date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207412/katixa-agirreren-amek-ez-dute-zinemara-eramango-dute.htm | Kultura | Katixa Agirreren 'Amek ez dute' zinemara eramango dute | Mar Coll zuzendari kataluniarrak moldatuko du liburua pantailara, eta datorren urtean hasiko dira filmatzen | Katixa Agirreren 'Amek ez dute' zinemara eramango dute. Mar Coll zuzendari kataluniarrak moldatuko du liburua pantailara, eta datorren urtean hasiko dira filmatzen | Euskaraz eman zuen argitara Amek ez dute liburua Katixa Agirrek 2018an, eta hainbat hizkuntzatara zabaldu da geroztik. Pantailara ere helduko da orain, Mar Coll zinemagileak egokituko baitu zinemarako, gaztelerazko itzulpena oinarri hartuta: Las madres no. Eta izen bera izango du filmak ere. Elastica Films-ek ekoitziko du filma, eta datorren urtean dira filmatzen hastekoak.
Euskarazko eleberriak idazten laguntzeko Zubikarai saria jaso zuen Agirreren proiektuak 2016an, eta eskolakide batek bere bi ume bikiak hil dituela jakiten duen ama eta idazle bat du protagonista. Obsesionatu egiten da gaiarekin, eta gertuko izan zuen pertsona hori puntu horretara nola heldu ote zen galdetzen dio etengabe bere buruari narratzaileak. Saiakeraren eta thrillerraren artean dabil lana, horregatik, eta epaiketa kronika baten airea ere hartzen du kontakizunak amaiera aldera.
Mar Coll zinemagileak ere behin baino gehiagotan landu ditu familia giroko tentsioak ere. Besteak beste, Tres días con la familia filma eta Matar al padre telesaila zuzendu ditu Collek orain arte. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207413/durangoko-trenbide-gaineko-espazioa-urbanizatzeko-aurreakordioa-itxi-dute-udalak-eta-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Durangoko trenbide gaineko espazioa urbanizatzeko aurreakordioa itxi dute udalak eta Jaurlaritzak | «Proiektu bideragarri bat» egiteko konpromisoa hartu dute, eta atzera bota EAJk bultzatu zuen plana. Udalak prozesu parte hartzaile bat iragarri du. | Durangoko trenbide gaineko espazioa urbanizatzeko aurreakordioa itxi dute udalak eta Jaurlaritzak. «Proiektu bideragarri bat» egiteko konpromisoa hartu dute, eta atzera bota EAJk bultzatu zuen plana. Udalak prozesu parte hartzaile bat iragarri du. | Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailak eta Durangoko Udalak (Bizkaia) aurreakordio bat itxi dute herri hartako trenbidea lurperatu izanak askatutako espazioan «proiektu bideragarri bat» egiteko. Bi erakundeek azaldu dutenez, «ahalik eta berdegune gehien» izateko modua emango du aurreakordioak, eta bien artean adostuko dituzte eraikinen altuera eta kokapena. Trukean, udalak Jaurlaritzaren esku utziko ditu hainbat lursail. Aurreakordioak baditu oinarri politikoak ere. Hura onartuta, PSE-EEk, Jaurlaritzatik, eta EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek ,udaletik, atzera bota dute EAJk espazio hartan egiteko sustatu zuen plana, proiektuari «izaera soziala» emateko.
Akordioak aldaketa ugari aurreikusten ditu lanetan, hasiera batean aurkeztu zen proiektuarekin alderatuta. Besteak beste, heren bat murriztuko da eremuaren eraikigarritasuna, eta bi erakundeen artean adostuko dute eraikinen tipologia. Murrizketa horien truke, Durangoko Udalak hainbat lursail utziko ditu Eusko Jaurlaritzaren eskuetan; hala nola, babes ofizialeko etxeen eta babes tasatuko etxeen hainbat partzela, etxebizitza publikoaren plan bat egiteko, eta muntatzen ari diren Eguzkitzako industrialdeko lursail bat. Era berean, San Agustin komentua eta Pinondo Etxea ere Jaurlaritzaren kudeaketapean geratuko lirateke, eraikinak birgaitu eta «premia egoeran dauden kolektiboentzako zuzkidura bizitokiak eraikitzeko».
Jaurlaritzak, berriz, uko egingo dio eremuan lurpeko merkataritza galeriaren bigarren fasea eta ekipamenduetarako eraikina eraikitzeari, eta udalaren esku utzi du trenbide zaharraren trazadura; hark izango du eremu hura urbanizatzeko ardura.
Trenbidea lurperatzeko obrak 60.000 metro koadroko espazio urbanizagarria utzi zuen Durangon, baina, orain arte, Jaurlaritza eta udala ez zetozen bat hura erabiltzeko moduaren inguruan. 2006an, EAJ udal gobernuan zela, hemezortzi pisuko bost dorre eraikitzeko konpromisoa hartu zuen udalak, lanen zati finantzatzeko; besteak beste, 554 bizitoki eta merkataritzara bideratutako hainbat lokal eraikitzeko. Proiektua geldirik egon zen duela hiru urte martxan jarri zuten arte, baina 2019tik agintean den udal gobernua aurka agertu zen. Hala, martxoan, aferaren inguruko herri galdeketa bat antolatu zuen, eta bozkatu zuten 7.077 herritarretatik 6.680k PERI 1 proiektua «bertan behera uztearen eta prozesu parte hartzaile baten» alde egin zuten. Orduan, argi hitz egin zuen Ima Garrastatxu alkateak (EH Bildu): «Durangarrek oso mezu argia helarazi digute: ez dituzte 18 pisuko bost dorre nahi».
Ordutik, hainbat aldiz bildu dira udaleko eta Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Saileko arduradunak. Hala nola, Iñaki Arriola sailburuak (PSE-EE) apirilean adierazi zuen bere helburua aferaren inguruko «ahalik eta adostasun handiena» lortzea zela, baina gogoraraziz Jaurlaritzak ezin ziela uko egin «askatutako espazioen gainbalioei». Hau da, hemezortzi pisuko bost dorreak eraikitzea ez zen «sine qua non baldintza bat» gainbalio hori lortzeko, baina urratsak egin behar ziren «euskal zergadun guztien diruarekin eginiko ahaleginaren parte finantzatzeko».
Izan ere, Euskal Trenbide Sareak 274,3 milioi inbertitu zituen Durango Operazioan; besteak beste, Durango eta Abadiño arteko bidea lurperatu zuten; geltoki berriak egin zituzten Durangon, Euban eta Trañan; eta 27 trenbide pasagune kendu zituzten —Durangon, lau—. Proiektu hura, baina, ez zen tren zerbitzuaren mesederako egin, Arriolaren hitzetan: «Durango operazioa oinarriz urbanistikoa izan zen. Euskotrenek ez du bidaiari bakar bat ere irabazi harekin, baina Durangok asko irabazi du hirigintzari eta bizi kalitateari dagokionez».
Hala, bi aldeek gainbalio horri forma emateko abiatutako negoziazioaren ondorio da aurkeztutako aurreakordioa; bi erakundeen arabera, «herritarrak gogobeteko» dituena eta amaiera emango diona hamabost urtez «enkistatuta» egon den arazo bati. Halere, elkarrizketa mahaian jarraituko dute proiektua zehazteko eta kudeaketa sistema urbanistiko bat adosteko; hau da, PERI programa moldatzea posible den edo berri bat onartu beharko duten aztertzeko.
Prozesu parte hartzale bat
Akordioak balio politikoa ere badu. Udal mailan ezkerreko alderdien arteko akordio ugari egin diren arren, lehen aldia da PSE-EEk Jaurlaritzatik halako mugimendu bat egiten duena. Izan ere, haren gobernukide den EAJk bultzatutako proiektua zen atzera bota dutena. Durangoko jeltzaleek adostu zuten hura Jaurlaritzarekin, eta plana defendatu dute behin herriko gobernua galduta ere. Hala nola, martxoko galdeketan abstentzioaren aldeko deia egin zuen, hark «zentzurik ez» zuela argudiatuta. EAJren esanetan, %28,5eko parte hartzeak adierazi zuen «durangarrek aurrera egin nahi dutela erakundeen artean adostutako proiektu bideragarri batekin». Ordurako, udalaren eta Jaurlaritzaren arteko elkarrizketaren alde egin zuen PSE-EEk, abstentzioak irabazi zuela adierazi arren.
Garrastatxuk eta Julian Rios alkateordeak (Herriaren Eskubidea-Elkarrekin Podemos), berriz, galdeketa haren garrantzia nabarmendu dute, eta Erabaki plataformaren lana eskertu, eginiko mobilizazio lanagatik: «Esan dezakegu 18 solairuko bost dorreak historia direla jada, eta hori durangarrek eta udalak elkarrekin egindako lanari eta borondateari esker da». Hartara, herritarrek eskatu bezala, proiektu berriaren inguruko prozesu parte hartzaile bat bultzatuko du Udalak, durangarren ekarpenak jasotzeko. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207414/aurrekontu-antisozial-eta-neoliberalak-salatu-ditu-elak.htm | Politika | Aurrekontu «antisozial eta neoliberalak» salatu ditu ELAk | Giza kate baten bidez EH Bilduren eta EAJren egoitzak lotu dituzte Bilbon | Aurrekontu «antisozial eta neoliberalak» salatu ditu ELAk. Giza kate baten bidez EH Bilduren eta EAJren egoitzak lotu dituzte Bilbon | ELA sindikatuak giza katea egin du Bilbon, EAEko 2022ko aurrekontu «antisozial eta neoliberalak» salatu eta «aurrekontu sozialak» eskatzeko. Giza katea EH Bilduk Bilbon duen egoitzatik abiatu da, eta EAJren egoitzan amaitu da.
ELAko Leire Gallegok esan duenez, aurrekontuekin lortu nahi duten helburua «ahalik eta gutxien gastatzea» da. «Hezkuntzara bideratutako dirua aurreko urtean baino gutxiago da, diru sarrerak bermatzeko errentan murrizketak daude, eta aurrekontuen %13 zor publikoa kitatzera bideratuta daude».
Mikel Noval ELAko Azterketa Bulegoaren arduradunak azaldu du protestaldiarekin EH Bilduren eta EAJren egoitzak lotu dituztela «PSE-EErekin batera bi alderdi horiek duten erantzukizuna nabarmentzeko». Esan duenez, Jaurlaritzarekin lortutako akordioaren bidez EH Bilduk eragindako aldaketek aurrekontu proiektuaren %0,5i baino ez diote eragiten, eta ez dute «egiturazko aldaketarik» ekarriko: «Guk aurrekontuen edukiari erreparatzen diogu, eta ez horrenbeste aurrekontu horiek nork sustatzen dituen». |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207415/azpiazu-haserre-calvinorekin-ez-diolako-erantzun-funts-eskaerari.htm | Ekonomia | Azpiazu haserre Calviñorekin, ez diolako erantzun funts eskaerari | Urrian aurkeztu zizkion Jaurlaritzak Madrili zeintzuk ziren Next Generation funtsaren diruak jasotzeko lehentasunezko proiektuak. Ez du erantzunik jaso. | Azpiazu haserre Calviñorekin, ez diolako erantzun funts eskaerari. Urrian aurkeztu zizkion Jaurlaritzak Madrili zeintzuk ziren Next Generation funtsaren diruak jasotzeko lehentasunezko proiektuak. Ez du erantzunik jaso. | Eusko Jaurlaritzak kritika handiak egin izan dizkio Espainiako Gobernuak Europako Batasunaren Next Generation (NG) funtsei buruz egindako kudeaketari, oso zentralista iruditu zaiolako eta alde batera utzi izan dituelako autonomia erkidegoak. Azken kritika gaur bertan iritsi da, Eusko Legebiltzarrean. EAJren taldearen galdera bati erantzunez, Pedro Azpiazu Ekonomia sailburuak salatu du Madrilek ez diela erantzun bere proiektu estrategikoei.
Urriaren 19an bidali zion Jaurlaritzak bere hiru proiektu kutunen zerrenda Espainiako Gobernuari, Nadia Calviño Ekonomia ministroaren eskaera bati erantzunez. «Ez da onargarria» erantzunik jaso ez izana, Azpiazuren arabera. «Jakin behar dugu zer proiektutarako izango ditugun Europako funtsak, jasoko dugunaren arabera gure funts propioak jarri behar ditugu eta».
Euskadi Next planean agertzen diren beste proiektuak alde batera utzi gabe, Gasteizko gobernuak hiru arlori eman die lehentasuna: mugikortasun elektrikoa eta digitalizatua, trantsizio digitala, eta osasun terapia berritzaileak. Hiru proiektu estrategikoetarako 1.854 milioi euroko inbertsioak aurreikusi ditu Jaurlaritzak, eta horietarako 648 milioi eskatu ditu Europako funtsetatik.
Azpiazuk ziurtatu du asko dagoela jokoan, eta Jaurlaritzak «proposamen eraikitzaileak» egin dituela. Madrildik, ordea, «inposizioz eta segurtasun juridikorik ezaz betetako kudeaketa» jaso du.
Espainiako Gobernuak abuztuan jaso zituen lehen 9.000 milioi euroak, eta hezkuntzarako, osasunerako eta trantsizio ekologikorako baliatu zituen. Abendu hasieran jaso zuen 10.000 milioi euroren bigarren ordainketa baterako oniritzia, baina dirua ez da artean iritsi, Europako Batasuneko beste kideen oniritzia falta delako. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207416/ikatzaren-mundu-mailako-eskaria-6-hazi-dela-ohartarazi-du-nazioarteko-energia-agentziak.htm | Mundua | Ikatzaren mundu mailako eskaria %6 hazi dela ohartarazi du Nazioarteko Energia Agentziak | Datorren urtean inoizko hazkunderik handiena izatea aurreikusi dute. Horrek «ia ezinezko» egingo du Glasgowko goi bilerako helburuak betetzea. | Ikatzaren mundu mailako eskaria %6 hazi dela ohartarazi du Nazioarteko Energia Agentziak. Datorren urtean inoizko hazkunderik handiena izatea aurreikusi dute. Horrek «ia ezinezko» egingo du Glasgowko goi bilerako helburuak betetzea. | Ikatzaren kontsumoak gora egin du berriz ere: %6 hazi da eskaria. Pandemiaren lehen urtean jaitsi bazen ere, jaitsiera ez zen izan IEA Nazioarteko Energia Agentziak aurreikusitako bestekoa. Gauzak horrela, datorren urtean inoiz izan gabeko kontsumoa egotea espero du. Horrek «ia ezinezko» bihurtuko du Glasgowko goi bileran hartutako erabakiak betetzea; hots, ikatzaren kontsumoa jaistea, klima larrialdia apaltzeko.
«Ikatzaren isurpenak gutxitzeko gobernuen berehalako esku hartze nabarmenik gabe, oso aukera gutxi izango ditugu berotze globala 1,5 gradutan mantentzeko, aukeraren bat balego. Betiere, esku hartze hori zuzen, abegikor eta kaltetuak babestuz egin behar da», azaldu du Fatih Birol IEAko zuzendari exekutiboak. Agentziaren esanetan, Txinak izango du etorkizuna aldatzeko gakoa, herrialde horretan erabiltzen baitute mundu osoan kontsumitzen den ikatzaren erdia baino gehiago. Horri Indiakoa batuta, munduko kopuruaren bi heren kontsumitzen dituzte bi herrialde horien artean.
Agentziak uste du egoerak okerrera egiten jarraituko duela, gora egingo duela Txinaren ikatzaren kontsumoak, alegia; %1,1 urteko, batez beste. 2024rako 135 milioi tona gehiago kontsumitzea espero dute. Batez ere elektrizitatea sortzera bideratuko dute ikatz hori, energia berriztagarriekin edo zentral nuklearrekin ez dutelako nahikoa eskariari aurre egiteko. Indian ere gauza bera gertatuko dela uste du IEAk, eta aurreikusi du elektrizitatea sortzeko erabilitako ikatzaren ehunekoa hazi egingo dela: %72tik %74ra. EB Europako Batasunean eta AEBetan, ostera, behera egitea espero dute: %18 Europako Batasunean, eta %15 AEBetan. Baina agentziak ohartarazi du jaitsiera hori ezdeusa izango dela Txinak eta Indiak izango duten gorakaden aldean.
IEA kezkatuta agertu da, gero eta handiagoa delako arrakala herrialdeek karbono neutraltasuna lortzeko hartu zituzten konpromisoen eta ikatzaren merkatuko datuen artean. Eta horren arrazoia zehaztu du: ez dute baliabiderik jarri energia eta teknologia garbiak garatzeko.
Ikatzaren gorakadaren zergatiak
2020an izandako geldialdi ekonomikoak ekarri zuen beherakada ikatzaren kontsumoan. Munduko zenbait eremutan nabarmena izan zen jaitsiera; EB Europako Batasunean eta AEBetan, esaterako, %20 inguru jaitsi zen kontsumoa. Baina Txinak urte amaierarako ekonomiak gora egitea lortu zuen, eta berriz hazi zen kontsumoa; eta herrialde horrek mundu mailan duen pisua dela eta, munduko ikatzaren kontsumoa soilik %4,4 jaitsi zen.
Ekonomia berriz martxan jartzeak eragin du, beraz, ikatzak lekua irabaztea. Baina hori ez da izan faktore bakarra. Energiaren agentziak ondorioztatu du gas naturalaren prezioen igoerak ekarri duela askok ikatzaren aldeko apustua egitea elektrizitatea sortzeko orduan. Izan ere, gas naturalaren prezioak %9ko igoera izan du erabilera horretarako. Agentziak emandako datuaren arabera, inoiz baino ikatz gehiago ari dira erabiltzen gaur egun elektrizitatea sortzeko. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207417/mancha-real-mallorca-leganes-eta-girona-euskal-taldeen-aurkari-espainiako-kopan.htm | Kirola | Mancha Real, Mallorca, Leganes eta Girona, euskal taldeen aurkari Espainiako Kopan | Partida bakarrera jokatuko dira kanporaketak, urtarrilaren 6an. | Mancha Real, Mallorca, Leganes eta Girona, euskal taldeen aurkari Espainiako Kopan. Partida bakarrera jokatuko dira kanporaketak, urtarrilaren 6an. | Gaur eguerdian egin dute Madrilen Espainiako Kopako final-hamaseirenetako zozketa. Athleticek Mancha Real izango du aurki. Bilboko taldeak ez ditu jokatu aurreko bi kanporaketak, iaz finala jokatu zuelako (0-4 galdu zuen, Bartzelonaren aurka) eta Superkopa jokatuko duelako urtarril erdialdean.
Gainerako euskal taldeek bigarren mailako aurkariak izango dituzte: Eibarrek Mallorca hartuko du, Reala Leganesen zelaian ariko da, eta Osasuna, berriz, Gironarenean.
Hauek dira kanporaketa guztiak:
Mancha Real - Athletic Eibar - Mallorca Leganes - Reala Girona - Osasuna Rayo Majadahonda - Atletico Madril Alcoyano - Real Madril Linares - Bartzelona Baleares - Celta Valladolid - Betis Almeria - Elx Mirandes - Rayo Vallecano Cartagena - Valencia Sporting - Vila-real Fuenlabrada - Cadiz Zaragoza - Sevilla Ponferradina - Espanyol
Osasuna atzo sailkatu zen. Deportivo kanporatu zuen: 1-2 irabazi zuen Galizian. Sufritu egin zuen Iruñeko taldeak, galiziarrek sartu baitzuten lehen gola, 23. minutuan, baina Kike Garciaren (45. minutuan) eta Budimirren golek (64.ean) emaitza irauli zuten.
Reala eta Eibar asteazkenean sailkatu ziren. Txuri-urdinek 0-3 irabazi zioten Zamorari, Guridi, Turrientes eta Oiarzabalen gol banarekin. Eibartarrek, berriz, 1-2 irabazi zion Teneriferi. Edu Expositok sartu zuen gol erabakigarria, 88. minutuan. Lehen gola, berriz, Quiquek sartu zuen. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207418/gehiengo-sindikalak-urtarrilaren-8ko-manifestaziorako-deia-egin-du.htm | Politika | Gehiengo sindikalak urtarrilaren 8ko manifestaziorako deia egin du | Hego Euskal Herriko sindikatu ia guztiek elkarretaratzea egin dute Bilbon, euskal presoen eskubideen alde. | Gehiengo sindikalak urtarrilaren 8ko manifestaziorako deia egin du. Hego Euskal Herriko sindikatu ia guztiek elkarretaratzea egin dute Bilbon, euskal presoen eskubideen alde. | Hego Euskal Herriko sindikatu ia guztiak (ELA, LAB, UGT, ESK, Steilas, CGT/LKN, CNT, EHNE, Hiru eta Etxalde) batu dira Bilbon euskal presoen eskubideen alde, eta elkarretaratzea baliatu dute urtarrilaren 8an Sarek antolatuko duen manifestaziorako deia egiteko.
ELAko Leire Txakartegik esan du «aurrerapausoak» eman diren arren oraindik ere 95 preso daudela Euskal Herritik urrun, eta «salbuespenezko neurriek» bere horretan jarraitzen dutela, adibidez graduen progresioari eta zigorrak metatzeko aukerari dagokionez. «Ez dago aitzakiarik politika hori bertan behera uzteko», erantsi du.
LABeko Garbiñe Aranburuk, berriz, esan du bere sindikatuak «erabateko konpromisoa» duela «gatazkaren ondorioei eta presoen egoerari» konponbidea emateko, eta «lehentasuna» dela «presoak etxerako bidean» jartzea. Nabarmendu du orain arte lortutakoa «presioari, gizartearen mobilizazioari eta gaurkoaren moduko adostasun zabalei esker» erdietsi direla, eta bide horretatik jotzeko deia egin du.
UGTko Raul Arzak adierazi du «legea betetzea» baino ez dutela eskatzen: «Hamar urte igaro dira ETAren terrorismoa desagertu zenetik, eta iraganean hartu ziren salbuespenezko neurriek jada ez dute zentzurik». Urtarrilaren 8ko manifestaziora joateko deia egin du «euskal presoak, sozialak barne, hemen egon daitezen eta gaixotasunagatik, adinagatik edo beste arrazoi batengatik kaleratzeko moduan egon daitezkeenak aske utz ditzaten». |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207419/marka-berria-3216-positibo-atzeman-dituzte-egun-bakarrean.htm | Gizartea | Marka berria: 3.216 positibo atzeman dituzte egun bakarrean | Osakidetzak 2.508 kutsatze atzeman zituen atzo egindako testetan, eta Osasunbideak, 708. | Marka berria: 3.216 positibo atzeman dituzte egun bakarrean. Osakidetzak 2.508 kutsatze atzeman zituen atzo egindako testetan, eta Osasunbideak, 708. | Lehen olatuaren zurrunbilotik atera eta osasun sistemak COVID-19aren izurriari aurre egiteko testen emaitzak jakinarazten hasi zirenetik, ez zen inoiz 3.000 kasuren langa gainditu, eta horra gaurko zifra: 3.216 positibo jakinarazi dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak. Osakidetzak zehazki 2.508 kutsatze atzeman zituen atzo egindako testetan, eta Osasunbideak, 708.
Bada izurriaren transmisio azkarra erakusten duen beste datu bat. Gaur jakinarazi dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoan denera 385 gela daudela itxita COVID-19arengatik, eta egun batetik bestera %39 ugaritu direla. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak jakinarazi du, hala ere, ez dagoela izurriaren ondorioz itxitako zentro bakar bat ere. Ikasgelen %2,2 daude itxita.
Erietxeetan agerikoa da izurriaren transmisio handiaren eragina. Osakidetzako erietxeetan 306 COVID-19 paziente daude gela arruntetan, eta 99 ZIUetan. Nafarroako erietxeetan 136 paziente daude guztira, eta 23 daude ZIUetan. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207420/hekimenek-esan-du-euskarazko-hedabideek-ere-covid-19aren-ondorioei-aurre-egiteko-laguntzak-behar-dituztela.htm | Gizartea | Hekimenek esan du euskarazko hedabideek ere COVID-19aren ondorioei aurre egiteko laguntzak behar dituztela | COVID-19aren ondorioei aurre egiteko hedabideei emandako laguntzen harira, tokiko euskal hedabideak baztertzea leporatu dio EH Bilduk Eusko Jaurlaritzari. Egoera zail honetan beste hedabideei ere «modu berezian» lagundu nahi izan dietela esan du Zupiriak. | Hekimenek esan du euskarazko hedabideek ere COVID-19aren ondorioei aurre egiteko laguntzak behar dituztela. COVID-19aren ondorioei aurre egiteko hedabideei emandako laguntzen harira, tokiko euskal hedabideak baztertzea leporatu dio EH Bilduk Eusko Jaurlaritzari. Egoera zail honetan beste hedabideei ere «modu berezian» lagundu nahi izan dietela esan du Zupiriak. | Eusko Jaurlaritzaren Gobernu Kontseiluak azaroaren 23ko batzarrean erabaki zuen bost milioi euroko diru laguntza programa bat ematea prentsa idatziari eta irratiei, COVID19-ak eragindako «lurrikara ekonomikoari» aurre egiteko: «egunkarien salmenten beherakada batetik, eta irratietako publizitatearen jaitsiera bestetik». Audientziaren arabera banatuko du Jaurlaritzak diru hori. Gaur, diru laguntzen banaketan euskarazko tokiko komunikabideak zer dela eta baztertu diren galdetu dio Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkideak Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuari, Eusko Legebiltzarrean. Zupiriak Eusko Jaurlaritzaren diru laguntzen banaketa defendatu du, esanez Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hedabide guztien «egonkortasuna bermatzeko politikak» dituela Jaurlaritzak. Haren hitzetan, euskarazko hedabideak ez dira zailen dutenak diru laguntzak jasotzeko, beraiei zuzendutako funtsak eta laguntzak egon badaudelako. Zehazki, gogoratu du euskal hedabideen mahai bat osatua dagoela, eta mahai horren bueltan sektorea «egonkortzeko» saiakera egin duela Jaurlaritzak, euskarazko hedabideak eta tokiko hedabideak laguntzeko 7,7 milioi bideratuta. Hedabideen sistema harago doala gaineratu du, eta pandemiaren eraginez bizi den egoera zail honetan beste hedabideei ere «modu berezian» lagundu nahi izan diela Jaurlaritzak. «Eta hori da egin duguna bost milioi euroko laguntza horiekin».
Hekimen Euskarazko Hedabideen Elkarteko zuzendari Igor Astibiari arrazoi hori ez zaio balekoa iruditzen euskarazko hedabide «ia guztiak» COVID-19agatik laguntzarik gabe uzteko: «Esaten du sistema oso bat dagoela eta euskarazkoek badugula gure deialdia. Hori egia da, eta azken urteetan aurrerapausoak eman dira zentzu horretan, baina hau aparteko laguntza bat da». Laguntzak ez ohikoak diren heinean, eurek ere jaso beharko lituzketela iruditzen zaio: «Laguntza horiek euskarazko komunikabideetara hedatu behar dira, euskarazko komunikabideek ere pandemiaren ondorioak pairatu dituzten heinean». Eusko Jaurlaritzak laguntzak emateko erabilitako irizpideekin oso kritiko agertu da Jasone Agirre EH Bilduko legebiltzarkidea. Kritikatu du bost komunikabide handiak izan direla diru laguntzen onuradun, eta, aldiz, tokiko hedabideek «zero euro» jaso dutela. «Oso zaila da hori ulertzea, desoreka handia dagoelako». Euskal komunikazio ekosistema arriskuan dagoela gogoratu du Agirrek: «Zuek erabaki duzue marrazo handiei bakarrik jaten ematea. Baina ekosistema batean behar dira ere arrain txikiak. Ez duzue ekosistema babestu, bakarrik ahorik zabalena eta hortz zorrotzenak dituztenak babestu dituzue». Halaber, Jaurlaritzari aurpegiratu dio irizpide kuantitatiboa lehenestea, eta ez kualitatiboa. «Ez da egokia. Egoerarik zaurgarrienean daudenek laguntza gehiago beharko dute». Laguntzak emateko dekretua «neurrira egindako traje bat» dela salatu du Agirrek. «Euskarazko komunikabideek biziraun nahi badute oreka bat egon behar da, arrain handiak behar dira, baina txikiak egon behar dute bizirauteko. Diru publikoa erabili dezagun sistema hori eraikitzeko eta sendotzeko». |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207421/nerea-ibarzabal-txapeldun.htm | Kultura | Nerea Ibarzabal txapeldun | Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finala jokatu dute gaur Miribillan. Buruz burukoan, Jone Uriak eta Nerea Ibarzabalek kantatu dute. Urtebeteko atzerapenarekin heldu da finala, pandemiaren eraginez. | Nerea Ibarzabal txapeldun. Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finala jokatu dute gaur Miribillan. Buruz burukoan, Jone Uriak eta Nerea Ibarzabalek kantatu dute. Urtebeteko atzerapenarekin heldu da finala, pandemiaren eraginez. | Nerea Ibarzabal Salegi da Bizkaiko Bertsolari Txapelketako txapeldun berria. Ariketaz ariketa, saio bikaina egin du Ibarzabalek, eta argi nabarmendu da saioak aurrera egin ahala. Jone Uria Albizurirekin jokatu du buruz burukoa, eta lortu dute biek publikoa piztea finalaren azken txanpan.
17:00etan hasi da finala Miribillan, eta lau bat orduz bertsotan aritu dira bertsotan zortzi bertsolariak. Azkenean, halaxe geratu da puntuazioa: 874,5 punturekin, Nerea Ibarzabal Salegi; Jone Uria Albizuri (866); Etxahun Lekue Etxebarria (520,5); Xabat Galletebeitia Abaroa (507,5): Onintza Enbeita Maguregi (489,5); Aitor Bizkarra Ruiz (486); Aitor Etxebarriazagarraga Gabiola (484); eta Gorka Pagonabarraga Agorria (464).
Taldearen indarra nabarmendu nahi izan dute aurten antolatzaileek aurtengoan, eta txapelketaren antolakuntza lanetan aritutako bi lagunek jarri diote txapela Ibarzabali: Joseba Etxebarriak eta Moises Enbeitak.
Halaxe kantatu du txapeldunak azken agurra: "Gure etxeko andre guztiak nahi nituzke ohoratu / egoerarik gogorrenetan ez direnak hondoratu / bizikideei, bertsokideei bihotzetik bost olatu / badago nondik jasoa eta badago zer geroratu / muga, kartzela, harresi, ibai galerak zelan kontatu / merkantzientzat bideak libre, ta pertsonak zokoratu / baina itzarrik eusten gaituzten, ideia hoiei oratu / hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu". |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207422/osasunbideak-atzeratu-egin-ditu-premiazkoak-ez-diren-ebakuntzak.htm | Gizartea | Osasunbideak atzeratu egin ditu «premiazkoak» ez diren ebakuntzak | Nafarroako Gobernuak zehaztu du neurria «behin-behinekoa» dela. Azken datuen arabera, COVID-19ak jotako 23 paziente dira ZIUetan erietxeraturik herrialdean. | Osasunbideak atzeratu egin ditu «premiazkoak» ez diren ebakuntzak. Nafarroako Gobernuak zehaztu du neurria «behin-behinekoa» dela. Azken datuen arabera, COVID-19ak jotako 23 paziente dira ZIUetan erietxeraturik herrialdean. | Oldartua, guztiz harrotua da COVID-19a Nafarroan; hala erakusten dute azken asteotako datuek. Goraldia, gainera, ez da soilik birusaren transmisioari loturiko aldagaietan nabaritzen ari, ospitaleetan ere hasia baita estualdia sumatzen. Osasun sistemaren gero eta baliabide gehiago dira gaitzarekin eri direnen artara bideratuak, eta horrek zuzenean eragin die beste premia batzuei: okupazioaren gorakada dela eta, Osasunbideak bertan behera utzi ditu datozen egunetarako aurreikusiak ziren zenbait ebakuntza. Zehazki, atzeratu egin dituzte «premiazkoak» ez direnetako batzuk.
Iragarri berri diren atzerapen horien harira, Nafarroako Gobernuko Osasun kontseilari Santos Indurainek azalpenak eman ditu. Zehaztu du neurria «behin-behinekoa» dela, eta, are, iradoki du ez duela luze iraunen. Azaldu duenez, espero dute datorren astean ebakuntza gutxiago utzi behar izatea bertan behera.
Gainera, Indurainek nabarmendu du egun hauen bueltan ohikoa izaten dela ospitaleetako presioak gora egitea, COVID-19rik izan gabe ere. Dioenez, oraintxe bertan asko dira birusarekin kutsatuak izan ez baina arnas aparatuarekin loturiko gaitz batengatik erietxeratuak direnak. Horregatik, kontseilariak argitu du arta ahuldua azaldu ez dadin dutela helburu: «Gure asmoa da bi gaixotasun motei modu berean eta kalitate maila berarekin eskaintzea arreta».
Datuak ere plazaratu ditu kontseilariak: oraintxe bertan 135 kutsatu dira Osasunbidearen ardurapeko zentroetan ospitaleratuta, eta horien guztien 23 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan dira, larri.
Oporrak, eztabaida iturri
Nafarroako osasun zentroetan bizi duten estualdia dela eta, azken egunotan kexu azaldu dira hainbat osasun langile. Besteak beste, SATSE erizainen sindikatuak berriki salatu du Osasunbideak aztergai duela langile horiek datozen asteetarako aurreikusiak dituzten oporraldiak bertan behera uztea. Diotenez, osasun langile aski ez dagoenez, Gabonetan lanean segitzera behartuak izan daitezke erizainak. Ordea, adierazpen horien harira, ohartarazpena egin du Indurainek, hori hala denik ukatuz: «Oporraldiak ez dira bertan behera utzi ospitaleetan».
Edonola ere, kontseilariak argitu du neurri hori aztergai izaten dela kontingentzia planetan. Hori hala izanik, unean uneko egoerari begiratu beharko diote neurriak hartzeko, azaldu duenez. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207423/antton-troitino-euskal-preso-ohia-zendu-da.htm | Politika | Antton Troitiño euskal preso ohia zendu da | Otsailaren 5ean utzi zuten baldintzapean aske, «eritasun larri eta sendaezin» baten ondorioz eta ia bizialdi osoa kartzelan egin ondotik. 64 urte zituen. | Antton Troitiño euskal preso ohia zendu da. Otsailaren 5ean utzi zuten baldintzapean aske, «eritasun larri eta sendaezin» baten ondorioz eta ia bizialdi osoa kartzelan egin ondotik. 64 urte zituen. | 30 urte zituela atxilotu zuten, eta ordutik ia bizitza osoa pasatu du kartzelari lotuta. 2020ko apirilean sumatu zituen eritasunaren lehen sintomak, eta aurten utzi dute aske, otsailaren 5ean. Ezin izan dio luzaroan eutsi, ordea. Antton Troitiño euskal preso ohia gaur zendu da, 64 urte zituela.
Palentziako Tariego de Cerrato herrian jaio zen Troitiño, Espainian, eta ETArekin lotuta atxilotu zuten, 1987an. 24 urte baino gehiago egin zituen kartzelan orduan. 2011n atera zen, zigor osoa beteta, baina handik egun gutxira atxilotu nahi izan zuten berriro, Parot doktrina aplikatuta. Izan ere, Espainiako Auzitegi Nazionalaren zenbaketa berriaren arabera, 2017ra arte behar zuen preso.
2012an Londresen atzeman zuten —egunkariak banatzen lan egiten zuen han—, eta, «oker burokratiko batengatik» behar baino lehenago kaleratu zutela iritzita, fiskaltzak hura atxilotzeko eta estraditatzeko galdegin zuen. Hamabost hilabete geroago, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak indargabetu egin zuen Parot doktrina, eta Westminsterko Auzitegiak atzera bota zuen estradizio eskaera. Ondotik, ordea, akusazioko argudioak aldatu, eta ETAn berriro sartzea leporatu zion Espainiak. 2016ko abenduan atxilotu zuten berriro ere Londresen, eta paperik gabekoentzako atxilotze zentro batean egon zen, auzibide gorabeheratsu baten ondotik, harik eta 2017ko maiatzean Espainiaratu zuten arte. Sei urteko zigorra ezarri zion Espainiako Auzitegi Nazionalak, 2018an. Estremerako espetxean egin zituen azken hilabeteak (Madril), eritasunagatik baldintzapean aske utzi zuten arte.
Eritasun «larria»
2020ko apirilean sumatu zituen Troitiñok eritasunaren lehen sintomak, eta Etxerat euskal presoen senideen elkarteak salatu zuen ez zutela ongi artatu. Elkartearen arabera, Estremerako espetxean ez dago mediku nahikorik, eta bakartze moduluetatik ez dira astero pasatzen, «legeak hala dioen arren». Etxerat-ek salatu zuen Troitiñok irailera arte ez zuela «behar bezala zuzendutako asistentziarik» jaso: hau da, lehen sintomak sumatu eta bortz hilabete pasatu arte. Abokatuak urriaren 27an eskatu zuen aske uzteko.
Ez zuten berehala askatu, alta. Izan ere, epaileek eskaera onartu arren, prozedura ia hilabetez luzatu zen. Urtarrilaren 11n sinatu zuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Jose Luis Castro epaileak Antton Troitiñori hirugarren gradua emateko autoa, eta urtarrilaren 22an irmo egin zuten ebazpena. Ondoren, ordea, Espainiako Espetxe Erakundeek eskatu zuten baldintzapean aske uzteko: Espainiako Auzitegi Nazionalak urtarrilaren 26an onartu zuen baldintzapean aske uztea, eta fiskalak helegitea jartzeko aukera izan zuen azken egunera arte itxaron zuten ebazpen hori ere irmo egiteko. «Labirinto burokratikoa» salatu zuen Etxerat-ek, aldaketek luzatu baino ez zutelako egin larriki eri zen euskal presoa askatzeko eguna: otsailaren 5ean atera zen, azkenean.
Tartean, gainera, euskal presoak uko egin zion haren eritasunarentzat «aringarria» zen kimioterapia hartzeari. Etxerat-ek salatu zuenez, izan ere, hartu behar zuen tratamendua ez zen «bideragarria» espetxeko baldintzekin: «Baldintza desegoki eta gogorretan dago presoa: ordu eta erdiko ibilbidea egin behar du ospitalera joateko, eta beste horrenbeste bueltatzeko, ez du dieta egokirik hartzen, eta medikazio falta du».
Troitiño ez zegoen gaixotasun larriak dituzten euskal presoen zerrendan, baina Etxerat-ek hainbatetan salatu izan du euskal presoen eritasunen «jatorria» espetxean jasandako «muturreko baldintzak» eta euskal presoek jasaten dituzten zigor luzeak direla. Troitiñoren kasua horixe zen, ia bizialdi osoa pasatu baitzuen preso. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207424/uholdeen-kalteei-aurre-egiteko-diru-laguntzak-jasoko-dituzte-hondamendi-eremu-izendatutako-herriek.htm | Gizartea | Uholdeen kalteei aurre egiteko diru laguntzak jasoko dituzte hondamendi eremu izendatutako herriek | Espainiako Gobernuaren diru laguntzez gain, Eusko Jaurlaritza bestelako laguntzak ematea aztertzen ari da. | Uholdeen kalteei aurre egiteko diru laguntzak jasoko dituzte hondamendi eremu izendatutako herriek. Espainiako Gobernuaren diru laguntzez gain, Eusko Jaurlaritza bestelako laguntzak ematea aztertzen ari da. | Uholdeek ondorio ekonomiko larriak eragin dituzte Euskal Herrian, eta Josu Erkorekak, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak, adierazi du, Espainiako Gobernuak diru laguntzak emango dizkiela Arabari, Bizkaiari eta Gipuzkoari. Haren arabera, Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak «ziurtatu» dio diru laguntzak iritsiko direla.
Horrez gain, esan du Espainiako Gobernuak emanen dituen diru laguntzen baldintzak aztertuko dituztela; eta horren arabera, Eusko Jaurlaritzak «antzeko» diru laguntzak eskaintzeko aukerak aztertuko dituela. Hortaz, adierazi du, balitekeela aurreko urteetako uholdeetan emandako diru laguntzak berriz ere ematea. Hala nola, 2008koak eta 2015ekoak.
Pirinio Atlantikoetako prefeturak, bestalde, Ipar Euskal Herriko 62 herri izendatu ditu hondamendi eremu gisa, Frantziako barne ministerioaren eta Frantziako Ekonomia ministerioaren oniritziarekin. Atzo publikatu zuten dekretua, eta, beraz, kalteak jasan dituzten herritarrek hamar eguneko epea izango dute kalteen zerrenda egin, eta araberako diru-laguntza eskatzeko. Laborariek eta saltokietako jabeek, berriz, 30 eguneko epea izango dute horretarako. Hondamendi eremu izendatu dituzten herrien artean dira, besteak beste, Baiona, Angelu, Kanbo, Senpere (Lapurdi), Baigorri eta Bidarrai (Nafarroa Beherea). Leku horietan eragin zituzten uholdeek kalterik larrienak.
Horrez gain, Espainiako Gobernuak baieztatua du Nafarroa ere hondamendi eremu izendatuko duela, eta diru laguntzak jasoko dituela. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207425/espainiako-auzitegi-konstituzionalak-erabakiko-du-udal-aktak-euskaraz-egitea-zilegia-den-ala-ez.htm | Gizartea | Espainiako Auzitegi Konstituzionalak erabakiko du udal aktak euskaraz egitea zilegia den ala ez | Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz duen artikulua Espainiako Konstituzioaren aurkakoa ote den aztertzeko eskatu zion EAEko Auzitegi Nagusiak irailean. Eudelek adierazi du artikulu horrek bermatzen duela herritarrek eskubidea izatea hurbilen dituzten erakundeekin harremanetan jarri nahi duten hizkuntza ofiziala aukeratzeko | Espainiako Auzitegi Konstituzionalak erabakiko du udal aktak euskaraz egitea zilegia den ala ez. Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz duen artikulua Espainiako Konstituzioaren aurkakoa ote den aztertzeko eskatu zion EAEko Auzitegi Nagusiak irailean. Eudelek adierazi du artikulu horrek bermatzen duela herritarrek eskubidea izatea hurbilen dituzten erakundeekin harremanetan jarri nahi duten hizkuntza ofiziala aukeratzeko | Espainiako Auzitegi Konstituzionalak tramitera onartu du Udalen Legeak euskararen erabilerari buruz duen artikulua aztertzeko EAEko Auzitegi Nagusiak irailean egin zion eskaera. Madrilen erabakiko dute, beraz, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako udaletxeek udal aktak euskaraz egitea zilegi den ala ez. Eudel Euskadiko Udalen Elkartearen iritziz, artikulu horrek aukera ematen die herritarrei hizkuntza bat ala bestea aukeratzeko. Gorka Urtaran Eudeleko buruak «hizkuntza-fronterik ez dagoen tokietan horrelakorik ez irekitzearen» alde egin du: «ez dezagun arazorik sortu, horrelakorik ez dagoen tokietan».
Vox alderdi ultraeskuindarrak jarritako helegite batetik dator auzia: 2016ko Udalen Legea garatzeko, Eusko Jaurlaritzak 2019an onartu zuen dekretu bat eraman zuen epaitegira, hizkuntza ofizialak udaletan nola erabili arautzen duena. EAEko auzitegiak, ordea, Udalen Legearen 6.2 artikuluan jarri zuen arreta: puntu horrek zehazten du toki erakundeetako aktak eta beste zenbait agiri euskaraz idatz daitezkeela, «baldin eta, toki erakundearen barruan, euskaraz ez dakiela behar bezala alegatzen duen ezein kideren eskubideak urratzen ez badira».
Administrazioarekiko Auzien Salaren ustez, Espainiako Konstituzioaren 3, 14 eta 23. artikuluetan jasotako printzipio bat urra dezake legeak, hau da, gaztelaniak eta hizkuntza koofizialek «orekan» bizi behar dutela, «eta ez bata bestearen aurretik lehenetsiz edo hobetsiz». Espainiako Auzitegi Konstituzionalak ebatzi beharko du orain.
Eudelek adierazpena bidali die hiru probintzietako udaletxe guziei Batzorde Eragileko alkateek gai horri buruz duten jarrera azaltzeko. Mezu horretan berretsi dute udalek «konpromiso irmoa» dutela euskararen sustapenarekin, eta Udalen Legearen 6. artikuluaren defentsa hartu dute. Eudelen Batzorde Eragilearen ustez, «artikulu horrek bermatzen du herritarrek eskubidea dutela hurbilen dituzten erakundeekin harremanetan jarri nahi duten hizkuntza ofiziala aukeratzeko». Urtaranek adierazi du desoreka bat pairatzekotan euskarak pairatzen duela, «batez ere errealitate soziolinguistikoa ahulago dagoen lekuetan», eta eskatu du hizkuntzei buruzko eztabaida «antzurik» ez sortzeko. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207426/alestiseko-56-kaleratzeak-berretsi-ditu-auzitegi-gorenak.htm | Ekonomia | Alestiseko 56 kaleratzeak berretsi ditu Auzitegi Gorenak | Ez du onartu sindikatuen helegitea, enpresak lan erregulazioa egiteko ekoizpen arrazoiak zituela iritzi diolako | Alestiseko 56 kaleratzeak berretsi ditu Auzitegi Gorenak. Ez du onartu sindikatuen helegitea, enpresak lan erregulazioa egiteko ekoizpen arrazoiak zituela iritzi diolako | Alestisek Gasteizko plantatik kaleraturiko 56 langileak eta jarduna borondatez uztea erabaki zuten beste 21ak ez dira itzuliko haien lanpostuetara. Espainiako Auzitegi Gorenak ez du onartu ELA eta CGT sindikatuek jarritako helegitea —LABek ere babestu zuen—, eta ontzat eman du EAEko Auzitegi Nagusiak iragan maiatzean emaniko ebazpena. Ordukoan lan erregulazioa egiteko arrazoi objektiboak zeudela ebatzi zuen Gizarte arloko Salak, eta Gorena ondorio berera iritsi da. Horrenbestez taldekako epaibidea amaitu da, eta langileek banakako salaketen bidea berpiztuko dute.
Auzitegi Gorenak euskal aeronautika sektoreko lehen lan erregulazio espediente handiaren inguruko bere iritzia plazaratu du. Ondoren etorriko dira Aernnovaren eta PCB-ITP Aeroren auziak eta ikusi beharko da aurrekari bat den ala ez. Horretarako sententzia sakonean irakurri behar da, baina momentuz ezinezkoa da, atzokoan ebazpenaren laburpen bat bakarrik kaleratu baitzuen epaileak. Ebazpenean Gorenak bere egiten ditu Alestiseko zuzendaritzak lan erregulazioa egiteko eman zituen argudioak. Alegia, neurri hain traumatiko bat onartzeko «ekoizpen arrazoiak» zituela aitortzen dio. Enpresak Airbusentzat bakarrik egiten du lan —ekoizpenaren %96,5 harentzat da—, eta enpresaren arabera Europako aeronautika erraldoiak modu «ofizial eta behin betiko batean» jakinarazi zion hurrengo urteetako ekoizpena nabarmen murriztuko zuela. Argudio horretan COVID-19aren eragina suma daiteke, baina epaileak oharrean nabarmendu du Alestisen ekoizpen arazoak aurretik zetozela. Zehazten du enpresa 2012an hasi zela lankarga ezberdinetara egokitzeko neurriak hartzen, eta urte hartan hartzekodunen zerrendan sartu zela. Haren ondoren lan hitzarmena sinatu zuten 2014an, eta zazpi urterako itxaronaldi bat adostu zuten langile batzorde eta zuzendaritzaren artean. Tarte horretan lanaldi murriztuarekin aritu ziren langile gehienak. Alestisek konkurtso legeko eta konkurtsoz kanpoko zorraren %33 du ordaindua. Gorenarentzat, dena den, erraza zen EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpena berrestea, Alestiseko langile batzordeak onartu egin zituelako erregulazioak eragindako kaleratzeak. Gasteizko lantegiaz gain, Alestisek hainbat planta ezberdin ditu Espainian, eta guztietako ordezkariek bat eginda negoziatu zuten erregulazioa onartu ala ez. Gauzak hala, batzordeak enpresaren eskaintza onartu zuen UGT eta CCOO sindikatuen bozarekin. Gasteizko plantan, baina, ELAk eta LABek dute gehiengoa, eta ebazpenari helegitea jartzea erabaki zuten. Dena den, ezin dute esan atzoko ebazpena ezustekoa izan denik, oso zaila baitzen epaileek atzera botatzea langile batzordearen gehiengoak onarturiko adostasuna. Aurrekaria al da? Eragiten al die ebazpen honek Aernnova eta PCB-ITP Aeroren ebazpenen helegiteei? Biak Auzitegi Goreneko epaileen mahaietan daude zain. Biak aeronautika sektoreko enpresak dira, baina bide ezberdina egin zuten. Aernnovaren kasuan EAEko Auzitegi Nagusiak ontzat eman zuen 55 langile kaleratu zituen lan erregulazioa, eta sindikatuek —ez zuten erregulazioa onartu— jarri zuten helegitea. PCB-ITPren kasuan aldiz, epaileek ez zuten erregulazioa onartu, eta enpresak berriz onartu behar izan zituen kaleratu asmo zituen 73 langileak. Logikoa denez, kasu horretan enpresa izan zen Gorenera jo zuena.
Azken kasu horretan epaileek COVID-19aren eraginagatik kaleratzeko debekuaren dekretua erabili zuten ebazpenaren oinarrian —Tubacex auzian bezala—, eta hori da Gorenak askatu behar duen korapiloa: sektoreko ekoizpen krisia aurretik zetorren edo COVID-19ak eragin zuen? ITP-PCBren ebazpenean behin behineko neurriak aski zirela zehaztu zuten epaileek, aldi baterako espedienteak alegia, eta langileak horrelakoak onartzeko prest zeuden. Horrelako xehetasunetan datza langileen itxaropena. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207427/erabakitzeko-prozesu-bat-adosteko-beharra-plazaratu-du-gure-esku-k.htm | Politika | Erabakitzeko «prozesu bat adosteko beharra» plazaratu du Gure Esku-k | Arantzazuko Adierazpena gizarteratu du, santutegian bertan eginiko agerraldi batean. Erabakitzeko eskubidea «lege bilakatzeko» nahia jaso dute manifestuan, eta «Euskal Herriko gehiengo sozial zabal bat ordezka dezaketen» ehun herritarren atxikimendua bildu. | Erabakitzeko «prozesu bat adosteko beharra» plazaratu du Gure Esku-k. Arantzazuko Adierazpena gizarteratu du, santutegian bertan eginiko agerraldi batean. Erabakitzeko eskubidea «lege bilakatzeko» nahia jaso dute manifestuan, eta «Euskal Herriko gehiengo sozial zabal bat ordezka dezaketen» ehun herritarren atxikimendua bildu. | «Herriari hitza emateko garaia da, edo beharbada, herritarrok hitza hartzekoa». Euskal herritarren erabakitzeko eskubidea aitortzeko eta gauzatzeko bidean, Gure Esku-k Arantzazuko santutegira (Gipuzkoa) eraman du bere aldarrikapena, esparru askotariko ehun pertsona esanguratsu elkartuta, adierazteko «burujabetzarako bidean jauzi bat» ematea herritarren esku dagoela: «Esku guztiak norabide berean jartzeko unea da; eragile, erakunde eta herritarrok elkarrekin egin behar dugu bidea, denok baitugu tokia bide honetan, eta norberak bakarrik bete baitezake berea».
Ehun izenpetzaileen artean daude, besteak beste, Juan Jose Ibarretxe lehendakaria, Nekane Balluerka eta Iñaki Goirizelaia Euskal Herriko Unibertsitateko errektore ohiak, Garbiñe Biurrun epailea, Ugo Mayor zientzialaria, Olatz Salvador abeslaria, Isabel Elizalde Nafarroako kontseilari ohia, Naiara Goia Arantzazuko Gizarte Berrikuntza Laborategiko zuzendaria, Aitziber Garmendia aktorea eta Unai Pascual IPBES erakundeko ikerlaria.
«Euskal Herriko gehiengo sozial zabal bat ordezka dezaketen pertsonengana» jo dute, haien bidez «herritarren borongatea edo herri gogoa ikustarazi asmoz». Hala azaldu zuen Josu Etxaburu Gure Esku-ko bozeramaileak, eta gaineratu erabakitzeko eskubidea «lege bilakatzeko, gizarteko alor guztietatik bultza» egin behar dela: «Eskubideak ekinez lortzen dira».
Gandiaga topagunean, dinamikak Arantzazuko Adierazpena aurkeztu du, eta Pilar Kaltzada eta Andoni Aizpuru kazetariek irakurri dute manifestua. Horretan, sinatzaileek «etorkizuna erabakitzeko prozesu bat lantzeko, adosteko eta sustatzeko beharra» adierazi dute: «Gure etorkizuna aldarrikatzen dugu. Gaur Arantzazun bildu garen herritarrok, norberak bere alorretik, gure alea jartzeko konpromisoa erakutsi nahi dugu, eta era berean, erronka honi eusteko dei egin nahi diogu gizarte osoari».
Hortaz, deiak hiru bidetan luzatu dituzte; herritarrei, eragileei eta erakundeei: «Eragileei dei egiten diegu norabide honetan inplikatu daitezen; erakundeei, herritarron borondatea aintzat hartuz, erabakitzeko eskubidea instituzionalizatu eta lege bilakatzeko konpromisoa har dezaten». Azkenik, herritarrei dei egin diete «herri gogoa errealitate bilakatzeko lan» egin dezaten: «Izan gaitezen berriz ere jostun eta artisau, zubigile eta katebegi. Joka dezagun burujabe, inplikatuz eta konprometituz».
Gure Eskuk, beste eragile batzuekin batera, sinadura bilketa bat martxan jarri zuen iazko martxoan, euskal herritarrek beren estatus politikoa erreferendum bidez erabakitzearen alde, eta urtearekin batera da amaitzekoa bilketa hori. Kontsultaren aldeko aldarrikapena jaso dute Arantzazuko adierazpenean ere, argudiatuta euskal herritarrek beren erakunde politikoak, estatus politikoa, autogobernu maila eta lurraldeen arteko harremanak «zuzenean, mugarik gabe eta libre» erabakitzeko eskubidea dutela: «Munduko nazio guztiek bezala, gure etorkizuna autodeterminatzeko eskubidea dugu. Honenbestez, erabakitzeko tresnak behar ditugu herritarron eskura, besteak beste, erreferendumak». |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207428/ziurtagiriari-buruzko-lau-erantzun.htm | Gizartea | Ziurtagiriari buruzko lau erantzun | Eusko Jaurlaritzak, osasun ziurtagiriaren erabilera zabaldu duenez, hainbat galdera erantzun ditu erabileran sor daitezkeen zalantzen inguruan | Ziurtagiriari buruzko lau erantzun. Eusko Jaurlaritzak, osasun ziurtagiriaren erabilera zabaldu duenez, hainbat galdera erantzun ditu erabileran sor daitezkeen zalantzen inguruan | Horra Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eman dituen hainbat argibide lau galdera-erantzunetan jasota: Non aurkeztu beharko da? Ostatuetako barruko aldeetan ez ezik, joko aretoetan, zine aretoetan, museoetan, liburutegietan, antzokietan eta kultur jarduerak egiteko gainerako tokietan ere erakutsi beharko da. Kirol instalazioen barruko aldeetan ere bai. Ostatuetan ere salbuespena izango dira kanpoko aldeak, terrazak; Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren arabera, toki itxietan bakarrik aurkeztu beharko da ziurtagiria, eta, ondorioz, terraza-eta antzekoetan ziurtagiririk ez du inork eskatuko. Establezimendu horietako langileei ez zaie eskatuko, eta lan kontuengatik bertara joan beharrean egon daitezkeen pertsonei ere ez.
Zein toki itxitan ez da eskatuko? Ziurtagiririk ez dute eskatuko txoko eta elkarte gastronomikoetan eta lantokietako jangeletan; elizetan ere ez, elizkizunetan dauden bitartean. Eramateko produktuak saltzen dituzten kafetegietan-eta ere ez da eskatzeko obligaziorik egongo. Kafetegi-eta ere badiren okindegi eta antzekoetan osasun ziurtagiria bakarrik eskatu beharko zaio bezeroari establezimendu barruan zerbait jatera edo edatera badoa.
Merkataritza zentroetan nola jokatuko da? Ez da beharrezkoa izango merkataritza zentroetan sartzeko inolako ziurtagiririk erakustea. Merkataritza zentroan jateko eta edateko aukera ematen duten establezimenduak badaude, horietan sartzeko aurkeztu beharko dute bezeroek ziurtagiria.
Aski da ziurtagiria aurkeztearekin? Osasun Sailak gogora ekarri du ezinbestekoa dela ziurtagiriarekin batera nortasun agiria ere erakustea. Establezimenduetako arduradunek ez diete sartzen utzi beharko horrela jokatzen ez duten pertsonei, eta abisu emanda ere, kasurik egiten ez badute, Poliziari deitzeko era izango dute. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207429/iparraldean-osasun-zurtagiria-eskuratzeko-ezinbestekoa-izanen-da-txertatua-izatea.htm | Gizartea | Iparraldean osasun zurtagiria eskuratzeko ezinbestekoa izanen da txertatua izatea | Aurrerantzean ezinen da ziurtagiria lortu diagnostiko proba negatibo bat aurkeztuta. Eguberriei so, neurriak zorroztuko ditu Parisek: abenduaren 31n debekatua izanen da karrikan biltzea. | Iparraldean osasun zurtagiria eskuratzeko ezinbestekoa izanen da txertatua izatea. Aurrerantzean ezinen da ziurtagiria lortu diagnostiko proba negatibo bat aurkeztuta. Eguberriei so, neurriak zorroztuko ditu Parisek: abenduaren 31n debekatua izanen da karrikan biltzea. | Izurritea eta hari kontra egiteko neurriak izan ditu hizpide Jean Castex Frantziako Lehen ministroak arratsaldean eginiko agerraldian. COVID-19aren pandemia azken asteotan izaten ari den bilakaera ikusirik, esperotakoa zen gobernuak neurri berriak iragartzea, eta baieztatu egin dira susmoak: txertaketan fokua jarri, eta osasun ziurtagiria eskuratzeko irizpideak moldatu ditu Parisek. Aurrerantzean, ziurtagiria lortu nahi duenak derrigorrez hartu beharko du txertoa; ez da beste biderik izanen. Hau da, birusa atzemateko test batean negatibo eman dela erakutsita ere, ez da eskuratuko ziurtagiririk.
Txertoari dagokionez, beste iragarpen bat ere egin du Castexek: txertaketa kanpainari bultzada emateko xedez, gobernuak murriztu eginen du indartze dosia jartzeko itxaron beharreko denbora tartea. Bigarren dosia hartu eta lau hilabetera hartzen ahalko da hirugarrena. Orain arte, bost hilabetekoa zen epea. Halaber, ministroak jakinarazi du militarrak arituko direla indartze dosiaren kanpaina zalutzeko zereginetan.
Eguberriei begira
Zuhurtzia eskatu du Jean Castexe. Hizketaldian, esan du datozen bestetan ezinbestekoa izanen dela kutsatzeak saihesten ahalegintzea, eta gomendioa egin du: "Geroz eta lagun gutxiago bildu, geroz eta arrisku txikiagoa". Ez dute gehienezko kopururik gomendatu, halere. Hala eta guztiz ere, Frantziako Gobernuak salbuespeneko neurri bat jakinarazi du abenduaren 31rako: debekatua izanen da karrikan biltzea, baita karrikan alkohola kontsumitzea ere. Ordea, ez dute iragarri ostalaritzarako aparteko mugarik. |
2021-12-17 | https://www.berria.eus/albisteak/207430/sinatzaileak.htm | Sinatzaileak | Sinatzaileak. | Ainhoa Etxaide
Ainhoa Latatu
Ainhoa Olaso
Ainhoa Txurruka
Aitziber Garmendia
Aize Otaño Alazne Beltran de Lubiano
Alizia Iribarren
Amaia Goirigolzarri
Amalur Alvarez
Amets Mtz de Heredita
Andoni Aizpuru
Angel Oiarbide
Anna Garcia
Ariane Alberdi
Beñat Irasuegi
Eduardo Gaviña
Eguzki Urteaga
Eneritz Zabaleta
Estitxu Eizagirre
Estitxu Garai
Gaizka Aranguren
Garazi Castaño
Garazi Hach Embarek
Garbiñe Aranburu
Garbiñe Biurrun
Gemma Zabaleta
Gorka Espiau
Gotzone Sestorain
Haizpea Abrisketa
Helena Franco
Idurre Eskisabel
Imanol Esnaola
Iñaki Goirizelaia
Iñaki Gomez
Iñaki Soto
Iñigo Salaberria
Iñigo Urrutia
Iratxe Alvarez
Iratxe Esnaola
Isabel Elizalde
Izaskun Etxeberria
Izortze Santin
Jabi Azurmendi
Jexux Uzkudun
Jon Maya Sein
Jon Sarasua
Jose Mari Agirretxe
Joseba Azkarraga
Joseba Tapia
Josu Etxaburu
Juan Jose Ibarretxe
Juan Kruz Lakasta
Juanjo Celorio
Jule Goikoetxea
Karmele Olabarria
Kike Amonarriz
Kike Zurutuza
Kiko Caballero
Koldo Tellitu
Koldo Zarate
Laura Mintegi
Libe Mimenza
Lorea Agirre
Maialen Arteaga
Maite Aristegi
Mario Zubiaga
Menane Oxandabaratz
Mikel Irizar
Mirene Begiristain
Miriam Campos
Nagore Iturriotz
Naia Torrealdai
Naiara Goia
Nekane Artola
Nekane Balluerka
Nekane Berriotxoa
Olatz Salvador
Oroitz Jauregi
Patricia Velez Paul Bilbao
Pello Urzelai
Pilar Kaltzada
Rafa Diez Usabiaga
Ramon Zallo
Sagrario Aleman
Tarana Karim
Teresa Toda
Txutxi Ariznabarreta
Ugo Mayor
Unai Oñederra
Unai Pascual
Urko Aierbe
Xabier Oleaga
Ximun Fuch
Zelai Nikolas | ||
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207456/karrantza-ibaian-hilik-agerturiko-gizona-hil-egin-zutela-ondorioztatu-dute.htm | Gizartea | Karrantza ibaian hilik agerturiko gizona hil egin zutela ondorioztatu dute | Azaroaren 30ean aurkitu zuten Misael Centenoren gorpua uretan. Hiru egun lehenago haren berririk ez zegoela salatu zuen sendiak. Taberna batean istilua eduki zuen galdu zen gauean. | Karrantza ibaian hilik agerturiko gizona hil egin zutela ondorioztatu dute. Azaroaren 30ean aurkitu zuten Misael Centenoren gorpua uretan. Hiru egun lehenago haren berririk ez zegoela salatu zuen sendiak. Taberna batean istilua eduki zuen galdu zen gauean. | Karrantzan bizi zen Misael Centeno 31 urteko nikaraguarra. Azaroaren 30ean aurkitu zuten haren gorpua Karrantza ibaian. Hiru egun lehenago galdu zen haren arrastoa; taberna batean istilu batean nahastuta ikusi zuten azkeneko aldiz. Auzi medikuek ondorioztatu dutenez, hil egin zuten.
Karrantza ibaian, Kantabriako (Espainia) Ramales de la Victoria herriaren parean aurkitu zuten hilotza. Familiak aurreko igandean bertan jarri zuen salaketa. Kantabriako auzi medikuek egin diote autopsia, eta hainbat hedabidek zabaldu dutenez, Centeno hil egin zuten. Ikertzaileek ondorioztatu dutenez, hil ostean bota zuten uretara, edo konorterik gabe zegoenean.
Balmasedako epaitegira eramango dute ikerketa orain.
Lekukoen arabera, Centeno taberna batean zegoen lagun batzuekin, beste bezero batekin istilua eduki zuenean. Garagardo ontzi bat bota zion gazte bati. Azken horren lagunak Centenoren atzetik korrika hasi ziren. Gero zer gertatu zen ez dute argitu. |
2021-12-19 | https://www.berria.eus/albisteak/207457/katalanezko-irakaskuntzaren-aurkako-oldarraldia-salatu-dute-bartzelonan.htm | Mundua | Katalanezko irakaskuntzaren aurkako oldarraldia salatu dute Bartzelonan | Generalitateko presidente Pere Aragonesek «nazionalismo espainiarraren ofentsiba» salatu du, eta mezu bat bidali die irakasleei: «Segi lanean orain arte bezala». | Katalanezko irakaskuntzaren aurkako oldarraldia salatu dute Bartzelonan. Generalitateko presidente Pere Aragonesek «nazionalismo espainiarraren ofentsiba» salatu du, eta mezu bat bidali die irakasleei: «Segi lanean orain arte bezala». | Badira asteak eta hilabeteak murgiltze irakaskuntzaren gaiak harrabotsa sortu duela Katalunian. Azaroaren amaieran iritsi zen Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpena, eta, epaiaren arabera, Katalunian ikastorduen %25 gazteleraz ematera behartuta daude. Ebazpenaren arabera, ikasleek «berehala» hasi behar dute eredu berri horretan ikasten. Hain justu ere, hori salatzeko atera dira gaur kalera Katalunian, murgiltze irakaskuntzaren alde manifestatzera.
Ordua 11:00etan zuten, murgiltze sistemaren defentsan: Som Escola plataformak deitu du manifestaziora, «%25aren epaiaren» aurka.
Ara i sempre, l'escola en català! izan da mobilizazioaren leloa (orain eta beti, eskola katalanez). Izan ere, katalanezko murgiltze eredua bertan behera utzi du %25aren sententziak: ikastetxe guztietan irakastorduen laurdenak gaztelaniaz eman beharko dituzte.
USTECSTES, LaIntersindical, eta Kataluniako UGT eta CCOO sindikatuek bat egin dute mobilizazioarekin, baita Plataforma per la Llengua erakundeak ere. Omnium erakundeko Jordi Cuixartek nabarmendu du katalanezko eskolak «gizartearen kohesioa» bermatzen duela.
Generalitateko presidente Pere Aragones ere manifestazioan izan da. Txalo artean jaso dute. Epaia «nazionalismo espainiarraren ofentsiba bat» dela esan du, eta gogoratu du murgiltzeak «gizartearen adostasuna» duela. Irakasleei mezu bat bidali die: «Segi lanean orain arte bezala».
Manifestaziorako giroa berotu bitartean, Kataluniako Parlamentuan murgiltzea babestu duten alderdiak pasatu dira prentsaren aurretik. PSC, ordea, ez da joan manifestaziora: kongresua du gaur; asteazkenean Kataluniako Parlamentuan eginiko bilkuran ere ez zuen bozkatu sententziaren aurka.
Edonola ere, protestan egon da Ernest Maragall Hezkuntza kontseilari ohia. Egungo eredua mantentzearen alde, manifestu bat sinatu zuen joan den astean, egungo sailburu Josep Gonzalez-Cambray eta beste sailburu ohiekin batera.
Sant Joan pasealekuan hasi da manifestazioa. Antolatzaileek kartoizko esku berde batzuk banatu dituzte, marea berde bat irudikatu nahi dutelako, katalanezko eskolaren defentsan.
Protestan aurrera egin ahala, esku berdeak altxatu eta «orain eta beti, eskola katalanez» oihukatu dute. Independentziaren aldeko afixak eta aldarriak ere ikusi dira.
Txaloka jaso dute pankarta ehunka lagunek ekitaldiko agertokiaren aurrean. «Zorionak! Marea berde handi bat egin dugu katalanezko eskolaren alde!». Txalo are ozenagoak irakasleen alde.
Hiru emakumek irakurri dute Som Escolaren manifestua: ama batek, ikasle batek eta irakasle batek. Onartezintzat jo dute auzitegiak hezkuntza politikan sartu izana: «Irain bat da profesionalentzat».
Hizkuntzaren instrumentalizazio politikoa salatu dute: «Katalanaren aurkako erasoak etengabeak dira, eta bitartean egoera kritikoan da ikasgeletan». Kataluniako instituzioei eskatu diete «herri kontsentsu hau blindatzeko»; eta Espainiakoei, «akordiook errespetatzeko».
Bertako artisten musika emanaldiekin amaitu da ekitaldia, «herriko talentua une ezinhobea» dela erakusteko. Festa giroan bukatu arren, ohartarazi dute katalanezko eskola arriskuan dela eta mobilizatzen jarraitu beharko dutela. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207458/ehunka-pertsona-bildu-dira-sabin-etxearen-aurrean-covid-ziurtagiriaren-kontra.htm | Gizartea | Ehunka pertsona bildu dira Sabin Etxearen aurrean, COVID ziurtagiriaren kontra | Bizitza plataformak antolatu atzo iluntzean eginiko bilkura. Gaur, Baionan eta Donostian egingo dituzte protestak, 'Pasaporteari ez! Askatasunari bai' lelopean. | Ehunka pertsona bildu dira Sabin Etxearen aurrean, COVID ziurtagiriaren kontra. Bizitza plataformak antolatu atzo iluntzean eginiko bilkura. Gaur, Baionan eta Donostian egingo dituzte protestak, 'Pasaporteari ez! Askatasunari bai' lelopean. | Protesta egin zuten atzo Bilbon COVID ziurtagiriaren aurka. Bizitza plataformak antolatu zuen bilkura, eta, haren arabera, 3.000 pertsona bildu ziren EAJren egoitza Sabin Etxearen aurrean.
Stop apartheid pasea lelopean, Arriaga plazatik Sabin Etxera joatera deitu zuen plataformak, atzo, 20:00etan.
«Osasuna, askatasuna» oihuen artean egin zuten bidea.
Eta EAJren egoitzaren aurrean ere askatasuna eskatu zuten.
Haien hitzetan, plataforma «osasunaren eta askatasunaren alde lan egiten dugun 35 talde eta elkartez osatuta dago, herri mailan eta sektore mailan». Gaurko manifestazio gehiago antolatu dituzte: 14:00etan Baionan, eta 17:00etan Donostian. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207459/buruntza-mendiko-gurutzea-eraitsi-dute.htm | Gizartea | Buruntza mendiko gurutzea eraitsi dute | Hamar metroko altuera zuen gurutzeak, eta frankistek zutitu zuten, 1939an. | Buruntza mendiko gurutzea eraitsi dute. Hamar metroko altuera zuen gurutzeak, eta frankistek zutitu zuten, 1939an. | Buruntza mendi tontorrean dagoen gurutzea eraitsi dute bart gauean. Andoaingo (Gipuzkoa) Aiurri aldizkariak eman du albistea, gaur. Gurutzea hamar metro garai zen, eta frankistek zutitu zuten, 1939ko irailaren 3an. 1936ko uztailaren 18an kolpe militarrean parte hartu zuten hildakoen omenez jarri zuten.
Gaur gauean eraitsi ei dute gurutzea, baina aurretik ere izan dira beste saiakera batzuk. Abenduaren 13an, ezezagun batzuek tresneria profesionala erabili zuten gurutzea txikitzeko asmoz. Oinarrian dagoen porlana bi aldetatik puskatu ostean, barruko zenbait burdin rotaflexarekin ebaki zituzten.
Aiurri aldizkarian jasota daude gurutzearen eraisketari buruzko informazioa eta irudiak.
Buruntzaldeko Ernaik ekintza bere gain hartu du Instagrameko mezu baten bitartez. Bideo batean erakusten dute gurutzea nola bota duten. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207460/bidania-goiatz-elduain-ibarra-eta-idiazabal-uemari-batu-zaizkio.htm | Gizartea | Bidania-Goiatz, Elduain, Ibarra eta Idiazabal Uemari batu zaizkio | Gipuzkoako lau udalerriekin, 94 kidek osatzen dute orain mankomunitatea. | Bidania-Goiatz, Elduain, Ibarra eta Idiazabal Uemari batu zaizkio. Gipuzkoako lau udalerriekin, 94 kidek osatzen dute orain mankomunitatea. | Urte amaierako batzar nagusia egin du Uemak gaur goizean Idiazabalen (Gipuzkoa), eta Gipuzkoako lau udalerri berrik mankomunitatera gehitzeko egindako eskaerak onartu dituzte batzarkideek. Horrela, gaurtik aurrera, Bidania-Goiatz, Elduain, Ibarra eta Idiazabal ere Uemako kide dira. Lau udalerri berriekin, 94 kidek osatzen dute orain mankomunitatea.
Gaurko batzarrean Uema osatzen duten udalerri euskaldunetako alkateak eta zinegotziak bildu dira, eta, besteak beste, 2021ean egindakoaren balantzea aztertu eta 2022rako egitasmo nagusiak onartu dituzte. Aurtengo balantzeari dagokionez, egindako zenbait lan nabarmendu dituzte: arnasguneen garrantzia jendarteratzeko udaberrian egindako Arnasa Gara kanpaina, euskararen kale erabilera neurtzeko egindako ikerketa, herritarren kontzientziazioan sakontzeko hezkuntza proiektua irakasleei eta gurasoei zabaldu izana, hizkuntza irizpideak lantzeko herrietako eragileekin egindako saioak, edota kontzientziazioan eragiteko erdaldunentzat bideratutako tailerrak, besteak beste.
2022rako egitasmoen artean, berriz, hurrengo hilabeteotako lanerako ildo nabarmenenak onartu dituzte. Lau ildo nagusi finkatu dituzte: udalerri euskaldunen lurgunea osatzea, udalen eta udalerrien euskalduntzea, herritarren sentsibilizazioa eta ahalduntzea, eta udalerri euskaldunen zaintza eta garapena. |
2021-12-19 | https://www.berria.eus/albisteak/207461/asteazkenean-egingo-dute-erkidegoen-arteko-bilera-izurriaren-aurkako-neurriak-adosteko.htm | Gizartea | Asteazkenean egingo dute erkidegoen arteko bilera izurriaren aurkako neurriak adosteko | Pedro Sanchezek adierazpen instituzional bat egin du, bilkura telematikoaren berri emateko. Pandemiari aurre egiteko baliabiderik eraginkorrena txertoa dela azpimarratu du. | Asteazkenean egingo dute erkidegoen arteko bilera izurriaren aurkako neurriak adosteko. Pedro Sanchezek adierazpen instituzional bat egin du, bilkura telematikoaren berri emateko. Pandemiari aurre egiteko baliabiderik eraginkorrena txertoa dela azpimarratu du. | Pedro Sanchez Espaniako Gobernuko presidenteak premiazko bilera telematiko batera deitu ditu erkidegoetako presidenteak datorren asteazken arratsalderako, koronabirusaren goraldia aztertzeko eta neurri berriak adosteko. Bilerak «gobernantza partekatua eta elkarlan instituzionala» sustatzea izango du helburu, Sanchezek berak gaur Bartzelonan egin duen agerraldian azaldu duenez.
Minutu gutxi iraun du agerraldiak. Azaldu du noiz izango den bilkura, eta egoera labur errepasatu du: aitortu du kezkagarriak direla intzidentzia tasak, baina gehitu du ospitaleratuen datuak iazkoak baino hobeak direla. Azpimarratu du pandemiari aurre egiteko baliabiderik onena txertoa dela, eta eskerrak eman dizkie herritarrei «erakusten ari diren jarreragatik»: «Zientziaren laguntzarekin soilik egin ahal izango diogu aurre pandemiari».
Ez du azaldu zein izango diren asteazkenean aztertuko dituzten «neurri laguntzaileak». Esan du bileraren helburua dela egoera denen artean aztertzea, eta neurri egokiak zein izan daitezkeen eztabaidatzea. Azkenik, herritarrei «lasaitasun eta konfiantza mezu bat» helaraziz amaitu du.
Urkulluren gutuna
Atzo, lehenik, Moncloak eman zuen bilera horren berri. Handik gutxira, Lehendakaritzako iturriek jakinarazi zuten Iñigo Urkullu lehendakariak atzo goizean eskatu ziola Sanchezi, gutun bidez, premiazko batzar horretara deitzeko. Eskutitz horren pasarte batzuk bidali zizkien Lehendakaritzak komunikabideei, eta, bertan irakur daitekeenez, egoera epidemiologikoarekin «kezkatuta» agertu da Urkullu. Txertaketa prozesuan erritmo onean doala gogoratu du lehendakariak, baina, hala ere, «orain arte ezagutu gabeko» intzidentzia tasa dagoela nabarmendu du. Horren ondorioz ospitaleetako presioa eta lehen arretako egoera «gero eta kezkagarriagoa» dela iritzi dio. Osasun profesionalek jasaten duten nekea ere kezkarako zio dela azpimarratu du. Hala, gutunean Urkulluk Sanchezi adierazi dio birusaren zabalkundea eragozteko modurik egokiena ez dela erkidego bakoitzak bere tresnen araberako neurriak hartzea. Uste du beharrezkoa dela lehenbailehen deitzea erkidegoetako presidenteen eta osasun arduradunen arteko bilera telematiko batera. Haren iritziz, bilera horretan egon beharko lukete Espainiako Gobernuko presidenteak, Espainiako Osasun ministroak, erkidegoetako presidenteek, erkidego bakoitzeko osasun sailburuak eta osasun publikoko arduradunek. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207462/non-servium-the-baboon-show-pleura-eta-beste-izango-dira-26-hatortxu-rocken.htm | Kultura | Non Servium, The Baboon Show, Pleura eta beste izango dira 26. Hatortxu Rocken | Udako elkartasun jaialdian parte hartuko duten lehen taldeak iragarri dituzte antolatzaileek. Stay Homas, ETS, Rotten XIII, Green Valley eta Herdoil ere horien artean daude. | Non Servium, The Baboon Show, Pleura eta beste izango dira 26. Hatortxu Rocken. Udako elkartasun jaialdian parte hartuko duten lehen taldeak iragarri dituzte antolatzaileek. Stay Homas, ETS, Rotten XIII, Green Valley eta Herdoil ere horien artean daude. | Pandemiaren ondorioz hartutako neurriek eta egoeraren ziurgabetasunak ezindu egin dute Hatortxu Rock jaialdia ohi bezala egitea, iaz bezala, aurten ere. Gaur ziren egitekoak egun osoko jaialdia, baina azaroaren amaieran jakinarazi zuten bertan behera uzteko erabakia. Ordutik udako "aldi bereziaren" prestaketan murgilduta daudela esan dute. Uztailaren 29an eta 30ean izango da, Atarrabian (Nafarroa), eta bertan ariko diren lehen taldeak jakinarazi dituzte: ostiralean, hilaren 29an, The Baboon Show, ETS eta Pleurak joko dute; eta biharamunean, Stay Homas, Rotten XIII, Herdoil eta Green Valleyk. Ez dira bakarrak izango, ordea. "Datozen hilabeteetan beste asko batuko dira elkartasun jaialdi honetara", adierazi dute, ohar bidez.
26. Hatortxu Rockerako lehen izenak iragartzearekin batera, eguneko sarrerak ere eskuragai jarri dituzte antolatzaileek euren webgunean. Bi eguneko bonua duela aste batzuk jarri zuten salgai, 55 eurotan, eta 30 eurotan jarri dute orain egunekoa.
Azkenean bertan behera utzitako jaialdirako sarrera erosia zutenei dirua itzultzeko lanetan ari direla ere jakinarazi dute. Eskariak kudeatzen ari direla adierazi dute, eta dirua datozen egunetan itzuliko dietela. Herritar ugarik, ordea, uko egin diote sarreren dirua bueltan jasotzeari, eta esker bereziak eman dizkiete haiei. "Zuei esker, aurten Hatortxuk ez du galerarik izango eta, beste urte batzuetako tamainakoa ez den arren, dispertsioak eragiten dituen gastuak leuntzeko ekarpen bat egiteko moduan egongo gara", eskertu dute. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207463/euskal-hirigune-elkargoak-aht-proiektuaren-kontra-bozkatu-du.htm | Gizartea | Euskal Hirigune Elkargoak AHT proiektuaren kontra bozkatu du | Euskal Hirigune Elkargoko goiz honetako batzarrean, Ipar Euskal Herriko hautetsien gehiengo zabalak AHT proiektuaren aurka bozkatu du. Gaurkoan, Akize eta Bordele arteko zatiaz deliberatu beharra zuten: alde batetik, alde ziren edo ez, eta bertzetik, Elkargoak proiektua diruztatzearekin ados ziren edo ez. | Euskal Hirigune Elkargoak AHT proiektuaren kontra bozkatu du. Euskal Hirigune Elkargoko goiz honetako batzarrean, Ipar Euskal Herriko hautetsien gehiengo zabalak AHT proiektuaren aurka bozkatu du. Gaurkoan, Akize eta Bordele arteko zatiaz deliberatu beharra zuten: alde batetik, alde ziren edo ez, eta bertzetik, Elkargoak proiektua diruztatzearekin ados ziren edo ez. | Euskal Hirigune Elkargoak batzarra egin du gaur, Baionako Lauga gelan, eta hautetsiek deliberatu dute AHTren kontra agertzea.
Hautetsien gehiengo osoak aurkako bozka eman du: %78 kontra agertu baita.
Asteartean, Akitania Berriko kontseiluak AHT linea berriaren finantziazioa bozkatu zuen: Bordele-Tolosa (Okzitania) eta Bordele-Akize-Gipuzkoa bideak egiteko, 710 milioi euro. Orotara hamalau mila milioi euroko kostua ukanen du.
Herenegun, berriz, Pirinio Atlantikoetako departamentuak 54 milioi euro bozkatu zituen Bordele-Akize trenbide linea egiteko.
Egun, Euskal Hirigune Elkargoari zegokion bere burua agertzea AHT proiektuaren gainean, hala, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako 206 hautetsietarik, 41ek aldeko botoa eman dute, 144ek kontra; hemezortzi abstenitu dira eta hiruk ez dute parte hartu.
Batzarra 9:00etan abiatu dute Erramun Minondo zendu berriaren omenezko isilunearekin, Eiheralarreko auzapeza zen bera.
Ikusmin gehien pizten zuen gaia hasieretan ezarri dute: Hego Mendebaldeko Proiektu Handia deitzen diote AHT proiektuari. Hautetsi bat baino gehiagok eman du bere iritzia horretaz. Berez, bi galderen inguruan aritu dira hausnarrean, alde batetik proiektuaren alde diren edo ez, eta bertzetik, ados direnez Euskal Hiri Elkargoak proiektu hori finantza dezan.
Hain xuxen ere, Jean Rene Etxegarai Baionako auzapeza eta Euskal Hiri Elkargoko lehendakariak oroitarazi du 65,4 milioi euroko diru ekarpena eskatua zaiola Elkargoari AHTren proiektua diruztatzeko.
Alain Iriart Hiriburuko auzapez abertzaleak, adibidez, AHTren kontra hitza hartu du: "Abiadura handiarena mitoa da. [...] Non da saturazioa ? Enganioa da", erran du.
Urruñako (Lapurdi) Pantxoa Tellier hautetsiak ere zentzu berean bota du abiadura handiak ez duela "inolako eraginik bideko garraioan".
Colette Capdevielle Baionako hautetsiak iragarri du kontra bozkatuko zuela: "Landetako oihana gure birika da, AHTa eraikitzen badugu bitan zatituko dugu".
Roland Hirigoien, Mugerreko (Lapurdi) auzapezak ere desadostasuna erakutsi du: "AHTren eragin negatiboa aipatu nahi nuke hemen. Gure lurraldeak ez du AHTren beharra erakargarria izateko. Lurraren prezioari doakionez, gaur egungo egoera okertuko luke".
Joseba Erremundegi ere erabat kontra mintzatu da, erranez proiektua ekologiaren kontrakoa dela: 6000 hektarea baso baino gehiago erauziko lituzkeelako. AHTak ez duela eguneroko mugikortasunean lagunduko. Horren erdiesteko, dauden linean indartu behar direla azpimarratu du, eskualdeko hiri eta herrien arteko loturak indartuz, eguneroko tren "fidagarri" bat plantan ezarriz.
Bestalde, Erremundegik azpimarratu du ere, proiektuaren kontrakoa dela, Elkargoa galbide ekonomikora eramanen duelako AHTak, miliarka euro horretan xahutuz. Azkenik, gehitu du etxebizitzaren arazoa areagotu bertzerik ez duela eginen.
Claude Olive Angeluko (Lapurdi) auzapeza eta Mathieu Berge Baionako hautetsi eta Akitania Berria Eskualdeko ordezkaria proiektuaren alde agertu dira. Azken honek, AHTak "Euskadiko partaideekiko" harremanen alde eginen lukeela defenditu du.
Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapezak aitzinera eman du ez dela AHTaren beharrik:"10 000 kamioi egunean ikusten ditut pasatzen autopistan. Eta paristarrak hor dira jadanik, jadanik erosten dute hemen, ez dute AHTaren beharrik".
Urruñako (Lapurdi) auzapezak, Filipe Aramendik, oroitarazi du bere herrian AHTren iritzia eskatu ziela herritarrei eta erreferendumean %90ak kontra bozkatu zuela.
Martine Bisauta Baionako zinegotziak galdetu du ea inguruko gazteen kezka nagusia ote den Parise eta Hendaia arteko AHTa. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207464/bilboko-kuartelaren-harresiak-eraisten-saiatu-dira-antimilitaristak.htm | Gizartea | Bilboko kuartelaren harresiak «eraisten» saiatu dira antimilitaristak | KEM-MOC elkarteko kideek Bilboko kuartelaren harresia margotu dute eta mazoekin kolpeak eman dizkiote, protesta gisa. Ertzaintzak kolektiboko kideak identifikatu ditu. | Bilboko kuartelaren harresiak «eraisten» saiatu dira antimilitaristak. KEM-MOC elkarteko kideek Bilboko kuartelaren harresia margotu dute eta mazoekin kolpeak eman dizkiote, protesta gisa. Ertzaintzak kolektiboko kideak identifikatu ditu. | KEM-MOC kolektibo antimilitaristak desobedientzia ekintza bat egin du gaur goizean Bilboko kuartelean. Hainbat antimilitaristak pintaketak egin dituzte kuartelaren harresian, eta harresia bera «eraisten» saiatu dira, mazoekin kolpeak emanda. Protestarekin kuartela ixteko eskatu dute, eta eraikita dagoen lur eremua auzoari itzultzeko.
Goizeko 11etan egin dute desobedientzia ekintza. Kolektiboko kide batzuek Bota kuartela idatzi dute kuartela inguratzen duen harresiaren atean eta, ostean, harresiari mazoekin kolpeak eman dizkiote. Beste bi lagun harresira igo dira, kateekin lotu dira eta pankarta bat eskegi dute. Ertzaintzaren bi furgoneta bertaratu dira eta ertzainek kolektiboko lau kide identifikatu dituzte. Harresira igota zeuden pertsonak jaisteko suhiltzaileei deitu diete; ertzainek identifikatu dituzte gero. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207465/alavesek-gainbeheran-jarraitzen-du.htm | Kirola | Alavesek gainbeheran jarraitzen du | Arabarrek ondo merezita galdu dute Andoni Iraolaren taldearen aurka, eta jaitsiera postuetan amai lezakete jardunaldia. Lehen zatian erabaki da lehia, Guardiola eta Catenaren golekin. | Alavesek gainbeheran jarraitzen du. Arabarrek ondo merezita galdu dute Andoni Iraolaren taldearen aurka, eta jaitsiera postuetan amai lezakete jardunaldia. Lehen zatian erabaki da lehia, Guardiola eta Catenaren golekin. | Alavesek ez daki egonkortasuna zer den. Boladaka dabil beti, nahigabearen eta zorionaren artean joan-etorrika. Ahazteko moduko sasoi hasiera izan ondoren, olatuaren puntanizan zen bost jardunaldiz; haatik, urperatu egin da berriro. Kopatik kanpo utzi zuen asteartean bi maila beherago diharduen Linaresek, eta gaur, beste trago mingots bat hartu du, Rayoren aurka aitzakiarik gabe galduta. Andoni Iraolaren taldeak guztiz gainditu du Javier Callejarena, lehen zatian batez ere: orduan egin dituzte etxekoek partida erabaki duten bi golak. Arabarrak gutxiago izan dira jokoaren alor guztietan, eta okerreko bidean direla berretsi dute: galdu egin dituzte azken lau neurketetatik hiru. Cadizek bihar Real Madrilen zelaian irabazten badio, gasteiztarrek jaitsiera postuetara itzuliko dira.
Gaurkoan, golik ez jasotzea zen Alavesen lehentasuna; horregatik, Callejak ondo hornitu du zelai-erdia, bertan bost jokalari ipinita, eta aurrean bakarrik utzi du Joselu. Arabarren asmoaren erakusgarri nagusia, dena den, lerroen kokapena izan da: beren zelaian ezarri dituzte, jokoaren ekimena aurkariaren esku utzita. Rayok agintari hasi du norgehiagoka, baina lehen aukera garbia Riojarena izan da, lehen ordu laurdena bete berritan. Alaveseko hegalekoak urrundik astindu du baloia, ezkerrez, eta Dimitrievski geldiketa ona egitera behartu.
Zernahi ere, gutxi iraun die itxaropenak Callejaren mutilei, 19. minutuan 1-0ekoa egin baitu Guardiolak. Tachik pase txarra eman du jokaldia abiatzerakoan, eta Rayok trantsizio azkar batekin txikitu du Alavesen atzeko lerroa. Trejok ezkerrera jokatu du, Alvaro Garciarekin, eta haren erdiraketa sareratzeko gai izan da Guardiola. Alaves sufritzen ari zen etxekoen presioarekin, eta geldikako jokaldietan ere larri zebilen. Bada, kornerrez jaso du 2-0ekoa, 25. minutuan. Trejok erdiraketa bikaina ederki baliatu du Catenak, burukada indartsu batekin. Partidatik kanpo zeuden gasteiztarrak, eta benetakoa zen jipoi handia jasotzeko arriskua. 39. minutuan, zutoinera jaurti du Alvaro Garciak, zelaia minez utzi aurretik.
Atea hutsean uzteko apustuak kale egin dio Callejari, eta halabeharrez, planez aldatu behar izan du. Bi aurrelariko sistema ezarri du lehenik, eta aldaketa erasokorrak eginez joan da minutuen joanean. Besteak beste, Alex Tirlea zelairatu du, eta harrobikoaren ligako debuta izan da bigarren zatiko pizgarri bakarra. Nahi eta ezin aritu da Alaves, eta Edgarrek zelairatu berritan izan duen aukera kenduta, ez dio inolako arazorik sortu Rayori. Etxekoek aise eutsi diote errentari, eta hirugarren gola egiteko aukerak ere izan dituzte, Fran Garcia, Isi eta Beberen oinetan. Beste maila batean dagoela erakutsi zuen Iraolaren taldeak. Datorren asteartean, Vila-realen zelaian ariko da Alaves. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207466/txuri-urdinek-oso-derbi-parekatua-irabazi-dute.htm | Kirola | Txuri-urdinek oso derbi parekatua irabazi dute | Eibartarrak bitan jarri dira aurretik, baina donostiarrak gai izan dira bitan berdindu eta azkenean garaipena eskuratzeko | Txuri-urdinek oso derbi parekatua irabazi dute. Eibartarrak bitan jarri dira aurretik, baina donostiarrak gai izan dira bitan berdindu eta azkenean garaipena eskuratzeko | Derbi baten osagai guztiak izan ditu gaur Eibarrek eta Realak Unben jokatutakoak: parekotasuna eta emozioa. Derbiez esan ohi dena bete daere bai: ez duela garrantzirik aurretik egindakoak, eta aldeak laburtu egin ohi direla. Talde txuri-urdinak irabazi du, hots, faborito zenak, baina gogotik sufritu du, etxekoek oso estu hartu baitute.
Emaitzaren estutasuna da horren erakusle: 2-3. Baita neurketaren nondik norakoa ere: bitan jarri da aurretik Eibar, eta beste horrenbeste alditan izan da gai Reala berdintzeko. Lehen zatian jazo da hori guztia. Aida Estevek seigarren minutuan sartutako lehen golari Gaby Garciak erantzun dio hemezortzigarrenean, eta Aropa Apariciok 25.ean egindakoari Amaiur Sarriegik 33.ean. Ikusgarria izan da lehen zatia
Ez, ordea, bigarrena. Mirari Uria izan da protagonista. Zelaira irten eta berehala sartu du gola, txuri-urdinen hirugarrena, garaipena eman diena. Hiru puntuei esker, Reala tinko dago sailkapenaren bigarren postuan. Eibarrek, berriz, galdu arren, urrun ditu oraindik jaitsiera postuak. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207467/belarrak-diaz-goratu-du-podemosek-barakaldon-egin-duen-ekitaldian.htm | Politika | Belarrak Diaz goratu du, Podemosek Barakaldon egin duen ekitaldian | Begirada zabalak izeneko topaketa egin du gaur Podemosek, eta bertan egin ditu adierazpenak | Belarrak Diaz goratu du, Podemosek Barakaldon egin duen ekitaldian. Begirada zabalak izeneko topaketa egin du gaur Podemosek, eta bertan egin ditu adierazpenak | Podemoseko idazkari nagusi Ione Belarraren arabera, egun Podemosek PSOErekin batera Espainian osatzen duen gobernua ez da «imajinatu» daitekeen onena: «Ez baitu buruzagi Yolanda Diaz». Goraipamen hori gaur egin dio Belarrak Espainiako Gobernuko Lan ministro Diazi, alderdiak Barakaldon (Bizkaia) egin duen ekitaldian. Diazek hurrengo Espainiako Kongresuko bozetara begira antolatu nahi duen «ezkerreko fronte zabala» hauspotzeko mezuak ozendu egin dira azken asteotan, eta gaurkoa beste bat gehiago izan da. Begirada zabalak izeneko topaketa egin du gaur Podemosek Barakaldon. Belarrak defendatu du COVID-19aren izurriari eta ekarri duen krisi ekonomikoari aurre egiteko neurriak «atsedenik gabe» defendatu dituela Podemosek Espainiako Gobernuan, «funtzionatu» egiten dutela, eta lan ildo horietan sakontzen jarraitu behar dela. Eusko Jaurlaritzarako ere, EAJren eta PSE-EEren gobernuaren aldaketa bilatu behar dela defendatu du: «Aurrerakoia eta eraldatzailea izan behar du, euskal herritar guztien eskubideak defendatzeko». Aldaketa hori gauzatze aldera Podemos-Ahal Dugu bertako errealitatean «errotuago» egoteko ahaleginetan ari direla adierazi du. «Nazionaniztasunaren» defentsa hitzez harago, «egin» beharrekoa dela azaldu du. Lan erreforma Diazek ere hartu du hitza; hizpide izan ditu Espainiako lan erreformaren inguruan martxan dauden negoziazioak, eta bide onetik doazela esan du: «2022a beste erreforma batekin hasiko dugu». Ezaugarri «enpleguaren egonkortasuna» izango du. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207468/realak-burumakur-jarraitzen-du.htm | Kirola | Realak burumakur jarraitzen du | Realak laugarren partida galdu du jarraian ligan, Vila-realen aurka. Epaileak Oiartzabal kanporatu du bigarren zatiaren hasieran, eta horrek erabat baldintzatu du lehia | Realak burumakur jarraitzen du. Realak laugarren partida galdu du jarraian ligan, Vila-realen aurka. Epaileak Oiartzabal kanporatu du bigarren zatiaren hasieran, eta horrek erabat baldintzatu du lehia | Ezinbestean, burumakur amaituko du urtea Realak. Urte ahaztezina izan du aurtengoa, besteak beste, Espainiako Kopako tituluarekin 34 urteko lehortea amaitu baitu. Ordea, bolada oso txarrean agurtuko du 2021a. Ligako azken hiru partidak jarraian galdu ondotik, onbidean sartzeko itxaropenez ziren gaur txuri-urdinak, baina berriz ere kale egin dute, Vila-realen aurka, Anoetan. Distira berreskuratu eta irabazteko osagai guztiak zituen Imanol Alguacilen taldeak, harmailetan aparteko giroa ezarri baitute jarraitzaileek, eguzkia lagun. Partidak berak ere sortu du baikortasunerako arrazoirik lehen minutuetan, are gehiago Isakek lehen gola egin duenean. Hots, batez ere geldikako jokaldietan jasotako bi golek kondenatu dute etxeko taldea. Eta, nola ez, Oiartzabalek bigarren zati hasieran ikusitako txartel gorriak. Hortaz, laugarren porrota jarraian jaso dute.
Neurketak lehen zati distiratsua izan du. Akaso, zer hobetua sumatuko zuten bi entrenatzaileek, baina ikuslearentzat gustagarri joan da jokoa. Erritmo bizian aritu dira bi taldeak, eta erraz topatu dute aurkariaren atea: Realak lau erremate egin ditu atera, eta Vila-realek, zortzi. Bada, berriz garaipenera itzultzeko helburuarekin aldaketak egin ditu Imanolek. Lesioak gaindituta, Merinok eta Silvak hasieratik jokatu dute, eta nabarmentzekoa izan da atepean Ryanen alde egindako apustua.
Hasieratik izan dituzte golak egiteko aukerak bi taldeek, baina bisitarienak nabarmenagoak izan dira. Yeremi Pinok birritan kale egin du, eta Diak ere zeruetara bidali du baloia Ryanen aurrean. Realak ere izan du aukerarik, baina Oiartzabal eta Isak ez dira fin aritu. Erasoko jokoa nagusitu zaio defentsakoari.
Dinamika horretan, Isak izan da ate aurrean asmatzen lehena. Babak eltzetik ederki atera ditu suediarrak, 32. minutuan. Ezker hegalean baloia hartu, aurkariari iskin egin eta zutoinaren ondoan maisuki jarri du baloia, areaz kanpotik. Aukerarik zailenean aurkitu du eraginkortasuna. Golarekin, lasaitasuna irabazi du Realak, eta ordura arteko nolabaiteko eromenari kontrola ezarri dio.
Ordea, lehen zatiko minuturik onenetan jaso du banakoa, geldikako jokaldi batean. Vila-realeko jokalariek mugitu ezinik utzi dute Zubeldia, eta Gerard Morenok sareetara bidali du baloia, buruz, 38. minutuan. Unai Emeryren taldeak ongi ikasia eraman du Realak kornerrak gelditzeko erabili ohi duen taktika. Lehen zatia amaitzerako beste aukera garbi bat ere izan du, baina Zalduak atepetik atera du baloia.
Kornerretan, kale
Bigarren zatiaren hastapenean gidoi berari eutsi dio norgehiagokak, erritmo bizian eta intentsitate handiz zelairatu baitira bi taldeak. Ahalik eta Oiartzabalen txartel gorria iritsi den arte, 49. minutuan. Eibartarrak falta gogorra egin dio aurkari bati, atzetik gogor astindu baitio hanka, eta epaileak ez du zalantzarik izan. Zaleen txalo artean hartu du aldageletarako bidea kapitainak, egindako hutsaren jakitun. Hori bai, jokaldi horrek erabat baldintzatu du partida.
Indarrak berdindu asmoz, Imanolek Barrenetxea eta Portu zelairatu ditu, Silvaren eta Januzajen ordez, baina Vila-real nagusi izan da. Parejoren gidaritzapean, nahierara mugitu du baloia, eta Reala aurkariaren atetik oso urrun egon da une oro. Bazirudien bisitarien gola denbora kontua besterik ez zela izango, eta berriz korner batean iritsi da, 69. minutuan. Txuri-urdinak ez dira fin aritu defentsa lanean, eta Gerard Morenok ez du barkatu.
Azken hogei minutuetan bihotzarekin gehiago jokatu du Realak ahalarekin baino. Joko zuzena egin asmoz, Sorloth zelairatu da, eta hura eta Isaken artean saiatu dira baloi horiei etekina ateratzen. Luzapenean gola egiteko zorian izan da norvegiarra, baina ez du asmatu. Asmatu duena Vila-real izan da, 1-3koa sartu baitu kontraerasoan Chukwuezek. 95.ean. Beste kolpe bat jaso du Realak, baina animoa altxatu beharra du urte berriari begira. |
2021-12-18 | https://www.berria.eus/albisteak/207469/manifestazio-jendetsua-egin-du-bizitza-plataformak-donostian.htm | Gizartea | Manifestazio jendetsua egin du Bizitza plataformak Donostian | Covid ziurtagiriaren aurka antolatu dute bilkura. Donostiako kaleak hartu dituzte bi orduz, eta txertoaren aurkako aldarriak ere egin dituzte. | Manifestazio jendetsua egin du Bizitza plataformak Donostian. Covid ziurtagiriaren aurka antolatu dute bilkura. Donostiako kaleak hartu dituzte bi orduz, eta txertoaren aurkako aldarriak ere egin dituzte. | Milaka lagun elkartu dira gaur arratsaldean Donostiako Bulebarrean, Bizitza plataformak deitutako manifestazioan. Covid ziurtagiriaren aurka deitu du plataformak bilkura; atzo ere, Bilboko Sabin Etxearen aurrean aldarri bera egin zuen taldeak.
Bulebarreko kioskoan mikrofoa hartuta eman diote hasiera protestari. Plataformako kide batek adierazi duenez, ziurtagiriak «oinarrizko eskubideen aurka» egiten du. Gobernua eta komunikabideak «gezurretan» ari direla azaldu dute, eta Covid-19aren aurkako txertoa ere gaitzetsi dute: «Txertoa sendagai genikoa da». Esan dutenez, gizartearen gehiengoa txertatuta egonda ere, jendeak hiltzen jarraitzen du: «Iaz garai honetan, txertatu gabe ere, positibo eta hildako gutxiago zeuden». Azaldu dutenez, manifestarien laguntza behar du plataformak, «komunikabide, osasun arreta eta ekonomia propioak» sortzeko.
Hitzartzearen ondoren, jendetzak hartu ditu Donostiako zentroko kaleak, Beldurraren birusak sen ona hil du zioen pankarta aurrean zutela. Manifestari ugari bildu ditu hitzorduak, eta askotariko afixak irakurri zitezkeen manifestazioa aurrera zioan heinean: Pasaporte faxistari ez, Haurrak ez ikutu, Evaristo lehendakari edo Farmafia zioten, besteak beste, kartelek. Bestelako oihuak ere entzun dira Donostiako kaleetan; «Gora maitasuna, askatasuna eta batzen gaituen guztia», zioten manifestari batzuek, bakearen sinboloa marraztuta zeukan afixa batekin. Era guztietako musikarekin girotu dute protesta: bozgorailu batzuetatik zetorren tekno musikatik hasi, eta txistua edo panderoa jotzen zebiltzan manifestarietaraino. Giro alaia haserrea zerien oihuekin nahastu da manifestazioan; elkarrengandik gertu zeuden, baina jende gutxi ikus zitekeen maskara jantzita.
Koronabirus mozorroa ere bazeramaten manifestari batzuek; beste batzuek buruan plastiko beltzak zeramatzaten, osasunaren burka, herri totalitarioa lelopean. Osasungintzako langile batzuk ere batu dira protestara, Osakidetzako langileak osasunaren eta askatasunaren alde zioen pankarta eskuetan zutela. Ostalaritzan lan egiten dutenak ere izan dira; «Ez gara poliziak, ostalariak gara» oihukatuz.
Bi orduko ibilbidearen ondoren, berriro ere hasierako kioskora heldu da manifestazioa. Bidean zehar manifestariak kale askotan sakabanatu dira, eta gero lanak izan dituzte leku berean elkartzeko. Falta zirenak heldu bitartean pertsona ugari igaro da kiosko gainetik; mikrofonoa hartzeko. Besteak beste, ikasle batek hartu du hitza, bere eskolako zuzendariari «askatasuna» eskatzeko: «nire ikaskide batzuk ezin badira museoetara edo kiroldegira sartu, nik ere ez dut sartu nahi». Amaierako ekitaldiaren ondoren, «askatasuna» aldarrikatzen zuten oihu artean bukatu da bilkura. |
2021-12-19 | https://www.berria.eus/albisteak/207470/arrakaletatik-loratu-da.htm | Kultura | Arrakaletatik loratu da | Nerea Ibarzabal Salegik irabazi du Bizkaiko Bertsolari Txapelketa, lehenengoz, Jone Uriarekin buruz burukoa jokatu ondoren. Final bizia izan da, eta zortzi bertsolariek ale politak utzi dituzte. → Giro kronika: Ziurtagiria eta harrera ziurra → Analisia: Pausoz pauso gailurrera → Horrela kontatu du BERRIAk | Arrakaletatik loratu da. Nerea Ibarzabal Salegik irabazi du Bizkaiko Bertsolari Txapelketa, lehenengoz, Jone Uriarekin buruz burukoa jokatu ondoren. Final bizia izan da, eta zortzi bertsolariek ale politak utzi dituzte. → Giro kronika: Ziurtagiria eta harrera ziurra → Analisia: Pausoz pauso gailurrera → Horrela kontatu du BERRIAk | Badu txapelduna 2021eko Bizkaiko Bertsolari Txapelketak: Nerea Ibarzabal Salegi. Jone Uriarekin buruz buru aritu ondoren, 874,5 puntu eskuratu zituen Markinakoak. Harry Potterren filmetatik hartutako doinu batekin kantatu zuen hasierako agurra, eta lehen une horretatik piztu zituen entzuleak. Haren ondotik sailkatu ziren, azkenean, Etxahun Lekue Etxebarria, Xabat Galletebeitia Abaroa, Onintza Enbeita Maguregi, Aitor Bizkarra Ruiz, Aitor Etxebarriazarraga Gabiola eta Gorka Pagonabarraga Agorria. Guztien artean final biribila osatu zuten atzo, Miribillako Bilbo Arenan.
Zortziko handiko lanak gogoetarako baliatu zituzten bertsolariek. Neba-arrebak ziren Ibarzabal eta Lekue, eta, lanaren ondorioz, gurasoek ez zuten beraiekin egoteko denbora askorik hartzen. Hala hasi zuen ofizioa Ibarzabalek: «Ni pozik nago gurasoekin/ gaueko afarietan/ neke itzel bat sumatzen baitut/ koittaduen begietan». Zorrotz erantzun Lekuek: «Ze ez nago ziur dan ezin daben/ edota ez daben gura». Parkeko beste guraso batzuen jarrera pasiboa salatu zuen Ibarzabalek, eta zaintzaileari keinu bat eginez amaitu zuen bertsoaldia Lekuek: «Purik hobeto ezagutzen gaitu/ gure aita ta amak baino».
Ordura arteko epela berotu zuen zortziko txikiko ariketak. Galletebeitiak eta Lekuek eragin zituzten barre algararik handienak publikoan. Bikotekideak ziren bi bertsolariak. Galletebeitia etxea garbitzen ibili ondoren, gauzak tokiz aldatuta topatu zituen nahiko despistatua zen Lekuek. Honela ekin zion Galletebeitiak: «Zahartzen zoazenez/ zu azkenerako,/ entrenamendua da/ memoriarako». Arin Lekuek: «Memoria ez, umorea/ galtzen dot atoan». Galletebeitiaren bigarrenarekin ere, barre publikoak: «Hurbilekoa urrun/ urruna hurbila./ Jolastu nahi al duzu/ altxorraren bila?».
Umorez landu zuten gaia Bizkarrak eta Uriak ere. Lagunak ziren bi bertsolariak, eta Hatortxu Rock jaialdia bertan behera geratu ondoren, Bizkaiko bertso finalera joateko erabakia hartu zuten. Bi ekitaldiei erreferentzia eginez, hala esan zuen Bizkarrak: «Baina pareko horrek,/ ze aurpegi talo?/ Ta horrek akanpatu du/ eserlekuan lo». Fin erantzun zion Uriak: «Baina, behintzat, ez dira/ Lizaso, Andoni./ Pago ta Bizkarekin/ a muerte nago ni».
Hamarreko txikiko ariketak ere ale politak utzi zituen. Ikaskideak ziren Enbeita eta Lekue. Euren gelakide batek astero egiten zituen eraso homofoboak irakaslearen aurka; horrekin nekatuta, gelakideari kontra egiteko proposatu zion Lekuek. Enbeitak hasiera: «Beldur naz, baina arrazoi daukazu gaur hara./ Norbaitek esan behar deutso: nahikoa da!». Aurre egin ezean irakasleak erasotzailearen alde daudela pentsatuko duela erantzun zion Lekuek, eta lehen urratsa berak egiteko eskatu Enbeitak: «Errezago daukazu,/ gizona zara-ta». Konplizitatez amaiera Lekuek: «Nik emoterakoan zuri ostikada,/ Onin, biok batera altxatuko gara».
Bakarkako lanean, eutanasia eskaera egin berri duen gaixoaren larruan kantatu zuen Galletebeitiak. «Badakit heriotzari/ aurre hartuko diodala». Eta hirugarrenarekin biribildu zuen: «Zain egon gabe joatea,/ hori da lehen baldintza».
Irabazlea ere fin aritu zen bakarkako ariketan. Liburua argitaratu zuela denbora bat igaro bazen ere, isiltasuna nabaritzen zuen inguruan. Dotore amaitu zuen bertsoaldia: «Ta mutu-mutu dagoen hori/ mutu geratu dadila./ Gu elkartzeko egin nuen hau,/ ez euren erantzun bila».
Pagonabarragak eta Etxebarriazarragak ere (lehen aldiz aritu ziren finalean) ale politak utzi zituzten. Urteak bakarrik bizitzen igaro ondoren, harrera familien beharrizana dagoela irakurri zuen Pagonabarragak komunikabideetan. Txalo zaparrada beroa jaso zuen bigarren bertsoaldiaren amaieran: «Askorik jaso ez dudan arren,/ asko daukat emateko». Etxebarriazarraga, berriz, kulturgintzako langilea zen, eta ohartu zen azkenaldian emakumeak direla antolatzen diren ekintzetara joaten diren gehienak . Zorrotz aritu zen gernikarra: «Ta arrazoiaren bila/ alperrik hasi beharko:/ lana egiten dabe ta/ euretik eta eurentzako».
Ahizpatasunaren adierazle
Zortziko txikian hasi zuten buruz burukoa Ibarzabalek eta Uriak. Bizkaiko Bertsolari Txapelketan kantuan dabilen bertsolariaren larruan jarri zuten Ibarzabal, eta Uria pinganillotik zebilen bertsoak esaten. Barre algara ugari eragin zituen ariketak publikoaren artean. Fin aritu zen Uria: «Jonek ez du sartuko/ lehenbailehen hanka,/ Maialen Lujanbio du/ pinganilloan ta». Bizi aritu ziren biak seiko motzean ere.
«Topa egin eta txin-txin egitearekin batera, hala pentsatu duzu: pasa daitela pasatu beharrekoa». Gau bateko abentura bat duen emakumearen azalean jarri zen Ibarzabal, eta dotore amaitu zuen ariketa: «Berriro itzul gaitezen/ maite gaituzten lekura». Uriak, berriz, pandemiaz nazkatuta Gabonak familia osoarekin igarotzeko erabakia hartu zuenaren lekutik kantatu zuen.
Moises Enbeita eta Joseba Etxebarriak jantzi zioten txapela Ibarzabali. «Etxeko andre guztiak» ohoratu zituen azken agurrean: «Egoerarik gogorrenetan ez direnak hondoratu / bizikideei, bertsokideei bihotzetik bost olatu / badago nondik jasoa eta badago zer geroratu». Malkotan baina besoak indarrez jasota amaitu zuen: «Hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu» |
2021-12-19 | https://www.berria.eus/albisteak/207507/urrak-laugarrenez-jantzi-du-harri-txikien-euskal-herriko-txapela.htm | Kirola | Urrak laugarrenez jantzi du Harri Txikien Euskal Herriko txapela | Zarauztarrak 12.165 kilo altxa ditu denera. Bigarren izan da Xabat Olaizola 10.350 kilo jasota, eta hirugarren, gutxigatik, Hodei Iruretagoiena Izeta IV. Harri handien txapelketan Jokin Eizmendi gailendu da. | Urrak laugarrenez jantzi du Harri Txikien Euskal Herriko txapela. Zarauztarrak 12.165 kilo altxa ditu denera. Bigarren izan da Xabat Olaizola 10.350 kilo jasota, eta hirugarren, gutxigatik, Hodei Iruretagoiena Izeta IV. Harri handien txapelketan Jokin Eizmendi gailendu da. | Pronostikoak bete dira Gernikan (Bizkaia) jokatu den Harri Txikien Euskal Herriko txapelketan: aise gailendu da Mikel Lopetegi Urra. 25 urteko zarauztarrak laugarrenez irabazi du txapela, denera 12.165 kilo altxata. Bigarren izan da haren lehengusua den Xabat Olaizola, baina tarte nabarmenarekin: 10.350 kilo jaso ditu Olaizolak, eta 75 gutxiago, 10.275, hirugarren sailkatuak, Hodei Iruretagoiena Izeta IV.ak.
Hori izan da txapelketa ezustekoa, eta lehiari emozioa eman diona: pare parean ibili dira Olaizola eta Iruretagoiena, eta azken horren baliogabeko altxaldi bati esker lortu du bigarren postua zarauztarrak. Olaizolak berak, herenegun, Izeta jo zuen bigarren posturako faboritotzat. Laugarren Iraitz Arruti Burni sailkatu da.
Pandemia dela eta, txapelketako parte hartzeak nabarmen egin du behera azken urteetan. Duela pare bat urte bederatzi lagun inguru jardun ziren lehian. Aipatzekoa da gaur plazan elkartu diren lau lehiakideak Izetatarren eskolakoak direla, Zarautz kirol elkarteko herri kirol eskolako kideak.
Dena den, Olaizolak BERRIAri azaldu dionez, bildu da jendea Gernikan, giroa ederra izan da, eta oso ona izan da txapelketaren antolakuntza.
Eizmendi txapeldun
Harri handien txapelketan ere zarauztar bat nagusitu zen, faboritoa: Jokin Eizmendi. Txapelketa atzo jokatu zen Asteasun (Gipuzkoa), hark ere laugarren txapela du aurtengoa. Denera 6.900 kilo jaso zituen. Bigarren sailkatuak, Izetatarren eskolako Iñigo Eizagirre Eizak 5.245 kilo altxa zituen, eta Jon Unanue Goenatxo II.ak 5.075 kilo. |
2021-12-19 | https://www.berria.eus/albisteak/207508/betisi-irabazita-athleticek-amaiera-eman-dio-bolada-txarrari.htm | Kirola | Betisi irabazita, Athleticek amaiera eman dio bolada txarrari | Zuri-gorriek markagailua irauli dute De Marcosek 88. minutuan sartutako golari esker. Zortzi jardunaldi zeramatzaten irabazi gabe. | Betisi irabazita, Athleticek amaiera eman dio bolada txarrari. Zuri-gorriek markagailua irauli dute De Marcosek 88. minutuan sartutako golari esker. Zortzi jardunaldi zeramatzaten irabazi gabe. | Gaitz guztiak kolpe batez uxatu ditu gaur Athleticek: garaipen bikaina lortu du, etxean, bolada bikainean zetorren Betisen aurka. Horri esker, bolada txarra eten du; izan ere, Marcelinoren taldeak zortzi jardunaldi jarraian zeramatzan hiru puntuak poltsikoratu gabe.
Neurketa ezin hobeto hasi da etxekoentzat: bigarren minutua bete aurretik sartu du lehenengoa Iñaki Williamsek, Muniainen pase bat baliatuta. Amorruz ospatu du gola aurrelariak. Pozak, ordea, gutxi iraun dio Athletici: bosgarren minutuan berdindu du lehia Juanmik, Realeko jokalari ohiak. Jokalariek ez dituzte aukera garbi askoz gehiago sortu lehen zatian.
Bigarren zatia hasi berritan, Fekirrek eman du lehen abisua; ondo erantzun dio. Lau minutu geroago, ordea, ez du barkatu Betisekoak: 1-2. Porrotaren mamua berriz azaldu da San Mamesen. Salbatzailea heldu da orduan, ligan 212 neurketa jarraian jokatuta daramatzan hori: Iñaki Williams. Aurrelariak gol ikusgarri bat sartu du ezkerrez, eta hankaz gora jarri du San Mames.
Sinistu egin du Athleticek, bere zelaian sartu da Betis, eta saria eskuratu dute etxekoek, azkenean: 88. minutuan asmatu du Oscar de Marcosek. Zoramena San Mamesen, eta berebiziko hiru puntu Athleticentzat. Sailkapen nagusian bederatzigarren postuan da.
Athletic: Agirrezabala; Lekue (De Marcos, 54'), Yeray, Nuñez, Balenziaga; Vencedor, Vesga (Zarraga, 54'), Nico Williams (Morcillo, 81'), Muniain (Sancet, 68'); Williams eta Raul Garcia (Berenguer, 68').
Betis: Rui Silva; Bellerin, Bartra, Victor Ruiz, Alex Moreno (Miranda, 82'); Guido (Edgar, 66'), Carvalho (Joaquin, 83'), Fekir; Canales, Juanmi (Rodri, 76') eta Willian Jose (Iglesias, 82'). |
2021-12-19 | https://www.berria.eus/albisteak/207509/sarek-eta-etxerat-ek-elkarretaratzea-egin-dute-troitino-azkena-izan-dadila-aldarrikatzeko.htm | Politika | Sarek eta Etxerat-ek elkarretaratzea egin dute Troitiño «azkena izan dadila» aldarrikatzeko | Donostian elkartu dira, Intxaurrondon, Troitiñoren auzoan. Gaixo dauden euskal presoak etxeratzeko eskatu dute. | Sarek eta Etxerat-ek elkarretaratzea egin dute Troitiño «azkena izan dadila» aldarrikatzeko. Donostian elkartu dira, Intxaurrondon, Troitiñoren auzoan. Gaixo dauden euskal presoak etxeratzeko eskatu dute. | «Antton azkena izan dadila, larriki gaixo dauden presoak etxera». Sarek eta Etxerat-ek mezu horrekin oroitu dute gaur Antton Troitiño euskal presoa, herenegun hil zena. Ia bizialdi osoa kartzelan egin ondotik, 64 urterekin hil zen, «eritasun larri eta sendaezin» baten ondorioz. Horrez gain, gaixo dauden presoak etxeratzeko eskatu dute.
Elkarretatzea Sarek deitu du, Intxaurrondoko Sagastieder plazan (auzo hartakoa zen Troitiño). Hildakoen gertukoek ere hartu dute parte. Manifestaziora ere deitu dute biharko, Donostian, 19.00etan, Boulebarretik hasita.
2020ko apirilean sumatu zituen Troitiñok eritasunaren lehen sintomak, eta Etxerat-ek salatu zuen ez zutela ongi artatu. Elkartearen arabera, Estremerako espetxean ez dago mediku nahikorik, eta bakartze moduluetatik ez dira astero pasatzen, «legeak hala dioen arren». Etxerat-ek salatu zuen Troitiñok irailera arte ez zuela «behar bezala zuzendutako asistentziarik» jaso: hau da, lehen sintomak sumatu eta bost hilabete pasatu arte. Abokatuak urriaren 27an eskatu zuen aske uzteko.
Ez zuten berehala askatu, alta. Izan ere, epaileek eskaera onartu arren, prozedura ia hilabetez luzatu zen. Urtarrilaren 11n sinatu zuen Espainiako Auzitegi Nazionaleko Espetxe Zaintzako Jose Luis Castro epaileak Antton Troitiñori hirugarren gradua emateko autoa, eta urtarrilaren 22an irmo egin zuten ebazpena. Ondoren, ordea, Espainiako Espetxe Erakundeek eskatu zuten baldintzapean aske uzteko: Espainiako Auzitegi Nazionalak urtarrilaren 26an onartu zuen baldintzapean aske uztea, eta fiskalak helegitea jartzeko aukera izan zuen azken egunera arte itxaron zuten ebazpen hori ere irmo egiteko. «Labirinto burokratikoa» salatu zuen Etxerat-ek, aldaketek luzatu baino ez zutelako egin larriki eri zen euskal presoa askatzeko eguna: otsailaren 5ean atera zen, azkenean.
Tartean, gainera, euskal presoak uko egin zion bere eritasunarentzat «aringarria» zen kimioterapia hartzeari. Etxerat-ek salatu zuenez, izan ere, hartu behar zuen tratamendua ez zen «bideragarria» espetxeko baldintzekin: «Baldintza desegoki eta gogorretan dago presoa: ordu eta erdiko ibilbidea egin behar du ospitalera joateko, eta beste horrenbeste bueltatzeko, ez du dieta egokirik hartzen, eta medikazio falta du».
Troitiño ez zegoen gaixotasun larriak dituzten euskal presoen zerrendan, baina Etxerat-ek hainbatetan salatu izan du euskal presoen eritasunen «jatorria» espetxean jasandako «muturreko baldintzak» eta euskal presoek jasaten dituzten zigor luzeak direla. Troitiñoren kasua horixe zen, ia bizialdi osoa pasatu baitzuen preso. |
2021-12-19 | https://www.berria.eus/albisteak/207510/hirugarren-garaipena-laso-imazentzat.htm | Kirola | Hirugarren garaipena Laso-Imazentzat | Akats asko egin dituzte Ezkurdiak eta Tolosak, eta bost neurketatan puntu bakarra poltsikoratu dute. Emakume Master Cupen, Amaia Aldaik irabazi du lau eta erdiko txapela (22-14). | Hirugarren garaipena Laso-Imazentzat. Akats asko egin dituzte Ezkurdiak eta Tolosak, eta bost neurketatan puntu bakarra poltsikoratu dute. Emakume Master Cupen, Amaia Aldaik irabazi du lau eta erdiko txapela (22-14). | Akats gutxien egin dutenek irabazi dute gaur Eibarko Astelena pilotalekuan: Lasok eta Imazek. Txapelketako hirugarren garaipena eskuratu du bikoteak, eta egoera eskasean utzi dituzte Ezkurdia eta Tolosa. Haiek partida bakarra irabazi dute oraingoz.
Ziur jokatu du Imazek, eta errematean asmatu du Lasok. Lana asko erraztu diete Ezkurdiaren eta Tolosaren hutsek ere: bien artean hamar pilota galdu dituzte. Errenta handirik gabe, plandu egin behar izan dute norgehiagoka amaierako 13-22ra heldu arte.
Bosgarren jardunaldia bihar amaituko da, Tolosan. Jaka-Mariezkurrena II-ak jokatuko dute han, Irribarria-Rezustaren aurka.
Aldai txapeldun
Gaur jokatu da Emakume Master Cupeko lau eta erdiko finala, Mungian (Bizkaia). Amaia Aldaik jantzi du txapela, Miriam Arrillagari 22-14 irabazita. Neurketa oso lehiatua izan da.
Hirugarren postua Enara Gamindek eskuratu du, lehen partidan Olatz Arrizabalaga menpean hartuta (22-18). |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207511/boric-ezkerrekoak-irabazi-dizkio-hauteskundeak-ultraeskuinari.htm | Mundua | Boric ezkerrekoak irabazi dizkio hauteskundeak ultraeskuinari | Botoen ia %57 jaso ditu Apruebo Dignidad ezkerreko koalizioak, eta hamar puntu baino gehiagoren aldea atera dio Jose Antonio Kasti, parte hartze handiz eginiko boz batzuetan. | Boric ezkerrekoak irabazi dizkio hauteskundeak ultraeskuinari. Botoen ia %57 jaso ditu Apruebo Dignidad ezkerreko koalizioak, eta hamar puntu baino gehiagoren aldea atera dio Jose Antonio Kasti, parte hartze handiz eginiko boz batzuetan. | «Txiletar guztien presidentea izango naiz, itunak herritar guztien artean egin behar direlako, eta ez lau paretaren artean», esan du bart Gabriel Boric ezkerreko hautagaiak, Santiagon eginiko ospakizunetan. Apruebo Dignidad koalizioaren garaipena ospatzeko, milaka txiletar atera dira kalera. Aurretik, jende asko atera da botoa ematera ere, atzokoa bezalako parte hartzerik (%55,6) ez baitzuten herrialdean 2012. urtetik. Urte horretatik aurrera ez da derrigorrezkoa izan botoa ematea.
Ikusmin handia zegoen herrialdean, eta munduan, Jose Antonio Kast ultraeskuindarrak hauteskundeen lehenengo itzulia irabazi zuelako, eta Txilen normalean lehenengoan jabetzen dena nagusitzen ohi delako bigarrenean ere. Baina, azkenean, eskuindar bat presidentetzan edukitzeko sorturiko beldurrak bozkatzera eraman ditu txiletarrak, eta presidentetza eman diote 35 urteko Borici. Ia bi mendean Txilek izan duen presidenterik gazteena izango da. Diskurtsoa feminismoaren eta gastu publikoaren inguruan eraiki du Boricek, eta, besteak beste, klima larrialdiari lehentasuna ematearen aldekoa da. Programa sozialdemokrata bat aurkeztu du.
Botoen %55,87 atera ditu Boricek (4.619.109), eta Kast %44,15ean geratu da (3.648.987). Martxoaren 11n hartuko du presidentetzat Boricek.
Salvador Allenderen agintetik (1970-1973) Txilek eduki duen presidenterik ezkertiarrena izango da Boric.
Milaka pertsona elkartu da Hiriburuko Zumardiak eta Santa Rosa etorbideak elkartzen diren gunean, handik entzuteko presidente izango denaren hitzaldia. «Badakit historia ez dela gurekin hasi», esan du Boricek. Tradizio historiko luze baten oinordekoa naiz, zeina, jarrera ezberdin batez, gizarte justizia, demokrazia zabaltzea, giza eskubideen defentsa eta askatasunen babesa lortzen saiatu den. Hori da neure familia handia, eta bilduta ikusi nahiko nuke orain hasiko dugun etapa honetan».
Nazioarteko zorionak
Ameriketako ezkerreko agintariek Boric zoriondu dute. «Agur Salvador Allende eta Victor Jararen herriari, faxismoaren aurkako garaipen sendoarengatik», esan du Nicolas Maduro Venezuelako presidenteak.
Baina Boric zoriontzen lehenetako bat Brasilgo presidente ohi Luiz Inacio Lula da Silva izan zen. Lula bera faboritoa da Brasilen datorren urteko bozak irabazteko. Han ere, ultraeskuinari egin beharko dio aurre, hau da, gaur presidente den Jair Bolsonarori.
Peruko Pedro Castillo presidenteak esan du Boricen garaipena «Txileko herriarena» dela.
Argentinatik, Alberto Fernandez presidenteak esan zuen «oso pozik» dagoela Boricen garaipenarekin, eta elkarrekin lan egiteko eskatu zion.
Luis Arce Boliviako presidenteak esan du «Latinoamerikako ezkerra indartu» egin dela.
Gabriel Boricen diskurtsoa feminismoaren, gastu publikoaren eta, besteak beste, klima larrialdiari lehentasuna ematearen aldekoa da. Azken finean, programa sozialdemokrata bat aurkeztu du. Jose Antonio Kast, berriz, migrazioari aurre egiteaz eta familia tradizionalaren eta neoliberalismoaren onurez mintzo da. Eskuin muturraren errezeta klasikoak planteatzen ditu, berak onartu ez arren. Bi eredu antagoniko ordezkatzen dituzte, horrenbestez, eta Txileko presidentetzarako hauteskundeetako bigarren itzulian lehiatu dira gaur.
Lehen itzuliko ustekabea
Azaroaren 21ean egin zuten lehen itzulia, eta nahiz eta inkesta gehienek, orduan ere, ezker aurrerakoiko hautagaiaren garaipena aurreikusten zuten, azkenean ultrak aurrea hartu zion: botoen %27,9 bereganatu zituen Kastek, eta %25,8 Boricek.
Sebastian Piñera eskuinekoa ordezkatuko du karguan, 2022ko martxotik aurrera. Santiagoko Moneda jauregia da presidentearen egoitza, eta, hain zuzen, handik gertu bukatu zuen Boricek kanpaina, ostegunean. Mezu argiak eman zituen. «Norbaitek uste du bera [Kast] bezalako pertsona batek ordena ekar liezaiokeela herrialde honi? Gorroto, ezegonkortasun eta indarkeria handiagoa ekarriko du». 35 urteko hautagaiak bere kontrarioaren programari heldu zion, eta «kezkagarria» zela nabarmendu zuen: «Emakumeen aurkako indarkeria planteatzen du, jatorrizko herrien aurkakoa, baita guztion giza eskubideen kontrakoa ere». Oroitu zuen, bide batez, justizia soziala dela Apruebo Dignidaden ardatzetako bat.
Europako dozenaka intelektualek eta politikarik Boricen aldeko manifestu bat kaleratu zuten, eta Kasten «arriskuez» ohartarazi. Sinatzaileen artean zeuden Jose Luis Rodriguez Zapatero Espainiako presidente ohia, Anne Hidalgo Parisko alkatea, Manuel Rivas idazlea, Thomas Piketty ekonomialaria, Daniel Innerarity filosofoa eta Cristina Narbona PSOEko presidentea.
Kastek ere hiriburuan amaitu zuen kanpaina, familia aberatsen auzo batean. Apruebo Dignidadek Alderdi Komunista ere biltzen duenez, komunismoaren mamua haizatu zuen bere jarraitzaileen aurrean egindako ekitaldian. «Txile ez da izan eta inoiz ez da izango herrialde marxista, ezta komunista ere». Kastek ere indarkeria izan zuen hizpide, eta aipatu berak «ezkerrekoen aldetik» jasan izan duela. «Ez gaituzte engainatuko bakearen eta maitasunaren aldeko diskurtso horiekin. Aurre egingo diegu, baina arrazoia baliatuz, inoiz ez indarkeria». Ezkerrak «pobrezia» dakarrela ere adierazi zuen. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207512/beste-2144-positibo-atzeman-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Beste 2.144 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian | Positibo tasak ez du apaltzera jo, eta oldartuta dago oraindik: %12,4 | Beste 2.144 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Positibo tasak ez du apaltzera jo, eta oldartuta dago oraindik: %12,4 | Harrotuta dabil izurria Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak gaur emaniko datuen arabera, beste 2.144 positibo atzeman zituzten igandean. Guztira 17.208 proba diagnostiko egin zituzten; hortaz, positibo eman zutenen ehunekoa %12,4 da, egoera kontrolpean izateko langa baino dezente handiagoa.
Ospitaleen egoerari dagokionez, 40 pertsona erietxeratu zituzten atzo COVID-19ak jota. Orain, koronabirusa duten 450 paziente daude Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako ospitaleetan. ZIUak ere betetzen ari dira pixkanaka, eta 128 lagun daude zainketa intentsiboetako unitateetan, larri.
Osasunbideak, azkenik, heriotza baten berri eman du gaur. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207513/verter-recycling-enpresako-arduradunek-deklaratzeari-uko-egin-diote-durangoko-auzitegian.htm | Gizartea | Verter Recycling enpresako arduradunek deklaratzeari uko egin diote Durangoko auzitegian | Zaldibar Argitu eta Eskubideen Gutuna elkarteek bilkura egin dute auzitegiaren atarian, «erantzukizun guztiak argitzeko» eskatzeko. | Verter Recycling enpresako arduradunek deklaratzeari uko egin diote Durangoko auzitegian. Zaldibar Argitu eta Eskubideen Gutuna elkarteek bilkura egin dute auzitegiaren atarian, «erantzukizun guztiak argitzeko» eskatzeko. | Zaldibarko zabortegiko hondamendia eragin zuen Verter Recycling enpresako arduradunek epailearen aurrean deklaratu behar zuten gaur, Durangon.
Hori dela eta, Zaldibar Argitu eta Eskubideen Gutuna plataformako hainbat kidek elkarretaratzea egin dute epaitegiaren aurrean. «Erantzukizun guztiak argitzea nahi dugu: enpresarienak eta hondamendia ahalbidetu zuten agintari politikoenak», esan du Gaizka Zabartek, Zaldibar Argituko eledunak.
10:30ak aldera amaitu da saioa. Auzipetuetako bat, Arrate Bilbao, ez da agertu, koronabirusak jota dagoelako. Beste biek deklaratzeari uko egin diote, akusazio partikularreko abokatu Carlos Alonsok esan duenez.
Joan zen astean, fiskaltzak eskatuta, epaileak onartu egin zuen Verter Recycling 2002 SM enpresak deklaratzea zabortegia erori ostean hasitako ingurumen delituaren auzian, eta gaur dute hitzordua epaitegian.
Epaileak onartu zuen enpresako kideek, hau da, «pertsona fisikoek» ez ezik enpresak ere ikertu moduan deklaratu behar duela. Ordura arte epaileak ez zuen onartu eskaera hori, Ekologistak Martxan-ek eta Euskal Herriko Eskubide Sozialen Gutunak osatutako herri akusazioak bi aldiz eskatu bazuen ere.
Ikerketa berriz luzatzeko eskatu zion fiskalak epaileari, ikerketa osatuko duten hainbat prozedura egin gabe daudelako eta aurreko luzapenaren sei hilabeteko muga bukatzear dagoelako.
Besteak beste, Zaldibarko zabortegia zergatik erori zen argitu behar du Cedexen peritu txostenak. Horrez gain, akusazio partikular batzuk deitu ditu deklaratzera, urtarrilaren 25erako. Fiskaltzak eskatu die argitu dezatela zer kalte egin zien haiei Zaldibarko zabortegia amildu izanak. Prozedura horretan deklaratu beharko dute Zaldibarko Udalak, Bizkaiko Ur Partzuergoak, Interbiakek eta Reale eta Allianz aseguru etxeek.
Halaber, Durangoko 1. Epaitegiko epaileak Bilboko Penaleko 2. Epaitegiari eskatu zion balora zezala beste kausan, hau da, lan arloko deliturik izan ote den argitu behar zuen auzian, desagertutako langileen senideen eta enpresaren artean adostu zuten akordioa.
Zaldibarko zabortegia 2020ko otsailaren 6an amildu zen, eta, ingurumen hondamendia eragiteaz gain, bi langile hil ziren: Alberto Sololuze eta Joaquin Beltran. Lan arloko delituari dagokion auzia itxita, ingurumen delituari buruzkoak jarraitzen du irekita. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207514/lsquorairsquo-tifoiak-berrehundik-gora-herritar-hil-ditu-filipinetan.htm | Mundua | ‘Rai’ tifoiak berrehundik gora herritar hil ditu Filipinetan | Gutxienez 239 zaurituren berri eman dute agintariek. Guztira 1,8 milioi biztanleri eragin dizkie kalteak. | ‘Rai’ tifoiak berrehundik gora herritar hil ditu Filipinetan. Gutxienez 239 zaurituren berri eman dute agintariek. Guztira 1,8 milioi biztanleri eragin dizkie kalteak. | Rai tifoiak gutxienez 208 hildako eragin ditu dagoeneko: hori jakinarazi du Filipinetako Poliziak. Haren datuen arabera, 1,8 milioi laguni kalte egin die tifoiak, 450.000 familia baino gehiagori. Oraingoz, 239 zauritu eta 52 desagertu zenbatu dituzte. Hala ere, gobernuak adierazi du tifoiak hartutako eremuetan izandako argindar eta Internet etenek «zaildu» egiten dutela kalkulatzea zenbat diren kaltetuak.
Kalterik handienak herrialdearen erdialdean eta hegoekialdean eragin dituela jakinarazi dute: Erdialdeko Visayetako eskualdean izan dira hildakoen erdiak baino gehiago. Agintariek jakinarazi dute hango kostaldean suntsituta geratu direla etxeak, ospitaleak eta eskolak. Azaldu dute Cebu, Leyte, Siargao, Dinagat Uhartedia eta Ipar Surigaoko probintzietan ere nabarmenak izan direla kalteak.
Poliziak jakinarazi du erreskate lanetan ari direla, hondamendiak larrien jo dituen eremuetan egoera hobetzen laguntzeko. Gainera, esan dute militarrak, poliziak, kostazainak eta suhiltzaileak hara bidali dituztela. Era berean, adierazi dute kostazainen itsasontziak eta hegazkinak bidali dituztela elikagaiak eta osasun laguntza helarazteko; baita hondeatzaileak ere, bideetako zuhaitzak eta posteak garbitzeko. Gehitu dute operazio horiek areagotzen ari direla, baina zenbait eremutan komunikazioek jasandako kalteek oztopatu egiten dutela hori.
Aurreko ostegunean heldu zen tifoia herrialdera, ohartarazpen batekin: litekeena zela «aurtengo bortitzena» izatea. Hain zuzen ere, «supertifoi» kategoria eman zion AEBetako armadak, eta, Poliziaren datuen arabera, orduko 195 kilometroko abiadura izan zuen haizeak. Astebete ere pasatu ez dela, hildakoek 200 lagunen langa gainditu dute, eta hasieran 100.000 lagun atera bazituzten ere etxetik, baina egun ia 500.000 dira; gehienak ebakuazio zentroetan daude, baina badaude familiakoen edo lagunen etxean hartu dituztenak ere.
Horiek horrela, Rodrigo Duterte Filipinetako presidenteak hitzeman du elikagaiak eta ura eramango dituela, eta gehitu du lanetan ari direla kalteak arintzeko 4.000 milioi peso filipinar bideratzeko (71,2 milioi euro inguru). Era berean, adierazi du hitzartuak dituztela 2.000 milioi peso (35,5 milioi euro) kalte materialak konpontzeko, eta beste horrenbeste biztanleentzat. Filipinetako Gurutze Gorriak ere, larrialdiko eskaera bat egin du, eta 21,7 milioi dolar bidaltzeko eskatu du, argudiatuta ezinbestekoa dela nazioarteak esku hartzea. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207515/maskara-kalean-ere-eramatera-derrigortzea-premiazkoa-dela-esan-du-urkulluk.htm | Gizartea | Maskara kalean ere eramatera derrigortzea «premiazkoa» dela esan du Urkulluk | Urkulluk ezinbestekotzat jo du birusaren oldarraldia kontrolatzeko neurriak hartzea eta horretarako behar bezalako lege babesa lortzea. | Maskara kalean ere eramatera derrigortzea «premiazkoa» dela esan du Urkulluk. Urkulluk ezinbestekotzat jo du birusaren oldarraldia kontrolatzeko neurriak hartzea eta horretarako behar bezalako lege babesa lortzea. | Goizean Bilbon egindako agerraldi batean, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak esan du «premiazkoa» dela kalean maskara erabiltzera derrigortzeko neurriak hartu ahal izatea, beharrezkoa den babes juridikoarekin. Halaber, neurri «bateratuak» hartzeko deia egin du, autonomia erkidego bakoitzaren «erabakien desberdintasuna» ez delako «egokia»; datorren asteazkenean eginen dute autonomia erkidegoen arteko bilera. Haren arabera, ezinbestekoa da neurriak hartu ahal izatea seigarren olatuari eta omikron aldaeraren mehatxuari erantzuteko.
Bestalde, oroitarazi du Araba, Bizkai eta Gipuzkoako herritarren %91k jarria dutela txertoa, eta «jarrera eredugarria» izaten ari den «gizartearen gehiengoa» eskertu du. Haurren txertaketari begira, bestalde, «itxaropena» adierazi du Urkulluk. Baina erran du Europa osoan oldarturik dabilela birusa, «omikron aldaeraren mehatxuarekin». Intzidentzia tasak «pandemia osoko handienak dira», haren arabera; hala, ospitaleak «presiopean» daude, eta horrek lehen arretako medikuei ere eragiten diela gaitzetsi du. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207516/etako-ustezko-kideen-aurkako-bertze-auzibide-bat-ireki-dute.htm | Politika | ETAko ustezko kideen aurkako bertze auzibide bat ireki dute | Espainiako Auzitegi Nazionalak ikerketa bat abiatu du 11 euskal herritarren aurka, 2000ko urriaren 30ean Jose Francisco Querol magistratua eta haren bizkartzaina eta txoferra hiltzea leporatuta. Marixol Iparragirre, Jon Olarra eta Ainhoa Mujika EPPK-ko mintzakideak daude ikertuen artean. | ETAko ustezko kideen aurkako bertze auzibide bat ireki dute. Espainiako Auzitegi Nazionalak ikerketa bat abiatu du 11 euskal herritarren aurka, 2000ko urriaren 30ean Jose Francisco Querol magistratua eta haren bizkartzaina eta txoferra hiltzea leporatuta. Marixol Iparragirre, Jon Olarra eta Ainhoa Mujika EPPK-ko mintzakideak daude ikertuen artean. | Espainiako Auzitegi Nazionalak bertze auzibide bat ireki du ustezko 11 etakideren aurka. Dignidad y Justicia biktimen elkarteak ezarritako kereila bat du abiapuntu: auzitegiak tramiterako onartu du, eta ikerketa abiatu du hainbat euskal herritarren aurka. 2000ko urriaren 30ean Jose Francisco Querol Espainiako Auzitegi Goreneko epailea eta haren bizkartzain Jesus Escudero eta Armando Medina txoferra hiltzea leporatuta ikertuko dituzte. Madrilen hil zituzten hirurak, bonba-auto bat leherrarazita.
Ikertuen artean EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboko mintzaideak daude: Jon Olarra, Ainhoa Mujika eta Marixol Iparragirre. Preso ohiak dira bertze batzuk: Mikel Albisu, Vicente Goikoetxea, Iñaki Gracia Arregi eta Ramon Sagartzazu. Bertze batzuk, presoak: Gorka Palacios, Xabier Garcia, Asier Oiartzabal eta Juankar Iglesias.
Espainiako Auzitegi Nazionaleko Santiago Pedraz epaileak abiarazi du ikerketa, eta Espainiako Poliziari eta Guardia Zibilari garai hartako ETAko egiturari buruzko informazioa eskatu die.
EPPKren «kezka»
Joan den abenduaren 3an Logroñoko espetxean batu ziren Agus Hernan Foro Sozialeko bozeramailea eta Olarra eta Mujika EPPK-ko mintzaideak, eta, hain justu, EPPK-ko kideek «kezka» erakutsi zuten «pertsona batzuei eragiten dieten sumario berriak irekitzeko dagoen bultzada judizialagatik». Hala azaldu zuen foroak bileraren ondotik: «EPPKren aburuz, [ebatzi gabeko kasuen] errealitate hori guztia gatazken konponbidearen ikuspegitik aztertu beharko litzateke, nazioarteko estandarrek definitzen duten bezala, Justizia Trantsizionalaren doktrina baten barruan, eta, hala badagokio, Egiaren Batzorde bat sortuz, lortu ahal izateko, hain zuzen ere, egia, aitortza, erreparazioa, eta geratutakoa berriro ez errepikatzea». Presoen kolektiboak foroari adierazi zion helburuak ez lukeela «inola ere» izan behar «mendekuaren eta sufrimenduaren noriatik irtetea eragozten duten eta, azken batean, indarkeriaren zikloaren ondorioen konponbidearen behin betiko amaieratik urruntzen» duten «salaketak, auzipetzeak eta zigorrak ezartzea». |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207517/txillardegirentzat-aitortza-eskatuko-dute-donostian-hil-zeneko-10-urteurrenean.htm | Gizartea | Txillardegirentzat aitortza eskatuko dute Donostian, hil zeneko 10. urteurrenean | Mahai inguruak, liburu aurkezpenak eta omenaldiak egingo dituzte urtarrilean. Donostiako Udal Liburutegiari Txillardegiren izena jartzeko eskaera indartzeko baliatu nahi dituzte antolatzaileek ekitaldiak. | Txillardegirentzat aitortza eskatuko dute Donostian, hil zeneko 10. urteurrenean. Mahai inguruak, liburu aurkezpenak eta omenaldiak egingo dituzte urtarrilean. Donostiako Udal Liburutegiari Txillardegiren izena jartzeko eskaera indartzeko baliatu nahi dituzte antolatzaileek ekitaldiak. | Urtarrilaren 14an hamar urte beteko dira Jose Luis Alvarez Txillardegi hizkuntzalari, idazle eta politikaria hil zela, eta haren omenezko hainbat ekitaldi egingo dituzte Donostian, urteurren horren karietara. Txillardegiren ekarpena goratzeaz gain, aitortza publikoa eskatuko dute harentzat, eta Donostiako Udal Liburutegiari haren izena jartzeko eskaera indartzeko baliatuko ditu ekitaldiak Txillardegi Udal Liburutegia herri plataformak.
Lau egunetan banatu dituzte ekitaldiok. Urtarrilaren 11n, Txillardegik hizkuntza politikaren inguruan egindako gogoetez arituko dira Alaitz Aizpuru Jakineko kidea eta Iñigo Urrutia EHUko irakaslea, TM eLab Euskal Herrigintza laborategiko Txillardegi Gogoeta Guneak antolatuta. Leku horretan bertan, urtarrilaren 13an, Kronika liburua aurkeztuko dute, Txillardegik bere garaian Argia aldizkarian egindako kroniketan oinarritutakoa. Koldo Izagirre eta Juan Luis Zabala idazleak, Garbiñe Ubeda Euskal Idazleen Elkarteko lehendakaria eta Gorka Bereziartua Argia-ko kazetaria ariko dira hizlari. Ez da urteurrenaren bueltan aurkeztuko den liburu bakarra izango: urtarrilaren 18an, Jakinek plazaratutako Txillardegi: Euskalgintza eta Txillardegi: intelektuala eta gizartea liburuen aurkezpena izango da; hori ere, San Telmo museoan.
Horrez gain, Txillardegi omenduko dute urtarrilaren 15ean, Antigua auzoan, ohi dutenez, haren horma irudia dagoen Gaskonia plazan. Halaber, datorren urteko udaberrian Txillardegiri buruzko erakusketa bat antolatuko dute Bergarako Olaso dorrean (Gipuzkoa), Telesforo Monzon Laborategiaren egoitzan. Euskal Herrian Euskaraz-ek Txillardegiren inguruko «mintegi berezi bat» antolatuko duela aurreratu dute.
Eskaeraren «emaitza»
Elkarteak azaldu duenez, iaz dei egin zieten eragile, idazle eta kulturgileei, «2022ko X. urteurrenean helburu hori lortzeko bere ekimenak martxan jar zitzatela eskatuz». Eskaera horrek «emaitza» izan duela azaldu dute, eta «ehunka idazlek kulturgilek eta unibertsitateko irakaslek beren egitasmoa abian» jarri dutela txalotu. Izan ere, idazle talde batek agerraldia egin zuen azaroan, eta liburutegiari Txillardegiren izena jartzeko eskaera berritu. Sinadura bilketa bat ere jarri zuten abian.
Ekinbide horren eta urteurreneko ekitaldien bidez, Txillardegiren aitortza publikoaren aldeko babesari oihartzuna eman nahi diote herri ekimeneko kideek. Aitortza horren aldeko «urrats garrantzitsuak» egin ziren duela bi urte, azaldu dutenez; hala nola Korrikak euskaltzale eta idazleari egindako omenaldia, EHUko Donostiako campuseko Carlos Santamaria eraikinean zabaldutako Txillardegi erakusketa aretoa, Soziolinguistika Klusterrak sortutako Txillardegi Hausnarketa Saria, Oñatiko Udalak Arantzazun Txillardegiren omenez jarritako oroigarria eta Euskatzaindiak Mauleko udaletxean antolatutako erakusketa. Iaz, baina, COVID-19a tarteko, egitasmo gutxiago egin ahal izan zituztela azaldu dute, baina zehaztu dute Txillardegiren lanaren inguruko zenbait egitasmo izan zirela hala ere.
«Zuen babesaz eta beste eragileekin batera gure elkarteak antolatutako lanari esker, aurrera doa poliki-poliki Txillardegiren aitortza publikoa», adierazi diete herritarrei herri plataformako kideei, eta, halaber, orain arte erakutsitako "sostenguari eusteko" eskatu diete. Laguntza ekonomikoa emateko aukera ere jarri dute. Kontu korronte hau zabaldu dute horretarako: ES31 3035 0075 47 0750058627. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207518/ibilkideak-enpresa-txiki-eta-ertainen-digitalizazio-motorra.htm | albisteak | Ibilkideak – Enpresa txiki eta ertainen digitalizazio motorra | Gaur egungo munduak etengabeko erronkak aurkezten dizkigu bai norbanakoei eta bai enpresa eta eragile sozialei ere. Ekonomia globalizatu batean, mehatxuek eta aukerek edozein motatako enpresei eragiten diete, eta joko honen baldintzetara egokitzea jada ez da aukera bat, baizik eta bizirik iraun nahi duten enpresa guztien betebeharra. | Ibilkideak – Enpresa txiki eta ertainen digitalizazio motorra. Gaur egungo munduak etengabeko erronkak aurkezten dizkigu bai norbanakoei eta bai enpresa eta eragile sozialei ere. Ekonomia globalizatu batean, mehatxuek eta aukerek edozein motatako enpresei eragiten diete, eta joko honen baldintzetara egokitzea jada ez da aukera bat, baizik eta bizirik iraun nahi duten enpresa guztien betebeharra. | Teknologia berriek eskaintzen dizkiguten aukerak, hein handi batean, oinarrizkoak bihurtu dira enpresa askoren bideragarritasunerako. Baina, horiek horrela izanik ere, enpresen mundua askotarikoa da, eta, enpresa bat handia izan edo ertaina edo txikia izan, guztiz aldatzen da erronkei aurre egiteko baliabideen eskurapena.
Bigarren segmentu horretan, enpresa ertain eta txikienean alegia, digitalizazio hitza arrotza suerta daiteke. Enpresaburuek, egunerokotasunaren premura edo ezagupen faltagatik, ez dute beren enpresen etorkizuneko estrategian teknologia berrien inplementazioa ikusten, betidanik egin dutenarekin nahiko izango dutelakoan. Enpresa digitalizatzeko prozesua euren eskutik at dagoelakoan, ez dute ibilbide horren lehenengo fasera heltzeko informazioa eskatu ere egiten, baina garrantzitsua da kudeatzaile horiek digitalizazioaren inguruan kontzientziatzea, are gehiago aintzat hartzen badugu zer pisu duten gure hurbileko ekonomian enpresa txiki eta ertainek, industrialek zein zerbitzu-enpresek.
Dena den, kontzeptualki konbentzituta egon arren, garrantzitsua da enpresa digital baten ukigarritasun-maila altua duten abantailak plazaratzea. Lehenik eta behin, kudeaketa digitalizatzeko behar den hasierako inbertsioak, zeina ez den kostu bezala ikusi behar, epe luzean ustiapen-kostuak murriztuko ditu ezinbestean. Gainera, nabarmen errazten du merkatu berrietarako ateak irekitzea, eta ingurumenarekiko jasangarritasunaren aldeko planak ere sustatzen ditu. Ideia ona, ezta?
Hemendik aurrera aurkezten zaigun galdera logikoa da. Nola digitalizatuko dut nire enpresa, jakinda, alde batetik, baliabide ekonomiko eta denborazkoak mugatuak ditudala, eta, bestetik, nire oinarrizko ezagupen teknologikoa agian ez dela behar bestekoa? Erantzuna, berriz ere, espero baino errazagoa da: hornitzaile teknologikoak. Digitalizazio estrategia orokorrak egiteko gai diren profesionalekin batera egiteko ibilbide bat da hau. Erlazio horretan, konfiantza eta enpresa-prozesuen ezagupen sakona dira alderdirik garrantzitsuenak. Hemendik aurrera, edozein motatako enpresa batek, mikroenpresa bat izanda ere, ibilbide hau jorratu dezake beldurrik gabe. Irrikaz, bai. Enpresa bakoitzarentzat digitalizazio plan bat dago, baina, aurkitzeko, epe luzerako ibilkide batekin egin behar da (ibilbide eta adiskide hitzen arteko kontzeptua).
Oreka ITn, guztiz konbentzituta gaude edozein enpresa baliatu daitekeela digitalizazioaren abantailaz, neurri handiagoan edo txikiagoan. Gainera, haien ibilkideak izateko egitasmo bat daukagu. Ibilbide hau jorratzeko beharrezkoak diren zerbitzuak zentralizatzeko gai da, hornitzaile integrala, eta hau da zehazki ETEeKIN zerbitzu-lerroan eskaintzen duguna.
Esan bezala, epe luzerako estrategia bat denez, oinarriak egoki eraikitzea da lehendabiziko pausoa. Beste edozer baino lehen. Oso ohikoa da enpresak jada softwareren baten bila ibiltzea, edo online denda bat irekitzeko aurrekontuak eskatzea, baina ez dira konturatzen hori guztia aldez aurretik berariaz diseinatutako digitalizazio diagnosi eta plan baten parte dela, non zimenduak falta diren. Nola ikusten du enpresak bere burua urte batzuk barru? Nolakoa izango da bere esplotazio-eredua? Eta zein izango da bere merkatua? Eta, funtsezko galdera, nola lagunduko digu teknologiak hori lortzen? Galdera horri erantzuteko, IT hornitzaile integralak gaude.
Beraz, esan bezala, mota eta tamaina guztietako enpresak baliatu daitezke euren prozesuen digitalizazioaz. Ahaztu beharra dago “hori enpresa handientzako” delako pentsamoldea. Eta lehenengo pausoa hasierako diagnosi eta digitalizazio plan bat egitea da. Zure ibilkidea izatea nahi baduzu, gogotsu egingo dugu bidaia hau zure enpresarekin. |
2021-12-27 | https://www.berria.eus/albisteak/207519/misioa-elikagaien-xahutzea-ekiditea.htm | albisteak | Misioa: elikagaien xahutzea ekiditea | Rexcatering Fundacion Residuo Ceroko proiektu bat da, eta haren helburua da jantoki komunitarioetako, eskoletako eta ospitaleetako elikagaien soberakinak zaborretara botatzea ekiditea. Proiektua Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziaren Kasu Praktikoen Bankuak jasotako proiektuetako bat da. | Misioa: elikagaien xahutzea ekiditea. Rexcatering Fundacion Residuo Ceroko proiektu bat da, eta haren helburua da jantoki komunitarioetako, eskoletako eta ospitaleetako elikagaien soberakinak zaborretara botatzea ekiditea. Proiektua Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziaren Kasu Praktikoen Bankuak jasotako proiektuetako bat da. | FAOren arabera, munduko elikagai-ekoizpenaren herena xahutu egiten da. Xahutze hori bai elikagaietan eta bai hura ekoizteko behar diren baliabideetan gertatzen da, eta horren inguruan geroz eta kontzientzia handiagoa dago. Berrikuntzari esker, gehiago dira hori konpontzeko moduak. Horietako bat da irabazi-asmorik gabeko Zero Zabor Fundazioaren proposamena; Rexcatering proiektuak ahalbidetzen du eskoletako jantokietako, lantokietako eta ospitaleetako elikagaiak ez botatzea zaborrontzira.
Janaria egoera bikainean dago. Egun horretan mahaikide gehiago egonda janari hori zerbitzatuko litzateke, baina, batzuetan huts egiten dutenez, soberakin bihurtzen da. Xahutzea ekiditeko konponbiderik sinpleena elkartasuna izan beharko litzateke, hau da, baliabide gutxi dituztenei eskaintzea. Dagoeneko prestatuta eta zerbitzatzeko prest dagoen janaria denez, horrek baditu arriskuak; elikagaiak dohaintzan eman nahi dituenak jakin behar du tratamendua egokia dela une oro. Izan ere, hura da kontserbazio okerrak azken kontsumitzailearengan sor ditzakeen arazoen gaineko legezko erantzulea. Beraz, nahiz eta tristea dirudien, baliteke elikagaiak dohaintzan emateko aukera eta prestutasuna duenak hori ezin egin izatea.
Hori ikusita, Galdakaoko fundazioak berrikuntza erabili du xahutzearen aurkako alternatiba seguru bat eskaintzeko. Hasteko, elikagaiak biltzeko metodologia bat garatu du, berme higieniko-sanitario guztiekin. Prozesua janaria prestatzen den sukaldean bertan hasten da. Plater bakoitza prestatu den ontzian bertan, soberakinak ontzi indibidualetara eramaten dira, eta termikoki zigilatzen dira. Ondoren, etiketak ipintzen dira, eta eraisgailu batean sartzen dira; horrek kontserbazio zuzena bermatzen du garraioan, hozkailu eramangarrietan. Prozesuan hondakinik ez sortzeko, ontzi eta film-paper konpostagarriak erabiltzen dira. Egitasmoaren helburuetako bat kontzientziazioa denez, eskoletan lan hori ikasleek egiten dute, sukaldeko langileen laguntzarekin, elikagaien manipulazioari buruzko prestakuntza jaso ondoren.
“Erreskatatutako” janariaren jomuga “hozkailu solidarioak” dira, eta horiek fundazioaren beste proiektu batekoak dira. Proiektu horrek, 2014an, hainbat udalerritako kaleetan hozkailuak ipini zituen, non tokiko dendek eta partikularrek janaria utz zezaketen nahi zuenak kontsumitzeko. Gaur egun, hozkailu horiek doako saltzeko makinak dira, eta bertan islatzen da berrikuntza. Proiekturako sortutako aplikazio bati esker, ontzi bakoitzaren etiketek iraungitze-datari eta alergenoei buruzko informazioa jasotzen dute, eta, gainera, datu berriak sortzen dituzte. Horrela, norbaitek makinatik ontzi bat ateratzen duen bakoitzean, makinak informazioa bidaltzen die eskoletan, ospitaleetan edo lantokietan janaria prestatzen dutenei, eta horri esker jakin dezakete zein menutan sortzen den soberakin gehien.
Proiektua abian jarri zen Hernaniko Aratz Ikastetxean eta Langile Ikastolan, eta horri esker 1.200 errazio erreskatatu dira. Horren harira, arduradunek zenbatetsi dute gai direla ekoizten den janariaren % 7 eta % 10 artean berreskuratzeko. Gaur egun, Hernaniko, Azpeitiko eta Plentziako dozena erdi ikastetxe ari dira lankidetzan egitasmoaren, eta vending makinak ere ipini dituzte. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207520/dimisioa-eman-du-erresuma-batuko-brexit-erako-ministroak.htm | Mundua | Dimisioa eman du Erresuma Batuko 'brexit'-erako ministroak | Pandemiaren aurka hartutako neurrien eta zergak igotzearen kontra agertua zen Frost. Beste ehun alderdikidek COVID-19aren ziurtagiria ezartzearen aurka bozkatu ostean heldu da ministroaren dimisioa. | Dimisioa eman du Erresuma Batuko 'brexit'-erako ministroak. Pandemiaren aurka hartutako neurrien eta zergak igotzearen kontra agertua zen Frost. Beste ehun alderdikidek COVID-19aren ziurtagiria ezartzearen aurka bozkatu ostean heldu da ministroaren dimisioa. | Bakarrik utzi dute Boris Johnson lehen ministroa. Brexit-erako ministro David Frost izan da harengandik aldentzen azkena. Larunbat gauean eman zuen Frostek bere erabakiaren berri, Johnsoni bidalitako idatzi baten bidez, eta iragarri «berehala» utziko zuela kargua. Europako Batasunetik irteteko proposamena eta bidea bera izan dira Johnsonen agintaldiko egitasmo pisuzkoenak, baina lehen ministroak ez du esperotako arrakasta lortu. Bruselarekiko negoziazioek espero baino arazo gehiago sortu dizkiote. Ipar Irlandaren eta Irlandako Errepublikaren artean muga zurrun bat ezartzea eragotzi du Londresen eta Bruselaren arteko akordioak, Ostiral Santuko Akordioari eta bi eskualdeen arteko harreman ekonomikoei kalterik ez egiteko asmoz. Horrek, ordea, eskualdearen eta Britainia Handiaren artean kontrol komertzialak ezartzea eragin du, eta hainbat talde unionistak Erresuma Batuaren batasunaren aurkako erasotzat hartu dute hori. Besteak beste, salatu dute kontrolek hainbat produkturen eskasia eragin dutela lurraldean.
Dena den, Frosten dimisioa bestelako arrazoiek bultzatu dute: egun ministro ohi denak idatzian zehazten duenez, zerga igoerak eta pandemiaren aurkako neurriek bultzatu dute horretara. Joan den hilean, buruzagi kontserbadoreak argi utzi zuen ez zetorrela bat maskararen erabilera derrigortzearekin, eta are gutxiago txertaketa ziurtagiria ezartzearekin.
Gobernuko iturriek zabaldu dutenez, lehendik ere iragarria zuen ministroak kargua uzteko asmoa; besteak beste, EBtik irteteko negoziazioak blokeatuta zeudelako. Hala, urtarril amaieran uztekoa zuen kargua, baina erabakia aurreratu egin zuen Frostek, komunikabideek haren asmoal filtratu zituztenean. Johnsoni bidalitako gutunean, Frostek dio brexit-a «ziurtatuta» dagoela, eta Londresko gobernuari dagokiola orain batasunetik irten izanak «eskaintzen dituen aukerak» baliatzea. Atzerrri ministro Liz Trussek hartuko du orain negoziazioen ardura.
Aste oso txarrak izaten ari dira lehen ministroarentzat berarentzat ere. Kolpe gogorrena, Frosten dimisioarekin batera, joan den asteartean jaso zuen buruzagi kontserbadoreak, bere alderdiko ehun kidek pandemiaren aurkako neurrien kontra bozkatu zutenean. Bi egun geroago, gainera, North Shrophsireko eserlekua galdu zuen alderdi kontserbadoreak —bi mendez alderdiarena izandakoa—, liberal-demokraten mesedetan. Horiek hala, gero eta gehiagok diote urtarril amaieran konfiantza mozio bati egin beharko diola aurre Johnsonek. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207521/ernaik-protesta-ekintza-bat-egin-du-iberdrola-dorrean-gazteen-egoera-dela-eta.htm | Politika | Ernaik protesta ekintza bat egin du Iberdrola dorrean, gazteen egoera dela eta | «Gazteontzako bizitza duinak orain», eskatu dute ekintzaileek. Bat eraikinaren ateetako batera kateatu da. | Ernaik protesta ekintza bat egin du Iberdrola dorrean, gazteen egoera dela eta. «Gazteontzako bizitza duinak orain», eskatu dute ekintzaileek. Bat eraikinaren ateetako batera kateatu da. | Gazteen egoera ekonomikoaren aurkako protesta egin du Ernai gazte erakundeak gaur, Bilbon, Iberdrola dorrean. Gazteetako batek bere burua lotu du, samatik, ateetako batean. Beste ekintzaile batzuen asmoa zapuztu dute zinpeko zaindariek.
«Gure miseria haien negozioa bihurtu dute. Iberdrolako dorretik aldarria: gazteontzako bizitza duinak orain!», mezua zabaldu du Ernaik sare sozialetan. Azaldu dutenez, elite ekonomikoaren aurkako protesta egin nahi izan dute, «gure bizitzak prekarizatuz aberasten» direla salatzeko, Euskal Herriak «errotiko aldaketak» behar dituela adierazteko. «Irtenbideak behar ditugu gazteon egoera hau amaitzeko».
Iberdrola dorreko atarian dagoen lauzpabost metroko estalkira igotzen saiatu dira Ernaiko gazte batzuk, baina segurtasun zaindariek indarrez eragotzi diete.
Gaineko pankarta bat jartzeko asmoa zeukaten, eta eskailera luze bat erabili dute horretarako. Neska gazte bat igotzen saiatu da, baina zinpeko zaindariek oratu eta behera bultzatu dute.
Mutil batek sama lotu du ateetako batera bizikleten kandadu batekin. Gazteontzako bizitza duinak mezua duen kartela erakutsi du.
Gazte ugari bildu dira inguruan, eta txalo egin diote lotutako gazteari. Azkenean, suhiltzaileek askatu dute gaztea, eta eraman egin dute, giltzarrapoa kentzera. Ertzaintzaren auto bat joan zaie atzetik.
Gazteen etengabeko prekarizazio egoera eta etorkizunik eza salatu nahi izan du Ernai gazte antolakundeak. Gazteen bizitzak duintzeko aldaketak galdegin dituzte, eta Euskal Herria jo duen krisi sozialari aurre egiteko aldaketa sakonen beharra zabaldu du.
Agiri baten bidez, Ernaik azaldu du «gazteen ondoezari eta etengabeko prekarizazioari aurre egiteko» egin duela. Larrialditik duintasunera leloa zuen pankarta jartzen saiatu direla adierazi du.
«Etengabeko prekarizazioan murgilduta dago gazteria: ez enplegu duinik, ez emantzipatzeko eskubiderik, ez ikasketak modu duin eta doakoan egiteko aukerarik ere ez. Eta horrek guztiak erantzule jakinak ditu: egoeraz baliatu eta etekina ateratzen ari diren erantzuleak».
Gaurko ekintza eta abenduaren 1ean eginikoa lotu ditu Ernaik: AP1-a itxi zuten orduan, Eskoriatzan (Gipuzkoa). Hogei bat kidek AP-1 errepidea trabatu zuten Agozibar errekaren gaineko zubian. Gazteentzat «bizitza duinak» eskatzeko egin zuten protesta, eta «Euskal Herria joko duen krisi sozialari» aurre egiteko greba orokorraren «beharra» nabarmendu zuten orduan.
Gazteen egoerari esker, «elite ekonomikoak aberastasuna pilatzen eta handitzen ari dira», salatu dutenez. «Gazteon miseria haien negozioa baita».
Gazteen bizitzak «baliorik gabe» utzi dituztela adierazi dute. Eta horrekin lotu dute buruko osasunaren inguruko arazoen gorakada. «Euskal Herriak egoera irauli beharra dauka; errotiko aldaketak behar ditugu Herri gisa datorren krisi sozialari, ekologikoari, ekonomikoari... aurre egiteko. Mugimendu sozial eta herritar indartsua behar dugu aldaketa horiek bultzatzeko. Kaleak hartu beharrean gaude, bizitzak erdigunean jarri eta bizimodu duinak eraikiko dituen Euskal Herria pausoz pauso aletzeko». |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207522/gabonetarako-ospakizunetan-gehienez-ere-hamar-lagun-elkartzea-gomendatu-du-osasun-sailak.htm | Gizartea | Gabonetarako ospakizunetan gehienez ere hamar lagun elkartzea gomendatu du Osasun Sailak | Ostalaritza establezimenduetan sei lagun baino gehiago ez biltzea eskatu du; baita jendea ez pilatzeko eta ohiko prebentzio neurriak hartzeko ere. 55 eta 59 urte bitartekoek txertoaren hirugarren dosia hartzeko ordua eskatu ahalko dute bihartik aurrera. | Gabonetarako ospakizunetan gehienez ere hamar lagun elkartzea gomendatu du Osasun Sailak. Ostalaritza establezimenduetan sei lagun baino gehiago ez biltzea eskatu du; baita jendea ez pilatzeko eta ohiko prebentzio neurriak hartzeko ere. 55 eta 59 urte bitartekoek txertoaren hirugarren dosia hartzeko ordua eskatu ahalko dute bihartik aurrera. | Eguberrietan COVID-19ak «aurrera egitea eragiten duten egoerak» ohikoak izaten direla argudiatuta, «gomendio bereziak» eman ditu Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, eta «are zuhurrago jardutea» gomendatu die herritarrei. Besteak beste, eskatu die «ospakizunetarako talde egonkorra eta txikia» sortzea, gehienez ere hamar pertsonakoa edo bi familia unitatekoa. Ostalaritzako establezimenduetako mahaietan gehienez ere sei lagun biltzea ere eskatu dute, eta, ahal dela, kanpoan. Topaketa handiak sor daitezkeen egoerak galarazteko ere gomendatu dute, eta hauek aipatu dituzte, besteak beste: enpresetako afari edo bazkariak, kotilioiak eta jaiak. Pilaketa handiko beste zenbait gune ere aipatu ditu Osasun Sailak: esaterako, ikastetxeak, gurtza lekuak eta merkataritza guneak. Horietan «zuhurtziaz jokatzeko» eskatu die herritarrei.
Gabonetan izan ohi diren topaketetan parte ez hartzea eskatu die Jaurlaritzak, halaber, «arriskuko eta kalteberatasun handiko baldintzak» dituztenei, katarro edo gripe sintomak dituztenei, bakartuta daudenei eta COVID-19aren probaren emaitzaren zain daudenei.
Ohiko prebentzio neurriak ere gogorarazi ditu Osasun Sailak: hala nola barruko espazioetan eta gutxieneko distantzia mantentzea ezinezkoa den kasuetan maskara erabiltzea, eskuak sarri garbitzea, pertsonen arteko metro eta erdiko distantzia mantentzea eta espazio itxiak aireztatzea. Baita txertoa hartzea ere.
Horrez gain, COVID-19aren sintomaren bat izanez gero, lehenbailehen bakartzeko, osasun zerbitzuekin harremanetan jartzeko eta sintomekin hasi aurretik kontaktuan izandako pertsonen zerrenda egiteko ere eskatu die Osasun Sailak herritarrei.
Gainera, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak agerraldia egin du goizean Eusko Legebiltzarreko Osasun Batzordean, eta aurreratu du 55 eta 59 urte bitarteko herritarrek txertoaren hirugarren dosia hartzeko Internet bidezko ordua hartu ahalko dutela bihar arratsaldetik aurrera. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207523/ibarzabalen-agurra-bilbo-arenatik-ikasgelara.htm | Bizigiro | Ibarzabalen agurra, Bilbo Arenatik ikasgelara | Ibon Iza irakasleak ikasgelara eraman du Nerea Ibarzabal Bizkaiko Bertsolari Txapelketako irabazlearen agurra, eta kantuan jarri ditu ikasleak. | Ibarzabalen agurra, Bilbo Arenatik ikasgelara. Ibon Iza irakasleak ikasgelara eraman du Nerea Ibarzabal Bizkaiko Bertsolari Txapelketako irabazlearen agurra, eta kantuan jarri ditu ikasleak. | «Euskaldunon poztasun txiki-handi hauek. Zorionak, Nerea Ibarzabal; astelehenean eskolan agur hau buruz ikasiko dugu». Horrela ospatu zuen Ibon Iza irakasle eta bertsozaleak Nerea Ibarzabalen txapela. Momentuan bertan jakin zuen bertso hori ikasgelara eraman nahi zuela, eta sareetan iragarri bezala egin du: ikasgelara eraman du Ibarzabalen agurra, eta ikasleek gustura asko jaso dute, kantuan. Bideoz ere jaso du ikasleak kantuan ageri direnekoa, eta sareetan zabaldu du.
Ez da bertso bat ikasgelara eramaten duen lehen eguna: Maialen Lujanbioren agurrarekin ere beste hainbeste egin zuten, eta beste agur, bertso eta kantu zaharrekin ere ariketa bera egiten dutela adierazi du irakasleak. «Astelehen askotan, ikasgelara heldu eta asteburuko kontuak aipatzen ditugu; eta asteburuko konturik esanguratsuena Nerea Ibarzabalen txapela izan da. Bertsoaren inguruan hitz egin dugu, ikasi, eta gero kantatu», kontatu du.
Gainera, erantsi du ikasleak dagoeneko sintonian zeudela gaiarekin; izan ere, bertsolaritza landu dute azken hiruhilekoan. «Eki proiektuan murgilduta gaude, eta hiruhileko honetan bertsolaritzaren inguruan aritu gara; zer den oina, neurriak, bertsolariak, historia... Bertso saio bat ere egin genuen, eta lanketa horretatik ere etorri da», azaldu du.
Halaber, transmisioan ere egin du azpimarra: «Beharrezkoa da transmisioa, kanpoko erreferentzietatik harago gurearen berri ere izan dezaten. Eta ez bertsolarien berri bakarrik, esparru guztietako sortzaileen berri baizik, izan eskultoreak, pintoreak, musikariak edota antzerkigileak». Horregatik, interesgarritzat jo du bertsoak ikasgelara eramateko ariketa, eta beste ikastetxeetan lantzeko moduko eredu bat izan daitekeela uste du.
Arrakaletatik loratu da
Guztira 874,5 puntu eskuratuta jantzi zuen txapela Nerea Ibarzabal Salegi bertsolariak, Jone Uria Albizurirekin buruz buru aritu ondoren. Harry Potterren filmetatik hartutako doinu batekin kantatu zuen hasierako agurra, eta hasiera-hasieratik piztu zituen entzuleak. Haren eta Uriaren ondotik sailkatu ziren, azkenean, Etxahun Lekue Etxebarria, Xabat Galletebeitia Abaroa, Onintza Enbeita Maguregi, Aitor Bizkarra Ruiz, Aitor Etxebarriazarraga Gabiola eta Gorka Pagonabarraga Agorria. Guztien artean final biribila osatu zuten Miribillako Bilbo Arenan.
Moises Enbeitaren eta Joseba Etxebarriaren artean jantzi zioten txapela, eta malkotan baina besoak indarrez jasota amaitu zuen jarduna: «Hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu». Hona, agurra osorik:
Gure etxeko andre guztiak nahi nituzke ohoratu, egoerarik gogorrenetan ez direnak hondoratu. Bizikideei, bertsokideei, bihotzetik bost olatu, badago nondik jasoa eta badago zer geroratu. Muga, kartzela, harresi, ibai, galerak zelan kontatu, merkantzientzat bideak libre, ta pertsonak zokoratu. Baina itzarrik eusten gaituzten ideia horiei oratu, hormak higatu daitezkeelako ta arrakalak loratu.
→ Ikusi gehiago: Arrakaletatik loratu da |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207524/navarra-sumak-irabaziko-lituzke-nafarroako-hauteskundeak.htm | Politika | Navarra Sumak irabaziko lituzke Nafarroako hauteskundeak | Iritzi Publikoaren VI. Barometroaren arabera, eskubiko koalizioak ordezkari bat edo bi galduko lituzke, PSNren mesedetan. Herritarren %34k uste dute Nafarroako egoera politikoa «ona» dela, eta 4,94ko nota eman diote. Pandemiak eragin dituen aldaketak ere aztertu dituzte. | Navarra Sumak irabaziko lituzke Nafarroako hauteskundeak. Iritzi Publikoaren VI. Barometroaren arabera, eskubiko koalizioak ordezkari bat edo bi galduko lituzke, PSNren mesedetan. Herritarren %34k uste dute Nafarroako egoera politikoa «ona» dela, eta 4,94ko nota eman diote. Pandemiak eragin dituen aldaketak ere aztertu dituzte. | Iritzi Publikoaren VI. Barometroa aurkeztu dute Unai Hualde Nafarroako Parlamentuko presidenteak, eta Ernesto Perez-Esain eta Vidal Dia de Rada Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikertzaileek. Lortutako datuen arabera, Nafarroako Parlamentuko hauteskundeak bihar egingo balira, herritarren %34,52k Navarra Suma bozkatuko lukete; %22,97k, PSN bozkatuko lukete; %13,08k, Geroa Bai, eta %14,02k, EH Bildu.
Eskuineko koalizioak, ordea, apaldu egingo luke gaur egun daukan ordezkari kopurua. Orain hogei parlamentari ditu, baina 18-19 eskuratuko lituzke hurrengo bozetan. Hain justu, eserleku bat edo bi gehiago lortuko lituzke PSNk: egun dituen 11 ordezkari izan beharrean, 12-13 izango lituzke.
Geroa Baik ere behera egingo luke, egun dituen bederatzi parlamentarietatik bi galduta. Zazpi ordezkari eskuratuta, Geroa Bai EH Bildurekin berdinduta legoke, koalizio subiranistak egun dauzkan zazpiei eutsiko bailieke.
Landa-lana irailean egin zuten, eta 1.200 elkarrizketa egin dituzte guztira. Lortutako emaitzen arabera, galdetutako hirutik batek uste dute Nafarroako egoera politikoa «ona» dela; %1,4k «oso ona» dela; %17,3k «erdipurdikoa» dela; %22,9k «txarra» dela, eta %8k «oso txarra» dela. Horrela, herritarrek azken bi urteetan baino hobeto baloratu dute Nafarroako egoera politikoa: 4,94ko nota eman diote aurten; 4,62koa iaz, eta 4,64koa 2019an. Etorkizunera begira, gainera, %58,4k uste dute Nafarroako egoera politikoa «berdina» izango dela urtebete barru; %17,2k «hobea» izango dela, eta %8,4k «okerragoa» izango dela.
Perez-Esaineren arabera, politikariekin eta alderdiekin lotutako arazoak «desagertzen» doaz, eta «beste arazo batzuei» egiten zaie bidea: besteak beste, trafikoari, langabeziari eta COVID-19arekin lotutako arazoei. Pandemiak «aldaketa handiak» eragin ditu herritarrengan, eta galdetutakoen %68,8k etxetik kanpoko aisialdiaren falta sumatu dute, eta %63,8k haien lagunak ikustea. Horrez gain, elkarrizketatuen %84,1ek haien ohiko lan jarduerarekin jarraitu ahal izan zuten telelanaren bidez, baina horien hiru laurdenek jada utzi diote lana urrutitik egiteari. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207525/antton-troitino-azkena-izan-dadila-eskatuko-dute-gaur-donostian.htm | Politika | Antton Troitiño «azkena» izan dadila eskatuko dute gaur Donostian | Sarek eta Etxerat-ek manifestaziora deitu dute, 19:00etan, Bulebarretik. «Giza eskubideak errespetatuko dituen espetxe sistema bat» galdegin dute. | Antton Troitiño «azkena» izan dadila eskatuko dute gaur Donostian. Sarek eta Etxerat-ek manifestaziora deitu dute, 19:00etan, Bulebarretik. «Giza eskubideak errespetatuko dituen espetxe sistema bat» galdegin dute. | Ostiralean zenduriko Antton Troitiñoren senideek eta Etxerat-eko eta Sareko ordezkariek espetxeak euskal presoen osasunean duen eragina salatu dute gaur Donostian eginiko agerraldian. Mobilizazio bat ere iragarri dute gaurko: 19:00etan hasita manifestazioa eginen dute, Bulebarretik abiatuta. Galdeginen dute Troitiño egoera horretan hiltzen «azkena» izan dadila. Atzo ere protesta egin zuten Intxaurrondon, Troitiñoren auzoan.
Irati Aranzabal senideak «haserrea eta tristura» adierazi ditu haren heriotzagatik: «Oso gutxi geratzen zitzaionean bakarrik irteten utzi dion espetxe sistema anker baten ondorioz hil da, eta Logroñon preso duen Jon ilobari agur esaten ere ez diote utzi». Aranzabalek oroitu du Troitiño espetxean egon dela «bere bizitzaren zati handi batean». Ia 30 urte egin zituen barrote artean.
Xochitl Karasatorre Sareko eta Etxerat-eko bozeramaileak «maitasuna eta elkartasuna» adierazi dizkie senide eta lagunei, eta Troitiñok kartzelan jasotako arta falta salatu du: «Fisikoki hondatuta egon arren, espetxeko asistentzia ezak eta baldintza txarrek larriagotutako gaixotasunak zituzten beste euskal presoen kasuan bezala, Antton Troitiño baldintzapeko askatasunean uzteko erabakia atzeratu egin zen, egoera atzeraezina izan zen arte, Antton Troitiñoren sufrimendua eta etsipena areagotuz. Espainiako Auzitegi Nazionalaren labirintoaren biktima izanik, administrazioak epeak agortu zituen emandako autoak irmo deklaratu arte, espetxetik irteten utzi aurretik».
Bertze halako kasu batzuk ere ekarri ditu gogora: Asier Aginakorena, Oier Gomezena eta Jose Angel Ochoa de Eriberena. Denak hil ziren espetxetik atera eta hilabete gutira, «kartzelan izandako gaixotasun larri eta luzeen ondorioz». Karasatorrek nabarmendu du espetxea ez dela eritasunak artatzeko tokia: «Ez gara nekatuko gaixo dagoen norbait behar bezala tratatu eta gaixotasuna sendatzeko azken lekua espetxea dela behin eta berriz errepikatzeaz». Gaitzetsi du euskal presoek kondena luzeak dituztela gainera, eta «giza eskubideak errespetatuko dituen espetxe sistema bat» galdegin du: «Onartezina eta ankerra da presoaren osasun kritikoa espetxean egotea atzeratzen duen labirinto juridikoaren aurretik ez jartzea». Eritasun larriak dituzten presoak «lehenbailehen» askatzeko eskatu du, «ahalik eta lasterren artatzeko, duintasunez eta haien gertukoen babesarekin». Jakinarazi duenez, gaur egun hogei dira gaixotasun larriak dituzten euskal presoak: «Berehala irten behar dute espetxetik». |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207526/beste-txerto-bat-onetsi-du-emak.htm | Gizartea | Beste txerto bat onetsi du EMAk | Nuvaxovid txertoak Europako herrialdeetako txertaketa kanpainak indartzeko balioko duela erran du EMAk. | Beste txerto bat onetsi du EMAk. Nuvaxovid txertoak Europako herrialdeetako txertaketa kanpainak indartzeko balioko duela erran du EMAk. | EMA Sendagaien Europako Agentziak beste txerto bat baimendu du: Novaxovid du izena, eta Novavax enpresarena da. Horiek horrela, EMAk koronabirusari aurre egiteko onartu duen bosgarren txertoa izanen da. Novaxovid txertoak spike proteinaren bidez sustatzen du gorputzaren erantzun immunitarioa. Europako Batasuneko herrialdeetan komertzializatua izanen da aurrerantzean. EMAk segurtatu du «eraginkorra, segurua eta kalitatzekoa» dela txertoa, eta «pandemiaren fase garrantzitsu honetan» Europako herrialdeen txertaketa kanpainak zalutzeko balioko duela.
Gaur-gaurkoz, Novaxovid txertoaren inguruko datuak alfa eta beta aldaerekin aztertu dituzte. Hala, EMAk erran du ez dela oraindik daturik delta eta omikron aldaeren aurka eskaintzen duen babes immunitarioaren inguruan. Hala eta guztiz ere, datu «fidagarriak» dituztela gogoratu dute. Nahi gabeko ondorioei begira, beste txertoek sortzen dituzten berak dira, EMAren arabera: besoko mina, sukarra eta gorputzeko min arinak. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207527/hitzarmen-ekonomikoa-berritu-egin-dute.htm | Ekonomia | Hitzarmen Ekonomikoa berritu egin dute | Hitzarmen Ekonomikoko Negoziazio Batzordeko ordezkariek izenpetu dute akordioa, telematikoki. Hemendik aurrera, Nafarroako Ogasunak bere gain hartuko du Tobin eta Google tasen eta merkataritza elektronikoko BEZaren bilketa. | Hitzarmen Ekonomikoa berritu egin dute. Hitzarmen Ekonomikoko Negoziazio Batzordeko ordezkariek izenpetu dute akordioa, telematikoki. Hemendik aurrera, Nafarroako Ogasunak bere gain hartuko du Tobin eta Google tasen eta merkataritza elektronikoko BEZaren bilketa. | 1990ean onartu zenetik Hitzarmen Ekonomikoan egin den seigarren aldaketa da hau. Zerga eta finantza arloan hainbat aldaketa esanguratsu dakartza, aurretik Jaurlaritzak Kontzertu Ekonomikoaren erreforman egindakoen bide beretik. Alde batetik, Nafarroak bere gain hartuko ditu finantza transakzioen gaineko tasaren (Tobin tasa), teknologia enpresa handien fakturazioaren gaineko tasaren (Google tasa), eta merkataritza elektronikoko BEZaren bilketak. Bestetik, finantza arloan, BEZaren bilketa doitzeko formula berritu dute.
Aurreko astean iragarri bezala, gaur izenpetu du akordioa Hitzarmen Ekonomikoko Negoziazio Batzordeak. Telematikoki egin da bilera, eta Nafarroako batzordearen mahaian parlamentu talde guztiek dute ordezkaritza. Hala, Nafarroak aste honetan bertan bide emango dio 1990eko Hitzarmen Ekonomikoko legearen aldaketari: gaur bertan onartuko du gobernu kontseiluak, eta ostegunean bertan parlamentuko osoko bilkuran aho batez onartzea espero da.
Espainiako Gorteetan ere bere bidea egin beharko du akordioak, behin betiko indarrean sartu aurretik. Lehenik, Ministroen Kontseiluak aurreproiektu bidez onartu beharko du, eta, ondoren, Kongresuak eta Senatuak bide eman beharko diote. Ez da ustekaberik espero.
«Espainiako Gobernuaren eta Nafarroako Gobernuaren arteko harreman onen adierazle da, eta, Nafarroari dagokionez, luzaroan bilatutako helburua bete da», adierazi du Elma Saiz Ekonomia eta Ogasun kontseilariak, akordioa izenpetu osteko ekitaldian. Haren ustez, Nafarroako autogobernuaren «DNA da Hitzarmen Ekonomikoa». Saizek espero du batik bat finantza arloan doikuntzekin egin diren aldaketekin 2021etik 2024ra arteko epeko ekarpenaren kalkulua hitzartzeko balio izatea. Haren esanetan, akordio horri begira «pauso esanguratsua» eman da. Dena den, ez da ausartu esatera noiz etor daitekeen beste akordio hori.
Kontzertu Ekonomikoa 1981ean onartu zen, eta Hitzarmen Ekonomikoa, berriz, 1990ean. 31 urteotan guztiotan, sei aldiz berritu dute: 1993an, 1998an, 2003an, 2007an, 2015ean eta orain. Aldaketa bakoitzean, errealitate ekonomikoan zein zergetan izandako aldaketak egokitu dira. Adibidez, aurreko akordioan, VWen BEZaren harira sortutako arrakala handia konpondu ahal izan zuten bi gobernuek —garai hartan, biak eskuinaren kontrolpean zeuden—.
Aldaketarik esanguratsuenak
Aurretik Kontzertu Ekonomikoaren berritzean hitzartu bezala, Tobin eta Google tasen bilketa bere gain hartuko du Nafarroako Ogasunak. Bi kasuetan, bilketa horren konexio puntuak adostu dituzte. Finantza transakzioen gaineko tasak burtsan 1.000 milioi eurotik gorako kapitalizazioa duten enpresen akzio salerosketak zergapetzen ditu, eta akordioak zehaztu du akzioak beregatzen diren enpresen egoitza izango dela zergaren konexio puntua; hots, Nafarroan egoitza duten enpresen akzioen salerosketaren ordaina jasoko du foru ogasunak. Zehazki, Viscofanen akzioen salerosketari (2.700 milioi inguruko kapitalizazioa) etekina atera ahal izango dio.
Google tasak %3ko zerga ezartzen die Interneteko publizitate, bitartekaritza eta datu transmisiorako zerbitzu digital handiei. Zerbitzu horietan parte hartzen duen erabiltzailea Nafarroakoa bada, lurralde horretan pagatuko du zerga.
Merkataritza elektronikoaren BEZari dagokionez, kontsumoaren lurraldea izango da ordainketarako irizpidea. Neurri berean, BEZ horren bilketa doitzerakoan, Nafarroak duen kontsumo erlatiboa hartuko da aintzat estatuarekin diruaren joan-etorria zehazteko orduan.
Udan, Kontzertu Ekonomikoa berritu zenean, aldaketa horiek ere zehaztu zituen Eusko Jaurlaritzak Madrilekin. Pedro Aspiazu Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak esan zuen zerga berriekin 220 milioi euro biltzea espero dutela. Nafarroari dagokionez, 30 milioi euro biltzeko aukera aipatu da, baina ez Elma Saizek ez eta teknikariek ez dute zifra bat eman nahi izan. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207528/olentzero-goazentelesaileko-aktoreek-interpretatuta.htm | Bizigiro | 'Olentzero', 'Goazen' telesaileko aktoreek interpretatuta | 'Olentzero' abesti ezagunaren bertsio bat egin dute 'Goazen'-eko aktoreek. Abenduaren 24an 'Goazen Gabonetan' telebista saioan abestuko dute. | 'Olentzero', 'Goazen' telesaileko aktoreek interpretatuta. 'Olentzero' abesti ezagunaren bertsio bat egin dute 'Goazen'-eko aktoreek. Abenduaren 24an 'Goazen Gabonetan' telebista saioan abestuko dute. | Dagoeneko gainean dira Eguberriak: kaleko argiak piztuak dira jadanik, opor usaina ere gerturatzen ari zaie batzuei, eta gaztetxoenek ere klaseak amaituko dituzte laster. Izango da, agian, ahotsa findu eta Eguberrietako abesti ohikoak praktikatzen hasi denik ere. Horretan aritu dira, behintzat, Goazen telesaileko aktoreak: Olentzero abesti ezagunaren bertsio bat egin dute, Eguberriak ospatu eta telesailaren jarraitzaileei egun zoriontsuak opatzeko.
Eguberrietako argiz eta elementu koloretsuz inguratuta ageri dira bideoan, txoko guztiak testuinguru horren aitzakian apainduta. Aktoreak ere urte sasoiarekiko sintonian jantzita azaltzen dira, Eguberriak iristear direnean saltoki askotan arrakasta izaten duten jertse marrazkidun eta jostalariak soinean dituztela. Eta, noski, instrumentuak ere ez dituzte falta izan.
Dirudienez, gainera, entseatzeko ere baliatu dute grabaketa; izan ere, kantu horixe bera abestuko dute abenduaren 24an egingo duten Goazen Gabonetan telebista saio berezian. Iker Lauroba musikariak egin du kantu herrikoiaren moldaketa, eta abenduaren 24ko saioan entzungai izango diren bertsioen moldaketa guztiak ere hark egin ditu.
ETBk Gasteizen agurtuko du urte zaharra
Aurten, ETBk Gasteiz aukeratu du 2021. urteari agur esateko. Plaza Berritik egingo du «urteko emanaldirik bereziena», eta ETB1 eta ETB2 kateetan emango du, kate bakoitzean aurkezle jakin batzuen gidaritzapean. ETB1 katean, kasurako, Yerai Diez Gaur egun albistegiko aurkezlea, Ainhoa Etxebarria Zurekin bat lehiaketa saioko aurkezlea eta Aitziber Garmendia aktore eta aurkezle ezaguna izango dira gidaritza lanetan. Kanpaien ondoren, su festa batekin emango diote hasiera urte berriari. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207529/sorturen-barnean-ezinen-da-inolako-laquokorronterikraquo-artikulatu.htm | Politika | Sorturen barnean ezinen da inolako «korronterik» artikulatu | Asteburuan 1.876 akreditatuk bozkatu dituzte 'Herrigaia' txostenari eginiko zuzenketa partzialak. Aitzina egin duten zuzenketa guztiak Nazio Kontseiluak babestutakoak izan dira. | Sorturen barnean ezinen da inolako «korronterik» artikulatu. Asteburuan 1.876 akreditatuk bozkatu dituzte 'Herrigaia' txostenari eginiko zuzenketa partzialak. Aitzina egin duten zuzenketa guztiak Nazio Kontseiluak babestutakoak izan dira. | Sortuko militanteek asteburu honetan izan dute Herrigaia txostenari eginiko zuzenketa partzialak bozkatzeko aukera, eta, Nazio Kontseiluak ohar baten bidez adierazi duenez, Sorturen «apustu politikoa indartuta» atera da bozketatik. Bertzeak bertze, erabaki dute ezinen dela Sorturen barnean «inolako korronterik edo espazio politikorik artikulatu edo antolatu», horrek «barne kohesioari kalte» eginen liokeelako: «Bozkatutako zuzenketen bidez garbi geratu da Sortu ezin dela koalizio edo antzeko zerbait izan», azaldu du Nazio Kontseiluak. Bertze berritasun bat ere gehitu dute: hemendik aitzinera, bozkatzeko eskubidea «sortzaileek» baino ez dute izanen. Alegia, Sortuko kideek. Kongresuak, berriz, bortz urtean behin eginen dituzte hemendik aitzina.
Guztira 1.876 akreditatuk bozkatu dute hainbat militantek proposaturiko 119 zuzenketa partzialen alde edo kontra. Ildo politikoari eginiko zuzenketen artean, 70etik 46k egin dute aitzina. Antolaketa eta funtzionamenduari aurkeztutako 49 zuzenketetatik, berriz, 36 onartu dituzte. Nazio Kontseiluak nabarmendu du aitzinera egin duten guztiak hark babesturikoak izan direla. Sorturen ustez, parte hartzea «handia eta oso positiboa» izan da, «jakinik zuzenketa partzialen bozketak ahalegin handia» eskatzen zuela.
Txostena itxita, hemendik aitzinera zuzendaritzako kideak aukeratu beharko dituzte. Etzi aurkeztuko dituzte hautagaitzak: Nazio Idazkaritza osatuko duten hamar kideak eta herrialdeko arduradunak. Nazio Kontseilua osatzeko, berriz, akreditatuek bertze hamabortz lagun hautatu beharko dituzte banan-banan: hamar «nazio irizpidez», eta bana «herrialde irizpidez». Urtarrilaren 5era arte aukera egonen da bertzelako hautagaitzak aurkezteko, eta bozketa urtarrilaren 19tik 21era arte eginen dute. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207530/donostiako-udalak-aurrera-atera-ditu-2022rako-aurrekontuak.htm | Politika | Donostiako Udalak aurrera atera ditu 2022rako aurrekontuak | EAJk eta PSE-EEk oposizioko alderdien 24 zuzenketa onartu dituzte. Aurrekontuak 424,8 milioi eurokoak izango dira. | Donostiako Udalak aurrera atera ditu 2022rako aurrekontuak. EAJk eta PSE-EEk oposizioko alderdien 24 zuzenketa onartu dituzte. Aurrekontuak 424,8 milioi eurokoak izango dira. | Donostiako Udalak aurrera atera ditu 2022rako aurrekontuak. Denera, 424,8 milioi euro izango ditu, iaz baino %6,2 gehiago. EAJk eta PSE-EEk osatutako gobernuak hainbat akordio itxi ditu oposizioarekin, eta 1,4 milioi euro balio duten hainbat zuzenketa txertatu ditu aurrekontuetan. Jaime Dominguez-Macaya Ogasun eta Finantza zinegotziaren esanetan, behar gehien dituzten pertsonei erantzun hobe bat ematea da aurrekontuen helburua.
EAJk eta PSE-EEk gehiengo osoa dute Donostiako Udalean, eta ez dute arazorik izan eurek proiektua aurrera ateratzeko. Halere, Dominguez-Macayaren esanetan, akordioaren aldeko hautua egin dute oposizioko alderdiekin hainbat zuzenketa adostuta. Elkarrekin Donostiak eta EH Bilduk osoko zuzenketa bana aurkeztu zieten aurrekontuei, eta oposizioko alderdi guztien artean, beste 300 zuzenketa partzial. Udal gobernuak jakinarazi duenez, horietako batzuk babestu ditu gaur udal gobernuak: hamazazpi zuzenketa adostu dituzte PPrekin, bost Elkarrekin Donostiarekin, eta EH Bilduren beste bi onartu ditu.
Udaltzaingoko langileekin lotura duten sailetara 195.000 euro gehiago bideratzeko akordio bat eta semaforo soinudunak jartzeko 142.000 euroko beste bat dira PPrekin adostutako zuzenketa nagusiak. Elkarrekin Donostiarekin adostutako zuzenketa handienak, berriz, berdintasun politiketara bideratutakoak dira: 23.800 euro indarkeria matxistaren aurkako prebentzio programak sustatzeko, eta 48.000 euro Berdintasun departamentuko aurrekontua indartzeko.
Dominguez-Macayaren hitzetan, EH Bilduri ere proposamen bat egin zion udal gobernuak, bederatzi milioi euro inguruko balioa luketen hainbat zuzenketa adosteko, baina bi aldeak ez ziren ados jarri. Halere, koalizio subiranistaren bi zuzenketa onartu ditu udal batzarrak, kooperazio eta garapen programekin lotutakoak.
Ogasun zinegotziak azaldu duenez, aurrekontuetatik 34,6 milioi euro bideratuko dira gizarte babesera eta sustapenera; hau da, iaz baino 750.000 euro gehiago. Inbertsioetara bideratutako funtsak, aldiz, 54,4 milioi izango ditu; %22,7ko igoera, 2021eko kontuekin alderatuz gero. Gainera, udal gobernuak adierazi du Europako funtsetatik iritsi daitezkeen diru sarreren esperoan daudela, eta horiek jasotzeko diseinatutako «sail hedagarriak» dituztela aurrekontuek. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207531/bi-gizon-atxilotu-dituzte-gasteizen-bikotekideari-eraso-egin-izana-egotzita.htm | Gizartea | Bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen, bikotekideari eraso egin izana egotzita | Larunbatean atxilotu zuten bata, eta epailearen esku utzi zuten. Atzo atxilotu zuten bestea, bikotekidea jotzeagatik. | Bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen, bikotekideari eraso egin izana egotzita. Larunbatean atxilotu zuten bata, eta epailearen esku utzi zuten. Atzo atxilotu zuten bestea, bikotekidea jotzeagatik. | Larunbatean gertatu zen lehena: 58 urteko gizon bat eztabaidan hasi zen trafiko istilu baten harira, eta eztabaida betean zela eraso egin zion bere bikotekideari.
Gasteizko Udalaren arabera, Udaltzaingoaren aurrean egin zion eraso emakumeari, 20:50ak aldera, San Martin auzoko kale batean. Indarkeria matxista egotzi, eta atxilotu egin zuten. Gerora, epailearen esku utzi zuten.
Beste atxilotu bat indarkeria matxistagatik
Ez da Udaltzaingoak indarkeria matxista egotzita asteburuan atxilotu duen gizonezko bakarra izan. Atzo arratsaldean, 32 urteko beste gizon bat atxilotu zuten Gasteizko Salburua auzoan, bikotekidea jotzeagatik. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207532/bederatzi-urteko-kartzela-zigorra-ezarri-diote-iruneko-gizon-bati-bikotekide-ohia-bortxatzeagatik.htm | Gizartea | Bederatzi urteko kartzela zigorra ezarri diote Iruñeko gizon bati bikotekide ohia bortxatzeagatik | Bortxaketaren zigorraz gain, beste sei hilabete gehitu dizkiote tratu txar jarraituen delituagatik | Bederatzi urteko kartzela zigorra ezarri diote Iruñeko gizon bati bikotekide ohia bortxatzeagatik. Bortxaketaren zigorraz gain, beste sei hilabete gehitu dizkiote tratu txar jarraituen delituagatik | Nafarroako Auzitegiak ebatzi du 2020ko ekainaren 1ean akusatuak bikotekide ohia bortxatu zuela. Kartzela zigorra bete ondoren, zaintzapeko askatasunean egon beharko du 45 urteko gizonak. Biktimari 15.000€ ordaindu beharko dizkio, eta ezin izango da harengana hurbildu 11 urtetan.
Urriaren 14an egin zen epaiketa, eta fiskaltzak eta akusazio partikularrak 12 urteko zigorra eskatu zuten bortxaketagatik, eta 2 urte eta 9 hilabete tratu txar jarraituengatik; defentsak, ordea, absoluzioa.
Bost urteko harremana izan zuten akusatuak eta biktimak, eta bortxaketa gertatu baino lau hilabete lehenago eten zuten. Auzitegiak frogatutzat eman du urte horietan akusatuak jo egin zuela biktima, eta hainbatetan mespretxatu eta burla egin ziola. Bortxaketaren gauean, jatetxe batean afaldu zuten biek, eta gero gertatu zen erasoa, Takonerako Lorategietan. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207533/valentziako-ikus-entzunezkoen-kontseiluak-27-langile-izango-ditu.htm | Bizigiro | Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluak 27 langile izango ditu | Jose Maria Vidal Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluko presidenteak agerraldia egin du Eusko Legebiltzarreko Kultura batzordean. Nabarmendu du eskumen asko eman zaizkiola Kontseiluari. | Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluak 27 langile izango ditu. Jose Maria Vidal Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluko presidenteak agerraldia egin du Eusko Legebiltzarreko Kultura batzordean. Nabarmendu du eskumen asko eman zaizkiola Kontseiluari. | Aurten sortu dute, eta lehen pausoak ematen ari da Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseilua. Valentziako Gorteetako (Herrialde Katalanak) alderdi politikoen aldetik ez zuen kontrako jarrerarik izan erakundearen sorrerak —soilik PPk eskumen gutxiago eman nahi zizkion—, eta onespen zabala izan du. Jose Maria Vidal presidenteak kontseilu horren lehen pausoen berri eman du gaur Eusko Legebiltzarreko Kultura batzordean, EH Bilduk eskatuta, eta nabarmendu du neurri handi batean Frantziako eredua hartu dutela aintzat. Kontseiluko kideen osaketan, bederen, Frantziako eredua kopiatu dute: Valentziako Gorteek aukeratuak dira kontseiluko bost ordezkari, eta Generalitateko Kontseiluak aukeratuak beste bi. Gainera, datorren urtetik aurrera 27 langile izango ditu kontseiluak —horietatik zazpi Generalitatean ari ziren lanean Komunikazio sailean, lehiaketen eta frekuentzien alorrean—. 1.800.000 euroko aurrekontua izango du.
Funtzioz bete dute kontseilua. Vidalek nabarmendu du eskumen asko eman zaizkiola aurten legez sortutako kontseiluari: «Arduratuko da operadoreek publizitate arloan legea bete dezaten; haur, gaztetxo eta adinekoei begira edukietan legea bete dadin, baita desgaitasunak dituztenei dagokienez ere; arduratuko da ikus-entzunezkoen arloko gaietan gobernua eta parlamentua aholkatzeaz, legeak proposatzeaz, txostenak eta estatistikak lantzeaz, eta hedabide publikoen kontrolean egingo du lan».
Vidalek azaldu duenez, hedabide publikoak beste eragile batzuekin elkarlanean aritu daitezen bultzatuko dute. «Orain arte lankidetza gutxi zegoen tokiko irrati eta telebisten eta hedabide publikoen artean. Katalanezko tokiko irratiak eta irrati publikoa elkarlanean hasi dira, eta hori bultzatuko dugu».
Kontseiluak funtzio gehiago ere baditu: albistegien jardunaz txostenak egingo ditu; hedabideen erregistroa egingo du; kode deontologikoak eta praktika onen kodeak osatuko ditu; herritarren aholkuak eta eskaerak jasoko ditu; ikus-entzunezko artxibo bat sortuko du; eta hedagailuen gaia landuko du.
Landu dituzten lehen txostenen artean, bat suizidioari buruzkoa da, eta telebista publikoak indarkeria matxistaz egiten duen tratamenduaren ingurukoa bestea. Vidalek zera iragarri du: «Alfabetatze mediatikoaren gaineko lehiaketa bat antolatuko dugu. Gazteei begira, lan asko dago egiteko».
«Diktaduraren herentzia» Espainiak ez du ikus-entzunezkoen kontseilurik; Kataluniak badu kontseilua, 2000. urtetik, eta Hego Euskal Herrian ez dago halakorik —Nafarroakoak 2001etik 2011ra iraun zuen, eta eskumen gutxiago zituen Kataluniakoak baino—. «Europako Batasunak behartzen gaitu kontseiluak izatera», ohartarazi du Vidalek. «Baina Espainian gobernuek kontrolatu dituzte ikus-entzunezko hedabideak, eta horrek eragina izan du kontseilurik ez sortzeko joeran». Valentziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluko presidentearen iritziz, horrek guztiak «Francoren diktaduran» du jatorria: «Gobernuak kontrolatzen zuen irrati-telebista publikoa. Gero, telebista autonomikoak sortu zirenean, eredu bera erabili, eta gobernuek kontrolatutako telebistak izan dira». Lizentzia pribatuak ematen hasi zirenean ere, haiek Espainiako Gobernuaren esku zeuden. Orduz geroztik, ordea, sekulako aldaketa izan du ikus-entzunezkoen sektoreak.
Vidalen arabera, gaur egun gakoa da streaming plataformen gaia. Valentziako Ikus-Entzunezkoen Kontseiluak agerraldi bat egin du berriki, Kataluniakoaren eta Andaluziakoarekin batera, Espainiako Ikus-entzunezkoen Lege Orokor berria kritikatuz —laster onartuko da—. «Salatu dugu lege horrekin, dagoen bezala, erkidegoek ez dugula gaitasunik izango plataformen zaintza egiteko». Alemaniako ereduari erreparatuta, herrialde horretan landerretako kontseiluek parte hartzen dute plataformen eta telebisten edukien zaintzan. «Zenbait herrialdetan historia bat, hizkuntza bat eta kultura bat dugu, eta erkidegoek parte hartu beharko lukete plataformaren zaintzan».
Frantziako Ikus-entzunezkoen Kontseiluko presidenteak ere hemendik gutxira egingo du agerraldia Eusko Legebiltzarrean. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207534/mikroskopio-elektronikoa-garatzeko-laguntza-jaso-du-cic-nanoguneak.htm | Gizartea | Mikroskopio elektronikoa garatzeko laguntza jaso du CIC Nanoguneak | Ioi-sorta fokalizatuko mikroskopio elektroniko bat izango du ikerketa zentroak, Espainiako Gobernuaren laguntza bati esker. | Mikroskopio elektronikoa garatzeko laguntza jaso du CIC Nanoguneak. Ioi-sorta fokalizatuko mikroskopio elektroniko bat izango du ikerketa zentroak, Espainiako Gobernuaren laguntza bati esker. | Espainiako Gobernuko Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak 1,5 milioi euro eman dizkio CIC Nanoguneari, eta, horri esker, azken belaunaldiko ioi-sorta fokalizatuko mikroskopio elektroniko batez hornituko da ikerketa zentroa. Mikroskopio elektroniko bat lortuko dute, eta tresna hori ikerketa-instalazio komun baten «oinarria izango da», zentroak ohar batean azaldu dutenez. Europan dagoen bakarrenetako bat dela ere nabarmendu du.
Ikerketa zentroak azaldu du ekipamendu horrek «tresna bakarrean aurkitzen ez diren ezaugarriak konbinatuko» dituela: «Tenperatura baxuko fisikarekin lotutako materialen zientzian eta kriozelulen tomografiarekin lotutako zientzia biologikoetan ikertzeko aukera berriak eskainiko ditu».
Mikroskopioarekin «komunitate zientifikoaren erabilera orokorra eta eskala handikoa» sustatu nahi dituela azaldu du CIC Nanoguneak, eta euskarri bat ematen diela «Euskadiko eta mundu osoko ikerketa erakundeei eta industriari». Gaineratu du bere instalazioak «baterien, metalen eta aleazio berrien ikerketan interesa duen industria barne hartzen duen komunitate zabal bati irekita» daudela. |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207535/udazken-heze-baten-ondoren-neguak-tenperatura-leunagoak-ekarriko-ditu.htm | Gizartea | Udazken «heze» baten ondoren, neguak «tenperatura leunagoak» ekarriko ditu | Neguak ia 89 egun iraungo du, eta bihar hasiko da. Aurreikuspenen arabera, «normala baino tenperatura beroagoak» izango ditu. Prezipitazioei dagokienez, ez da ezohiko gertaerarik espero. | Udazken «heze» baten ondoren, neguak «tenperatura leunagoak» ekarriko ditu. Neguak ia 89 egun iraungo du, eta bihar hasiko da. Aurreikuspenen arabera, «normala baino tenperatura beroagoak» izango ditu. Prezipitazioei dagokienez, ez da ezohiko gertaerarik espero. | Ate joka dator: bolada euritsu baten ondoren, uholdeen ondoren, azken egunotako eguzki izpi gutxi horien ondoren. Eta ohi baino apalago; izan ere, udazken «heze» baten ondoren, «tenperatura leunagoak» ekarriko ditu neguak. Bihar hasiko da, erlojuak 17:00ak jo baino apurtxo bat lehenago, 16:59an. Behatoki Astronomikoak egin ditu kalkuluak, eta aurreikusi du 89 egun iraungo duela kasik; 88 egun eta 23 ordu, zehazki. Hala, martxoaren 20an amaituko da, udaberriari eta, ondo bidean, tenperatura epelagoei eta paisaia koloretsuago bati bide emateko. Eta negua iristearekin batera, urteko egunik laburrena izango da bihar: 9 ordu eta 17 minutu iraungo du –ekainaren 21ean izan zen luzeena; 15 ordu eta 3 minutu iraun zuen–.
Hezetasunetik tenperatura leunagoetara, beraz. Horixe da, behintzat, Miguel Angel Manjon eta Margarita Martin Aemet Meteorologia Agentziaren EAEko ordezkariek egin duten aurreikuspena. Joan den ostiralean aurkeztu zuten udazkenari eta datorren neguaren nondik norakoei buruzko txostena, eta «oso heze» eta «hotz» gisa definitu zuten amaitzear den sasoia. Hala ere, nabarmendu zuten urrian ohi baino euri gutxiago egin zuela, eta eguzki orduen superabita ere izan zela hil horretan.
Azken asteotako uholdeak ere izan zituzten hizpide. Azaroan hotz handia eta euri asko egin zuela azaldu zuten, eta bi faktore horiek «prestatu» zutela lurra uholdeetarako. Hondarribia (Gipuzkoa) jarri zuten adibide gisa. Bertan, azaroaren 21etik abenduaren 11ra bitartean egin zuen euria: 21 egunez jarraian. Abenduaren 9a ere bereziki «zaila» izan zela azpimarratu zuten, Azoreetako antizikloi batengatik. Manjonen eta Martinen hitzetan, «hezetasun ibai» bat ekarri zuen antizikloi hark, eta «prezipitazioaren gailurra» eragin zuen: 24 orduan 167 litroko erregistroa izan zen. Joera horren ondorioz, ibaien emaria handitu eta uholdeak izan ziren Euskal Herriko eremu askotan.
Irudian, Ebro ibaia, Tutera parean. JAGOBA MANTEROLA, FOKU
Negu leun samarra
Neguari dagokionez, datorrena «ona» izango dela esan zuten meteorologoek, «tenperatura leunak» izango direla, «ohi baino pixka bat altuagoak». Prezipitazioei dagokienez, neurri «arrunta» izango dutela aurreikusi dute, eta batezbestekoak baino apalagoak izango direla nabarmendu zuten. Hala ere, aitortu zuten litekeena dela zenbait gauetan hotz handia egitea, baina ez dela espero tenperaturen edo prezipitazioen inguruko gertaera ezohikorik. Eguberrietan eguraldiak antzera jarraituko duela azaldu zuten, eta, izatekotan, abenduaren 24an eta 25ean egingo duela euri apur bat.
Iragarpen antzekoak egin zituen Pedro Oriak ere, Aemet Meteorologia Agentziaren Nafarroako ordezkariak. Hurrengo egunotan antizikloiaren nagusitasuna nabaritu daitekeela azaldu zuen, eta litekeena dela aste honen erdialdera arte irautea. Asteazkenetik edo ostegunetik aurrera, berriz, aldaketa etorriko dela esan zuen, litekeena delako hodei, haize eta prezipitazio ahul gehiago dituen mendebaldeko fronte bat iristea. Urtarriletik martxora bitartean begira jarrita, berriz, ohi baino tenperatura beroagoak izango direla aurreikusi zuen.
Aralar, Zegamatik (Gipuzkoa) begiratuta. ANDONI CANELLADA, FOKU
Klima larrialdiaren hatsa
Klima larrialdiaren inguruan ere mintzatu zen Oria. Azken asteotan hautemandako irregulartasun guztiak klima larrialdiaren ondorio izateko aukeraz hitz egin zuen, eta adierazi zuen joera hori argi ikusten dela maila globalean ere. Nafarroaren kasuan, adibidez, euriteak edo euririk eza «gero eta muturrekoagoak» direla esan zuen, eta Arga ibaiaren egoera aipatu zuen. Ibai horrek zazpi edo zortzi aldiz egiten du gainezka urtean, eta, itxura guztien arabera, «klima aldaketa dago atzean».
Irudian, Funes (Nafarroa), Arga ibaiak dena irentsi ondoren. JESUS DIGES, EFE |
2021-12-20 | https://www.berria.eus/albisteak/207536/antxoaren-kuotari-eustea-gomendatu-dute-txosten-zientifikoan.htm | Ekonomia | Antxoaren kuotari eustea gomendatu dute txosten zientifikoan | Bruselak %27 murriztu zuen behin-behinean; kopuruak berrikustea espero dute arrantzaleek. | Antxoaren kuotari eustea gomendatu dute txosten zientifikoan. Bruselak %27 murriztu zuen behin-behinean; kopuruak berrikustea espero dute arrantzaleek. | Lasaitasun mezua Euskal Herriko arrantzaleentzat: ICES Itsasoa Esploratzeko Nazioarteko Kontseiluak gomendatu du 2022rako antxoa kuota aurtengoaren berbera izatea. Erakunde horren azterketetan oinarrituta ezartzen du Europako Batzordeak arrantza eremu bakoitzean espezie bakoitzeko zenbat harrapatu daitekeen. Antxoaren kasuan, 33.000 tonako kuota jarri zuen iaz Kantauri itsasorako eta Bizkaiko golkorako eta oso litekeena da horri eustea.
Kopuru hori da, hain justu, eremu horretarako gehienekoa, Batzordearen estrategiaren arabera. ICESek kaleratu berri duen txostenean dio 2021erako gomendio bera egiten duela 2022rako: alegia, 33.000 tonatik beherakoa izatea. Azken urteetan, baina, ICESek jartzen duen gehienekoa hartzen du kuota gisa Europako Batzordeak. Hala, arrantzaleek uste dute gauza bera egingo duela datorren urterako ere.
Batzordeak aurreko astean zehaztu zituen 2022ko arrantza kuotak, baina Kantauri itsasoko eta Bizkaiko golkoko antxoarena zintzilik geratu zen, ICESen txostenaren zain. Hala ere, behin-behineko kopuru bat eman zuen, eta horrek kezka handia piztu zuen, %27,3ko murrizketa jasotzen baitzuen.
Kofradietako buruak eta Eusko Jaurlaritzako Arrantza zuzendari Leandro Azkue «harrituta» agertu ziren. Gogoratu zuten ICESen txostenaren aurretik eginiko beste biek —Bioman eta Juvena— agerian utzi zutela biomasa handitu egin dela. Orain, ICESek horixe bera berretsi du, eta azpimarratu du egoera «oso ona» dela.
Antxoarena eta hegaluzearena dira Euskal Herriko arrantzaleen kanpaina nagusiak, alde handiz. Hegaluzearen kuotak datorren urteko otsailean edo martxoan jakinaraziko ditu Bruselak. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207559/hegazti-gripearen-agerraldi-bat-atzeman-dute-akamarreko-etxalde-batean.htm | Ekonomia | Hegazti gripearen agerraldi bat atzeman dute Akamarreko etxalde batean | Igandean hil zituzten bertako ahate guztiak. Kasu gehiagoren beldur, araupeko eremu bat ezarri dute Akamarretik 10 kilometrora. Oraintxe, hamasei udalerri daude babes eta zaintza eremuan. | Hegazti gripearen agerraldi bat atzeman dute Akamarreko etxalde batean. Igandean hil zituzten bertako ahate guztiak. Kasu gehiagoren beldur, araupeko eremu bat ezarri dute Akamarretik 10 kilometrora. Oraintxe, hamasei udalerri daude babes eta zaintza eremuan. | Nafarroa Beherean piztu da alarma, Akamarre udalerrian. Sud Ouest egunkariaren arabera, etxalde batean agertu ziren H58N birusaren susmoak, eta susmo horiek bultzatuta, bertako ahate guztiak hil zituzten iragan igandean. Susmoak, baina, zenbait egun lehenago hasi ziren zabaltzen, eta Akamarrerekin muga egiten duen beste udalerri batean ere hegazti-gripe kasu bat agertzeak susmo horiek areagotu zituen. Atzo baieztatu zuten hegazti gripeak jota zeudela Akamarreko etxalde horretako ahateak, eta inguruan kasu gehiago ere egon daitezkeela jakinarazi zuten Pirinio Atlantikoetako Departamenduko prefeturako ordezkariek.
Gaur-gaurkoz, H5N8 birusaren hedapena oztopatzeko neurriak hartu dituzte, eta Akamarreko etxaldearen inguruetan araupeko eremu bat ezarri dute zuhurtziaz eta segurtasunez jokatzeko. Oraingoz, etxaldetik 1,3 eta hamar kilometrora bitarteko zirkulu zentrokideetan ezarri dituzte neurriak, eta eremu bakoitzean tentsio maila bat edo beste ezarri diete etxaldeen jabeei. Bernard Layre Pirinio Atlantikoetako Nekazaritza Ganberako lehendakariaren arabera, aldi baterako eskala besterik ez da hori: «Babes eskala aldi baterako kontrol eremutik zaintza eremuraino mugatzen da, babes eremutik igarota».
Une honetan, hamaseiudalerri daude babes eta zaintza eremuan, eta animaliak zaintzeko eta ahateak leku batetik bestera ez garraiatzeko eskatu zaie bertan etxalderen bat eta ahateak dituzten langileei. Halaber, debekatu egin dute hegaztietatik eratorritako produktuak saltzea, eta simaurra eta minda eremu horretatik edo eremu horretara ez garraiatzeko ere eskatu dute. Horrez gain, ahateak konfinatuta eduki behar direla esan dute, elkarren arteko kontaktuak murrituz eta higiene neurriak zorrozki betez.
Izan dira kasu gehiago aurrez
Urte hasieran ere izan zen hegazti gripearen beste agerraldi bat Ipar Euskal Herrian. Urtarrilaren 9an, kasurako, Euskal Herriaren atarira iritsi zen. Zuberoarekin muga egiten duen Lixoze (Biarno) herria hunki zuen lehenik hegazti gripeak: Landetan hasi, Biarnon zabaldu, eta Lixozera iritsi zen gero. Izurriaren hedapena ikusirik, berehala hartu zituzten neurriak, eta departamenduko 159 herri jarri zituzten araupeko eremuan, horietako zenbait Zuberoan eta Nafarroa Beherean. Egun batzuen buruan baieztatu zituzten lehen kasuak: Bidaxuneko (Nafarroa Beherea) bi haztegitan agertu zen gaixotasuna. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207560/atzerriko-inbertitzaile-batek-butroeko-gaztelua-erosi-du.htm | Gizartea | Atzerriko inbertitzaile batek Butroeko gaztelua erosi du | Dirudunak lau milioi euro ordaindu ditu gazteluaren truke. Salmentaz arduratu den agentziak zehaztu du erosleak «bere gozamenerako» eskuratu duela gotorlekua; ez da jakina horrez gainera negozio asmorik duen. | Atzerriko inbertitzaile batek Butroeko gaztelua erosi du. Dirudunak lau milioi euro ordaindu ditu gazteluaren truke. Salmentaz arduratu den agentziak zehaztu du erosleak «bere gozamenerako» eskuratu duela gotorlekua; ez da jakina horrez gainera negozio asmorik duen. | Atzotik, jabe berria du Gatikako (Bizkaia) Butroeko gazteluak. Gotorlekuaren salmentaz arduratu den Inbisa etxebizitza agentziak akordio bat erdietsi du atzerriko inbertitzaile aberats batekin. Azkenik, lau milioi euro ordaindu ditu dirudunak, eta, orain, bereak dira jatorria Erdi Aroan duten 2.400 metro karratuko eraikina eta 35.000 metro karratuko parkea. Bost solairu, kapera, leotzak, liburutegia, ur putzua, lau dorrexka eta upategia; denak dira atzerriko aberatsaren esku.
Atzo goizean adostu zuten erosketa agentziak eta erosleak, 11:00k aldera. Inbisak azaldu duenez, inbertitzaileak «bere gozamenerako» egin du erosketa, printzipioz. Izan ere, oraingoz ez da jakina gazteluarekin eta inguruko lurrekin etekin ekonomikoak ateratzeko moduko negozio asmorik ba ote duen.
Bizkaiko gaztelurik sonatuena izanik ere, Butroeko gaztelua ez dago ondare publiko izendatua. Ordea, administrazio publikoek izan dute urrats hori egiteko aukerarik. Izan ere, Inbisaren esanetan, Eusko Jaurlaritzak, Bizkaiko Aldundiak eta Gatikako Udalak «une oro» izan dute negoziazioetan ematen ari ziren pausoen berri. Hori hala izanik ere, bakar batek ere ez du baliatu eroslehentasunerako ahalmena.
Enegarren saiakeran
Etxebizitza agentziak aitortu du azken urteetan hainbat eskaintza jaso dituztela Butroeko gaztelua erosteko. Ordea, diotenez, bakar bat ere ez da izan eskakizunekin bat egiteko aski egokia. «Ez gintuzten ekonomikoki asebetetzen», adierazi dute. Orain, bada, 4 milioi euroko eskaintza izandakoan sentitu dute urratsa egin beharra.
Gainera, agentziak nabarmendu du, alde ekonomikoez gainera, franko begiratu diotela erosleak ondarea ahalik hobekien zaintzeko erakutsi beharra duen konpromisoari. «Prozesu guztian» egin diote so alderdi horri. «Gunea modu egoki batean zainduko zutela bermatu arte», itxaron dute, azaldu dutenez. «Orain, ziur gaude erosleak ikusten duela eta garrantzia ematen diola gazteluaren erakargarritasunari eta aberastasunari, baita lorategietan ageri den aniztasunari ere». Emandako datuen arabera, 70 landare espezie baino gehiago dira bertan. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207561/berriak-irabazi-du-emakunderen-aurtengo-berdintasun-saria.htm | Gizartea | BERRIAk irabazi du Emakunderen aurtengo Berdintasun saria | Egunkariak saria partekatuko du 'Pikara Magazine' aldizkariarekin eta aurten hildako Lucia Martinez Odriozola kazetaritza irakaslearekin. | BERRIAk irabazi du Emakunderen aurtengo Berdintasun saria. Egunkariak saria partekatuko du 'Pikara Magazine' aldizkariarekin eta aurten hildako Lucia Martinez Odriozola kazetaritza irakaslearekin. | Emakunde Emakumearen Euskal Erakundeak BERRIAri eman dio 2021eko Berdintasun saria. Horren bidez, emakumeen eta gizonen berdintasunarekin konprometitutako kazetaritza goraipatu nahi izan du erakundeak: BERRIArekin batera, Pikara Magazine aldizkariari eta Lucia Martinez Odriozola kazetariari eman die saria. Aurtengo abuztuan hil zen Martinez.
Gaur goizean aurkeztu dute saria, Emakunderen egoitzan. BERRIAk berdintasunarekin eta feminismoarekin duen konpromisoa nabarmendu du epaimahaiak, indarkeria matxisten tratamenduari egiten dion ekarpena, bereziki. Izaskun Landaida Emakunderen zuzendariak azaldu du: «Ezinbesteko genero ikuspegia txertatua duen formakuntzatik aplikazio praktikora dagoen bidea saritu da».
BERRIA ordezkatzen, Maite Asensio Lozano eta Amagoia Mujika Tolaretxipi egon dira. Pikara Magazine-ren aldetik, Andrea Momoitio izan da, eta Lucia Martinez Odriozola zenaren ordezko gisa, Irune Pascual Ugarte.
Estilo liburua eta berdintasun plana
Epaimahaiak nabarmendu du, besteak beste, BERRIAk genero ikuspegia txertatu duela estilo liburuan, eta berdintasun planak diseinatu dituela.
Asensiok eskertu du saria, eta gaineratu du «bereziki zirarragarria» dela Pikara Magazine-rekin batera jasotzea. Nabarmendu du ez dela gauza txikia saria euskarazko hedabide bati ematea, oraindik ere euskara hizkuntza gutxitua delako. «Eskertzekoa da Emakundek aitortzea gure lana badela inportantea».
Gogoratu du BERRIAk aspaldi daukala konpromisoa berdintasunarekin, eta Euskaldunon Egunkaria-n bazegoela emakume feministen talde bat bidea urratzen. «Haiei zor dizkiegu egun dauzkagun oinarri sendoak. Sari hau Euskaldunon Egunkaria-rena ere bada».
Gaineratu duenez, «badakigu emakumeen aurkako indarkeria eta diskriminazioa giza eskubideen aurkako eraso bat dela, eta ez klik gehiago lortzeko edo egunkari gehiago saltzeko aukera bat».
BERRIAk, besteak beste, Hilketa Matxisten Mapa sortu du. Hor, Euskal Herrian 2003. urtetik indarkeria matxistak hildako emakumeak (112) eta haurrak (11) jasotzen dira, haien izen-abizenak, adina eta non hil dituzten zehaztuta.
Datorren urteko maiatz aldera egingo dute saria emateko ekitaldia. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207562/urtarrilaren-24tik-30era-egingo-dute-viii-hilbeltza-jaialdia-ohiko-formatuan.htm | Kultura | Urtarrilaren 24tik 30era egingo dute VIII. (H)ilbeltza jaialdia, ohiko formatuan | Aurten ez da nobela beltzaren asterik izan Baztanen; horren ordez, (H)ilbeltzak urte osoan banatu ditu jarduerak. 2022an, astebeteko zikloa egingo dute berriz. | Urtarrilaren 24tik 30era egingo dute VIII. (H)ilbeltza jaialdia, ohiko formatuan. Aurten ez da nobela beltzaren asterik izan Baztanen; horren ordez, (H)ilbeltzak urte osoan banatu ditu jarduerak. 2022an, astebeteko zikloa egingo dute berriz. | Baztanek aspaldiko harremana du genero beltzarekin: 2015etik antolatzen dute (H)ilbeltza, euskal nobela beltzaren astea, eta urteroko zita garrantzitsua bilakatu da. Astebetez, nobela beltzaren egoitza bihurtu ohi da Nafarroako haran berdea. Aurten, ordea, ezin izan dute aurreko urteetakoa bezalako jaialdirik egin; jarduera guztiak zazpi egunetan pilatu ordez, urte osoan banatu dute egitaraua.
Gaur jakinarazi dutenez, 2022an bai, ohiko formatura itzuliko dira: urtarrilaren 24tik 30era izango da VIII. (H)ilbeltza. Bost egunetan izango dira jarduerak —asteartean eta ostegunean ez beste egunetan—, Arizkunen, Anizen, Elizondon, Erratzun eta Iruritan. Egitarau osoaren berri eman dute dagoeneko. Liburu aurkezpenak, solasaldiak, mahai inguruak eta otorduak izango dira, besteak beste.
Egitaraua, prest
Solasaldi batekin emango diote hasiera zikloari, urtarrilaren 24an. 2020ko (H)ilbeltza bekaren irabazlea izango da solasean, Koldo Biguri. Massimo Carlotto idazle italiarraren Arrivederci amore, ciao nobela euskarara itzultzeko proiektuarekin lortu zuen beka, eta horri buruz mintzatuko da, Arizkungo Medikuaren Etxean.
Asteazkenean, beste hizketaldi bat izango da, Euskal gaizkileak podcastaren ingurukoa. Zuzeu agerkari digitalak sortu zuen podcast hori; Beñat Hach Embarekek zuzentzen du, eta Bikoiztaile Euskaldunen Elkartearekin batera egiten dute. Euskal Herrian transmititu izan diren krimenen inguruko istorioak fikzio moduan kontatzen dituzte. Hach Embarekek emango du hitzaldia.
Ostiralean, Ainize Madariaga kazetaria Baionako Marga Andurain abenturazaleari buruz mintzatuko da, Marga Andurain abenturaren gurpilean izeneko hitzaldian, Elizondoko Arizkunenea kultur etxean.
Asteburuko eskaintza zabalagoa izango da. Larunbat goizean, Hondar ahoak telesailean oinarritutako mahai inguru bat izango da, Beltzak Argitara. Hondar Ahoak (H)ilbeltzan. Hizlariak Marian Fernandez eta Koldo Almandoz izango dira, telesailaren ekoizlea eta zuzendaria, hurrenez hurren. Eguerdian bazkaria egingo dute, Erratzuko elkartean, eta, bazkalostean, Itxaro Bordak Euri zitalari esker liburua aurkeztuko du, Ane Gartziak gidatuta. Iluntzean, berriz, Susmagarrien gaua egingo dute, Erratzun barna.
Igande goizean, Lubakietako oroiminak izeneko itzuli beltza egingo dute, Iruritan. Arratsaldean, berriz, Pettik eta Ana Galarraga Aiestaranek literatura eta musika batzen dituen emanaldi bat egingo dute: Frankenstein agurgarria. Gutun musikatua Victor Frankensteini. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207563/kwa-leauma-ordiziako-jokalaria-hil-da-istripuz.htm | Kirola | Kwa Leauma Ordiziako jokalaria hil da, istripuz | Asteburuan izan zuen istripua, Amsterdamen, eta koman zegoen, buruan hartutako kolpeagatik. 2018-2019ko denboralditik zeraman Euskal Herrian. | Kwa Leauma Ordiziako jokalaria hil da, istripuz. Asteburuan izan zuen istripua, Amsterdamen, eta koman zegoen, buruan hartutako kolpeagatik. 2018-2019ko denboralditik zeraman Euskal Herrian. | Kawa Leauma hil da, Ordiziako errugbi taldeko jokalaria. Asteburutik zegoen Amsterdamgo ospitale batean. Espainiako selekzioarekin egonaldia egiten ari zen, eta ezustean istripu bat izan zuen. Altuera batetik erori, eta kolpe handia hartu zuen buruan. Ordutik koman zegoen erietxean.
Hasieran hobera egin zuen arren, atzo arratsaldean jakinarazi zuten larri zegoela, eta ebakuntza bat egitea aztertzen ari zirela. Baina ezinezkoa izan zen. Amsterdamen dira jada AMPO Ordiziako entrenatzaile eta kirol zuzendari Iñigo Marotias eta Espainiako Errugbi Federazioko presidente Alfonso Feijoo. 2018-2019ko denboralditik zeraman Leaumak Ordizian jokatzen. Duela urtebete egin zion BERRIAk elkarrizketa, eta bertan zioen etxetik urrun egon arren "etxean bezala" sentitzen zela Ordizian. "Gaztetxoak taldean elkarrekin eskolara joaten direla ikusita, haurtzaroaz bizitakoaz gogoratu naiz, Samoan ere horrela ibiltzen baikinen. Euskal Herriko jendea kaletarra da, eta guztiek elkar ezagutzen dute. Besoak zabalik hartu gintuzten. Haiekin komunikatzeko, euskara ikasten ari naiz".
Onartu zuen "ezustean" harrapatu zuela Ordiziaren eskaintzak. "Ez nekien jokalari australiarrak Europara joaten zirenik. Beste esperientzia berri bat bizitzeko eta jokalari gisa gehiago hazteko aukera nuen". Eta ametsez hitz eginda, hau aipatu zuen: Zeelanda Berriko selekzioarekin jokatzea. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207564/zabalik-dago-2022ko-euskarabenturan-izena-emateko-epea.htm | Bizigiro | Zabalik dago 2022ko Euskarabenturan izena emateko epea | 2005ean edo 2006an jaiotako gazteek izanen dute aukera espedizioan parte hartzeko. Aurkezpen bideo bat eta proiektu bat bidalita aurkeztu beharko dituzte beren hautagaitzak, gaurtik martxoaren 4ra artean. | Zabalik dago 2022ko Euskarabenturan izena emateko epea. 2005ean edo 2006an jaiotako gazteek izanen dute aukera espedizioan parte hartzeko. Aurkezpen bideo bat eta proiektu bat bidalita aurkeztu beharko dituzte beren hautagaitzak, gaurtik martxoaren 4ra artean. | Heldu da iragartzeko garaia: Euskarabenturak bere laugarren aldia izanen du 2022an, eta jadanik badago izena emateko aukera. Hain zuzen, gaur aurkeztu dute egitasmoa, Pasaian (Gipuzkoa) eginiko ekitaldi batean. Oro har, ohiko irizpideei eutsiko diete datorren udako aldian; hau da, 16 eta 17 urteko gazteak deitu dituzte espedizioan parte hartzera. Hala, 2005ean edo 2006an sortutakoek dute parada aurten. Beste behin, antolatzaileek «Euskal Herriko zein diasporako gazteak» nahi dituzte abenturan parte hartzera animatu, Euskal Herriko txokoak euskaraz blaitzera deitu. BERRIA espedizioaren babesle izanen da berriz ere.
Aurkezpenean zehaztu dutenez, gaurtik martxoaren 4ra artean ematen ahalko da izena 2022ko Euskarabenturan parte hartzeko. Partaideen kopurua mugatua denez gero, gazteek hautagaitzak aurkeztu beharko dituzte. Aurkezpen bideo bat eta proiektu bat bidali beharko dituzte.
Euskarabentura 2018an lotu zitzaion bideari, eta bigarren abentura izan zuten 2019an. 2020an, baina, pandemiak erdiz erdi jo zuen egitasmoa, eta bertan behera gelditu zen. Hala eta guztiz ere, Euskarabentura indarberriturik eta eraberriturik bueltatu zen joan den udan, 2021ean: bi txandatan egin zuten espedizioa, eta bidea egiteko zenbait modu aldatu zituzten, segurtasuna bermatzearren. Uztailaren 1etik 31ra bitartean egin nahi dute 2022ko espedizioa, Mauletik Getxora (Bizkaia). Asmoa "hasieran bezala egitea" dela adierazi du Irati Labaien Euskarabenturako kideak, betiere, osasun egoerak hala baimentzen badu.
Zeharkaldia berrartzearekin batera, haren helburu nagusiei helduko dietela nabarmendu du Labaienek, zein diren gogoratuta: "gazteen artean euskararen erabilera sustatzea", "gazteen artean sare bat sortzea" eta "euskal kultura eta herria ezagutzea". Halaber, eurentzat "osasuntsuak" diren beste zenbait balio sustatzen ahalegintzen direla ere gaineratu du: "Erronka lokal eta global serio baten aurrean gaude gizarte bezala. Nazio Batuen Erakundeak ere garapenerako helburu iraunkorrak plazaratu zituen 2015ean, eta, nolabait, hor proposatzen diren hari eta gai desberdinak ere landu nahi ditugu".
Hiru gairen artean aukeratu beharko dute gazteek, hain justu, espedizioan izena emateko eskaera egin ahal izateko. Euren burua aurkezteko bideoaz gain, proiektu bat egin beharko dute, gogoetarako bide emango dutenak. Honako gai hauek eman dizkiete aukeran: egungo hezkuntza zentroetako jolastokien ezaugarriak eta bertan ematen diren dinamikak, arropa eta jantzien kontsumo eredua eta Euskal Herriko historia. "Gazteen hausnarketa eta sormena" sustatu nahi ditu, hala, Euskarabideak. Bildutako proiektuak Eusko Ikaskuntzak eta Puntueus fundazioak ebaluatuko dituzte, eta apirilaren 24an jakinaraziko dute espedizioan parte hartuko duten 130 gazteen zerrenda.
Itsasoak presentzia berezia izango du 2022ko aldian, antolatzaileek aurreratu dutenez. Izan ere, 500 urte beteko dira munduari lehenengoz bira eman ziotenetik, eta Euskal Herriko historian itsasoak izan duen lekuari erreparatzeko baliatuko dute espedizioa. Horretarako, Elkano Fundazioarekin "elkarlanean" ariko dira. Batera antolatuko dituzte espedizioko hainbat ekintza, eta, halaber, fundazio horrek proposatu du parte hartzaileek proiektua egiteko hautatu beharreko gaietan hirugarren, Euskal Herriko historiari loturikoa. "Gure helburuetako bat dibulgazioa eta edukien gizarteratzea da, baina baita gogoeta prozesuak sustatzea ere, iraganak horretarako bide oso emankorrak ekartzen baitizkigu", azaldu du Ion Irurzun fundazioaren zuzendariak, eta gaineratu Euskarabenturak hausnarketarako "baldintza egokiak sustatzen" dituela, baita gogoeta horietan "gazteen ahotsa" txertatzeko ere.
Ikerketaren lehen emaitzak
Espedizio ibiltaria soilik ez, ikerketa bat ere martxan dauka Euskarabenturak, "gazte euskaldunen kasuan hizkuntza-mudantza fenomenoaren atzean dauden faktore nagusiak zeintzik diren ulertzeko". Soziolinguistika Klusterrarekin elkarlanean ari dira egiten, eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politika Sailburuordetzako Hizkuntza Ikerketa eta Koordinaziorako Zuzendaritzak finantzatuta. Lau urtekoa izango da ikerketa, eta lehen emaitzak udaberrian argitaratuko direla aurreratu du Labaienek. Hala ere, lehen emaitzak badituztela azaldu du Euskarabideko kideak, eta bi nabarmendu ditu: espedizioan parte hartzen dutenen %85ek adierazi duela espedizioak euskara maila hobetzeko balio izan diola eta %92k agertu duela borondatea euskara sustatzeko ahalegina egiteko, behin Euskarabentura amaituta. Ikerketa egiten ari direnetako bat Izaro Arruti da, Labaienek zehaztu duenez, Euskarabenturan parte hartutakoa eta berriki Soziolinguistika Klusterraren Txillardegi-Hausnartu saria jaso duena. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207565/euskarabenturan-izena-emateko-epea-zabaldu-dute.htm | Gizartea | Euskarabenturan izena emateko epea zabaldu dute | Uztailaren 1etik 31ra bitartean egingo dute espedizioa, eta 130 gaztek parte hartuko dute. Bideo bat eta banakako proiektu bat aurkeztu beharko dute izena eman asmo dutenek. | Euskarabenturan izena emateko epea zabaldu dute. Uztailaren 1etik 31ra bitartean egingo dute espedizioa, eta 130 gaztek parte hartuko dute. Bideo bat eta banakako proiektu bat aurkeztu beharko dute izena eman asmo dutenek. | Gaurtik zabalik dago Euskarabentura espedizioan izena emateko epea. 2005 eta 2006 urteetan jaiotako Euskal Herriko nahiz diasporako gazteek izango dute horretarako aukera, martxoaren 4ra bitartean. Hautagaitza aurkezteko, minutu bateko aurkezpen bideoa eta banakako proiektu bat aurkeztu beharko dituzte gazteek.
Azken bi aldietan antolatzaileek ezin izan dute espedizioa antolatu, COVID-19a tarteko, baina 2022an egiteko modua izango duten itxaropenez mintzatu dira antolatzaileak, gaur, Pasaiako (Gipuzkoa) Albaola Itsas Kultur Faktorian egin duten aurkezpenean. Uztailaren 1etik 31ra bitartean egin nahi dute espedizioa, Mauletik Getxora (Bizkaia). Asmoa espedizioa "hasieran bezala egitea" dela adierazi du Irati Labaien Euskarabenturako kideak, betiere, osasun egoerak hala baimentzen badu.
Zeharkaldia berrartzearekin batera, haren helburu nagusiei helduko dietela nabarmendu du Labaienek, zein diren gogoratuta: "gazteen artean euskararen erabilera sustatzea", "gazteen artean sare bat sortzea" eta "euskal kultura eta herria ezagutzea". Halaber, eurentzat "osasuntsuak" diren beste zenbait balio sustatzen ahalegintzen direla ere gaineratu du: "Erronka lokal eta global serio baten aurrean gaude gizarte bezala. Nazio Batuen Erakundeak ere garapenerako helburu iraunkorrak plazaratu zituen 2015ean, eta, nolabait, hor proposatzen diren hari eta gai desberdinak ere landu nahi ditugu".
Hiru gairen artean aukeratu beharko dute gazteek, hain justu, espedizioan izena emateko eskaera egin ahal izateko. Euren burua aurkezteko bideoaz gain, proiektu bat egin beharko dute, gogoetarako bide emango dutenak. Honako gai hauek eman dizkiete aukeran: egungo hezkuntza zentroetako jolastokien ezaugarriak eta bertan ematen diren dinamikak, arropa eta jantzien kontsumo eredua eta Euskal Herriko historia. "Gazteen hausnarketa eta sormena" sustatu nahi ditu, hala, Euskarabideak. Bildutako proiektuak Eusko Ikaskuntzak eta Puntueus fundazioak ebaluatuko dituzte, eta apirilaren 24an jakinaraizko dute espedizioan parte hartuko duten 130 gazteen zerrenda. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207566/ohiko-azokarik-eta-jende-pilaketarik-gabeko-san-tomas-eguna.htm | Bizigiro | Ohiko azokarik eta jende pilaketarik gabeko San Tomas eguna | Hutsik esnatu dira berez postuz eta nekazariz beteta egongo liratekeen plaza eta kale asko. Hala ere, ez dira falta izan txistor pintxoak; ez sare sozialetan, behintzat. | Ohiko azokarik eta jende pilaketarik gabeko San Tomas eguna. Hutsik esnatu dira berez postuz eta nekazariz beteta egongo liratekeen plaza eta kale asko. Hala ere, ez dira falta izan txistor pintxoak; ez sare sozialetan, behintzat. | Bigarren urtez jarraian, berezko egiten duen ospakizun berezirik gabeko San Tomas eguna izan da Euskal Herrian. Azken hilabeteotan aurreikuspen hobeak egin diren arren, COVID-19aren oldarraldiaren eta kasu positiboen goraldiaren eraginez bertan behera gelditu dira aurrez prestatutako azoka eta jarduera askotarikoak. Izatez, jantzi, txapel eta zapiak ez ziratekeen faltako gaurko egunean; ezta txistor pintxoak, taloak eta giro ona ere, baina izurriak eragindako egoerak erabat baldintzatu du ospakizuna.
Donostian, adibidez, baserritarren erakusleiho bilakatu ohi da Konstituzio plaza, baina, bigarren urtez, euskal produkturik eta posturik gabe esnatu da plaza. Arrasaten ere (Gipuzkoa) ez da azokarik egin, baina ohiko jai horren ordez bestelako egitarau bat prestatu dute kultur eragileek: gaurtik hasi eta hilaren azken egunera arte antolatu dituzte zozketa, artisau azoka, kontzertu eta emanaldiak. Hondarribian (Gipuzkoa), bestalde, izan da San Tomas azokaren itxura hartu duen argazkirik. Gaitza heda ez dadin, soilik ekoizleen salmenta postuak jarri dituzte, eta San Pedro kalean batu dira guztiak.
Hondarribiko San Tomas azoka, gaur. REBEKA RUIZ, BIDASOKO HITZA
Ospakizuna, sareetara eramana
Sareetan ere ikusi eta zabaldu dira San Tomas ospakizunaren inguruko mezu eta irudiak. Bilboko Alde Zaharreko saltokien elkarteak, kasurako, mezu itxaropentsu bat zabaldu du bere Twitter kontuan: «Ospatuko dugu berriro». Gaurko egunean Bilboko Zazpikaleek «xarma berezi bat» izan ohi dutela adierazi dute, baina aurten ezin izan dela horrela izan. «Garai hobeak etorriko dira, eta tradizio hau gogoz eta ilusioz ospatuko dugu berriz», gaineratu dute. Beste erabiltzaile batzuek, berriz, txistor pintxoaren argazkiak jarri dituzte, ospakizuna bere hartan ez dagoen arren ohitura hori gaurko egunez galdu ez dela erakusteko.
Hala ere, guztiak ez dira izan txistorraren argazkiak eta mezu zoriontsuak. Bada San Tomas eguna bertan behera uztearen aurka agertu denik ere. Minduta agertu dira asko; izan ere, ez diote ongi irizten izurriaren arrazoia mahai gainean jarrita azoka bertan behera utzi baina gaueko aisialdian inongo murrizketarik ez egiteari. Honela mintzatu da, adibidez, erabiltzaile horietako bat: «Salmententzat arnasbide gerta dakiekeen urteko egunik garrantzitsuenetariko bat bertan behera birusa arrazoi delarik. Diskotekek, halaber, ateak irekita dihardute». Beste erabiltzaile bat ere zorrotz mintzatu da gaiaren inguruan: «Gaur kalean ez, baina Corte Ingelesara joan gaitezke San Tomas ospatzera. Hor ez dago arriskurik».
Tonu antzekoan mintzatu dira Bilboko Konpartsen izenean ere. Idatzi bat plazaratu dute «urte osoan kalitatezko eta sasoiko produktuen ekoizle direnei» elkartasuna adierazteko, eta «ekarpen xume bat» ere egin nahi izan diete. Aurtengo aldian, Etxaldeko Emakumeei emango dizkiete urtero San Tomas egunaren harira argitaratzen duten egutegiaren etekin ekonomikoak. Baserritarren talde ireki bat da, landa eremuko emakumeekin eta elikadura burujabetzarekin bat egiten duena. Agroekofeminismoan oinarritzen da haien lana, eta feminismoaren balioak txertatzen saiatzen dira nekazaritzaren munduan. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207567/laquosektorerik-gabe-geratzen-ari-gara-euskal-herrianraquo-ohartarazi-dute-nekazariek.htm | Ekonomia | «Sektorerik gabe geratzen ari gara Euskal Herrian», ohartarazi dute nekazariek | Datorren astean mobilizazioak egingo dituzte Hegoaldeko hiriburuetan, kostuen igoerak «ito» egiten dituela salatzeko eta administrazioei Elikadura Katearen Lege berria aplika dezatela eskatzeko. | «Sektorerik gabe geratzen ari gara Euskal Herrian», ohartarazi dute nekazariek. Datorren astean mobilizazioak egingo dituzte Hegoaldeko hiriburuetan, kostuen igoerak «ito» egiten dituela salatzeko eta administrazioei Elikadura Katearen Lege berria aplika dezatela eskatzeko. | San Tomas egunean baserritarrak Donostiara jaistea ohitura zaharra da, baina urte berezia izan da 2021a, eta gaur goizean Gipuzkoako hiriburuan bildutako nekazariak ez dira joan beren produktuak saltzera, sektorearen egoera larria ezagutaraztera baizik. «Kokoteraino gaude», ziurtatu du Garikoitz Nazabal Gipuzkoako EHNEko lehendakariak; «nazkatuta gaude diru eske ibiltzeaz batetik bestera [...] Utz itzazue bakean festak eta oporrak», eskatu die administrazioei Mikel Arteaga Gipuzkoako ENBAko zuzendaritzako kideak.
Nazabalen eta Arteagaren hitzak, ordea, Hego Euskal Herriko sektore osoarenak dira. Ez da batere ohikoa, baina lau lurraldeetako nekazarien eta abeltzainen sindikatu guztiek dei bateratua egin dute protestarako: EHNE konfederazioko hiru kideek ez ezik (Nafarroako eta Gipuzkoako EHNE, eta Arabako UAGA), egitura horretatik aspaldi ateratako talde batek ere bat egin du deialdiarekin, Bizkaiko EHNEk alegia, eta gauza bera egin dute ENBAk eta Nafarroako UAGNk ere. «Desberdintasunak desberdintasun», sektorea «itota» dagoela salatu dute.
Ez dira berriak nekazarien salaketak; «urteak daramatzagu esaten otsoa datorrela», onartu du Nazabalek. Baina orain otsoa bertan dagoela ohartarazi du, egoerak «hondoa jo» duela. «Sektorerik gabe geratzen ari gara Euskal Herrian». Lehen sektoreak aspaldi dio ez dutela behar besteko saririk jasotzen bere lanaren truke, banatzaileek (supermerkatuak) duela 30 urteko prezioetan ordaintzen dizkiela produktuak. «Inflazioa igo bada, ba, guri ere igo diezagutela», azaldu du Arteagak. «Ez gara ari irabaziak handitzeari buruz, galerak eteteaz eta parean geratzeaz baizik».
Azken urteak egoera are gehiago okertu duela diote Hego Euskal Herriko nekazarien sindikatuek, ekoizpen kostuak «neurri gabe» handitu direlako, eta haiek ez direlako gai izan kostu gehigarri horiek «katearen hurrengo begiari» pasatzeko, hau da, bitartekariei eta banatzaileei. «Baserritarrak input-ak ezin ordainduta dabiltza, likidezia lortzeko azienda sartu beharra dute askok, besteak baserriko aseguruak kentzen...».
Lehen sektoreko atal guztiei modu batera edo bestera kostuak igo bazaizkie ere, egoerarik okerrena abeltzainena dela ziurtatu dute, argindarra eta gasolioa ez ezik pentsuak ere asko garestitu zaizkielako, %30 inguru azken urtean.
Adibide bat eman dute, esne sektorearena: ekoizpen kostua 0,005 euro igo da litroko, eta kostua 0,40 eta 0,42 euro da litroko, baina abeltzainek 0,35-0,37 bitartean jasotzen dute. Espainiako Nekazaritza Ministerioaren Katearen Behatokiak egindako azterketaren arabera, ekoizpen kostuak estali ahal izateko, kontsumitzaileak gutxienez 0,70 euro ordaindu beharko luke litroa, baina supermerkatuetan hortik beherako prezioak ikusten dira, banaketa kateak produktu horrekin eskaintzak egiten dituztelako, bezeroak erakartzeko.
Hain zuzen ere, Pedro Sanchez Espainiako presidenteak gaur arratsaldean iragarri du legea moldatuko dutela esne ekoizleek eta industriak sinatutako kontratuak aldatu ahal izateko, nekazarien ardura ez diren kostuetara (pentsuak, esaterako) egokitzeko. Orain arte ez zen posible kontratuak aldatzea, eta horrek kalte egin die abeltzainei.
Deia administrazioei
Kostaprezioa baino merkeago saltzea debekatzeko helburua dauka Espainiako Gorteek onartu berri duten Elikadura Katearen Legeak. Baina legea garatu behar dela eta betearazteko bitartekoak jarri behar direla ohartarazi dute. Nekazaritza Ministerioari, Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari eskatu diete legea osatzeko, prezioen behatokiak abian jartzeko, eta beren ekoizpen sistemen araberako azterketak egiteko. «Niri ez etorri Kordobako prezioekin», ohartarazi du Nazabalek, eta Arteagak gogorarazi du mendiko abeltzaintza dagoela Euskal Herriko zati handi batean, eta horrek beste kostu bat duela lurralde lauen aldean.
Nekazaritza Ministerioari espresuki galdegin diote ikuskapenak handitu ditzala, egiaztatzeko dendetan ez dela kostu azpiko produkturik saltzen. «Bizkortu ditzala isun prozedurak, eguneratu ditzala katearen azterketak [....], eta egin dezala ekoizpen kostuak estaltzen ez dituzten kontratuen aurka».
Protestak datorren astean
Industriari eta banaketa enpresei ere eskatu diete legea betetzeko, eta ohar garbi bat egin diete: «Beren negozio helburuak, beti epe laburrekoak, ekoizpen sektorea suntsitzen ari dira». Horrela jarraituz gero herritarren hornidura bera arriskuan egon daitekeela ohartarazi diete. Horregatik, beren mobilizazio gehienak banatzaileen aurrean egingo dituzte: hilaren 28an, Nafarroako merkataritza gune baten aurrean egingo dute protesta, eta hilaren 30ean, berriz, Gipuzkoako batean.
Erakundeak ere begiz jota dauzkatenez, zehaztu ez duten administrazioaren egoitza baten aurrean izango da Arabako protesta. Bizkaiko ekintza aurreragorako utzi dute, urtarrilaren 18rako, eta merkataritza gune batean egingo dute hura ere. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207568/argindarraren-gorakadak-ez-du-etenik-hego-euskal-herrian-360-euro-mwh-ko.htm | Ekonomia | Argindarraren gorakadak ez du etenik Hego Euskal Herrian: 360 euro MWh-ko | Gas naturalaren prezio igoera handiak eragin du argindarraren langa igo izana. Ipar Euskal Herrian, 453 euro ordainduko dituzte MWh bakoitzeko. | Argindarraren gorakadak ez du etenik Hego Euskal Herrian: 360 euro MWh-ko. Gas naturalaren prezio igoera handiak eragin du argindarraren langa igo izana. Ipar Euskal Herrian, 453 euro ordainduko dituzte MWh bakoitzeko. | Argindarraren prezioak orain arte Hego Euskal Herrian ezarritako marka guztiak gaindituko ditu asteazkenean: 360 euro ordainduko da batez beste MWh. Ipar Euskal Herrian, berriz, garestiago ordainduko dute: 453 euro. Errusiak arazoak ditu Europa gasez hornitzeko, eta lehengai hori garestitu izanak eragin zuzena izan du argindarraren prezioan. Horri Frantziako hainbat zentral nuklear izaten ari diren arazoak gehitu behar zaizkio.
Hego Euskal Herrian asteazkeneko 19:00ak eta 20:00ak artean egongo da garestien argindarra: tarte horretan, 381 euroan salduko da MWh bakoitza. Argindarraren prezioa joan den astean hasi zen berriz goraka, eta, adituen ustez, oso litekeena da hurrengo egunetan berriz ere langa hori igotzea. Gaur, esaterako, 327,38 euroan dago MWh, eta koska handia igoko da. Jakina denez, tarifa erregulatua duten kontsumitzaileei zuzenean eragiten die, eta erreferentzia gisa balio du tarifa librea duten kontsumitzaileentzat.
Igoeraren arrazoi nagusia gasa da, ziklo konbinatuko zentraletan haren bitartez sortzen baita argindarra. Errusiak Europara igortzen duen gas kantitatea murriztu da, eta haren prezioa %10 igo egun bakarrean. TTF baloreak neurtzen du argindarra lortzeko erabiltzen den gasaren prezioa Europan, eta egun 160 euroan dago MWh. Iaz egun hauetan 17 euroan zegoen, eta azaroan, 65 euroan. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207569/babesa-azaldu-diote-mikel-albisuri-auzitegi-nazionalean-deklaratu-aurretik.htm | Politika | Babesa azaldu diote Mikel Albisuri, Auzitegi Nazionalean deklaratu aurretik | Preso ohiak bideokonferentziaz deklaratu du Donostiako Auzitegian, Gregorio Ordoñez PPko zinegotzia zenaren hilketaren harira, eta epaileak agindu du pasaportea kentzeko. Sortuk elkarretaratzea egin du epaitegi aurrean. | Babesa azaldu diote Mikel Albisuri, Auzitegi Nazionalean deklaratu aurretik. Preso ohiak bideokonferentziaz deklaratu du Donostiako Auzitegian, Gregorio Ordoñez PPko zinegotzia zenaren hilketaren harira, eta epaileak agindu du pasaportea kentzeko. Sortuk elkarretaratzea egin du epaitegi aurrean. | ETAk Gregorio Ordoñez PPko zinegotzi eta Gipuzkoako PPko orduko presidentea hil zuen 1995eko urtarrilaren 23an, Donostian, eta, hilketa hari lotuta, Espainiako Auzitegi Nazionalak deklaratzera deitu du Mikel Albisu Iriarte. Donostiako Auzitegian deklaratu du gaur, bideokonferentzia bidez.
Auzitegi Nazionalak jakinarazi duenez, badaezpadako neurri batzuk ezarri dizkio epaileak Albisuri: auzitegiaren oniritzirik gabe Espainiako Estatutik irtetea debekatzea, pasaportea kentzea eta harremanetarako telefono zenbaki baten berri ematea. Epaileak argudiatu du delituaren «larritasunari» eta akusatuari jar diezaioketen zigor handiari erantzuten diola badaezpadako neurri horiek ezartzeko beharrak.
Albisu 2004an atxilotu zuten, Biarnon, ETArekin lotuta. Hamabost urte eman zituen preso, eta, Frantziak ezarritako zigorra osorik beteta, 2019ko urtarrilean askatu zuten.
Deklaratzera deitu dutela-eta, Sortuk elkarretaratzea egin du epaitegi atarian, elkartasuna eta babesa adierazteko, Konponbidea eta bakea, Mikel Albisu gurekin lelopean: «Herri honetan bakeak, elkarbizitzak eta konponbideak Mikel gure artean egotea eskatzen du». Haimar Altuna Sortuko Nazio Kontseiluko kideak adierazi du Albisurena ez dela «kasu bakan bat» eta horren atzean «salbuespeneko legedian oinarritzen den Espainiako Audientzia Nazionala» dagoela: «Hiru urte luze igaro dira Mikelek espetxea atzean utzi zuenetik, eta deialdi berri honek erakusten du berriro ere kartzelak bete nahi dituztela, Euskal Herria iraganera kateatuta mantentzeko».
Altunak gaineratu du ezkerreko independentismoak «urtez urte, egunez egun, urratsak egiten» diharduela eta hala jarraituko duela, «bakea eta elkarbizitza» erdiesteko eta Espainiako Estatuarekiko «gatazka politikoari irtenbide justu bat» emateko: «Beste batzuk, aldiz, kontrako norabidean ari dira. Bide hori oztopatu nahi dute, herri honi berriro ere sufrimendua eta mina eragin eta erabateko ukazioa ezartzeko».
Kritikak
Beste ordezkari politiko batzuek, ordea, kritika egin diote Albisu babestu izanari. Carlos Iturgaiz PPko Euskal Autonomia Erkidegoko presidenteak esan du elkarretaratzea «made in Sortu luxuzko harrera» egin diotela Albisuri, eta hori «terrorismoaren apologia eta goraipamenaren beste adierazpide nazkagarri» bat dela. Iturgaizek Sorturi egotzi dio biktimak «umiliatzea». |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207570/aebek-militarrak-baliatuko-dituzte-osasun-arreta-bermatzeko.htm | Mundua | AEBek militarrak baliatuko dituzte osasun arreta bermatzeko | AEBetan, omikron aldaerakoak ziren azken astean atzemandako positiboen %73. Italiako Gobernua aztertzen ari da kalean ere maskara erabiltzera derrigortzea. Kontaktuak «ahalik eta gehien» gutxitzeko aholkatu du Berlinek. | AEBek militarrak baliatuko dituzte osasun arreta bermatzeko. AEBetan, omikron aldaerakoak ziren azken astean atzemandako positiboen %73. Italiako Gobernua aztertzen ari da kalean ere maskara erabiltzera derrigortzea. Kontaktuak «ahalik eta gehien» gutxitzeko aholkatu du Berlinek. | Neurriak gogortzen ari dira nazioartean. Egunetik egunera, eta osasun egoera okerragotu ahala, murrizketa gehiago ezartzen ari dira gobernuak. AEBetakoa da horietako bat. Txertaketan jarriko ditu indarrak Joe Biden presidenteak. Haren gertuko iturriek aurreratu dutenez, mila militar baliatuko dituzte lanez gainezka dauden osasun langileei laguntzeko. Horrez gain, koronabirus probak egiteko guneak ugarituko dituzte, erizain gehiago jarriko dituzte txertaketa guneetan, eta 500 milioi test doan banatuko dituzte herritarren artean.
Washingtonen ere asko zabaldu da omikron aldaera, aldaera nagusi bilakatzeraino. Gaitzen Kontrolerako eta Prebentziorako Zentroak bildutako datuen arabera, azken astean positiboen %73 izan dira omikronenak. Adituek orain arte ondorioztatu dutenez, aldaera berria aurrekoak baino arriskutsuagoa ez bada ere, azkarrago zabaltzen da, eta beraz errazago kutsatzen; horrek osasun zerbitzuen gaineko presioa handitzen du. Horiek hala, askok leporatu diote Bideni soilik txertaketan jartzea arreta, probak indartu eta ugaritu beharrean. Izan da eskatu dionik ere etxe guztietara proba sorta bat bidaltzea, kutsatzeak moteltze aldera.
AEBetako Gobernua ahaleginak eta bi egiten ari da beste itxialdi bat ezarri behar ez izateko; hori dela eta, estatuburuak eskatuko die herritarrei «txertatuta egonda ere» leku itxietan maskara erabiltzeko, eta «ahal dela» segurtasun distantziei eusteko. Dagoeneko badira aurreratu dutenak datozen asteak «erabakigarriak» izango direla Bidenen presidentetzarako.
Italiako Gobernuak bestelako bidea aukeratu du. Erromak iragarri du kalean ere maskara erabili beharko dela hilaren 23tik aurrera Erromako eta Lazioko eskualdeetan, baina ez dute baztertzen neurria herrialde osora zabaltzea. Horrez gain, eta neguko oporrek irauten duten bitartean, osasun langileek hamar egunetik behin egin beharko dute koronabirus proba, bai erietxe publikoetan, baita pribatuetan ere. Italiak 20.000 kasu atzematen ditu egunero batez beste, eta Mario Draghi lehen ministroak iragarri du ez dutela neurri murriztaile gehiagorik hartuko, «egoerak bere horretan irauten badu».
Alemaniako kantziler Olaf Scholz gobernukideekin biltzekoa da gaur, egoera aztertzeko eta neurri berriak hartu edo ez erabakitzeko. Alemaniako Gobernua izan da bakarra, Austriarekin batera, iragarri duena datorren urtean derrigorrezko txertaketa ezarriko duela. Dena den, gaur bertan Gaitz Infekziosoetarako Robert Koch institutuak aholkatu du «ahalik eta gehien» murrizteko kontaktuak datozen egunetan, baita bidaiak bertan behera uzteko ere, baldin eta «behar-beharrezkoak» ez badira. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207571/ela-lab-eta-ccook-bat-egin-dute-arabako-metalean-mobilizazio-dinamika-bateratu-bati-ekiteko.htm | Ekonomia | ELA, LAB eta CCOOk bat egin dute Arabako metalean mobilizazio dinamika bateratu bati ekiteko | SEA patronalari eskatu diote urtarrilaren 10eko astean negoziazioei ekiteko. Eta ohartarazi diote lanuzteak eta grebak hasiko dituztela erantzunik jaso ezean. | ELA, LAB eta CCOOk bat egin dute Arabako metalean mobilizazio dinamika bateratu bati ekiteko. SEA patronalari eskatu diote urtarrilaren 10eko astean negoziazioei ekiteko. Eta ohartarazi diote lanuzteak eta grebak hasiko dituztela erantzunik jaso ezean. | Arabako metaleko gehiengo sindikalak urrats bateratu bat egitea erabaki du: ELA, LAB eta CCOO sindikatuak ados jarri dira, eta plataforma bateratu bat sortu dute mobilizazio dinamika bateratu bati ekiteko. Ituna berritzeko negoziazioetan elkarrekin egin nahi dute bidea, eta hala jakinarazi diote SEA patronalari gaur goizean, Gasteizen. Eskari zuzen bat igorri diete, gainera: urtarrilaren 10eko astean negoziazio mahaia deitzeko galdegin diote, eta ohartarazi erantzunik jaso ezean lanuzteak eta grebak hasiko dituztela.
Hiru urte dira Arabako metaleko sektoreko ituna berritzeko negoziazioak ez aurrera, ez atzera daudela. Baina, sindikatuen esanetan, patronalak prozesua «geldiarazi» egin du behin eta berriz, eta «benetako blokeoa» izaten ari dira. «Aurrerapausoak geroratu egiten ditu beti, bere enpresa kideek ez dutelako aurrera egiterik nahi», gaitzetsi dute.
Eta salatu dute sektoreko arazoak pilatzen ari direla bien bitartean. Besteak beste, uste dute soldatek erosahalmena galdu dutela; lanaldi oso luzeak dituztela, eta malgutasun handiegia; kontratuetan iruzurra dagoela; behin-behineko enplegu handiegia dagoela; prekaritatea handia dela, lan istripu asko daudela –«urtean ia 2.000 gertatzen dira»–; eta emakumeekiko diskriminazioa dagoela. 25.000 langileri eragiten dio hitzarmenak.
Eskaera zehatzak Horregatik erabaki dute, hain zuzen ere, ados jarri eta mobilizazio bateratuari ekitea: Arabako metaleko langileei «alternatiba bat» eskaintzeko, azaldu dutenez. «Hiru sindikatuok hitzeman dugu elkarrekin urratsak egingo ditugula, eragin orokorra izango duen lan hitzarmen bat lortzeko». Iragarri dute urtarrilerako mobilizazioak eta manifestazio bat ere antolatuko dituztela. Eta dei egin diete gainerako sindikatu, langile eta gizarte eragileei ere mobilizazioetan parte har dezaten.
Hiru sindikatuek oinarrizko eskaera batzuk ere adostu dituzte. Honako hauek dira patronalari helarazi dizkiotenak: - Soldatak KPIaz gaindi igotzea; gutxieneko soldata 1.400 eurokoa izanik. - Lanaldiaren taxuzko murrizketa onartzea. - Azpikontratetako langileen subrogazioa. - Kontratuetako iruzurren kontrako neurriak hartzea. - Behin-behinekotasuna eta malgutasuna mugatzea. - Benetako berdintasuna lortzeko neurriak zehaztea. - Lan osasuna bermatzeko neurriak hartzea. - Baimenetan eta beste lan baldintza batzuetan hobekuntzak egitea, pertsonak erdigunean jartzeko. - Hitzarmena aplikatzeko bermeak zehaztea: aurreraeragina bermatzea, alde bakarreko inaplikazioa galaraztea eta lehentasunezko aplikagarritasuna ematea. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207572/bigarren-urtez-ez-da-olentzeroren-desfilerik-izango-irunean.htm | Gizartea | Bigarren urtez, ez da Olentzeroren desfilerik izango Iruñean | Antolatzaileek bertan behera utzi dute, Nafarroak COVID-19 gaitza dela-eta bizi duen egoeragatik eta ikusleak kontrolatzeko ezintasunagatik. | Bigarren urtez, ez da Olentzeroren desfilerik izango Iruñean. Antolatzaileek bertan behera utzi dute, Nafarroak COVID-19 gaitza dela-eta bizi duen egoeragatik eta ikusleak kontrolatzeko ezintasunagatik. | COVID-19aren hedapenaren ondorioz hartu du erabaki hori Olentzeroren Elkarteak. Nafarroan, positiboen kasuek gora egin dute azken asteotan, eta joera hori iraultzeko asmoz hartu dute erabaki hori, har zitekeen erabakirik «zuhurrena» dela argudiatuta. Gaur goizean eginiko prentsaurrekoan eman dute xehetasunen berri. Xabier Martinez de Alava Iruñeko Olentzeroren Elkarteko lehendakari eta Mirentxu Garcia eta Patxi Perez Nafarroako Kazetarien Elkarteko lehendakariak izan dira bertan, eta, beste hainbat arrazoiren artean, ikusleak kontrolatzeko ezintasuna nabarmendu dute.
Hala adierazi du Martinez de Alava Olentzeroren Elkarteko lehendakariak: «Guk geure ingurukoak kontrola ditzakegu, guztiok musukoarekin, distantzia mantenduz. Gurdian, hamalau ume izan ordez, sei izango lirateke, eta, ahal izanez gero, familiakoak eta ikaskideak. Baina hasiera batean eztabaida arrazoitu bat zena benetako arazo bihurtu da gerora». Izan ere, kasuak gorantz joan dira, eta egoera nabarmen okertu da dena antolatzen hasi zirenetik. Antolatzaileen artean ere kasu positiboak izan direla kontatu du, eta positibo ez diren asko ere beldurtuta daudela zer gertatuko ote den.
Halaber, nabarmendu du ikusleak ezin dituztela kontrolatu, eta ibilbideko zati batzuetan distantziak gorde badaitezke ere ez dela gauza bera gertatzen Gazteluko plazan, Chapitelan, Udaletxe plazan eta Estafeta kalean. Horregatik, azpimarratu du ez dutela kasu positibo gehiago eragin nahi: «Ziur gaude Eguberrietan kutsatze agerraldi nabarmen bat izango dela, eta ez dugula horretan lagundu nahi». «Ikaragarri» sentitzen dute Olentzeroren desfile ezaguna bigarren urtez jarraian bertan behera utzi beharra, eta gaineratu du guztiak direla boluntarioak, eta ezin zaiola «inori heroitasunik eskatu». |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207573/arcelor-mittalek-lan-erregulazioa-egin-nahi-duela-zabaldu-du-elak.htm | Ekonomia | Arcelor Mittalek lan erregulazioa egin nahi duela zabaldu du ELAk | Sestaoko plantari eragingo lioke erabakiak; 600 langile ari dira han. Sindikatuaren arabera, zuzendaritzak kontsulta epea hasi du. Gaur egun, planta geldirik dago behin-behinean. | Arcelor Mittalek lan erregulazioa egin nahi duela zabaldu du ELAk. Sestaoko plantari eragingo lioke erabakiak; 600 langile ari dira han. Sindikatuaren arabera, zuzendaritzak kontsulta epea hasi du. Gaur egun, planta geldirik dago behin-behinean. | Arcelor Mittal altzairutegiak enplegua erregulatzeko espediente bat egin nahi du Sestaon duen ACB plantan; hala salatu du behintzat ELA sindikatuak. 600 langilek dihardute han guztira —220 lantaldekoak, 115 behin-behinean aldi baterako enpresen bitartez kontrataturikoak, eta 220 azpikontratentzat dihardutenak—, eta berrogeiren bat kontratu etetea da asmoa. Sindikatuak jakinarazi duenez, zuzendaritzak kontsulta epea hasi du.
Gaur egun, planta geldirik dago, zuzendaritzaren arabera bigarren ekoizpen trena martxan jartzeko mantentze eta berritze lanak egiteko. Azaroan hasi zuten geldialdia, eta ondo bidean urtarrilean hasi beharko luke berri altzairu ekoizpenak. Hasierako asmoa zen etena abenduan hastea, baina hilabete aurreratu zuen, argindarraren prezio garestiarengatik. Plantak egun 600.000 altzairu tona ekoizten ditu urtean, eta jabeen helburua 2023an 1,6 milioi tonara iristea da. Duela sei asteko iragarpen horiek, baina, aurrez aurre egiten dute talka ELAk zabalduriko erregulazio asmo horrekin.
ELAk ohar bidez jakinarazi duenez, Arcelorreko langileak asko sufritzen ari dira azken urteetan zuzendaritzaren erabakiengatik. Plantak ixtea, inbertsiorik ez egitea eta lan baldintzak inposatzea egozten diote. Horren aurrean, lanpostuak bermatzen dituzten neurrien alde egingo du sindikatuak. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207574/jaurlaritzak-4000-lanpostu-publiko-inguruko-eskaintza-onartu-du-urte-honetarako.htm | Gizartea | Jaurlaritzak 4.000 lanpostu publiko inguruko eskaintza onartu du urte honetarako | Horietako 1.856 hezkuntza arlokoak dira, 1.273 Osakidetzakoak, 435 administrazio orokorrekoak, eta 424 Ertzaintzakoak. | Jaurlaritzak 4.000 lanpostu publiko inguruko eskaintza onartu du urte honetarako. Horietako 1.856 hezkuntza arlokoak dira, 1.273 Osakidetzakoak, 435 administrazio orokorrekoak, eta 424 Ertzaintzakoak. | Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluak gaurko bileran onartu du Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorraren eta haren erakunde autonomoen eta Euskal Autonomia Erkidegoko hezkuntza administrazioaren 2021erako enplegu publikoaren eskaintza. Horietako 1.856 hezkuntza arlokoak dira, 1.273 Osakidetzakoak, 435 administrazio orokorrekoak, eta 424 Ertzaintzakoak.
«Eusko Jaurlaritzak konpromiso irmoa du behin-behinekotasuna murrizteko, eta, ildo horretan, datorren urtetik aurrera hainbat egonkortze prozesu jarriko dira abian Euskal Administrazioko sektore guztietan», azaldu du Bingen Zupiria Jaurlaritzako bozeramaileak. Administrazio Orokorraren eta haren erakunde autonomoen kasuan, «ahalik eta lasterren» jarriko dira martxan. Datorren urtearen hasieran, administrazio orokorrerako eta haren erakunde autonomoetarako lanpostuen lehen deialdi bat egiteko modua egongo da, 1.400 plaza baino gehiagokoa. Horietatik 1.017, hain zuzen, 2017, 2018 eta 2019. urteei dagozkie, eta sindikatuekin negoziatzeko daude.
Zupiriaren hitzetan, Eusko Jaurlaritzaren enplegua «egonkortzeko politikak betetzea da» proposamenaren helburua, eta enplegu publikoko postu gisa sartu dira 4.000 postu horiek 2020-2024 aldirako ekonomia eta enplegua suspertzeko Berpiztu programan. Hortik aurrera, datorren urtean sektore bakoitzean deialdiak egingo dira, eta horietan zehaztuko dira eskainitako plazak eskuratzeko prozedura eta baldintzak, eta baita desgaitasunen bat dutenentzat gordetako lanpostuen banaketa ere.
Hezkuntza administrazioari dagokionez, 1.216 lanpostuko enplegu eskaintza publikoa onartu da hainbat irakasle kidegorentzat, eta baita 640 lanpostuko konpromisoa hartzen duten hainbat lan kategoriarentzat ere; guztira, 1.856 plaza eskaini dira hezkuntzan. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207575/gipuzkoako-sendagileen-elkargoak-koronabirusaren-aurkako-neurri-eraginkorrak-eskatu-ditu.htm | Gizartea | Gipuzkoako Sendagileen Elkargoak koronabirusaren aurkako neurri «eraginkorrak» eskatu ditu | Nabarmendu du administrazioek neurriak hartu behar dituztela COVID-19aren seigarren olatua «geldiarazteko» eta osasun sistemaren beste kolapso bat «eragozteko». Herritarrei ere txertoa jartzeko eta neurriak «arreta handiz» betetzeko deia egin die. | Gipuzkoako Sendagileen Elkargoak koronabirusaren aurkako neurri «eraginkorrak» eskatu ditu. Nabarmendu du administrazioek neurriak hartu behar dituztela COVID-19aren seigarren olatua «geldiarazteko» eta osasun sistemaren beste kolapso bat «eragozteko». Herritarrei ere txertoa jartzeko eta neurriak «arreta handiz» betetzeko deia egin die. | Gipuzkoako Sendagileen Elkargoko ordezkariak «oso kezkatuta» daude Gipuzkoako osasun egoerarekin, eta, bereziki, duela bi urtetik osasun langileek dituzten «lan karga eta estresarekin». Horregatik, adierazi dute «premiazkoa» dela administrazioek «neurri nahikoak eta eraginkorrak» hartzea, koronabirusaren transmisioa «kontrolatzeko», seigarren olatua «geldiarazteko» eta osasun sistemaren beste kolapso bat «eragozteko».
Horrez gain, txertoa jartzeko deia egin diete Elkargoko ordezkariek herritarrei, eta gogorarazi dute «beharrezkoa» dela neurriak «arreta handiz» betetzea: maskara «barruan zein kanpoan» erabiltzea, jende asko dagoen tokiak eta bilerak saihestea, segurtasun distantzia mantentzea eta eskuak sarri garbitzea. Adierazi dutenez, «keinu txiki horiek geure burua babesteko, birusaren transmisioa saihesteko eta kutsadura bolada berri hau geldiarazteko» balio dezakete. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207576/osasun-etxeetako-atarietan-lehen-arretaren-gabeziak-salatzeko-deia-egin-dute-sindikatuek.htm | Gizartea | Osasun etxeetako atarietan lehen arretaren gabeziak salatzeko deia egin dute sindikatuek | SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek egin dute deialdia. Bihar gauzatuko dituzte protestak, 13:00etatik aitzina, Osakidetzaren ardurapeko osasun zentroetan. | Osasun etxeetako atarietan lehen arretaren gabeziak salatzeko deia egin dute sindikatuek. SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek egin dute deialdia. Bihar gauzatuko dituzte protestak, 13:00etatik aitzina, Osakidetzaren ardurapeko osasun zentroetan. | Bazen gabeziarik lehendik ere, baina COVID-19aren izurriteak are gehiago sakondu ditu zuloak. Hala nabarmendu dute Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako zenbait sindikatuk, lehen arretako zentroek bizi duten estualdia ikusirik. Ez dira diagnostikoa egitera mugatu, eta deialdia egin dute egoeraren larritasuna salatzeko xedez: SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek elkarretaratzera deitu dituzte herritarrak. Zehazki, Osakidetzaren ardurapeko osasun etxeetako atarietan biltzera deitu dute jendea: bihar, 13:00etatik aurrera. Salatu dutenez, lehen arretaren egoera «sostengaezina» da gaur egun.
Edonola ere, sindikatuek ohartarazi dute arazoa ez dela berriki sortua: «Izurriteak eztanda egin zuenerako, lehen arreta azken arnasan zen. Problemak egiturazkoak dira, gaur egungo krisialdiak ekarri dituenak baino are zaharragoak eta sakonagoak», adierazi dute. Edonola ere, pandemiak nabarmen larriagotu du egoera: «Sektoreko langileen baldintzak askoz prekarioagoak dira orain, baita herritarrei ematen zaien zerbitzuaren kalitatea ere». Hori bakarrik ez, sindikatuek gaitzetsi dute agintariak «aitzakia» gisa ere ari direla erabiltzen pandemia, «Osakidetzan murrizketak egiteko eta pazienteek lehen arretarako duten irisgarritasuna zailtzeko».
Hala, gabeziei kontra egiteko urratsak egin daitezela eskatu dute sindikatuek, eta aldarri horiek nahi dituzte ozendu biharko protestetan. Besteak beste, eskatu dute lehen arretara bideratutako aurrekontua handitu dadila, «behintzat Europako Batasunean batez bestekoa den BPGaren %7ra ailegatu arte». Sindikatuen ustetan, gainera, ezinbestekoa da behin-behinekotasuna murriztea, langile bakoitzaren lan zama apaltzea eta ordezkapenak lehenbiziko egunetik bertatik segurtatuak izatea. Kopuru bat ere zehaztu dute eskeen artean: «1.000 lanpostu gehiago behar dira». |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207577/inigo-urkulluren-zorion-agurra-hamar-hitz-eta-hutsune-handi-bat.htm | Gizartea | Iñigo Urkulluren zorion agurra, hamar hitz eta hutsune handi bat | Zeresana eman du Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren zorion mezuak: trakets samar idatzita dago, eta gazteleratik euskarara itzuli dutela ematen du. | Iñigo Urkulluren zorion agurra, hamar hitz eta hutsune handi bat. Zeresana eman du Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren zorion mezuak: trakets samar idatzita dago, eta gazteleratik euskarara itzuli dutela ematen du. | Eguberriak atarian diren honetan, urtero bezala, zorion agur bat zabaldu du Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak. Jaso eta irakurri duten askoren harridurarako, baina, trakets samar idatzita dago agurra, eta gazteleratik euskarara itzulita dagoela ematen du; izan ere, norabide horretan soilik ulertu daiteke oharra.
Gazteleraz eta euskaraz, bi hizkuntza horietan zabaldu du. Honela dio gaztelerazko bertsioak: «¡Por una vida compartida cimentada en un humanismo comprometido y solidario!». Euskaraz, berriz, honela dio testuak: «Gizatasunez eta elkartasunez beteriko batean oinarritutako bizitza partekatu baten alde!».
Hutsuneak agerian
Bistan denez, ez da ongi ulertzen euskarazko agurra: hamar hitz besterik ez du, baina, hala eta guztiz ere, ez dago ongi formulatuta. Gainera, esaldiak zentzu garbi bat izateko hitz bat falta duela dirudi, eta gaztelerako oharra irakurri behar da euskaraz idatzita dagoena osorik ulertzeko.
Nolanahi ere, atentzioa eman duena ez da akatsa izan, edo esaldiaren trakestasuna bere horretan; izan ere, Euskal Herrian sarri ikusten dira gazteleratik euskarara modu horretan itzulitako testuak. Kasu honetan, arreta piztu du inor huts horretaz ez konturatzeak, eta, batez ere, agurra bere horretan zabaltzeak.
Gainera, beste afera bat ere jarri du mahaiaren gainean: Euskal Herriko erakunde batzuek gazteleraz pentsatu eta gerora euskarara itzultzeko duten joera. Urkulluren zorion mezuan bistan geratu da hori, eta eztabaidaren erdigunean jarri du Eusko Jaurlaritzak eta halako beste erakunde batzuek barneratutako inertzia horien inguruan hartu beharko luketen jarrera. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207578/bruselak-bederatzi-hilabeteko-indarraldia-ezarri-dio-covid-ziurtagiriari.htm | Gizartea | Bruselak bederatzi hilabeteko indarraldia ezarri dio COVID ziurtagiriari | Europako biztanle guztiei eragingo die neurriak, eta oroitzapen dosia jartzea sustatzeko planteatu dute. EMA Sendagaien Europako Agentziak azaldu du «oraindik» ezin dela jakin ea baimenduta dauden txertoek omikron aldaerari aurre egiteko balio duten. | Bruselak bederatzi hilabeteko indarraldia ezarri dio COVID ziurtagiriari. Europako biztanle guztiei eragingo die neurriak, eta oroitzapen dosia jartzea sustatzeko planteatu dute. EMA Sendagaien Europako Agentziak azaldu du «oraindik» ezin dela jakin ea baimenduta dauden txertoek omikron aldaerari aurre egiteko balio duten. | Europako Batzordeak aldaketak egin ditu gaur Europako Batasuneko COVID ziurtagirian: koronabirusaren aurkako txertoaren pauta osoa jaso eta bederatzi hilabetera dokumentuak ez du baliorik izango, epe horretan oroitzapen dosia jartzen ez bada. Neurriak Europako biztanle guztiei eragingo die, eta, Batzordeak ohar bidez azaldu duenez, horrela ziurtatu ahalko da europar guztiek «zirkulazio askerako eskubide bera» dutela.
Oroitzapen dosia jartzea sustatzeko planteatu zuten neurria. Izan ere, zenbait ikerketaren arabera, koronabirusaren aurkako txertoek eskaintzen duten babesa «nabarmen» murrizten da pauta osoa jarri eta sei hilabetera. Hori horrela, ECDC Gaixotasunen Prebentziorako eta Kontrolerako Europako Zentroak gomendatu du oroitzapen dosia jartzea pauta osoa jarri eta sei hilabetera. Hala ere, epe horri beste hiru hilabete gehitu dizkiote herrialdeek tartea izan dezaten «txertaketa kanpainak egokitzeko eta ziurtagirian beharrezko doikuntza teknikoak» egiteko.
EMA Sendagaien Europako Agentziak txertoei eta tratamenduei buruzko prentsaurrekoan azaldu duenez, egungo egoera epidemiologikoa «kezkagarria» da Europa osoan, baina «iazkoa baino hobea» da, birusari aurre egiteko tresna «gehiago» daudelako eskura. Agentziak azaldu duenez, Europako Batasunean bost txerto daude baimenduta COVID-19ari aurre egiteko, eta, horrekin batera, txertoaren garrantzia nabarmendu du: «Txertoek babesa ematen dute, eta heriotzak eta ospitaleratzeak murriztu».
Koronabirusaren omikron aldaerari dagokionez, azaldu du «oraindik» ezin dela jakin ea baimenduta dauden txertoek aldaerari aurre egiteko balio duten: «Komunitate zientifikoak datu gehiago aztertu behar ditu». Hala ere, «beste konposizio batekin» osatutako txerto bat beharko balitz, ez lirateke «hutsetik hasi beharko» hori sortzen, ez litzatekeelako izango gaur egungoen «oso desberdina». |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207579/nafarroako-osasun-departamentuak-beste-157-profesional-kontratatzeko-plan-bat-aurkeztu-du.htm | Gizartea | Nafarroako Osasun Departamentuak beste 157 profesional kontratatzeko plan bat aurkeztu du | Nafarroako Osasun Departamentuak beste 157 profesional kontratatzeko plan bat aurkeztu du. | Nafarroako Osasun kontseilari Santos Indurainek lehen arreta indartzeko plan bat aurkeztu du legebiltzarreko batzordean. Beste 157 profesional kontratatzea jasotzen du planak; haietariko 117, erizainak. Eta 30 milioitik gorako inbertsioak azpiegiturak hobetzeko. Aitortu du lehen arretako egoera zaurgarria dela, «eta pandemiak azaleratu egin ditu egiturazkoak ziren arazoak, eta pertsonalarenak», esan du Indurainek.
Dokumentua irekia dela azaldu du, eta ekarpenak jasotzeko prest dagoela. Osasun langile, udaletako ordezkari, elkarte zientifiko eta profesionalen elkargoarekin ere hartu-emanetan dela azaldu du, plana osatzeko. Lehentasuntzat jo du aurrez aurrekoetara itzuli ahal izatea, eta profesional gehiago izatea «lehenbailehen».
Hain zuzen, lehen arretako langileen protesta dago deituta biharko Araba, Bizkai eta Gipuzkoako osasun etxeen aurrealdeetan, 13:00etan. Satse, ELA; LAB, CCOO eta UGTk egin dute deialdia. Lan kargaren berri eman eta egoeraren aurrean Eusko Jaurlaritzaren «utzikeria» salatzea da asmoa. | |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207580/urrezko-saria-ikatz-bihurtua.htm | Kirola | Urrezko saria, ikatz bihurtua | Alavesek jaitsiera postuetan bukatuko du urtea, Vila-realen zelaian modu mingarrian galdu eta gero. Neurketa berdindu du bi gol atzetik izan ondoren, baina jipoia hartu du azkenean. | Urrezko saria, ikatz bihurtua. Alavesek jaitsiera postuetan bukatuko du urtea, Vila-realen zelaian modu mingarrian galdu eta gero. Neurketa berdindu du bi gol atzetik izan ondoren, baina jipoia hartu du azkenean. | Puntuen distirarekin egiten zuen amets Alavesek urteko azken partidan. Sekulako balioa izango zuen Vila-realen zelaian edozein sari lortzeak, geldialdira jaitsiera postuetatik kanpo joateko aukera emango ziolako Arabako taldeari. Bada, altxorra eskuetan izan du, aurkariak hasieran bi goleko errenta hartu arren. Eguberrien eta futbolaren magia nahastu dira Zeramikaren estadioan, eta zoriaren eta Vila-realen opariak jaso dituzte gasteiztarrek. Azkenean, ordea, Unai Emeriren alkimistek transmutatu egin dute Alavesen urrezko saria, eta ikatz bihurtu; bost gol jasota hartu dute etxerako bidea Javi Callejarenek.
Vila-realek zanpatu egin du Alaves ia lehen zati osoan. Hasieran, ordea, bi taldeek zapaldu dute area. Alavesek sendo eta nahiko zorrotz ekin dio partidari, menturaz Callejaren aldaketek eraginda. Bere talde ohiari irabazten saiatzeko, arabarren teknikariak 4-4-2ko eskema marraztu du zelaian, berritasun gisa Lejeune, Javi Lopez, Pina eta Sylla jarrita.
Agintea Vila-realek zuen, eta inor ez da harritu. Aitzitik, lanak zituen Alavesen egitura itsaskorrean ez katigatzen. Gasteiztarrak pega-pega eginda zeuden, lerro artean zulorik ez uzteko, eta hegaletan, hainbestean ari ziren defendatzen Chukwuezeren barnekaldiak. Alabaina, sorginduta utzi ditu Parejoren eta Gerard Morenoren aztikeriak, 18. minutuan: bi aldiz egin dute hormarena area barruan: Alavesen pareta mila puskatan txikitu, eta, artelana sinatzeko, baloia atearen goiko izkinan ipini du Gerardek.
Hortik aurrera, nahieran jokatzen hasi da Vila-real; hainbeste, ezen 2-0ekoa egin baitu hamar minutu geroago, Boulaye Diaren bitartez. Lotsagorritzeko moduko gola izan da arabarrentzat, alboko sake batean sortu eta lau pase eskasekin gauzatu baita. Jada bi gol sartuak zizkieten Callejaren mutilei, etxetik kanpoko azken hiru partidetan bezala. Eta gehiago irits zitezkeen, biguntzera egin baitute minutuek aurrera egin ahala.
Gola, ordea, oso apetatsua izan daiteke, eta ezerezetik iristen da batzuetan. Azpiratua izaten ari denari iraultza egiteko esperantza pizten dio, halako batean, aurrez abisatu gabe. Gisa horretan iritsi da Pere Ponsen gola, 44. minutuan. Guztiz hutsala zen Alavesen erasoko jarduna, baina itzulingururik gabeko jokaldi bati esker sartu da partidan: baloia luze jokatu, Javi Lopezek erdiratu, Joseluk buruz ukitu, eta Ponsek sareratu egin du.
Berdintzeko gola ere guztiz ezustean sartu du Gasteizko taldeak. Bigarren zatiari oldarkorrago ekin dio, lerroak aurreratuz eta presioa gorago eginda. Berdinketak, edozein moduz, urrun zirudien, Ponsek buruz abisua egin duen arren. Bada, 65. minutuan hanka sartze ulergaitza egin du Pau Torresek: baloia Joseluri eman dio falta batean, eta aurrelariak aise sartu du atean, Rulli kanpoan baitzebilen.
Puntu bat eskuan izanik, gehiagoren gosea piztu zaio Alavesi, eta ez da atzean gotortu. Garesti ordaindu du azkenerako. Emeriren aldaketek guztiz indarberritu dute Vila-real, eta ahalmen betean aritu da azken ordu laurdenean, Callejaren taldea suntsitzeraino. Diak apurtu du berdinketa, 76. minutuan, Parejoren pase zitala baliaturik; hiru minutu geroago laugarrena egin du Pinok, errazegi; eta luzapenera iristear zela, etxekoen festari ginga jarri dio Gerardek. Sufrikario hutsa izan da bukaera Alavesentzat. Urte amaiera bezalakoxea: ez du irabazi azken sei neurketetan. |
2021-12-21 | https://www.berria.eus/albisteak/207581/omikronaz-kutsatutakoen-kontaktu-estu-direnek-ez-dute-bakartu-beharko-txertatuta-badaude.htm | Gizartea | Omikronaz kutsatutakoen kontaktu estu direnek ez dute bakartu beharko, txertatuta badaude | Protokoloa moldatzea adostu dute Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako osasun arduradunek | Omikronaz kutsatutakoen kontaktu estu direnek ez dute bakartu beharko, txertatuta badaude. Protokoloa moldatzea adostu dute Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoetako osasun arduradunek | Aurrerantzean, omikron aldaerarekin kutsatu diren pertsonen kontaktu estuek ez dute bakartu beharko Hego Euskal Herrian, COVID-19aren aurkako txertoaren pauta osoa baldin badute. Espainiako Osasun Ministerioak eta autonomia erkidegoko osasun arduradunek hartu dute erabakia, bihar egitekoa den batzarraren aurretik. Orain arte, hamar egunez bakartzeko beharra zuten omikron, beta eta gamma aldaerekin kutsatutakoen kontaktu zuzenek, baina protokolo hori aldatzea adostu dute autonomia erkidegoek.
Praktikan, baina, eragin eskasa izan dezake erabakiak. Izan ere, kutsatu diren gehienei ez zaie aldaerari buruzko informaziorik ematen, eta, hortaz, neurri berberak ezarri izan zaizkie denei. Ikusgai dago hori ere aldatuko den biharko bilkuraren ostean.
Etxean geratu beharrean, omikron aldaeraz kutsatu den edonoren kontaktuei aholkatuko zaie ahalik eta gehien murrizteko harreman sozial guztiak, etxetik kanpoko jarduerak ezinbestekoetara murriztea, prebentzio neurriak zorrotz betetzea eta erreparatzea ea sintomarik agertzen den. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207607/ehun-pertsona-desagertuta-myanmarko-meatze-batean-izandako-luiziaren-ondorioz.htm | Mundua | Ehun pertsona desagertuta Myanmarko meatze batean izandako luiziaren ondorioz | Hpakant udalerrian gertatu da ezbeherra, gaur goizaldean. Erreskate lanetan ari dira. | Ehun pertsona desagertuta Myanmarko meatze batean izandako luiziaren ondorioz. Hpakant udalerrian gertatu da ezbeherra, gaur goizaldean. Erreskate lanetan ari dira. | Herrialdeko komunikabideek jakinarazi dutenez, bart gauean gertatu da ezbeharra, Hpakant udalerrian, Myanmar iparraldean. Antza, luizi bat izan da meatzean, eta kalte ugari eragin ditu. Gertatukoaren inguruan zabaldutako lehen datuen arabera, ehun bat lagun desagertuta daude, gutxienez.
Democratic Voice of Burma egunkariak lekuko baten testigantza jaso du, eta, haren hitzetan, 04:30ak aldera gertatu da lur jausia. Gaineratu duenez, hasieran ez da erreskate talderik etorri, eta herritarrez osatutako taldeak antolatu dituzte bilaketa eta erreskate lanekin hasteko.
Antzeko «istripu» bat gertatu zen iragan astean ere. Luizi bat izan zen orduan ere, eta hamar pertsona harrapatu zituen. Sei pertsona hil egin ziren. Zenbait hedabideren arabera, horrelako ezbehar eta gertakariak «ohikoak» dira meatze horretan, meatzariek «oso baldintza eskasetan» lan egiten dutelako. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207608/herrigaia-praktikara-eramateko-zuzendaritza-proposatu-du-sortuk.htm | Politika | ‘Herrigaia’ praktikara eramateko zuzendaritza proposatu du Sortuk | Kongresu prozesuan, Nazio Idazkaritza osatzeko hautagaitza aurkeztu du alderdiak; onartuz gero, Arkaitz Rodriguezek jarraituko du idazkari nagusi. Bihar irekiko da hautagaitzak aurkezteko epea, urtarrilaren 5a bitarte. | ‘Herrigaia’ praktikara eramateko zuzendaritza proposatu du Sortuk. Kongresu prozesuan, Nazio Idazkaritza osatzeko hautagaitza aurkeztu du alderdiak; onartuz gero, Arkaitz Rodriguezek jarraituko du idazkari nagusi. Bihar irekiko da hautagaitzak aurkezteko epea, urtarrilaren 5a bitarte. | Txosten politikoari buruzko eztabaida amaituta, Sorturen hirugarren kongresua zuzendaritza organoak berritzeko prozesuan sartuko da datozen egunetan. Bide horretan, Nazio Kontseiluak jakinarazi du zer zerrenda proposatzen duen Nazio Idazkaritza osatzeko. Orain arteko zuzendaritzaren jarraipena antzeman daiteke izen-abizenetan; esaterako, proposatutako zerrendak Sortuko kideen oniritzia jasoz gero, Arkaitz Rodriguez egungo idazkari nagusiak jarraituko du karguan, Nuria Altzugaraik idazkaritza teknikoan, Kizkitza Gil de San Vicentek ekintza politikoan eta Gotzon Elizburuk komunikazioan. Horiez gain, orain arte Nazio Kontseiluan zeuden Oihana San Vicentek, Elena Belokik eta Haimar Altunak bertan jarraituko dute, beste zeregin batzuetan; Barne koordinatzaileordea izango da San Vicente, nazioarteko arduradun Beloki, eta gatazkaren ondorioak konpontzeko batzordearen arduradun Altuna.
Hain justu, Altunarena da berritasun nagusietako bat. Orain arte, Rufi Etxeberriaren ardurapean zegoen gatazkaren ondorioak konpontzeko batzordea, baina zuzendaritza utziko du. Era berean, David Pla izango da zuzendaritzaren beste berritasunetako bat: Norabidetze Estrategikorako Gunearen arduraduna izango da. Pla Nafarroako idazkaritzako kidea da iaztik, eta gatazkaren konponbiderako ETAren mintzakidea izan zen; 2011n, Pla izan zen ETAren jardueraren behin betiko amaiera iragarri zuten hiru kideetako bat. Esanguratsua da belaunaldi aldaketa ere; soilik Beloki da 1960ko hamarkadan jaioa.
Sexuari dagokionez, Sortuk nabarmendu du parekidetasunerako bidean «urrats esanguratsua» egingo duela Nazio Idazkaritza berriarekin: hamar ardura nagusietan bost emakume eta bost gizon egongo dira, eta, herrialdeak kontuan hartuta, sei emakume eta bederatzi gizon. Horren harira, zuzendaritza osatzeko bi «mekanismo zuzentzaile» aplikatuko dituela jakinarazi dute: bata, Nazio Kontseiluaren %40 gutxienez emakumezkoak izango direla bermatzeko, eta bestea, herrialde bakoitzak duen kide kopuruaren arabera, zuzendaritzan dagokion pisua izango duela bermatzeko.
Sortuk ohar batean azaldu duenez, «talde sendo, kohesionatu eta dinamikoa» da aurkeztutakoa, «nazio-askapen prozesua bururaino eramateko konpromisoa duena eta estrategia aldaketaren ostean ireki den garai berria posible izan dadin ekarpena egin duena». Alderdiaren iritziz, COVID-19aren izurriak «sakoneko aldaketak eta mugimenduak azkartu» ditu gizartean, eta «lurrikarak» eragin: «Krisi ezberdinak, nazio pultsua lausotzea, ziurgabetasuna eta abar». Sortuk hitzeman du erronka horiei «gogotsu» helduko diela datozen urteetan, «belaunaldi honek dituen herri erronkei ekarpena egiteko: euskalduntzean, bizi baldintza duinen alde eta prekaritatearen aurka, bakegintzan, feminismoan, ekologismoan eta migrazioen auzian besteak beste». Horretan aurrera egiteko «ibilbide militantea duen talde bat» proposatu dute: «Ezker abertzalean zein herri mugimendu ezberdinetan militatu duena, EH Bildun eta EH Bain jarduten duena eta herri mugimenduekin elkarlanean diharduena gaur egun ere».
Epea, bihartik
Nazio Kontseilua 30 lagunek osatuko dute: Nazio Idazkaritza osatzen duten hamabost kideek eta banan-banan bozkatuko dituzten beste hamabostek. Bihar irekiko da hautagaitzak aurkezteko epea, urtarrilaren 5a bitarte, eta aukera dago Nazio Idazkaritzarako hautagaitza alternatiboak aurkezteko eta Nazio Kontseilua osatuko duten banakako hautagaitzak aurkezteko. Bozketa urtarrilaren 19tik 21era izango da.
HAUTAGAITZA
Hamabost lagunek osatzen dute Sortuko Nazio Kontseiluak alderdiaren zuzendaritzarako proposatutako zerrenda:
Idazkari nagusia. Arkaitz Rodriguez Torres (Altza, Gipuzkoa, 1979).
Idazkari teknikoa. Nuria Altzuagarai Gartzia (Donostia, 1974).
Barne koordinatzaileordea. Oihana San Vicente Saez de Zerain (Agurain, Araba, 1976).
Norabidetze Estrategikorako Gunearen arduraduna. David Pla Martin (Iruñea, 1975).
Barne antolaketaren arduraduna. Itsasne Fernandez Duarte (Oiartzun, Gipuzkoa, 1987).
Ekintza politikoko arduraduna. Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga (Donostia, 1974).
Herrigintzako arduraduna. Xabi Iraola Larraia (Igeldo, Gipuzkoa, 1993).
Komunikazio arduraduna. Gotzon Elizburu Beristain (Soraluze, Gipuzkoa, 1988).
Nazioarteko arduraduna. Elena Beloki Resa (Areta, Araba, 1961).
Gatazkaren ondorioak konpontzeko batzordearen arduraduna. Haimar Altuna Ijurko (Lizartza, Gipuzkoa, 1976).
Nafarroako arduraduna. Lur Albizu Etxetxipia (Artazu, Nafarroa, 1993).
Arabako arduraduna. Jon Iker Aramendi Jimenez (Gasteiz, 1989).
Ipar Euskal Herriko arduraduna. Aitor Servier Etxexuri (Azkaine, Lapurdi, 1997).
Bizkaiko arduraduna. Paul Laka Garamendi (Algorta, Bizkaia, 1990).
Gipuzkoako arduraduna. Aritz Arzallus Agirrezabala (Azpeitia, Gipuzkoa, 1981). |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207609/haurrak-txertatzen-hasiko-dira-ipar-euskal-herrian.htm | Gizartea | Haurrak txertatzen hasiko dira Ipar Euskal Herrian | Veranek erran du ordua hartzen ahal dutela jada. Frantziako Osasun Aginte Gorenak eta Frantziako Etika Batzordeak neurria onetsi dute, baina «hautuzkoa» behar duela nabarmendu dute. | Haurrak txertatzen hasiko dira Ipar Euskal Herrian. Veranek erran du ordua hartzen ahal dutela jada. Frantziako Osasun Aginte Gorenak eta Frantziako Etika Batzordeak neurria onetsi dute, baina «hautuzkoa» behar duela nabarmendu dute. | Ipar Euskal Herrian 5 eta 11 urte arteko haur guztiek jartzen ahal dute koronabirusaren aurkako txertoa. Izan ere, Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak goizean baieztatu du gaurtik aurrera hartzen ahal dutela ordua. Orain arte, 5 eta 11 urte arteko haur zaurgarriek baizik ez zuten jartzen ahal. Abendu hasieran, Frantziako Gobernuak pandemiari aurre egiteko «ezinbestekotzat» jo zuen neurria, baina erabakia hartu aurretik Frantziako Osasun Aginte Gorenaren eta Frantziako Etika batzordearen oniritziaren zain egon zen. Bada, bi egiturek baimena eman dute haurrak txertatzeko. Hala eta guztiz ere, biek nabarmendu dute «hautuzkoa» behar duela, eta ezin zaiela «inolaz ere» osasun ziurtagiria eskatu haurrei.
5 eta 11 urte arteko haurrek txertoa jartzeko, gurasoetariko baten baimena beharrezkoa izanen da, eta gurasoetariko batek lagundu beharko ditu txertoa jartzera. Txertaketa guneetan, «ibilbide» berezi bat izango da haurrei txertoa jartzeko, ez baitute jartzen helduei jarritako dosi bera. Oraingoz, Frantziako Estatuan 350 txertaketa gunetan abiatuko dute haurren txertaketa, eta urtarrilerako aurreikusten dute txertaketa gune guztietan egin ahal izatea. 12 eta 17 urte arteko nerabeei, berriz, ez diete indartze dosirik jarriko, «oraingoz».
Bestalde, Frantziako Gobernuko bozeramaile Gabriel Attalek erran du ez dutela «baztertzen» neurri murritzaileagoak ezartzea, omikron aldaeraren ondorioz kasu kopurua emendatzen ari baita. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207610/espainiako-loteriaren-bigarren-sari-osoa-basaurira.htm | Gizartea | Espainiako loteriaren bigarren sari osoa, Basaurira | 125.000 euro jasoko dituzte txartel hamarren bakoitzeko. Barakaldon bosgarren zatia egokitu da, eta Donostian saldu da zati bat. | Espainiako loteriaren bigarren sari osoa, Basaurira. 125.000 euro jasoko dituzte txartel hamarren bakoitzeko. Barakaldon bosgarren zatia egokitu da, eta Donostian saldu da zati bat. | Espainiako loteriaren Gaboneko zozketako bigarren sari osoa Basaurin (Bizkaia) saldu da. 10:48an atera da 72119 zenbakia, eta, erosi zutenek 125.000 euro jasoko dituzte txartel hamarren bakoitzeko. Kale Nagusiko 9. zenbakian dagoen loteria dendan saldu zuten.
Denera, 215 milioi euro banatu ditu sariak. Sarituetako asko herriko eskubaloi taldeko kideak direla esan du loteria dendako arduradunak.
Horrez gain, Bizkaiak jaso du beste sari bat: bosgarren saria egokitu zaio 92.052 zenbakiari, eta Barakaldon saldu dituzte horren 80-85 sail. Arteagabeitia ikastetxean bost milioi euro inguru utzi ditu. Urtero zenbaki hori erosten zuten ikastetxean. Isaac Peral kaleko loteria dendan saldu zuten, eta horren jabeak, Gaizka Ramirezek, esan du zenbakiaren 130 zituela, eta gehienak zati txikietan banatu direla.
Loteria saltzaile asko bezala, greban dago Ramirez, baldintza hobeak eskatzeko.
Rafael Muñoz ikastetxeko gurasoen elkarteko presidenteak esan duenez, gurasoen, irakasleen eta beste langileen artean banatu da zenbakia.
42.833 zenbakiak laugarren saria jaso du, eta horren zati bat Bilbon saldu da (Areatzako 1. zenbakiko dendan), eta Laudion (Araba), Zumalakarregi kaleko dendan.
26.711 zenbakiak ere bosgarren saria jaso du, eta zati bat Donostian saldu dute. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207611/israelek-laugarren-dosia-jarriko-die-60-urtetik-gorakoei-eta-osasun-langileei.htm | Mundua | Israelek laugarren dosia jarriko die 60 urtetik gorakoei eta osasun langileei | Bigarren eta hirugarren dosiaren arteko tartea bost hilabetetik hirura murriztea aholkatu du Tel Avivek. Omikron aldaeraren kasuak laukoiztu egin dira astebetean munduan. | Israelek laugarren dosia jarriko die 60 urtetik gorakoei eta osasun langileei. Bigarren eta hirugarren dosiaren arteko tartea bost hilabetetik hirura murriztea aholkatu du Tel Avivek. Omikron aldaeraren kasuak laukoiztu egin dira astebetean munduan. | Hirugarren dosia hartua dute dagoeneko Israelgo herritar gehienek —hura izan zen oroitzapen dosia banatu zuen lehen estatua—, baina gobernuko aholkulari taldeak dagoeneko esan du laugarrena ere hartu beharko luketela 60 urtetik gorakoek eta osasun langileek. Neurria atzo gauean iragarri zuen Tel Avivek, baina Osasun Ministerioaren onespena beharko luke oraindik.
Bestelako neurriak ere iragarri zituen aholkulari taldeak: besteak beste, merkataritza gune handietan pertsona bakarra egotea hamabost metro koadroko tarte bakoitzean, eta bi dosiak jasoak dituztela frogatzea ehun metro koadro baino handiagoak diren lokaletara sartu nahi dutenek. Langileei ere eskatuko zaie txertaketa ziurtagiria merkataritza gune handietan. Jatetxe eta tabernetan, berriz, debekatuta egongo da barruan jan edo edatea. Oinarrizko zerbitzuak eskaintzen dituzten guneetan, aldiz, ez dute ziurtagiririk eskatuko, baina edukiera mugatua izango dute. Horrez gain, langile publikoek etxetik lan egingo dute igandetik aurrera, hilabetez.
Omikron aldaerari aurre egiteko hartu dituzte neurriok Israelen. Izan ere, OME Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, aldaera berriaren kasuak laukoiztu egin dira azken astean munduan: 14.000 kasu atzeman dituzte azken zazpi egunetan. Hala ere, datuok ez dira zehatzak. Izan ere, soilik 40 kasutik bat aztertzen da laborategietan; beraz, ezin liteke jakin ziur zenbat diren zehazki omikron aldaeraz kutsatutakoak. Oraingoz, adituek diote aldaera berriak ez dituela sintoma larriagoak eragiten, baina hura nagusitzen hasia den herrialdeetan, Erresuma Batuan eta Hegoafrikan kasurako, erietxeen gaineko presioak nabarmen egin du gora.
Mundu osoan ari dira murrizketak gogortzen, batez ere neguko oporrei begira. Finlandiak, esaterako, iragarri du tabernek gaueko bederatzietan utzi beharko diotela alkohola saltzeari Gabonetan, eta ordubete beranduago itxi beharko dituztela ateak. Neurriak gogortu egingo dituzte Urtezahar egunaren bezperan; orduan, tabernek arratsaldeko bostetan utzi beharko diote alkohola saltzeari, eta seietan itxi beharko dituzte ateak. Gehiago ere badira antzeko neurriak iragarri dituztenak. Alemaniak, adibidez, taldeetan bildu daitekeen jende kopurua mugatuko du: gehienez ere, hamar lagun elkartu ahal izango dira, txertatuta dauden herritarrak eta gaitza gainditu dutenak barne. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207612/pai-partners-funtsak-uvesco-taldea-erosi-du.htm | Ekonomia | PAI Partners funtsak Uvesco taldea erosi du | Kapitalaren gehiengoa eskuratu du, eta haren esku geratuko da BM eta Super Amara supermerkatuen kudeaketa. | PAI Partners funtsak Uvesco taldea erosi du. Kapitalaren gehiengoa eskuratu du, eta haren esku geratuko da BM eta Super Amara supermerkatuen kudeaketa. | Europako PAI Partners inbertsio funtsak Uvesco taldearen kapitalaren gehiengoa eskuratu du. BM eta Super Amara supermerkatu katearen akzio gehienak erosi ditu, eta, ondorioz, haren kontrolpean geratuko da kudeaketa. Zabaltzen eta hazten jarraitzeko prozesu batean sartuta dago Irungo banaketa enpresa azken urteetan, eta plan hori «babestu» nahi du funtsak horrela. Ohar bidez eman dute operazioaren berri, gaur goizean. PAI Partners funtsak Angulas Aguinaga enpresa ere erosi zuen iaz; kapital gehiena eskuratu zuen orduan ere.
Oraingoz ez dute esan zenbat ordaindu dien inbertsio funtsak Gipuzkoako banaketa enpresaren jabeei. Adierazi dute, ordea, egungo akziodunek enpresaren partaidetzari eutsiko diotela, gutxiengoan bada ere. Gainera, oraingo zuzendaritza taldeari eusteko nahia ere agertu dute, eta azpimarratu dute enpresaren egoitza eta bulegoek Gipuzkoan jarraituko dutela.
1993an sortu zen Uvesco, Irungo Unialco eta Kantabriako Ves batu zirenean. Azken urteetan gehien hedatu den katea da, Mercadonarekin batera. Izan ere, pandemiak jokaleku berri bat ireki die supermerkatuei, eta hazteko modua ahalbidetu die. Uvescok ia laurden bat handitu zituen salmentak iaz: 954 milioi euroko fakturazioa lortu zuen, 2019an baino %23 handiagoa. Gainera, nabarmen hazi da azken hamarkadan, ia bikoiztu egin baitu merkatu kuota.
Bada, enpresak adierazi duenez, PAI Partnersen parte hartzearekin azken urteetan martxan jarritako hedapen plana indartuko du Uvescok, denda eta frankizia berriak zabalduz, nola Euskal Herrian, hala Espainian; eta «txikizkako elikadura merkatu zatikatuan» sor daitezkeen aukerak baliatuz, esaterako, beste enpresa batzuekin elkartuz edota horiek erosiz.
Izan ere, bada denbora Uvesco taldea Hego Euskal Herritik Espainia inguruko lurraldeetara hedatzen hasi zela, Errioxara eta Kantabriara lehenik, eta Madrilera gero. Irungo banaketa taldea 2017an hedatu zen Madrilgo erkidegoko iparraldean, Gigante katea erosita. Eta eremu horretan gehiago hazteko aukera ikusten du Uvescok.
Hala adierazi du Jose Ramon Fernandez de Barrena Uvescoko zuzendari nagusiak: «Espainiako merkatuak hazteko potentzial handia du, eta PAIrekin lan egitea espero dugu, aurrean ditugun proiektu ugariak martxan jartzeko». Pozik azaldu da Fernandez de Barrena, eta eskerrak eman dizkie enpresa taldeko langileei, bezeroei eta hornitzaileei, «proiektuarekiko erakutsi duten babesagatik eta konpromisoagatik».
Enpresaren indargunea, edonola ere, Euskal Herrian bertan dago. Ehun denda ditu Bizkaian, 56 Gipuzkoan, 24 Nafarroan, eta zazpi Araban: 187 saltoki denera. Eroskiren atzetik, hark du bezero gehien —%20ko merkatu kuota du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta zertxobait txikiagoa Nafarroan—. Espainian ditu gainerako dendak: 25 ditu Kantabrian, bost Errioxan, 22 Madrilen, eta bi Avilan. Guztira, 5.600 langile inguru ditu enpresak. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207613/independentziaren-aldekoak-23-dira-araban-bizkaian-eta-gipuzkoan-soziometroaren-arabera.htm | Politika | Independentziaren aldekoak %23 dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Soziometroaren arabera | Egoeraren arabera euskal estatu baten alde edo kontra leudeke %32, eta edozein kasutan kontra %40. | Independentziaren aldekoak %23 dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Soziometroaren arabera. Egoeraren arabera euskal estatu baten alde edo kontra leudeke %32, eta edozein kasutan kontra %40. | Eusko Jaurlaritzako Prospekzio Soziologikoen Kabineteak argitaratutako soziometroaren arabera, independentziaren aldekoak %23 dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Maiatzaz geroztik bi puntu egin du gora aldekoen kopuruak. Egoeraren arabera euskal estatu baten alde edo kontra leudeke %32, eta edozein kasutan kontra %40.
Gainera, hamarretik zazpi nahikoa edo oso ados daude erreferendumak metodo ontzat jotzearekin gai politiko garrantzitsuak erabakitzeko. Portzentajea 2018ko ia bera da.
Sinpatia politikoez galdetuta, soilik EAJk gainditzen du 5 puntuko langa; 5,2ko balorazioa du. Baloraziorik onenetan bigarrena duen alderdia PSE-EE da, 4,4 batekin, eta EH Bildu hirugarrena, 4,0 puntu jasota. Elkarrekin Podemos-IUk 3,9 ditu, PPk 1,7 eta Voxek 0,7. Urriaz geroztik ez dago aldaketarik. Buruzagi politikoei erreparatuta, berriz, Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariari (EAJ) 5,5 puntu ematen dizkiote, eta EH Bilduko Maddalen Iriarteri, 5,3. Bostetik behera daude PSE-EEko Idoia Mendia (4,8), Elkarrekin Podemos-IUko Miren Gorrotxategi (4,6), Voxeko Amaia Martinez (2,6) eta PPko Carlos Iturgaiz (2,0).
Gaika galdetuta, herritarren erdiek uste dute Jaurlaritza lan ona egiten ari dela osasungintzan, eta hirutik batek diote «hala-holakoa» dela. %17 dira kudeaketa txarra dela iritzi diotenak. Bada beste datu bat; %44k uste dute administrazio publikoak kudeatutako arloek hobeto funtzionatzen dutela; bi sektoreek berdin funtzionatzen dutela uste dute %31k, eta %19k hobesten dute kudeaketa pribatua.
Herritarren kezkei dagokienez, ezinegon nagusia lan merkatuari lotutako gaiekin daukate %56k, eta COVID-19a da gehien errepikatu diren erantzunetan bigarrena (%30). Aldiz, hamar herritarretik zazpik diote beren lan egoera oso edo nahikoa ona dela; maiatzaz geroztik, ordea, pertzepzio hori lau puntu txikitu da. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207614/libiako-presidentetzarako-bozak-hilabete-atzeratzea-proposatu-dute.htm | Mundua | Libiako presidentetzarako bozak hilabete atzeratzea proposatu dute | Presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulia zuten egitekoa ostiralean, baina Hauteskunde Batzorde Nazionalak desegin egin ditu bozak gainbegiratzeaz arduratu behar zuten taldeak, hautagaien behin betiko zerrenda onartu aurretik. Hamar urte dira Libian ez dutela hauteskunderik egiten. | Libiako presidentetzarako bozak hilabete atzeratzea proposatu dute. Presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulia zuten egitekoa ostiralean, baina Hauteskunde Batzorde Nazionalak desegin egin ditu bozak gainbegiratzeaz arduratu behar zuten taldeak, hautagaien behin betiko zerrenda onartu aurretik. Hamar urte dira Libian ez dutela hauteskunderik egiten. | Oraindik iragarpen ofizialik egin ez duten arren, bertan behera geratu dira etzi Libian egitekoak zituzten presidentetzarako hauteskundeak. Azken egunetan, zurrumurrua indartuz joan da, eta atzo gauean Hauteskunde Batzorde Nazionalak ohar bat plazaratu zuen esanez desegintzat ematen zituztela bozak eta hautagaien zerrendak gainbegiratzeaz arduratzen ziren taldeak, nahiz eta hautagaien zerrenda ofizialak oraindik onartu gabe egon. Gaur, berriz, Libiako Parlamentuak bozak antolatzeko izendatutako batzordeko buruak iragarri du «ezinezkoa» izango dela ostiralean hauteskundeak egitea.
«Aditu tekniko eta juridikoekin hitz egin eta segurtasun arduradunei galdetu ostean, ezinezkotzat jotzen dugu abenduaren 24rako deitutako bozak egitea», esan du gaur goizean parlamentuko batzordeko buruak, eta horiek urtarrilaren 24an egitea proposatu du. Azken erabakia legebiltzarrari dagokion arren, hark ez du oraindik ezer esan. Libiako bertako komunikabideek iradoki dute «errudun» baten bila ari direla atzeratzea ofizialki iragarri ahal izateko. Zenbaitek aurreratu dute ostiralerako ere ez dutela ofizial egingo bozak bertan behera geratu direla, eta bozkalekuak itxita mantentzera mugatuko direla, inork ez duelako bere gain hartu nahi bozak atzeratu izana.
2011n Muammar Gaddafi kargutik kendu zutenetik ez dute hauteskunderik egin Libian. Hilabeteetako negoziazioak eta nazioarteko presio handia behar izan zen abenduaren 24ko data adosteko, eta, beraz, hori bertan behera geratzeak nabarmen utziko du herrialdean gobernu berri bat bultzatzen duen nazioarteko koalizioaren porrota. NBE Nazio Batuen Erakundea izan da hauteskundeak sustatu dituen eragile nagusietako bat, baina horiek egiteko arauen gaineko adostasunik gabe, eta hautagaiak zehazteko eztabaiden ondorioz, ezerezean geratu dira haren nahiak.
NBEren Libiarako misioko arduradunek kezka agertu zuten atzo, hainbat miliziak Tripoli hegoalderako sarrera-irteerak oztopatu zituztelako errepideetan barrikadak jarriz. Tankeak eta hainbat kamioi militar ikusten ziren sare sozialen bidez zabaldutako irudietan. «Talde batzuetako miliziek hiriaren hegoaldea hartu izanak handitu egiten du tentsioa, baita liskarrak lehertuko diren beldurra ere», ohartarazi zuen misioko arduradunak, ohar batean. Azkenean ez zen borrokarik izan, baina hiriburuko eskolak eta unibertsitatea itxi egin zituzten, badaezpada.
Indarrak batzen
Presidentetzarako bozetako hautagaietako batzuk indarrak batzeko ahaleginetan hasiak dira. Ekialdeko eskualdea kontrolpean duen buruzagi militarrarekin, Khalifa Haftarrekin bildu ziren atzo Fathi Bashagha Barne ministro ohia eta Ahmed Maiteeq lehen ministro aritutakoa. Hirurek aurkeztu zuten hautagaitza etzi egitekoak ziren bozetarako, eta, bileran hitz egindakoei buruzko informaziorik zabaldu ez den arren, haien gertuko iturriek esan dute «batzeko aukeraz» aritu zirela.
Benghazin bildu ziren hiru hautagaiak ez datoz bat Abdul Hamid Dbeibahrekin, zeinak nazioartearen babesa duen eta behin-behineko gobernuburu den. Hark, kargurako aukeratu zutenean, esan zuen ez zela aurkeztuko hurrengo bozetara, baina duela aste batzuk iragarri zuen bere hautagaitza. Haren aurkariek diote ez dela legezkoa, agintean egoteak aukera ematen diolako kargua bere mesedetan baliatzeko. Baina beste hautagaiei ere kritika ugari egin dizkiete. Haftar bera ez da gustukoa nazioartearentzat, 2019an hiriburuaren aurkako hamalau hilabeteko erasoaldia bultzatu zuelako, eta hala Tripoliren zati handi bat suntsitu. Babes gehien dituzten hautagaietan hirugarrena, berriz, Gaddafiren seme bat da, Saif al-Islam Gaddafi. Haren hautagaitzak haserrea eragin du 2011n haren aitaren kontra borrokatu zirenen artean. Gaddafiren aurkakoek gogorarazi dute Tripoliko auzitegi batek heriotzara zigortu zuela 2015ean, gerra krimenengatik.
Kondena hori tarteko, Gaddafiren hautagaitza debekatu egin zuen Libiako Hauteskunde Batzordeak azaroan, eta, hasieran ontzat jo zuen arren Haftarren hautagaitza, baliorik gabe utzi zuen Zawiyako Helegite Auzitegiak. Tripoliko auzitegi batek legezkoa zela ebatzi zuen abendu hasieran. Hain justu, hautagaitzen gaineko helegite prozesuak «mugarri arriskutsua» ezarri du hauteskundeetarako bidean, batzordearen esanetan. Salatu du hauteskunde legedia «desegokia» delako sortu dela egoera hori. «Kalte egin dio batzordeak bere erabakiak babesteko duen eskubideari, eta ziurgabetasuna eragin du». Auzibideetan diren helegiteen gaineko azken erabakiaren zain jarraitzen du batzordeak.
Hauteskunde legeak Libiako Gobernuaren eta parlamentuaren arteko mesfidantza areagotu du, abian den bake prozesua kinka larrian jartzeraino. Parlamentuak hauteskunde lege berria onartu zuen irailean, gobernuak ganberara bidali zuen legea baztertuta, Tripoliren testuak ezinezko egiten zuelako Haftar bozetara aurkeztea. Horrez gain, parlamentuak zentsura mozio bat onartu zuen Dbeibahren kontra, eta gobernuak zilegitasun oro ukatu zion ganberari, bakerako itun politikoa urratzea egotzita.
Libian, gerran etsaituta egon dira Tripolin egoitza duen gobernua —NBEren babesa izan duena— eta herrialdeko parlamentua —Tobruken du egoitza, Haftarren kontrolpeko eremuan—. 2014ko hauteskundeen ostean lehertu zen bi erakundeen arteko krisia, eta iazko urrian su-etena adostu zuten, nazioarteak sustatutako bake prozesu batean. Martxoan eratu zuten behin-behineko batasun gobernua, herrialdean presidentetzarako eta parlamenturako bozak antolatzeko ardurarekin. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207615/gipuzkoako-batzar-nagusiek-1042-milioi-euroko-aurrekontua-onartu-dute.htm | Politika | Gipuzkoako Batzar Nagusiek 1.042 milioi euroko aurrekontua onartu dute | EAJren eta PSE-EEren botoekin egin dute aurrera kontuek. Lehen aldiz, oposizioko talde guztiekin itxi dituzte akordioak. | Gipuzkoako Batzar Nagusiek 1.042 milioi euroko aurrekontua onartu dute. EAJren eta PSE-EEren botoekin egin dute aurrera kontuek. Lehen aldiz, oposizioko talde guztiekin itxi dituzte akordioak. | Gipuzkoako Foru Aldundiak aurrera atera ditu 2022rako aurrekontuak, EAJren eta PSE-EEren botoekin. Denera, 1.042 milioi euroko balioa izango dute kontuek; iaz baino 59 milioi gehiago. Lehen aldiz, gainera, oposizioko talde guztiekin adostu dituzte zuzenketak. Horiek 7,6 milioi euro balio dute, Gipuzkoako ahaldun nagusi Markel Olanok azaldu duenez; iazko zuzenketen batura 1,5 milioi euro ingurukoa izan zen.
«Pandemia egoerari aurre egiteko» aurrekontu bat da onartu berri dutena, Olanoren hitzetan, «ziurgabetasun» egoera betean «egonkortasuna» bermatuko duena: «Anbizio handikoa». Hala, legealdiko kontu garrantzitsuenak direla azpimarratu du, «osasun, gizarte eta ekonomia krisi bati» erantzuteko prestatu dituztelako. Kopuruetatik harago, baina, oposizioko alderdiekiko harremanetan eman diren «aurrerapausoak» nabarmendu ditu ahaldun nagusiak. Izan ere, aurrekontuen aurka bozkatu duten arren, gobernuak talde parlamentario guztiekin itxi ditu akordioak, 31 guztira: «Gehiago nahiko nuke, baina irakurketa positiboa da».
Hala, EH Bilduko eledun Juan Karlos Izagirrek gogoratu du koalizio subiranistak hamahiru zuzenketa adostu dituela Gipuzkoako Aldundiarekin, eta «horri esker» 7,3 milioi euro gehiago jarriko direla, enpresa txikiei trantsizio ekologikoan laguntzeko eta gizarte politiketan inbertitzeko, besteak beste. Zuzenketa horietako lau Elkarrekin Podemosekin partekatu ditu koalizio subiranistak, eta beste bat PPrekin. Horiez gain, Elkarrekin Podemosek beste zazpi adostu ditu gobernuarekin, eta PPk hamar. Halere, Izagirreren iritziz, gobernua ez da saiatu «adostasun sakonik» lortzen, eta aurrekontuak «eskasak» dira, hala nola fiskalitatearen alorrean: «Ez diete ausardiaz eta egoerak eskatzen duen arduraz erantzuten gure lurraldeak dituen erronka nagusiei». |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207616/osakidetzako-lehen-arretaren-egoera-jasanezina-dela-salatu-dute-sindikatuek.htm | Gizartea | Osakidetzako lehen arretaren egoera «jasanezina» dela salatu dute sindikatuek | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun zentroetan bildu dira, eta osasun langileen «lan baldintza prekarioak» salatu dituzte. | Osakidetzako lehen arretaren egoera «jasanezina» dela salatu dute sindikatuek. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun zentroetan bildu dira, eta osasun langileen «lan baldintza prekarioak» salatu dituzte. | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako osasun zentroetan bildu dira sindikatuak. Elkarretaratzeak egin dituzte, eta Osakidetzako lehen arretaren egoera «jasanezina» dela salatu dute. Donostian, adibidez, Amara Berri osasun zentroaren kanpoaldean bildu dira sindikatuak eta osasun langileak, eta nabarmendu dute «baliabide gehiago» behar dituztela. SATSE, ELA, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek egin dute deialdia.
Pandemiak are gehiago tenkatu ditu
Ohar bateratu bat plazaratu dute salaketa guztiak xehatuz, eta egoera «jasanezina» dela nabarmendu dute idatzian ere, «bai langileentzat, bai herritarrentzat». Gaineratu dutenez, pandemiak «are gehiago tenkatu du lehen ere hilzorian zegoena», haien ustetan, arazo horiek ez baitira berriak. Are, «egiturazkoak» direla azpimarratu dute, eta egun nagusi den osasun egoera latza baino «askoz ere sakonagoak eta zaharragoak» direla.
Halaber, oharrean nabarmendu dute pandemia bera aitzakia bihurtu dela kolektiboaren lan baldintza oinarrizkoak eta herritarrei eskaintzen zaien asistentzia «are gehiago prekarizatzeko», Osakidetzan «murrizketa gehiago aplikatzeko» eta pazienteak «osasun publikora iritsi daitezen zailtzeko».
Horrekin batera, azaldu dute osasun langileak seigarren olatu bati aurre egiten ari direla, nola, eta inongo «baliabiderik, antolaketarik eta plangintzarik gabe». Horri, gainera, dagoeneko pilatuta duten zama ere gehitu behar zaiola esan dute. Horregatik, lehen mailako arreta lehenesten eta indartzen jarraitzeko estrategia bat galdegin dute. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207617/eguneko-positiboek-orain-arteko-marka-hautsi-dute-beste-4687-kasu-hegoaldean.htm | Gizartea | Eguneko positiboek orain arteko marka hautsi dute: beste 4.687 kasu Hegoaldean | COVID-19aren izurritea hasi zenetik inoiz izandako kutsatu kopururik handiena atzeman dute Osakidetzak eta Osasunbideak. Asteartean egindako testen %17 izan dira positibo. ZIUetan 121 pazientek dute COVID-19 gaitza. | Eguneko positiboek orain arteko marka hautsi dute: beste 4.687 kasu Hegoaldean. COVID-19aren izurritea hasi zenetik inoiz izandako kutsatu kopururik handiena atzeman dute Osakidetzak eta Osasunbideak. Asteartean egindako testen %17 izan dira positibo. ZIUetan 121 pazientek dute COVID-19 gaitza. | Ezin antzeman barealdirik. Kutsatzeen goraldiak ez du etenik Hego Euskal Herrian. Are, gero eta oldartuago dago birusa: hala erakusten dute transmisioari buruzko datuek, argiki. Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak emandako informazioaren arabera, Osakidetzak eta Osasunbideak 4.687 COVID-19 kasu zenbatu dituzte asteartean egindako diagnostiko probetan. Pandemiak eztanda egin ondotik joan diren hilabete hauetan guztietan, egun bakarrean detektatutako positibo kopuruak inoiz ez zuen gainditua 4.000 kasuren langa. Orain, baina, kopuruak aise gainditu du muga hori.
Gaitza detektatzeko probei dagokienez, Hegoaldeko osasun sistemek guztira 26.887 test egin zituzten atzo. Egun bakarrean egindako proben %17,4 izan dira positiboak Hego Euskal Herrian.
Ikusi gehiago: koronabirusaren azken datuak Euskal Herrian
Edonola ere, izurria Hegoaldean izaten ari den azken oldarraldiak desberdintasun nabarmenak ditu joandako olatuen aldean. Kutsatzeei buruzko datuak inoiz baino makurragoak diren honetan, ospitaleetako okupazioetan eragindako presioa ez da beste garai batzuetan bezain bortizki handitzen ari. Hala eta guztiz ere, bada kezkarako ziorik. Gaur egun, 423 pertsona daude gaitzak jota erietxeratuta Hego Euskal Herriko zentroetan. Halaber, horietako 121 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan dira.
Ipar Euskal Herriko datu zehatzik ez izan arren, Gabriel Attal Frantziako Gobernuko bozeramaileak adierazi du urtea bukatu aurretik aurreikusten dutela omikron aldaera nagusitzea. Oraingoz, neurri murriztaileagorik ez dute ezarriko, baina erran du datorren astelehenean «egoera berriz aztertuko» dutela. Kutsatzeen gorakadak horrela segituz gero, «neurri gehiago ezartzeko aukera» dago, haren hitzetan. Oraingoz, Eguberrietako bestei begira, Frantziako Gobernuak abenduaren 31n karrikan elkartzea eta elkarretaratze jendetsuak egitea debekatu du. Gainerakoan, urte bukaerako bestetan «arduraz jokatzeko» eskatu dute, eta galdetu familia eta lagun elkarretaratzeetan «ahalik eta jende gutxien» elkartzeko. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207618/ez-gara-ikusezinak-hemen-gaude.htm | Ekonomia | «Ez gara ikusezinak: hemen gaude!» | Patronalarekin 11 aldiz bildu ondoren, Bizkaiko bulego garbitzaileak lan hitzarmena berritu gabe daude oraindik. IMQko garbitzaileen auziak epaitegietan amaituko du ziur asko. | «Ez gara ikusezinak: hemen gaude!». Patronalarekin 11 aldiz bildu ondoren, Bizkaiko bulego garbitzaileak lan hitzarmena berritu gabe daude oraindik. IMQko garbitzaileen auziak epaitegietan amaituko du ziur asko. | «COVID-19aren garaian, txalo egiten ziguten. ‘Zuengatik ez balitz, ezingo genuke aurrera egin’, esaten ziguten, eta orain hau egin nahi digute. Eta gure ordez, prest ez dagoen jendea sartuko dute». Mari Carmen Regueirok (48 urte) ez du ezkutatzen haserre mintzo dela. 17 urte daramatza garbitzaile lanetan IMQk Bilbon dituen kliniketan, eta hilaren 31n kontratua etengo diote. Haren ahizpa Sarak 53 urte ditu, eta 27 daramatza IMQn. «Erretiroa bertan hartuko nuela sinetsita nengoen. Kolpe gogorra izan da. Gure lankide bati bihotzekoak eman zion, eta zaintza berezietan egon da. Litekeena da epaitegian amaitzea, eta buelta ematea espero dut. Subrogazioa horretarako dugu; nik lau garbiketa enpresarentzat egin dut lan IMQn».
IMQk kaleratu nahi dituen 90 garbitzaileetako bi dira Regueiro ahizpak —85 gizon eta 5 emakume kaleratu nahi dituzte guztira—. Abenduan 31n amaitzen da Gizatzen enpresarekin duen akordioa, eta garbitzaile propioekin hasi nahi du. Haiek trebatzen hasia da dagoeneko. «Esaten dute ez garela egokiak, gaixo baimen asko hartzen ditugula, garestiak garela... Garestiak? 1.040 euro irabazten ditugu, eta epaitegian irabazitako gehigarriak. Pentsa, 2021ra arte arrisku plusa ukatzen ziguten. Berriak horrelako eskubiderik gabe sartu nahi dituzte», azaldu du Regueirotar gazteenak. Langileek, dena den, beste arrazoi bat ikusten dute IMQko zuzendaritzaren erabakiaren atzean. Egun klinikak saltzeko prozesu betean daude, eta hura merkatzeko modu bat izan daitekeela uste dute.
Garbitzaileak greba mugagabean daude hilaren 7ik, baina jaurlaritzak %100eko zerbitzu minimoak ezarri dituenez, ez da nabaritzen. «Klinika ezin txukunago dago, goitik behera. Eta zerbait hautsi dugula diotenak gezurretan ari dira. Are gehiago, lehen baino lan gehiago egiten dugu, besteak beste erretiluak-eta jaso behar ditugulako, berez gure lana ez dena», zehaztu dute ahizpek. Grebalarien auzia ELA sindikatuak darama, eta, haren ustez, lan hitzarmen propio bat eskatu zuen langile multzo bati jazartzea da zuzendaritzaren motibazioa. Erlojupean dabiltzan arren, enpresari ez diote ikusten akordio borondaterik. «Guk subrogazioa eskatzen dugu. Dauzkagun erreminta guztiak erabiliko ditugu», azaldu du Janire Ornes ELAko ordezkariak.
ELAk, LABek eta ESKk Bizkaiko bulego garbitzaileen lan hitzarmena berritzeko negoziazioen egoera salatzeko antolaturiko manifestazioan, IMQko langileak izan dira protagonista nagusiak. «Ez gara ikusezinak: hemen gaude», izan zen gehien errepikatutako oihua. 11.000 langileri eragiten dien itun bat da, eta gehien-gehienak emakumezkoak dira. «11 aldiz bildu gara, hilabetean behin egiten diren bileretan. Patronalari asko kostatzen zaio mugitzea. Enpresen erdien bulegoak Madrilen daude, eta ez dute ulertu nahi zer bizi maila dagoen Bizkaian», azaldu du Itsasne Nuñez LABeko ordezkariak.
Sindikatuen arabera, negoziazio mahaia blokeatuta dago. Jasotako azken eskaintza 2021ean KPIa %0,5 igotzea da, eta %2 2021erako. Haiek, baina, hobekuntza gehiago nahi dituzte. Manifestazioko pankartan «1.200 x 15» irakurtzen zen, soldatari erreferentzia eginez, eta kaleko garbitzaileen aldean dagoen 6.000 euroko soldata arrakala amaitzea nahi dute. «Ezin dugu sinatu langileak are gehiago pobretuko lituzkeen akordiorik. Konpondu ezean, mobilizazio gogorragoak etorriko dira», du Nuñezek.
BIZKAIKO GARBIKETA GATAZKEN EGOERA: IMQ: Urtarrilaren 1ean, 90 garbitzaile ordezkatuko dituzte, antzinatasun eta gehigarririk gabeko beste 90ekin. Enpresak ez du sindikatuekin negoziatu nahi, eta haiek ziurtzat jotzen dute auziak epaitegietan amaituko dutela. Urte berriarekin ez dira amaituko mobilizazioak.
Guggenheim museoa: Garbitzaile gehienek 195 egun daramatzate greban. Zerbitzua ematen duen Ferrovial enpresarekin hainbat bilera egin dituzte, baina egoera “hotz” dago. Sindikatuen ustez, jarrerak urrun daude. Ferrovialek dio museotik jasotzen duenarekin ezin duela gehiago eskaini. ELAk uste du Guggenheimeko patronatua mugitu ezean zaila izango dela korapiloa askatzea.
Deustuko Unibertsitatea: Garbitzaileek 60 egun daramatzate mobilizatzen, eta 11 greba egun egin dituzte. Momentuz ez da bilerarik egin unibertsitateko zuzendaritzarekin. |
2021-12-22 | https://www.berria.eus/albisteak/207619/gernikako-bonbardaketaren-lekukotza-ezkutuan-jaso-zuen-idazlea-hil-da.htm | Gizartea | Gernikako bonbardaketaren lekukotza ezkutuan jaso zuen idazlea hil da | 'Gernika bonbardatu zuten eguna' liburua idatzi zuen William Smallwood Egurtxiki biologo estatubatuarrak, 1970eko hamarkadan bonbardaketaren lekukoei jasotako testigantzekin. | Gernikako bonbardaketaren lekukotza ezkutuan jaso zuen idazlea hil da. 'Gernika bonbardatu zuten eguna' liburua idatzi zuen William Smallwood Egurtxiki biologo estatubatuarrak, 1970eko hamarkadan bonbardaketaren lekukoei jasotako testigantzekin. | Idahoko euskalduna zen William Smallwood, Egurtxiki. Baina ez AEBetara joandako migratzaile euskaldunen ondorengoa zelako, baizik eta haietako batzuekin euskara ikasi zuelako. Gernikako Bakearen Museoak jakinarazi du hil dela Egurtxiki. 91 urte zituen.
Kanpotik heldutako norbaitek mamitu zuen Francoren diktadurapean bertakoek egiterik ez zeukatena. 1970eko hamarkadan, Euskal Herrian egon zen Smallwood, eta Gernikako bonbardaketaren lekuko izandako 129 pertsona elkarrizketatu zituen, ezkutuan. Ordurako jende heldua zen, hiru hamarkadaz isilik egon behar izan zuena. Horren bidez, Egurtxikik argitara eman zituen, Gernika bonbardatu zuten eguna liburuan, faxistek Gernikan eginikoari buruz ordura arte zabaldu gabeko datuak.
Euskaldunak eta bonbardaketak. Biak ongi ezagutzen zituen idazleak. Izan ere, AEBetako Armadako pilotua izan zen Koreako gerran, eta gerra hegazkinak gidatzeari buruzko bi liburu idatzi zituen, pilotu ikasleentzat. Biologoa zen berez, eta 24 bat liburu argitaratu zituen.
Iowan jaio zen, 1930ean, baina Idahon ezagutu zituen hara artzain joandako euskaldunak. 1966. urtean, lau hilabetez egon zen haietako batzuekin mendialdean, eta han eman zioten ezinena, Basilio Iriondo artzainak jarrita. 1970 eta 1972 bitartean euskara ikasi zuen, artzainekin.
Euskaldunen konfiantza bereganatu zuen. Juan Beistegi Ugalde gudariburu eibartarrak bere memoriak eman zizkion 1972. urtean, kaseteetan grabatuta. Sabino Arana Fundazioak aurten argitaratu ditu: 366 egun borrokan Euzkadiren alde.
2012an, Gernikan egon zen Smallwood, eta 2017an, berriz egon zen Bizkaiko herrian, bonbardaketaren 80. urteurrenaren harira. Bi maleta berezi ekarri zituen: sekretu handiz jasotako lekukotasun haietaz beteta zeuden, eta agiriok Gernikako Bakearen Museoaren Dokumentazio Zentroari eman zizkion, han gordetzeko. «Ona da jakitea bonbardatzearen lekukotasunak hemen gordeta egongo direla, toki batean salbu egongo direla, eta iraungo dutela», esan zuen orduan. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.