date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2021-12-30 | https://www.berria.eus/albisteak/207842/konfinatutako-haurrak-zaintzeko-baimen-bereziak-galdegin-ditu-labek.htm | Gizartea | Konfinatutako haurrak zaintzeko baimen bereziak galdegin ditu LABek | Eskaera ofizialak erregistratu ditu Eusko Jaurlaritzan eta Nafarroako Gobernuan, eta baimenen inguruko «akordio sozial» bat lortzeko prozesuan lidergoa hartzeko eskatu diete lehendakariei. | Konfinatutako haurrak zaintzeko baimen bereziak galdegin ditu LABek. Eskaera ofizialak erregistratu ditu Eusko Jaurlaritzan eta Nafarroako Gobernuan, eta baimenen inguruko «akordio sozial» bat lortzeko prozesuan lidergoa hartzeko eskatu diete lehendakariei. | Azken asteetan milaka haur egon dira konfinatuta Euskal Herrian, bai koronabirusean positibo eman dutelako, bai positibo baten gertuko kontaktu izan direlako; baina, pandemia hasi zenetik ia bi urte igaro diren arren, gurasoentzako baimenik ez da martxan jarri. Gabonetako oporren osteko eskola itzulerari buruzko zalantzak hedatzen ari diren honetan, zaintza baimen bereziak galdegin ditu LAB sindikatuak. Eskaera bana erregistratu du gaur eguerdian Eusko Jaurlaritzaren bulegoetan eta Nafarroako Gobernuarenetan, «gurasoentzako baimenak sor ditzaten, konfinatutako seme-alabak zaindu ahal izateko», Xabier Ugartemendia ekintza sindikaleko arduradunak Bilbon azaldu duenez.
Gu noren kargu? lelopean, elkarretaratzeak egin dituzte gobernuen egoitzen aurrean, haurrek lagunduta. «Konfinatuta dauden umeek zainduak izateko eskubidea eta beharra dute, baina gurasoek ezin dituzte zaintza lan horiek egin, lanera joan behar dutelako. Zer egin behar dugu ume horiekin guztiekin? Etxean bakarrik utzi 2, 4 edota 6 urterekin? Amamarekin edo aititerekin utzi, haiek arrisku taldekoak izanik?». Ugartemendiak salatu du halako egoerei ez zaiela «garrantzirik» eman, ezta «irtenbiderik» ere, eta, ondorioz, aita-amak ahal duten moduan moldatzen ari direla: «Batzuetan opor egunak hartzen dituzte, baina ez da erraza; beste batzuetan, lizentziaren edo bajaren bat hartzen dute, edo norbaitekin uzten dituzte umeak... Guztiz irregularra da. Eta behin-behineko langileentzat edo oso prekario daudenentzat, are zailagoa da».
LABek gaitzetsi egin du halakoak «arautu gabe» egotea ia bi urteren ondoren. «Baina egoera bereziek neurri eta erabaki bereziak behar dituzte. Ezin da gehiago itxaron». Ugartemendiak erantsi du Iñigo Urkulluren eta Maria Txibiteren gobernuen ardura dela, eta ekimena hartzera adoretu ditu: «Akordio sozial bat behar da, sindikatuen eta patronalen artekoa, baimen berezi horiek bideratzeko. Prozesu horren gidaritza hartzeko erantzukizun sozial eta politikoa dute gobernuek; batez ere, patronalak interpelatzeko». |
2021-12-30 | https://www.berria.eus/albisteak/207843/elnrekin-ez-dela-elkarrizketarik-izango-berretsi-du-bakerako-ordezkari-bereziak.htm | Mundua | ELNrekin ez dela elkarrizketarik izango berretsi du Bakerako ordezkari bereziak | Urte amaierako mezuan, gerrillak ohartarazi du protesta gehiago eta gogorragoak ekarriko dituela datorren urteak. | ELNrekin ez dela elkarrizketarik izango berretsi du Bakerako ordezkari bereziak. Urte amaierako mezuan, gerrillak ohartarazi du protesta gehiago eta gogorragoak ekarriko dituela datorren urteak. | ELN Nazioa Askatzeko Armadak hilabeteak daramatza Habanan Kolonbiako Gobernuarekiko elkarrizketak hasi zain. Gerrillak maiatzean berretsi zuen prest dagoela hitz egiteko, betiere topaketa hori «inposaketarik edo aldebakarreko baldintzarik gabekoa» baldin bada: «Gobernua ez bada gai kalean mobilizaturiko biztanleriarekin hitz egiteko, are gutxiago egin ahalko du armak dituen ELNrekin». Baina, gaur-gaurkoz, ez dirudi Ivan Duque presidentearen administrazio iritzi berekoa denik.
Kolonbiako Bakerako ordezkari berezi Juan Camilo Restrepok leporatu dio gerrillari «demagogia» egitea, eta ohartarazi du ez dutela haiekin bake negoziaziorik abiatuko taldeak «indarkeria bultzatzen» jarraitzen duen bitartean. Restrepok egotzi dio ELNri adingabeak errekrutatzen jarraitzea borroka armaturako: «Ez dugu elkarrizketarako borondaterik ikusten ELNren aldetik, eta ez dugu amore emango, egoerak bere horretan jarraitzen duen bitartean».
Gerrillaren azken mezuari erantzunez egin ditu Restrepok adierazpenok. Urte bukaerako idatzian ELNk ohartarazten du datorren urtean protesta gehiago eta gogorragoak izango direla, baldin eta Duquek bere politikak aldatzen ez baditu. Bide beretik, azpimarratzen du Alvaro Uriberen agintaldian sortutako mugimendua hasia dela desegiten, «oligarkiako indarrei beren buruak zentro-eskuinekotzat aurkeztera eta aldaketez hitz egitera derrigortuz».
Bakerako ordezkari bereziak gogor jo du talde armatuaren aurka, eta «Gobernuaren aurkako ekintzak bultzatzen dituen gaizkile talde bat» izatea leporatu dio. Restrepok ukatu du Duqueren gobernuak bakerako estrategiarik ez duenik, ELNk dioen moduan, eta erantzun du «bakea lortzeko modu bakarra» instituzioak sendotzea dela.
Esklabotza
FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzailea gerrillak ere kolpea jaso du aste honetan. Izan ere, Bakerako Jurisdikzio Bereziak berretsi egin du haren aurkako esklabotza salaketa. Talde armatu ohiko kideek helegitea jarri zioten erabakiari, baina justiziak ez zuen onartu, eta aintzat hartu du fiskaltzaren eskaria.
Auzia daraman aretoak ebatzi du FARCek derrigortu egin zituela bahituetako batzuk hainbat lan egitera atxikita zituzten bitartean, besteak beste, txalupak edo kamioiak eramatera, baita osasun zerbitzuak ematera, egurra biltzera, oihanean bideak zabaltzera edota zubiak eraikitzen laguntzera. «Kasu batzuetan, bahituek lan egiteari uko egiten bazioten, preso mantentzen zituzten. Halako bi kasuren berri izan du justiziak», dio epaiak.
Kolonbiako Gobernuaren eta FARCek arteko bake akordioetan jasotako puntuetako bat da Bakerako Justizia Bereziarena. Haren helburua da gatazkak iraun zuen mende erdian egindako delituak ikertzea. Auzi horietatik lehena da bahituei dagokiena.
Gerrillari guztiek ez zuten, ordea, bake akordioa sinatu. Izan ziren harekin bat etorri ez eta disidentziara jo zutenak. Azken horiek Kolonbiako armadaren jopuntu bilakatu dira azken hilabeteetan. Gabon egunean, esaterako, uste disidentziako kideak ziren zazpi pertsona hil zituzten Putumayo barrutian. Hala jakinarazi dute segurtasun indarrek. Horien arabera, hildakoak identifikatzeko lanetan ari dira uneotan. |
2021-12-30 | https://www.berria.eus/albisteak/207844/armaden-kontra-biluztu-dira-bilboko-gobernu-militarraren-atarian.htm | Gizartea | Armaden kontra biluztu dira Bilboko gobernu militarraren atarian | Kakitzat koordinadora antimilitaristako hiru kide biluzik jarri dira Bilboko gobernu militarraren egoitzaren aurrean. Ertzaintzak atxiki, identifikatu eta desoberdientzia egotzi die. | Armaden kontra biluztu dira Bilboko gobernu militarraren atarian. Kakitzat koordinadora antimilitaristako hiru kide biluzik jarri dira Bilboko gobernu militarraren egoitzaren aurrean. Ertzaintzak atxiki, identifikatu eta desoberdientzia egotzi die. | Orain duela hogei urte bukatu zen derrigorrezko zerbitzu militarra Hego Euskal Herriko mutilentzat. Baina militarismoak bizirik jarraitzen duela uste dute antimilitaristek, eta horregatik egin dute protesta Bilboko Gobernu militarraren aurrean, gaur goizean.
Hiru gizon agertu dira atarian, militarrez jantzita. Haiekin beste hiru kide, pankarta eta militar itxurako txorimalo bat eutsiz. Bertan biluzten hasi dira hiru kideak, uniformea erantzi, eta Ejertzitorik ez! leloa zabaldu dute hiruren artean. Baina ertzainak joan zaizkie orduan.
Koordinadorak berak grabatu eta zabaldu du une horren bideoa. «Hogei urte soldaduskarik gabe, baina militarismoaren birusak zabaltzen jarraitzen du»:
Gobernu militarraren atarian zeudela eta bidea trabatzen ari zirela esan diete antimilitaristei. Eraman egin dituzte ataritik, identifikatu egin dituzte, eta desobedientziagatik zigor prozedura bat hasi dute haien kontra.
Kakitzat-eko kideak kexu agertu dira, protesta ekintzaren berri eman zutelako eta baimena bazutelako. Ez zirela ataria oztopatzen ari eta auto bat etorri izan balitz ere ez zela inolako arazorik izango adierazi dute, baina ertzainek, hala ere, bazter batera eraman dituztela. Desobedientzagatik zigortzeko eskari horrek, hrotaz, ez duela inolako zentzurik iritzi diote. |
2021-12-30 | https://www.berria.eus/albisteak/207845/burgos-gasteiz-aht-zatia-bidaiarientzako-izango-da-bakarrik.htm | Gizartea | Burgos-Gasteiz AHT zatia bidaiarientzako izango da bakarrik | 1.200 milioi euroko aurrekontua izango luke proiektuak, eta 93,6 kilometroko luze izango da. Informazio azterketari argi berdea eman dio Madrilek. | Burgos-Gasteiz AHT zatia bidaiarientzako izango da bakarrik. 1.200 milioi euroko aurrekontua izango luke proiektuak, eta 93,6 kilometroko luze izango da. Informazio azterketari argi berdea eman dio Madrilek. | Burgos-Gasteiz abiadura handiko tren (AHT) azpiegituraren tramitazioan aurrerapauso bat egin du Espainiako Gobernuak: proiektuaren informazio azterketa onartu egin du Garraio eta Hirigintza Agenda Ministerioak (Mitma). Hain zuzen ere, onartu duten egitasmoak 1.200 milioi euroko aurrekontua izango du —BEZ gabe— eta bidaiarientzako bakarrik izango da. Trenek 350 kilometro orduko abiaduran ibili ahal izango dute, gehienez. Jaurlaritzak beti babestu izan du AHTak bidaiariak ez ezik salgaiak ere eraman behar dituela. Kasu honetan, Madrilek ez dio eskaera horri men egin.
93,6 kilometroko trenbide bat izango da, eta bi zatitan banatu dute: Burgos-Pancorbo (Burgos, Espainia) eta Pancorbo-Gasteiz. Aurtengo ekainean proiektuaren ingurumen eraginaren adierazpena egin zuten, eta hain zuzen ere, orduan zehaztutako alternatiba da aurrera eramango dutena. Proiektu honen Gasteizko sarrerako zatiaren obrak eskaini zituen tren azpiegituretako kudeatzaile Adifek abenduaren 1ean. Iruña-Oka eta Gasteiz arteko 3,5 kilometroko tartea da administrazioak lehiaketara eskaini duena, 33,3 milioi euroko aurrekontuarekin. Obra horrek Europako Next Generation funtsen finantzazioa eskuratu du. 70 metroko zubibide bat izango du, eta Zadorra ibaiaren uholde lurretan gainetik pasatuko da.
Burgos eta Gasteiz arteko proiektu hau ez atzera ez aurrera dago aspalditik, eta urrats honekin litekeena da bultzada bat jasotzea administrazioaren aldetik. Berriki Euskal Y-aren hiriburuetako sarreren inguruko akordioa egin dute Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak, eta, hain zuzen ere, Madrilek Gasteizi eman dio obra horiek aurrera eramateko baimena, inbertitzen duen dirua gero kupo bidez berreskuratzeko aukera emanda. AHTaren obrari dagokionez, argitu gabe segitzen duen beste kontu bat da ea non egingo duten Euskal Y-aren eta Nafarroako AHTaren arteko lotura, Gasteiztik edo Ezkio-Itxasotik. |
2021-12-30 | https://www.berria.eus/albisteak/207867/urrizak-eta-labakak-ez-dute-hutsik-egin-eta-txapela-irabazi-dute.htm | Kirola | Urrizak eta Labakak ez dute hutsik egin, eta txapela irabazi dute | Tentsio handiko partida, berdindua, jokatu dute Ansa II.ak eta Martirenak, baina Urrizak eta Labakak pilota gutxiago galdu dituzte, eta diferentzia txiki horrek eman die garaipena. 40 eta 37 irabazi dute. | Urrizak eta Labakak ez dute hutsik egin, eta txapela irabazi dute. Tentsio handiko partida, berdindua, jokatu dute Ansa II.ak eta Martirenak, baina Urrizak eta Labakak pilota gutxiago galdu dituzte, eta diferentzia txiki horrek eman die garaipena. 40 eta 37 irabazi dute. | «Ez gara distiratsuak izan, baina sendotasunak eman digu garaipena». Javier Urrizaren hitz horiek laburbiltzen dute ederki erremonteko binakakoaren finala. Aurrelariak oso berdinduta aritu dira. 23 tanto egin ditu Urrizak, eta 22 Ansa II.ak; baina lau pilota galdu ditu aurrelari urdinak, eta hori izan da aldeetako bat. Seguru aritu dira bi aurrelariak, urduriago atzelariak, eta tanto detaile txikiek erabaki dute finala azkenean.
Partida taktikoa, trabatua, boladakakoa izan da. Oso berdindua, hasieran eta bukaeran batez ere —hamalau aldiz berdindu dute—. Eta hiru ekitalditan ebatzi da lehiaketa: lehen zatia oso berdinduta egin dute; bigarrenean gorriek aurrea hartu dute; eta hirugarrenean urdinek ia gainditu dituzte, baina gorriek errematatu dute azkenean.
Ansa II.ak eta Martirenak aurreneko aldiz jokatu dute txapelketa bat elkarrekin, eta Huitziko atzelariak lehen aldia zuen binakako final batean. Kontzentratuta hasi dira, hala ere, eta Ansa II.ak asko asmatu du lehen minutu horietan. «Frontoian lekua hartuta hasi naiz, nahi nuen lekuan jartzen nuen pilota», azaldu du Ansak beran bukaeran.
Urriza eta Labaka ere serio eta kontzentratuta kantxaratu dira, huts gutxi eginez. Lehen atsedenaldira urdinak iritsi dira aurretik, hamabost tanto eginda. Baina urrats batera zituzten gorriak, hamalau tantorekin. Hori izan da finalaren lehen ekitaldia; zortzi aldiz berdindu dute markagailua bitarte horretan.
Atsedenalditik itzuli bezain pronto aldatu da joera. Urrizak eta Labakak sei tanto egin dituzte segidan, eta 20 eta 15 jarri dira. Martirenak hiru pilota galdu, gorriek beste bat arrimatu, Ansak hurrengoa ezin altxatu... Urrizak kontrakantxara bidalita galdutako pilota batek eten du bolada (20-16).
Ansak zaintiratu bat izan du orduan, eta aldagelara sartu da. Itzuli denean urdinak «hoztu» eta zenbait tantotan partidatik aterata bezala geratu direla azaldu dute Ansak eta Martirenak berak. Gorriek aukera baliatu dute. Urdinek tanto pare bat egin dituzte, baina Ansari kanpora joan zaio bi pareta bat, eta Labakak beste hiru tanto egin ditu segidan sakez. Konturatzerako, 25 eta 19 aurreratu dira gorriak.
Urrizak hutsegite bakanetako bat egin du orduantxe: txapara bota du pilota. Baina urdinek ez dute aukera aprobetxatu, eta, pilota bera bezala, hara eta hona ibili da partida ordutik aurrera. Ansak bi pareta ikusgarri batekin lortu du 26 eta 21ekoa. Martirenak sakez egin du hurrengo tantoa, baina segidan beste errebote luze bat galdu du —Ansarentzat egokiagoa zena seguru asko—, eta hurrengo tantoa bote lasterrean biltzen ahaleginduta galdu du.
29 eta 22 jarri dira, eta itxura hartu du gorriek abiada hartu behar zutela bukaeraraino, baina Ansa II. eta Martirena orduantxe esnatu dira. Urnietako aurrelariak lau tanto eder landu ditu txokoan, aurrelarien eta atzelariaren arteko zuloak bilatuz, eta 29-26 arrimatu dira. Urrizak zabalean dotore harrotutako pilota batek berriro lau tantoko aldea eman die gorriei, eta 30-26 joan dira bigarren atsedenaldira.
Ansak beste masaje bat hartzeko baliatu du atsedena. Haizea hartuta itzuli dira urdinak, eta asmatzen hasi dira. Martirenak beste tanto bat egin du saketik, Labakak pilota bat galdu, Urrizak kanpora bidali du beste bat... 30na berdinduta jarri dira ia oharkabean —hamabosna egin dutenetik berdindu gabeak ziren—. Aurrea ere hartu dute urdinek, 30-31, eta bederatzi eta bateko partzial bat egin diete gorriei.
Baina Urriza ez zegoen etsitzeko. Serio jarraitu du lanean, eta atzean egin duen hurrengo tantoarekin berdin du partida 31 eta 31. Urdinek asmatzen jarraitu dute halere: Ansak landutako tanto bat aurrena, Martirenak atzean beste bat, 32 eta 33 aurreratu dira urdinak berriz. Eroso ari ziren momentu horretan, eta Urrizari pilotak belaunean eman dio sake batean airez sartzen saiatu denean (32-34).
Batzuen eta besteen hutsak eta asmatuak tartekatzen hasi dira, eta finalak bukaera oso bizia izan du. Martirenak errebotea itzuli ezinik galdu du pilota bat. Urrizak goiko koltxoira bota du beste bat. Segidan tanto ederra egin du. Baina Ansak atzean lortu du hurrengoa. Eta hurrengoa berak galdu du, pilota motz gelditu baitzaio. Beste pilota bat galdu du Ansak, eta hortxe berdindu dute 36na.
Edozein huts txikik partida ebatzi behar zuela ematen zuen, eta Ansak 37. tantoa bi aurkarien artean egin duenean ematen zuen urdinek aukerak zituztela txapela irabazteko. Baina Urrizak txapeldunaren marka atera du orduan, bi tanto indartsu egin ditu atzean, eta partida bukaerara amildu du. Ansa bi pareta zail baina eder bat egiten saiatu da, baina kanpora joan zaio, eta 39 eta 37 jarri dira.
Orduan atera zaio partidako irribarre txiki bakarra Urrizari, markagailuan 39. tantoa ikusi duenean. Labakak sakatu, eta tentsio batean jokatu dute azkeneko tantoa. Ansa gogor sartu da paretaren kontra arrimatutako pilota baten bila, eta joan egin zaio. Hortxe bukatu da: 40 eta 37. Iaz irabazi zuten txapelaren jabetza berretsi dute gorriek, eta Urrizak irabazi du partidako pilotari onenaren saria. Binaka irabazi duen zazpigarren txapela du Iruñeko aurrelariak. |
2021-12-31 | https://www.berria.eus/albisteak/207869/epaileek-atzera-bota-dute-ostalariek-jaurlaritzaren-neurriei-jarritako-helegitea.htm | Gizartea | Epaileek atzera bota dute ostalariek Jaurlaritzaren neurriei jarritako helegitea | Ostalaritzako establezimenduek 01:00ean itxi beharko dute. EAEko Auzitegi Nagusiak iradoki du badagoela neurrien gainean eztabaidatzerik, baina argudiatu du ez dagoela frogarik ondorioztatzeko neurriok eraginkortasun gabeak direla. | Epaileek atzera bota dute ostalariek Jaurlaritzaren neurriei jarritako helegitea. Ostalaritzako establezimenduek 01:00ean itxi beharko dute. EAEko Auzitegi Nagusiak iradoki du badagoela neurrien gainean eztabaidatzerik, baina argudiatu du ez dagoela frogarik ondorioztatzeko neurriok eraginkortasun gabeak direla. | Ezezkoa jaso dute bueltan. EAEko Auzitegi Nagusiak baztertu egin du ostalariek Eusko Jaurlaritzak proposatutako neurri murriztaileen kontra jarritako helegitea. Hori hala, mugek indarren segituko dute, epaileen babesa jasota. Ostatuek 01:00ean itxi behar dituzte ateak, edukiera %60ra murriztua dute, ezin da zutik kontsumitu, eta bezero taldeak hamar lagunera mugatu behar dira. Gainera, urtarrilaren lehenean eta 6an ezin izanen dituzte establezimenduak goizeko zortziak baino lehenago zabaldu bezeroentzat.
EAEko Auzitegi Nagusiak ebazpenean azaldu duenez, izurriteak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan hartua duen bilakaeraren larritasunak bultzatu ditu erabakia hartzera. Diotenez, pandemiak «konpondu ezineko» kalteak ekar baititzake. |
2022-1-1 | https://www.berria.eus/albisteak/207870/egoerak-gaindituta-egotea-eta-sinesgarritasunik-ez-izatea-aurpegiratu-dio-oposizioak-urkulluri.htm | Politika | «Egoerak gaindituta» egotea eta «sinesgarritasunik ez izatea» aurpegiratu dio oposizioak Urkulluri | EAJk lehendakariaren mezua babestu du, eta PSE-EEk esan du euskal gizarteak «ziurtasunak» behar dituela koronabirusaren aurkako borrokan. | «Egoerak gaindituta» egotea eta «sinesgarritasunik ez izatea» aurpegiratu dio oposizioak Urkulluri. EAJk lehendakariaren mezua babestu du, eta PSE-EEk esan du euskal gizarteak «ziurtasunak» behar dituela koronabirusaren aurkako borrokan. | Oposizioko taldeek gogor kritikatu dute Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak abenduaren 31eko Urtezahar eguneko zorion agurrean bidalitako mezua. EH Bilduk, Ahal Duguk, EAEko PPk eta Voxek atzo adierazi zuten Urkullu «errealitatetik at» dagoela eta ez duela «sinesgarritasunik». Nerea Kortajarena EH Bilduko legebiltzarkideak uste du «egoerak gaindituta» dagoela lehendakaria, «iparra galduta» eta «noraezean», eta kezkagarria dela izurriari aurre egiteko planik ez duela ikustea: «Agian kezkagarriena da lehendakariaren mezuan ez dugula ikusi plan bat duen seinalerik datorkigunari aurre egin ahal izateko». Gainera, Kortajarenak «erretorika handia» eta «ziurtasun gutxi» sumatu ditu lehendakariaren hitzetan, eta gogoratu dio Europa kutsatze maila okerrena duen herrialdearen buru dela, eta ez dela «erretorikarako» unea.
Bide beretik egin dizkio kritikak Pilar Garrido Ahal Dugu alderdiko koordinatzaile nagusiak. Esan du lehendakariaren mezua ez dela «sinesgarria», eta erantzukizunik ez hartzea egotzi dio: «Besteen erantzukizunari dei egiten dio, baina ez ditu bereak onartzen». Halaber, ohartarazi dio Jaurlaritzaren lehentasuna izan behar duela osasun publikoa indartzeak, baliabideak zabaltzeak eta langileak zaintzeak, eta erronken artean izan behar dituela osasun mentala lehenesteak, hezkuntza publiko inklusiboa eta ez segregatzailea eraikitzeak eta zaintza sistema publikoa sustatzeak.
EAEko PPko idazkari nagusi Laura Garridoren iritziz, berriz, izurria «gaizki» kudeatzen ari da Eusko Jaurlaritza, besteak beste, hari dagokion erantzukizuna herritarren esku uzten ari delako. Halaber, Garridok esan du «leher eginda eta etsita» ikusten duela lehendakaria. Amaia Martinez Vox taldeko legebiltzarkideak, bestalde, Urkulluren «autokonplazentzia» kritikatu du.
Eusko Jaurlaritzaren bazkideek, berriz, ontzat jo dute Urkulluren Urtezahar eguneko mezua. Ekain Rico PSE-EEko ordezkariak adierazi du euskal gizarteak «ziurtasunak» behar dituela koronabirusaren aurkako borrokan, eta «herritarren zerbitzura» egongo diren erakundeak eskatu ditu. Ricoren ustez, gainera, ez da erraza osasun publikoaren, ekonomiaren eta sozialaren arteko «oreka» aurkitzea. Bestetik, Joseba Egibar EAJko legebiltzarkideak azpimarratu du Urkulluren mezuak «komunitatea eta herria indartzen dituzten balioak» goraipatu zituela.
«Konfiantza eta itxaropena» Izurriteari so «konfiantza eta itxaropena» duela adierazi zuen Urkulluk Urtezahar eguneko mezuan. Ezinbestean, izurriarekin estuki lotua izan zen haren mezua; egoeraren larritasuna azpimarratu zuen lehendakariak, baina baita baikor agertu ere. «Gaur konfiantza eta itxaropen sentimendua partekatu nahi dut: pandemiaren bost olatu gainditu ditugu eta seigarren olatu hau ere gaindituko dugu».
Datorren urteko erronka nagusietakoa izurriteari kontra egitea denez gero, Urkulluk nabarmendu zuen bide horretan Jaurlaritzak konfiantza duela «zientzian eta medikuntzan» eta «osasun agintariengan». Halaber, pandemian askotariko arloetan lanean aritu diren profesionalei ere eskaini zizkien hitzak, esker onekoak, batik bat osasun langileei eta premiazko zerbitzuetan aritu direnei. «Asko zor diegu», aitortu zuen.
Itxaropentsu agertuta ere, lehendakariak zehaztu zuen izurriteak gaiztotua segitzen duela, eta argitu zuen «ziurgabetasuna eta ezjakintasuna» oso handiak direla oraindik ere. «Apaltasunez aitortu behar dugu pandemiari buruz oraindik gutxi dakigula, aitortu behar dugu egunero buru-belarri lanean jarraitu behar dugula egoera eta bilakaera aztertuz», adierazi zuen. Besteak beste, erantsi zuen birusaren aldaeren eragina ez dela desagertuko «mundu osoko biztanleria txertatzen ez den bitartean».
Kritiken onarpena
Autokritikarako tartea hartu zuen hizketaldian Urkulluk. «Jasotako kritikak onartzen ditut. Pandemia honen aurrean, ezin izan dugu beti irtenbideak eta ziurtasunak eskaini, eta ulertzen dut horrek sortzen duen egonezina». Gainera, lehendakariak azaldu zuen Jaurlaritzak ez duela jakin mezuak behar bezala helarazten: «Ez dugu jakin gizarteari azaltzen birusarekin denbora luzean bizitzen ikasi behar dugula; eta, beste modu batera bizitzen ere, ikasi behar dugula». Zehaztapena egin zuen: «Hori da Bizi Berri, hain zuzen ere». |
2021-12-31 | https://www.berria.eus/albisteak/207871/beste-3791-covid-kasu-zenbatu-dituzte-nafarroan.htm | Gizartea | Beste 3.791 COVID kasu zenbatu dituzte Nafarroan | Positiboen ehunekoa %40 izan da ostegunean. Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi duenez, birusak jota ziren hiru lagun hil dira. | Beste 3.791 COVID kasu zenbatu dituzte Nafarroan. Positiboen ehunekoa %40 izan da ostegunean. Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi duenez, birusak jota ziren hiru lagun hil dira. | Kutsatuen kurba koska bat gorago da Nafarroan, berriz ere. Birusaren oldarraldiak ez du etenik izan herrialdez, eta, beste behin, orain arteko marka hautsi dute Nafarroako Gobernuak emandako datuek: 9.370 diagnostiko proba egin ziren atzo, eta horietako 3.791ri atzeman zieten gaitza. Horiek horrela, positiboen ehunekoa %40.5 izan zen. Hau da, testa egin zuten hamar lagunetik lauk eman dute positibo.
Ospitaleei dagokienez, atzo 17 pertsona erietxeratu zituzten birusaren sintomak larriagotuta; horietako bi ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan sartu dituzte. Horiek guztiak aintzat harturik, oraintxe bertan 163 lagun dira Osasunbidearen ardurapeko zentroetan ospitaleratuta. ZIUetan 26 dira guztira, larri.
Gainera, Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak jakinarazi du atzo beste hiru pertsona zendu zirela birusak jota. |
2022-1-1 | https://www.berria.eus/albisteak/207872/betty-white-aktorea-hil-da.htm | Kultura | Betty White aktorea hil da | The Golden Girls telesailean Rose Nylunden pertsonaia antzezteagatik egin zen ezagun batez ere. 99 urterekin hil zen, atzo. | Betty White aktorea hil da. The Golden Girls telesailean Rose Nylunden pertsonaia antzezteagatik egin zen ezagun batez ere. 99 urterekin hil zen, atzo. | Betty Marion White Ludden (Oak Park, Illinois, AEB, 1922) telebistan ibilbide luzeenetakoa egin zuen aktoreetako bat izan zen. 1939an hasi zen lanean, eta hil artean aritu zen hainbat rol antzezten, umorezkoak batez ere. Atzo zendu zen, Los Angelesen (Kalifornia, AEB), 99 urte zituela.
Aktorea ez ezik, AEBetako telebistako lehen ekoizle emakumezkoetako bat izan zen. 1950ko urteetan Life with Elizabeth telebista saioan jardun zuen, eta 1970eko hamarkadan The Mary Tyler Moore Show telesailean Sue Ann Nivensen pertsonaia jokatu zuen, baita hainbat telebista lehiaketa aurkeztu ere. 1985. eta 1992. urteen artean, berriz, The Golden Girls telesailean Rose Nylund pertsonaia antzeztu zuen, eta mundu osoan egin zen ezaguna. Telebistarako beste lan asko egin zituen ordutik aurrera ere, eta hainbat filmetan ere parte hartu zuen, hala nola The Proposal (2009) pelikulan. Bere ibilbidean sei Emmy sari irabazi zituen.
Ehun urte beteko zituen hil honetan, eta bere mendeurrena Betty White: 100 Years Young, A Birthday Celebration filmarekin zen ospatzekoa, zeinak bere ibilbidea errepasatzen duen. Hollywoodeko aktore ugarik samina agertu dute bere heriotzagatik. |
2022-1-1 | https://www.berria.eus/albisteak/207873/nafarroan-eginiko-proba-diagnostikoen-ia-erdiak-positibo.htm | Gizartea | Nafarroan eginiko proba diagnostikoen ia erdiak, positibo | Osasunbidearen arabera, 7.765 PCR eta antigeno test egin ziren atzo, eta horietatik, 3.350ek eman zuten positibo: %43 | Nafarroan eginiko proba diagnostikoen ia erdiak, positibo. Osasunbidearen arabera, 7.765 PCR eta antigeno test egin ziren atzo, eta horietatik, 3.350ek eman zuten positibo: %43 | Izurri bat kontrolpean izateko faktore garrantzitsuenetako bat da diagnostikoa, aukera ematen duelako birusa hesitu, transmisio kateak eten eta gaitzaren hedatzea oztopatzeko. Uneotan, baina, COVID-19a kontrolik gabe ari da hedatzen Euskal Herrian. Transmisio komunitario horren adibide da positibotasun tasa: egunean egiten diren proba diagnostikoetatik zenbat diren positibo. Adituen arabera, izurria kontrolpean izateko, ehuneko hori ezin da izan %5 baino handiagoa. Nafarroan, %43,1koa da uneotan. Osasunbideak gaur emaniko datuen arabera, 7.765 PCR eta antigenoko proba egin zituzten atzo herrialdean, eta horietatik, ia erdiak positibo izan ziren: 3.350.
Adituen arabera, positibotasun tasa hain handi batek islatzen du gaitza azpi-diagnostikatua dagoela herrialdean. Horrez gain, diagnostikatzen diren positiboen erdiak baino gehiago (%54) «jatorri ezezagunekoak» dira jada, Nafarroako Osasun Publikoko eta Lan Osasuneko Institutuak argitaratutako azken txosten epidemiologikoaren arabera. Zer esan nahi du horrek? Bada, Nafarroako osasun zerbitzuek ez dakitela non ari den jendea koronabirusarekin kutsatzen, eta, uneotan, ez duela gaitasunik gaitzari arrastoa segitzeko.
Honakoa, baina, ez da Nafarroari soilik eragiten dion arazoa: Eusko Jaurlaritzak publiko eginiko azken buletin epidemiologikoaren arabera, abenduaren 29an, positibotasun tasa %35,1ekoa izan zen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: 33.388 proba diagnostiko egin zituen Osakidetzak, eta horien herenak (11.712) positibo izan ziren. Ordutik, Jaurlaritzak ez du datu gehiago argitaratu.
Lau hildako Nafarroan
Bestalde, COVID-19ak jota hildako beste lau pertsonaren berri eman du Nafarroako Gobernuak. Astea hasi zenetik, 13 lagun hil dira herrialdean, koronabirusagatik.
Ospitaleen egoerari dagokionez, atzo 15 paziente erietxeratu zituzten Nafarroako ospitaleetan; horietatik bi, ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Uneotan, 160 pertsona daude COVID-19agatik ospitaleratuak Nafarroan, eta 26 paziente larri daude ZIUetan. |
2022-1-1 | https://www.berria.eus/albisteak/207874/covid-19-kasuek-gora-egin-dute-hendaiako-atxikitze-zentroan.htm | Gizartea | COVID-19 kasuek gora egin dute Hendaiako atxikitze zentroan | Cimade elkarteak jakinarazi du preso diren migranteen erdia kutsatu dela aste bakarrean | COVID-19 kasuek gora egin dute Hendaiako atxikitze zentroan. Cimade elkarteak jakinarazi du preso diren migranteen erdia kutsatu dela aste bakarrean | Hendaiako atxikitze zentroan COVID-19 kasuen gorakada izan dela salatu du migratzaileei laguntza ekartzen dien Cimade elkarteak. Aste bakarrean, preso atxikiak diren migranteek erdia kutsatu da, eta zentroa «izoztea» erabaki dute; hau da, ez dute migratzaile gehiago atxikiko bertan egoera konpondu arte.
Koronabirusak eragindako osasun krisia abiatu zenetik Cimade elkarteak behin baino gehiagotan salatu du atxikitze zentroetako egoera. Irailean, Hendaiakotik lekutzea erabaki zuten, sute baten ondotik, gutxieneko segurtasun baldintzak betetzen ez zirela kontsideratuta. |
2022-1-1 | https://www.berria.eus/albisteak/207875/nuklearra-eta-gasa-energia-berdetzat-hartzea-proposatu-du-europako-batzordeak.htm | Ekonomia | Nuklearra eta gasa energia berdetzat hartzea proposatu du Europako Batzordeak | Batik bat «energia berriztagarrietan» oinarritutako etorkizunera bidean trantsizioa egiteko energia nuklearra eta gasa erabiltzea nahi du. | Nuklearra eta gasa energia berdetzat hartzea proposatu du Europako Batzordeak. Batik bat «energia berriztagarrietan» oinarritutako etorkizunera bidean trantsizioa egiteko energia nuklearra eta gasa erabiltzea nahi du. | Eztabaida gori-gori dago, eta gaur jakin da Europako Batzordearen nahia: energia nuklearra eta gasa energia berdetzat hartu nahi ditu. EBko Inbertsio Jasangarrien Taxonomian zerrendatu behar dira jarduera ekonomiko berdeak, dirua jartzeko haietarako, ingurumenaren mesederako. Zerrenda horretan nuklearra eta gasa sartzea proposatu du Batzordeak.
EBko estatuei kontsultak egiten hasi da Batzordea. Hainbat iturrik diotenez, txostenaren zirriborroan jasotzen denez, «nagusiki energia berriztagarrietan oinarritutako» etorkizunera bidean «trantsizioa egiteko» baliagarri ikusten ditu bi energia horiek. «Aholku zientifikoetan» oinarrituta egin dute proposamen hori, zirriborroaren arabera. Gaiaren inguruko erabakia atzeratzen aritu da Batzordea, eta aste honetan egin duten urteko azken bileran landu dute.
2045a baino lehen eraikitzeko baimena lortzen duten zentral nuklearrek etiketa berdea izatea nahi du Batzordeak, eta gas naturala ere gisa bereko energia bezala hartzea, beti ere energia berriztagarrietatik baldin badator, edo emisio txikiak baldin baditu.
Ikusi beharko da estatuek zein jarrera hartzen duten. Adibidez, jakina da Frantziak etiketa berdea jarri nahi diola nuklearrari, eta kontrakoa diola Alemaniak. Proposamenak aurrera egiteko, gehiengo sinplea behar du Europako Legebiltzarrean, eta gehiengo kualifikatua Kontseiluan. Hau da, gutxienez hogei estatuk onartu behar dute.
Gasa bai, nuklearra ez? Nuklearra bai, gasa ez?
Izan ere, Alemaniak, adibidez, 2022an herrialdeko zentral nuklear guztiak ixteko asmoa du. Urte amaierarekin batera hiru itxi dituzte. Alderantziz, nuklearra taxonomian nahi duten batzuek ez dute etiketa berderik nahi gasarentzat; horien artean dago Frantzia. Energia nuklearren aldekoek hura «ezinbesteko tresnatzat» dute, klima aldaketari aurre egiteko, eta energia horren emisio txikiak azpimarratzen dituzte. Emmanuel Macronek azaroan berretsi zuen Frantziak zentral nuklear gehiago eraikiko dituela.
Glasgowko COP26n energia nuklearretik sortutako argindarra EBko taxonomian ez sartzeko eskatuz agiri bateratua sinatu zuten bost herrialdek: Alemaniak, Austriak, Danimarkak, Luxenburgok eta Portugalek.
Gas naturaletik sortutako argindarra EBko taxonomian sartzearen alde dago, berriz, Alemania. Bere zentral nuklearrak ixten ari den herrialdeak gas naturalean ikusten du bidea ikatza atzean uzteko. Alemaniarren gasaren aldeko apustuaren erakusle da Nordstream 2 gasbidea bera ere, berriki amaitutakoa.
Baina Alemania ez dago bakarrik jarrera horretan. Iazko abenduan EBko beste hamar herrialdek, Europa ekialdekoak ia guztiak, taxonomiaren Europako Batzordearen lehen proposamenari betoa ezartzeko mehatxua egin zuten.
Politika
Nuklearra eta gas naturala berdeak? Agerikoa da eztabaida maila politikoan argituko dela, maila zientifiko eta teknikoan ez dagoelako eztabaidarik. Jarduera ekonomiko jasangarrien taxonomia osatzea itzelezko lana da, eta hasi besterik ez da egin.
Jarduera berdeen zerrenda horrek, jakina, oinarri zientifikoa eta teknikoa izan behar du, eta hor Europako Batzordearentzako aholkularitza dago Finantza Jasangarrien Plataforma, eta haren aurretik Finantza Jasangarrirako Aditu Teknikoen Taldea zegoen. Azken horren lana da izan dira klima aldaketaren helburuetako lehen zerrendak, Europako Batzordeari aurkeztutakoak. Jarduera berdeen zerrenda horietan ez zeuden ez nuklearretik sortutako argindarra ezta gas naturaletik sortutakoa ere.
Politikariek gasa eta energia nuklearra berdetzat jotzea erabakiz gero, non gelditzen da taxonomiaren oinarri zientifikoa? Eta oinarri zientifikoak bermatzen duen sinesgarritasuna? Hori ere kontuan hartu beharko dute joko politikoan. Inbertsio Jasangarrietarako Taxonomiak sinesgarritasun gal dezakeela ohartarazi dute, adibidez, Net-Zero Asset Owner Alliance taldean bildutako 60 inbertsiogilek (Allianz SE, AXA Taldeak, BNP Paribas, Santander eta Barclays tartean). Iritzi bertsuak agertu dituzte ingurumeneko gobernuz kanpoko erakundeek eta hainbat zientzialarik ere.
Haiek guztiek esan diote Europako Batzordeari gasa eta nuklearra uzteko taxonomiatik kanpo; nahi izanez gero, egiteko aparteko beste zerrenda bat, baina taxonomian soilik egiaz berdeak diren jarduera zerrendatzeko. |
2022-1-2 | https://www.berria.eus/albisteak/207898/su-hartu-du-hegoafrikako-parlamentuak.htm | Mundua | Su hartu du Hegoafrikako Parlamentuak | Hiru eraikinek osatzen dute Lurmutur Hiriko parlamentua, eta haietatik zaharrena da kalte larrienak jasan dituena; 1884an eraiki zuten. Oraindik ez dute argitu zerk eragin duen sutea. | Su hartu du Hegoafrikako Parlamentuak. Hiru eraikinek osatzen dute Lurmutur Hiriko parlamentua, eta haietatik zaharrena da kalte larrienak jasan dituena; 1884an eraiki zuten. Oraindik ez dute argitu zerk eragin duen sutea. | Hegoafrikako Parlamentuak su hartu du gaur goizean, Lurmutur Hirian. Hango erakundeek jakinarazi dutenez, ordea, suhiltzaileek kontrolpean dute sutea jada. Ez dute argitu zerk eragin duen ezbeharra, eta Patricia de Lille Azpiegitura Ministroak azaldu duenez, segurtasun kameretako irudiak aztertzen ari dira.
«Sutea hirugarren pisuan dago orain. Sua bulegoetan hasi da, eta orain gimnasiora zabaldu da», Jean-Pierre Smith hiriko segurtasun arduradunaren hitzetan. Haren arabera, gutxienez 36 suhiltzaile dabiltza lanean.
Hegoafrikan 05:00ak zirenean hasi da sua, eta suhiltzaileek azaldu dutenez, «teilatuko asfaltoa urtzen hasi da. Horma batzuetan arrakalak ere azaldu dira».
Hiru eraikinek osatzen dute Hegoafrikako Parlamentua, eta kaltetuena hiruretatik zaharrena da, 1884an eraikitakoa. Beste biak XX. mendearen hasierakoak dira. |
2022-1-2 | https://www.berria.eus/albisteak/207899/ezker-batuak-salatu-du-eraso-faxista-bat-jasan-duela-lizarran.htm | Gizartea | Ezker Batuak salatu du «eraso faxista bat» jasan duela Lizarran | Lizarrako (Nafarroa) egoitza erasotu dute, eta, besteak beste, «Biba Espainia» eta «Gorriak arekara» dioten mezuak idatzi dituzte, gezurrezko pistola bat uzteaz gain. Afiliatu batek, gainera, mehatxuak dituen gutun bat jaso du etxean. | Ezker Batuak salatu du «eraso faxista bat» jasan duela Lizarran. Lizarrako (Nafarroa) egoitza erasotu dute, eta, besteak beste, «Biba Espainia» eta «Gorriak arekara» dioten mezuak idatzi dituzte, gezurrezko pistola bat uzteaz gain. Afiliatu batek, gainera, mehatxuak dituen gutun bat jaso du etxean. | 2022. urteko lehen gauean «eraso faxista bat» jasan zuen Ezker Batuak Lizarran (Nafarroa). Alderdiak berak salatu duenez, kalte materialak eragin zizkieten eta material informatikoa lapurtu zieten, baita «diru apur bat» ere. Hortaz gain, «Biba Espainia» eta «Gorriak arekara» zioten pintaketak egin zizkieten, eta gezurrezko pistola bat utzi zuten lokalaren barruan.
Hori gutxi balitz, alderdiak salatu du «duela gutxi» afiliatu batek mehatxuak zituen gutun bat jaso zuela etxean. EBren arabera, atzoko erasoa ez da kasu bakartu bat: «Azken hilabeteetan eraso bat bestearen atzetik jasaten ari dira EBko lokalak eta ordezkariak, eta beste behin ere lerro gorria gainditu dute». Dena den, argi utzi dute eraso horiek are eta gehiago indartzen dituztela alderdikideen «konbikzio antifaxistak».
«Eraso gehiago jasaten baditugu ere mundu justuago baten alde lanean jarraituko dugu, halako miserableek lekurik ez duten mundu baten alde. Gaur, atzo bezala, oihu egiten diogu faxismoari: ez dira pasako!», idatzi dute. Biharko elkarretaratzea deitu dute, 19:00etan, Lizarrako Foruen Plazan.
Elkartasuna
Azken orduetan hainbat izan dira EBri babesa erakutsi dioten alderdiak eta eragileak. Tartean, Koldo Leoz Lizarrako alkatea (EH Bildu): «Lizarran mehatxu faxistek ez dute lekurik. Nire elkartasun osoa Ezker Batuako kamaradekin», idatzi du Twitterren. |
2022-1-2 | https://www.berria.eus/albisteak/207900/emakume-etxegabe-bat-hil-da-bilboko-zabalgune-plazan.htm | Gizartea | Emakume etxegabe bat hil da Bilboko Zabalgune plazan | Goizeko zazpi eta erdiak aldera hil da, eta ezin izan dute suspertu. Ikerketa zabaldu du Ertzaintzak. | Emakume etxegabe bat hil da Bilboko Zabalgune plazan. Goizeko zazpi eta erdiak aldera hil da, eta ezin izan dute suspertu. Ikerketa zabaldu du Ertzaintzak. | Emakume etxegabe bat hil da gaur goizean Bilbon, Zabalgune plazan. Dirudienez, inguru horretan igaro du gaua. Ertzaintzak goizeko zazpi eta erdiak aldera izan du emakumearen egoeraren berri, eta osasun langileekin batera heldu da Zabalgunera. Ez dute lortu emakumea suspertzerik.
Gorpua Auzi Medikuntzako Institutura eraman dute, zergatik hil den zehazteko, eta Ertzaintzak ikerketa zabaldu du. |
2022-1-2 | https://www.berria.eus/albisteak/207901/esan-sindikatuak-salatu-du-pintaketak-egin-dizkiotela-barakaldoko-egoitzan.htm | Gizartea | Esan sindikatuak salatu du pintaketak egin dizkiotela Barakaldoko egoitzan | Pintaketek Ertzaintzari egozten diote Rosa Zarra, Kontxi Sanchiz eta Iñigo Cabacas hil izana. Sindikatuaren arabera, «euren buruari abertzale deitzen dioten faxistak» dira pintaketen egileak, eta azken egunetan Rosa Zarraren heriotzaren inguruan gertatutakoan dute jatorria. | Esan sindikatuak salatu du pintaketak egin dizkiotela Barakaldoko egoitzan. Pintaketek Ertzaintzari egozten diote Rosa Zarra, Kontxi Sanchiz eta Iñigo Cabacas hil izana. Sindikatuaren arabera, «euren buruari abertzale deitzen dioten faxistak» dira pintaketen egileak, eta azken egunetan Rosa Zarraren heriotzaren inguruan gertatutakoan dute jatorria. | «Zipaioak, zuen hil zenituzten Rosa Zarra, Kontxi Sanchiz eta Iñigo Cabacas. Esan, ordaindu duzue!» eta «Zipaioak hiltzaileak, herriak ez du barkatuko!». Hori diote gaur Esan Ertzaintzaren sindikatuaren Barakaldoko (Bizkaia) egoitzan agertu diren pintaketek. Haien arabera hirugarren aldia da, eta «euren buruari abertzale deitzen dieten faxistei» egotzi diete haien egiletza.
Pintaden jatorria da azken egunetan Rosa Zarraren heriotzaren inguruan gertatutakoa. Asteon hil da Jose Mari Aldaia enpresaburua. ETAk 341 egunez bahitua izan zuen Aldaia, eta 1995ean, haren askatasuna eskatzeko egin zen protestetako batean sortutako istiluetan hil zuen Ertzaintzak Rosa Zarra, gomazko pilota batekin (pilotakada jaso eta zortzi egunera hil zen).
Ikerketa bat abiatu zuen Ertzaintzak, baina Juan Mari Atutxa Eusko Jaurlaritzako Barne sailburuak argudiatu zuen, gomazko pilota batek jo arren, ez zela hil horrek eragin zizkion zaurien ondorioz, baizik eta aurretik zituen osasun arazoengatik. Zarraren senideek salaketa bat jarri zuten, baina 1995eko irailean artxibatu zuten.
ETB2ko Teleberri saioak, Aldaiaren heriotzari buruz ari zela, hala esan zuen asteazkenean: «Ezker Abertzalea Aldaia askatzeko manifestazioen parean elkartzen zen, eta behin, Donostian, istiluak izan ziren eta Ertzaintzaren gomazko pilota batek Rosa Zarra hil zuen». EITB Nahieranen jada ez dago eskuragarri saio hura.
Esanek esandakoa zuzentzeko eskatu zion ETBri, eta hark hala egin zuen ostegun gaueko Teleberri-n: «Atzo igorri genuen albisteari dagokionez, zuzendu egin behar dugu Rosa Zarraren heriotzaz esan genuena, epaitegiek ez baitzuten frogatu Zarrak jasotako pilotakadaren eta heriotzaren arteko lotura zuzena».
Horrek erreakzio andana eragin du, eta, besteak beste, EH Bilduk iragarri du gaia EITBren batzordera eramango duela: «EITBren jarrera, historia bihurrituz eta polizien sindikatuak esandakoari amen eginaz, onartezina da. Biktimen kategorizazioa: aitortza batzuentzat, umiliazioa besteentzat».
Ez zen nahikoa ikertu
Ertzaintzak Zarra zauritu zuen 1995eko ekainaren 30 hartan, Ezker Abertzalearen Euskal Herria Askatu plataformak Ertzaintzaren eta Guardia Zibilaren aurka deitu zuen protestara; egun bat lehenago Joxean Lasaren eta Joxi Zabalaren senideen eta lagunen aurka jo zuten poliziek Hondarribiko (Gipuzkoa) aireportuan, hamabi urte desagertuta zeramatzaten bi lagunen hilkutxen bila joan zirenean. Egun hartan bertan ere jo zuten senideen eta lagunen aurka Tolosako (Gipuzkoa) hilerrian.
2015ean, argitaratu zuen Udal Erretratuen Mapa txostenean, Jaurlaritzak aitortu zuen Zarraren kasua ez zela bere garaian behar bezala ikertu, edo, gutxienez, ez zutela behar bezain beste argitu. Zarraren atalean aitortzen zuen sei metrora bota ziotela pilotakada ertzainek.
Heriotzaren 25. urteurrenean, berriz, plaka bat jarri zuten Zarra zauritu zuten lekutik metro batzuetara, Amara Berri auzoko Olaeta plazan; Rosa Zarra Martin, 1995eko ekainean eraila. Egia, justizia, erreparazioa (1995-2020) zioen plakak. Sortuk antolatutako ekitaldi batean jarri zuten plaka, Zarra oroitzearekin batera. Plaka horrek, ordea, eraso bat jasan zuen iazko maiatzean, kendu egin zutenean.
Euskal Memoria fundazioak egindako bilduma batean, gomazko pilotek eragindako bost heriotza zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian: 1977an Jose Luis Aristizabal eta Isidro Susperregi hil zituzten, Donostian, eta Luis Santamaria, Iruñean. Laugarrena izan zen Zarra, eta Iñigo Cabacas Athleticeko zalea bosgarrena, 2012an. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207902/xanti-iparragirre-euskaltzalea-hil-da-87-urterekin.htm | Gizartea | Xanti Iparragirre euskaltzalea hil da, 87 urterekin | Eskoriatzako (Gipuzkoa) bere baserrian zendu da. Iheslari politikoa izan zen, bertso eskolen sortzailea, eta Marixol Iparragirre euskal presoaren aita, besteak beste. | Xanti Iparragirre euskaltzalea hil da, 87 urterekin. Eskoriatzako (Gipuzkoa) bere baserrian zendu da. Iheslari politikoa izan zen, bertso eskolen sortzailea, eta Marixol Iparragirre euskal presoaren aita, besteak beste. | Igande goizean hil da Xanti Iparragirre Perurena euskaltzalea (Errenteria, Gipuzkoa, 1934 - Eskoriatza, Gipuzkoa, 2022), 87 urterekin. Azken egunak ospitalean egin ditu, eta, azkenean, bere baserrian hil da. Euskaltzalea eta abertzalea zen, iheslari politikoa, baita bertso eskolen sortzailea ere. Azken agurra asteartean egingo diote, 19:00etan, Eskoriatzako San Pedro elizan.
Marixol Iparragirre euskal presoaren aita ere bazen Xanti, eta hura espetxetik Eskoriatzara eraman dute aita agurtzeko.
Errenteriako Añarbe auzoan jaio zen, eta hamar anai-arrebetatik zazpigarrena zen Iparragirre. Eskoriatzara ezkondu zen 1959an, eta bost seme-alaba izan zituen. Han sortu zuen Euskal Herriko lehen bertso eskola, Patxi Goikolea eta Juanito Akixorekin batera.
1981an bilakatu zen iheslari politiko; Ipar Euskal Herrira ihes egin zuen, eta sasian ibili zen 2003ra arte. Iparraldean hainbat urtez izan zen bertso irakasle, eta, 2008an Amets Arzallusek lehenengo Xilaba irabazi zuenean, Iparragirrek berak jantzi zion txapela.
Agurra
Hil berritan, hainbat izan dira sareetan Iparragirreri azken agurra eman diotenak. Bertsozale elkarteak, adibidez, «bertsolaritzaren alde egindako guztia» eskertu dio.
Arnaldo Otegi EH Bilduko idazkari nagusiarentzat, berriz, «herritarra eta herrigilea, euskalduna eta abertzalea» izan da Iparragirre: «Ohore bat izan da bidearen zati handi bat zurekin partekatzea».
Sareetan beste hamaika erabiltzailek ere izan dute gogoan Iparragirre. Irulegiko Irratiak, adibidez, joan den urrian harekin izandako solasaldia izan du gogoan: «Hastapenetik egin dudan bizian, legearen barnean ez naiz ibili. Legea barrendik ez dut ezagutu». |
2022-1-2 | https://www.berria.eus/albisteak/207903/berdinketa-urteko-lehen-derbian.htm | Kirola | Berdinketa urteko lehen derbian | Januzajek sartu du neurketako lehen gola hasi eta gutxira, eta bigarren zatian berdindu du Joseluk, penaltiz. Eztabaida sortu dute epailearen erabakiek. | Berdinketa urteko lehen derbian. Januzajek sartu du neurketako lehen gola hasi eta gutxira, eta bigarren zatian berdindu du Joseluk, penaltiz. Eztabaida sortu dute epailearen erabakiek. | Puntu bana Alavesentzat eta Realarentzat. Urteko lehen derbira bolada txarrean heldu dira bi taldeak, eta ez dute garaipenik eskuratu gaur ere. Realak sei partida daramatza garaipenik lortu gabe, eta, Alavesek, zazpi. Entrenatzaile aldaketak ere ez balio izan hiru puntuak eskuratzeko babazorroei: gaurkoa izan da Jose Luis Mendilibarren lehen neurketa Alavesen aulkian. Bi taldeek baja askorekin egin diote aurre gaurko lehiari, lesioak eta COVID-19 kasuak tarteko.
Norgehiagoka, gainera, ez da ongi hasi Realarentzat; beroketan min hartu du Joseba Zalduak, eta hirugarren minutuan lesionatuta zelaia utzi behar izan du Barrenetxeak. Joerari, ordea, azkar eman diote buelta txuri-urdinek: aulkitik sartu den Januzajek 13. minutuan sartu du 0-1ekoa. Silvak pase ikusgarria egin dio Porturi, hark patxadaz hartu du, burua altxa du, eta ondo erdiratu du Januzajentzat.
Lehen zatia ederra izan da, eta bi taldeek izan dituzte gol aukerak. Argienak, ziurrenik, Realak, nahiz eta Remirok ere bere taldea salbatu behar izan duen pare bat aldiz. 41. minutuan heldu da neurketako lehen jokaldi polemikoa: Isak bakarrik geratu da gaur debuta egin duen Owono atezain gaztearen parean, eta Laguardiaren bultzakada bat tarteko ezin izan du nahi zuen bezala errematatu. Zutoinean jo du baloiak, eta ez du ezer adierazi Del Cerro Grande epaileak.
Neurketatik kanpora
Realeko jokalariak haserre joan dira aldageletara, eta hura areagotu besterik ez da egin epaileak Alavesen aldeko penaltia adierazi duenean 57. minutuan. Erdiraketa batean, lehian zebiltzan Zubeldia eta De La Fuente, eta Realekoak Alavesekoari penalti egin diola ikusi du epaileak. Joseluk arazorik gabe engainatu du Remiro. 1-1.
Hortik aurrera trabatu egin da jokoa. Neurketatik atera da Reala, eta gehien estutu duena etxeko taldea izan da, baina aukera garbiegirik sortu gabe. Falta asko eta joko gutxi.
Gauzak hala, jaitsiera postuetan jarraitzen du Alavesek 16 punturekin, eta seigarren Realak, 30ekin.
Alaves: Owono; Agirregabiria, Lejeune, Laguardia, Duarte, Loum, Moya, Ivan Martin (Edgar, 45'), Luis Rioja; De la Fuente (Sylla, 71) eta Joselu.
Reala: Remiro; Aritz, Zubeldia (Pacheco, 80'), Le Normand, Rico; Gebara (Zubimendi, 80'), Merino, Silva (Sorloth, 75'): Portu (Djouahra, 75'), Barrenetxea (Januzaj, 2') eta Isak. |
2022-1-2 | https://www.berria.eus/albisteak/207904/bizirik-jarraitzen-dute-penak-eta-albisuk.htm | Kirola | Bizirik jarraitzen dute Peñak eta Albisuk | Gorriak 7-0 aurreratu dira, eta 14-9 ere joan dira aurretik. Neurketaren azken zatian, ordea, Peña II.a izan da onena. Txapelketako bigarren puntua da haientzat. | Bizirik jarraitzen dute Peñak eta Albisuk. Gorriak 7-0 aurreratu dira, eta 14-9 ere joan dira aurretik. Neurketaren azken zatian, ordea, Peña II.a izan da onena. Txapelketako bigarren puntua da haientzat. | Markagailua iraulita, Binakako Txapelketako bigarren puntua poltsikoratu dute Jon Ander Peñak eta Jon Ander Albisuk gaur Donostiako Atano III.a pilotalekuan (16-22). Gaur galduta leku txarrean geratuko zen bikotea, baina erreskate lanetan fin ibili da Peña II.a.
Neurketa ezin zuten okerrago hasi: 7-0. Errematean asmatu du Irribarriak, baina nagusiki Albisuren akatsek ahalbidetu dute errenta hori. Bederatzi pilota galduta amaitu du partida atzelariak. 14-9 ere joan dira aurretik gorriak.
Garaipena urrun zutela zirudienean, ordea, aurrerapauso galanta eman du Peñak. Haren pilotakaden atzetik ibili da Irribarria, eta Albisuk ere hobeto jokatu du neurketaren bigarren zatian lehenengoan baino. Itzaltzean joan dira Irribarria eta Rezusta, eta 22raino heldu dira urdinak.
Sailkapena
1. Elezkano II.a-Zabaleta, 5 puntu 2. Irribarria-Rezusta, 4 3. Laso-Imaz, 3 4. Urrutikoetxea-Aranguren, 3 5. Altuna III.a-Martija, 3 6. Peña II.a-Albisu, 2 7. Jaka-Mariezkurrena, 2 8. Ezkurdia-Tolosa, 1 |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207905/lehen-ministro-abdalla-hamdoken-dimisioa-eragin-dute-protestek.htm | Mundua | Lehen ministro Abdalla Hamdoken dimisioa eragin dute protestek | 2019tik lehen ministro izan denak ohartarazi du herrialdea «inflexio puntu arriskutsu batean» dagoela. Militarrek ez dute adierazpenik egin. Gobernu zibil bat eskatzeko mobilizazioekin segitzekoak dira | Lehen ministro Abdalla Hamdoken dimisioa eragin dute protestek. 2019tik lehen ministro izan denak ohartarazi du herrialdea «inflexio puntu arriskutsu batean» dagoela. Militarrek ez dute adierazpenik egin. Gobernu zibil bat eskatzeko mobilizazioekin segitzekoak dira | Abdalla Hamdok Sudango lehen ministroak dimititu egin du goizaldean. Duela 42 egun, azaroaren 21ean, izendatu zuten berriro, urriaren 25ean estatu kolpea eman eta kargutik kendu zuen batzorde militarrarekin akordio batera heldu ostean. Omar al-Baxir 1989tik herrialdeko presidente zena boteretik kendu zuen armadak 2019ko apirilean, egoera ekonomikoagatik herritarrek egindako protestek akuilatuta. Sektore militarrak eta zibilak Sudango Kontseilu Subiranoa osatu zuten uda hartan, «trantsizio demokratikoa» egin eta, hasiera batean, 2022 erdialdera hauteskundeak egiteko. Hain zuzen, Hamdok izendatu zuten lehen ministro.
Orain hilabete eta erdi, estatu kolpea izan eta gero, Abdel Fatah al-Burhan buru duen batzorde militarrarekin adostu zuen «teknokratez eta independenteez» osaturiko gobernu bat osatzea, baina al-Baxirren erortzea eragin zuten alderdi politikoak eta gizarte eragileak kontuan hartu gabe. Herritar askok traiziotzat jo zuten hori, eta estatu kolpearen aurkako protestek are eta indar gehiago hartu zuten. Oraindik, ordea, ez dute gobernurik osatu Sudanen. Militarrek ez dute dimisioari buruzko adierazpenik egin, eta Hamdokek telebista bidez emandako diskurtsoan ohartarazi bezala, «inflexio puntu arriskutsu batean» dago herrialdea.
Oraingoan ere protestek eragin dute lehen ministroaren dimisioa. Azken asteetako mobilizazioetan egin bezala, atzo ere militarrek negar egiteko gasa jaurti zieten Khartum hiriburuan kalera ateratakoei. Berri agentzien arabera, herritarrek erakutsi zituzten Hamdokek eta Al-Burhanek lortutako akordioaren aurkako pankartak, eta estatu zibil baten aldeko aldarriak oihukatu zituzten. Polizia indarrek hiru lagun hil zituzten herenegun, eta Medikuen Batzordea elkartearen zenbaketaren arabera, urriaren 25eko estatu kolpearen aurka azkeneko bi hilabeteotan egindako protestetan 57 herritar hil dituzte; gehienak, tiroz. 2022an ere «erresistentziarekin» jarraituko dutela jakinarazi dute ekintzaileek, gaur, sare sozialen bidez, eta biharko protestara deitu.
Azken bi asteetan indartsu zebilen Hamdokek dimisioa aurkeztuko zuela zioen zurrumurrua. Nolanahi ere, Al-Burhanek esan zuen, joan den astean, hasiak zirela 2022an beharrean 2023an hauteskundeak egiteko prozedurak martxan jartzen. «Ardura itzuli eta dimititzea erabaki dut, herrialde zintzo honetako beste gizon edo emakume batek aukera izan dezan trantsizio fasea amaitu eta Sudan demokratiko bilakatzeko», nabarmendu du, goizaldean, Hamdokek, NBE Nazio Batuen Erakundeko funtzionario ohiak. Herrialdeak ia hiru urte daramatza ziurgabetasunean.
Hamdokek ez du zehatz-mehatz azaldu zergatik eman duen dimisioa. Bere azkeneko diskurtsoan hitz onak izan ditu gobernu zibil baten aldeko protestak antolatzen ari diren erresistentzia batzordeetako kideentzat: «Ondo egin duzue, eta zuen irmotasunak zehaztuko ditu Sudan berriaren ezaugarriak», adierazi zuen. Aldiz, bestelako tonua erabili du militarrekin: «Herria da agintari burujabe gorena, eta indar armatuek haien aginduak bete behar dituzte».
Erantzulea, Al-Burhan<br />Dimisioak are gehiago «zailduko» du herriadearen egoera, oposizioko alderdi nagusi Al Ummako idazkari nagusi Al Wazig al-Berirren esanetan. «Egongo dira ondorio politiko eta konstituzionalak, eta horiek herrialdeko egoera politikoa aldatuko dute», adierazi dio Efe berri agentziari, gaur. Al-Berirren ustez, Al-Burhan buruzagi militarra da gertatutakoaren erantzulea, «bere eragina» inposatu nahi izateagatik sudandarren erabakiei. Egoerari irtenbide bat emateko, alde guztien arteko «benetako elkarrizketa bat» eskatu du, eta argi utzi ez dagokiela militarrei ordezko bat izendatzea.
AEBek «adostasun bat bilatzera» deitu dituzte sudandarrak, iraungo duen gobernu zibil bat eta «demokrazia» bermatu ahal izateko modu horretan. AEBetako Estatu Departamentuaren Afrikarako Bulegoak Twitterreko bere kontuan azpimarratu duenez, 2019ko abuztuan onartutako adierazpen konstituzionalak zehaztutakoa aintzat hartuta izendatu beharko lukete hurrengo lehen ministroa.
NBEren Sudanerako ordezkari berezi Volker Perthes «kezkatuta» dago Sudango krisi politikoarekin, ohar batean, gaur, jakinarazi duenez. Hamdokek dimisioa emanda, azken hiru urteetan herrialdean emandako «aurrerapausoak» are gehiago eteteko «arriskua» dagoela iruditzen zaio. Bide batez «goraipatu» nahi izan ditu Hamdok lehen ministro izan den bitartean erdietsi dituen «lorpenak». |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207906/motor-gidari-bat-hil-da-donostian.htm | Gizartea | Motor gidari bat hil da Donostian | Goizeko laurak aldera gertatu da ezbeharra, Amarako tuneletik gertu. | Motor gidari bat hil da Donostian. Goizeko laurak aldera gertatu da ezbeharra, Amarako tuneletik gertu. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, gaur goizaldean 35 urteko motor gidari bat hil da Donostian. Ezbeharra Amarako tuneletik hurbil gertatu da, eta ordubetez itxi behar izan dute errepidea.
Donostiako Udaltzaingoak ikertzeari ekin dio, zer gertatu den argitzeko. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207907/sexu-eraso-bat-salatu-dute-barakaldon-bigarrena-astebetean.htm | Gizartea | Sexu eraso bat salatu dute Barakaldon, bigarrena astebetean | Gizon bat atxilotu zuten atzo, emakume bati sexu ukituak egitea egotzita | Sexu eraso bat salatu dute Barakaldon, bigarrena astebetean. Gizon bat atxilotu zuten atzo, emakume bati sexu ukituak egitea egotzita | Astebete baino ez da igaro Barakaldoko emakumeek (Bizkaia) kalera jo zutenetik herrian izandako sexu eraso bat salatzeko, eta gaur berriro mobilizatuko dira, igandean gertatutako sexu eraso bat salatzeko. Antza denez, gizonezko batek sexu ukituak egin zizkion emakume bati taberna batean, eta, emakumeak gertatutakoa salatu zuenean, harekin zeuden lagun batzuek eta ustezko erasotzaileak liskarra izan zuten. Emakumea arin zauritu zen esku batean. Udaltzainak agertu zirenean, gizonezkoa atxilotu zuten, sexu erasoa egotzita, eta emakumearekin zeuden lagunetako bat ere identifikatu zuten.
Gaur 19:00etan elkarretaratzea egingo dute Herriko Plazan, Argitan elkarteak deituta, Erasorik ez erantzunik gabe goiburupean. «Astebete baino ez da igaro azken elkarretaratzea egin genuenetik, eta, orduan esan genuen bezala, ezelako erasorik ez da egongo erantzunik gabe geldituko denik», azaldu dute. «Matxirulo eta matxistek Barakaldoko emakumeak aurrean izango gaituzte; ez dute lekurik gure kaleetan, ezta gure bizitzetan ere».
Abenduaren 25ean, 38 urteko beste gizon bat atxilotu zuten Barakaldon, etxekidea zuen emakume bati sexu erasoak egiteagatik. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207908/hong-kongeko-citizen-news-egunkaria-itxi-egin-dute-segurtasun-kezkengatik.htm | Mundua | Hong Kongeko 'Citizen News' egunkaria itxi egin dute, segurtasun kezkengatik | Txinako polizia indarrek Stand News hedabideko hainbat kide atxilotu zituzten joan den astean, sedizioa egotzita. | Hong Kongeko 'Citizen News' egunkaria itxi egin dute, segurtasun kezkengatik. Txinako polizia indarrek Stand News hedabideko hainbat kide atxilotu zituzten joan den astean, sedizioa egotzita. | Jarduera etengo du bihar Hong Kongeko (Txina) Citizen News hedabideak. Igandean eman zuen ixteko erabakiaren berri, hedabideko langileak arriskuan daudelako kezkatuta eta hirian kazetaritza egiteko baldintzek okerrera egin dutela iritzita.
Txinako Poliziak Stand News «demokraziaren aldeko» egunkariaren egoitza miatu eta hainbat kide atxilotu eta egun gutxira jakinarazi du itxiera Citizen News-ek. Txinak sedizioa sustatzeko edukia publikatzea egotzi die Stand News-eko editore nagusiei.
«Zoritxarrez, ezin dugu gure sinesmenak errealitate bihurtzen jarraitu beldurrik gabe, azken bi urteetan gure gizartean izan diren aldaketengatik eta hedabideen ingurukoaren hondamenagatik», adierazi du taldeak ohar bidez.
Hong Kongek kolonia britainiarrari izateari utzi eta Txinak bere agintepean hartu zuenean, 1997an, Pekinek konpromisoa hartu zuen 50 urtean bere hartan errespetatuko zuela hiriko gizarte eredua, «herrialde bat, bi sistema» leloa bere eginda. «Demokraziaren aldeko» ekintzaileek, ordea, askatasuna murriztea leporatzen diote Txinako Gobernuari; bereziki, Pekinek Nazio Segurtasunerako Legea indarrean jarri zuenetik 2020ko ekainean, 2019an izandako protesta jendetsuei erantzuteko.
Iaz, Txinak Hong Kongeko Apple Daily egunkaria behartu zuen bere jarduna behin betiko etetera, Poliziak haren egoitza miatu ostean. Segurtasun Nazionalaren Legea urratzea leporatu zioten. Hedabidearen sortzaile Jimmy Lai, «demokraziaren aldeko» mugimenduaren pertsona ezagunenetako bat, espetxean da, hainbat kargurengatik.
Hong Kongeko agintariek ukatu egin dute prentsa askatasunaren kontra egin izanaren akusazioa. HAien hitzetan, Segurtasun Nazionalerako Legeak ez ditu hedabideak jopuntuan, baizik «sezesio», «subertsio» eta «terrorismo» ekintzak, eta hiriaren barne auzietan esku hartzeko atzerriko eragileekin konspirazioan aritzea. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207910/puigdemontek-salatu-du-giza-eskubideen-urraketak-jasaten-dituztela-euskal-presoek.htm | Politika | Puigdemontek salatu du giza eskubideen urraketak jasaten dituztela euskal presoek | Sarek zabaldu duen bideo batean, Kataluniako presidente ohiak urtarrilaren 8ko mobilizazioak babestu ditu: «Espero dut 2022an erabat normalizatuko dela Euskal Herriko egoera politiko eta soziala». | Puigdemontek salatu du giza eskubideen urraketak jasaten dituztela euskal presoek. Sarek zabaldu duen bideo batean, Kataluniako presidente ohiak urtarrilaren 8ko mobilizazioak babestu ditu: «Espero dut 2022an erabat normalizatuko dela Euskal Herriko egoera politiko eta soziala». | Sare hasi da larunbatean herrietan egingo dituen mobilizazioetarako atxikimenduak biltzen eta argitaratzen. Osasun egoera dela eta, bertan behera utzi zuten Bilbon euskal presoen eskubideen alde egitekoa zuten urtarrilaren 8ko urteroko manifestazio jendetsua, eta, horren partez, herrietan egingo dituzte mobilizazioak.
Protestari bideo bidez atxikimendua erakutsi dioten lehenengoetako bat Carles Puigdemont izan da, Kataluniako presidente ohia.
Lehenik eta behin, Puigdemontek eskerrak eman ditu «batzuek ikusezin mantendu nahiko luketena ikusgarri egiteko» balio duen mobilizaziora gonbidatzeagatik: «Oinarrizko giza eskubideak urratzen zaizkie, arrazoi bategatik edo besteagatik, kalean, zigor malguagoekin edo etxetik gertu egon beharko luketen pertsonei», adierazi du Puigdemontek. «Oinarrizko giza eskubideen urraketak dira horiek, eta gizarte zintzo batek ez lituzke onartu beharko».
Jarraian, eskerrak eman dizkio Sareri. Batetik, euskal presoen egoera ikusgarri egiten duelako; eta, bestetik, «horrenbeste ahots plural» biltzeagatik «giza eskubideen aldeko» mezu baten baitan.
Aipatu du Espainian, zoritxarrez, etengabea dela errepresioa, eta horrek ez duela zerikusirik justiziarekin: «Ez du zerikusirik Europarentzat nahi dugun askatasun demokratikoarekin, herrietatik eraiki nahi dugun Europarekin».
Azkenik, behar den guztietan laguntzeko prest agertu da Puigdemont: «Espero dut 2022an erabat normalizatuko dela Euskal Herriko egoera politiko eta soziala», amaitu du. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207911/lekualdatzeen-erritmo-motela-salatu-du-foro-sozial-iraunkorrak.htm | Politika | Lekualdatzeen «erritmo motela» salatu du Foro Sozial Iraunkorrak | Premiazko ikusten du presoak hurbiltzearen «aldi baterako etapa» gainditzea | Lekualdatzeen «erritmo motela» salatu du Foro Sozial Iraunkorrak. Premiazko ikusten du presoak hurbiltzearen «aldi baterako etapa» gainditzea | Joan den astean iragarri zuten beste zazpi preso Euskal Herrira ekarriko zituztela. Foro Sozial Iraunkorrak ontzat eman du iragarpena eta, oro har, azken hilabeteetan espetxe politikaren alor horretan izan den aldaketa: izan ere, lekualdatze horiek gauzatzen direnean, EPPK Euskal Preso Politikoen Kolektiboko kide diren presoen erdiak Euskal Herriko espetxeetan egongo dira. Baina, aldi berean, nabarmendu nahi izan du lekualdatze horiek izaten ari diren «erritmo motela»: «Lekualdatzeak ezin dira tantaz tantakoak izan, eta ezin dira egon Madrilen eztabaida politikoan eta etengabeko krispazioaren mende».
Foro Sozialaren ustez, argi dago lekualdatzeen etapa hau «aldi baterakoa» dela, eta pentsatzen du «premiazkoa eta zentzuzkoa» dela fase hori gainditzea, horrek aukera emango lukeelako «presoen auziari konponbide integrala emateko baldintza hobeetan».
Foro Sozialaren arabera, bi dira gaur egun irekita dauden «eztabaida nagusiak»: alde batetik, «salbuespeneko legea gainditzea eta araudi arrunta aplikatzea», horrek dakarren guztiarekin irteteko baimen arruntak eskuratzeko, graduetan aurrera egin ahal izateko eta beste zenbait arlotan; eta, bigarrenik, «birgizarteratze plan orokor bat» definitzea, Foro Sozialaren ustez eragile guztiekin adostu beharko litzatekeena, presoak ere aintzat hartuz. «Plan horri esker, presoei euren banakako birgizarteratze ibilbidean lagunduko litzaieke, bai baldintzapeko askatasunerako bidean, bai ondoren gizarteratzeko eta laneratzeko bidean», azaldu dute. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207913/egun-bakarrean-11281-positibo-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Egun bakarrean 11.281 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | COVID-19ak kontrolik gabe hedatzen segitzen du, eta positibo tasa %38,3 da orain. | Egun bakarrean 11.281 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. COVID-19ak kontrolik gabe hedatzen segitzen du, eta positibo tasa %38,3 da orain. | Kontroletik at dago COVID-19aren transmisioa Hego Euskal Herrian. Osakidetzak eta Osasunbideak emandako datuek berretsi baino ez dute egin azken asteotako joera: birusa erabat oldartuta dago. Atzo, beste 11.281 positibo atzeman zituzten Hegoaldeko lau herrialdeetan. Guztira, 29.416 PCR eta antigeno proba diagnostiko egin dituzte Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan; hortaz, positibo tasa %38,3 da orain.
Nafarroan, egunero ematen dituzte transmisioari buruzko datuak, eta Eusko Jaurlaritzak aurreko eguneko datuen aurrerapena baizik ez du eman oraindik –beranduago kaleratuko du buletin epidemiologikoa, datuak osatuta–. Nafarroan, 1.809 kasu atzeman zituzten atzo, eta positibo tasa %51,2 da. Nafarroako Gobernuak, gainera, hiru heriotzaren berri eman du. Ospitaleei dagokienez, Osasunbideak jakinarazi du 24 pertsona erietxeratu zituztela atzo koronabirusaren sintomak larriagotuta, eta oraintxe 188 paziente daude gaitzak jota ospitaleratuta, horietatik 24 ZIUetan. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak, berriz, adierazi du 560 gaixo daudela gaitzarekin solairu arruntetan orain, eta beste 132 ZIUetan, larri. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207914/errege-magoen-desfileei-eutsiko-diete-iruntildeean-eta-donostian.htm | Gizartea | Errege Magoen desfileei eutsiko diete Iruñean eta Donostian | Iruñean, «ekitaldia aire zabalean denez», adierazi dute herritarrek erabaki beharko dutela bertaratu edo ez. Donostian, ehun lagun inguruk hartuko dute parte, eta kilometro bat luzatu dute ibilbidea. Danborrada ospatu edo ez urtarrilaren 7an erabakiko dute. | Errege Magoen desfileei eutsiko diete Iruñean eta Donostian. Iruñean, «ekitaldia aire zabalean denez», adierazi dute herritarrek erabaki beharko dutela bertaratu edo ez. Donostian, ehun lagun inguruk hartuko dute parte, eta kilometro bat luzatu dute ibilbidea. Danborrada ospatu edo ez urtarrilaren 7an erabakiko dute. | Joan den astean, neurri murriztaileak iragarri zituztenean, batek baino gehiagok galdetu zien Eusko Jaurlaritzari eta Nafarroako Gobernuari: Errege Magoen desfileak egin daitezke? Bada, hiriburuetan hasi dira zalantzak argitzen: Iruñean eta Donostian, behintzat, egin egingo dituzte.
Iruñean, Errege Magoen Desfilea erakundeak gaur iragarri du aurreikusi bezala jarraitzea erabaki duela. Azaldu dute aire zabalean egiten den ekitaldi bat dela, eta herritarrek erabaki beharko dutela bertara joan edo telebista bidez ikusi: «Lehentasuna parte hartzaileen osasuna bermatzea izan da une oro, baita legeak errespetatzea ere».
Azken asteetan hainbat erakunderen eta adituren iritziak bildu dituztela azaldu dute: «Profesionalei entzun diegu, zientzialariei, baita gure bazkideei ere; eta, noski, herritarrak ere kontuan izan ditugu». Dena den, lehentasuna «Iruñeko haurren ilusioari» eman diote, eta, beraz, ospakizuna egitea erabaki dute.
Donostian, berriz, Jon Insausti Kultura zinegotziak gaur jakinarazi du aldaketak izango direla aurtengo desfilean, baina egin egingo dutela. Besteak beste, maskara jantzita eduki beharko dute une oro parte hartzaile guztiek, ibilbidea kilometro bat luzatuko dute, eta gozokiak banatuko dituzte, baina ez jaurti. Parte hartzaileen kopurua ere murriztu dute, ehun lagun ingurura. Iaz ez zen desfilerik egin Donostian.
Insaustiren hitzetan, «Udalak badu haurren artean ilusio eta poz apur bat zabaltzeko eginbeharra». Errege Magoak goizeko hamar eta erdiak aldera iritsiko dira Aietera, eta gero hirian zehar ibiliko dira, auto klasiko batean. Haurren gutunak arratsaldeko hiru eta erdietatik seietara jasoko dituzte, udaletxearen parean.
Danborrada bai edo ez?
Kultura zinegotziak danborradaz ere hitz egin du gaurko agerraldian. Donostiako Udaleko eta danborradako arduradunak hilaren 7an bilduko dira —hasieran, 10ean bilduko zirela esan dute—, urtarrilaren 20an San Sebastian eguna ospatu edo ez erabakitzeko. Insaustik azaldu du udala «borrokaz borroka» doala ospakizunen gaiarekin.
Adierazi du kontuan izango dituztela pandemiaren inguruko datuak eta neurriak, baina baita «festa horren alderdi sentimentala» ere.
Gasteiz eta Bilbo
Gasteizen ere Errege Magoen desfilea egiteko asmoa du Udalak. Joan den ostegunean, iragarri zuten ibilbidea moldatuko dutela erdialdetik urrundu eta kale zabalagoetan zehar ibiltzeko: «Aldaketa horiek modua emango dute segurtasun neurriak bete ahal izateko». Gehitu zuten ez dutela gozokirik botako, eta gogorarazi maskara erabiltzea nahitaezkoa dela une oro.
Horretaz gain, udalak Errege Magoen bideo bat zabaldu du gaur, non Erregeek haurrei esaten dieten Gasteizera bidean direla, iazko hutsa bete nahian.
Bilbon, berriz, udalak abenduaren erdialdean jakinarazi zuen ez dela ez Olentzero eta Mari Domingiren desfilerik eta ez Errege Magoenik izango. Horien ordez, musikal batzuk programatu zituzten. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207915/kote-cabezudorentzat-2388-urteko-kartzela-zigorra-eskatu-du-akusazio-partikularrak.htm | Gizartea | Kote Cabezudorentzat 2.388 urteko kartzela zigorra eskatu du akusazio partikularrak | Donostiako argazkilariari 153 sexu eraso egin izana leporatzen dio biktima gehienen abokatuak, horietatik 150 modelo berari eginak. Fiskalak 121 urteko kartzela eskatu zuen joan den abenduan. | Kote Cabezudorentzat 2.388 urteko kartzela zigorra eskatu du akusazio partikularrak. Donostiako argazkilariari 153 sexu eraso egin izana leporatzen dio biktima gehienen abokatuak, horietatik 150 modelo berari eginak. Fiskalak 121 urteko kartzela eskatu zuen joan den abenduan. | Mario Diaz da akusazio partikularraren abokatua, eta argazkilariaren biktima izandako hamazazpi emakume ordezkatzen ditu. Efe albiste agentziak jaso du abokatuaren akusazio idatzia.152 sexu abusu leporatzen dizkio, besteak beste. Era berean, iruzurra egitea egotzi dio, intimitatearen kontrako delituak, osotasun moralaren kontrakoak, adingabeak galbidean jartzekoak: guztira, 194 delitu. 2019an itxi zuten instrukzio nagusia, eta orain aldeek beren ondorioak eta eskariak aurkeztu dituzte. Fiskalak abenduan aurkeztu zuen bere idatzia.
Donostiako argazkilari ohi batek sexu abusuak egin zizkiela zabaltzen hasi zen hainbat emakumeren artean, eta Mario Diaz abokatuak haien salaketak bildu ditu. Hamahiru emakumek deskribatu dituzte Cabezudok egindako sexu abusuak. Limurtu egin zituen, biluzarazi eta argazkiak egin, webguneetan zabaltzeko, haien esanetan. Biktimentzat 1.715.000 milioi euroren kalte ordainak ere eskatu ditu abokatuak biktimentzat.
Cabezudo argazkilari aritu zen hiru hamarkadaz. Abokatuaren idatziaren arabera, modelo gazteei biluzteko eskatzen zien, kasu batzuetan adingabeak zirela, esanez ez zituela lotsariak agerian jarriko, lan pertsonalak zirela, baina material horretaz baliatzen zen gero eta argazki sexualagoak egiteko modeloei. Abokatuak gehitu du Cabezudok, biktima batzuen gainean zuen izena eta kontrola baliatuz, sexu abusuak ere egin zizkiela haietako batzuei.
Kasu bat aipatu du akusazioak testuan, 2004an Cabezudorekin argazkiak egiten hasi zen modelo batena. 14 urte zituen orduan, eta adinez nagusi izan arte jarraitu zuen harekin. Epe horretan, argazkilariak 150 aldiz egin zizkion sexu abusuak, baita sarketak ere, 150 egunetan, abokatuaren idatziaren arabera. Bortxaketa horietako batzuk webgune batzuetan erakutsi zituela erantsi du.
150 eraso horietako bakoitzarengatik hamalau urte eta hiru hilabeteko kartzela zigorra eskatu du akusazioak. Beste bi modelori egindako sexu erasoak ere gehitu ditu abokatuak.
Cabezudoren aurkako auzian 21 emakume agertu dira biktima gisa, eta horietatik hamazazpi ordezkatzen ditu Mario Diaz abokatuak. Baina berak ordezkatzen dituen hamazazpi emakume horietatik lauren kasuak iraungita daude. Hala ere, eskatu du emakume guztiek deklaratzeko epaiketan, lekuko gisa. Emakume horietako batzuen lekukotzak bildu zituen BERRIAk 2018an, Cabezudo atxilotu eta espetxeratu baino lehenago.
Gipuzkoako Fiskaltzak, berriz, 121 urte eta erdiko kartzela zigorra eskatua du Cabezudorentzat. Sexu erasoak, haur pornografia, iruzurra eta identitate moralaren kontrako delituak ikusten ditu fiskalak; guztira, 32 delitu leporatu dizkio.
Badira lau urte Cabezudo espetxean dela, epaiketa egin arte behin-behinean. Hauxe da haren kontrako auzi nagusia, baina auzitegiek dagoeneko bost zigor txiki eman dituzte argazkilariaren kontra, auzi nagusi honetatik eratorritako beste kasu batzuengatik; zigor salaren sententzia baten zain dago, eta egiteko dauzka bereizitako beste bi kausaren epaiketak. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207916/iranek-trump-epaitzeko-eskatu-du-soleimaniren-hilketaren-urteurrenean.htm | Mundua | Iranek Trump epaitzeko eskatu du, Soleimaniren hilketaren urteurrenean | Irango Guardia Iraultzailearen buruzagia AEBen drone batek hil zuen duela bi urte, Iraken. Herrialde horrek jakinarazi du Bagdaden eraso egiten ahalegindu direla AEBeko soldaduak hartzen dituen base baten aurka. | Iranek Trump epaitzeko eskatu du, Soleimaniren hilketaren urteurrenean. Irango Guardia Iraultzailearen buruzagia AEBen drone batek hil zuen duela bi urte, Iraken. Herrialde horrek jakinarazi du Bagdaden eraso egiten ahalegindu direla AEBeko soldaduak hartzen dituen base baten aurka. | Qasem Soleimani, Irango Guardia Iraultzailearen buruzagia, duela bi urte hil zuten AEBek, Bagdaden. Quds eliteko indarretako komandantea zena misio diplomatiko batean zegoen Irakeko hiriburuan, eta AEBen bonba drone batek misilez leherrarazi zuen hura garraiatzen ari zen konboia. Eraso horrengatik, Donald Trump AEBetako orduko presidentea epaitzea galdegin du gaur Ebrahin Raisi Irango presidenteak. Hala egin ezean Iranek «mendekua» hartuko duela adierazi du.
Raisik «auzitegi garbi bat» eskatu du Trumpi kontuak eskatzeko, Soleimaniren hilketaren urteurrenaren harira telebista bidez egin duen hitzaldian. AEBetako presidente ohiarekin batera, Mike Pompeo Estatu idazkari ohia ere justiziaren aurrera eramateko exijitu du. «Hala ez bada, ez zalantzarik izan, eta jakin dezatela AEBetako agintari guztiek: mendekuaren eskua aterako du nazioak».
Duela bi urte, AEBen erasoari erantzunez, Irango Guardia Iraultzaileak dozena bat misil jaurti zituen soldadu estatubatuarrak hartzen dituen Irakeko base militar baten kontra. Ez zen inor zauritu. Ordutik, Iranek hainbatetan eskatu du AEBen armada eskualdetik erretiratzea, eta mendeku mezuak haizatu ditu.
Bestalde, Irango Gobernuaren lege zerbitzuek adierazi dutenez, «bere esku dauden legezko ekinaldi guztiak» jarriko ditu abian Washingtoni Soleimaniren hilketarengatik erantzukizuna eskatzeko. Besteak beste, NBEren Batzar Orokorrari eta Segurtasun Kontseiluari galdegingo die Soleimaniren kontrako erasoa gaitzetsi eta AEBen eta Israelen kontrako ebazpenak onartzea —Iranek salatu duenez, AEBek Israelen laguntza izan zuten Quds indarretako buru zena hiltzeko—.
Teheranek Washingtonen «aldebakarreko jokabide gehiegizkoa» salatu du, eta gaineratu AEBek baimena eman diotela beren buruari nazioarteko zuzenbidea urratzeko. Gobernuaren iritziz, ezinbestekoa da AEBen jokabidea gaitzestea, etorkizunean antzeko erabakiak har ditzaten eragozteko.
Epaiketarik gabeko hilketen gaietarako NBEk duen kontalariak ondorioztatu zuenez, Soleimaniren hilketa «legez kontrakoa» eta «arbitrarioa» izan zen, eta NBEren Agiria urratu zuen. Trumpek, ordea, defendatu egin zuen Soleimaniren kontrako erasoa, eta ziurtatu Soleimani zela «munduko terrorista handiena», eta «askoz ere lehenago» hil behar zuela.
Soleimaniren hilketaren bigarren urteurrenean, AEBetako soldaduak hartzen dituen Irakeko base militar bati eraso egiten saiatu dira, Irakeko indarrek jakinarazi dutenez. Lehergailuak zituzten bi drone atzeman dituzte hiriburuko aireportutik gertu. Inork ez du bere gain hartu eraso saioa.
Bestalde, Israelgo bi egunkarik eraso informatikoak jasan dituzte, Soleimaniren hilketaren urteurrenarekin lotuta: The Jerusalem Post eta Maariv hedabideen Twitter kontuetan, Israelgo Dimona erreaktore nuklearraren irudi bat publikatu dute. Irudian, erreaktorea ageri da misil batek lehertuta, eta testu batek lagunduta: «Zuengandik gertu gaude, pentsatzen ez duzuen tokian».
AEBen eta Iranen arteko tentsioa muturrera eraman zuen krisia izan eta bi urtera, zeharkako negoziazioetan dira Washington eta Teheran, Irango programa nuklearra mugatuko duen ituna berreskuratzeko —Trumpek itun nuklearretik atera zituen AEBak 2018an—. Gaur helduko diete berriz elkarrizketei Iranek eta Errusiak, Txinak, Frantziak, Erresuma Batuak eta Alemaniak, Vienan. Washingtonek ez du zuzenean parte hartuko. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207917/hainbat-ekitaldi-antolatu-dituzte-txillardegiren-heriotzaren-hamargarren-urteurrenean.htm | Kultura | Hainbat ekitaldi antolatu dituzte Txillardegiren heriotzaren hamargarren urteurrenean | Urtarrilaren 11tik 18ra egingo dituzte ekitaldiak, gehienak Donostiako San Telmo museoan. Ekitaldi nagusia Txillardegi plazan egingo dute, urtarrilaren 15ean. | Hainbat ekitaldi antolatu dituzte Txillardegiren heriotzaren hamargarren urteurrenean. Urtarrilaren 11tik 18ra egingo dituzte ekitaldiak, gehienak Donostiako San Telmo museoan. Ekitaldi nagusia Txillardegi plazan egingo dute, urtarrilaren 15ean. | Aurki, urtarrilean bertan, hamar urte beteko dira Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi hil zela. Urteurrena baliatuz, hainbat ekitaldi antolatu dituzte Donostian San Telmo museoak, Telesforo Monzon eLabek, Jakin fundazioak, Susa argitaletxeak, Argia-k eta Txillardegi liburutegiak.
Haren heriotzaren urteurreneko ekitaldi nagusia urtarrilaren 15ean egingo dute, 12:00etan, Txillardegi plazan.
Aurretik, urtarrilaren 11n, asteartean, Txillardegiren hizkuntza politikaren oinarriak eta bere gaurkotasuna hitzaldia emango dute Alaitz Aizpuruk eta Iñigo Urrutiak San Telmo museoan. Leku berean, urtarrilaren 13an, Kronikak liburua aurkeztuko dute Koldo Izagirrek, Garbiñe Ubedak, Juan Luis Zabalak eta Gorka Bereziartuak.
Azkenik, urtarrilaren 18an, beste bi liburu aurkeztuko dituzte San Telmo museoan: Txillardegi: Euskalgintza eta Txillardegi: Intelektuala eta gizartea. Alaitz Aizpuruk, Lorea Agirrek eta Igone Lamarainek aurkeztuko dituzte.
Lan oparoa
Txillardegik eragin handia izan zuen Euskal Herriko politikagintzan, hizkuntzalaritzan eta literaturan. ETAren sortzaileetako bat izan zen, Altsasuko mahaiaren eta Herri Batasunaren sorreran parte hartu zuen, eta Aralarren ere izan zen. 1961ean erbesteratu zen, eta Frantzian eta Suitzan bizi izan zen.
Etxean ez zioten irakatsi euskara, baina bere kabuz ikasi zuen. Euskara batuaren sorrerarako ere lan garrantzitsua egin zuen, Federico Krutwig eta Koldo Mitxelenarekin batera. Euskaltzain urgazlea izan zen 1957tik aurrera, eta Euskaltzaindiko Ahoskera Batzordeko kidea 1993tik aurrera.
Idazle gisa ere lan oparoa egin zuen, eta berrikuntza nabaria ekarri zuen euskal literaturara. Lehen euskal nobela modernotzat hartzen den lana argitaratu zuen 1957an: Leturiaren egunkari ezkutua.
BERRIAk Txillardegiri buruzko erreportaje sorta bat argitaratuko du, hamargarren urteurrenaren karietara. Ez da izango 2022ko kultur arloko efemeride bakarra. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207918/hiru-herritarretik-bik-uste-dute-euskal-gatazka-ez-dagoela-itxita-naziometroaren-arabera.htm | Politika | Hiru herritarretik bik uste dute euskal gatazka ez dagoela «itxita», Naziometroaren arabera | Herritarren iritzia egonkor mantentzen da euskal estatua sortzeko aukeraren inguruan: hamarretik lau bat datoz. Gainera, klima aldaketa kezka iturri da, eta herritarrek ez dute begi onez ikusten erakundeek arazoari aurre egiteko duten modua. | Hiru herritarretik bik uste dute euskal gatazka ez dagoela «itxita», Naziometroaren arabera. Herritarren iritzia egonkor mantentzen da euskal estatua sortzeko aukeraren inguruan: hamarretik lau bat datoz. Gainera, klima aldaketa kezka iturri da, eta herritarrek ez dute begi onez ikusten erakundeek arazoari aurre egiteko duten modua. | Telesforo Monzon eLab Euskal Herrigintza Laborategiak Naziometroaren hirugarren neurketa plazaratu du, eta, besteak beste, euskal gatazkari buruzko pertzepzioez galdetu die herritarrei, Aieteko Bake Konferentziaren eta ETAren jarduera armatuaren behin betiko amaieraren urteurrenean. Besteak beste, Naziometroak azaleratu du hiru herritarrek bik uste dutela euskal gatazka ez dagoela «itxita» eta «zer konpondu» badagoela (%64,8); %22,5ek, berriz, uste dute «guztiz itxita» dagoela.
Konpondu gabe dauden gaien artean, ordea, ez dago erabateko nagusitasuna eskuratzen duen aukerarik. Hiru erantzun dira nagusi: ezker abertzaleak eragindako mina eta kaltea aitortzea (%39,8), torturak ez errepikatzeko bermeak ematea (%38,4) eta Espainiako Estatuak edota Gobernuak eragindako oinazea aitortzea (%38,3). Lau aukera daude beste bloke batean: presoak gizarteratzea (%30,5); elkarrizketa mahai bat sortzea Espainiako eta Frantziako Gobernuaren eta Eusko Jaurlaritzaren, Nafarroako Gobernuaren edota Euskal Hirigune Elkargoaren artean (%29,7); Euskal Herriaren erabakitzeko eskubidea aitortzea (%28,6); eta Ertzaintzak eta Eusko Jaurlaritzak egindako kaltea aitortzea (%25,7).
Testuinguru horretan, Naziometroak ezker independentistaren urriaren 18ko adierazpenaz itaundu du. Aieteko jauregian eginiko adierazpen batean, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaileak eta Arkaitz Rodriguez Sortuko idazkari nagusiak ETAren biktimei adierazi zieten haien minak ez zuela «inoiz gertatu behar»: «Bihotzez esan nahi diegu asko sentitzen dugula jasan duten sufrimendua, eta konpromisoa hartzen dugula ahal dugun neurrian arintzeko». Naziometroan, zehazki, «min hori ez zen inoiz gertatu behar» esaldiaren balioaz galdetu dute. Zerotik hamarrera, herritarrek 6,14ko balioa eman diote batez beste, eta erdiek baino gehiagok (%53,9) seitik hamarrerako puntuazioa eman diote. %22,5ek zero eta lau arteko nota jarri diote adierazpenari.
Bestalde, Aieteko Adierazpenaren laugarren puntuak honela zioen (2011): «Eragile ez bortxatzaileak eta ordezkari politikoak bil daitezen iradokitzen dugu, gai politikoak eta gaiarekin zer ikusirik dutenak eztabaidatzeko, herritarrei kontsultatuz, horrek guztiak gatazkarik gabeko aro berria sortzen lagun dezakeelako». Ordezkariek estatus politiko bat hitzartzearekin ados zenbateraino dauden galdetuta, hirutik bat dago ados (%35,8), eta horien erdiak baino gutxiago kontra (%16,2). Halere, aldea are handiagoa da galdetzen zaienean ados ote dauden herritarrei kontsulta bat egitearekin ordezkari politikoek akordioa lortuz gero: aldekoak gehiengoa dira (%57,7), aurkako iritzia dutenen (%10,9) edo iritzirik ez dutenen aldean (%18,1 ez alde ez kontra, eta %13,3k ez dakite).
Klima aldaketa kezka iturri
Aztikerrek egin zuen landa lana, azaroan, eta 610 inkesta egin zituzten: 417 Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 119 Nafarroan, eta 74 Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan. Hirugarren neurketan, klima aldaketaren inguruko iritziak ere bildu ditu Naziometroak. Datu bat esanguratsua da: zerotik hamarrera, galdekatutako herritarrek 7,70eko larritasuna eman diote klima aldaketari, batez beste bostetik lauk uste baitute arazo oso larria edo nahikoa larria dela. Horren harira, herritarrak kritiko begiratzen diote instituzioen jarrerari; hamarretik zazpik uste dute Frantziako edota Espainiako gobernuak gutxi (%47,8) edo batere (%21,4) ez direla egiten ari klima aldaketari aurre egiteko, eta iritziak hobexeagoak dira Nafarroako Gobernuaren, Jaurlaritzaren eta Euskal Elkargoaren gainean: hamarretik seik uste dute gutxi edo batere ez direla egiten ari, eta %29,7k, berriz, nahikoa egiten ari direla.
Hortaz, nork kudeatu behar lituzke klima aldaketari aurre egiteko politikak? Aukera nagusia da Espainiako eta Frantziako gobernuek eskumenak partekatu behar dituztela Euskal Elkargoarekin, Nafarroako Gobernuarekin eta Jaurlaritzarekin; hirutik bik uste dute hori (%65). Bostetik batek (%21,3), ordea, nahiago du euskal erakundeek izatea eskumen guztiak. Euskal estatuaren balizko kudeaketaz galdetuta, aukera nagusia da euskal estatuak egungo antzera kudeatuko lukeela klima aldaketaren aurkako politika (%41,5), baina hirutik batek (%33,2) uste du hobeto edo askoz hobeto jokatuko lukeela.
Era berean, inkestan antzeman dute klima aldaketari aurre egiteko zenbait neurriren aldeko jarrera nagusi dela, baina zenbat eta inplikazio pertsonal handiagoa eskatu orduan eta handiagoa dela neurri horien kontrako iritzia.
Burujabetza nahia
Euskal herritarren independentzia nahiak neurtzea eta horretan eragiten duten aldagaiak identifikatzea da Naziometroaren xedea, besteak beste, eta, beraz, erabakitzeko eskubideren eta euskal estatuaren gaineko iritziez galdetu dute hirugarrenez. Lehenari dagokionez, zazpi-zortzi puntuko apaltze bat nabari da duela sei hilabete eginiko neurketarekin konparatuta, baina datuak oso antzekoak dira duela urtebete eginiko lehen neurketa aintzat hartuz gero: hiru herritarretik bik uste dute Euskal Autonomia Erkidegoak (%64,4), Nafarroako Foru Komunitateak (%62,5) eta Euskal Hirigune Elkargoak (%60,6) eskubidea izan beharko luketela beren etorkizun politikoa erabakitzeko.
Zenbakiok bat datoz beste datu batekin: Espainiako edota Frantziako lurralde antolamenduaz galdetuta, autonomia erkidegoei erabakitzeko eskubidea aitortzen dien estatua da atxikimendu handiena duen formula (%32,3). Horrez gain, hamarretik seik uste dute Madrilek edota Parisek estatus politikoari buruzko erreferendum bat egitea onartu beharko luketela eremu administratibo bakoitzean horretarako adostasuna badago. Ia hiru bider gutxiago dira erreferendum hori debekatzea nahiago dutenak.
Euskal estatuari buruzko iritziak, berriz, egonkor segitu du hiru neurketetan; estatuekin adosturiko erreferendum batean, %40,5ek emango lukete euskal estatuaren aldeko botoa; duela sei hilabete baino puntu bat gehiago da, baina duela urtebete baino bi puntu gutxiago. Haatik, kontrako botoa emango luketenen portzentajea murriztuz doa: duela urtebete, %31,5 ziren; duela sei hilabete, %29,5; eta orain, %29,2. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207919/etb1ek-sei-hamarren-igo-eta-22ko-ikusle-kuota-lortu-du-2021ean.htm | Bizigiro | ETB1ek sei hamarren igo eta %2,2ko ikusle kuota lortu du 2021ean | Go!azen-ek %6,4ko ikusle kuota du; Biba zuek! magazinak, %4,1ekoa; eta Gaur egun albistegiak, %3,3koa. | ETB1ek sei hamarren igo eta %2,2ko ikusle kuota lortu du 2021ean. Go!azen-ek %6,4ko ikusle kuota du; Biba zuek! magazinak, %4,1ekoa; eta Gaur egun albistegiak, %3,3koa. | 2020. urtean ETB1ek inoizko batezbestekorik txikiena izan du Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan: %1,6ko ikusle kuota. Askoz hobeto moldatu da euskarazko katea joan den urtean: sei hamarren hazi, eta %2,2ko batezbesteko kuota lortu du. Aintzat hartzekoa da 2020ko udaberrian ez zela zuzeneko kirol emanaldirik izan osasun larrialdiaren eraginez, eta horrek nabarmen eragin zuela katearen ikusle datuen beherakadan. 2021ean, berriz, ohiko kirol emanaldiak eman ahal izan ditu ETB1ek, eta ikusle kuota azkeneko hamarkadako urterik onenaren parekoa izan da —2018an ere %2,2ko ikusle kuota bereganatu zuen—. Hortik beherantz ibili da 2011tik 2020ra.
Baina badira arrazoi gehiago ETB1en igoerari balioa ematen diotenak. Arratsaldean, esate baterako, egonkortu egin da Biba zuek! magazina: %4,1eko ikusle kuota izan du —euskaldunen artean, %10,8koa—. Indartsu dabil Go!azen telesaila ere: %6,4ko ikusle kuota lortu du —euskaldunen artean, %14,6koa—. Eta haurren artean sekulako fenomenoa da orain ere: 4-12 urte arteko neska-mutikoen artean, %33,8ko ikusle kuota du. Datu onak dituzte programa hauek ere: Herri txiki, infernu handi-k (%3,2); Joseba Argiñano Sukalerrian-ek (%3,1); Oholtzan-ek (%3,7); eta Baserria-k (lehen edizioak %4,7ko kuota, eta bigarrenak, %3koa).
ETB2k, berriz, %10,1eko ikusle kuota lortu du joan den urtean, 2020ean baino hamarren bat gehiago. COVID-19aren krisialdiaren eraginez, nabarmen igo ziren ETB2ko albistegien ikusle datuak. Eta 2021ean ere, datu oso onak eskuratu ditu Teleberri-k: %22,1eko ikusle kuota. Katearen albistegiak liderrak dira Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. ETB1eko Gaur egun-ek, bestalde, aurreko urteko datuak hobetu ditu: %3,3ko ikusle kuota —euskaldunen artean, %8,9koa—.
ETB2 katean, edonola ere, El conquistador del Caribe abentura reality-a da saiorik arrakastatsuena: iaz, %26,2ko ikusle kuota lortu zuen. El Conquis eztabaida saioak, bestalde, %15,3ko audientzia zatia izan zuen. Saio hauek ere katearen batezbestekotik gorako kuota izan dute: La noche de zinema saioak (%12,7); Atrápame si puedes lehiaketak (%12,2); En jake aktualitateko saioak (%10,8); eta Juego de cartas programak (%10,7).
Euskal Telebistak nabarmendu du bere lau kateen artean %13,2ko ikusle kuota lortu dutela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta hori dela azkeneko hamar urteetako «audientziarik onena». 2020ko datuekin alderatuz gero, taldeak %4,8ko hazkundea izan du, eta ETB1 hazi da gehien.
Urtezaharreko saioak Gabon zaharreko kanpaien emanaldiari dagokionez, aurreko urte batzuetan emanaldi bera egin zuten ETB1en eta ETB2n, euskara kontakizunaren hizkuntza nagusi zela. Aurten, bi emanaldi berezitu egin dituzte ETBko bi kateetan, biak Gasteizen: euskarazko Kaixo 2022 zuzeneko saioak %9,8ko ikusle kuota izan zuen —91.000 ikus-entzule—; eta gaztelaniazkoak, %10,7koa —100.000 ikus-entzule—. ETB1eko Biba zuek 2022! saio bereziaren afalosteko parteak, berriz, %4,7ko ikusle kuota izan zuen —euskaldunen artean, %11,5ekoa—; datu hobeak bereganatu zituen saio berak bigarren partean, gauerdiko kanpaien ostean: %10,3ko ikusle kuota —euskaldunen artean, %16,4koa—. ETB2ko Ene!Flix umore saioak %12,8ko audientzia zatia izan zuen, eta Ura bere bidean musika ikuskizunak, %10,7koa.
EITBren webguneak, berriz, 2021ean 162.000 erabiltzaile izan ditu, 2019an eta 2020an baino gutxiago.
TV3 lider Katalunian 12. urtez Katalunian, TV3 da gehien ikusten den katea: %13,9ko batez besteko ikusle kuota lortu du joan den urtean —sei hamarren jaitsi da 2020ko datuekin alderatuz gero—. Hamabi urte daramatza lider. Tele5ri 1,5 puntu ateratzen dizkio, eta Antena3i, 2,8 puntu. Galizian, galegozko TVG kateak bi hamarren egin ditu gorantz, eta %10,1eko ikusle kuota lortu du —gaztelaniazko ETB2ren datu berbera—.
Espainian, Tele5 da liderra, %14,9ko ikusle kuotarekin; Antena3i 1,1 puntu ateratzen dizkio; eta La1k inoizko daturik apalena izan du, %8,8koa.
Hego Euskal Herrian, Tele5 da gehien ikusten dena doako telebisten artean. Aparteko begirada merezi dute ordainpeko streaming plataformek. Kontsumoan gorakada handia izan baitute azkeneko urteetan. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207920/sute-bat-izan-da-zubietako-erraustegian.htm | Gizartea | Sute bat izan da Zubietako erraustegian | Tailerrean piztu da sua, 10:00ak aldera. Suhiltzaileek sua itzaltzea lortu dute dagoeneko. | Sute bat izan da Zubietako erraustegian. Tailerrean piztu da sua, 10:00ak aldera. Suhiltzaileek sua itzaltzea lortu dute dagoeneko. | Sute txiki bat izan da gaur goizean Zubietako erraustegian (Gipuzkoa). Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak jakinarazi duenez, 10:00ak aldera piztu da sua tailerrean, bertan egiten ari ziren soldadura lanen ondorioz.
Suhiltzaileek dagoeneko itzali dute sua, eta Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak adierazi du kalte larririk ez dela izan: «Berehala kontrolatu dute, eta kalte material gutxi izan dira».
GuraSOS elkarteak salatu duenez, azken hiru urteetan gutxienez bederatzi istripu izan dira erraustegian: suteak, errekarako isurketak, leherketak... Haien hitzetan, gaur izandako suteak «segurtasunaren porrot sistemikoa» berresten du. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207921/ipar-euskal-herrian-gaur-hasi-dituzte-eskolak-oporraldiaren-ostean.htm | Gizartea | Ipar Euskal Herrian gaur hasi dituzte eskolak, oporraldiaren ostean | Hegoaldeako hezkuntza ordezkariek bilera egingo dute bihar Madrilen eskolara itzultzearen inguruan. Gimeno kontseilariak positibo eman du. | Ipar Euskal Herrian gaur hasi dituzte eskolak, oporraldiaren ostean. Hegoaldeako hezkuntza ordezkariek bilera egingo dute bihar Madrilen eskolara itzultzearen inguruan. Gimeno kontseilariak positibo eman du. | Ipar Euskal Herrian gaur hasi dira eskolak Eguberrietako oporraldiaren ostean. 5 eta 11 urte bitarteko haurrak txeratzera deitu zituzten abenduan eta zenbait neurri arindu egin dituzte itzulera honetan. 12 urtetik beherako ikasgeletan positiboren bat agertuz gero, ikasle guztiek egin beharko dute testa, eta negatibo ematen dutenak ikasgelara itzuli ahal izango dira.
Positibo eman duten ikasleen kasuan, txertaturik badaude, zazpi egunez egon beharko dute konfinatuta etxean, baina bosgarren egunean negatibo ematen badute, berriz ere klasera joan ahal izango dute. Txertatuta ez dauden ikasleen kasuan, hamar egunez egon beharko dute konfinatuta, eta zazpigarrenean negatibo ematen badute, ikastetxera itzuli ahal izango dute.
Positibo batekin harreman zuzena izan duten ikasleen kasuan, testa egin beharko dute baina negatibo emanez gero, ez dute konfinatu beharko.
Bihar, bilera Madrilen
Hego Euskal Herrian Eguberrietako oporraldia aste honetan bukatuko da, eta milaka ikasle itzuliko dira hurrengo egunetan ikasgeletara, gehienak, datorren astean. Hain zuzen, bihar bilera egingo dute Madrilen Eusko Jaurlaritzako eta Nafarroako Gobernuko hezkuntza ordezkariek itzulera horretaz hitz egiteko. Espainiako Gobernuak hezkuntzaren inguruan hitz egiteko bilera batera deitu ditu autonomia erkidegoetako ordezkariak. Espainiako Gobernuaren aldetik, Osasun, Hezkuntza eta Lanbide Heziketa eta Unibertsitate ministerioek hartuko dute parte.
Carlos Gimeno Nafarroako Hezkuntza kontseilariak positibo eman du gaur COVID-19 proban, eta ezin du Madrilen egon, baina telematikoki hartuko du parte. Aurreko astean aurreratu zuen Nafarroako Gobernua eskola presentzialekin jarraitzearen alde dagoela oporraldiaren ostean ere, «etapa guztietan». Horren inguruan erakundeak ados jartzea espero duela ere esan zuen Gimenok.
Abenduaren 23an hasi ziren Eguberrietako oporrak hezkuntzan. Une horretan hainbat ikasgela itxirik ziren, eta ehunka ziren etxean konfinaturik zeuden haurrak. Duela hilabete bat, esaterako, Hego Euskal Herrian eguneko positibo kopurua oraingoa baino bost aldiz txikiagoa zenean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 238 ikasgela zeuden itxita koronabirusagatik, eta orotara 104 ikastetxek zeukaten gelaren bat itxita.
Harrezkero nabarmen egin du gora gaitzak Euskal Herrian, eta ikusteko dago zer erabaki hartzen duten eskolara itzultzearen inguruan. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207922/partenoiko-eskulturen-norako-bakarra-harkaitz-sakratua-da.htm | Kultura | «Partenoiko eskulturen norako bakarra Harkaitz Sakratua da» | Greziako Arkeologia Museoak Partenoiko hamar pieza itzuli ditu Akropolira, eta Greziako lehen ministroak eskaera egin dio berriro Erresuma Batuari, bere esku dituen piezak itzul ditzan. | «Partenoiko eskulturen norako bakarra Harkaitz Sakratua da». Greziako Arkeologia Museoak Partenoiko hamar pieza itzuli ditu Akropolira, eta Greziako lehen ministroak eskaera egin dio berriro Erresuma Batuari, bere esku dituen piezak itzul ditzan. | Atenasko Akropoliak hamar pieza berreskuratu ditu gaur. Partenoiko friso, metopa eta frontoi zatiak dira orain arte Greziako Arkeologia Museo Nazionalean zeuden pieza horiek, eta Akropoliko museora eraman dituzte. Egokiera baliatuz, Kyriakos Mitsotakis lehen ministroak Partenoiko pieza guztien itzulera eskatu du, batik bat Greziatik eraman zituztenak gogora ekarrita: «Partenoiko eskultura guztiak batzea ez da distantzia kontu bat. Atenasen egon edo munduko beste edozein tokitan egon, horien guztien norako bakarra Harkaitz Sakratua eta museo handi hau da», adierazi du Partenoiko aretoan.
Partenoia Greziako tenplurik ezagunena da munduan. K.a. 447 eta 432 bitartean eraiki zuten, Atenea jainkosa goratzeko, eta antzinako Greziako artearen ikurretako bat da. XIX. mendean, ordea, Erresuma Batuak espoliatu egin zuen. Thomas Bruce enbaxadoreak metopen eta frisoen hainbat zati erosi zizkion Otomandar Inperioko sultanari, 35.000 liberaren truke. 1939az geroztik, Londresko Britainiar Museoan daude ikusgai, eta Akropoliko museoan kopiak baino ezin dira ikusi.
Horregatik, gaurko ekitaldian Mitsotakisek gogoan izan ditu Erresuma Batuak bere esku dituen piezak. Gogorarazi du Unescok berak eskatu duela pieza guztiak itzultzeko, eta iritzi publikoaren gehiengoak babesten duela eskaera hori, «baita Erresuma Batuan ere». Unescok gizadiaren ondare izendatu zuen Partenoia 1987an, Akropoliko beste artelanekin batera.
Greziako lehen ministroak jakinarazi du Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroarekin hitz egin zuela gaiaz duela gutxi izan zuten bilera batean, eta iragarri du ziur dela hark ez duela blokatuko etorkizunean horren gaineko akordiorik, ikasketa klasikoak dituelako eta antzinako Greziaren zalea delako. Beharrezkoa balitz legea aldatzeko prest legokeela esan du Mitsotakisek.
Pieza bat nabarmentzen da Greziako Arkeologia Museo Nazionalak Akropolira itzuli dituenen artean bat: gazte baten buruaren goiko aldea, ekialdeko frisoaren VII. harrian irudikatua. Akropoliko museoan dagoen harri horren benetako puska bakarra da, gainontzekoak Louvre museoan baitaude, Parisen. Lina Mendoni Greziako Kultura ministroak gaurko ekitaldian adierazi du gaur mugitutako piezak itzultzea ezinbestekoa zela Partenoiko eskultura guztiak itzultzeko borrokaren barnean. |
2022-1-3 | https://www.berria.eus/albisteak/207923/hegoaldean-saldutako-hiru-autotik-bat-elektrikoa-edo-hibridoa-da.htm | Ekonomia | Hegoaldean saldutako hiru autotik bat elektrikoa edo hibridoa da | Salmentak %37,6 gutxitu dira, pandemiaren aurreko datuekin alderatuta. Lehen aldiz, motor alternatiboak dieselak baino gehiago saldu dira. | Hegoaldean saldutako hiru autotik bat elektrikoa edo hibridoa da. Salmentak %37,6 gutxitu dira, pandemiaren aurreko datuekin alderatuta. Lehen aldiz, motor alternatiboak dieselak baino gehiago saldu dira. | Azeleragailua ezin zapaldu dabil autogintzaren sektorea. Pandemiari aurre egiteko neurriek hornidura kateetan eragin dituzten arazoek nabarmen murriztu dute auto berrien produkzioa 2021. urtean, eta, horrekin batera, baita salmentak ere. Hego Euskal Herrian 31.945 auto matrikulatu ziren iaz, urtebete lehenago, konfinamenduen urtean baino 6.697 gutxiago (-%17,3).
Bigarren urtez jarraian pandemia aurreko kopuruetatik oso urrun daude salmentak. 2019ko datuekin alderatuta, %37,6 gutxiago izan ziren 2021ean: 19.267 auto gutxiago. Eta erorialdia 2020koa baino handiagoa izan da: %24,5ekoa izan zen orduan. Azken hamar urteetako salmenta kopururik txarrenak dira. Badago, halere, datu deigarri bat: aurreneko aldiz motor hibrido eta elektrikoko auto gehiago saldu dira dieselekoak baino.
Osasun krisiaren ondorio ekonomikoak gehien nabaritzen ari den sektoreetako bat da autogintzarena. Herritarren kontsumo ahalmena eta egoera ekonomikoa zein den neurtzeko adierazle nagusietako bat ere izaten da. Gobernuek auto berriak erosteko eta autoen parkea berritzeko Renove planak indartu dituzte azkenengo bi urteetan, baina ez dute kolpea leuntzeko balio izan, ez behintzat saltzaileen arabera.
Hainbat arrazoirengatik urrundu dira bezeroak kontzesionarioetatik. Nagusiak, kontzesionarioen elkarteek diotenez, produkzioarekin dauka lotura. Osagaien, eta bereziki mikrotxip edo erdieroaleen faltak eragin du bost eta zortzi hilabetera arte atzeratzea hainbat modeloren ekoizpena; bezeroek denbora hori itxaron behar dute autoa jasotzeko, eta, horregatik, hainbatek atzera egin dute erosketan.
Modeloen faltarekin lotuta, beste arrazoi bat ere badago, saltzaileen arabera. Ekoizleak motor alternatiboko autoak (hibridoak eta elektrikoak) lehenesten ari dira, horiek merkaturatzen dituzte aurrena, eta bezero ugarik oraindik ere zalantza asko dituzte auto horiek erosteko orduan. Matrikulazioaren datuek erakusten dutenez, baina, gero eta gehiago dira urrats hori egiten dutenak, merkatuan gasolinako eta dieseleko auto gutxiago daudelako eta Renove planen bitartez motor alternatiboko autoak erosteko ematen diren laguntza erakargarriengatik.
Arrazoia edozein dela ere, 2021ean aurreneko aldiz auto hibrido eta elektriko gehiago erosi ziren diesel motordunak baino: halako bi baino gehiago izan dira. Iaz, diesel motorreko 5.158 auto saldu ziren; alternatiboak, berriz, 12.003, hibridoak bereziki. Urte batetik bestera hamabi puntu igo da auto horiek Hego Euskal Herriko merkatuan duten pisua: saldutako hiru autotik bat da elektrikoa edo hibridoa. Alternatiboen igoera ez da soilik dieselen kaltetan gertatu. Gasolinako autoak nagusi dira gaur egun, baina azkenengo bi urteetan ia 20 puntu jaitsi da merkatu kuota.
Zerga berriak, prezioak gora
Auto berrien prezio igoera da salmenten jaitsieren beste arrazoi bat. Pandemiak eragindako ziurgabetasunak eta prezioen igoera orokortuaren ondorioz, jende askok atzera egin du auto berria erosteko egin behar duten inbertsio handiagatik: 19.341 euro batez beste.
2022rako aurreikuspenak ere txarrak dira sektorearentzat. Saltzaileek diotenez, gutxienez urteko lehen seihilekora arte iraungo dute produkzio arazoek, eta 2024ra arte ez dute espero pandemia aurreko salmentetara itzultzea. Urte berriarekin batera, gainera, karbono isurien zerga berria sartu da indarrean; horrek batez beste 1.000 euro garestituko du auto berrien matrikulazioa. Espainiako Gobernua iaz zen ezartzekoa, baina urtebeteko moratoria ezarri zuen, Kongresuak eskatuta. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207924/zuri-gorriek-ehiztari-berria-dute.htm | Kirola | Zuri-gorriek ehiztari berria dute | Athleticek bide onetik ekin dio urte berriari, Osasunari 1-3 irabazita, Sadarreko derbian. Kike Garciak aurreratu ditu gorritxoak, baina Sancetek sartutako hiru golei esker, hiru puntuak Bilbora joan dira. | Zuri-gorriek ehiztari berria dute. Athleticek bide onetik ekin dio urte berriari, Osasunari 1-3 irabazita, Sadarreko derbian. Kike Garciak aurreratu ditu gorritxoak, baina Sancetek sartutako hiru golei esker, hiru puntuak Bilbora joan dira. | Athleticek atea zulatzeko zailtasun agerikoak izan ditu liga hasi zenetik. Jorik gabe, zaila da partidak irabaztea; are zailagoa Europako trena hartu nahi bada. Ba, zuri-gorriek joa berreskuratu dute antza, ehiztari berriaren eskutik. Eta hori Oihan Sancet jokalaria da. Aurreko jardunaldian, Real Madrilen aurka sartu zuen denboraldiko lehen gola elastiko zuri-gorriarekin. Gaur, bat ez, hiru sartu ditu, noren eta Osasunaren aurka, Sadarren. Zuri-gorriek 1-3 irabazi diete gorritxoei.
Athleticek garaipenarekin ekin dio urte berriari, COVID-19ak baldintzatutako euskal derbian. Bi taldeetako entrenatzaileek, Jagoba Arrasatek eta Marcelino Garciak, etxetik jarraitu behar izan dute partida, koronabirusak jota. Bittor Alkiza aritu da teknikari lanetan Berriatukoaren ordez; Ruben Uria espainiarren ordez.
Etxeko taldeak indartsu ekin dio lehiari, erasokor. Hain justu, eurak izan dira markagailuan aurretik jarri direnak, hasi eta berehala. Bederatzigarren minutuan, Jon Moncayolak eskuin hegaletik erdiraketa egin eta Kike Garciak jauzian Yerai erraz gaindituta buruz indartsu bidali du baloia sareetara. Unai Simonek ezer gutxi egin zezakeen. Zoramena Sadarreko harmailetan.
Pozak, baina, gutxi iraun die gorritxoei. 16. minutuan, Iñaki Williamsek sortutako kontraeraso azkar baten ostean, eskuin hegaletik erdiraketa egin du, eta Oihan Sancetek buruz gol ederra sartu du bigarren zutoinean zela.
Gol horri esker, hauspotu egin dira erabat zuri-gorriak, eta partida iraultzeko asmoarekin ibili dira jo eta su. Baita saria lortu ere, 24. minutuan Sanceten eskutik, berriz ere. De Marcosek eskuin hegaletik erdiraketa aparta egin, eta Athleticeko aurrelariak area txikian eskuinez atea zulatu du. Osasunan hezitako iruñarrak mutu utzi du Sadar.
Lehen zatiko hatsean, Osasunak bi aukera izan ditu markagailua berdintzeko. Budimirren ezker hegaletik Nacho Vidali pase bikaina egin dio, eta hark ongi jaurti duen arren, baloiak Mikel Balentziagaren hankan jo du, eta aldaratzean Kike Garcia ez da fin ibili. Gisa horretara heldu da atsedenaldia.
Zuri-gorriak, erosoago
Bigarren zatiko lehen minutuetan partida nahasia izan da, eta bi taldeak argitasun izpi handirik gabe aritu dira, nahiz eta, aldian-aldian, aurkariaren areara iritsi. Argiena Athleticek izan du; Iker Muniainek area txikian eskuin aldetik indartsu eman dio baloiari, baina Sergio Herreraren erantzuna are hobea izan da.
Minutuak aurrera joan ahala, Osasunak zailtasunak zituen zuri-gorrien atera hurbiltzeko eta jokoari abiadura emateko. Hala, Alkizak aldaketen beharra sumatu du hamaikakoan; Kike Barja eta Roberto Torres zelairatu ditu Budimirren eta Nacho Vidalen ordez. Aldaketak aldaketa, Athleticeko jokalariek ez dute burua galdu, eta eroso aritu dira. Bide horretan sartu dute hirugarren gola. Sancet izan da golegilea, nor bestela. Iker Muniainek Alex Berenguerri sakonean jarri, hark eskuin hegaletik erdiratu, eta aurrelariak area txikian hirugarrenez Sergio Herrera gainditu du. Iruñekoa jostalari aritu da Sadarreko berdegunean. Egun biribila izan du. Gorritxoek, aldiz, kolpe galanta hartu dute.
Partidaren hondarrean, Ortiz Arias epaileak Chimy Avila kanporatu du, Iñigo Martinezekin liskarra izan ondoren. Modu horretara amaitu da partida. Osasunak hamar partida daramatza jarraian irabazi gabe, eta hamalaugarren postuan da sailkapenean; Athletic hamargarrena da, eta Europako postuetatik hiru puntura gerturatu da. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207948/iaz-baino-23006-langabe-gutxiago-daude-hegoaldean.htm | Ekonomia | Iaz baino 23.006 langabe gutxiago daude Hegoaldean | SEPEren arabera, 146.871 lagun daude langabezian. Pandemiaren aurreko datuen tankerakoak dira, duela bi urte baino 489 langabe gutxiago baitaude. | Iaz baino 23.006 langabe gutxiago daude Hegoaldean. SEPEren arabera, 146.871 lagun daude langabezian. Pandemiaren aurreko datuen tankerakoak dira, duela bi urte baino 489 langabe gutxiago baitaude. | Behera jarraitzen du langabeziak. SEPE Espainiako Enplegu Zerbitzu Publikoak emandako datuen arabera, abenduaren amaieran 146.871 lagun zeuden langabe gisa erregistratuta Lanbideren eta Nafar Lansareren bulegoetan. Azaroaren bukaeran baino 2.610 gutxiago dira, eta iazko abenduan baino 23.006 gutxiago.
Lan munduan, hala landun kopurua nola langabe kopurua pandemia aurreko garaietara itzuli dira. 2019ko datuekin alderatuta, iragan abenduan 489 langabe gutxiago izan ziren Araban, Bizkaian, Gipuzkoan eta Nafarroan.
Urtebete atzera eginez gero, jaitsiera nabarmena izan da lau lurraldeetan. Jaitsierarik handiena Nafarroan izan da, urtebetean %21,2 egin baitu behera eta, guztira, 8.611 langabe gutxiago baitaude. 2019ko datuekin konparatuta, Nafarroan 1.172 langabe gutxiago daude. Araban, urtebetean %10,6 egin du behera langabeziak, iragan abenduan baino 2.313 langabe gutxiago baitaude. Bizkaian eta Gipuzkoan, %11,2 jaitsi da langabezia: 8.202 langabe gutxiago daude Bizkaian, eta 3.880 gutxiago Gipuzkoan.
Azaroko datuekin alderatuta, kontrakoa gertatu da. Nafarroa izan da langabezia igo den lurralde bakarra —324 langabe gehiago zenbatu ditu Nafar Lansarek—. Bizkaian, berriz, %3,4 egin du behera langabeziak, aurreko hilabetean baino 2.276 langabe gutxiago egon baitira Lanbiden. Araban eta Gipuzkoan antzera egin du behera: 1,2 Araban, eta %1,3 Gipuzkoan.
Sektoreka, azaroko datuen aldean, adierazgarria da zerbitzuek azaldu dutela joera positiboa: orotara, 2.467 langabe gutxiago izan dira aurreko hilabetearekin alderatuta. Ziurrenik, Eguberrietako kanpainak zerikusi handia izan du beherakada nabarmen horretan. Industrian, aldiz, 612 langabe gehiago erregistratu dituzte enplegu bulegoek. Luzaro lanik gabe egon direnen kolektiboan ere jaitsiera handia izan du langabeziak abenduan: 804 lagunek utzi diote lanik gabe egoteari, batik bat Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207949/artikutzako-sutea-kontrolpean-hartzen-hasi-dira.htm | Gizartea | Artikutzako sutea kontrolpean hartzen hasi dira | Pasa den ostiralean piztu zen lehen sutea, eta hamar hektarea baino gehiago erre zituen. Astelehen gauean piztu da bigarren sutea. | Artikutzako sutea kontrolpean hartzen hasi dira. Pasa den ostiralean piztu zen lehen sutea, eta hamar hektarea baino gehiago erre zituen. Astelehen gauean piztu da bigarren sutea. | Sua da urte hasierako protagonista Artikutzan (Goizueta, Nafarroa). Joan den ostiral eguerdian eman zuten lehen sutearen berri, eta gauerdia baino lehen itzaltzea lortu zuten arren, hamar hektarea baino gehiago erre zituen suak. Ibilgailuentzat zaila da ingurune horretara heltzea, eta haizeak ere ez zien lana erraztu suhiltzaileei.
Astelehen gauean, ordea, beste su bat piztu da, Nafarroako suhiltzaileek jakinarazi dutenez. Lekura iristea zaila zenez, ura ahal zuten moduan eramaten aritu dira. Astearte arratsaldean hasi dira sua kontrolpean hartzen, suhiltzaileek eurek jakinarazi dutenez. Arratsalde partean hasitako euriteek ere lagunduko dute, asteartea goizera arte indarrez ibili den hego haizeak ez baitzuen batere laguntzen. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207950/aebek-milioi-bat-kasu-baino-gehiago-atzeman-dituzte.htm | Mundua | AEBek milioi bat kasu baino gehiago atzeman dituzte | Kopuruak orain arteko markak apurtu ditu, omikron aldaeraren eraginez. | AEBek milioi bat kasu baino gehiago atzeman dituzte. Kopuruak orain arteko markak apurtu ditu, omikron aldaeraren eraginez. | Koronabirusaren omikron aldaerak birusaren kutsatzea azkartu du zabaldu den toki guztietan, eta transmisio abiada horrek orain arteko markak apurtzera eraman ditu AEBak. Johns Hopkins unibertsitateak bildutako datuen arabera, milioi bat koronabirus kasu baino gehiago atzeman zituzten astelehenean. COVID-19arekin hildakoak, berriz, 1.693 izan ziren atzo. Orotara, 56 milioi kutsatze baino gehiago eta 800.000 hildakotik gora izan dira AEBetan.
Kasu kopuruen zenbatekoak ia bikoiztu egin du aurreko marka, lau egun lehenagokoa. 590.000 positibo atzeman zituzten orduan. Datu horrek aurreko asteko kasuen zenbatekoa bikoiztu zuen. Dena den, asteleheneko datua ez da egun bakarreko kutsatze kopuru gisa erregistratuko, asteburuko emaitzen atzerapenak biltzen dituelako.
Milioi bat kasuren kopurua errealitatean izan diren kutsatzeak baino gutxiago izango dela uste dute hainbat adituk, Eguberrietako oporretan herritar askok proba etxean egin dutenez, positibo asko osasun erakundeei jakinarazi gabe gelditu direla iritzita.
Kutsatzeen gorakadak ez du eragin hazkunde bera heriotzen eta gaixo larrien kopuruan, baina ospitaleak lanez gainezka daude positibo kopurua nabarmen handitu delako. Eragina nabarmena da AEBetako herritarren egunerokoan ere, horietako asko etxean bakartu behar izan baita. Ondorioz, eskola eta bulego ugari itxi behar izan dituzte, hainbat hegaldi bertan behera gelditu dira eta atzerapenak sortu dira hornikuntza kateetan. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207953/indarkeria-zikloa-behar-bezala-ez-ixteko-arriskuaz-ohartarazi-du-foro-sozialak.htm | Politika | «Indarkeria zikloa» behar bezala ez ixteko arriskuaz ohartarazi du Foro Sozialak | Atzo argitaratutako Naziometroaren datuek «gizartean dauden egiturazko joerak» berresten dituztela uste dute | «Indarkeria zikloa» behar bezala ez ixteko arriskuaz ohartarazi du Foro Sozialak. Atzo argitaratutako Naziometroaren datuek «gizartean dauden egiturazko joerak» berresten dituztela uste dute | Foro Sozial Iraunkorrak uste du Naziometroak atzo plazaratutako datuek berresten dituztela beste inkesta eta azterketa batzuek emandakoak, adibidez EITB Focus inkestak urrian jakinarazitakoak: alegia, ETAk jarduera armatua bertan behera utzi zuenetik hamar urtera oraindik badaudela jorratu beharreko arloak eta konpondu beharreko arazoak bizikidetza bermatzeko. Foro Sozialak uste du arazo horiei heldu ezean, «indarkeria zikloa» behar bezala ez ixteko arriskua badagoela.
Naziometroaren arabera, Euskal Herriko herritarren %64,8k uste dute euskal gatazka ez dagoela erabat itxita eta oraindik konpondu gabeko esparruak daudela. Foro Sozialak gogorarazi du datu hori bat datorrela EITB Focus inkestak joan den urrian plazaratutakoarekin. Ikerketa haren arabera, Hego Euskal Herriko biztanleen %72,3k uste dute ETAren jarduera armatua amaitu eta 10 urtera oraindik «hainbat kontu gainditzeko» daudela.
Foro Sozialak aspaldi identifikatu du zeintzuk diren konpondu beharreko arlo horiek: biktimen auzia, presoena eta memoria kritiko inklusiboa. Uste dutenez, ikerketa soziologikoen emaitzek berretsi egiten dute diagnostiko hori. Adibidez, Naziometroan galdekatutako herritarrek antzeko gaiak aipatu dituzte, konpondu beharreko arloez itaundu dietenean: ezker abertzaleak eta Estatu espainiarrak eragindako kaltearen aitorpena, torturak ez errepikatzeko bermea (%38-40), presoen auzia eta Ertzaintzak eta Eusko Jaurlaritzak egindako kaltea aitortu beharra (%25-30).
Foro Sozialaren ustez, horrek guztiak erakusten du badaudela «euskal gizartean oso errotuta dauden eta eragile instituzional, politiko, sindikal eta sozialek baztertu ezin dituzten egiturazko joera batzuk: gaur egun oraindik ere oso beharrezkoa da indarkerien zikloaren ondorio batzuei aurre egitea». Esan dutenez, «indarkerien zikloa behin betiko itxi gabe orria pasatzeko arriskua» benetakoa, eta gertatutakoa berriro errepikatuko ez dela bermatzeko modurik onena gai horiek konpontzeko bidean paratzea da.
«Elkarrizketa eta hitzaren kultura sustatzen jarraitzea» proposatu du Foro Sozialak, eta, horretarako, «hitza desarmatzeko» eta «iraganeko inertzien aurrean» amore ez emateko eskatu die eragileei. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207954/lehen-mailako-artan-oraindik-tentsioa-agerikoa-dela-onartu-du-sagarduik.htm | Gizartea | Lehen mailako artan oraindik «tentsioa» agerikoa dela onartu du Sagarduik | 14.708 positibo berri atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Birusaren transmisioak goraldian jarraitzen duela esan du Jaurlaritzako Osasun sailburuak, eta joera aldaketarik ez dela ikusten. | Lehen mailako artan oraindik «tentsioa» agerikoa dela onartu du Sagarduik. 14.708 positibo berri atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. Birusaren transmisioak goraldian jarraitzen duela esan du Jaurlaritzako Osasun sailburuak, eta joera aldaketarik ez dela ikusten. | Lehengo astean COVID-19 kasuen jarraipena egiteko protokoloa aldatu zuen Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak. Besteak beste, hainbat bide «telematiko» jarri zituen martxan gaitza dutela uste duten pertsonak eta haien kontaktuak osasun sistemarekin harremanetan jartzeko, eta jendeak norberak bere buruari testak egiteko guneak zabaltzera egin dute. Horiek horrela ere, lehen mailako osasun arretan «tentsioa» agerikoa dela onartu du Gotzone Sagardui sailburuak gaur goizean egin duen agerraldian. Egoera «apur bat» hobetu dela esan du, baina oraindik ere agerikoa dela izurriak eragindako lan zamari erantzun ezina. Eta lehendik dator hau; abenduaren hasieran ja utzi zituen Osakidetzak gaixo kronikoen jarraipena egiteko kontsultak-eta bertan behera: «aparteko larritasunik» ez zuten jarduerak atzeratzea erabaki zuten, larritasuna duten kasuei erreparatzeko. Ordutik, omikron aldaeraren ondorioz kasuetan izan den igoera handiak asko zaildu du egoera.
Izan ere, goraldi betean da birusaren transmisioa. Atzo 14.708 kasu berri atzeman zituzten Hego Euskal Herrian: 11.572 positibo detektatu zituen Osakidetzak (proben %39,4), eta 3.136 Osasunbideak. «Kutsatze egoera txarrean gaude», berretsi du Sagarduik. Azken egunotako gorakadaren dimentsioa erakusteko, intzidentzia metatuaren datua nabarmendu du: hamalau egunetan 100.000 biztanleko 4.898,55ekoa da orain; astebetean 2.613 puntuan igo da. «Aurreko astean mila puntukoa izan zen igoera», ohartarazi du. Erreprodukzio indizea, berriz, 1,41ean dago. Hala, sailburuak aitortu du joera aldaketarik ez dela aurreikusten «epe motzean». Eguberri giroan oraindik, izan diren jende topaketek-eta ekarriko dituzten ondorioei erreparatu behar zaiela nabarmendu du: «Adi jarraitu behar dugu».
Eskola sartzeari dagokionez, Hezkuntza Sailarekin batera harreman estuan ari direla azaldu du, eta esperantza dutela, batez ere, haurren txertaketan. 5-12 urte arteko umeentzako beste 36.000 dosi jaso dituztela adierazi du, eta gurasoei dei egin die: umeak txertatzera eramateko. Oraingoz erantzuna «ona» izan dela esan du. Araba. Bizkai eta Gipuzkoako umeen %34 txertoaren lehen dosia jasota daude orain. Umeak txeratzen diren heinean, eskoletako egoera «hobetzeko» esperantza dute osasun agintariek. Erietxeetako egoerara begira, ez erlaxatzeko eskatu du Osasun sailburuak: «Ez gaitezen engainatu itxuraz omikron aldaerak duen larritasun urriagoagatik». Betetzen jarraitzen dute erietxeek, hein batean COVID-19 gaixoek behar duten arreta handiarengatik. Datu bat eman du Sagarduik, adibiderako: Eguberri egunean 3.000 pertsonak jo zuten larrialdietara, 300 pertsona erietxera bideratu zituzten, eta horietako ehun COVID pazienteak ziren. Atzo bertan gaitzak jotako 105 paziente eraman behar izan zituzten ospitaleetara. Eta gaitzaren ondorioz osasun arazo larriak dituzten umeak ere badira; lau haur daude orain ospitaleratuta, horietako bi ZIUetan.
Norberak bere buruari testak egiteko guneen defentsa Osakidetzak norberak bere buruari test diagnostikoak egiteko guneak irekitzera egin du egunotan, eta horietara bideratzen dituzte pertsona asko. Horietan gaitzaren sintomak dituztenek edo haien kontaktuek antigeno testak egiten dituzte osasun profesionalen aurrean. Lan egiteko era horren defentsa egin du sailburuak, proba horiek, PCR testen ondoan, ezaugarri on bat dutela nabarmenduta: «Izan ere, test horien abantaila arintasuna da, eta egoera honetan helburua da jendeak ahalik eta azkarren jakitea kutsatuta dagoen». Nabarmendu du «transmisioa komunitarioa» dela orain, guztiz zabalduta dagoela, eta bizkortasun hori lehenetsi behar dela. Azaldu du denera osasun sistemak egunero 30.000 test inguru kudeatzen dituela: «Jai egunak izan iren arren, osasun zerbitzuak esfortzu handi bat egiten ari dira testak egiteko». |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207955/epaileek-arrazoia-eman-diote-labi-eta-borroka-kutxei-ez-zaie-atxikipenik-ezarriko.htm | Ekonomia | Epaileek arrazoia eman diote LABi, eta borroka kutxei ez zaie atxikipenik ezarriko | Sindikatuaren eta grebalarien artean lan harremanik ez dagoela ebatzi dute. Sindikatuak borroka kutxa zabaltzeko asmoa du. | Epaileek arrazoia eman diote LABi, eta borroka kutxei ez zaie atxikipenik ezarriko. Sindikatuaren eta grebalarien artean lan harremanik ez dagoela ebatzi dute. Sindikatuak borroka kutxa zabaltzeko asmoa du. | Borroka kutxek eta antzeko mekanismoen ordainek ez dute zerga atxikipenik izan beharko. EAEko Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio LAB sindikatuari Gipuzkoako Aldundiarekin duen auzian, eta, ondorioz, ezingo du atxiki sindikatuek grebalariei ematen dieten diru laguntzaren %2. Sindikatuak garaipentzat jo du, eta salatu du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiak bere garaian borroka sindikalaren izen ona «zikintzen» saiatu zirela, eta gaineratu erabaki zuzena hartu zuela auzitara joatea erabaki zuenean. Halaber, borroka kutxaren inguruko informazioa zabaltzeko asmoa du, aurki «mobilizazio ugari» etorriko direla iragarri baitute.
Ainhize Muniozguren LABeko idazkaritza juridikoko arduradunak azaldu du ebazpenaren muina: «Epaileek ebatzi dute sindikatuen eta langileen artean ez dagoela lan harremanik, eta ondorioz ez dela zilegi lan pertsonalaren etekinaren gaineko zerga ezartzea». Horrenbestez, orain amaitu da 2018an hasitako bidea. Urte hartan, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiek ikerketa txostena ireki zieten sindikatuei, grebalariek jasotzen zuen diru laguntzen egoera aztertzeko. Araba, azkenean, ez zen txostena irekitzera iritsi; Bizkaiak, berriz, aurrerago itxi zuen, sindikatuen bigarren helegiteen ondoren; Gipuzkoak, aldiz, ez zuen itxi, eta LABek auzitara jotzea erabaki zuen.
Gipuzkoako Aldundiak, dena den, ez du dirurik itzuli beharko, orain arte borroka kutxaren ordainketen inguruko dokumentazio eskaera baino ez zeukan egina —2015etik 2018ra—, eta ordainketa epaileen erabakiaren menpe zegoen. Lehen ebazpena da, eta bigarrena beharko da jurisprudentzia eratzeko. LABek ez ezik, ELAk eta USOk ere antzeko borroka kutxak dituzte.
Aldundien mugimendua Bizkaiko zahar etxeetako langileek 2018an eginiko grebaren ondoren iritsi zen, eta sindikatuek maiz defendatu dute errebantxa kutsua zuela. Hiru urte geroago, Igor Arroyo LABeko idazkari nagusiaren albokoak uste horri eutsi dio: «Hau ez da auzi tekniko bat izan: atzean asmo politiko argi bat zegoen. Aldundiek ez dute gustuko gure jardun sindikala, ezta fiskalitate ereduari egiten diogun kritika ere. Horregatik, bazterrak nahasten saiatzen dira».
900 euroko borroka kutxa
LABek, halaber, bere borroka kutxa zabaltzeko asmoa plazaratu du. KPIaren igoera ikusita, aurki lan gatazkak ugarituko direla uste du, eta tresna aproposa dela horiei aurre egiteko. Halaber, Arroyoren ustez, ez da oso ezaguna, eta langileei eskaini behar zaie: «Langile prekarioenei zuzendutako borroka kutxa diseinu bat da».
LABen borroka kutxak 30 euro ematen die langileei greba egiten duten egun bakoitzeko, 900 euro inguru hilabeteko, eta ez du bereizten langilearen lanaldia egun osokoa edo partziala den. Era berean, bere gain hartzen ditu langileek jardun sindikalarengatik jasotako isunak –10.000 euroko mugarekin—, baita enpresaren zigorrak ere, prozesu penalen kostua eta kaleratze ideologikoena. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207956/hego-euskal-herriko-ikasleak-ere-aurrez-aurre-itzuliko-dira-ikasgeletara.htm | Gizartea | Hego Euskal Herriko ikasleak ere aurrez aurre itzuliko dira ikasgeletara | Txertatuta dauden umeek ez dute berrogeialdirik egin beharko positibo eman duen norbaiten kontaktu estuak direnean. Eguberrien osteko itzulera ez dute atzeratuko, eta aurretik jarritako datetan hasiko dituzte eskolak ikasleek. Espainiako Gobernuak nabarmendu du ikastetxeak leku seguruak direla. | Hego Euskal Herriko ikasleak ere aurrez aurre itzuliko dira ikasgeletara. Txertatuta dauden umeek ez dute berrogeialdirik egin beharko positibo eman duen norbaiten kontaktu estuak direnean. Eguberrien osteko itzulera ez dute atzeratuko, eta aurretik jarritako datetan hasiko dituzte eskolak ikasleek. Espainiako Gobernuak nabarmendu du ikastetxeak leku seguruak direla. | Birusaren goraldi bete-betean egonagatik ere, Hego Euskal Herriko umeak ere aurrez aurre itzuliko dira ikastetxeetara. Gaur goizean hartu dute erabakia, Madrilen, Espainiako Gobernuko eta autonomia erkidegoetako ordezkariek egin duten bileran. Eguberrien osteko itzuleraz hitz egiteko bildu dira, eta erabakia argia izan da: maila guztietako ikasleak aurrez aurre itzuliko dira ikasgeletara, aurrez ezarritako egunetan. Bileraren ostean, prentsaurrekoa eman dute Espainiako Gobernuko Hezkuntza eta Lanbide Heziketako ministro Pilar Alegriak, Unibertsitate ministro Joan Subiratsek eta Osasun ministro Carolina Dariasek. Behin eta berriz esan dute ikasgelak leku seguruak direla. Hego Euskal Herriko ikasle batzuk ostiralean itzuliko dira ikastetxeetara, eta gehienak astelehenean.
Eta zer gertatuko da ikaskideren batek positibo ematen duenean? Kazetarien galderei erantzunez, Dariasek esan du gizarte mailan dagoen protokoloa egongo dela ikastetxeetan ere. Beraz, positibo ematen duten ikasleek zazpi egunez egon beharko dute etxean —orain arte hamar egunean egoten ziren—. Positibo baten kontaktu estua izan eta negatibo ematen dutenen artean, berriz, aldea dago: txertatuta daudenek ez dute berrogeialdirik egin beharko, sintomarik ez badute; txertoa jaso ez dutenek, berriz, zazpi eguneko berrogeialdia egin beharko dute. Berrogeialdiak malgutzeko aukera ere zabalik utzi du Dariasek: alarma batzordeak egin beharko luke proposamena, eta Osasun Publikoaren Batzordeak aztertuko luke.
Txertaketa. Horixe da, Dariasen hitzetan, egun birusari aurre egiteko dagoen «armarik onena». Hori horrela, ikasleak eta gainerako herritarrak txertatzera deitu ditu: «Txertoek bizitzak salbatzen dituzte». Gainera, orain arteko neurriak mantendu beharko dituzte ikasgeletan: hala nola, aireztapena, maskararen erabilera —baita patioan daudenean ere— eta eskuen garbitasuna.
Unibertsitateei dagokienez, Subiratsek gogorarazi du unibertsitate gehienetan ikasleek azterketak izango dituzte hurrengo egunetan. Adierazi du aurrez aurre egingo dituztela, eta otsailean ere eskolak hala hasteko asmoa erakutsi du. Gainera, azaldu du aztertzen ari direla pandemiagatik azterketak egin ezin dituzten ikasleekin zer egin, deialdia gal ez dezaten. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207957/israelgo-auzitegien-kontrako-boikota-abiatu-dute-palestinako-500-presok.htm | Mundua | Israelgo auzitegien kontrako boikota abiatu dute Palestinako 500 presok | Kargu ezagunik eta epaiketarik gabe atxilotuta dauden presoek atxilotze administratiboekin amaitzea eskatu diote Israeli. Horrez gain, 141 egunez gose greban ari den espetxeratu palestinar baten egoera kritikoaz ohartarazi dute. | Israelgo auzitegien kontrako boikota abiatu dute Palestinako 500 presok. Kargu ezagunik eta epaiketarik gabe atxilotuta dauden presoek atxilotze administratiboekin amaitzea eskatu diote Israeli. Horrez gain, 141 egunez gose greban ari den espetxeratu palestinar baten egoera kritikoaz ohartarazi dute. | Gure erabakia askatasuna da... Ez atxilotze administratiboei lelopean, Israelgo auzitegiei boikota egiteko kanpaina abiatu dute gaur 500 preso palestinar baino gehiagok, Palestinako alderdi politikoen babesarekin. Ohar bidez jakinarazi dutenez, uko egingo diote Israelgo auzitegien aurreko saioetan agertzeari, «okupazio indarrek» Palestinako herritarren kontra erabiltzen duten «atxilotze administratibo bidegabearekin amaitzeko».
Atxilotze administratiboa Israelek Palestinako lurralde okupatuetan ezartzen duen agindu mota bat da, aukera ematen diona palestinarrak denbora mugagabean espetxeratzeko, aurrez epaiketarik egin gabe eta atxilotuaren kontrako akusazio bat publiko egin gabe, karguak «sekretupeko informazio» gisa gordeta. Ondorioz, presoak berak eta haren defentsa abokatuak ez dute jakiten zein akusaziori egin behar dieten aurre.
«Israelgo auzitegi militarrak okupaziorako sistema zapaltzailearen alde garrantzitsua dira», salatu dute. «Erreminta basati eta arrazista horrek gure jendearen ehunka urte xahutu ditu, fikziozko auzitegien bitartez. Horien epaiak eskualdeko komandantzia militarrak erabakitakoak izaten dira».
Boikota abiatu duten espetxeratuek nabarmendu dute atxiloketa mota hori nabarmen ugaritu dela 2021. urtean, eta haren erabilera are gehiago zabaldu duela Israelek Palestinako haurren eta adinekoen kontra. Addameer Palestinako presoen eskubideen aldeko elkarteak igandean argitaratu zuen txostenaren arabera, Israelek 1.500 atxilotze administratibo baino gehiago agindu zituen iaz, eta 1.100 izan ziren 2020an. Iazkoetatik 200 maiatzean igorri zituen Tel Avivek, Ekialdeko Jerusalemen Xeikh Jarrah auzoko dozenaka bizilagunen etxegabetze arriskuagatik izan ziren protesten garaian, eta Israelek Gaza 11 egunez bonbardatu zuenean.
Irtenbide kolektiboa
Hixam Abu Hawwax preso palestinarra 141. egunez gose greba egiten ari denean abiarazi dute Israelgo auzitegi militarren kontrako kanpaina. Presoek Abu Hawwaxen egoera kritikoaz ohartarazi dute, «berehala hiltzeko arriskuan» dagoela ohartarazita. Palestinako Agintearen arabera, «heriotza klinikoaren antzeko» egoeran dago, aldiro kontzientzia galdu eta berreskuratzen duela.
Berrogei urteko presoak bere askatasuna exijitzeko hasi zuen protesta, hark baino lehen beste preso palestinar batzuk egin duten bide beretik. Horietako hainbatek lortu dute Israelek aske uztea, beren buruak muturreko osasun egoerara eraman ostean; beste batzuk atxilotze administratiboa epe jakin batera mugatzea lortu dute. Baina beti izan dira norbanakoen kasuetara mugatutako salbuespen neurriak. Hori dela eta, presoek abiarazi duten kanpainaren garrantzia nabarmendu du Addameer elkarteak. Haren esanetan, erabakiak Israelen atxilotze politika baldintzatzea du helburu. Dena den, aurreratu du emaitza ez dela berehalakoa izango, eta denboran eutsi beharko diotela presoek kanpainari, neurria eraginkorra izan dadin.
Palestinako presoek antzeko boikot kanpaina bat abiatu zuten 1997. urtean, auzitegi militarren kontra. Atxilotze administratiboen kopurua murriztea lortu zuten orduan. Addameer elkarteak azaldu du inork gutxik espero dezakeela Israelek atxilotze administratiboei uko egitea, baina gutxienez neurriaren erabilera estandarizatu bat zehaztea lor daitekeela, haren ezarpen arbitrarioa gutxitzeko. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207958/italiak-beste-buruhauste-bat-du-estatuburua-aukeratzea.htm | Mundua | Italiak beste buruhauste bat du: estatuburua aukeratzea | Ordezkari politikoek hilaren 24an hasiko dute herrialdeko presidentea aukeratzeko prozesua. Draghi lehen ministroa eta Berlusconi gobernuburu ohia dira balizko hautagaietako batzuk. | Italiak beste buruhauste bat du: estatuburua aukeratzea. Ordezkari politikoek hilaren 24an hasiko dute herrialdeko presidentea aukeratzeko prozesua. Draghi lehen ministroa eta Berlusconi gobernuburu ohia dira balizko hautagaietako batzuk. | Urte berriak beste buruhauste bat dakar berekin Italiako politikarentzat. Bazirudien Mario Draghi batasun nazionaleko gobernuaren buruzagi aukeratu izanak egonkortasuna bermatu zuela datorren urteko hauteskundeetara arte, baina asteotan agerian geratu da alderdi politikoei erronka bilakatu zaiela ohiko prozedura bat: estatuburua hautatzea. Desadostasunak baitira nagusi, eta Draghi bera baita kargu horretarako faboritoetako bat.
Italiako presidentea ez dute boto emaileek aukeratzen, alderdien diputatuek, senatariek eta eskualdeetako ordezkariek baizik. Mila politikari pasatxo dira, eta, Diputatuen Ganberako presidente Roberto Ficok gaur jakinarazi duenez, hilaren 24an hasiko dute estatuburua hautatzeko prozesua.
Aurtengo hitzordurako, oraingoz behintzat, ziurtasunik eza da nagusi. Draghi da adostasunik handiena eragiten duena, baina presidente kargurako aukeratzeak hutsune bat utziko luke lehen ministro postuan, eta horrek alderdien arteko negoziazioak abiatzea eragingo luke berriz ere; haren ordezko bat aukeratzeko —oso zaila dirudi— edo boz aurreratuetara deitzeko.
Draghi gobernuburu hautatzearen arrazoietako batzuk EB Europako Batasunaren suspertze funtsen kudeaketa eta erreformen sustatzea izan ziren, eta horregatik jaso zuen Europako Banku Zentraleko presidente ohiak alderdi politiko ia guztien babesa —FdI Italiako Anaiak ultraeskuindarrak kontra bozkatu zuen—. Orain, baina, presidente kargura aldatuko balitz —horretarako prest dagoela esana du—, desegonkortasuna eragingo luke gobernuan, eta EBko inbertsioen martxa zalantzan jarri.
Ziurgabetasun egoera horren aurrean, alderdi ultraeskuindarrak Silvio Berlusconi lehen ministro ohiaren hautagaitzari oihartzuna ematen ari dira, hura estatuburu karguan izateak eta datorren urteko bozetan Legaren eta FdIren arteko balizko koalizioaren garaipenak erakunde garrantzitsu guztien kontrola bermatuko bailioke sektore ideologiko horri. Arazoa zera dute: Berlusconi aukeratzeko beste alderdi batzuen babesa ere beharko dutela, eta inork ez duela gobernuburu izandakoaren alde egin nahi; gaur, gainera, haren kontrako manifestazio bat egin dute.
Draghiz eta Berlusconiz gain badira beste balizko hautagai batzuk ere, baina ez dute alderdien arteko adostasuna bermatzerik. Marta Cartabia Justizia ministro eta Auzitegi Konstituzionaleko buru ohia da adibideetako bat: lehen emakumea izango litzateke presidente karguan, baina gobernuko postu horretarako proposatu zuen 5 Izar Mugimenduak orain ez luke haren alde egingo, agintaldian sustatu duen justiziaren erreformarengatik.
Europako Batzordeko Ekonomia komisario eta Italiako lehen ministro ohi Paolo Gentiloni ere aipatu dute aukera gisa, baita Sergio Mattarella bera konbentzitzea ere, nahiz eta hark ez duen karguan jarraitzeko asmorik.
Krisi politikoetan, erabakigarri
Italiako presidenteak eskumen mugatuak ditu, eta batez ere zeremonialak dira agintaldian zehar. Halere, krisi politiko eta hauteskunde garaietan profil erabakigarria izaten da, hari baitagokio gobernuburuak eta ministroak izendatzea; gainera, parlamentuko bi ganberak desegin ditzake, eta legeak eta dekretuak blokeatu, horiek eta konstituzioa bateragarriak ez balira.
Estatuburuak zazpi urteko legealdia izaten du —pare bat salbuespen kenduta—, eta batasuna irudikatu behar du, alderdi politikoen eta ideologien gainetik. Hala, Mattarellaren ordezkoa II. Mundu Gerraren amaieraz geroztik izango duten hamahirugarren presidentea izango da.
Hura aukeratzeko prozesua nahi beste luzatu ahalko dute ordezkari politikoek. Hilaren 24tik hasita, egunean behin bozkatuko dute, eta, lehen hiru saioetan, hautagaiek bi herenen babesa beharko dute hautatuak izateko; hortik aurrerakoetan, berriz, gutxienez %51rena. Egungo kargudunaren agintaldia otsailaren 3an amaituko da, eta egoerarik egokiena izango da haren ordezkoa data horretarako adostea.
Alderdien arteko negoziazioek eta bozketa sorta horrek aita santua aukeratzeko egiten duten zeremonia oroitarazten dute, sekretupean egiten baitira eta egun asko iraun bailitzake; kasurako, 1972an Giovanni Leone aukeratu zutenekoa, 23 saiakera egin baitzituzten ordezkarien %51aren babesa bildu zuen arte.
Ordezkari politikoek italiar herritartasuna duen eta 50 urtetik gorako edonoren aldeko botoa eman dezakete. Horrek, noski, proposamen bitxiak egiteko aukera eman die iragan bozketetan: Francesco Totti futbol jokalari izandakoa eta Sophia Loren aktorea, esaterako. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207959/bilboko-elizbarrutiak-ikerketa-bat-zabaldu-du-adingabeei-egindako-bost-sexu-abusu-argitzeko.htm | Gizartea | Bilboko Elizbarrutiak ikerketa bat zabaldu du adingabeei egindako bost sexu abusu argitzeko | Abusuak Bizkaiko bost erlijio zentrotan egindakoak dira, 1950eko hamarkadatik 1990ekora. Salaketen jatorria zerrenda bat da, El País egunkariak Vatikanoari emandakoa. | Bilboko Elizbarrutiak ikerketa bat zabaldu du adingabeei egindako bost sexu abusu argitzeko. Abusuak Bizkaiko bost erlijio zentrotan egindakoak dira, 1950eko hamarkadatik 1990ekora. Salaketen jatorria zerrenda bat da, El País egunkariak Vatikanoari emandakoa. | «Ustezko edozein abusu kasu ikertu eta argituko dugu, arreta berezia jarrita biktimen beharrei, eta halako kasuak berriz ez gertatzeko». Hala adierazi du gaur Bilboko Elizbarrutiak, adingabeei egindako bost sexu abusu kasu ikertuko dituela jakinarazteko plazaratu duen oharrean.
Espainiako El País egunkariak 251 salaketa bidali zizkien Vatikanoari eta Espainiako Eliza katolikoari, eta haietatik bost Bizkaian gertatutakoak dira; haiek ikertuko ditu Bilboko Elizbarrutiak.
Abusu horiek 1950eko hamarkadatik 1990ekora egindakoak dira, Bizkaiko bost erlijio zentrotan. Zehazki, Barakaldoko San Bizente Paulekoa ikastetxean, 1950eko hamarkadan; Bediako San Joan Bataiatzailearen elizan, 1964 eta 1966 artean; Bilboko Santa Marina haurrentzako erietxean, 1971n; Bilboko Kristo Erregeraen parrokian, 1976an; eta Bilboko Maristak ikastetxean, 1990.
Bilboko Elizbarrutiak El País-en lanaren balioa aitortu du, eta gertakariok salatu dituzten biktimak ere goraipatu ditu. Ikerketa bat zabalduko dute orain, eta «eraso horien inguruan informazioren bat eman dezakeen edonori» zabaldu dizkiote elizbarrutiko ateak. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207960/baldintzarik-gabeko-oinarrizko-errentari-buruz-eztabaidatuko-du-eusko-legebiltzarrak.htm | Ekonomia | Baldintzarik gabeko oinarrizko errentari buruz eztabaidatuko du Eusko Legebiltzarrak | Herri ekimen legegilea aurkeztezko beharrezkoak diren sinadurak bikoiztu dituzte sustatzaileek. Alderdi politikoen «isiltasuna» salatu dute. | Baldintzarik gabeko oinarrizko errentari buruz eztabaidatuko du Eusko Legebiltzarrak. Herri ekimen legegilea aurkeztezko beharrezkoak diren sinadurak bikoiztu dituzte sustatzaileek. Alderdi politikoen «isiltasuna» salatu dute. | Eusko Legebiltzarrera iritsiko da baldintzarik gabeko oinarrizko errentari buruzko eztabaida. Herri plataforma batek eramango du lege egitasmoa, horretarako beharrezkoak diren sinadurak lortu eta gero. Guztira, 22.075 babes bildu dituzte.
Proposamenak jasotzen du Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritar orok jasoko lukeela diru laguntza herritar izate hutsagatik. 900 euro litzateke errenta hori 18 urte baino gehiagoko herritarrentzat; 4 eta 18 urte bitartekoentzat 450 euro, eta 14 urtetik beherakoentzat 270 euro. Azken hiru hilabeteetan Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan bizi izan den edonork jaso ahalko luke, bakarrik bizi ala beste norbaitekin bizi.
Herri ekinaldi legegile bat aurkezteko beharrezkoak diren 10.000 sinadurak bikoiztu izanak «arrakastatsutzat» jo dute sustatzaileek. Aldiz, babesak biltzen hasi zirenetik alderdi politikoen artean izan den «isiltasuna» salatu dute, eta «errespetu faltatzat» jo dute jarrera hori. «Guk gure helburua lortu dugu, eta orain Eusko Legebiltzarreko alderdiei dagokie ekinaldi hau babesten duten ala ez adieraztea». Sindikatuei eta patronalei ere iritzia emateko eskatu diete
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan badago oinarrizko errenta gaur egun, baina ez da unibertsala, eta, are gutxiago, baldintzarik gabekoa: DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta. Baina horrek «porrot» egin duela uste dute, ez duelako pobrezia amaitzeko helburua lortu. «Egungo legeekin, pobrezia egoeran daudenen %30ek ezin dute laguntzari hori jaso, eta Diru sarrerak Bermatzeko Errenta jasotzen duten pertsonen % 34k pobrea izaten jarraitzen dute». |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207961/donostiako-udalak-gogoz-kontra-hartu-du-urumea-ibaia-garbitzeko-ardura.htm | Gizartea | Donostiako Udalak gogoz kontra hartu du Urumea ibaia garbitzeko ardura | Eguzki talde ekologistak salatu du hainbat tona zabor pilatu direla ibaian. Udalaren iritziz, lanen ardura Uraren Euskal Agentziarena eta Kostaldeetako Zuzendaritzarena da. Uraren Euskal Agentziak, baina, adierazi du udalen eskumena dela «hiri hondakinen kudeaketa». | Donostiako Udalak gogoz kontra hartu du Urumea ibaia garbitzeko ardura. Eguzki talde ekologistak salatu du hainbat tona zabor pilatu direla ibaian. Udalaren iritziz, lanen ardura Uraren Euskal Agentziarena eta Kostaldeetako Zuzendaritzarena da. Uraren Euskal Agentziak, baina, adierazi du udalen eskumena dela «hiri hondakinen kudeaketa». | Bizikletak, armairuak, aulkiak, komunak...: hainbat tona zabor pilatu dira Donostiako Maria Kristina eta Mundaizko zubien arteko meandroan, Urumea ibaian. «Urpeko zabortegi bat Donostiaren bihotzean bertan», salatu du Eguzki talde ekologistak, eta eremua garbi edukitzeko neurriak exijitu dizkie erakundeei. Eskaerak Donostiako Udalaren erantzuna jaso du: prest dago garbiketa lanak egiteko, baina Uraren Euskal Agentzia eta Kostaldeetako Zuzendaritza egin ditu egoeraren erantzule, mantentze lanen eskumena haiena dela argudiatuta. Uraren Agentziak, ordea, BERRIAri jakinarazi dio udalen esku dagoela «hiri hondakin solidoen kudeaketa».
Urumea ibaiaren ezkerraldean pilatu dira hondakinak, 200 metro luze den «zabortegi batean», Eguzkik salatu duenez. Halere, talde ekologista eta Donostiako Udala ez datoz bat arazoaren erroei dagokienez. Miguel Angel Diez zinegotziaren hitzetan, ohikoa da «ingurumen kontzientziarik gabeko pertsonek» ibaira botatako hondakinak ikustea, baina uste du duela aste batzuetako euriteen ondorio dela azken egunetan pilatutakoa: «Orain ikusten dena prezipitazioen eta ur goraldi handien metaketa bat izan daiteke, Urumea ibaiaren meandroaren hondora eramango baitzituen hondakinak». Eguzkiko kideen esanetan, arazoa sakonagoa da, mantentze lanik ez egitearen ondorio bat: «Saiatuko dira beren erantzukizuna azken uholdeen atzean ezkutatzen, baina, egia esan, hondakin pilaketa askoz lehenago hasi zen errio zati horretan».
Eremua garbitzeko, beharrezkoak izango dira itsasontzi bat eta itsaspeko ekipamenduak, Diezen arabera. Horretarako, Hiri Mantentze eta Zerbitzuen Zuzendaritzak aparteko aurrekontu bat eskatu du, udalaren 2022ko aurrekontuek ez baitute halako lanetarako dirurik aurreikusten. Izan ere, udalaren esanetan, Uraren Agentziarena eta Kostaldeetako Zuzendaritzarena da Urumearen parte horretan mantentze lanak egiteko eskumena. Haiei eskatu die «konponbide bat bilatzeko», «etorkizuneko arazorik izan ez dadin».
Ardura, besteen gain
Udalaren arabera, EH Bilduren udal gobernuak eta Uraren Agentziak 2011-2015eko legealdian sinatu zuten hitzarmena da egungo egoeraren eragilea, eta esan du hura amaitu zenetik zehaztu gabe geratu dela ibaia mantentzearen gaineko eskumenen banaketa. Ohar batean azaldu dutenez, hitzarmenean jasota zegoen bost urteko epean udalak hartuko zuela hondakinen kudeaketa. Hari amaiera eman zitzaiola adierazi du, ordea, eta, beraz, Uraren Agentziak eta Kostaldeetako Zuzendaritzak hartu beharko luketela lanen ardura.
Uraren Agentziako Lan Hidraulikoen arduradun Aitziber Urkijo ez dator bat. Haren esanetan, 2015ekoa da agentziak Donostiako Udalarekin sinatutako azken ituna, eta, hura bost urterako hitzartu arren, oraindik ere martxan dago: «[Hitzarmenean] espresuki aipatzen da parte hartzaileetako batek uko egiten ez badio beste bost urterako luzatuko dela». Horrez gain, gehitu du EAEko Tokiko Erakundeei Buruzko Legeak argi zehazten dituela eskumenak, eta hala dagoela ezarrita agentziak 113 udalekin sinatutako protokoloetan: «Udalek dute eskumena hiri hondakin solidoak bildu eta tratatzeko zerbitzuak antolatzeko eta kudeatzeko». Hortik aurrera, udal bakoitzaren baliabide ekonomiko eta materialen araberako lankidetza ezartzen da, Urkijok azaldu duenez.
Hondakinak pilatu diren ibaiaren zatia kontuan hartuta, gainera, Uraren Agentziak ez luke zuzenean esku hartzerik izango, Urkijoren esanetan, haiek Kostaldeetako Zuzendaritzaren zaintzapean daudelako; hau da, Espainiako Trantsizio Ekologiko eta Erronka Demografikorako Ministerioaren pean. Udalak bazuen Ministerioko Kantauriko Ur Konfederazioarekin sinatutako akordio bat ere, baina, EH Bilduk jakinarazi duenez, hura 2020an geratu zen indarrik gabe, udalak ez zuelako berritu. Hala, koalizioak hainbat galdera egin dizkio egungo udal gobernuari, zehaztu dezan zein den udalak garbiketa lanetan azken urteetan izan duen eginkizuna, zein izango duen hemendik aurrera, eta zeintzuk diren hitzarmenak berritu ez izanaren arrazoiak. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207962/gidari-bat-hil-da-muruzabalen-auto-istripuan.htm | Gizartea | Gidari bat hil da Muruzabalen, auto istripuan | Foruzaingoaren arabera, autoa errepidetik atera eta irauli egin da. | Gidari bat hil da Muruzabalen, auto istripuan. Foruzaingoaren arabera, autoa errepidetik atera eta irauli egin da. | Auto gidari bat hil da Muruzabalen (Nafarroa), bere ibilgailua errepidetik atera eta irauli ostean, NA-6064 errepidean. Autoa ubide batean geratu da, buelta emanda. Foruzaingoak jakinarazi duenez, gidaria zen autoko bidaiari bakarra. |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207963/sudango-herritarrei-kohesioa-eskatu-die-al-burhan-buru-militarrak.htm | Mundua | Sudango herritarrei «kohesioa» eskatu die Al-Burhan buru militarrak | Trantsiziorako kontseiluaren presidentearen esanetan, hauteskundeak egin arteko prozesuaren gidaritzak militarren esku egon behar du | Sudango herritarrei «kohesioa» eskatu die Al-Burhan buru militarrak. Trantsiziorako kontseiluaren presidentearen esanetan, hauteskundeak egin arteko prozesuaren gidaritzak militarren esku egon behar du | Abdel Fatah al-Burhan Sudango Trantsiziorako Kontseilu Subiranoaren presidenteak «kohesioa» eta «interes alderdikoiak» bazter uztea eskatu die herritarrei. Buruzagi militarraren iritziz, modu horretan gauzatu ahal izango dute 2019an hasi eta 2023an hauteskundeak eginda bukatzekoa den trantsizio epea.
Abadalla Hamdok herrialdeko lehen ministroak atzo dimisioa eman ondoren, indar armatuen bozeramailearen bulegoak ohar bat plazaratu du Al-Burhanen hitzekin. Gobernu independente bat osatzeko «beharra» aldarrikatu du, eta uste du horren egitekoa «sudandar guztiek» adostu beharko luketela. Hain zuzen, teknokratez eta independentez osatutako gobernu bat egitea adostu zuten trantsiziorako kontseiluko bi sektoreek, militarrak eta zibilak, azaroaren 21ean. Baina urriaren 25ean militarrek emandako estatu kolpea dela eta handiak ziren protestak ordurako, eta akordio horrek areagotu egin zituen, eta, bide batez, Hamdoken dimisioa eragin.
Buruzagi militarraretzat, ordea, trantsizio eperako zehaztutako zereginetan jarri behar dira indarrak. «Horiek dira bakea lortzea, segurtasuna zabaltzea, pertsonen arazoei heltzea, eta hauteskundeak egitea». Al-Burhanek aurreko astean esan zuenez, haien asmoa da bozak 2023an egitea; hasiera batean, ordea, 2022an egitea zeukaten adostuta. Oharrean azpimarratu duenez, hauteskundeek sudandarren xedeak «asetuko» dituzte. Hori bai, prozesuaren gidaritzak militarrek esku egon beharko lukeela iruditzen zaio. «[Indar armatuak] Nazioaren segurtasun balbula dira, eta bat eginda mantenduko dira bere lurra babestuz».
Negar egiteko gasa 2019ko apirilean, egoera ekonomikoagatik herritarrek egindako protestek akuilatuta, Omar al-Baxir 1989tik presidente zena boteretik kendu zuen armadak. Eta azken asteetan ere handiak izaten ari dira protestak. Gaur ere egin dituzte, eta, ia manifestazio guztietan gertatu bezala, Polizia indarrek negar gasa jaurti dute Khartum hiriburuan, Port Sudanen eta, besteak beste, Nyalan egindako mobilizazioak sakabanatzeko. AFP agentziaren arabera, gobernu militarraren kontrako aldarriak oihukatu dituzte. Medikuen Batzordea elkartearen zenbaketaren arabera, urriaren 25eko estatu kolpearen aurka azkeneko bi hilabeteotan egindako protestetan 57 herritar hil dituzte. NBE Nazio Batuen Erakundeak salatu du azken asteotako istiluetan gutxienez 13 emakumezko bortxatu dituztela |
2022-1-4 | https://www.berria.eus/albisteak/207964/amak-taldeak-irekiko-du-txotx-garaia.htm | Bizigiro | Amak taldeak irekiko du txotx garaia | Astigarragako Gurutzeta sagardotegian egingo dute hasiera ekitaldia, urtarrilaren 12an. | Amak taldeak irekiko du txotx garaia. Astigarragako Gurutzeta sagardotegian egingo dute hasiera ekitaldia, urtarrilaren 12an. | Ohi bezala, «gure sagardo berria» esanez irekiko dute txotx garaia aurten ere; Amak taldeko kideek izango dute ardura hori. Datorren astean egingo dute Sagardoaren Lurraldeak antolatutako hasiera ekitaldia, asteazkenean, Astigarragako Gurutzeta sagardotegian (Gipuzkoa). Amak taldea Alaitz Telletxeak, Maixa Lizarribarrek, Amaia Orejak eta Kris Solanok osatzen dute.
Sagardogileek datorren astean zehaztuko dute nolakoa izango den aurtengo txotx garaia. Iaz, ohi baino geroago abiatu zuten, eta neurri bereziekin, gainera. 2020an, Izaro Andres kantariak ireki zuen, eta gero bertan behera geratu zen, pandemiarengatik.
Aurtengo irailean, sagarrak biltzerakoan, sagardogileak baikor zeuden, sagar asko eta kalitatezkoa espero zutelako. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207988/gernikak-gaitzetsi-egin-du-turkian-jasan-duen-tratu-sinestezina.htm | Kirola | Gernikak gaitzetsi egin du Turkian jasan duen tratu sinestezina | Taldeak susmagarritzat jo du Belen Arrojo jokalariak Turkian emandako positiboa. Neurketa guztian etengabeak izan dira irainak eta errespetu faltak: besteak beste, Turkiako ereserkia edo sirena hotsak jarri dizkiete erasoan ari ziren bitartean. Eurokopatik kanpo geratu da, 69-40 galduta. | Gernikak gaitzetsi egin du Turkian jasan duen tratu sinestezina. Taldeak susmagarritzat jo du Belen Arrojo jokalariak Turkian emandako positiboa. Neurketa guztian etengabeak izan dira irainak eta errespetu faltak: besteak beste, Turkiako ereserkia edo sirena hotsak jarri dizkiete erasoan ari ziren bitartean. Eurokopatik kanpo geratu da, 69-40 galduta. | Turkiako ereserkia, sirena antiaereoak, azken orduko kantxa aldaketa, positibo susmagarri bat... eta Eurokopatik kanpo geratzea. Lointek Gernika Bizkaiak hori guztia bizi izan du azken orduetan. Paula Ginzo jokalariak honela laburbildu du: «Sekula ez dut halako partidarik bizi izan. A ze amorrua. Esateko moduko gauza txar asko bururatzen zaizkit, baina esperientzia bat gehiago da, eta hori pentsatuko dut...»
Bizkaitarrek ondo bideratua zuten Eurokopako final-hamaseirenetako kanporaketa, etxean lortutako 24 punturen aldeari esker. Cukurovak, ordea, buelta eman zion atzo, eta Eurokopatik at utzi zuen Gernika. 29 punturengatik nagusitu zen Turkiako taldea: 69-40.
Giroak, ordea, nabarmen baldintzatu zuen neurketa. Hasi aurretik susmatzen zen zer gertatuko zen. Gernikak atzo 15:30 aldera jakinarazi zuen Belen Arrojo jokalariak ez zuela jokatuko, Cukurovako arduradunek egindako test batean positibo eman zuelako COVID-19an. Aurreko test guztietan negatibo eman zuen. Lau ordu geroago —beranduegi neurketa jokatzeko—, Gernikak berak adierazi zuen Arrojok negatibo eman zuela eguerdian egin zioten beste PCR batean. Susmagarria, gutxienez, bada kontua.
Roso Buch jokalariak azaldu du ondoena zer gertatu den. Lehendik ere atzeratu egin zuten neurketa gernikarren taldean izandako koronabirus agerraldi batengatik — ia hiru astez jokatu gabe eta taxuz entrenatu gabe aritu ziren atzo—, eta, Cukurovak lehenago jokatu nahi zuen arren, atzo jokatzea adostu zuten. Turkiako taldeak baldintza bakarra jarri zuen: «Probak eurek egiten bazizkiguten soilik onartuko zuten jokatzea». Bidaiaren aurretik Bilbon egindako probetan negatibo eman zuten jokalari guztiek.
Zer gertatuko zen susmatuta, klubak erabaki zuen jokalari guztiei PCR testak egitea Istanbulgo aireportuan bertan. Guztiek negatibo, berriz ere. Bost ordu geroago egin zizkieten probak Cukurovakoek —zuzendaritzako bi kidek eta erizain batek—, eta bazkalordurako bazituzten emaitzak: «Belenek positibo eman zuela esan ziguten. Sorpresa!», idatzi du jokalari kataluniarrak. Azkar erreakzionatu zuten bizkaitarrek, eta berehala eraman zuten jokalaria erietxe batera beste proba bat egin zezan, eguneko hirugarrena. Negatibo eman zuen, baina berandu zen jada: «Belen kendu digute».
Entrenatzaileetako batek, Kevin Huberrek, gogor gaitzetsi du gertatutakoa: «Ezin da horrela jokatu talde oso baten osasunarekin, injustizia honek sekulako higadura eragin digu. Penagarria da halako aurrekontu puska duen talde batek final-hamaseirenak horrela gainditu beharra. Eta hori guztia, FIBAren babesarekin», idatzi du.
Entrenatzailearen arabera, PCRak egiteko probetek aurretik zeuzkaten idatzita jokalarien izenak: «Susmagarria, ezta? Eta PCRa egiten ziguten bitartean, zuzendaritzako kideak maskara jantzi gabe. Ez al zeuden, ba, ez kutsatzearekin oso kezkatuta?»
Hori gutxi balitz bezala, Cukurovak haren pabilioi handia baztertu —7.000 ikusle inguru sar daitezke—, eta txikiago bat aukeratu zuen, 2.000 lagun baino gutxiago sartzen ziren bat, giroa bero-bero egon zedin, eta zalantzazko edozein erabaki egonez gero, epaileek haren alde egin zezaten. Horri, gainera, ia egun oso bateko bidaia luze eta neketsua gehitu behar zitzaion.
Ereserkiak eta sirenak
Ondo hasi zen Gernika, baina berehala hasi zitzaion ihes egiten partida. Bosgarren minutuan, 9-6 zen emaitza, baina etxeko taldeak 21 puntu sartu zituen erreskadan, eta ezerezean utzi zuen bisitariek etxetik zekarten aldea: 30-6. Hala eta guztiz ere, kanporaketa gainditzea gertu izan zuten bisitariek. Amaieran, 69-40.
Zaleek jarritako giro beroa aski ez, eta Gernikako jokalariek Turkiako ereserkia eta sirenak entzun behar izan zituzten erasoan ari ziren bitartean. Huberrek salatu du une oro jasan behar izan zituztela «errespetu faltak, harmailetatik iritsitako irainak, eta epaile hirukotearen adar jotzea».
Atzo gauean, gainera, Cukurovak errespetu gutxi erakutsi zion Gernikari. Txio bat argitaratu zuen esanez: «Amets gozoa izan da, baina laburra». Atxikita zeukan bideoan, Gernikako jokalariak ageri ziren etxean lortutako garaipena ospatzen, baina, iratzargailu batek jo eta gero, Cukurovakoak ageri ziren atzo lortutakoa ospatzen. Gernikak «...» erantzun zien. Hitzik gabe. Geroago idatzi zuten bizkaitarrek: «Klasea eta errespetua badituzu edo ez dituzu. Gabon».
Taldeak gaur goizean jakinarazi du Euskal Herrian bueltan dela. Arrojo, ordea, Turkian geratu da atzo gauean egin zioten beste PCR proba baten emaitzaren zain, eta harekin da Mario Lopez entrenatzailea. Gernikak baieztatu du jada PCR horren emaitza negatiboa izan dela, eta Lopez eta biak bihar goizaldean itzuliko dira Euskal Herrira.
Sareetan ehunka lagunek salatu dute gertatutakoa, eta babesa erakutsi diote Gernikari. Taldeak eskerrak eman dizkie: «Oraintxe nahi dugun bakarra Belen etxera heltzea da». |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207989/gose-greban-zegoen-preso-palestinarra-aske-uztea-onartu-du-israelek.htm | Mundua | Gose greban zegoen preso palestinarra aske uztea onartu du Israelek | Abu Hawwaxek 141 egun zeramatzan baraurik, bere askatasuna exijitzeko. Epaiketarik eta akusazio ezagunik gabe espetxeratu zuten. Abokatuak jakinarazi duenez, hura aske uzteko eguna zehaztu du Israelek: otsailaren 26an irtengo da kalera. | Gose greban zegoen preso palestinarra aske uztea onartu du Israelek. Abu Hawwaxek 141 egun zeramatzan baraurik, bere askatasuna exijitzeko. Epaiketarik eta akusazio ezagunik gabe espetxeratu zuten. Abokatuak jakinarazi duenez, hura aske uzteko eguna zehaztu du Israelek: otsailaren 26an irtengo da kalera. | Gose greba bertan behera uztea erabaki zuen atzo Hixam Abu Hawwax 40 urteko preso palestinarrak, baraualdiaren 141. egunean. Bere abokatu Jawad Bulosek jakinarazi zuenez, Israelek onartu du hura aske uztea, eta otsailaren 26an irtengo da kartzelatik.
Hawwaxek bere askatasuna exijitzeko hasi zuen protesta. 2020ko urrian atxiki zuten, atxilotze administratiboa baliatuta. Haren bidez, palestinarrak epe mugagabean espetxeratzeko aukera du Israelek, epaiketarik egin gabe eta presoari zer leporatzen dion jakinarazi gabe, haren kontrako frogak sekretupekoak direla argudiatuta. Egoera horretan dago Hawwax, eta hura bezala beste 500 preso palestinar inguru.
Egoera hori salatzeko, Israelgo auzitegi militarrei boikota egiteko kanpaina abiatu zuten atzo Palestinako ehunka presok. Auzitegien aurrera ez direla agertuko iragarri zuten. Israeli eskatu zioten Hawwax aske uzteko, haren osasun egoera «kritikoa» delako, eta atxilotze administratiboak amaitzeko.
Hawwaxek bezala, Palestinako beste hainbat presok gose greben bitartez lortu dute Israelek aske uztea, beren burua muturreko osasun egoerara eraman ostean; beste batzuek atxilotze administratiboa epe jakin batera mugatzea lortu dute. Baina beti izan dira norbanakoen kasuetan bakarrik ezarritako salbuespen neurriak. Hori dela eta, presoek abiarazi duten kanpainaren garrantzia nabarmendu du Addameer Palestinako presoen eskubideen aldeko elkarteak. Haren esanetan, erabakiak Israelen atxilotze politika baldintzatzea du helburu. Dena den, aurreratu du emaitza ez dela berehalakoa izango, eta denboran eutsi beharko diotela presoek kanpainari, neurria eraginkorra izan dadin. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207990/macronek-txertatu-gabeak-izorratu-nahi-dituela-erranik-erreakzio-soka-luzea-piztu-da.htm | Gizartea | Macronek «txertatu gabeak izorratu» nahi dituela erranik, erreakzio soka luzea piztu da | Frantziako Asanblean txertaketa ziurtagiriari buruzko eztabaida eten dute, diputatuen artean kalapita sortu baita. | Macronek «txertatu gabeak izorratu» nahi dituela erranik, erreakzio soka luzea piztu da. Frantziako Asanblean txertaketa ziurtagiriari buruzko eztabaida eten dute, diputatuen artean kalapita sortu baita. | «Txertatu gabeak izorratzeko gogoa dut». Hara zer erran duen Emmanuel Macron Frantziako lehendakariak Le Parisien kazetan egindako elkarrizketa batean. Hautsak harrotu ditu haren esaldiak. Izan ere, iragan abenduaren 17an, birusaren oldarraldiari aurre egiteko, Jean Castex Frantziako lehen ministroak iragarri zuen osasun ziurtagiria txertaketa ziurtagiri bilakatuko zela. Txertatu gabeak, hala, ezingo dira sartu hainbat leku publikotara, proba negatiboek ez baitute gehiago balioko. Bada, Macronek neurri horri egin dio erreferentzia txertatu gabe dauden herritarrak «izorratzeko» asmoa duela erranez.
Erreakzio soka luzea piztu du Frantziako lehendakariaren esaldiak, batez ere oposizioko alderdien artean. Eta eragina izan du exekutiboak finkatutako egutegian ere. Frantziako Asanbleako diputatuak txertaketa ziurtagiriaren lege proiektua eztabaidatzen ari zirela, saioa eten behar izan zuten atzo, «sanoki eztabaidatzeko baldintzak» betetzen ez zirela argudiatuta. Lege proiektua herenegun eztabaidatzen hasi zirenetik bigarren aldia da eten behar izan dutela, eztabaidaren lehen egunean diputatuek ez baitzuten onartu saioa gauerditik goiti luzatzea. Mozketa horien eraginez, baliteke txertaketa agiriaren legea atzeratzea, urtarrilaren 15etik goiti indarrean sartzekoa baitzen lege joan-jinkaria bururaturik. Dena den, gaur hasiko dute berriz saioa, 15:00etatik goiti.
Oposizioko alderdiek Frantziako lehendakariaren «mespretxua» salatu dute, batik bat. Zehaztekoa da Frantziako lehendakaritzarako bozak datorren apirilean izango direla, eta kanpainaaurrean erreakzio anitz sortu dituela erranaldiak.
Diputatuei, mehatxuak
Txertaketa ziurtagiria indarrean sartzearen alde egin dute Vincent Bru eta Florence Lasserre Pirinio Atlantikoetako diputatuek. Baina biek hiltzeko mehatxuak jaso dituzte. Lasserrek aitortu du «mehatxu bat baino gehiago» jaso dituela; salaketa jarri du Angeluko (Lapurdi) Polizia Etxean.
Gisa berean, Bruk segurtatu du «urkatuko» zutela zioen gutun bat errezibitu duela, eta haren helbidea eta telefono zenbakia hedatu dituztela mehatxu horien egileek. Bihar ezartzekoa du salaketa hark ere. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207991/gaurtik-aurrera-etxeko-animaliak-sentikortasuna-duten-izaki-bizidunak-izango-dira-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | Gaurtik aurrera etxeko animaliak «sentikortasuna duten izaki bizidunak» izango dira Hego Euskal Herrian | Batez ere, animalien jabeak dibortziatzen direnean izango du eragina lege berriak: adostasunik ez dagoen kasuetan, epaileak hartuko du erabakia. | Gaurtik aurrera etxeko animaliak «sentikortasuna duten izaki bizidunak» izango dira Hego Euskal Herrian. Batez ere, animalien jabeak dibortziatzen direnean izango du eragina lege berriak: adostasunik ez dagoen kasuetan, epaileak hartuko du erabakia. | Hego Euskal Herrian, gaur sartu da indarrean etxeko animaliak sentikortasuna duten izaki gisa izendatzen dituen lege berria. Batez ere, haien jabeak banatzen edo dibortziatzen diren kasuetan izango du eragina legeak. Adostasunik ez dagoen kasuetan, epaileen esku egongo da animalia norekin egongo den erabakitzea. Animaliaren ongizatea kontuan hartu beharko dute animalia norekin joango den erabakitzerakoan, eta epaileak haren zaintzagatik mantenu gastuak ordainarazi diezazkioke beste jabeari.
Epaileek kontuan hartuko dute, halaber, dibortzio kasuetan etxeko animaliak ere mina eragiteko tresnatzat erabil daitezkeela. Horrenbestez, erabaki ahal izango dute umeen zaintza kentzea pertsona bati, animaliari tratu txarrak eman badizkio edo hari min egitearekin mehatxatzen baditu, umeen beste gurasoari min egiteko.
Testamentuetan ere kontuan hartuko dituzte animaliak. Jabeak aurrez zehaztu ez badu, hura eskatzen duten senideei emango zaie. Inork ez badu haren kargu egin nahi, administrazioak beste norbaiti emango dio.
Galdutako animalien kasuan, aurkitzen duenak bere jabeari itzuli beharko dio, eta aukera izango du zaintzagatik edo hura sendatzeagatik izandako gastuak bueltatzea eskatzeko. Tratu txarren jaso izanaren edo abandonu zantzuak aurkitzen badizkio, ez du zertan jabeari itzuli, baina arlo horretan eskuduntzak dituzten agintariei jakinarazi beharko die. Gainera, trafiko istripuetan animaliak ere artatu beharko dituzte. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207992/eaj-eh-bildu-eta-ahal-dugu-urtarrilaren-8ko-goizeko-sareren-ekitaldian-izanen-dira.htm | Politika | EAJ, EH Bildu eta Ahal Dugu urtarrilaren 8ko goizeko Sareren ekitaldian izanen dira | Hego Euskal Herriko sindikatu guztiak, EAEko Arartekoko ordezkaritza bat eta giza eskubideen defentsaren eremuan lan egiten duten elkarteetako ordezkaritza zabal bat ere egonen dira Euskalduna jauregian. Osasun egoeragatik mobilizazioetan parte hartu ezin dutenei aldarriak sare sozialetan zabal ditzatela eskatu die Sarek. | EAJ, EH Bildu eta Ahal Dugu urtarrilaren 8ko goizeko Sareren ekitaldian izanen dira. Hego Euskal Herriko sindikatu guztiak, EAEko Arartekoko ordezkaritza bat eta giza eskubideen defentsaren eremuan lan egiten duten elkarteetako ordezkaritza zabal bat ere egonen dira Euskalduna jauregian. Osasun egoeragatik mobilizazioetan parte hartu ezin dutenei aldarriak sare sozialetan zabal ditzatela eskatu die Sarek. | Larunbatean ez da egonen Bilboko urteroko manifestazio jendetsurik, baina Sare euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak herri eta hirietan eginen diren manifestazioetan parte hartzeko deia egin die euskal herritarrei. Nabarmendu du, hain zuzen, «garrantzitsua» dela «kalera irtetea eta salbuespeneko espetxe politikaren amaiera eskatzeko aldarrikapena aktibo mantentzea». Osasun egoeragatik karrikara atera ezin dutenei eskatu diete sare sozialetan zabal ditzatela haien aldarrikapenak. Mugimenduak agerraldia egin du gaur goizean Bilbon, urtarrilaren 8ko mobilizazioen azken xehetasunen berri emateko.
Joan den astean iragarri zutenez, Bilboko manifestazio erraldoiaren partez herri eta hirietan eginen dituzte mobilizazioak, baina Bilboko Euskalduna jauregian egitekoa zuten ekitaldia bere horretan mantenduko dute. Ordezkaritza zabala izanen da larunbat goizeko ekitalditan: alderdi politikoen artean, EAJ, EH Bildu, Elkarrekin Podemos eta Nafarroako Ahal Dugu egonen dira; Hego Euskal Herriko sindikatu guztiak, hots, ELA, LAB, UGT, CCOO, Steilas, ESK, Etxalde, Hiru, CGT, CNT eta EHNE; EAEko Arartekoaren bulegoko ordezkaritza bat; eta giza eskubideen defentsaren eremuan lan egiten duten elkarteetako ordezkaritza zabal bat ere bai. Kataluniako eta Galiziako alderdi eta eragileek ere agertu dute Bilbora joateko asmoa, nahiz eta osasun egoeraren araberakoa izanen den haien parte hartzea. Bertzeak bertze atxikimendua eman dute ERCk, Juntsek, CUPek, ANCk, Omniumek, Consell per la Republicak eta BNGk. Alde guzietako biktimek emanen diote hasiera ekitaldiari, mahai inguru batean, eta Sarek jakinarazi du hitza hartu behar dutenez gain bertze biktima batzuk ere izanen direla entzuleen artean, haiek hala eskatuta.
Bertze herri eta hirietan bezala, Bilbon ere eginen dute manifestazioa. Ez da urterokoa izanen, baina inguruko herrietako jendeari hara joateko deia egin diote, halere: Uribe Kostakoei, Ezkerraldekoei eta Basaurikoei. 17:00etan hasiko da Bilboko manifestazioa, plaza Eliptikotik, eta udaletxearen aitzinean bukatuko da. Sarek nabarmendu du «oso garrantzitsua» dela mobilizazio guztietan osasun neurriak mantentzea.
Hiru aldarri nagusi
Sarek hiru aldarri nagusi eginen ditu larunbatean. Lehena, euskal preso guztiak Euskal Herriratzea, «salbuespenik gabe eta gehiago atzeratu gabe». Bigarrena, «desblokea» dadila presoak bigarren gradutik hirugarrenera pasatzeko aukera, espetxe baimenak hartzekoa eta baldintzapeko askatasuna lortzekoa. Eta, hirugarrena, «bizikidetzaren eta bakearen alde aurrera egiten» jarraitzea, «erantzukizunez, errespetuz eta enpatiaz».
Euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak espero du espetxe politika aldatzeko «erabakigarria» izanen dela urte hau: «Sufrimenduari amaiera emateko eta etorkizun hobea eraikitzeko bide honetan elkarrekin aurrera egiteko urtea izatea espero dugu. Eta guztion artean egin behar dugu hori. Bestela, ezinezkoa izango da». |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207993/protestak-gogortu-egin-dira-kazakhstanen-gobernu-osoak-dimisioa-eman-arren.htm | Mundua | Protestak gogortu egin dira Kazakhstanen, gobernu osoak dimisioa eman arren | Presidenteak larrialdi egoera ezarri du herrialde osoan, erregaien prezioen gorakadaren ondorioz piztu diren mobilizazio jendetsuei erantzuteko. Manifestariek eraso egin diete gobernuaren hainbat eraikini. | Protestak gogortu egin dira Kazakhstanen, gobernu osoak dimisioa eman arren. Presidenteak larrialdi egoera ezarri du herrialde osoan, erregaien prezioen gorakadaren ondorioz piztu diren mobilizazio jendetsuei erantzuteko. Manifestariek eraso egin diete gobernuaren hainbat eraikini. | Salbuespen neurriak hartu ditu Kassim-Jomart Tokaiev Kazakhstango presidenteak, erregaien prezioen igoerak eragin dituen protesta jendetsuak amaitu asmoz. Erantzun «sendoa» hitzeman du, mobilizazioek nazio segurtasuna arriskuan jarri dutela ohartarazita. Estatuko telebistaren bidez herritarrei zuzendutako hitzaldian azaldu duenez, Segurtasun Kontseiluaren agintea hartu du beregain, Kazakhstango presidente ohi Nursultan Nazarbaiev kargutik kenduta.
Goizeko protesten tamainak bultzatu du Tokaiev presazko hitzaldia egitera. Mila manifestari baino gehiago irten dira kalera Almatin, herrialdeko hiririk handienean, AFP albiste agentziaren arabera. Tokiko zenbait hedabidek adierazi dutenez, manifestariek eraso egin diete hainbat eraikin publikori. Iturri horien arabera, hiriko alkatearen bulegora sartu dira, eta tiro hotsak entzun dira inguruetan.
Horrez gain, manifestariek su eman diete fiskaltzaren egoitzari eta aginteko Nur Otan alderdiaren lokal bati. Kazakhstan osoan Interneterako konexioa bertan behera utzi dutela salatu du Net Blocks Internet behatokiak. Almatiko poliziaburuak jakinarazi du Guardia Nazionala eta armada mobilizatu dituztela hiria kontrolpean hartzeko. Barne ministroaren esanetan, 200 lagun baino gehiago atxilotu dituzte gobernuaren egoitzei eraso egiteagatik.
«Egoera mehatxu bat da Almatiko herritar guztien segurtasunarentzat. Ezin dugu halakorik onartu. Almatin bezala egoera tentsio handikoa da beste eskualde batzuetan, eta horregatik agindu dut larrialdi egoera [herrialde osoan]», adierazi du presidenteak. Etxeratze agindua ere eman du, urtarrilaren 19ra arte. Protestetan «hildakoak eta zaurituak» izan direla jakinarazi du, datu zehatzik eman gabe.
Protestak joan den igandean hasi ziren, petrolio erreserbetan aberatsa den eskualde batean, Kazakhstan mendebaldeko Mangistaun. Herritarrek haserrea adierazi zuten gobernuak erabaki zuelako gehienezko muga kentzea petrolio gas likidotuaren prezioari. Mobilizazioak azkar hedatu ziren beste eskualde batzuetara, Almati eta Nursultan hiriburua barne. Liskarrak ere izan ziren atzo Almatin, Poliziaren eta ehunka manifestariren artean. Protestariek gobernuaren dimisioa eskatu zuten kalean.
Presidenteak men egin dio presioari, eta onartu egin ditu Askar Mamin lehen ministroaren dimisioa eta haren ministroena. Maminen ordez, Alikhan Smailov lehen ministrordea izendatu du behin-behineko gobernuburu, eta ministroei jarduneko gobernuan jarraitzeko eskatu die, exekutibo berria izendatu artean.
Lehen egitekoa ere eman dio Tokaievek jarduneko gobernuari: petrolio gas likidotuaren gehienezko prezioa ezartzeko agindu du. Horrez gain, gobernuari dei egin dio prezioen gaineko kontrola areagotzeko petrolioaren, gasolioaren eta «gizartearentzat garrantzitsuak» diren kontsumo ondasunen arloetan.
Neurri horiek, ordea, ez dira nahikoa izan herritarren haserrea baretzeko, eta, horretaz jabetuta, «Kazakhstanen eraldaketa politikorako proposamenak» egingo dituela adierazi du Tokaievek. «Aurretik ere erreformen aldeko jarrera erakutsi dudala gogorarazi nahi dut».
Errusiak hizpide izan du haren mugakide den Kazakhstango egoera. Moskuk «legearen eta konstituzioaren esparruan» oinarritutako konponbide bat bilatzera deitu du. Atzerri Ministerioaren esanetan, Errusiak «arretaz» jarraitzen ditu «herrialde anaian» gertatzen ari dena, eta goraipatu egin ditu Tokaievek arazoei irtenbide azkar bat emateko hartu dituen neurriak; «horien artean, manifestarien bidezko eskariei erantzutera bideratutakoak». Moskuk «normalizazio azkar bat» espero du, herrialdea «Errusiarekin batuta, lankidetza estrategikoan» mantenduko duena. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207994/hilaren-23an-kalera-ateratzeko-deia-egin-dute-sindikatuek-berehalako-neurriak-eskatzera.htm | Gizartea | Hilaren 23an kalera ateratzeko deia egin dute sindikatuek, «berehalako neurriak» eskatzera | ELA, Satse, LAB, CCOO eta UGTk egin dute mobilizaziorako deia. Bilbon, Donostian eta Gasteizen egingo dituzte protestak, lehen mailako arretaren «kolapsoa» eta ospitaletako arretaren gainkarga salatzeko. | Hilaren 23an kalera ateratzeko deia egin dute sindikatuek, «berehalako neurriak» eskatzera. ELA, Satse, LAB, CCOO eta UGTk egin dute mobilizaziorako deia. Bilbon, Donostian eta Gasteizen egingo dituzte protestak, lehen mailako arretaren «kolapsoa» eta ospitaletako arretaren gainkarga salatzeko. | Lehen arreta gainezka dago. Ez da berria, eta haserre dira sindikatuak. Osasun arloan gehiengoa osatzen dute ELAk, Satsek, LABek, CCOOk eta UGTk, eta hango kideek prentsaurrekoa eman dute gaur Bilbon egoera salatu eta mobilizazioetara deitzeko. Hilaren 23an Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiriburuetan mobilizatzeko deia egin dute.
Gotzone Sagardui Jaurlaritzako Osasun sailburuak onartu zuen atzo ez dutela aurreikusten joera aldaketarik datozen egunotan. Baina, ez zuen iragarri erabat gainezka dagoen egoera arintzeko neurri berririk. «41.000 pertsona baino gehiago daude lanean Osakidetzan. Gure langileen osasunak ere kezkatzen gaitu, haiek besteok zaintzen gaituztelako: %4 inguru daude bajan. Zerbitzuak indartzen ari gara kontratazioekin; besteak beste, erretiroa hartutako langileekin. Lehen arretan, egoera apur bat hobetu da, baina oraindik tentsioan dago oso».
Joan zen astean bai, iragarri zituzten neurri batzuk: COVID-19 kasuen jarraipena egiteko protokoloa aldatu zuen, eta, besteak beste, hainbat bide «telematiko» abiatu zituen gaitza dutela uste duten pertsonak eta haien kontaktuak osasun sistemarekin harremanetan jartzeko; gainera, jendeak norbere buruari testak egiteko guneak zabaldu ditu azken egunotan.
Sindikatuen ustez, ez da nahikoa. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207995/sei-lagun-deklaratzera-deitu-dituzte-ustez-lekarozko-aroztegian-protesta-egiteagatik.htm | Gizartea | Sei lagun deklaratzera deitu dituzte, ustez Lekarozko Aroztegian protesta egiteagatik | Aroztegiko proiektuaren obrak geldiarazteko ekitaldietan parte hartu izana leporatzen diete. Aroztak herri plataformak jakinarazi du mobilizatzera deituko dutela. | Sei lagun deklaratzera deitu dituzte, ustez Lekarozko Aroztegian protesta egiteagatik. Aroztegiko proiektuaren obrak geldiarazteko ekitaldietan parte hartu izana leporatzen diete. Aroztak herri plataformak jakinarazi du mobilizatzera deituko dutela. | Aroztak herri plataformak ohar bidez jakinarazi duenez, sei herritar epailearen aurrean deklaratzera deitu dituzte, ustez Lekarozko (Baztan, Nafarroa) Aroztegiko proiektuaren kontrako desobedientzia ekinaldietan parte hartzeagatik. Udaberrian egin zuten protesta, luxuzko 228 etxebizitza, 126 logelako hotel bat, spa gune bat eta golf zelai bat eraikitzeko proiektua geldiarazteko asmoz.
Mugimenduak «babes osoa» eta «animorik indartsuena» adierazi die epailearen aurrean deklaratzera deitu dituzten sei herritarrei: «Ez dugu uste onargarria denik errepresioarekin erantzutea horrelako mugimendu baketsuei». Mugimenduak jakinarazi duenez, egoera salatzeko mobilizazioak antolatuko dituzte.
Horrekin batera, taldeak nabarmendu du «jende anitzek» bat egiten duela mugimenduarekin, eta udaberrian emandako erantzuna «Euskal Herriko eragile, norbanako eta mugimendu anitzi esker» gertatu zela. Gaineratu duenez, gizartea prest dago planto egiteko «garapen eredu kapitalistan zaharkituari». |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207996/kontsumoa-hoztu-egin-dela-ohartarazi-du-laboral-kutxak.htm | Ekonomia | Kontsumoa «hoztu» egin dela ohartarazi du Laboral Kutxak | Prezioen igoerak eta susperraldi ekonomikoari buruz dauden zalantzek atzera bota dituzte bezeroak. Aurrezteko joera nagusitzen ari dela dela azpimarratu du. | Kontsumoa «hoztu» egin dela ohartarazi du Laboral Kutxak. Prezioen igoerak eta susperraldi ekonomikoari buruz dauden zalantzek atzera bota dituzte bezeroak. Aurrezteko joera nagusitzen ari dela dela azpimarratu du. | Iazko susperraldi ekonomikoak edota lan merkatuak erakutsitako datu onek ez dute kontsumitzaileen konfiantza handitu. Aurrera begira, oraindik ere «zuhurtzia eta mesfidantza» dira nagusi, azken hilabeteetako joera inflazionistagatik, bereziki.
Horixe ondorioztatu du Laboral Kutxak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako kontsumitzaileen konfiantzari buruz egindako azterketan. Osasun krisiaren amaierari buruzko zalantzak, jarduera ekonomikoaren eta enpleguaren susperraldiaren «argi-ilunak», eta prezioen hazkundea, bereziki energienak, daude jarrera horren atzean.
Horiek hala, herritarren artean aurrezteko joera nagusitu dela dio Laboral Kutxak, eta datozen hilabeteetan ere «ziur asko» gastuarekin eta inbertsioarekin lotutako erabakiak «birpentsatuko edo zainduko» dituztela, «momentu egokiagoa edota agertoki argiagoa iritsi arte».
Ondorio horiek atera ditu bankuak azaroan hiru lurraldeetako 800 pertsonari egindako inkestatik. Kontsumitzaileek oro har jarrera «ezkorra» dutela nabarmendu du, balio neutrala dutela (0). Dena den, are ezkorragoa da ondoko herrialdeetan: Espainian (-10) eta Frantzian (-6), eta Europako Batasunean (-7).
Laboral Kutxaren arabera, 2021eko laugarren hiruhilekoan «okertu» egin da herritarrek egoera ekonomikoari buruz duten iritzia aurreko hilabeteetakoarekin alderatuta, eta negatiboa izaten jarraitzen du (-9), pandemia iritsi zenetik beti gertatu den moduan. Aitzitik, lan merkatuari buruzko ustea hobetu egin dela nabarmendu du, eta positiboa da (10). Aurrezteko gaitasunarekiko konfiantza ere baikorra da (8).
«Alarma inflazionista»
Prezioen igoera da, hala ere, kezka gehien eragiten duen faktorea; bereziki energien garestitzea. Adierazle hori da ezkorrena (-64), eta laugarren hiruhilekoan gehien okertu dena (-23 puntu). Laboral Kutxak gogoratu du urteko urtarriletik urrira arteko KPI metatua %4,9koa izan dela, eta horrek «alarma inflazionista» bat eragin duela, bereziki prezioen igoeren eta soldaten arteko aldea handitu egin delako.
Horrek herritarren kontsumoan eragin handia duela nabarmendu du. Hala erosketa handiak egiteko konfiantza maila -21koa da, eta lau puntu okertu da urteko azken hiruhilekoan. Dena den, Laboral Kutxak dio etxebizitza eta ibilgailua erosteko asmoa «apur bat» hobetu egin dela aurreko hilabeteekin alderatuta. Gogoratu du etxebizitzen salerosketak «apur bat» gora egin duela. Eustaten datuen arabera, +%13,7, urtarriletik irailera. Auto berrien matrikulazioa, aldiz, ez da suspertu: -%16,7 eta -%38,7 izan da, 2020ko datukein eta 2019koekin alderatuta, hurrenez hurren. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207997/arabako-bizkaiko-eta-gipuzkoako-ikastetxeetan-ezingo-dira-elkartu-ikasgela-bateko-eta-besteko-umeak.htm | Gizartea | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan ezingo dira elkartu ikasgela bateko eta besteko umeak | Ikasle guztiek berriro maskara jantzita eduki beharko dute patioan daudenean ere. Bertan behera utzi dituzte eskola kiroleko lehiaketak. | Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako ikastetxeetan ezingo dira elkartu ikasgela bateko eta besteko umeak. Ikasle guztiek berriro maskara jantzita eduki beharko dute patioan daudenean ere. Bertan behera utzi dituzte eskola kiroleko lehiaketak. | COVID-19aren hedapena ikusita, eta eskoletara itzultzeko egun gutxi falta direla, Eusko Jaurlaritzak erabaki du ikastetxeetako protokoloa indartzea. Maskararen erabileran, taldeak nahasteko orduan eta eskola kirolean izango du eragina, besteak beste. Urrian, baimena eman zuen Lehen Hezkuntzako maila bereko ikasleak elkartzeko patioan zeudenean, baina atzera egin dute orain: aurrerantzean, bizikidetza talde egonkorrak mantendu beharko dituzte, eta ezingo dira nahastu beste taldeekin, ezta jolastokian ere.
Maskararen erabilerari dagokionez, lehengora itzultzea erabaki du Eusko Jaurlaritzak: 6 urtetik gorako ikasleek maskara jantzita eraman beharko dute ikastetxeetan une oro. Orain arte, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko ikasleen patioan ez zeukaten jantzi beharrik, 1,5 metroko distantzia izanez gero.
Eskola kirolean ere, aldaketak. Lehenetsi beharko dute kanpoaldean edo ondo aireztatutako barnealdeetan aritzea, eta intzidentzia handia edo oso handia bada —orain bezala—, ezingo dute lehiaketarik antolatu. Oraingoz, entrenamenduak baimenduta egongo dira. Gainerako eskolaz kanpoko ekintzei dagokienez, ezingo dituzte nahastu ikasgela bateko eta besteko ikasleak.
Eta zer gertatuko da ikasleren batek positibo emanez gero? Hauxe da atzo hartu zuten erabakia: oraingoz, positibo ematen dutenek zazpi egunez egon beharko dute etxean. Kontaktu estuak izan eta negatibo ematen dutenen artean, berriz, desberdintasunak daude: txertatu gabekoek zazpi eguneko itxialdia egin beharko dute; txertatutakoek, berriz, ez dute itxialdirik egin beharko, sintomarik ez badute behintzat.
Nafarroan ere, aldaketak
Carlos Gimeno Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilariak atzo iragarri zuenez, ikastetxeetako protokoloak indartu asmo dituzte. Astelehenean bidaliko dituzte protokolo berriak ikastetxeetara, ikasleak itzuliko diren egun berean. Ez du aurreratu zer aldatuko den. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207998/errege-magoak-dantzan-maite-zaitut-doinuarekin.htm | Gizartea | Errege Magoak dantzan, 'Maite zaitut' doinuarekin | Kabalkadarik ez egitea erabaki du Bizkaiko hiriburuko udalak, eta Bilbo Arenan antolatu dute ekitaldia. Iruñean, Donostian, eta, Gasteizen, kalean ohi bezala egitea erabaki dute. | Errege Magoak dantzan, 'Maite zaitut' doinuarekin. Kabalkadarik ez egitea erabaki du Bizkaiko hiriburuko udalak, eta Bilbo Arenan antolatu dute ekitaldia. Iruñean, Donostian, eta, Gasteizen, kalean ohi bezala egitea erabaki dute. | Bigarren urtez kabalkadarik ez. Halere, Bilboko haurrek ekialdeko aztiekin egoteko aukera eduki dute gaur goizean, Bilbo Arena pabiloian eginiko ekitaldian. Hegoaldeko gainerako hiriburuetan, arratsaldean egingo dituzte kabalkadak. Goiztiarrena Iruñekoa izan da: 16:00etan. Donostian, 18:30ean hasi dute, eta, Gasteizen, 19:00etan.
Truski eta Traski, magoen laguntzaileak, izan dira Bilboko ikuskizunaren protegonistak. Izan ere, arazoak eduki dituzte teknologiarekin: matxuratu egin zaie haurren gutunak opari bihurtzen dituen makina. 1.500 ikusle bildu dira pabilioian eginiko lau saioetako bakoitzean, eta horien laguntza eduki dute makina konpontzeko. Nola? Abestien bidez.
Klasikoak erabili dituzte horretarako, Ran Rober ran kasu.
40 bat minutu iraun du ikuskizunak. Gurasoek 2 euroko sarrera ordaindu dute pertsona bakoitzeko, eta denek derrigorrez jantzi behar izan dute maskarilla. Horrez gain, COVID ziurtagiria eskatu diete txertoa jasotzeko adina zutenei.
Ia osorik euskaraz egin dute ekitaldia, eta Bilboko Udalaren webgunean ere zabaldu dute, zuzenean. Haurrek besoak mugitzen eta eserlekuan bertan dantza egiten erantzun diete doinuei.
Eta, orduan, ikuskizuna hasi eta 30 minutura, hiru aztiak sartu dira pabiloian, haurrek begiak talo zituztela.
Eta haiek ekarri dute lehenengo oparia, bezperan: makina konpontzeko behar den pieza.
Nork konponduko ordea, izurriak eragindako matxura? Gaspar aztiak haurrei esan die espero duela laster itzultzea aitona-amonak berriz nahi adina besarkatzeko aroa. Bitartean, ordea, konponbidetxo bat proposatu die: norberak bere burua besarkatzea. Eta hala egin dute ikusleek, Pirritx, Porrotx eta Marimototsen Maite zaitut kanta entzuten zen bitartean.
LABI batzordea abenduaren 17an gomendatu zien udalei Olentzeroren eta Errege Magoen kabalkadak saihesteko. Bakarrik Bilbokoak utzi ditu bertan behera.
Iruñean, zubitik
Nafarroako hiriburuko kabalkada ofiziala Madalena zubian hasi da 16:00ak aldera. Haur asko batu da han, aztiak ikusten lehenak izateko. Duela hilabete eskas, abenduaren 9an, urpean zeuden inguruko baratzak, eta, oraindik ere, ikus daitezke uholdeak utzitako arrastoak.
«Badatoz, badatoz». Urduritasuna bat-batean inguruetan. «Ongi etorri Iruñera, milesker etortzeagatik», esan diete erregeei. Eta Jarraian haien izenak haizatu dituzte: «Meltxooor, Gaspaaar, Baltasaaar». Hasi eta amaitu, eta atzetik, haur pila segika hasi zaizkie. Iruñeko harresietan sartzeko, «ireki ateak» agindua eman dute, eta hiriburuan barneratu dira aztiak, haurren oihuen artean.
Udalak harrera egin die Errege Magoei elebitan, euskaraz eta gaztelaniaz. Ataria lepo, beste plaza erdia hustuago. Jendea maskara jantzita egon da.
Donostian, Gutunak jasotzen
Gipuzkoako hiriburuan Errege Magoei gutuna emateko ilarak sortu dira, udaletxearen aurrean, 15:30ak aldera.
Goizean, Aieteko Bakearen Etxean egon dira aztiak, eta han jaso dituzte haurren lehenengo gutunak. Ondoren, auzoz auzo ibili dira, autoz, udaletxera joan aurretik.
Haurren nahikariak entzun ostean, karrozetara igo dira, eta kabalkada hasi da 18:30ak aldera. Aurten luzatu egin dute ibilbidea, jendea ez zedin pilatu. Amarako Pio XII. biribilguneraino joan dira, Bulebarrera itzuli aurretik. Aurten ez dituzte gozokirik bota
Ia lau kilometro, Gasteizen
Gasteizkoa izan da kabalkadarik berantiarrena. 19:00etan, Herrandarren kaletik abiatu dira. Iaz ez zen kabalkadarik egon Gasteizen, eta ikusmina piztu du ekitaldiak. Denera, 3,7 kilometro egin dituzte karrozek, eta haien oinezko laguntzaileek. Gasteiz Hiribidean amaitu da kabalkada. |
2022-1-5 | https://www.berria.eus/albisteak/207999/realak-sufrituta-egin-du-aurrera-eta-eibarrek-agur-esan-dio-txapelketari.htm | Kirola | Realak sufrituta egin du aurrera, eta Eibarrek agur esan dio txapelketari | Txuri-urdinek kostata gainditu dute Leganes (2-3), bi goleko errenta galdu eta gero. Oiartzabalek egin du hirugarren gola, penaltiz. Armaginek, aldiz, galdu egin dute Mallorcaren aurka (1-2), lehen zatian aurrea hartu eta gero. | Realak sufrituta egin du aurrera, eta Eibarrek agur esan dio txapelketari. Txuri-urdinek kostata gainditu dute Leganes (2-3), bi goleko errenta galdu eta gero. Oiartzabalek egin du hirugarren gola, penaltiz. Armaginek, aldiz, galdu egin dute Mallorcaren aurka (1-2), lehen zatian aurrea hartu eta gero. | Realak Espainiako Kopan segiko du. Ez, ordea, Eibarrek. Txuri-urdinek Leganesi irabazita gainditu dute final-hamaseirenetako kanporaketa (2-3). Kontrara, Mallorcak irabazi egin dio Eibarri (1-2), eta armaginak lehiaketatik kanpo geratu dira.
Donostiarrek nahi baino gehiago sufritu dute aurrera egiteko. Lehen zatian eroso aritu dira, eta bi goleko abantaila lortu dute atsedenaldia baino lehen. Imanol Alguacilen taldeak garaipena bideratuta utzi du lehen zatia amaitzerako, Alexander Isakek eta Mikel Oiartzabalek egindako gol banari esker.
Bigarren zatian, ordea, erabat itxuraldatu da partida. Leganesek Diego Ricoren huts bat baliatu du aldeak murrizteko, eta orduan hasi da bisitarien sufrikarioa. Espainiak hazi egin dira, eta estu hartu dituzte Realekoak, 70. minutuan markagailua orekatzeraino. Juan Muñozek egin ditu bi golak. Leganes Realari erasaten ari zitzaionean, txuri-urdinen aldeko penaltia adierazi du Mateu Lahoz epaileak, eta Oiartzabalek bere bigarren gola egin du, bere taldeari garaipena emateko.
Eibar, gaindituta
Ipuruan, berriz, ilusioaren argi-izpia piztuta egon da minutu askoan zehar. Eibarrek dotore ekin dio Mallorcaren aurkako neurketari, maila bat gorago aritzen den talde bat gainditzeko xedez, eta xedea lortzea bideratuta eduki du partidan zehar. Atsedenaldiaren atarian gola egin dute eibartarrek. Gustavo Blanco Leschuk izan da golegilea, 45. minutuan.
Bigarren zatiari aldeari eutsiz ekin diote Gaizka Garitanorenek, baina minutuek aurrera Mallorcaren joa nagusitu da. Josep Gayak egin du berdinketaren gola, 68. minutuan, eta Angelek egin du emaitza erabaki duena, 82. minutuan. Hurrengo minutuetan saiatu bai, baina fruiturik ez du lortu Eibarrek. Saialdi ona egin du, halere. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208021/australiak-sartzeko-bisa-ukatu-dio-djokovici-txertoa-jaso-ote-duen-argitu-ez-duelako.htm | Kirola | Australiak sartzeko bisa ukatu dio Djokovici, txertoa jaso ote duen argitu ez duelako | Teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko burua asilo eskatzaileentzako hotel batean dute atxilo. Astelehenean erabakiko dute deportatuko ote duten. | Australiak sartzeko bisa ukatu dio Djokovici, txertoa jaso ote duen argitu ez duelako. Teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko burua asilo eskatzaileentzako hotel batean dute atxilo. Astelehenean erabakiko dute deportatuko ote duten. | Novak Djokovic tenis jokalariak Australiako Irekian jokatu behar zuen datozen egunetan, baina herrialdeko agintariek sartzeko baimena ukatu diote, kirolariak ez duelako frogatu koronabirusaren aurkako txertoa hartu duen, edo hura ez hartzeko eskubidea duela.
Melbournera heldu da bart, eta bisa bertan behera utzi diote aireportuan. Han eduki dute hainbat orduz, mugez arduratzen diren agintariek zer egin erabaki bitartean. Azkenean, jokalariak txertoa jaso duela frogatzerik ez duela izan ebatzi dute, eta teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko lehena deportatzea erabaki dute.
Kirolariaren abokatuek helegitea jarri diote erabakiari, baina, bitartean, Djokovic asilo eskatzaileentzako erabiltzen duten hotel batean daukate preso. Gaur goizean aztertu behar du Australiako justiziak jokalariaren egoera, baina Anthony Kelly epaileak Gobernuaren eta Djokovicen abokatuei agindu die euren argudioak entregatzeko asteburuan. Astelehenean aztertuko dute auzia. Bitartean bertan behera utzi dute deportazio agindua, eta tenislariak jarraitu beharko du hotelean, handik atera gabe.
Djokovicek argudiatu du txertoa hartzeaz salbuetsita dagoela. Baina, iaz adierazi zuen txertatzearen aurkakoa zela, eta uko egin dio Australiako agintariei esateari txertatu ote den. Txapelketaren antolatzaileek adierazi dute herrialdeko bi sendagile batzordek ontzat eman dutela jokalariaren ustezko salbuespena. Baina mugazainek ez dute horrela ikusi, eta kirolariarekin salbuespenik ez egitea erabaki dute. «Australiarrak ez direnak atxilotu eta kanporatu egingo ditugu ez badute balioko bisarik Australian sartzean, edo haien bisa baliogabetzen bada», adierazi dute.
Australiako Gobernuak ere adierazpenak egin ditu kasuaren inguruan. Tenislari serbiarraren kontra ezer ez dutela, baina legearen gainetik inor ez dagoela esan du Scott Morrison Lehen ministroak. «Ez dago kasu berezirik; arauak arauak dira».
Australian sartzeko derrigorrezkoa da txertoa. Edonola ere, salbuetsita daude gaitz larri bat daukatenak, horrek txertatzea galarazten badie, sei hilabeteren aurretik COVID-19 gaitza eduki dutenak, edo txertoaren kontrako erreakzio bat eduki dutenak, besteak beste.
Serbiako Gobernuak ere hartu du hitza aferaren inguruan: Aleksandar Vucic presidenteak esan du Djokovic «jazarpenaren biktima» dela, eta herrialde osoaren sustengua duela.
Urtarrilaren 17an da astekoa Australiako Irekia txapelketa, eta Djokovicek bederatzi aldiz irabazi du. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208022/txertaketa-ziurtagiriaren-legea-onartu-du-frantziako-asanbleak.htm | Gizartea | Txertaketa ziurtagiriaren legea onartu du Frantziako Asanbleak | Datorren aste hastapenean Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute legea. | Txertaketa ziurtagiriaren legea onartu du Frantziako Asanbleak. Datorren aste hastapenean Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute legea. | Osasun ziurtagiria txertaketa ziurtagiri bilakatuko du Frantziako Gobernuak. Bestela erranda, ziurtagiria eskuratzeko ez da balizkoa izanen proba negatibo bat; txertaketa pauta osoa beharko da, edo, Covid-19a pasatu izanaren froga. Frantziako Asanblean eztabaidatu dute lege proposamena, eta gaur goizaldean onartu dute. 214 diputatuk egin dute alde, 93k kontra, eta 27 abstenitu dira.
Eztabaida kalapitatsua izan da, ordea. Bi aldiz eten behar izan dute saioa. Lehenik, eztabaidak gauerditik goiti luzatzea atzera bota zuten oposizioko diputatuek, iragan astelehenean. Gero, Emmanuel Macron Frantziako lehendakariak Le Parisien kazetan errandako esaldi batek hautsak harrotu ditu, eta diputatuek salatu zuten «sanoki eztabaidatzeko» baldintzak ez zirela betetzen. Erraterako, «txertatu gabeak izorratzeko asmoa» duela adierazi zuen Macronek. Azken finean, atzo ekin zioten berriz eztabaidari, eta goizaldean onartu dute lege proposamena. Heldu den aste hastapenean Frantziako Senatuan eztabaidatuko dute, eta azken hitza berriz ere Frantziako Asanbleak ukanen du, Senatuaren emendakinak aztertu ondoan.
Dena den, exekutiboak urtarrilaren 15etik goiti indarrean ezarri nahi zuen txertaketa ziurtagiria baina eztabaida moztu izanagatik, baliteke egutegia atzeratu behar izatea. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208023/maixux-rekalde-bakezale-nekaezina.htm | Gizartea | Maixux Rekalde, bakezale nekaezina | Elkarriko eta Lokarriko presidente izan zen, eta euskaltzale sutsua, baita Alzheimerren gaitzak erasan ostean ere. | Maixux Rekalde, bakezale nekaezina. Elkarriko eta Lokarriko presidente izan zen, eta euskaltzale sutsua, baita Alzheimerren gaitzak erasan ostean ere. | Konpromiso irmoko bizitza oso bat eduki du Maixux Rekaldek (Oiartzun, Gipuzkoa, 1934-2022). Hil berri dela jakinarazi du Paul Rios Lokarriko koordinatzaile eta eledunak. Izan ere, Elkarriko eta Lokarriko presidente izen zen Rekalde.
Eliza katolikoaren barruko erakundeetan hasi zuen ibilbide publikoa Rekaldek. Txilen egon zen bolada batez, eta Pinocheten estatu kolpeari buruzkoak gordin kontatzen zituen. «Gizartean txertatutako» egitasmoetan buru belarri sartuta ibili zela adierazi izan dute haren etxekoek.
Azken urteak Oiartzungo (Gipuzkoa) Petra Lekuona zahar etxean eman zituen, Alzheimerren gaitzak jota.
Ezkongabea zen Maixus Rekalde, eta seme-alabarik ez zuen. Diagnostikoaren osteko une zail horietan ere, bizitza osoan erakutsi zuen «argitasuna» berretsi zuela diote ilobek.
Elkarri-ren I. Bake Konferentzia, 1995. urteko martxoan. Maixux Rekalde (Elkarri) ezkerrean, Bittor Aierdi (Elkarri), Juan Mari Ollora (EAJ) eta Gorka Agirrerekin (EAJ), konferentziako bigarren egunean. Xouse Simal / Euskaldunon Egunkaria
Euskaltzale nekaezin gisa deskribatu dute askok. Izan ere, gaixotu ostean ere, ez zuen ohiko borrokarako sena galdu. AFAGI Alzheimerra edo beste dementziaren bat duten pertsonen senitartekoen eta lagunen Gipuzkoako elkartean, esaterako, kexua azaldu zuen ez zutelako euskaraz eskaintzen memoria lantzeko tailerrik, eta haren eskeari lotuta jarri zuten abian zerbitzua. Hizkuntza Eskubideen Behatokiak eredutzat hartu zuen Rekalderen aldarria, eta bideo bat egin zuen 2015ean eskabide horren gainekoekin: Gogoan izan. Horretan, euskaraz bizitzeko nahiari eutsi zion Rekaldek, unerik zailenetan ere. «AFAGIra joan eta terapia euskaraz ez zela ohartu nintzenean, altxa eta ospa egin nuen».
Gogoan izan from Duintasun bideak on Vimeo.
Joseba Errekalde Lekuona eta Idoia Rekalde Lekuona ilobek BERRIAn eman zuten 2019an izebaren eta haren gaitzaren eboluzioaren berri: «Baliabideak behar dira, eta familia bat atzetik». |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208024/presoen-etxeratzearen-alde-harrabotsa-egitera-deitu-dute-bakegileek-parisen-entzun-gaitzaten.htm | Politika | Presoen etxeratzearen alde harrabotsa egitera deitu dute Bakegileek, «Parisen entzun gaitzaten» | Manifestazioa eginen dute larunbatean Baionan Frantziako Gobernuaren blokeoa salatzeko. Desobedientzia fase bati ekinen diotela iragarria dute. | Presoen etxeratzearen alde harrabotsa egitera deitu dute Bakegileek, «Parisen entzun gaitzaten». Manifestazioa eginen dute larunbatean Baionan Frantziako Gobernuaren blokeoa salatzeko. Desobedientzia fase bati ekinen diotela iragarria dute. | Osasun krisiak baldintzatuta eginen dute, aurten ere, euskal presoen etxeratzearen aldeko manifestazioa Baionan. Denbora eskasten hasia zaigu. Jon, Jakes eta Unai gurekin! lelopean, euskal presoen gaiari buruz Frantziako Gobernuarekin duten blokeoa salatuko dute, eta desobedientzia fase bati ekinen diote. Ondoko hilabeteetan ekintza «indartsuak, ausartak, koletiboak eta parte hartzaileak» eginen dituztela iragarria dute, eta larunbatean eman nahi diote hasiera dinamika berri horri. Eragile batek baino gehiagok eman dio babesa aurtengo mobilizazioari, horien artean dira ELB, FSU, eta LAB sindikatuak, Bizi, EH Bai eta Europa Ekologia - Berdeak alderdiak eta Giza Eskubideen Defentsarako Ipar Euskal Herriko Batzordea.
32. urtea beteko dute aurten presondegian Unai eta Jon Parot anaiek eta Jakes Esnalek. Azken biak Frantziako presondegietan daude preso, eta baldintzapeko askatasuna lortzeko aukera dute aspalditik; baina, behin baino gehiagotan ukatu diete. Azken urteetan, terrorismoaren kontrako Frantziako fiskaltzak oztopatu du, behin eta berriz, haien askatzea, Euskal Herriko gatazkaren konponbidean egin izan diren urratsak ukatuta. «Frantziar botere politikoak eta botere judizialak ez duten inongo jarrera aldaketarik erakutsi. Ez zaio inongo konponbiderik atzeman preso eta iheslariek aurre egin behar dieten arazoei. Ez dugu inongo borondaterik ikusten presoen egoerari aterabiderik atzemateko», salatu zuen, abenduan, Anaiz Funosas Bake Bideako presidenteak. Frantziako Justizia ministerioarekin abiatutako elkarrizketa kanalak irekia segitzen badu ere, egoera aitzinarazteko «borondate falta» salatu dute maiz Bakegileek.
Horregatik, larunbateko mobilizazioa abiapuntu berri bat izatea nahiko lukete. Harrabotsa egiteko tresnekin etortzera deitu dituzte herritarrak, «Parisen entzun gaitzaten». Hiru zutabetan abiatuko da manifestazioa, Baionako hiru leku ezberdinetatik: Euskaldunen plazatik, Lauga gelatik eta Reduit plazatik, eta Ipar Euskal Herriko eskualdeen arabera, herritarrak batera edo bestera deitu dituzte. Eragileetako ordezkariak eta hautetsiak Reduit plazan elkartuko dira. Baionako karriketan zehar ibili ondotik, San Andres plazan eginen dute ekitaldia. Bertan iragarriko dute ondoko hilabeteetan garatu gogo duten desobedientzia dinamika, eta parte hartu nahi duten herritarrei izena emateko aukera eskainiko diete.
Gaur egin duten agerraldian, laguntzaile gisa izena ematera ere deitu dituzte herritarrak. Osasun egoeraren ondorioz, parte hartzea bertan behera utzi du batek baino gehiagok, eta azken orduko deialdia egitea erabaki dute. Manifestazioan berean babes neurriak errespetatzeko galdetu dute. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208025/astebetean-31-handitu-da-covid-19agatik-ospitaleratutakoen-kopurua.htm | Gizartea | Astebetean %31 handitu da COVID-19agatik ospitaleratutakoen kopurua | Orotara, 953 gaixo daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan, daturik txarrena 2iazko otsailetik. Atzo egindako probetan beste 16.642 positibo atzeman dituzte. | Astebetean %31 handitu da COVID-19agatik ospitaleratutakoen kopurua. Orotara, 953 gaixo daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan, daturik txarrena 2iazko otsailetik. Atzo egindako probetan beste 16.642 positibo atzeman dituzte. | Goia jotzeko itxurarik gabe jarraitzen dute koronabirusaren datuek. Positiboei dagokienez, Osakidetzak eta Osasunbideak atzo egindako probetan 16.642 herritarrek positibo eman zuten. Dezente gehiagok eman zuten positibo herenegun egindako PCR eta antigeno probetan: 17.680k. Horixe izan da orain arte pandemia osoan erregistratutako daturik txarrena. Birusaren hedapena ezin kontrolatuaren erakusgarri da positiboen ehunekoa ere: atzo egin zituzten proben %40k positibo eman zuten. Osasunaren Mundu Erakundeak %5eko muga du jarrita pandemia bat kontrolpean edukitzeko.
Birusa hain hedatuta egonda, lurralde guztietan du eragina: egun bakarrean 7.197 herritarrek eman dute positibo Bizkaian, 3.934k Gipuzkoan, 3.384k Nafarroan eta 2.005ek Araban. Gainera, Arabakoak, Bizkaikoak eta Gipuzkoakoak ez diren 122 herritarrek ere positibo eman dute Osakidetzak egindako probetan.
Eta kutsatzeak areagotu ahala, ospitaleak ere betetzen ari dira. Egun, 953 herritar daude Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetan, duela astebete baino 224 gehiago; hau da, astebetean %31 handitu da COVID-19ak jota ospitaleratzea behar duten gaixoen kopurua, eta bi astean %80. Horietako batzuk, gainera, larri daude ZIUetan. Hain zuzen, koronabirusa duten 143 herritar daude egoera horretan. Duela astebete baino hiru gaixo gehiago daude egoera horretan, eta duela bi aste baino hamazazpi gehiago.
Txertoaren eragina nabari bada ere, ospitaleratze datuak txarrak dira: 2021 osoan ez ziren hainbeste gaixo egon Hego Euskal Herriko erietxeetan. Hain zuzen, iazko otsailaren 1era egin behar da atzera datu okerrago bat ikusteko: 974 gaixok behar zuten ospitaleetako arta egun hartan. Egun haietan, mila positibo pasa atzematen zituzten egunero; orain, aldiz, 15.000 herritarrek baino gehiagok ematen dute positibo egunero. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208026/dozenaka-hildako-izan-dira-kazakhstanen-gobernuaren-kontrako-protestetan.htm | Mundua | Dozenaka hildako izan dira Kazakhstanen, gobernuaren kontrako protestetan | Poliziak 2.000 lagun baino gehiago atxilotu ditu Almati hirian izaten ari diren mobilizazioetan. Errusiak tropak bidali ditu herrialdera, gobernuari kontrola berreskuratzen laguntzeko. | Dozenaka hildako izan dira Kazakhstanen, gobernuaren kontrako protestetan. Poliziak 2.000 lagun baino gehiago atxilotu ditu Almati hirian izaten ari diren mobilizazioetan. Errusiak tropak bidali ditu herrialdera, gobernuari kontrola berreskuratzen laguntzeko. | Kazakhstanen azken 30 urteotan izan diren protestarik gordinenak dira egunotan gertatzen ari direnak Almatin, herrialdeko hiririk populatuenean. Erregaien prezioaren igoerarengatik lehertu ziren mobilizazioak, baina manifestarien haserreak sustrai luzeagoak dituela erakutsi du, eta estatuko agintarien kontrako adierazpen bihurtu dira. Kassim-Jomart Tokaiev Kazakhstango presidenteak asteazkenean gobernu osoaren dimisioa onartu zuen arren, protestak ez dira baretu, eta dozenaka zenbatzen dira hildakoak, tokiko hedabideen esanetan. Gobernuak jakinarazi duenez, 2.000 lagun inguru atxilotu ditu Almatin.
Iturri ofizialen arabera, estatuko indarretako 13 kide hil dira liskarretan, eta horietako bi burua moztuta aurkitu dituzte. Hildako zibilen inguruko daturik ez dute eman. Zaurituak mila baino gehiago dira; 400 bat daude ospitaleratuta, eta horietatik 62 daude zaintza intentsiboetako unitateetan.
Protestan ari ziren taldeak estatuaren segurtasunarentzako «mehatxua» direla nabarmendu zuen atzo Tokaievek, eta erantzun «sendoa» hitzeman zuen. Kazakhstango Polizia, Guardia Naziona eta armada mobilizatu zituen mobilizazioak desegiteko, baina nahikoa ez eta laguntza eskatu zion Moskuri. Presidentearen deiari erantzunez, Errusiak ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko bere tropak bidali ditu. Kazakhstan ODKBko kide da Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistanekin batera.
Tokaievek bezala, Moskuk ere gaitzetsi egin ditu Almatiko liskarrak. Kazkhstanek eta Errusiak, biek nabarmendu dute manifestarien artean «antolakuntza maila handiko» taldeak daudela, eta atzerriko eragileen menetara aritzea egotzi diete, baita kanpoko finantzaketa jasotzea ere.
EB Europako Batasunak, berriz, Kazakhstanen subiranotasuna eta independentzia errespetatzeko eskatu dio Errusiari, eta tentsioa baretzera deitu ditu manifestariak nahiz gobernua. Ildo beretik mintzatu dira AEBak eta Kazakhstango herritarrei galdegin die erakunde konstituzionalak, giza eskubideak eta prentsa askatasuna errespetatzeko. Halaber, Washingtonek ukatu egin du protesta horien atzean dagoenik. Ned Price AEBetako Estatu Departamentuko bozeramailearen esanetan, Errusia mezu hori zabaldu nahian ari da, bere «desinformazio estrategiari» jarraituz.
Kazakhstango krisi politikoa herrialdearen «barne auzi bat» dela esatera mugatu da Txina. «Kazakhstango agintariek arazoa era egokian konpondu dezakete», adierazi du Atzerri Ministerioko bozeramaile Wang Wenbinek.
Eraikin publikoei eraso
Protestak joan den igandean hasi ziren, petrolio erreserbetan aberatsa den eskualde batean, Kazakhstan mendebaldeko Mangistaun. Herritarrek haserrea adierazi zuten gobernuak erabaki zuelako gehienezko muga kentzea petrolio gas likidotuaren prezioari. Mobilizazioak azkar hedatu ziren beste eskualde batzuetara, Almati hiria eta Nursultan hiriburua barne, eta protestariek gobernuaren dimisioa eskatu zuten.
Presidenteak men egin zion presioari, eta asteazkenean onartu egin zituen Askar Mamin lehen ministroaren dimisioa eta haren ministroena. Horrez gain, erregaien prezioa kontrolatzeko neurriak agindu zituen. Mobilizazioak, baina, ez ziren eten, eta manifestariek hainbat eraiki publikori egin zioten eraso Almatin. Su eman zieten hiriko alkatearen bulegoari, fiskaltzaren egoitzari eta aginteko Nur Otan alderdiaren lokal bati. Tiro hotsak izan zirela azaldu zuten hainbat lekukok.
Mobilizazioek etenik ez zutela ikusita, Tokaievek «eraldaketa politiko baterako proposamenak» egingo zituela iragarri zuen, telebista bidezko hitzaldi batean. Aldi berean, liskarretan parte hartzen zutenen kontra gogor jokatuko zuela ohartarazi zuen.
Almatikoak Kazakhstanek azken hiru hamarkadetan ezagutu dituen bortitzenak dira. 1991an SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunetik independizatu zenetik, Nursultan Nazarbaieven agintepean egon da, 2019. urtera arte. Presidente ohiak izendatu zuen Tokaiev bere ondorengo. Manifestarien artean ohikoak dira Nazarbaieven kontrako leloak, eta haren hainbat estatua bota dituzte. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208027/omikronek-tsunamia-eragin-duen-arren-heriotzek-apaltzera-egin-dutela-esan-du-omek.htm | Gizartea | Omikronek «tsunamia» eragin duen arren, heriotzek apaltzera egin dutela esan du OMEk | Lehengo astean kasuak %70 ugaritu baziren ere, heriotzak %10 urritu zirela nabarmendu du nazioarteko erakundeak | Omikronek «tsunamia» eragin duen arren, heriotzek apaltzera egin dutela esan du OMEk. Lehengo astean kasuak %70 ugaritu baziren ere, heriotzak %10 urritu zirela nabarmendu du nazioarteko erakundeak | OME Osasunerako Mundu Erakundeak onartu du benetako «tsunamia» ekarri duela omikron aldaerak COVID-19ak eragindako izurrira, baina, hala ere, gaitzak eragindako heriotza kopuruan apaltze bat ikusi dutela.
Hain justu ere, abenduaren 27tik urtarrilaren 2rako astean, lehengo astean, kasuak %70 ugaritu zirela esan du, inoiz ez zela aurretik horrelako hazkunderik ikusi, baina heriotzak, oro har, %10 apaldu zirela mundu osoan. Lehengo astean zehazki 9,5 miloi kasu egiaztatu ziren, eta gaitzak eragindako heriotzak 41.000 izan ziren.
Zifra absolutuak aintzakotzat hartuta, Europa izan zen kontinente kolpatuena lehengo astean: 5,3 milioi diagnostiko egin zituzten, eta 22.000 gaixo hil zituen COVID-19ak. Omikron aldaerak era argian aldatu du izurriaren izaera, eta osasun agintariak egoera berriari neurria hartu nahian dabiltza. Omikron OMEk aldaera arriskutsuen artean zerrendatuta duen birusaren aldaeretako bat da. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208028/mendizale-bat-hil-da-erlon-ondoezik-jarrita.htm | Gizartea | Mendizale bat hil da Erlon, ondoezik jarrita | Osakidetzak helikoptero bat bidali du mendira, baina osasun profesionalek ezin izan dute deus egin mendizalea bere onera ekartzeko. | Mendizale bat hil da Erlon, ondoezik jarrita. Osakidetzak helikoptero bat bidali du mendira, baina osasun profesionalek ezin izan dute deus egin mendizalea bere onera ekartzeko. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, mendizale bat hil da gaur Erlo mendian (Azpeitia, Gipuzkoa).
Ondoeza izan du, konortea galdu du, eta Osakidetzak helikopteroz hura zegoen tokira osasun profesionalak bidali baditu ere, antzuak izan dira bere onera ekartzeko egin dituzten ahaleginak.
Suhiltzaileek ere parte hartu dute operazioan. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208029/athleticek-aurrera-egin-du-eta-osasuna-kopatik-kanpo-geratu-da.htm | Kirola | Athleticek aurrera egin du, eta Osasuna Kopatik kanpo geratu da | Zuri-gorriek 0-2 irabazi dute Mancha Realen aurka, eta Kopako final zortzirenetarako sailkatu dira. Nico Williamsek egin ditu bi golak. Gorritxoak, aldiz, lehiatik at gelditu dira, Gironaren zelaian 1-0 galdu ondoren. | Athleticek aurrera egin du, eta Osasuna Kopatik kanpo geratu da. Zuri-gorriek 0-2 irabazi dute Mancha Realen aurka, eta Kopako final zortzirenetarako sailkatu dira. Nico Williamsek egin ditu bi golak. Gorritxoak, aldiz, lehiatik at gelditu dira, Gironaren zelaian 1-0 galdu ondoren. | Errege opilak zapore zeharo ezberdina izan du Osasuna eta Athleticentzat. Osasunari kontrako eztarritik joan zaio Errege opila; Gironak Espainiako Kopatik kanpo utzi baitu. Ligako nahigabeez ahazteko aukera zeukan Jagoba Arrasateren taldeak, Bigarren Mailako talde baten aurka; baina horren ordez, beheraldi betean dela berretsi du. Hasi eta berehala egin diote gola, eta ez da gauza izan lurretik altxatu eta berriro partidan sartzeko. Athletic, berriz, faborito izateaz baliatu zen Mancha Realen zelaian, Jaenen (Espainia), eta arazo handirik gabe gainditu zuen final hamaseirenetako kanporaketa. Zuri-gorriak 0-2 nagusitu dira.
Bazkalostean hasi da Osasunaren norgehiagoka, eta opilari lehen hozkada eman orduko aurkitu dute baba gorritxoek. Defentsan zulo handiak utzi dituzte atzera ere, eta horietako bat probestu du Juncak 1-0ekoa egiteko. Ramalhori bizkarrera egindako pasea dotore kontrolatu du Gironako hegalekoak, eta ez da urduritu Juan Perezen aurrean. Artega zegoena, Osasuna zen, Ligan garaipenik gabeko hamar partida lotu ostean. Konfiantza eta nortasun krisia igarotzen ari dira Arrasateren mutilak, eta egoera horretan, min handia egin die Gironak gola horren goiz egin izanak.
Ezintasuna islatu du iruindarren jokoak. Bere egin du ekimena, baina trebezia eta erritmoa falta izan zitzaizkien ondo itxi zen aurkariaren zelaian. Jabetza hutsalak eduki dituzte, eta presioan egindako ahalegina ere ez zaie emankorra suertatu. Hots, Girona ez dute batere sufriarazi; kontrara, kataluniarrek abagune ugari izan dituzte markagailuko errenta handitzeko. Bi gol baliogabetu dizkiote, jokoz kanpo lortuak izan direlako, baina ez dute horien beharrik izan neurketa erosotasunez irabazteko.
Oso galduta ibili da Osasuna lehen zatian, Roberto Torres itsasargi lana egiten saiatu den arren. Arrekoa oso bakarrik zegoen sormen lanetan, eta ondorioz, gorritxoak ez ziren gai arriskua sortzeko. Gol aukera bakarra izan dute lehen zati osoan; hori bai, ez da edonolakoa izan: zutoinera joan da Manu Sanchezek egindako jaurtiketa, atezainak apur bat desbideratu ondotik.
Jokaldi horrekin finitu da lehen zatia. Argi-printza horrek gorritxoen adorea piztu zezakeen, baina ilunpean jarraitu dute atsedenetik bueltan. Torresek pare bat aldiz jaurti du areaz kanpotik, baina zorterik gabe. Zori hobea izan du Osasunak bere arean, Nahuelek alferrik galdu dituelako bi aukera oso garbi. Aulkitik eskuzabal atera da Alex Baena, eta pase itxurako opariak egin dizkio Nahueli; alabaina, Gironako aurrelaria oso baldar moldatu da ate aurrean, eta bizirik utzi du Osasuna.
Taldea suspertu nahian, Ligan finkoak diren jokalariak zelairatu ditu Bittor Alkizak, gaur berriz ere lehen entrenatzaile lanetan aritu denak —Arrasatek positibo eman zuen astelehenean—. Nafarrak erdiraketen bidez saiatu dira min egiten, hiru aurrelari zituztelako goian. Alferrik izan da, ordea. 81. minutuan izan dute gertuen berdinketa, Budimirrek ezkerrez jaurtiketa arriskutsua egin duenean, baina atezainak ezerezean utzi du kroaziarraren abagunea, gorritxoek izan duten azkena. Itxura kezkagarria emanda, Kopatik at gelditu dira.
Zuri-gorriak, aise
Athleticek Kopako final-hamaseirenetako galbahea igarotzea lortu du, Federazioko Bigarren Mailan ari den Mancha Real mendean hartuta. Marcelino Garcia Toral zuri-gorrien aulkira itzuli da birusa gaindituta. Bizkaitarrek ez zuten ezustekorik nahi, eta hasieratik baloi jabetza eurena izan da, lehia ez narrasteko. Mancha Realeko jokalarien estrategia argia zen: euren arean itxaron, baloia lapurtu eta kontraerasoan azkar irten. Athleticek hasi eta berehala eman du lehen abisua; Nico Williamsek eskuin hegaletik erdiraketa egin, eta Raul Garciak buruz area txikian errematatu du, baina baloia gutxigatik joan da kanpora.
Zuri-gorriak sarri heltzen ziren Jaengo taldearen atera. 20 minutuan heldu zaie saria, Nico Williamsek sartutako golari esker. Iñigo Lekuek ezker hegaletik erdiraketa pozoitsua egin du, eta Lopito atezainak urruntzeko saiakera egin badu ere, Williams gazteena azti ibili da area txikian, eta baloia sareetara bidali du. Lehen gola du lehen taldearekin.
Behin aurrea hartuta, Marcelinoren jokalariak lasaiago aritu dira zelaian, eta hurrengo minutuetan aldeak handitzeko aukerak izan badituzte ere, atea zulatzeko zorroztasunik ez dute izan; hala nola, Berenguerrek, Vivianek edota Nico Williamsek. Azken horrek izan du abagunerik garbiena; baloiari ezkerrez zartako galanta eman ondoren, langan bete-betean jo du. Hurrengo saiakera, ordea, ez du barkatu. Bigarrena sartu du atsedenaldira joan aurretik. Aurrelariak Vesgaren pasea jaso du lerro artean, eta Lopito atezaina erraz gainditu du.
Bigarren zatian, Athleticek kontrolpean izan du neurketa. Burua galdu gabe emaitzari eusteko gaia izan dute Marcelinoren jokalariek. Gisa horretara, biharko final-zortzirenetarako zozketak izango da Athletic, Realarekin batera. |
2022-1-6 | https://www.berria.eus/albisteak/208030/peter-bogdanovich-zinemagilea-hil-da.htm | Kultura | Peter Bogdanovich zinemagilea hil da | The Last Picture Show da Hollywood Berriko kidearen lanik laudatuena, eta hark zinemari buruz idatzitako zenbait liburuk berebiziko eragina izan dute zinemagile batzuen lanaren zabalpenean. | Peter Bogdanovich zinemagilea hil da. The Last Picture Show da Hollywood Berriko kidearen lanik laudatuena, eta hark zinemari buruz idatzitako zenbait liburuk berebiziko eragina izan dute zinemagile batzuen lanaren zabalpenean. | Zinemak bizi zuen Peter Bogdanovich (Kingston, AEB, 1939 - Los Angeles, AEB, 2022): zuzendaria, gidoilaria, aktorea, ekoizlea, historialaria eta kritikaria izan zen. Zinemazale sutsua zen gazte garaian, eta programatzaile eta kritikari lanaren bidez hasi zuen karrera. Frantziako kritikak, Cahiers du Cinéma aldizkariaren girokoak, eragin handia izan zuen harengan. AEBetako lehen zinema kritikari handietako bat izan zen, baita filmak egitera igaro zen lehendabizikoetako bat ere. Bogdanovich goizaldean hil da, berez, etxean, 82 urte zituela.
29 urterekin egin zuen jauzi idaztetik zuzentzera, Targets filmarekin (1968), eta handik hiru urtera egin zuen The Last Picture Show gogoangarria. Bogdanovichen pelikularik arrakastatsuena da; sari ugari lortu zituen, eta Hollywood Berriko zuzendari aipagarri bat bilakatu zen hari esker. What's Up, Doc? (1972) eta Paper Moon (1973) egin zituen gero, eta horiek ere ibilbide oparoa egin zuten.
Bogdanovichek filmak egiten jarraitu bazuen ere, ez zuen gisa horretako arrakastarik lortu 1970eko hamarkadaz geroztik. «Gauza bat ikasi dut: egiten duzun film bakoitzak ezin du hil ala bizikoa izan», esan zuen behin Los Angeles Times egunkarian egindako elkarrizketa batean. «Zuk soilik filmak egiten jarraitu, eta onena espero behar duzu». She's Funny That Way (2014) komedia erromantikoa eta The Great Buster: A Celebration (2018) dokumentala dira hark egindako azken filmak.
Zinemari buruzko hainbat liburu eta film egin zituen, zuzendarien inguruko saiakerak eta elkarrizketak batez ere. John Fordi, Buster Keatoni eta Orson Wellesi buruzkoek, besteak beste, eragin nabarmena izan dute zinemagile horien lanaren zabalkundean. |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208031/astelehenean-bukatuko-da-kultur-sorkuntzari-buruzko-zozketa.htm | Kultura | Astelehenean bukatuko da kultur sorkuntzari buruzko zozketa | 2021eko liburuak eta diskoak bildu ditu BERRIAk webgune batean, eta hogei opari txartel zozkatuko ditu asteartean, urteko libururik eta diskorik gogokoenak aukeratu dituztenen artean. | Astelehenean bukatuko da kultur sorkuntzari buruzko zozketa. 2021eko liburuak eta diskoak bildu ditu BERRIAk webgune batean, eta hogei opari txartel zozkatuko ditu asteartean, urteko libururik eta diskorik gogokoenak aukeratu dituztenen artean. | Euskarazko kultur sorkuntza bildu eta ikusgarri jartzeko ahalegin bat da urteko kultur sorkuntzaren ataria. 2021ean argitaratutako liburuak eta diskoak biltzen ditu, eta Durangoko Azokaren bezperan jarri zuen BERRIAk ikusgarri. Gero ere erabilgarri egon da, kulturazaleek kontsultatu dezaten.
2021ean argitaratutako 500 liburu baino gehiagoren eta ia 200 disko edo kantu bildumaren erreferentziak dauzka webguneak momentu honetan, eta aukera ematen du bilaketak egiteko, bai generoaren arabera, bai argitaldariaren arabera.
Baina zozketa bat ere martxan da, horrekin batera. Elkar dendetan erabiltzeko hogei euroko hogei opari txartel zozkatuko dira asteartean. Parte hartzeko, nahi duenak bere gogoko sorkuntzak aukeratu behar ditu, 2021ean argitaratutako liburu eta diskoen artean gogokoen dituenak. Gutxienez disko bat edo liburu bat aukeratu liteke, eta gehienez sei (hiru liburu eta hiru disko).
Joan den ostegunerako, ia 800 BERRIAzalek aukeratuak zituzten beren gogoenak. Liburuen artean, Nerea Loiola Pikazaren Epizentroa, Linton Kwesi Johnsonen Askatasuna kontu serioa da poema antologia eta Eider Rodriguezen Eraikuntzarako materiala nobela zeuden irakurleen gogokoenen artean nagusi.
Diskoen artean, berriz, Reggaean jarrai; euskal folklore jamaikarra bilduma, Olatz Salvadorren Aho uhal eta Amak taldearen lehen lana, Amak, zeuden entzuleek aukeratutakoen artean botorik gehienekin.
Astelehenean gauerdira arte izango da denbora botoa emateko, eta astearte goizean zozketa egin, eta hogei opari txartelen irabazleak zein diren jakinaraziko du BERRIAk. Helbide honetan aukeratu litezke gogokoenak, zozketan parte hartzeko. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208050/gernika-errugbi-taldeko-jokalari-bat-kanporatu-du-klubak-indarkeria-matxistagatik.htm | Kirola | Gernika errugbi taldeko jokalari bat kanporatu du klubak, indarkeria matxistagatik | Urtezaharrean bikotekideari eraso egin izana egotzi diote jokalariari. Ertzaintzak atxilo eraman zuen gizonezkoa, eta abisu eman zion klubari. Erasoa gaitzesteko protesta eginen dute gaur, Gernikan. | Gernika errugbi taldeko jokalari bat kanporatu du klubak, indarkeria matxistagatik. Urtezaharrean bikotekideari eraso egin izana egotzi diote jokalariari. Ertzaintzak atxilo eraman zuen gizonezkoa, eta abisu eman zion klubari. Erasoa gaitzesteko protesta eginen dute gaur, Gernikan. | Klubetik kanpo da jadanik. Gernikako errugbi taldeak bere jokalarietako bat kanporatu du berriki, indarkeria matxistarekin loturiko delitu baten harira. Klubeko lehendakari Iñaki Uribek eman du albistearen berri. Joan den abenduaren 31n, Urtezaharrean, Ertzaintzak taldeko jokalari bat atxilotu zuen, bikotekideari eraso egin izana leporatuta. Uribek kontatu duenez, Polizia berehala jarri zen taldearekin harremanetan, eta klubeko zuzendaritza taldea ziztuan bildu zen gertatutakoari nola erantzun zehazteko. Taldetik kanporatzea erabaki dute.
«Klubeko kideek geure egiten ditugu errugbiaren berezko balioak, eta, beraz, horrelako ekintza batekin zerikusia duen keinu txikiena ere onartezina da guretzat. Gertatutakoa jakin bezain pronto, jazotakoaren egiazkotasuna zalantzan jarri gabe, harremana errotik moztea erabaki», adierazi du Gernika errugbi taldeko lehendakari Iñaki Uribek Radio Euskadin eginiko elkarrizketa batean. Irmoki gaitzetsi du erasoa.
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Departamentuak ez du oraindik ere auziaren gaineko informaziorik plazaratu. Dena dela, Uribek zehaztu du jokalaria ez dagoela atxilotua dagoeneko. Halaber, erantsi du, taldea ez ezik, jokalariak jadanik abandonatu duela klubak hari utzitako bizitokia ere. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208051/portu-bat-hurbilago.htm | Politika | Portu bat hurbilago | Duela urtebete Azken porturaino joan zen BERRIA, Puerto de Santamariara. Orain, helmuga gertuago dago: Dueson. Urrun, baina gertu. | Portu bat hurbilago. Duela urtebete Azken porturaino joan zen BERRIA, Puerto de Santamariara. Orain, helmuga gertuago dago: Dueson. Urrun, baina gertu. | Euskal presoen hurbiltze eta Euskal Herriratzeek lasaitu egin dute senide eta lagunen bidaien zama. Portu bat hurbilago aldaketa horren erretratu txiki bat da.
Ez da gauza bera bi egun ala bi ordu. Eta ez da gauza bera Puerto de Santamaria (Andaluzia, Espainia, 1.020 kilometro) ala Dueso (Kantabria, Espainia, 170 kilometro). Lekeitiotik (Bizkaia) Duesora, adibidez, bi ordu inguruan egin daiteke bidaia: 895 kilometroz laburtu zaie bidea Sarai Goitia Arrizubietari, Iratxe Goitia Atxabali eta Iraide Juaristi Agirreri.
Mirentxin taldeko gidariek, berriz, bukatu dute euren bidea: senideek jada ez dute haien beharrik, eta itzali dituzte motorrak. Bidaia ugari egin dituzte urteotan guztiotan.
Igandeko BERRIAn euskal presoen hurbiltze eta Euskal Herriratzeek ekarri duten aldaketari buruzko erreportaje sorta izanen da irakurgai, baita urtarrilaren 8ko manifestazioen kronika eta argazkiak ere. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208052/baldintzapean-aske-utzi-dute-asier-bengoa-euskal-presoa.htm | Politika | Baldintzapean aske utzi dute Asier Bengoa euskal presoa | Zaballako espetxean zegoen, hirugarren graduan. | Baldintzapean aske utzi dute Asier Bengoa euskal presoa. Zaballako espetxean zegoen, hirugarren graduan. | Etxerat-ek jakinarazi duenez, Asier Bengoa Lopez de Armentia euskal preso gasteiztarra baldintzapean aske utzi zuten herenegun. Zaballako espetxean zegoen (Araba), hirugarren graduan. Hamalau urteko espetxe zigorra bete ondotik utzi dute baldintzapean aske.
Bengoa aske utzita, 196 dira Espainiako zein Frantziako estatuetako eta Euskal Herriko kartzeletan dauden euskal presoak. Euskal Herriko kartzeletan 78 daude. Gehienak oraindik Espainiakoetan: 96. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208053/reala-atletico-madril-eta-athletic-bartzelona-kopako-final-zortzirenetan.htm | Kirola | Reala-Atletico Madril eta Athletic-Bartzelona, Kopako final-zortzirenetan | Txuri-urdinek eta zuri-gorriek etxean jokatuko dute kanporaketa, urtarrilaren 19 edo 20an. | Reala-Atletico Madril eta Athletic-Bartzelona, Kopako final-zortzirenetan. Txuri-urdinek eta zuri-gorriek etxean jokatuko dute kanporaketa, urtarrilaren 19 edo 20an. | Realari eta Athletici aurkari zailak egokitu zaizkie Espainiako Kopako final-zortzirenetan. Realak Atletico Madrilen aurka jokatu beharko du Anoetan, neurketa bakarrera; Athleticek, berriz, Bartzelona jasoko du San Mamesen. Bi norgehiagoka horiek urtarrilaren 19 edo 20an jokatuko dira, aurreko asteburuan zuri-gorriek eta espainiarrek Superkopa jokatuko dutelako Saudi Arabian.
Espanyol, Alhama eta Racing
Hori, gizonezkoetan. Emakumezkoetan, Kopako hirugarren kanporaketako zozketa egin dute, eta Alavesi, Eibarri eta Athletici Bigarren Mailako taldeak tokatu zaizkie. Arabarrek Espanyolen zelaian jokatu beharko dute; gipuzkoarrek Alhamari egin beharko diote bisita; eta bizkaitarrek, Racingi. Neurketak urtarrilaren 26an eta 27an jokatuko dira, eta partida bakarrera izango dira. Realak, aldiz, hurrengo kanporaketan ekingo dio Kopako ibiliari, aurreko denboraldian bosgarren postuan amaitu zuelako ligan. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208054/nafarroan-atzo-egindako-proben-544k-positibo-eman-dute.htm | Gizartea | Nafarroan atzo egindako proben %54,4k positibo eman dute | Orotara, beste 1.782 positibo atzeman ditu Osasunbideak. 215 gaixo daude ospitaleratuta Nafarroan, daturik txarrena 2020ko azarotik. | Nafarroan atzo egindako proben %54,4k positibo eman dute. Orotara, beste 1.782 positibo atzeman ditu Osasunbideak. 215 gaixo daude ospitaleratuta Nafarroan, daturik txarrena 2020ko azarotik. | Pandemia kontroletik kanpo dago. Hala berretsi dute Nafarroako Gobernuak emandako azken datuek: beste 1.782 kasu atzeman dituzte. Kopuru hori berez ez da hain adierazgarria, azken egunetan egunero 3.000 lagunek baino gehiagok eman baitute positibo. Positiboen ehunekoak, ordea, erakusten du ez dagoela joera aldaketarik: atzo Hego Euskal Herrian jaieguna izaki, proba gutxiago egin zituzten, baina horietako erdiek baino gehiagok positibo eman zuten: %54,4.
Gero eta herritar gehiagok positibo eman ahala, gaixo gehiago iristen ari dira Osasunbideko erietxeetara ere. Gaur-gaurkoz, 215 herritarrek behar dute ospitaleetako arta, daturik txarrena 2020ko azaroaren 22tik.
Horietako batzuk, gainera, ZIUetan daude, sintomek okerrera egin ostean. Hain zuzen, 24 lagun daude ZIUetan ospitaleratuta. Azken egunetan nahiko egonkor mantentzen ari da zenbaki hori. Azkenik, Nafarroako Gobernuaren datuen arabera, atzo inor ez zen hil COVID-19ak jota. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208055/ccook-euskal-presoei-galdegin-die-eragindako-min-bidegabearen-aitortza-egitea.htm | Politika | CCOOk euskal presoei galdegin die eragindako «min bidegabearen aitortza» egitea | Sindikatuko ordezkaritza bat Euskalduna jauregian izanen da bihar. | CCOOk euskal presoei galdegin die eragindako «min bidegabearen aitortza» egitea. Sindikatuko ordezkaritza bat Euskalduna jauregian izanen da bihar. | CCOO sindikatuko ordezkaritza bat Euskalduna jauregian izanen da bihar, Sarek goizean antolaturiko ekitaldian, eta, horren harira, sindikatuak ohar baten bidez nabarmendu du azken urteotan aldaketak izan direla espetxe politikan. Sindikatuak uste du, hala, «justizia errestauratiboaren unea» dela oraingoa.
Ordea, bide hori «zintzotasunez» egitea gehiago galdegin die euskal presoei: «Komenigarria litzateke azken ondorioetaraino sustatzea eragindako min bidegabea aitortzeko behar den enpatia». Hala eskatu die: «Garrantzitsua litzateke ETAko presoek eta euren sostengu erakundeek ardura historiko hori euren gain hartzea, egin eta babestu zituzten delitu larrien neurrian».
CCOOk eredutzat hartu du Langraiz bidea, baita hirugarren gradua lortu duten EPPKko presoena ere: «Presoentzat ona eta egingarria da, haien biktimentzat erreparatzailea eta euskal gizartearentzat oro har eraikitzailea». |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208056/manifestariei-hiltzera-tiro-egiteko-agindu-du-kazakhstango-presidenteak.htm | Mundua | Manifestariei «hiltzera» tiro egiteko agindu du Kazakhstango presidenteak | Tokaieven esanetan, gobernuaren aurkako mobilizazioetan parte hartzen ari direnak «bidelapur eta terrorista armatuak» dira. Dozenaka dira azken egunetako liskarretan hildakoak. Gobernuaren arabera, egoera «egonkortuta» dago. | Manifestariei «hiltzera» tiro egiteko agindu du Kazakhstango presidenteak. Tokaieven esanetan, gobernuaren aurkako mobilizazioetan parte hartzen ari direnak «bidelapur eta terrorista armatuak» dira. Dozenaka dira azken egunetako liskarretan hildakoak. Gobernuaren arabera, egoera «egonkortuta» dago. | Azken egunetan gobernuaren aurkako protesta handiak egiten ari dira Kazakhstanen, eta, iturri ofizialean arabera, dozenaka lagun hil dira horietan. Bada Kassim-Jomart Tokaiev presidenteak agindu die Polizia indarrei abisurik eman gabe «hiltzera» tiro egiteko mobilizazioetan parte hartzen duten manifestariei. Estatuburua adierazpen instituzional baten bidez zuzendu zaie, gaur, herritarrei, eta adierazi die ez duela hitz egingo manifestariekin, aurrerantzean ez dituela haien eskakizunak aintzat hartuko, iritzita «bidelapur eta terrorista armatuak» direla. SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko errepublika ohian azken 30 urteotan izandako protesta bortitzenak dira azken astean lehertutakoak. Erregaien prezioaren igoerarengatik hasi ziren berez, baina egoera ekonomikoa eta politikoa medio, estatuaren buruzagien jardunaren aurkakoak dira, oro har, mobilizazioak. Gobernuak asteazkenean dimisioa emanagatik, protestekin jarraitu dute.
Tokaieven esanetan, horietan parte hartzen ari direnak «tokikoak zein atzerrikoak» dira, eta haien «jardun armatuarekin» herritarren aurka egiten ari dira. Agintariek azaldu dutenez, azken egunetako liskarretan dozenaka zibil hil dira, baita estatu indarretako hemezortzi kide ere. Zaurituak 1.000tik gora dira, ospitaleratuak 400 bat, eta Barne Ministerioaren arabera, 3.000 pertsona baino gehiago atxilotu dituzte.
Giza eskubideen aldeko hainbat elkarteren ustez, Tokaievek iragarritakoak «desastre bat» eragin dezake. HRW Human Rights Watchek Asian duen bulegoko zuzendari Hugh Williamsonek ohartarazi du Twitterren, «hildako gehiago egoteko arriskua» areagotuko dela.
Presidentek adierazi zuen «modu baketsuan» egindako eskaerak kontuan hartu dituela. Iruditzen zaio, ordea, manifestari gehienak «kriminal batzuk» direla; Tokaieven hitzetan, «20.000 bat» dira. «Atzerritik esaten dute bi aldeek hitz egin behar dutela irtenbide baketsu bat emateko. A zer nolako memelokeria. Zer nolako negoziazioak eduki daitezke kriminalekin? Bidelapurrek eta terroristek suntsituak izan behar dute», nabarmendu zuen.
Azken egunotako istiluei erreparatuta, estatu indarrak beraiek kritikatu ditu 2019tik Kazakhstango presidentea denak. «Oso-oso inportantea da jakitea zergatik estatua lo gelditu zen eta ez zuen eraso terroristen ezkutuko prestakuntzaz edo borrokarako zelulez ohartarazi. Ikusi dugu ez dugula nahikoa tropa berezirik, ez ekipamendu berezik ere». Kazakhstango Polizia, Guardia Nazionala eta armada mobilizatuta nahikoa ez, eta ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko tropen laguntza baliatu du liskarretan. Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistanekin batera da Kazakhstan ODKBko kide.
Aliantza horrek garraio militarrerako 75 hegazkin bidali ditu Kazakhstanera, Errusiako Defentsa Ministerioak gaur ohar baten bidez zehaztu zuenez. Hori dela eta, Tokaievek eskerrak eman dizkio Vladimir Putin Errusiako presidenteari. «Oso azkar erreakzionatu du, eta batez ere, laguntasun sentipen bero batekin erantzun dio nire eskaerari».
Kontrara, «atzerriko politikarien eta hedabide independenteen jokabide akuilatzailea» salatu du. «Uste dute zuzenbidearen gainetik daudela eta edozeri buruz hitz egiteko biltzeko eskubidea dutela».
Jakinarazi du, gainera, estatuaren indarrek, ODKBkoen laguntzarekin, herrialdean egoera «egonkortzea» lortu dutela; baita Almaty hirian ere, liskarrak lehertu diren lekuan. «Larrialdi egoera ezarri izanaren ondorioak ikusten ari gara». Halere, The Guardian egunkariak kaleratu duenez, gaur ere tiroak entzun ziren Almatyn.
Indarkeria bukatzeko eskea Emmanuel Macron Frantziako presidentea eta Ursula von der Leyen Europako Batzordea Parisen elkartu dira, gaur, eta Kazakhstanen indarkeria bukatzeko eskatu zuten. Alemaniako, Erresuma Batuko eta AEBetako gobernua ildo beretik mintzatu dira. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208057/elkarrekin-podemos-iuk-4000-osasun-langile-kontratatzeko-eskatu-dio-jaurlaritzari.htm | Gizartea | Elkarrekin Podemos-IUk 4.000 osasun langile kontratatzeko eskatu dio Jaurlaritzari | Osakidetza jasaten ari den «kolapso egoerari» aurre egiteko asmoz, alderdiak sinadura bilketa bat jarri du martxan Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zenbait udalerritan. | Elkarrekin Podemos-IUk 4.000 osasun langile kontratatzeko eskatu dio Jaurlaritzari. Osakidetza jasaten ari den «kolapso egoerari» aurre egiteko asmoz, alderdiak sinadura bilketa bat jarri du martxan Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zenbait udalerritan. | «Ezin dugu gehiago itxaron. Osakidetzako kolapso egoerari aurre egin behar diogu, eta Eusko Jaurlaritzak neurriak hartu behar ditu», adierazi du Pilar Garrido Elkarrekin Podemos-IUko koordinatzaile nagusiak. Egoerari aurre egiteko, alderdiak sinadura bilketa bat jarri du martxan, eta horren bitartez, Eusko Jaurlaritzari eskatu dio duela hilabete batzuk kaleratu zituen 4.000 osasun langileak kontratatzeko.
Garridoren arabera, «premiazkoa» da Osakidetza indartzea, eta, horretarako, «beharrezkoa» da indar politiko eta herritar «guztiak». Kanpaina Araba, Bizkai eta Gipuzkoako zenbait udalerritan egingo da, ospitale eta osasun zentroen atarian, baita alderdiaren webgunean ere. |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208058/hazkurri-gehiagoren-beharra-du-baionako-elkartasun-brigadak.htm | Gizartea | Hazkurri gehiagoren beharra du Baionako elkartasun brigadak | Duela urte bat pasa sortu zuten Herri Elkartasun Brigada Baionan, behardunei hazkurrien banatzeko. Epaiskan egiten du banaketa, gaur egun, asteartero. Hazkurri emaitzen egitera deitu du. | Hazkurri gehiagoren beharra du Baionako elkartasun brigadak. Duela urte bat pasa sortu zuten Herri Elkartasun Brigada Baionan, behardunei hazkurrien banatzeko. Epaiskan egiten du banaketa, gaur egun, asteartero. Hazkurri emaitzen egitera deitu du. | 2020ko azaro hastapenean sortu zuten Baionako Herri Elkartasun Brigada. Europako Antifa sarean gisa bereko guneak sortu ziren lehenago, behardunentzat hazkurri bila jiteko eta harremanak egiteko gune herrikoia sortzeko asmoz. Herritarrek egin hazkurri eta oinarrizko puska banaketa astearte guziz egiten du brigadak, 17:30ean, Baiona Ttipiko Epaiska elkarte gunean.
Duela urte bat pasa, Baiona FC zangobaloi klubak utzi egoitzan hasi zen Herri Elkartasun Brigada. Uda gabe, Pannecau karrikako Epaiskara joan zen. Geroztik, hamar bat boluntariok biziarazten dute astearteko banaketa. Hastapenean, oraino hor ez ziren Clementine Petit eta Benjamin Reilhe brigadako boluntarioetarik dira. COVID-19a dela kausa ezarri etxeratze giroan abiatu zen elkartasun taldea, eta, abiatzaileekin mintzaturik, Reilhek dio hazkurri bila datozenen profila orotarikoa dela. “Erran digutenez, hastapenean, paperik gabeko jende andana heldu zen. Gaur egun, ez dira ikusten”. Dago, ez ote duten etorkinei buruzko politikek eraginik horretan. “Oro har, prekaritate handian diren jendeak dira heldu”. Zehatzago mintzatu da Petit: “Erretretadunak, bakartuak diren jendeak dira heldu. Ahantzi behar dira betiko klixeak: langabeak edota administrazio bortizkeria pairatzen duten paperik gabekoak —adibide baten emateko— direla bakarrik heldu. Badira ere lanean ari direnak, bizitegi bat dutenak edo norbaiten etxean aterpetuak direnak”.
Baina ez dute azterketarik egiten; ez egin nahi ere. Helburua da behar duen oro errezibitzea, gehiagokorik galdegin gabe. “Ez diegu galdegiten nondik datozen, zer egiten duten. Ahalkegarria da norbaitentzat bizi duen pobreziaren froga ekartzea. Nehondik ere ez dugu halakorik eginen”, dio Reilhek. Gizarte laguntzako edo behardunen beste harrera gune batzuekin den ezberdintasun handia dela hori uste du Reilhek. “Beste leku batzuetan paperak eskatuak zaizkizu, eta hartu behar duzu emana zaizun hori. Gurean, ez da batere hola: heldu zara, hartzen duzu nahi duzuna, eta ez zaizu deus eskatzen”.
Solasean aritzeko gunea
Janariaz gain, Epaiskako hitzorduak besterik eskaini nahi die auzotarrei. “Hazkurri bila heldu dira, baina mintzatzeko ere bai”, erran du Petitek. “Hori baita eskas Baionan”, segitu du Reilhek; “gentrifikazio handian sartua da Baiona eta Epaiska funtsezkoa da harremanen egiteko. On da jakitea badirela, Baionan, halako eskaintza duten lekuak oraino”.
Jende xehearen auzoa zena azkarki aldatu baita azken urteetan. “Gentrifikazioak jende horien hiritik kanporatzea zalutzen du. Ondorioz, munta handikoa da Baiona Ttipi erdigunean izatea halako tokia. Herriak herriarentzat egina leloa guziz gurea daukagu”, adierazi du Petitek.
Auzoko saltegiei deia
Abendu erditsuko astearteko banaketan deus gabe gelditu zen brigada. Mahai gainean ezarri hazkurri guziak joan ziren. Horretan ikusi dute beste hozka bat gainditu beharko zela. Herritarrei janari ekartzea eskatzeaz gain, auzoko eta inguruko saltegi eta jatetxeen elkartasun beharra ikusi dute. “Aski berriak gara, denbora bat behar da ezagutuak izateko, baina bada inplikazio gehiagoren beharra”, argitu du Reilhek. “Badakigu hazkurri saltegi anitzetan saldu ezinak zaizkienak botatzen dituztela franko. Bada xahutze anitz, eta ardura zerbaiten hartzera dei egiten diegu, emaitzak egin diezazkiguten”, gehitu du Petitek. Janari mota batzuk falta zaizkie. “Barazkiak eskas dira, adibidez”, jarraitu du Reilhek. “Oinarri-oinarrizko janariak ditugu eskuratzen: pastak, irrisa, kontserbak. Hazkurri iraunkorrak” .
Harreman sozialen aldetik, kontrolik gabeko banaketa gune herrikoi eta informala izateak solasa errazten duela ohartu dira brigadako kideak, Reilhek dioenez: “Funtsezkoa da, harreman sozialak desegin nahi dizkiguten gizarte batean bizi garelako. Hor, jendea, egoten da nahi badu; biziki aberasgarria da”.
Nahiz ez den batere behartua. “Badira heldu direnak, zakua bete eta berriz doazenak. Eta arras ongi da”. Mintzatu nahi duenarentzat, ohiko hitzordua bilakatu da, astearte guziz, 17:30ean.
Gisa guziz, elkartasun taldeko bi lagunek errepikatu dute hazkurri eta puska emaitza gehiagoren beharra dutela, gaur egun. Baita boluntario gehiagorena ere. Eskaintza handiagoa izateko eta auzoan gizarte bilgune indartsuagoa izateko oraino. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208059/20-urte-tokikoari-euskaraz-eusten.htm | Bizigiro | 20 urte tokikoari euskaraz eusten | Duela 20 urte sortu ziren 'Aikor', 'Anboto', 'Begitu', 'Bizkaie!' eta 'Prest' tokiko aldizkariak. Eskualdeko, lurraldeko eta auzoko informazioa euskaraz zabaltzea zen hedabide horien asmoa, eta oraindik ere horretan dabiltza. Ibilbidearen inguruko gogoeta egin dute hedabideetako zuzendariek. | 20 urte tokikoari euskaraz eusten. Duela 20 urte sortu ziren 'Aikor', 'Anboto', 'Begitu', 'Bizkaie!' eta 'Prest' tokiko aldizkariak. Eskualdeko, lurraldeko eta auzoko informazioa euskaraz zabaltzea zen hedabide horien asmoa, eta oraindik ere horretan dabiltza. Ibilbidearen inguruko gogoeta egin dute hedabideetako zuzendariek. | Bizkaiko euskarazko tokiko hedabideentzat sasoi oparoa izan zen 2001. eta 2002. urteen artekoa. Nolabaiteko loraldia izan zen, eta hainbat izan ziren lurralde osoan sortu ziren tokiko komunikabideak. Besteak beste, Aikor, Anboto, Begitu, Bizkaie eta Prest.
Horien artean, Bilboko Deustualdeko Prest aldizkaria izan zen sortzen lehena. 2001eko martxoan kaleratu zuen 1. zenbakia, Deustuko Berbaizu euskara elkartearen eskutik, eta, ordutik, hilabetero ari da tokiko informazioa euskaraz lantzen. Urte bereko azaroan, Durangaldeko Anboto astekariak bere 0 zenbakia kaleratu zuen. Hark Eraz aldizkariaren lekukoa hartu zuen.
Sasoi hartan, Arratian, Begitu-ren 1. zenbakia prestatzen ari ziren: 2002aren hasieran ikusi zuen argia. Aikor-ek ere urte hasieran kaleratu zuen 1. zenbakia, Txorierrin. Apirilean sortu zen Bizkaie ataria ere, lurraldeko euskalkiari lekua emateko asmoz.
1. Zer ekarpen egiten dio zuen hedabideak lurraldeari, eskualdeari edo auzoari?
2. Nolako bilakaera izan du aldizkariak hasierako urteetatik gaur egunera?
3. Nola dago osasunez zuen hedabidea?
4. Pandemiak zer-nolako eragina izan du?
5. Aurrera begira, baduzue erronkarik?
XABIER GOIENETXE (Txorierriko Aikor aldizkariko zuzendaria)
“‘Aikor’-i esker, Txorierriko herrien artean kohesioa izan da”
1. “Aikor sortu arte, Txorierrin ez zegoen euskaraz irakurtzeko ia ezer. Hortaz, gure asmoa euskarazko komunikabide bat sortzea izan zen, informazioa euskaraz emateaz gain, euskara eta euskal mundua bultzatzeko. Era berean, hilabetekariari esker, Txorierriko herrien artean nolabaiteko kohesioa eman dela uste dut”.
2. “Hasierako urteetan 24 orriko aldizkaria argitaratzen genuen, baina haziz joan gara, eta, egun, 40 orriko hilabetekaria publikatzen dugu. 8.000 ale inguruko tirada dugu, eta eskualdean ere nabaritu dugu oihartzun nahikotxo dugula. Gainera, aro berrira egokituz ere joan gara, eta Aikor.eus webgunean eskualdeko albisteak publikatzen ditugu”.
3. “Gure kasuan, Aikor nahiko osasuntsu dagoela esango nuke. Hasieratik gaur egunera hainbat gorabehera izan ditugu, baina egoera berrietara egokituz osasuntsu mantentzea lortu dugu”.
4. “Itxialdi garaian, hiru edo lau hilabetez egon ginen etxetik telelana egiten, eta horrek asko zaildu zuen hedabidearen funtzionamendua. Kalera atera gabe ez zen erraza informazioa behar bezala biltzea eta eduki osoak argitaratzea. Publizitate aldetik ere ez zen erraza izan. Gure kasuan, publizitatea jartzen duten gehienak merkatari txikiak dira, eta horiek ere denbora luzez egon ziren itxita. Hala ere, aurrera egitea lortu dugu, eta bagoaz pixkanaka egoera zail hori gainditzen”.
5. “Etengabe hazten eta hobetzen jarraitzea da erronka nagusiena. Aurrez saiatu izan gara beste eskualde batzuetara zabaltzen, baina ez da posible izan. Orain, beraz, eskualdean lan egiten duten horiengan jarri nahi dugu arreta, sendotzen jarraitzeko”.
JONE GUENETXEA (Durangaldeko ‘Anboto’ astekariko burua)
“Durangaldean erreferente izatea lortu du ‘Anboto’-k”
1. “20 urte hauetako lorpenik handiena komunitate bat sortzea izan dela esango nuke. Hau da, tokiko hedabide bat izanda, komunitate bat sortzea eta indartzea lortu dugu, eta zero kilometro horren inguruan informazioa euskaraz zabaltzea izan da ekarpenik handiena. Horrez gainera, beste helburu batzuk ere izan ditugu, gainerako hedabideekin bat etor daitezkeenak. Besteak beste, feminismoa, euskararen erabilera eta digitalizazioaren erronka”.
2. “Anboto sortu aurretik, Eraz deituriko herri aldizkaria zegoen Durangaldean, eta, nolabait, hedabide horren lekukoa hartu zuen Anboto-k. Hasiera hartan, aldizkari formatu izateari utzi, egunkari formatua hartu genuen, eta, ordainpeko aldizkaria barik, doan banatzen hasi ginen. Ahalik eta irakurle gehienengana heltzea zen gure asmoa, eta lortu dugu. Izan ere, gaur egun, Durangaldean erreferente da Anboto. Ibilbide horretan ikur asko daude, baina, oro har, kazetaritzak eta hedabideek izan duten bilakaerarekin paralelo joan garela iruditzen zait. Zehazki, aro digitalak ekarri ditu aldaketa gehien: informazioa kontsumitzeko modua aldatu da, baina baita informazio hori eskaintzeko modua ere”.
3. “Oro har, sasoi onean gaudela esango nuke. Anboto Tokikom sarearen barruan dago, eta emandako aurrerapauso guztiak haren eskutik eman ditugu. Batez ere, digitalizazioari dagokionez. Nire ustez, jakin izan dugu sasoi berrietara moldatzen, eta, denon artean, aurrera egitea lortu dugu. Baina ezin gara lasaitu, hedabideen mundua etengabe ari da aldatzen, eta, hobetzen jarraitzeko, olatu guztiak hartu behar dira”.
4. “Guk bi alde azpimarratuko genituzke. Irakurleei dagokienez, izugarrizko datuak lortu ditugu, eta hori pozgarria da: zero kilometroko informazioak herritarrentzako eta gure komunitatearentzako zer-nolako garrantzia duen ikusteko aukera izan dugu. Hala ere, txanponaren beste aldean dago alde ekonomikoa. Sektore guztietan eragin negatiboa izan du, eta hedabideen munduan ere asko nabaritu dugu hori”.
5. “Gure erronkak gainerako hedabideekin bat datozela esango nuke. Hau da, ez gara desberdinak tokiko hedabide izanagatik. Hori bai, webgunean ikus-entzunezkoek gero eta garrantzi handiagoa dutela ikusi dugu, eta horretan lana dugu egiteko. Ezin dezakegu ezer egintzat eman; etengabeko bilakaeran gaude”.
IÑIGO IRUARRIZAGA (Arratiako ‘Begitu’ aldizkariko zuzendaria)
“Arratiarron parte da ‘Begitu’, eta Arratia bera egituratzen lagundu du”
1. “Nire ustez, Begitu-k esparru bitan egin ditu ekarpenak batez ere. Alde batetik, eskualde izaeraren alde egin du: eskualdeari ikusgaitasuna eman dio, eta ikusgaitasun hori Arratia moduan hedatu da, eta ez herri solte moduan. Bestetik, ahalegin handia egin du euskararen bizkaierazko erregistro idatzia ezagun egiten. Begitu bizkaieraz egiten da, baina eskualdeko aldaera batzuk erabiltzen ditu. Hala, bailaran egiten den euskara eta Begitu-k eskaintzen duena ez daude horren urrun. Bizkaiko euskara idatzia zabaldu du, eta horrek nolabaiteko alfabetatzea eragin du”.
2. “Hasieran Begitu kultur aldizkaria zen nagusiki, baina, pausoz pauso, informazio orokorra eskaintzen duen hedabide izatera igaro gara. Horrez gain, 2010ean, hilabetekari izateari utzi, hamaboskari izatea erabaki genuen, eta, webgunean ere, egunero ari gara eskualdeko albisteak publikatzen. Egun eskaintzen den informazioa zabalagoa da, eta horrek lan taldean ere ekarri ditu aldaketak: soldatapeko langile bi izan beharrean, hiru daude. Mundua, gizartea eta gure eskualdea asko aldatu dira, eta Begitu ere, bere esentzia galdu gabe, beste sasoi batean sartuta dago”.
3. “Urteurrenera sasoiko heldu garela esango nuke. Aldizkaria arratiarron bizitzaren parte da, eta Arratia bera egituratzen lagundu digu. Tokikomen saretuta egoteak ere asko lagundu digu. Izan ere, sarritan, Begitu-k dituen beharrizanak ez dira Begitu-renak bakarrik, eta sare indartsu baten parte izateak baliabide asko jarri dizkigu eskura”.
4. “Kazetarion lanean, bereziki, eragin nabarmena izan du: telelanean ibiltzen ginen, eta informazio iturriekin izandako harremana ere nahiko birtuala zen. Ekonomikoki ere eragina izan du. Gainera, Eusko Jaurlaritzak diru laguntzak eman dizkie hedabide batzuei, baina guk ez dugu horren berri izan. Pandemiak hedabide guztiongan izan du eragina, eta ez bakar batzuengan bakarrik. Ziurgabetasuna da nagusi, baina baita etorkizunaren alde lanean jarraitzeko gogoa ere”.
5. “Teknologiak, komunikazio tresna berriak eskaini ez ezik, komunikazioa bera ulertzeko modua ere aldatu du. Egun, pentsaezina da komunikabide batentzat sarean ez egotea. Eta, proiektu guztiei gertatzen zaien legez, gure hedabideari ere ezinbestekoa zaio aurrerapausoak ematea. Paperezko aldizkarien ondoan, sareko Begitu eraginkor eta indartsua behar dugu. Webguneaz gainera, Begitu-ren presentzia indartu behar dugu sare sozialetan”.
KOLDO ISUSI (‘Bizkaie!’ aldizkari digitaleko zuzendaria)
“Hasieran makinatxo bat buruko min izan genituen, baina pozarren gaude”
1. “Interneteko hedabidea garela aintzat hartuta, Bizkaian eta munduan ditugu irakurleak. Hasieran, makinatxo bat buruko min eta solasaldi izan genituen, baina, azkenean, paperean argitaratzeko aukera baztertu, eta Interneten sartzea erabaki genuen. Pozarren gaude egindako hautuarekin. Duela 20 urte ez zegoen halakorik bizkaiera normalizatuan, eta, gaur egun ere, bakarrenetarikoak gara”.
2. “Sekulakoa. Hasieran hamabostero argitaratzen genituen artikuluak, eta, aurrerago, astero. Hurrengo pausoa etenik gabeko ataria martxan jartzea izan zen, eta, ordutik, gustura gabiltza, baina sano lanpetuta. Hasierako kolaboratzaileak ere orduantxe hasi ziren, eta, hala, bizi osorako lagunak egin ditugu. Euskalkia erabiltzeko hautua ere hasieran egin genuen: bizkaitarrei askotariko gaiak jorratuko zituen produktu duina eskaini nahi genien”.
3. “Ondo. 20 urte daramatzagu martxan, eta horrek erakusten du Bizkaie-ren osasuna ona dela. Jakina, guretzako aurrekontua osatzea buruko min handia izaten da. Baina, zorionez, erakundeen aldetik polito gabiltza, eta publizitateari esker ere dirutxoa jasotzen dugu, gehiago beharko genukeen arren. Eten digitalak ere ez digu onik egiten, eta gure erabiltzaile izan daitezkeen adinekoen artean badugu lana jendea erakartzeko. Horrez gainera, kolaborazioak ere izan ditugu hainbat erakunderekin, eta sarritan pentsatu izan dugu bizkaiera ardatz duten beste medio batzuk ere badaudela, eta ez dugula bizkaieradunentzako behar eta merezi duten lanik egiten”.
4. “Jota utzi gaitu, eta lan egiteko moduan ere aldaketak eragin ditu. Hala ere, aurrera egiten ari gara, eta, ahal den neurrian behintzat, albisteak etxetik, kaletik, menditik zein edozein lekutatik argitaratzen ahalegintzen ari gara. Gure arteko solasaldietan sarritan pentsatu izan dugu, oro har, gizartearen sektore guztietan lehengora bueltatzea oso zaila izango dela, eta, ziurrenik, beste errealitate bat biziko dugula. Hankaz gora dago dena, eta, diskoetxeak eraberritu diren moduan, denok suspertzeko bideak landu beharko ditugu akaso”.
5. “Erronkak ugari, eta denbora urri: podcasten munduan burua sartzea, albiste potoloak baina lekuan lekukoak jorratzea, kolaboratzaileen zerrenda handitzea, irudiari indar handiagoa ematea…”.
NEREA CUBILLO (Deustualdeko ‘Prest’ aldizkariko zuzendaria)
“Auzoan euskaraz bizi eta informa daitekeela erakutsi du ‘Prest’-ek”
1. “Prest Bilbora eta Euskal Herriko beste hainbat txokotara heltzen den arren, irakurle gehienak Deustu, San Inazio, Ibarrekolanda, Arangoiti eta Deustuko Erriberakoak dira. Oraindik ere etxe askotan sartzen den euskarazko komunikabide bakarra da, eta hori izan zen, batez ere, hasierako asmoa eta ekarpena: Deustualdeko etxeetara euskara eramatea. Era berean, ez dira gutxi izan Deustualdeari buruz bi hamarkada hauetan idatzitakoak, eta, agian, horregatik uste dut gure auzoa hobeto ezagutzeko aukera ere eman diola jende askori. Auzoan euskaraz bizi eta informatu daitekeela erakutsi du Prest-ek, eta hori euskaldun komunitatearentzako sekulako ekarpena da”.
2. “Nik oso hilabete gutxi daramatzat Prest koordinatzen, baina txikitatik jaso dut aldizkaria etxean, eta tamaina izan da aldaketarik nabarmenena. 2008. urtera arte aldizkaria tamaina handiagoan argitaratzen zen, baina krisiaren ostean txikitu egin zuten. Edukiei dagokienez, berdinak edo antzekoak mantendu direla esango nuke. Gainera, teknologiaren aurrerapenekin batera aldaketa asko etorri dira: lehen, esaterako, aldizkaria editatzen eta maketatzen amaitzen zutenean, zuzendariak berak eramaten zuen maketa disko batean inprentara; orain, berriz, Wetransfer bidez eramaten dugu. Beste bilakaera bat bloga eta sare sozialak sortzea izan zen”.
3. “Hobeto egon zitekeen nire ustez, baina egia da ekonomikoki oso txarto ibili garen garaiak izan direla. Gure helburu nagusia jasotzen ditugun diru laguntzetatik independenteagoak izatea da, eta horretan ari gara. Hala ere, lan talde parte hartzaile eta indartsua dauka Prest-ek atzean, eta nik uste dut horri esker ateratzen dugula hilero aldizkaria aurrera; baita babesleei esker ere, noski”.
4. “2020ko apirilean argitaratu genuen zenbakia online baino ez genuen argitaratu, Correos eta inprenta itxita zeudelako. Era berean, beste langile bat kontratatzeko asmoa ere atzeratu behar izan genuen. Baina ez ginen geratu, eta online zein paperean lanean jarraitu genuen berdin-berdin”.
5. “Oro har, osasuntsu mantentzen eta hasierako helburuei eusten jarraitzea dira gure erronkak. Euskara Deustualdeko etxeetara eramaten jarraitu nahi dugu, euskaraz informatzea posible dela erakusteko, eta babesletza handitzea ere asko gustatuko litzaiguke, diru laguntzetatik nolabait askatzeko, besteak beste. Hala ere, erronka nagusia, beste 20 urtez bizirik mantentzea da”. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208060/gomendatu-dute-hegoaldeko-ikasgelak-ez-ixtea-gutxienez-bost-positibo-egon-arte.htm | Gizartea | Gomendatu dute Hegoaldeko ikasgelak ez ixtea gutxienez bost positibo egon arte | Osasun Publikoko Batzordeak gomendatu du ikasleak ez konfinatzea bost ikaslek edo ikasgelaren %20ak zazpi egunen buruan positibo ematen ez duenean. | Gomendatu dute Hegoaldeko ikasgelak ez ixtea gutxienez bost positibo egon arte. Osasun Publikoko Batzordeak gomendatu du ikasleak ez konfinatzea bost ikaslek edo ikasgelaren %20ak zazpi egunen buruan positibo ematen ez duenean. | Osasun Publikoko Batzordeak Hego Euskal Herriko ikastetxeetan berrogeialdiak ezartzeko irizpideak malgutzea gomendatu du: aurrerantzean, ikasgela osorik ez konfinatzea gomendatu du, zazpi egunean bost ikaslek edo gehiagok edo ikasgelaren %20ak positibo ematen ez badu. Espainiako Gobernuko eta autonomia erkidekoetako ordezkariek parte hartu dute bileran.
Neurri berriaren bidez, pandemiaren egungo egoerara egokitu nahi dute, Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioaren esanetan. Txertaketa aurreratuta dagoela aipatu dute, baita ikastetxeak leku seguruak direla nabarmendu ere.
COVID-19a goraldi betean dagoela itzuliko dira Hego Euskal Herriko haurrak eta gazteak ikasgeletara. Hori horrela, Eusko Jaurlaritzak, esaterako, asteon iragarri du neurriak zorroztuko dituela: Lehen Hezkuntzako ikasgela bateko eta besteko ikasleak ezingo dira elkartu patioan, 6 urtetik gorako ikasleek maskara jantzita edukiko dute uneoro eta eskola kiroleko lehiaketak ere bertan behera utzi dituzte. Azken erabaki horri jarraiki, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiek gaur esan dute ez dela eskola kiroleko lehiarik izango urtarrilaren 28ra arte.
Nafarroako Gobernuak ere bide beretik joko du. Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilariaren hitzetan, hezkuntzako protokoloak indartzeko asmoa dute. Astelehenean helaraziko dizkiete ikastetxeei. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208061/hiru-gizon-atxilotu-dituzte-indarkeria-matxista-egotzita.htm | Gizartea | Hiru gizon atxilotu dituzte indarkeria matxista egotzita | Portugaleten, Barakaldon eta Gsteizen gertatu ziren erasoak, atzo. | Hiru gizon atxilotu dituzte indarkeria matxista egotzita. Portugaleten, Barakaldon eta Gsteizen gertatu ziren erasoak, atzo. | Hiru gizon atxilotu zituzten atzo, indarkeria matxista leporatuta. Haietako bat Gasteizen atzeman zuten, beste bat Barakaldon (Bizkaia) eta beste bat Portugaleten (Bizkaia). Hiru erasoak atzo gertatu ziren.
Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, Portugaleten 37 urteko gizon bat atxilotu zuten, sexu askatasunaren aurkako delitu bat egotzita. Erasoa gizonezkoaren etxebizitzan gertatu zen, eta, ondoren, biktimak salaketa jarri zuen. Handik gutxira atxilotu zuten ustezko erasotzailea. Datozen orduetan utziko dute gizona epailearen esku.
Gasteizen 30 urteko gizon bat atxilotu zuten neska lagunari eraso egitea egotzita. Erasoa 19:00 aldera izan zen, taberna batean. Arabako hiriburuko Udalak jakinarazi duenez, gaur utzi dute atxilotua epailearen esku.
Barakaldon, aldiz, gizonezko bat atxilotu zuten neska lagun ohiari eraso egiteagatik. Angel Madrazo Udaleko Hiritarren Segurtasuneko eta Babes Zibileko zinegotziak adierazi duenez, erasoa gizonaren eta emakumearen etxebizitzan gertatu zen, eta, ondoren, biktimak salaketa bat jarri zuen. Emakumeak azaldutakoaren arabera, bikotekide ohiaren tratu txarrak «etengabeak ziren aspalditik». Beharrezko datuak bildu ondoren, udaltzainek ustezko erasotzailea atxilotu eta epailearen esku utzi zuten. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208062/espetxe-legedia-aplikatzearen-alde-egin-du-grande-marlaskak.htm | Politika | Espetxe legedia aplikatzearen alde egin du Grande-Marlaskak | Espainiako Barne ministroaren ustez, «zuzenbide estatu batean beste edozein lege aplikatzen den moduan» ezarri behar zaie euskal presoei ere espetxe legedia. Biharko deialdiak ikertzeko eskatu dio PPk Fiskaltzari. | Espetxe legedia aplikatzearen alde egin du Grande-Marlaskak. Espainiako Barne ministroaren ustez, «zuzenbide estatu batean beste edozein lege aplikatzen den moduan» ezarri behar zaie euskal presoei ere espetxe legedia. Biharko deialdiak ikertzeko eskatu dio PPk Fiskaltzari. | Hainbat kazetarik euskal presoen hurbiltze eta Euskal Herriratzeez galdetu diote gaur Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroari, eta, hark erantzun dienez, euskal presoei ere espetxe legedia aplikatu behar zaie, «zuzenbide estatu batean beste edozein lege aplikatzen den moduan, lege parametrotan eta beharrezko jurisdikzio kontrolpean».
Ministroak jakinarazi du biktimen elkarteekin harreman estua eta zuzena duela, eta haren «erreferente etikoa» direla eta izanen direla, «begien bistako arrazoi objektiboengatik».
PPk ikertzeko eskatu du
Bihar egitekoak diren 200 manifestazio baino gehiago Espainiako Fiskaltzan salatu ditu PP alderdiak.
PPk Espainiako Kongresuan duen eledunak, Cuca Gamarrak, eman du ekimenaren berri. Alderdiak abenduaren 28an salatu zuen Iñaki Etxeberria presoari hilaren 23an Iruñean eginiko ongi etorria. Gaurko salaketa, haren luzapena litzateke.
«Onartezinak dira pasibotasuna eta isiltasun konplizea», idatzi du Gamarrak. Salaketan PPk adierazi du manifestazioetan «espetxe onura gehiago» eskatuko dituztela presoentzat, eta deialdia ikertzeko eskatu dio Fiskaltzari.
Debeku eskea Tuteran
Alejandro Toquero Tuterako alkateak hirian Sarek biharko deituriko manifestazioa debekatzeko eskatu dio Jose Luis Arasti Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariari. Navarra Sumako politikaria AVT biktimen elkarteak egindako eskariari batu zaio, uste duelako «justua eta koherentea» dela biktimen galdea. Toqueroren ustez, manifestazioaren helburua «ETAkoak izateagatik edo harekin kolaboratzeagatik zigortuak izan direnak eta talde terroristaren historial kriminal odoltsua goratzea baino» ez da.
Tuterako mobilizazioa Jan Jaime plazatik abiatuko da bihar, Euskal Herriko gainontzeko herri gehienetan bezala, 17:00etan. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208063/sidney-poitier-aktorea-hil-da.htm | Kultura | Sidney Poitier aktorea hil da | Beltzen eskubideen aldeko borrokaren ikurretako bat bilakatu zen, eta Oscarra irabazi zuen lehen aktore afroamerikarra izan zen | Sidney Poitier aktorea hil da. Beltzen eskubideen aldeko borrokaren ikurretako bat bilakatu zen, eta Oscarra irabazi zuen lehen aktore afroamerikarra izan zen | Sidney Poitier aktore estatubatuarra (Miami, 1927) 94 urterekin hil dela jakinarazi dute bere ingurukoek. Poitier erabateko aitzindaria izan zen XX.mende erdialdeko Hollywooden, beltzak rol bazterreko eta estereotipoetara mugatuta zeudenean, berak aukera izan zuelako nortasun handiko rol protagonistak betetzeko. Hain zuzen ere, eskubide zibilen aldeko mugimendua ernatzen ari zenean, 1964an, lortu zuen bere lehenengo Oscar saria Lillies of the Field filmagatik.
Artean kredituetan agertu gabe ere, 1947an egin zuen debuta kameren aurrean Poitierrek Sepia Cinderella filmean. Extra huts gisa. Hiru urte geroago, ordea, Joseph Leo Mankiewicz zinemagile prestigiodunarentzat egin zuen lan No Way Out draman, eta handik aurrera garatuko zuen pertsonaiaren trazak erakutsi zituen. Izan ere, anaia arrazista bi artatu behar dituen mediku beltz bat izan zen Poitier Mankiewiczen film horretan. Mende bukaerara arte aktore gisa egin zituen 50etik gora filmetako lehendabizikoak izan ziren.
50eko hamarkadan bere lekua egin zuen Poitierrek hala zineman nola telebistan, eta baita arrakasta handia lortu ere zenbait filmekin. Horietako bat izan zen Richard Brooksen Blackboard Jungle (1955), eskola bateko borrokak islatzen zituena, eta aktorearen film ezagunenetako bat bilakatu dena denborarekin. Beste bat The Defiant Ones (Stanley Kramer, 1958) izan zen, lehenengoz Oscar saria irabazteko hautagaia izan baitzen Poitier.
Berehala, beltz komunitatearen erreferente bilakatu zen Poitier; bai bere komunitatearen borrokaren alde lerratu zelako, bai zinemara ere eraman zuelako borroka hori. Nolanahi ere, kritikak ere jaso zituen, beltz zintzo eta atsegina-ren rolari lotu zitzaiolako sarritan (Guess Who's Coming to Dinner, Stanley Kramer, 1967).
Drama izan zuen lan eremu nagusia, baina beste genero batzuk ere landu zituen, besteak beste, thrillerra (In The Heat of the Night, Norman Jewison, 1967).
Beste ezeren gainetik, aktorea izan zen Poitier, baina zuzendari lanak ere egin zituen. Buck and the Preacher western-arekin estreinatu zen 1972an, eta 1990era arte beste zortzi film zuzendu zituen. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208064/sakelako-telefonoen-eta-beste-gailu-berrien-bermeak-hiru-urtekoa-izan-beharko-du-hegoaldean.htm | Ekonomia | Sakelako telefonoen eta beste gailu berrien bermeak hiru urtekoa izan beharko du Hegoaldean | Urtarrilaren 1az geroztik Hego Euskal Herrian erositako produktuek berme luzeagoa dute: bi urtetik hirura igaro da. Etxe ekoizleek hamar urtez bermatu beharko dute produktu horren ordezko piezak daudela. Konponketa sustatu nahi duen lege aldaketa da, eta zaharkitze programaturikoaren aurkakoa. | Sakelako telefonoen eta beste gailu berrien bermeak hiru urtekoa izan beharko du Hegoaldean. Urtarrilaren 1az geroztik Hego Euskal Herrian erositako produktuek berme luzeagoa dute: bi urtetik hirura igaro da. Etxe ekoizleek hamar urtez bermatu beharko dute produktu horren ordezko piezak daudela. Konponketa sustatu nahi duen lege aldaketa da, eta zaharkitze programaturikoaren aurkakoa. | Urtarrilaren 1az geroztik Hego Euskal Herriko kontsumitzaileek eskubide gehiago dituzte. Espainiako Gobernuak, Kontsumo Ministerioak bultzatuta, produktu berrien bermea luzatu du: bi urtetik hirura. Ipar Euskal Herrian, aldiz, bi urtekoarekin jarraituko dute oraingoz. Era berean, produktuen ekoizleek hamar urtez bermatu beharko dute ordezko piezak daudela. Kontsumitzaile elkarteak alde agertu dira; ekoizleenak, aldiz aurka. Ordezko piezen araudiak sortu du kexa gehien. Bi urtetik hirura Lege aldaketaren goiburu nagusia da: produktu berrien bermea bi urtetik hirura igaro da. 2020ko azaroan Europako Batasunak «konpontzeko eskubidea» aldarrikatu zuen, eta Europako hainbat gobernuk berme legeak aldatzeari ekin zioten. Zaharkitze programatu izenekoari mugak jartzea eta hondakin elektronikoak murriztea dira lege aldaketaren beste helburuak. Kexatzeko bi urte Lege berriak beste eskubide bat luzatu du: ados ez egoteko epea. Erosleak, lehen, sei hilabeteko epea zuen erositako produktuarekin gustura ez zegoela argudiatzeko. Betiere, produktuak jatorrizko baldintzak beteko ez balitu. Desadostasun epe deritzo, eta, orain, bi urtera luzatu dute. Era berean, orain, erosleak erabaki dezake epe horren barruan gailua konpon diezaioten nahi duen edo berria nahi duen. Autoetan ere bai? Bai, eta kilometro mugarik gabe. Lehen bi urteetako matxura guztiak, aurkakoa frogatu ezean, jatorri huts gisa joko dira. Hori bai, jabeak etxearen ikuskapen ofizial guztiak egin beharko ditu. Dena den, auto ekoizle gehienek berme luzeagoa eskaintzen dute. Hamar urte, asko al dira? Eztabaida gehien sortu duen aldaketa da: ordezko piezak bermatzeko epea bost urtetik hamarrera igaro da. Ekoizleen arabera, bermea bi urtetik hirura luzatzeak ez du egoera asko aldatuko; diotenez, arraroa delako gailu bat bere kasa hain bizkor matxuratzea. Ordezko piezen arauak, aldiz, sestra gehiago sortu du. Sakelako telefonoen konpainiek, esaterako, argudiatu dute haien merkatua oso bizkor garatzen ari dela, eta duela hamar urteko gailuen piezak (pantailak, argiak...) gordetzeak ez duela zentzurik. Izango al du eraginik? Ekoizle elkarteek diote prezioak igotzeko beste arrazoi bat izan daitekeela. Salmenta osteko zerbitzua indartu beharko dutela eta, batez ere, piezak gordetzeko tokia beharko dutela. Kontsumitzaile, elkarteek berriz, lanpostuak sortuko direla diote, konponketetarako jende gehiago beharko delako. Itsasgarri berria Baina gailu guztiak konpondu al daitezke? Bai, edo konpon ahal beharko lukete. Hemendik aurrera, Hego Euskal Herriko gailuek konpongarritasun maila zehazten dien itsasgarri bat izan beharko dute kutxan. Ipar Euskal Herrian iaztik existitzen da. 0tik 10erako eskala batean zehaztuko da zenbateko zailtasuna duen hura konpontzeak matxuraren bat gertatuz gero. Eredu batzuk jartze aldera, Iphone 12 sakelako telefonoak 6ko konponketa indizea du, Xiaomi 10ak 7,3koa eta Huawei P20ak 5,8koa. Eta Europan, zer? Europako Batasunak bi urteko gutxieneko bermea ezartzen du, eta hortik gorakoak herrialde bakoitzak zehazten ditu. Denetariko ereduak daude. Esaterako, Frantzian eta Italian bi urtekoa da; aldiz, Suedian, Portugalen eta Espainian hirura igo da aurten. Norvegian eta Erresuma Batuan —ez daude EBn— bost urteko bermea dute, eta Irlandan, seikoa. Herbehereetan produktu bakoitzaren gehienezko iraupen teoriko baten arabera ezartzen da. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208065/euroguneko-inflazioa-5ekoa-da-eta-ebzk-uste-du-goia-jo-duela.htm | Ekonomia | Euroguneko inflazioa %5ekoa da, eta EBZk uste du «goia jo» duela | Mende honetan prezioak gehien igo den urtea izan zen iazkoa, baina Europako Banku Zentralaren arabera, 2022an beheranzko joera nagusituko da. | Euroguneko inflazioa %5ekoa da, eta EBZk uste du «goia jo» duela. Mende honetan prezioak gehien igo den urtea izan zen iazkoa, baina Europako Banku Zentralaren arabera, 2022an beheranzko joera nagusituko da. | Urte berriarekin batera ahoz aho dabil prezioen igoera, inflazioa. Orain arte gehien zabaldutako ustea zen pandemiarekin batera etorri eta joango zela, baina gero eta indar handiagoa hartzen ari da denbora batez maila altuan mantenduko dela, analistek idealtzat jotzen duten %2tik gora, edo jaitsiera mantsoa izango dela.
Euroguneko urte arteko inflazio tasa %5ekoa izan zen abenduan, 1997tik izandako prezioen garestitzerik handiena. Europako Banku Zentralak (EBZ) espero zuen abenduan hasiko zela jaitsiera, baina horrek itxaron egin beharko du. Dena dela, azarotik abendura hamarren bat baino ez da igo; hazkunderik txikiena iazko ekainetik. Inflazioak «goia jo» duela uste du EBZ, eta aurten modu naturalean jaisten joango dela.
Eurostaten datuen arabera, igoera, batez ere, energiaren prezioen garestitzearen ondorio da, udatik hona gertatzen ari den bezala: % 26koa izan da 2020ko abenduarekin alderatuta. EBZk espero du 2022ko bigarren hiruhilekotik aurrera apaltzea. Energiaren eragina kalkulutik kanpo uztean, euroguneko urte arteko inflazio tasa %2,8koa da eurogunean. Energiaren atzetik elikagai freskoak (%4,6), eta alkohola eta tabakoa (%3,2) garestitu dira gehien.
Herrialdeen artean, igoera handienak Estonian ( %12), Lituanian ( %10,7) eta Letonian (% 7,7) izan dira. Eta gutxien Maltan (% 2,6), Portugalen (% 2,8) eta Finlandian (% 3,2). Espainian % 6,7koa izan da eta Frantzian % 3,4koa. Datorren astean jakingo da Hego Euskal Herriko tasa. Azaroan % 5,2koa izan zen, mende honetako altuena.
AEBeek oraindik ez dute jakinarazi abnduko inflazio tasa, baina azaroan %6,8koa izan zen;%5,1ekoa Erresuma Batuan.
Pizgarri gutxiago
EBZk prezioen igoera koiunturala dela pentsatzen jarraitzen du, eta urte honetan murrizten hasiko dela. Hori horrela, 2022an interes tasak ez igotzeko erabakiari eusten dio, hori egiteak susperraldia kaltetuko lukeelakoan; dena den, pandemiaren ondorio ekonomikoei aurre egiteko abian jarritako pizgarri batzuk, bereziki herrialdeen zorren erosketa, murrizten joango da. AEBk, ordea, dagoeneko interes tasen hiru igoera iragarri ditu urte honetarako, eta Ingalaterrako Bankuak %0,25era igo zituen abendu erdialdean. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208066/eh-bilduk-bat-egin-du-sareren-manifestazioekin.htm | Politika | EH Bilduk bat egin du Sareren manifestazioekin | Maddalen Iriarte EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak adierazpenak eginen ditu Euskalduna jauregiko ekitaldiaren atarian. Julen Arzuaga eta Laura Aznal parlamentariak ere ekitaldian izanen dira. | EH Bilduk bat egin du Sareren manifestazioekin. Maddalen Iriarte EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak adierazpenak eginen ditu Euskalduna jauregiko ekitaldiaren atarian. Julen Arzuaga eta Laura Aznal parlamentariak ere ekitaldian izanen dira. | EH Bilduk bat egin du biharko Sarek Hego Euskal Herriko hiri eta herrietan deitu dituen mobilizazioekin. Koalizio subiranistak jakinarazi duenez, EH Bilduko kideek herriz herri parte hartuko dute manifestazioetan, eta goizean ere izanen dira Bilbon, Sarek Euskalduna jauregian antolatu duen mahai inguruan.
10:30ean hasiko da alde guzietako biktimek eginen duten mahai ingurua, eta haren aitzinetik adierazpenak eginen dituzte hainbat alderdi politiko, sindikatu eta gizarte eragileetako ordezkariek. Bada, EH Bilduk jakinarazi du Maddalen Iriarte Eusko Legebiltzarreko koalizioko bozeramaileak hartuko duela hitza. Julen Arzuaga legebiltzarkidea eta Laura Aznal Nafarroako Parlamentuko parlamentaria ere ekitaldian izanen dira. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208067/indarkerien-biktimekin-eta-euskal-presoekin-diskrezioz-bilduko-dela-iragarri-du-sarek.htm | Politika | Indarkerien biktimekin eta euskal presoekin «diskrezioz» bilduko dela iragarri du Sarek | Ekitaldia egin du elkarteak Bilboko Euskalduna Jauregian, gaurko mobilizazio egunaren harira. | Indarkerien biktimekin eta euskal presoekin «diskrezioz» bilduko dela iragarri du Sarek. Ekitaldia egin du elkarteak Bilboko Euskalduna Jauregian, gaurko mobilizazio egunaren harira. | Sarek presoen eskubideen aldeko mobilizazioak deitu ditu gaurko, Hego Euskal Herriko hiri eta herrietan. Hainbat alderdi politiko, sindikatu eta gizarte eragilek parte hartu dute Bilboko Euskalduna Jauregian Sarek antolaturiko ekitaldian. Ondoren, alde guzietako biktimek mahai inguru bat egin dute, eta ekitaldia amaitzeko, adierazpena egin du Arantza Aldezabalek Sareko eledunak.
2021a «argi-ilunez betetako urtea» izan dela adierazi du Aldeazabalek. «Aurrera egin da, baina gai batzuetan atzera egin da». Argien artean, Valentzia aldeko (herrialde Katalanak), Galiziako eta Andaluziako espetxeetan dagoeneko euskal presorik ez egotea aipatu du eledunak, eta horrek familia askoren egoera «asko arindu» dela gaineratu du.
Edonola ere, gogoratu du presoen erdia inguru oraindik ere urrunduta dituztela. «Premiazkoa da urruntze horri amaiera ematea, eta preso guztiak Euskal Herrian egotea, legeak hala diolako, baita gizatasunagatik ere».
Hori lortzeko, elkarteak «diskrezioz» jarraituko duela lanean, urruntzea amai dadin. Era berean, eta berriz ere «diskrezioa» aipatuta, indarkerien biktimekin eta euskal presoekin bilduko dela iragarri du. «Uste dugulako oso garrantzitsua dela biktimei buruz gutxiago hitz egitea eta haiekin gehiago hitz egitea eta esateko dutena entzutea. Eta gauza bera euskal presoen kasuan».
Bide horretan lagundu duten hainbat pertsona aipatu ditu: Rosa Lluch, Robert Manrique, Naiara ZamarrenÌÂo, Maider Gacia eta Idoia Zabalza. Eta eskerrak eman dizkie eman duten «ereduarengatik».
Aldezabalek gogoratu du euskal presoek adierazi dutela «indarkeria horren biktimen sufrimendua sentitzen eta aitortzen dutela, eta beren nahia dela beren esku dagoen guztia egitea bizikidetza eta bakea lortzeko». Horren adibide gisa aipatu du ongi etorri ekitaldien inguruan harturiko erabakia.
«Aurrerapen positibo horiek, ordea, batzuentzat ez dira nahikoak. Euskal presoen kolektiboak adierazpenen bat egiten duen bakoitzean, jarraian beste eskakizun bat dator. Hori guztia, ez ahaztu, legeak ezer eskatzen ez badu ere». ETA desegin zela urteak igaro direla gogoratu die «eskuinari eta eskuin muturrari». Alderdi horiei iraganean geratu izana leporatu die, eta esan die eurek aurrera jarraituko dutela, «bake justu bat» eraikitzeko, «memoriarekin, baina faktura gehigarririk eta interesik gabe». Garaile eta garaituen eskema gainditzeko eskatu du.
Sarek hausnarketa egin du egungo egoeraren inguruan, eta egun batzuk barru argitaratuko duela iragarri du. Edonola ere, ondorio batzuk aipatu ditu Aldeazabalek: salbuespen-erregimena oraindik araua dela ondorioztatu dute; preso gehienak bigarren graduan blokeatuta jarraitzen dutela; salbuespen erregimenik gabel presoen herenak etxean egon beharko luketela; eta iaz Fiskaltzak eta Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralak harturiko jarrera, atzera botatzeagatik espetxeetako tratamendu-batzarrek euskal presoei onarturiko gradu-progresioak eta baimenak.
Espetxeen eskuduntza Hegoaldeko gobernuen esku geratu dela baliatuta, bestelako espetxe-politika egiteko «aukera eta betebeharra» dutela esan die Sareren eledunak Iñigo Urkulluri eta Maria Txibiteri, eta gainera du euren laguntza edukiko dutela horretarako.
Euskal Herrian gertatutakoari buruzko kontakizun bakarra ezartzeko saioen kontra mintzatu da ondoren. «Memoriak eta kontakizunak pluralean izango dira denbora luzean, identitate nazional, sozial eta politikoen subjektibotasunetik abiatuta, besteak beste». Edonola ere, «puntu komun egiaztatuak» ere izatea posible izango dela adierazi du. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208068/donostiako-udalak-bertan-behera-utzi-du-aurtengo-danborrada.htm | Gizartea | Donostiako Udalak bertan behera utzi du aurtengo danborrada | Dagoeneko 30 bat konpainiak adierazia zuten ez zutela parte hartuko, izurria dela eta. | Donostiako Udalak bertan behera utzi du aurtengo danborrada. Dagoeneko 30 bat konpainiak adierazia zuten ez zutela parte hartuko, izurria dela eta. | Espero zena baieztatu da. Donostiako Udala danborradetako arduradunekin bildu da gaur arratsaldean, eta erabaki du aurten ere ez dela danborradarik egongo San Sebastian egunean, bigarren urtez jarraian.
Izan ere, azken orduetan 30 bat konpainiak iragarri dute ez direla aterako kaleetan danborra jotzera, izurria dela eta. Datorren astelehenean ziren aldeak biltzeko, baina jaian parte hartzeari uko egitea erabakita zuten konpainia kopurua ikusita, bilera gaurkorako aurreratzea erabaki zuen udalak.
Oraindik ez dute erabaki ordezko ekitaldiren bat antolatuko duten, eta zer gertatuko den Urrezko Danborra emateko ekitaldiarekin.
Erabakia ezagutarazi ostean, Eneko Goia alkateak esan du datorren astean berriz bilduko dela hiriko ikastetxeetako ordezkariekin, haurrek jaia ospatzerik eduki dezaten «beste aukera batzuk» aztertzeko. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208069/pirritx-porrotx-eta-marimototsen-ibilbidea-omendu-dute-aek-k-eta-korrikak.htm | Gizartea | Pirritx, Porrotx eta Marimototsen ibilbidea omendu dute AEK-k eta Korrikak | Amondok nabarmendu du pailazoak «eragile aktibo bat» izan direla euskararen transmisioaren aldeko lanean. | Pirritx, Porrotx eta Marimototsen ibilbidea omendu dute AEK-k eta Korrikak. Amondok nabarmendu du pailazoak «eragile aktibo bat» izan direla euskararen transmisioaren aldeko lanean. | HitzEkin izango da 22. Korrikaren leloa, hizkuntza bat hitzekin osatzen den arren, ekintzek eraikitzen baitute hizkuntza baten komunitatea. Horrexegatik, AEK-k eta Korrikak Pirritx, Porrotx eta Marimotots omendu dituzte, euskararen alde «azken 34 urteetan adierazi duten konpromisoagatik eta ekinagatik». Gure Zirkuaren karpan eginiko ekitaldian, Tolosan (Gipuzkoa), Korrikako koordinatzaile Asier Amondok nabarmendu du Aiora Zulaikak, Joxe Mari Agirretxek eta Mertxe Rodriguezek osatutako hirukotearen jardunak «zuzeneko eragina» izan duela gurasoengandik umeengana eta umeengandik gurasoengana euskara transmititzeko garaian: «Haiek transmisioa goitik behera eta behetik gora landu dute; haiek, haien hitzekin, euskarari ekin zioten, eta eutsi egin diote».
«Eragile aktiboak» izan dira pailazoak euskararen sustapenerako, 1987ko abenduaren 24an lehen ekitaldia egin zutenetik, Lasarte-Orian (Gipuzkoa); Takolo, Pirritx eta Porrotx ziren orduan. Amondoren hitzetan, euskara ez zutenean, hizkuntza «ikasteari eta hobetzeari ekin zioten», eta, geroztik, «ahoan ibili dute» hiru hamarkadatik gorako ibilbidean.
Zulaikak, Agirretxek eta Rodriguezek oroigarri bana jaso dute ekitaldian, AEK-ko eta Hik Hasiko kideen eskutik. Modu horretan eskertu nahi izan diete pailazoei azken elkarte horrekin izaniko elkarlana. Pailazoek, berriz, Korrikak eginiko lana txalotu dute, eta euskararen aldeko mezua bidali: «Munduak txorien kantuak behar ditu, baita herrien hizkuntzak ere».
Ekitaldiak, baina, gutxi izan du ohiko omenaldi baten itxuratik, Korrikako Gipuzkoako arduradun Xabier Artolak Gipuzkoako Hitza-ri adierazi dionez, pailazoen «giroko zerbaitetan txertatzea politagoa» iruditu baitzaie: «Pailazoak izanda, haiengana hurbiltzeko edo haiei ere keinu bat egiteko aukera polita zela iruditu zitzaigun Gure Zirkuarekin elkarlanean omenaldia egitea». Hartara, karpara joandakoek —40 minutuan saldu zituzten sarrera guztiak—, Gure Zirkuko lantaldearen ikuskizunaz gain, Pirritx, Porrotx eta Marimototsen Kuikui lan berriaren lagin bat ikusteko aukera izan dute: taldeak azken urteetan izaniko kolaboratzaileen laguntzarekin aurkeztu dute, hain zuzen.
Ekitaldian izan dira euskalgintzako eragile ugari ere, hala nola Topaguneko lehendakari Kike Amonarriz, Bertsozale Elkarteko lehendakaritza taldeko Maialen Lujanbio, Behatokiko zuzendari Agurne Gaubeka, Ikastolen Elkarteko lehendakari Koldo Tellitu eta Kontseiluko idazkari nagusi Paul Bilbao. Han izan dira Gipuzkoako Foru Aldundiko, EH Bilduko, ELA, LAB eta Steilas sindikatuetako, Gure Esku-ko eta Udalbiltzako ordezkariak ere, besteak beste.
Amurriotik
Iaz ziren egitekoak 22. Korrika, baina COVID-19ak eragindako egoerak hura atzeratzera behartu zituen antolatzaileak, eta Bultza euskaltegiak! Bultza euskara! dinamikak hartu zuen haren lekua. Joan den azaroan, ordea, jakinarazi zuten Amurrion (Araban) abiatuko dela hurrengo ekitaldia, martxoaren 31n, eta, apirilaren 10era bitarte, Donostiara arteko ibilbidea egingo duela. Aurkezpen ekitaldian presente izan zuten pandemia, eta hark euskararen alorrean izan duen eragin kaltegarria. «Jakitun gara pandemiak euskara ia ezabatu duela errotik plaza ugaritan eta askoren bizitzan», adierazi zuen Alizia Iribarren AEK-ko koordinatzaile nagusiak. Hori ikusita, baina, euskararen «aldekotasuna eta harrotasuna» aldarrikatzeko beharra nabarmendu zuen. Asmo bera du HitzEkin leloak ere: «Euskarak aurrera egin nahi badu, euskaldun (pro)aktiboak behar ditu, konbentzimendutik ekintzara, praktikara, jauzi egingo dutenak».
Doinua ere badu egitasmoak. Nere Urbizuk zuzendu du leloaren izen bereko abestia, eta Sustrai Colina bertsolaria arduratu da hari hitzak jartzeaz. Urbizurekin batera, Ane Garciak eta Anarik jarri diete ahotsa hitz horiei. Hala, hiru belaunalditako abeslariak batuta, «helduen eta txikien arteko katearen sostengua eta bitartekaritza irudikatu» nahi izan dituzte. |
2022-1-7 | https://www.berria.eus/albisteak/208070/ppk-fiskaltzaren-aurrean-salatu-ditu-sareren-martxak.htm | Politika | PPk fiskaltzaren aurrean salatu ditu Sareren martxak | «ETAko presoen aldeko mobilizazioek» biktimak iraintzen dituztela ohartarazi du. Deialdiak ikertzeko eskatu dio fiskal nagusiari. | PPk fiskaltzaren aurrean salatu ditu Sareren martxak. «ETAko presoen aldeko mobilizazioek» biktimak iraintzen dituztela ohartarazi du. Deialdiak ikertzeko eskatu dio fiskal nagusiari. | Abenduan kartzelatik atera zen Iñaki Etxeberria presoari ongi etorri bat egin ziotela eta auzitara jo zuen PPk abenduaren 28an, eta salaketa bat jarri zuen, eta orain salaketa hori zabaldu egin du, Sarek «ETAko presoen aldeko» 200 mobilizazio baino gehiago antolatu dituelako. Manifestazio horiek biktimak iraintzen dituztela iruditzen zaio PPri.
Cuca Gamarra PPren Espainiako Kongresuko bozeramaileak eman du salaketaren berri, Twitter sare sozialean. «Ez dago lekurik pasibitatearentzat eta ezta isiltasun konplizearentzat ere», idatzi du. Larunbatean Euskal Herrian barrena antolatutako mobilizazioetan «ETAko presoentzako kartzela onurak eskatuko dira, eta haietako askok odol delituak dituzte». Horregatik, manifestazioak ikertzeko eskatu dio Espainiako fiskal nagusiari. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208098/u-8ko-mobilizazioak-horrela-kontatu-ditu-berriak.htm | Politika | U-8ko mobilizazioak horrela kontatu ditu BERRIAk | Euskal Herriko hamaika herri eta hiritan barreiaturik, baina aldarri batek elkartuta atera dira karrikara gaur milaka eta milaka herritar: euskal presoek eskubideak dituztela aldarrikatzeko, eta horiek bete egin behar direla eskatzeko. | U-8ko mobilizazioak horrela kontatu ditu BERRIAk. Euskal Herriko hamaika herri eta hiritan barreiaturik, baina aldarri batek elkartuta atera dira karrikara gaur milaka eta milaka herritar: euskal presoek eskubideak dituztela aldarrikatzeko, eta horiek bete egin behar direla eskatzeko. | → Ipar Euskal Herriko manifestazioa 15:00etan abiatu da, Baionako hiru tokitatik. Bakegileek Parisera buruz helaraziko dute mezua: presoen gaian dagoen blokeoa salatzeko, eta, bereziki, kartzelan 30 urtetik goiti daramatzaten Ion Parot eta Jakes Esnal baldintzapean aske uztea galdegiteko.
→ Otsailaren 18tik aurrera mobilizazio «fase berri bat» hasiko dutela iragarri dute, eta ez dute baztertu desobedientzia ekintzak egiten hastea.
→ Hego Euskal Herrian, Madrili eta Eusko Jaurlaritzari begira egin du Sarek deialdia: euskal preso guziak Euskal Herriratzeko eskatuko du, eta gradu progresioan dagoen blokeoa askatzeko. 17:00etan izan dira mobilizazio gehienak.
→ Goizean mahai ingurua egin dute bost biktimarekin, eta alderdi eta sindikatuetako ordezkari ugari izan da. EAJk adierazi du ez dela mobilizazioetarako garaia, «negoziazio politikorakoa» baizik. EH Bilduren, gehiengo sindikalaren eta Kataluniako ordezkaritza ugariaren babesa izan du Sarek.
→ Inaxio Oiarbide Sareko bozeramaileak BERRIAri aste honetan adierazi dio espero duela 2022an euskal preso guztiak Euskal Herrian egotea. |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208099/euskal-presoak-hurbiltzearen-alde-egin-dute-sareren-mahai-inguruan-parte-hartu-duten-biktimek.htm | Politika | Euskal presoak hurbiltzearen alde egin dute Sareren mahai inguruan parte hartu duten biktimek | Rosa Lluchek, Robert Manriquek, Maider Garciak, Idoia Zabalzak eta Naiara Zamarreñok parte hartu dute mahai inguruan, eta elkarbizitzaren alde urratsak egiten jarraitzera dei egin dute. | Euskal presoak hurbiltzearen alde egin dute Sareren mahai inguruan parte hartu duten biktimek. Rosa Lluchek, Robert Manriquek, Maider Garciak, Idoia Zabalzak eta Naiara Zamarreñok parte hartu dute mahai inguruan, eta elkarbizitzaren alde urratsak egiten jarraitzera dei egin dute. | Arratsaldeko manifestazioen aurretik mahai ingurua antolatu du Sare Herritarrak Bilbon, Euskalduna jauregian. Gatazka politikoaren lau biktima elkartu ditu mahaiaren bueltan: ETAk hil zuen Rosa Lluchen aita, Hipercorren ETAk egindako atentatuan zauritua izan zen Robert Manrique, GALek hil zuen Maider Garciaren aita, polizien eskuetan hil zen Idoia Zabalzaren anaia Mikel eta ETAk hil zuen Naiara Zamarreñoren aita. Minak elkartzen ditu, eta biktima guztientzako aitortza bera eskatu dute. Pilar Kaltzada kazetariak moderatu du hitzaldia, eta eskerrak eman dizkie parte hartzeagatik: «Beharrezkoa da elkarbizitzarako».
Manriquek adierazi du legeak euskal presoak Euskal Herrira ekartzea ahalbidetzen badu, egin behar dela. «Niretzat, legea ez aplikatzea indarkeria modu bat da. Delitugileen hurbiltzea aholkatzen bada, kasu honetan terroristen hurbiltzea, nik ez dut arazorik. Baina zigorra bete dezatela».
Zamarreñok erantsi du zilegia dela presoek euren familiengandik gertu egon nahi izatea. Beretzat ametsa litzatekeena ere azaldu du: euskal presoak eurak bihurtzea «bortizkeriaren deslegitimatzaile», birgizarteratu ostean. «Presoek lagundu ahalko lukete egiarako eskubidea duten biktima askoren zauriak sendatzen». Gradu progresioaren alde agertu da Zamarreño, gainera, «baldintzak betetzen dituztenean», baina egindako krimenak deitoratzeko eskatu du.
Garciak ohartarazi du «orriak azkarregi» pasatzen ari direla, eta estatu indarkeriaren biktimak baztertuta daudela. «Ikasi behar dugu biktimak denak igualak garela. Ez da zenbatu behar, denok berdin sufritu dugulako. Aitortza bat behar dugu; nik behar dut, aurrera egin ahal izateko, GALeko biktimek ez daukagulako ezer, eta badira justizia egin ez zaien ETAren biktimak ere».
Biktima guztien aitortza
Hizlariek gizartearen rola nabarmendu dute. Manriqueren esanetan, instituzio publikoen aurretik doaz herritarrak, askotan horiek egiten dituzten urratsak ezkutatu nahi izaten diren arren. Zamarreñok Errenteriako (Gipuzkoa) adibidea jarri du —hangoa da bera eta bere familia—, eta nabarmendu du ezker abertzaleko kide batzuen gertutasuna ere sentitu izan duela. Maider Garciak, berriz, ohartarazi du «berdinak» direla biktima guztiak: «Inor ez dago inoren gainetik. Horrekin hautsi behar dugu. Guk ere errekonozimendua behar dugu».
Lluchek aipatu irakurtzeko, ikusteko eta entzuteko behar handia dagoela, gertatutakoa hobeto ulertzeko. Elkar ulertzeko ezinbesteko jo dute biktimek. Bide beretik, Garciak esan du ikastetxeetan egindako lana inportantea izan dela, eta Espainiara zabaldu beharko litzatekeela lan hori, «biktima guztiekin, denak irakurri eta entzunez, pluraltasunez».
ETAri buruz oraindik ere hitz egin behar dela nabarmendu dute. Zamarreño: «ETA agenda publikoan dago, hamar urte igaro direlako desagertu zenetik. Ez da denbora asko. ETAz hitz egitea beharrezkoa da, ez helburu politikoekin, baizik zauriak sendatzeko». Zabalzak erantsi du baietz, hitz egin behar dela ETAz. «Baina ez orainaldian. ETAren jarduna bukatu denetik, ostrazismoan bizi izan gara. Anaiaz hitz egitea tabua zen».
Biktima gisa «erabiliak» sentitu izan direla ere aipatu dute Lluchek eta Manriquek. «Biktima askok irizpide propioa dugu», adierazi du Manriquek: «Helburua da hau beste inori ez gertatzea, eta hortik aurrera dena hobekuntza izango da». Lluchek erantsi du «ohikoa» dela biktimen minaren erabilera, eta nekatuta ere badaudela horrekin: «ETAren biktima guztiek ez dugu pentsatzen ustez biktimak defenditzen dituzten elkarteek bezala. Baina inork ez digu galdetzen zer sentitzen dugun, zer behar dugun. Babes indartsu bat dugula dirudi, baina babes hori ez dugu ia inoiz sentitu».
Beste biktima batzuek ere parte hartu dute saioan, entzule gisa, Maria Jauregik esate baterako. Alderdi eta sindikatu ugaritako ordezkariak ere izan dira ekitaldian, eta baita Kataluniako alderdi eta eragile independentisten ordezkariak ere. |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208100/azpeitiko-umeen-danborrada-bertan-behera-utzi-du-udalak.htm | Gizartea | Azpeitiko umeen danborrada bertan behera utzi du udalak | Osasun baldintzek eta neurriek aukera ematen dutenean ospatuko da jaia. Helduen danborradari buruz heldu den astelehenean erabakiko dute. | Azpeitiko umeen danborrada bertan behera utzi du udalak. Osasun baldintzek eta neurriek aukera ematen dutenean ospatuko da jaia. Helduen danborradari buruz heldu den astelehenean erabakiko dute. | San Sebastian egunean ez da umeen danborradarik izango Azpeitian ere. Ostiralean Donostiako danborrada eten zuten, eta larunbat goiz honetan Azpeitiko Udalak gauza bera jakinarazi du. Atzo arratsaldean bilera bat egin zuten herriko ikastetxeetako, guraso elkarteetako eta udaleko ordezkariek, eta horrela erabaki zuten.
Azkeneko hamalau egunetan herrian 1.309 positibo agertu direla eta 100.000 biztanleko intzidentzia tasa 8.600ekoa dela gogorarazi dute. «Danborrada egitea izan da eta da denon nahia, baina osasun egoera eta ezarrita dauden neurriak aintzat hartuta, San Sebastian egunez ez da haurren danborradarik egingo», azaldu dute.
Haurren danborradan 600 eta 650 ume artean ateratzen dira, eta haiek ikustera zein laguntzera atzeratzen diren herritarren, 2.000 lagun edo gehiago elkartuko lirateke, eta momentu honetan hainbeste jende elkartzea ez dela egokia iruditu zaie. Eusko Jaurlaritzaren Labi batzordeak abenduaren 18an zehaztu zuen kanpoan 800 lagun baino gehiago ez direla elkartu behar.
Gainera, danborrada prestatzeko haurrek elkartu egin beharko lukete datozen egunetan, entseguetarako-eta. Egoerak eta neurri murriztaileek aukera eman bezain pronto jaia egiteko prest agertu dira. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208101/eh-bildu-aliantzak-zabaltzeko-prest-dagoela-adierazi-du-otegik.htm | Politika | EH Bildu «aliantzak zabaltzeko prest» dagoela adierazi du Otegik | Barakaldoko BEC erakustazokan egindako ohiko biltzar nagusian, arlo nazionalean subiranotasunerazko planteamendua laburbildu du koordinatzaile nagusiak, eta iragarri du Aberri Egunean, Iruñean, konkistaren bosgarren mendeurrenean, «nafar burujabetza defenditzen duen mugimendu politiko gisa» agertuko direla. | EH Bildu «aliantzak zabaltzeko prest» dagoela adierazi du Otegik. Barakaldoko BEC erakustazokan egindako ohiko biltzar nagusian, arlo nazionalean subiranotasunerazko planteamendua laburbildu du koordinatzaile nagusiak, eta iragarri du Aberri Egunean, Iruñean, konkistaren bosgarren mendeurrenean, «nafar burujabetza defenditzen duen mugimendu politiko gisa» agertuko direla. | Ordu erdiko hitzaldian, Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak sendotasun eta lasaitasun mezua helarazi nahi izan die militanteei. «Ozen aldarrikatu nahi dugu ziklo politiko honetan. Gobernatzeko gertu gaude eta horretarako prestatuta gaude. Gobernatu egin nahi dugu, baina ez interes pertsonal edo politikoak asetzeko, baizik eta herrialdeak behar duelako lidergoa berritzea, arlo estrategiko guztietan proposamenak egitea: hezkuntzan, osasunean, segurtasunean, zaintzan, arlo energetikoan, aldaketa klimatikoan...»,
Horri begira, diskurtsoaren amaieran, Otegik ohartarazi du etor daitekeena «oso larria» dela, balio autoritarioak «gero eta zabalduago» baitaude Europan. Horri aurre egiteko, «inongo beldurrik gabe, eta konfiantza guztiarekin», adierazi du, «politikokerietatik harago eta lehia txikietatik harago, gutxieneko akordioen» defendatzaile dela EH Bildu, bai arlo sozialean bai nazionalean. «Ez inori kalte egiteko, ez inoren aurka, herri hau askatzeko eta berdinago egiteko baizik», gaineratu du.
Ildo beretik, nabarmendu du aliantzak zabaltzeko prest dagoela koalizioa: «Zer esan nahi dugu horrekin? Epe ertain, motz eta luzera, herri honetan EH Bilduk prest egon behar du batzuekin eta besteekin akordioak egiteko». Horrek kontraesanak eragingo dituela argi du Otegik. Haren ustez, arazoa ez da hori, baizik eta «kontraesanak kudeatzen jakitea». «Hori kudeatzen jakin behar da jendearekin hitz egiten, kontrastatzen eta umiltasunez onartuz inork ez duela arrazoi osoa». Haren ustez, erratu egin liteke, baina uste du arriskatuz huts egitea hobe dela, ezkutatzea baino. «Politika likido honetan, errazagoa da ezkutatzea. Lau kontsigna bota, eta kito. Gu ez gara ezkutatzen den ezkerra».
Gobernu bokazioaz
Gobernu eta estatu bokazioa duen mugimendu politiko gisa definitu du EH Bildu. Gobernu bokazioari begira, arlo sozialean eta estrategikoetan alternatibak proposatuko dituztela iragarri du, eta, arlo bakoitzean, eragileekin batera iritziak partekatuz arituko direla zehaztu du. Hezkuntzan jada egin dute proposamena sektoreko ordezkariekin batera. Haren ustez, «herrialdeak lidergo kolektiboak berritu behar ditu», eta horretarako prest ikusten du EH Bildu.
Gaineratu du proposamenak ez direla muturrekoak. « Proposamenak egiten dira, bidaiatzen dugulako eta nazioarteko sare sendoak ditugulako eta ikasten dugulako. Ez gara onenak. Beste herrialde batzuetara joaten gara, eta saiatzen gara han ikasitako hona ekartzen. Gure alternatiba munduari irekia da; ikasi, eta hemengo espazioetan zehazten du. Horregatik dugu gobernu eta estatu bokazioa». Hala, hauek izan dituzte erreferente: hezkuntzan Finlandia, etxebizitzan Irlanda, energia trantsizioan Danimarka eta eredu zirkularrean Estonia.
Burujabetzarantz
Aurten, Amaiurko gudaren 500. urteurrena izango dela gogorarazi du Otegik. Haren irudiko, mendeurrenak gogorarazten du Euskal Herria «bizirik» dela, eta, gertaera haren omenez, erresumako bandera atera du. Haatik, Otegik gogora ekarri du une historiko bakoitzean une horretako erronkei aurre egin behar zaiola, eta argi adierazi du burujabetzaranzkoa dela euren noranzkoa. «Batzuek diote burujabetzaz hitz egitea ez duela zentzurik. Nolatan ez du zentzurik izango pandemian erabakiak hartzerik ez badugu edo lan harremanetan?».
Ideia hori azpimarratu nahirik, aurtengo Aberri Eguna Iruñean egingo dela aurreratu du. «Ikur hau defenditzera joango gara. Han, nafartasuna euskalduntasunaren aurka eraikitzen duten lurralde horretara joango gara batzuk, esatera gu garela nafar burujabetza defenditzen duen mugimendu politikoa».
Burujabetzaren eztabaida hori gerarazi nahi dutenei, berriz, hori ez dutela utziko ohartarazi du. Arlo horretan duten proposamena lau ardatzetan oinarritzen dela azaldu du. «Oso erraz laburbiltzen da: gure nazio izaera aitortzea, gure eskumen panela gero eta gehiago izatea, horiek ukiezinak izateko bermeak izatea eta euskal lurraldeen erabakitzeko ahalmena». Zehaztu duenez, edozein estatus politikok nazio aitortza izan behar du kontuan, arlo nagusietan erabakiak hartzeko erremintak izatea funtsezkotzat jotzen dutelako. Halaber, bermeak nahi dituzte eskumenak inork ez ditzan uki, eta erabaki ahalmena instituzionalizatzea aldarrikatu du.
Osasun egoera Erakustazoka betea egon bada ere, biltzarra modu telematikoan ikusi eta entzun dute militante askok. Otegiren diskurtsoa irekian eskaini dute, eta, hasieran, osasun egoera ere izan du hizpide. EH Bilduren posizioaren inguruan, hiru ideia nabarmendu ditu. Lehenik, osasun arloko langileen lanak errespetua eta gorazarrea merezi duela. «Haiek daude nekatuta, eta haiei dagokie gure txalo eta onespena jasotzea». Bigarrenik, bereizketa egin du farmazia industriaren interesen eta lorpen zientifikoen artean. Azkenik, adierazi du EH Bildurentzat bizitza «pluralean deskodetzen» dela. «Ardura nagusia administrazio publikoena da, eta ez norbanakoena». Haren esanetan, administrazioek ardura bere gain hartu behar dute, eta ez hartu «neurri kosmetikoak, zerbait egiten dela irudikatzeko». |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.