Orain dela zazpi urte inguru, 2014. urtean, haren emazteak urtebetetze egunerako oparitu zion garagardoa nola sortu azaltzen zuen liburu bat, eta, geroztik, hazi eta hazi ari da Arrobio garagardoa. Ezpeletan (Lapurdi) dago kokatua, Euskal Herriaren bihotzean, eta lokal berean dauzkate fabrika eta ostatu txiki bat. Gainera, ez dute nolanahiko garagardoa sortzen: garagardo ekologikoa ekoizten dute, baita zapore handikoa ere. Urtean 84.000 botila inguru egiten dituzte, azaro inguruan, guzti-guztiak ilusioz eta maitasunez beterik.
«Egunero gure errezeta aldatu behar dugu; kalitatea aldatzen da», Correten arabera. Izan ere, garagardo ekologikoa lortzeko, garagar eta gari maltetatik eta ekologikotik hazitako lupulua erabiltzen dute ekoizpen prozesuan. Horri esker, zapore aberatsa dute, iragazi gabeak dira, pasteurizatu gabeak, eta hartzidura handikoak.
Hainbat garagardo mota egiten dituzte, iragazki gabeak eta pasteurizatu gabeak.ARROBIO
Arrobio eta Eusk’ale
Bi garagardo ekologiko sorta eskaintzen dituzte: batetik, Arrobio sorta esaten diotena, eta, bestetik, Eusk’ale izeneko garagardoa. Halere, biak ala biak aproposak dira aperitiborako eta lagunartean edateko.
Ez da kasualitatea garagardo ekologikoa ekoiztea erabaki izana. Lan horretan hasi baino lehen ere, sortzaileek beren bizimodua modu biologikoan egiten zuten, eta proiektu hau egunerokoan egiten zutenaren «jarraipen logikoa» izan zen: «Hasiera-hasieratik, nekazaritza ekologikoko lehengaien hornikuntza bideratu dugu, eta zirkuitu laburretan garatu dugu gure merkaturatzea», diote lankideek.
Honako hauek dira eskaintzen dituzten garagardoetako batzuk: Arrobio horia, hartzidura handikoa eta kirastasun leunekoa, Frantziako eta Belgikako garagardoen estilokoa; Arrobio xuria, belgikar estiloko garagardo biologikoa, hartzidura handikoa, fruitu gustu indartsukoa, freskoa, egarria kentzeko aukera ezin hobea.
Dastatu eta gozatu!
Informazio gehiago bildu nahi izanez gero, bisitatu webgune hau: www.arrobio.com |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.