date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208102/txirrindulari-bat-hil-da-irunen-auto-batek-jo-ondotik.htm | Gizartea | Txirrindulari bat hil da Irunen, auto batek jo ondotik | Eguerdi inguruan gertatu da istripua. Hildakoak 43 urte ditu. | Txirrindulari bat hil da Irunen, auto batek jo ondotik. Eguerdi inguruan gertatu da istripua. Hildakoak 43 urte ditu. | Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Departamentuak jakinarazi duenez, 43 urteko txirrindulari bat zendu da auto istripu batean, ibilgailu batek jo ondotik. Gi-636 errepidean gertatu da ezbeharra, eguerdi partean, Irun (Gipuzkoa) inguruan.
Istripuaren lekuko izan diren zenbait herritarrek larrialdi zerbitzuei eman diete abisu, eta anbulantzia eta Ertzaintza joan da bertara. Ordea, ez dute lortu txirrindularia salbatzea, eta minutu batzuen buruan hil da. Ertzaintzak ikerketa hasi du gertatutakoak zer-nola jazo diren argitzeko. |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208103/sareren-ustez-argi-ilunez-betetako-urtea-izan-da-2021a.htm | Politika | Sareren ustez, «argi-ilunez betetako urtea» izan da 2021a | «Aurrera egin da, baina gai batzuetan atzera». Batasunerako deia egin du «konpondu» beharreko «egoera konplexuak» ebazteko: «Elkarrekin baino ezin izango ditugu lortu helburu horiek». | Sareren ustez, «argi-ilunez betetako urtea» izan da 2021a. «Aurrera egin da, baina gai batzuetan atzera». Batasunerako deia egin du «konpondu» beharreko «egoera konplexuak» ebazteko: «Elkarrekin baino ezin izango ditugu lortu helburu horiek». | Bilboko Euskalduna jauregian eginiko ekitaldian azken urtearen balorazioa eta aitzina begirako erronkak xehatu ditu Sare plataforma herritarrak. Mugimenduaren izenean, Arantza Aldezabalek adierazi du «argi-ilunez betetako urtea» izan dela 2021a: «Aurrera egin da, baina gai batzuetan atzera». Bertzeak bertze, Aldezabalek nabarmendu du «pozgarria» dela euskal presoak Euskal Herri ingurura eta Euskal Herrira bertara ekarri izana: «Asko arindu da familia askoren egoera». Baina harago joan behar dela ohartarazi du: «Urratsak ematen jarraitu behar da, guztion artean konpondu behar ditugun egoera konplexu ugari baititugu aurrean». Eta, horiek konpontzeko, batasunerako deia egin du: «Elkarrekin baino ezin izango ditugu lortu helburu horiek».
Euskal presoen egoeraren argazkia egin du Aldezabalek Euskalduna jauregian. Salatu duenez, «salbuespen erregimena estatuko botereek euskal presoen aurka erabiltzen duten araua» da oraindik ere. Espetxeko graduen egoera da horren erakusle, Sareko kidearen ustez: «Gaur egun, soilik 11 presok lortu dute espetxeko hirugarren gradua. Gainerakoek bigarren graduan blokeatuta jarraitzen dute, kondenak osorik betetzera behartuta, nahiz eta estatuan espetxeratuta dauden gainerakoen %95ek normal egin gradu batetik besterako progresioa». Sareren arabera, espetxe politika «normalizatua» izanen balitz, etxean beharko lukete euskal presoen herenak.
Aldezabalek gaitzetsi duenez, gainera, espetxe politika normalizatzeko prozesua «desitxuratzeko» elementu bat agertu zen iaz: Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskaltzaren eta Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralaren jarduna. «Etengabe atzerako ispilutik begiratzen ari da justizia», Aldezabalen hitzetan, «zeina atzera botatzen ari baita espetxeetako tratamendu batzarrek euskal presoei emandako gradu progresioak eta baimenak». Azaldu du preso batzuek espetxera itzuli behar izan dutela hirugarren gradua lortu ondoren berriz bigarrenera itzularazi dituztelako.
«Diskrezioz» lanean
Alde guzietako biktimek eginiko mahai inguruaren ondotik hartu du hitza Aldezabalek, eta eskerrak eman dizkie horiei. Plataforma herritarrak jakinarazi du haiekin eta euskal presoekin lanean jarraituko duela, «diskrezioz»: «Uste dugu oso garrantzitsua dela biktimei buruz gutxiago hitz egitea eta haiekin gehiago hitz egitea, eta esateko dutena entzutea. Eta gauza bera euskal presoen kasuan. Garrantzitsuagoa da haiekin hitz egitea haietaz hitz egitea baino».
Azken hilabeteotan izandako hainbat eztabaidaren harira, berriz, Sarek adierazi du badakitela ez dutela «jakin» euren «aldarrikapenak edota zioak behar bezala transmititzen edo komunikatzen»: «Baina, hala gertatu izan denetan, zuzentzen jakin dugu, eta edonori sortu ahal izan dugun mina sortu izana sentitzen dugula adierazi dugu, zintzotasun osoz».
Sarek uste du euskal presoek ere egin dituztela urratsak biktimekiko: erraterako, ongietorriei buruz hartutako erabakiak. «Aurrerapen positibo horiek, ordea, batzuentzat ez dira nahikoak. Euskal presoen kolektiboak adierazpenen bat egiten duen bakoitzean, jarraian beste eskakizun bat dator. Hori guztia, ez ahaztu, legeak ezer eskatzen ez badu ere». Aldezabalek gogoratu du urteak joan direla ETA desagertu zenetik, eta, beraz, ezin dela gaur egun hari buruz orainaldian hitz egiten segitu: «Aurrera egiteko ordua da. Elkartzeko ordua da. Zubiak berregiteko ordua da. Eta eurak horrela iraganean jarraitu nahi badute, ez gaitzatela gu oztopatu. Gu gurera. Aurrera eta aurrera. Aurrera inor ahaztu gabe eta gorrotorik gabe». |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208104/eajk-adierazi-du-negoziatzeko-garaia-dela-ez-mobilizatzekoa.htm | Politika | EAJk adierazi du negoziatzeko garaia dela, ez mobilizatzekoa | EH Bilduk, gehiengo sindikalak eta Kataluniako ordezkaritza zabal batek bat egin du Sareren eskariekin, baina alderdi jeltzaleak ez du parte hartuko larunbat arratsalde honetako mobilizazioetan. | EAJk adierazi du negoziatzeko garaia dela, ez mobilizatzekoa. EH Bilduk, gehiengo sindikalak eta Kataluniako ordezkaritza zabal batek bat egin du Sareren eskariekin, baina alderdi jeltzaleak ez du parte hartuko larunbat arratsalde honetako mobilizazioetan. | Goizean Euskalduna jauregian indarkeriaren bost biktimarekin mahai ingurua egin du Sare Herritarrak, eta alderdi zein sindikatu ugaritako ordezkariak izan dira bertan. Ekitaldia hasi aurretik mintzatu dira gehienak, halaxe Irune Berasaluze EAJko kidea. Aipatu du «negoziazio politikorako, akordiorako eta lan parlamentariorako garaia» dela orain, euskal presoen «salbuespen egoera» amaitu nahi bada. EAJk ez duela gaurko mobilizazioetan parte hartuko gehitu du, bide horri kalterik ez egiteko.
Sarek edo beste edonork egindako presoen aldeko mobilizazioak errespetatzen dituela esan du Berasaluzek. «Baina presoen eskubideen aldeko mobilizazio batzuek, momentu jakinetan, lan politiko hori oztopatu dezakete, eta horregatik ez dugu parte hartuko Sarek arratsaldean antolatutakoetan». Dena den, euskal presoek ezarria duten «espetxe politika salbuespenezkoa» amaitzeko eskatu dio Espainiako Gobernuari.
Maddalen Iriarte EH Bilduko ordezkariak, kontrara, bat egin du manifestazioekin, eta «salbuespen politika» amaitzearen alde hitz egin du, «presoak Euskal Herrira itzul daitezen eta espetxe graduetan aurrerabideak egon daitezen». Elkarbizitzan urratsak egitera ere dei egin du: «Eta horretarako nahitaezkoa da kartzeletako salbuespen egoera amaitzea». Horrekin batera, «biktima guztien» aitortza beharrezkoa dela gehitu du.
Gehiengo sindikaleko ordezkariak ere Sarek antolatutako mahai inguruan izan dira. ELAko Mitxel Lakuntzak eta LABeko Igor Arroyok, besteak beste, nabarmendu dute euskal presoen urruntzea eta sakabanaketa bukatzeko pausoak eman direla azkeneko urteetan, baina ez direla aski, eta gehiago egin behar dela.
Kataluniatik babesa ematera
Kataluniako ordezkaritza politiko zabal ere Bilbon izan da, mahai inguruan ez ezik mobilizazioetan ere parte hartzeko asmoz. Carme Forcadell Kataluniako Parlamentuko presidente ohi eta preso ohiak Sare zoriondu du, biktimak omentzeko eta presoen egoera salatzeko eginiko lanagatik. Gatazka politikoak konpontzeko, adiskidetzearen bidean urratsak egitea garrantzitsua dela nabarmendu du, eta horretarako beharrezkoa dela biktimak errespetatzea, ahotsa ematea, eta, aldi berean, euskal presoen egoera salatzea.
Jordi Sanchez parlamentari eta preso ohiak, berriz, Espainiako Gobernuari urratsak eskatu dizkio, eta bide horretan laguntzeko prest agertu da. ANC Asanblea Nazional Katalaneko buru Elisenda Paluziek, berriz, Madrili eskatu dio uzteko ETA desegin ez balitz bezala aritzeari. Albert Botran CUPeko diputatuak, berriz, euskal presoen aurkako «salbuespenak» deitoratu ditu, «errepresio gehigarri bat» direlako: «Bukatu behar du espetxeetako salbuespenak. Preso asko kalean egon zitezkeen, zigor gehigarriak erantsiko ez balitzaizkie». |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208105/90-ekintzaile-prest-agertu-dira-euskal-presoak-etxeratzearen-aldeko-ekintzetan-parte-hartzeko.htm | Politika | 90 ekintzaile prest agertu dira euskal presoak etxeratzearen aldeko ekintzetan parte hartzeko | Bakegileek iragarri dute otsailaren 18an eginen dutela lehen desobedientzia ekintza. Frantziako presidentetzarako eta legebiltzarrerako hauteskundeen atarian Frantziako Estatuko «maila gorenean entzunak izatea» lortu nahi dute. Euskal preso eta iheslarien egoera konpondu nahi dute, eta Jon Parot eta Jakes Esnalen askatasuna erdiestea izanen da helburu nagusia. | 90 ekintzaile prest agertu dira euskal presoak etxeratzearen aldeko ekintzetan parte hartzeko. Bakegileek iragarri dute otsailaren 18an eginen dutela lehen desobedientzia ekintza. Frantziako presidentetzarako eta legebiltzarrerako hauteskundeen atarian Frantziako Estatuko «maila gorenean entzunak izatea» lortu nahi dute. Euskal preso eta iheslarien egoera konpondu nahi dute, eta Jon Parot eta Jakes Esnalen askatasuna erdiestea izanen da helburu nagusia. | Euskal Herriko gatazkaren konponbidean Frantziako Gobernuarekin duten «blokeo egoera» gainditzeko «ekintza azlarako, ausartago eta ikusgarriagoetan» oinarritutako fase berri batera pasatuko direla iragarri zuten Bakegileek abenduan. Gaur, lehen ekintzaren data eman dute: otsailaren 18an izanen da, eta bertan parte hartzera deitu dituzte herritarrak. Gaurdanik, eremu anitzetako 90 ekintzaile prest agertu dira ondoko hilabeteetan egin gogo dituzten ekintzetan parte hartzeko, horien artean, politika, sindikalgintza, kirola, kultura eta elkarte munduko aurpegi ezagunak. Eta beste anitzek ere izena eman dute Bakegileek horretarako prestatutako guneetan. Anaiz Funosas Bake Bideako presidenteak argitu du Frantziako Estatuko «maila gorenean entzunak izatea» lortu nahi dutela. «Ez diegu utziko etorkizuneko belaunaldiei guk burutu ez dugunaren ardura».
Ehunka pertsona bildu dira, gaur arratsaldean, euskal presoen etxeratzearen alde Baionan egin duten mobilizazioan. Forma berezia hartu du aurtengoak, Denbora eskasten ari da! Ion, Jakes eta Unai gurekin! lelopean hiru leku ezberdinetatik abiatu diren hiru manifestazio izan baitira hiriko karriketan. San Andres plazan elkartu dira hiru zutabeak, eta han hartu du hitza Funosasek. Oroitarazi du bertan egin zutela 2017ko apirilaren 8an ETAren armagabetze eguna markatu zuen ekitaldia. «Geroztik, nahiz eta urrats handi eta eraginkorrak egin diren, presoen gaiari doakionez, bake prozesuaren blokatze fase batean gara», ohartarazi du Funosasek.
Bakegilearen hitzetan, azken urteetan Espainian bilakaera bat eman da presoen gaiaren inguruan, eta «perspektiba berriak» ireki dira. Baikorki aipatu ditu azken hilabeteetan izan diren hurbilketak eta gradu aldaketak. Baina, Frantzian kontrakoa gertatzen ari dela deitoratu du, Ion Parot eta Jakes Esnalen kasuak aipatuta: 70 urte baino gehiago dituzte eta 31 urte daramatzate preso; terrorismoaren kontrako Frantziako fiskaltzak behin eta berriz jarri izan ditu helegiteak haien baldintzapeko askatasun eskaerak oztopatzeko. «Ele argiz mintza gaitezen: bizi osorako kartzela zigorra inposatuz, heriotz zigorrera kondenatzen ditu fiskaltzak», salatu du Funosasek. «Jarrera mendekatzaile hori onartezina, umiliagarria eta hilgarria da. Injustua da!».
Blokeo egoera horri aurre egiteko abiatuko dute fase berria, Esnal eta Paroten askatasuna «lehen bai lehen» lortzeko. «Fase berri hau ekintza azkarrago, ausartago eta ikusgarriagoek markatuko dute», argitu du Funosasek. «Ekintza pertsonalak dira, kolektibo baten baitan burutuak, publikoki asumituak, gardenak eta bortizkeriarik gabekoak, bakoitzaren eta demokraziaren errespetuan». Hala, herritarrei dei egin die haiekin batera desmartxa horretan parte hartzeko: «Gaur taula gainean garenak fase berri honetan inplikatzeko engaiamendu publikoa hartzen dugu. Baina fase berri horrek ekintzaile nahianta guzien inplikazioa behar du. Bakoitza bere neurrian eta maila ezberdinetan. Baina eraginkorra izan dadin, ikusgarria eta anitza izan behar da, bateratua eta determinatua. Engaiamanedu maila guztiak beharrezkoak izango dira».
Gaurko mobilizazioaren leloa eta irudia daraman tixerta urdina soinean zutela, Funosasen gibelean agertu dira ondoko hilabeteetan eginen dituzten ekintzetan parte hartzeko prest agertu diren ekintzaileak. 90 dira jadanik, horien artean Ipar Euskal Herriko hainbat pertsona ezagun: batzuk aipatzearren, Aurore Martin eta Christiane Etxaluz militante ezagunak, Jenofa Berhokoirigoin kazetaria, Luzien Betbeder Auzapezen Biltzarreko lehendakari ohia, Michel Veunac Miarritzeko auzapez ohia, Manex Fuchs antzerkilaria, Mikel Hiribarren Itsasuko (Lapurdi) auzapeza, Paio Ospital kantaria eta Xabier Manterola euskal preso ohia. Luhusoko operazioan atxilotu zituzten Beatrice Molle, Stéphane Etxegarai Etxe eta Jean Noel Etxeberri Txetx ere zerrendan ageri dira. Ekitaldia bukatzerako, herritar andana ekintzetan parte hartzeko izena ematen hasiak ziren eszenatoki inguruan jarritako mahaitxoetan.
Macroni zuzenean
Emmanuel Macron Frantziako presidenteari zuzendu zaio Anaiz Funosas, eta G7koen goi bileraren harira Miarritzera (Lapurdi) egin zuen bisitan izan zituen hitzak gogoan hartu ditu, beste behin. Historia ez-errepikatzeko beharra azpimarratu zuen orduan Frantziako agintariak. «Macron lehendakari jauna, elkar entzunez bakarrik elkar ulertu gaitezke: Miarritzeko adierazpenez geroztik atxiki duzun isiltasunak, bake prozesuak aitzina egin dezan keinu baikorrik ez izateak... erakusten digute gure ohiko manifestaldi eta elkarretaratzeak ez direla nahikoak dosierra zuregana dezazun konbentzitzeko», erran dio Funosasek. «Zure ardura da keinu bat egitea, eta hautetsi eta eragile ezberdinek osatzen duten euskal gizartearen dinamikan engaiatzea. Hori egin ezean, eztabaida demokratiko batean existitu beharko ez litzatekeen mesprextu baten aitzinean ginateke». |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208106/sare-ez-dugu-pribilegiorik-eskatzen-justizia-baino-ez.htm | Politika | Sare: «Ez dugu pribilegiorik eskatzen; justizia baino ez» | Presoak «eskubideen subjektuak» direla ohartarazi du Sarek manifestazioen akaberan: «Ezin dira izan sistema politiko-judizialak gauzatutako mendekuaren bahi». Euskal presoen urruntzea bukatzea eta gradu progresioak desblokeatzea eskatu dute milaka lagunek karrikan. Biktimei «errespetua, laguntza, aitorpena eta elkartasuna» erakutsi diete. | Sare: «Ez dugu pribilegiorik eskatzen; justizia baino ez». Presoak «eskubideen subjektuak» direla ohartarazi du Sarek manifestazioen akaberan: «Ezin dira izan sistema politiko-judizialak gauzatutako mendekuaren bahi». Euskal presoen urruntzea bukatzea eta gradu progresioak desblokeatzea eskatu dute milaka lagunek karrikan. Biktimei «errespetua, laguntza, aitorpena eta elkartasuna» erakutsi diete. | Milaka lagun elkartu dira berriro Euskal Herri luze-zabalean euskal presoen eskubideen alde eginiko 200dik goiti manifestazioetan. Arantza Aldezabalek Bilbon irakurri du mezu nagusia, Sareren izenean, eta euskal presoek giza eskubideak dituztela onartzeko eta horiek errespetatzeko eskatu du: «Ez dugu pribilegiorik eskatzen. Justizia eskatzen dugu, justizia baino ez». Adierazi du «zaila» egiten dela «sinestea», «ageriko indarkeriarik gabeko hamarkada luze baten ondoren», oraindik ere «oinarrizko aldarrikapen bat» defendatu behar dutela: «Kondena ordaingarriak betetzen ari diren presoak eskubideen subjektu direla, hala ezarrita baitago nazioarteko itunetan, Espainiako Konstituzioan, legeetan eta xedapenetan, eta ezin direla izan sistema politiko-judizialak gauzatutako mendekuaren bahi».
Aldezabalek ohartarazi du, ezen, urrunen zeuden presoak hurbildu eta Euskal Herriratu badituzte ere, oraindik ere ez dela bukatu euskal presoen urruntzea: «Erregimen horrek indarrean dirau». Horrek senideei eragiten diela salatu du: «Gaur egun, oraindik ere, astebururo, senide asko eta asko, adingabeak eta adindunak barne, jarri behar dira ibilgailuaren bolantearen aurrean Aragoiko, Gaztelako, Asturiaseko eta Madrileko errepideetan edo Frantziako errepideetan, istripuak izateko arriskua hor dutela». Horri «amaiera» emateko eskatu du: «Euskal preso guztiak Euskal Herriko espetxeetan egon behar dute, batetik, eskubide bat delako, eta, bestetik, espetxeetako eskumena transferitu ondoren, jarraipen positiboa eta humanitarioa egiteko aukera dagoelako, euskal gizarteak bereganatutako legezkotasuna errespetatzen duten jokabideak espetxeak kudeatzeko protokoloetan jasota».
Aldezabalek zehaztu du duela ehun egun jaso zuela Eusko Jaurlaritzak espetxe eskumena, eta nabarmendu du oraindik «zain» daudela: «Espetxe politika humanizatua eta legea errespetatzen duena aplikatzeko jarduketa irizpide berriak errealitate bihurtu behar dira, eta, aldi berean, irizpide horiek espetxean dauden euskal herritar guztiei aplikatu behar zaizkie, lekualdatze orokor baten bidez». Hori hala izatea eskatu du: «Espero dugu gauzatzea, eta, gauzatzen ez bada, behin eta berriro gogoraraziko diegu benetako bakeak ausardia, gizatasuna, legearekiko errespetua eta askatasunarekiko konpromisoa behar dituela».
Gradu aldaketak, «blokeatuta»
Aldezabalek gogoratu du gradu progresioak «blokeatuta» daudela eta espetxe baimenak ukatzen dizkietela euskal presoei, nahiz eta «erdiari baino gehiagori» hirugarren gradua edo baldintzapean aske egotea dagokion: «11 preso baino ez daude espetxeko hirugarren graduan. Salatu du, gainera, atzera egiten ari direla batzuk, Espainiako Auzitegi Nazionalaren jarreraren ondorioz: «Kasu batzuetan, hirugarren graduan zeuden presoak espetxeratu egin dituzte eta bigarren gradua ezarri diete. Jokabide hori salbuespen erregimen bati dagokiona da, eta oso urrun dago justizia proportzionatutik eta espetxe sistema integratzailetik».
Aldezabalek adierazi du giza eskubideak direla eskatzen dituztenak: «Ez dira aldarrikapen politikoak». Nabarmendu duenez, «herritar gisa» eskubide horiek defendatu behar dira, «ezin baita eraiki gizarte adiskidetu bat zigor oinarri bidegabe eta mendekari batetik abiatuta, eta gatazkaz edo desadostasunez betetako hainbeste hamarkadek eragindako zauriak eta ondorio txarrak sendatu gabe».
Sareko eledunaren ustez, bide hori «lehentasunezko erantzukizuna» izan behar da erakunde politikoentzat: «Baina guretzat ere bai». Herritarrei mobilizatzen jarraitzeko deia egin diete: «Bizikidetzarako, bakerako eta etxerako bide honi bultzada ematen jarraitzeko eskatzen dizuegu. Jarrai dezagun pausoka, elkarbizitzarako, bakerako eta etxerako bidean. Elkarrekin, lortuko dugu». |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208107/macronen-aurka-protestak-egin-dituzte-frantzian.htm | Mundua | Macronen aurka protestak egin dituzte Frantzian | Txertatu gabekoak «izorratzeko» gogoa zuela esan zuen presidenteak, eta larunbat honetan COVID-19aren kontrako neurrien aurkako mobilizazioetan milaka lagun elkartu dira kaleetan. | Macronen aurka protestak egin dituzte Frantzian. Txertatu gabekoak «izorratzeko» gogoa zuela esan zuen presidenteak, eta larunbat honetan COVID-19aren kontrako neurrien aurkako mobilizazioetan milaka lagun elkartu dira kaleetan. | Frantzian luze-zabalean egin dituzte protestak, gobernua koronabirusaren aurka hartzen ari den erabakien kontra. Protestak iazko uztailean hasi ziren berez, COVID ziurtagiria indarrean jarri zutenetik, baina larunbat honetan indarra hartu dute mobilizazioek, Emmanuel Macronek esan berri baitu, elkarrizketa batean, txertatu gabeko jendeak «izorratzeko» gogoa duela, elkartasunik ez dutelako batere. Barne Ministerioaren arabera, 105.000 lagunek parte hartu dute dute manifestazioetan. Liskarretan 34 manifestari atxilotu dituztela eta hamar polizia zauritu direla jakinarazi du Barne Ministerioak.
Larunbat honetako protesta batzuetan liskarrak ere izan dira, Parisen eta Montpellierren esaterako. Poliziek negarra eginarazteko gasa bota die manifestariei. Parisen, Patriotak ultraeskuineko Florian Philippotek hauspotu du protesta, besteak beste. Askatasuna idatzia zuen pankartaren atzean ibili dira milaka manifestari, Macronen aurkako oihuak eginez. Beste martxa batzuk ere egin dituzte Parisen, antifaxistek deituta horietako bat behintzat. Guztira, hiriburuan 18.000 lagun elkartu dira protestetan, Poliziaren arabera.
Estrasburgon, Marseillan, Lyonen, Tolosan, Montpellierren eta Chamberyn egin dituzte manifestazioak, beste leku askoren artean. Iazko udan hasi ziren herritarrak kexuka, eta larunbatero antolatu dituzte ziurtagiriaren aurkako mobilizazioak. Baina indarra galtzen joan dira, Macronek aste honetan bertan hitz egin duen arte: iazko abuztuan 235.000 lagun elkartu ziren larunbat batez, baina abendu erdian hamar aldiz gutxiago ziren protestariak, 25.000. Macronek hauspotu egin ditu, beraz.
Presidenteak, joan den asteartean, Le Parisien egunkariari emandako elkarrizketa batean, esan zuen txertatu gabe dauden jendeak arduragabeak direla, eta haiek «izorratu» egin nahi dituela. Asanblea Nazionalak, eztabaida handien artean, COVID ziurtagiria aldatzea erabaki du aste honetan. Aurrerantzean, txertatze ziurtagiria eskatuko dute hainbat ekitaldi eta lekutan sartu edo parte hartu ahal izateko. Asanbleak onartu ostean, Senatuak aztertuko du testua orain.
Europako beste hiri askotan ere aspaldian ari dira koronabirusaren kontrako murrizketak salatzen. Larunbat honetan Alemaniako eta Italiako hainbat herritan ere egin dituzte protestak. |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208108/realak-celtari-irabazi-dio-eta-bolada-txarra-eten-du.htm | Kirola | Realak Celtari irabazi dio, eta bolada txarra eten du | Txuri-urdinek gol bakarra nahikoa izan dute gailentzeko; Mikel Oiartzabalek egin du, 13. minutuan. Rafael Alcantarak lehen aldiz jokatu du taldearekin, eta Alexander Isakek min hartu du. | Realak Celtari irabazi dio, eta bolada txarra eten du. Txuri-urdinek gol bakarra nahikoa izan dute gailentzeko; Mikel Oiartzabalek egin du, 13. minutuan. Rafael Alcantarak lehen aldiz jokatu du taldearekin, eta Alexander Isakek min hartu du. | Zazpigarrenean, bai. Realak irabazi egin du ligan, azaroaz geroztik estreinako aldiz. Txuri-urdinek Celta menderatuta lortu dute bolada eskasa etetea. Gol bakarra nahikoa izan dute donostiarrek, hiru puntuak bildu eta mamuak uxatzeko. Mikel Oiartzabal kapitainak egin du, partida hasi eta gutxira. Lehen zatian partida bideratuta, bigarrenean sendo jokatu eta garaipena lotu dute donostiarrek. Merezita irabazi du Realak.
Ezusteko batek zipriztindu du neurketaren atarikoa. Norgehiagokaren aurretik antigeno probak egin dizkiete jokalariei, eta David Silvak positibo eman du koronabirusean. Erdilaria deialditik kanpo geratu da. Kontuak horrela, asmoak moldatu egin behar izan ditu Imanol Alguacil teknikariak, eta Rafael Alcantarari hasieratik jokatzeko aukera eman dio. Brasildarrak lehen aldiz jantzi du elastiko txuri-urdina, eta sarri parte hartu du jokoan. Bere balioa erakusteko nahia eduki du.
Imanolek hura, eta Ander Gebara hautatu ditu berritasun gisa. Gasteiztarrarekin zelai erdiko lehia irabaztea izan du xede, eta eremu horretan gailenduta heldu da garaipenaren gola. Mikel Merinok pase luzea eman dio Oiartzabali, eta eibartarra, baloia oinei itsatsita, areara gerturatu da. Haren lehen jaurtiketa Dituro atezainak geratu du, baina alderatzea sareetara bota du kapitainak. Neurketako 13. minutuan aurreratu da Reala.
Behin abantaila hartuta, jokoak moteltzera egin du. Celtak baloi jabetza handiagoa izan du lehen zatian, baina eroso aritu dira etxekoak. Are, kontrarioaren atera jaurti duen talde bakarra izan da Imanolena.
Hala igaro da lehen erdia. Arrisku gehiegirik gabe. Saiatu dira txuri-urdinak, bai hegaletatik, bai zelai erditik. Jokaldi haietako batean min hartu du Alexander Isakek. Eskuin hegalean baloi bat lehiatzen ari zela lurrera jausi da. Handik minutu gutxira aldatu egin behar izan dute. Cristian Portuk ordeztu du. Hortik eta atsedenaldira artean ez da deus aldatu partidan. Reala ondo kokatuta egon da zelaian, eta Merinok aldea handitzeko aukera izan du etenaren atarian, baina haren errematea kanpora joan da.
Sendo, baina tentuz
Bigarren zatiari ere ondo ekindio Realak. Txuri-urdinek kontrolpean eduki dute Celta, eta galiziarrek gutxi egin dute erasora. Lasai antzean aritu da Alex Remiro neurketaren zati handi batean. Aldiz, donostiarrek aldez edo moldez egin dituzte saialdiak, eta errenta handitzear izan dira. Aritz Elustondok gola egin du 60. minutuan. Beasaindarrak sareetara errematatu du Adnan Januzajek egindako erdiraketa, baina jokoz kanpokoa adierazi du Cuadra Fernandez epaileak. Aritz apur bat aurreratuta zegoen.
Sendo aritu da Reala. Celtak ez du estutu, eta gertuago egon da etxekoen bigarrena, berdinketa baino. Rafaelek eduki du bere lehen gola egiteko abagunea, 66.ean, baina ez du lortu. Hortik aurrera ere nagusi izan dira Imanolenak, baina abantaila murritza zen, eta bisitarien eraso bakoitzak sufrituarazi egin du, nahiz arriskua tantaka sortu.
Azken minutuetan apur bat estutu du Celtak, baina txuri-urdinek eutsi diote. Remiro ere ondo aritu da atepean. Azkenerako, Oiartzabalen golak balio izan du, eta irabazi egin du Realak. Zazpi partidaren ostean garaipenaren bidera itzuli da.
Clemente, Realera
Partidako atsedenaldian fitxaketa baten berri eman du Realak. Enrique Clemente Donostian ariko da sasoia amaitu artean, Zaragozak utzita. Ekainean erdiko atzelaria erosteko ahalmena izango du klubak. Hasiera batean, Reala B indartzeko xedez ekarri dute, baina bai jokalariak, bai klubak, zabalik dute hura lehen taldearekin aritzeko aukera. 22 urteko futbolaria da, eta erdiko atzelari gisa nabarmendu den arren, ezker hegalean ere jokatu dezake. |
2022-1-8 | https://www.berria.eus/albisteak/208109/kazakhstango-segurtasunerako-buru-ohia-atxilotu-dute-istiluekin-lotuta.htm | Mundua | Kazakhstango segurtasunerako buru ohia atxilotu dute, istiluekin lotuta | Purga bat hasi dute, eta Massimovi goi traizioa eta manifestariei buruzko informazioa ezkutatzea leporatzen diote. Tokaiev presidenteak adierazi dio Putini egoera «egonkortzen» ari dela | Kazakhstango segurtasunerako buru ohia atxilotu dute, istiluekin lotuta. Purga bat hasi dute, eta Massimovi goi traizioa eta manifestariei buruzko informazioa ezkutatzea leporatzen diote. Tokaiev presidenteak adierazi dio Putini egoera «egonkortzen» ari dela | Kazakhstanen azken astean gobernuaren aurka piztu diren protestekin lotuta, Karim Massimov herrialdeko Segurtasun Nazionalerako Batzordeko buru ohia atxilotu dute estatuko indarrek, goi traizioa leporatuta. Kassim-Jomart Tokaiev presidentearen aholkulari Ermujamet Ertisbaevek herrialdeko telebista kate publikoari gaur adierazi dionez, manifestariek prestakuntza jaso dute entrenamendu gune batzuetan, eta segurtasunerako burua izandakoari informazio hori ezkutatzea egozten diote. «Hori estatu krimen izugarri bat da», nabarmendu du. Tokaievek purga bat hasi du, beraz.
Asteazkenean eta ostegunean lehertu ziren manifestazioak, batez ere Almaty hirian, herrialdearen ekialdean. Gobernuak dimisioa eman zuen, eta SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko errepublika ohiko presidenteak laguntza eskatu zien eskualdeko aliatuei. ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko kide da Kazakhstan, Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistanekin batera, eta aliantza horrek babes militarra eman dio. Horren ondorioz, uste du egoera «egonkortzen» ari dela. Hori adierazi dio Vladimir Putin Errusiako presidenteari, telefonoz, Kremlinek ohar baten bidez jakinarazi duenez.
Tokaieven esanetan, ODKBren laguntza ezinbestekoa izan da, modu horretan errefortzuak bidali ahal izan baitituzte Almatyra. Efe berri agentziaren arabera, indar militarrek hiria hartu dute, baina atzo, oraindik ere, tiroak entzuten dira kaleetan. Udalak jakinarazi du laster irekiko dituztela supermerkatu handiak, eta aireportua ere datozen egunetan zabaltzekoak direla. Herrialde osoan dituzte, gainera, bai sarera konektatzeko, bai telefono bidez komunikatzeko zailtasunak.
Barne Ministerioak liskarrei buruzko zenbakiak berritu ditu, gaur, eta jakinarazi guztira 26 zibil eta estatu indarretako hemezortzi kide hil direla. Tokaievek Polizia indarrei eskatu zien, atzo, abisurik eman gabe «hiltzeko» tiro egiteko mobilizazioetan parte hartzen duten manifestariei. 1.000tik gora dira zaurituak, 500 bat ospitaleratuak, eta 4.400 lagun inguru atxilotuak.
Atxilotuetako bat da Massimov. 2016tik joan den asteazkenera arte izan zen batzordeko burua. Batzordeak berak gaur kaleratutako oharrean azpimarratu zuenez, gobernuak dimisioa eman ondorengo egunean Segurtasun Kontseiluaren bilerara deitu zuten, eta horretan parte hartu zuten presidenteak eta, besteak beste, Massimovek berak. Bilera bukatuta atxilotu zuten. Kazakhstango Zigor Kodearen 175. artikuluak zehazten du goi traizioagatik zigortuak direnei hamabost urteko kartzela zigor jar diezaieketela. Batzordeak adierazi du atxilotze gune batean dagoela «beste batzuekin» batera; ez du, zehaztu, ordea, beste horiek ere batzordeko funtzionario ohiak ote diren.
Azkeneko hiru hamarkadetan hainbat kargu eduki ditu Massimovek: Garraio ministroa izan zen (2000-2001), Ekonomiakoa (2006), baita lehen ministro ere, bi aldiz: 2007tik 2012ra, eta 2014tik 2016ra. 1990etik 2019ra herrialdeko gobernuaren presidente izandako Nursultan Nazarbaiev en aliatua izan da, horrenbestez. Eta azken egunotako zurrumurruek zioten Nazarbaiev, hain zuzen, erbestera alde egina zela, segurtasunagatik. Baina presidente ohiak jakinarazi du Kazakhstanen dagoela, eta, gainera, babesa agertu dio Tokaievi. Presidente ohiaren bozeramaileak Errusiako Interfax berri agentziari adierazi dionez, «harreman zuzena» du bai Tokaievekin, baita «herrialde lagunetako» liderrekin ere. Hain justu, Nazarbaieven beraren kontrako oihuak entzun dira azken egunetan herrialdean egindako mobilizazioetan.
Alde egiteko baimena AEBetako Gobernuak Almatyn duen kontsuletxeko langile ez-ezinbestekoei eta langile guztien senideei Kazakhstandik alde egiteko baimena eman die estatu departamentuak. «Manifestazioak, protestak eta grebak gerta daitezke, abisurik eman gabe», azaldu du, ohar batean. Washingtonek tentsioa baretzera deitu du azkeneko egunetan. EB Europako Batasuna, Erresuma Batua, NATO eta NBE Nazio Batuen Erakundeak ere ere ildo beretik mintzatu dira, eta giza eskubideak errespetatzeko eskatu dute. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208138/berbaxerka-euskaldunak-biziatu-dituen-azken-jokoa.htm | Bizigiro | Berbaxerka, euskaldunak biziatu dituen azken jokoa | Kataluniako Paraulogicen euskarazko bertsioa da. Jokoak ematen dizkizun letrekin euskarazko ahalik eta hitz gehien osatzean datza. Ez du egile jakinik. | Berbaxerka, euskaldunak biziatu dituen azken jokoa. Kataluniako Paraulogicen euskarazko bertsioa da. Jokoak ematen dizkizun letrekin euskarazko ahalik eta hitz gehien osatzean datza. Ez du egile jakinik. | «Engantxatu naiz droga berri honetara». «Kontuz, adikzioa sortzen du». «Menpekotasuna sor dezake, ez erabili lanean». Sare sozialetako erabiltzaileek eman dute abisua: kontuz Berbaxerkarekin. Kataluniako Paraulogic jokoaren euskarazko bertsioak zale ugari lortu ditu tarte laburrean, eta batzuk hasiak dira jada euren buruari egunean jokatu dezaketen denbora mugatzen.
Sinplea da jokoaren funtzionamendua: egunero zazpi letra ematen ditu abaraska moduko batean, erdiko letra nabarmenduta. Hura derrigorrez erabili behar da, eta, beste letren laguntzaz, ahalik eta euskarazko hitz gehien osatu behar dira. Euskaltzaindiaren hiztegian agertzen diren hitzak baino ez dira onartzen, gutxienez hiru karakterekoak.
Horrek, ordea, ez du esan nahi euskarazko hitz guztiak onartzen dituenik jokoak. Egileek hala azaldu dute: «Okerra mezuak ez du esan nahi hitza okerra denik: badago Euskaltzaindiaren hiztegian agertzen ez den hitz zuzen asko. Mezuak esan nahi du osatutako hitzak ez dituela betetzen jokoaren arauak, besterik ez».
Hitz guztiek ez dute berdin puntuatzen: hiru letra dituzten hitzekin puntu bat lortzen du jokalariak, eta lau letra dituztenekin, bi puntu. Zenbat eta hitz luzeagoa, orduan eta puntu gehiago. Hamar puntu extra lortzeko modu bat ere badago, guztitz-a asmatuta: jokoak emandako letra guztiak erabiltzen dituen hitza.
Egilea eta aurrekariak
Eta nor da, ba, jokoaren sortzailea? Erabiltzaileek ez dakite. BERRIAk ere ez. Urtarrilaren 6an agertu zen, Errege Magoek ekarri balute bezala. ETBk pentsatu du Egunean Behin garatzen duten Code Syntaxekoak izan zitezkeela... baina ezetz diote haiek. Nortzuk diren ere ez dakitela: «Ager zaitezte, oi druida ezezagunok!», idatzi diete Twitterren.
Sustatu.eus atariak azaldu duen moduan, jokoak erreferentzia argiak ditu: ingelesez, The New York Times-ek sortutako Spelling Bee, eta Katalunian, lehen aipatutako Paraulogic. Besteak beste, Vilaweb egunkari digitalaren webgunean jokatu daiteke joko horretara. Berbaxerkara, berriz, ordenagailuan edo sakelakoan joka daiteke, esteka honen bidez. Zenbat hitz asmatzeko gai zarete zuek? |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208139/nerea-eizagirreren-gol-batek-erabaki-du-derbia.htm | Kirola | Nerea Eizagirreren gol batek erabaki du derbia | Realeko jokalariak gol ikusgarria sartu du 22. minutuan. Bigarren postuan sendotu da Reala, eta bosgarren da oraindik Athletic. | Nerea Eizagirreren gol batek erabaki du derbia. Realeko jokalariak gol ikusgarria sartu du 22. minutuan. Bigarren postuan sendotu da Reala, eta bosgarren da oraindik Athletic. | Ezin hobeto hasi du urtea Realak. Urteko lehen derbia jokatu dute gaur, Anoetan, Realak eta Athleticek, eta etxekoak gailendu dira (1-0), Nerea Eizagirrek 22. minutuan sartutako gol bikain bati esker. Ligan jokatu dituzten hamasei neurketetatik hamahiru irabazi dituzte txuri-urdinek.
Athleticek ez dio erraz utzi, ordea. Partida indartsu hasi dute bi taldeek. Amaiurrek eman du etxekoen lehen abisua, eta Luciak gola ere sartu du Athleticentzat, baina jokoz kanpo zegoela adierazi du epaileak. Berehala heldu da Eizagirreren gol erabakigarria, area kanpotik. Hegan egin du Mariasun Quiñonesek, baina ez da heldu Realeko atezain ohia. Bere buruari urtebetetze oparia egin dio Eizagirrek.
Atsedenaldira bitartean hobea izan da Athletic, eta estutu du Reala, baina golik sartu gabe. Unzue izan da zuri-gorrien jokalaririk arriskutsuena minutu horietan.
Bigarren zatian are eta hobeto zelairatu dira bisitariak. Lehen zatian nagusiki Realarena izan da baloi jabetza, baina ez bigarrenean, eta sufritu egin dute etxekoek. Aukerarik argiena 71. minutuan izan du Luciak, baina baloia bultza besterik egin behar ez zuenean ez du asmatu aurrelariak. Hortik aurrera, pixkanaka, motelduz joan da norgehiagoka.
Gauzak hala, sailkapeneko bigarren postuan sendotu da Reala; bederatzi punturen aldea du Atleticorekiko. Athleticek, berriz, bosgarren jarraitzen du, Real Madrilekin berdinduta.
Reala: Lete; Iraia, Vanegas, Etxezarreta, Rabano; Gemma (Jensen, 79'), Arnaiz; Amaiur (Izarne, 90'), Gaby, Eizagirre (Allegra, 63') eta Franssi.
Athetic: Quiñones; Oihane, Valdezate, Garazi, Moraza; Istillart, Unzue (Itxaso, 81'); Azkona, Erika (Pinedo, 71'), Lucia (Eunate, 81') eta Peke (Arana, 70'). |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208140/punta-puntako-berrikuntza.htm | albisteak | Punta-puntako berrikuntza | Bizkaiko Satlantis ETEak satelite bidez irudiak hartzea irauli du, Nazioarteko Estazio Espazialean dagoeneko probatu dituzten belaunaldi berriko kamerak erabilita. | Punta-puntako berrikuntza. Bizkaiko Satlantis ETEak satelite bidez irudiak hartzea irauli du, Nazioarteko Estazio Espazialean dagoeneko probatu dituzten belaunaldi berriko kamerak erabilita. | Izarrei begiratu ez ezik, izarretatik gu ikusi ere bai, perspektiba eta zehaztasun osoz. Kameren bereizmen ahaltsuaz baliatuta, hor goitik beste inondik baino hobeto ikus dezakegu isuri baten edo sute baten garapena. Eta hori guztia Lurra behatzeko Satlantis enpresak sateliteentzat garatu dituen belaunaldi berriko kamerei esker; ondorioz, Bizkaiko ETEa sektore aeroespazial osoaren jomugan jarri da, ekipamendu optikoetan bereizmena eta arintasuna uztartu dituelako. Haren balio-proposamena Algortako lokal txiki batean sortu zen, 2014an, Europar Batasunaren babesa lortu zuen ikerketari laguntzeko aurreko esparru programan, eta, gaur egun, Berrikuntzaren Euskal Agentzia-Innobasqueren Berrikuntzako Kasu Praktikoen Bankuan dago.
Orain arte satelite bat espaziora bidaltzea oso garestia zenez, espaziotik irudiak hartzeko aukera enpresa handi gutxi batzuen esku zegoen. Enpresa horiek baino ezin zuten, esaterako, itsasoen, basoen edo atmosferaren egoera kontrolatu. Beraz, ingurumen arazoetarako irtenbide berritzaileak garatzeko beharrezko informazioa lortzeko beraien irudiak izango zituzten eragile berriek tokia izateko, funtsezkoa zen espaziorako misioak merkatzea. Satlantisek helburu horri laguntzen dio, ekipamendu optikoen eta argazki ekipamenduen pisua arinduz. Ehun kilo baino gehiago pisatzen zuten kamerek orain hamabost kilo pisatzen dituzte Satlantisi esker, kalitate handiagoko irudiak eskaintzen baitituzte, eta, sateliteen ordez, berrogeita hamar kilo baino gutxiagoko mikrosateliteak erabil daitezke. Hau da, aldaketa horrekin % 80ko aurrezpena egiten da; izan ere, kentzen den kilo bakoitzeko 30.000 euro txikitzen da aurrekontua.
Enpresa hau Rafael Guzman astrofisikariak sortu zuen, Floridako Unibertsitatean egindako ikerketa lana oinarri hartuta, eta, kamera horiek garatzeko, hainbat esparrutan paraleloan egin diren berrikuntzak uztartu ditu. Adibidez, miniaturizazioko teknikak erabiltzeaz gain, irudien prozesu digitalean adimen artifiziala ezarri da, eta, amaitzeko, beraien prozesu guztiak berriro aztertu dituzte, estandarizatu ahal izateko eta, horren ondorioz, gastuak eta epeak murrizteko.
Emaitza? iSIM (Integrated Standard Images for Microsatellites) sorta, eta sorta horretako modelo nagusia, iSIM-170, izan da mikrosateliteentzako lehenengo kamera, metrotik beherako zehaztasunarekin irudiak hartu dituena (irudi azpimetrikoak). Zehatz esateko, 500 kilometroko distantziatik gai da bereizmen espazialeko 80 zentimetro eskaintzeko, hau da, lurraren azaleran proiektatutako objektuak bereizteko 80 zentimetroko gaitasuna du. 2020ko maiatzean lortu zuen, Nazioarteko Estazio Espazialean egindako erakustaldian, Japoniako start-up baten eta Japoniako Agentzia Espazialaren lankidetzarekin.
Hurrengo zedarria hilabete honetan bertan izango da; izan ere, Kennedy Space Center-etik (Florida) beste satelite bat bidaliko da espaziora Satlantisen teknologiarekin; oraingo honetan, Estatu Batuetako Defentsa Departamentuaren eta Nasaren bidez, eta, hastear garen urtean, ilusiorik handiena egiten dien misioa gauzatzea espero dute: 550 kilometrotik Euskadi ikustea, Spacex eta NanoAvionics enpresen lankidetzari esker. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208141/luis-aldazabal-eltziegoko-alkatea-hil-da-42-urterekin.htm | Politika | Luis Aldazabal Eltziegoko alkatea hil da, 42 urterekin | Ia hamabi urte alkatetzan zeramatzala, bihotzeko baten ondorioz hil da. Zieko-Bai plataforma independentearen zerrendaburua zen Aldazabal. | Luis Aldazabal Eltziegoko alkatea hil da, 42 urterekin. Ia hamabi urte alkatetzan zeramatzala, bihotzeko baten ondorioz hil da. Zieko-Bai plataforma independentearen zerrendaburua zen Aldazabal. | Albiste ezin okerrago batekin esnatu dira gaur Eltziegoko (Araba) bizilagunak: gaur goizean hil da Luis Aldazabal herriko alkatea, 42 urte zituela, bihotzeko baten ondorioz. Zieko-bai plataforma independentearen burua zen Aldazabal, eta hirugarren agintaldia betetzen ari zen alkatetzan. 2011. urtean irabazi zituen hauteskundeak lehenbiziko aldiz.
Albistea jakin bezain laster izan dira erreakzioak. Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak, adibidez, esan du «gaztea eta bere herriari emana» zela Aldazabal: «Kolpe gogorra da maite genuen guztiontzat, baita Eltziegorentzat eta Arabako Errioxarentzat ere. Gertuko alkatea zen, bizilagunen arazoak ezagutzen zituena. Goian bego, Luis», idatzi du Twitterren.
Izatez, nekazaria zen Aldazabal, eta turismoarekin lotutako ikasketak ere bazituen. |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208142/gogorrak-dira-pena-iia-eta-albisu.htm | Kirola | Gogorrak dira Peña II.a eta Albisu | Bigarren astez jarraian markagailua irauli, eta irabazi egin dute Peña II.a-Albisuk. 10-1 eta 18-10 galtzen aritu dira. | Gogorrak dira Peña II.a eta Albisu. Bigarren astez jarraian markagailua irauli, eta irabazi egin dute Peña II.a-Albisuk. 10-1 eta 18-10 galtzen aritu dira. | 10-1. 18-10. Eta 20-22. Joan den asteko gidoi bera izan du Pena II.aren eta Albisuren neurketak: makal ekin diote norgehiagokari, baina, tantoek aurrera egin ahala, partidan sartu dira, eta bikain amaitu dute. Joan den igandean, Irribarria eta Rezusta izan ziren biktimak, eta oraingoan, Urrutikoetxea eta Aranguren.
Getarian (Gipuzkoa) jokatu dute Binakako Txapelketako zortzigarren jardunaldiko neurketa. Frontoi bizia da, eta Peñak eta Albisuk aitortu dute hasieran hari neurria hartu ezinda ibili direla. Ohartzerako, 10-1 irabazten ari ziren Urrutikoetxea eta Aranguren. Gutxi geroago, 18-10.
Orduan hasi da Albisu atzean nagusitzen, eta Peña, berriz, aurrean asmatzen. Azken tantoetan bikain aritu da aurrelaria, eta tanto ederrak utzi ditu. Presioak, berriz, kalte egin die gorriei, ikusleen gozamenerako.
Dena den, irabazleek aitortu dute asko dutela hobetzeko: «Irabaztea beti da garrantzitsua, baina bi aste jarraian daramatzagu neurketa oso gaizki hasten, eta hori aldatu beharra dago», adierazi du Peña II.ak. Aipatu dute ongi-ongi ere ez direla sentitu.
Modu batera edo bestera, seigarren posturako borrokan jarraitzea ahalbidetzen dien puntu bat lortu dute. Zortzigarren jardunaldia amaituta, borroka berean sartuta dabiltza Urrutikoetxea eta Aranguren.
Sailkapena
1. Elezkano II-Zabaleta, 7 puntu 2. Laso-Imaz, 5 3. Altuna III.a-Martija, 5 4. Irribarria-Rezusta, 4 5. Urrutikoetxea-Aranguren, 4 6. Peña II.a-Albisu, 3 7. Jaka-Mariezkurrena II.a, 3 8. Ezkurdia-Tolosa, 1 |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208143/hutsean-berdindu-dute-alavesek-eta-athleticek.htm | Kirola | Hutsean berdindu dute Alavesek eta Athleticek | Neurketa gogorra eta berdindua jokatu dute bi taldeek, baina inork ez du asmatu ate aurrean. Behin-behinean jaitsiera postuetatik irten da Alaves. | Hutsean berdindu dute Alavesek eta Athleticek. Neurketa gogorra eta berdindua jokatu dute bi taldeek, baina inork ez du asmatu ate aurrean. Behin-behinean jaitsiera postuetatik irten da Alaves. | Ur asko eta futbol gutxi. Partida gogorra jokatu dute Alavesek eta Athleticek Mendizorrotzan, baina inork ez du asmatu azken metroetan. Aukera gehiago izan ditu Athleticek, baina zutoinera baloia jaurti duena Alaves izan da. Zuri-gorriak bederatzigarren postuan daude, 28 punturekin, eta Alaves hamazazpigarren, hamazazpi punturekin. Behin-behinean jaitsiera postuetatik irten dira gasteiztarrak.
Itzuli da Mendilibar ligara, eta, ondorioz, baita haren zigilua ere. Sendotasuna berreskuratu du Alavesek, presioa oso goian eginez. Horrek aukera bikaina zirudien Iñaki Williamsentzat, baina ez da aurrelariaren partidarik onena izan. Ez du atera jaurtiketa bat bera ere egin, ezta lehengoan heroia izan zen Sancetek ere. Dena den, lehen zatian Athletic gertuago ibili da Alavesen areatik, Alaves Atheticen areatik baino.
Gola gertuen Duartek izan du. 55. minutuan, baloi bat berreskuratu eta zuzenean atera bota du urrutitik, baina Unai Simonek ukitu ostean zutoinean jo du baloiak. Berehala heldu da Athleticen aukerarik onena: erdiraketa gaiztoa egin du Raul Garciak, eta gutxigatik ez dira heldu Muniain eta Nico Williams.
Azkenean, berdinketa, eta bi taldeak hotz utzi dituen puntu bana.
Alaves: Pacheco; Agirregabiria, Miazga, Lejeune, Duarte; Moya, Manu Garcia, Jason (Escalante, 40'), Rioja (Mendez, 64'); De La Fuente (Pellistri, 84'), eta Joselu.
Athletic: Unai Simon; De Marcos, Yeray, Iñigo Martinez, Balenziaga; Vencedor (Zarraga, 3'), Dani Garcia (Vesga, 82'), Berenguer (Serrano, 82'), Muniain; Sancet (Raul Garcia, 59'), eta Iñaki Williams (Nico Williams, 59'). |
2022-1-9 | https://www.berria.eus/albisteak/208144/garaipenaren-bidera-itzuli-da-osasuna.htm | Kirola | Garaipenaren bidera itzuli da Osasuna | Nafarrek ia hiru hilabeteren ostean lortu dute partida bat irabaztea. Budimir eta Barja izan dira golegileak. | Garaipenaren bidera itzuli da Osasuna. Nafarrek ia hiru hilabeteren ostean lortu dute partida bat irabaztea. Budimir eta Barja izan dira golegileak. | Berpiztu da Osasuna. Bolada txarrean zen Jagoba Arrasateren taldea, baina okerrago dago sailkapenaren zuloan den Cadiz. Ia hiru hilabeteren ostean hiru puntuak lortu dituzte nafarrek, eta, psikologikoki laguntzeaz gain, sailkapenean ere arnasa apur bat hartzeko balioko die.
Baloiaren jabetza Osasunak izan du, eta 30. minutuaren inguruan hasi dira etxekoak bisitariei min egiten. Gertu izan dute gola Moncayolak eta Budimirrek, eta azkenean kroaziarrak eskuratu du saria: ondo harrapatu du Kike Garciaren erdiraketa bat, eta gola sartu du. Aurrelariak aurrelariari.
Bigarren zatia hasi eta gutxira, berriz, bigarrena sartu du Barjak, aldaratze bat ahal zuen moduan errematatuz. Gola ez da ikusgarria izan, baina berdin-berdin igoarazi du markagailua. 2-0. Cadizek ezin izan du joera aldatu, eta gertuago izan du Osasunak 3-0ekoa bisitariek lehen gola baino.
Sailkapenean 12. postuan da Osasuna, 25 punturekin.
Osasuna: Herrera; Juan Cruz, David Garcia, Jose Angel, Nacho Vidal; Torro, Ruben Garcia (Manu Sanchez, 75. min), Barja (Roberto Torres, 76. min), Moncayola (Oier, 87. min); Kike eta Budimir (Brasanac, 80. min).
Cadiz: Ledesma; Chust, Espino, Cala, Fali; Alarcon, Chapela (Andone, 59. min), Jens Jonsson (Alejo, 45. min), Arzamendia (Osmajic, 71. min); Sobrino eta Alex Fernandez (Bastida, 71. min). |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208145/euriteek-arazoak-sortu-dituzte-errepidean-baina-ez-orain-dela-hilabete-adinako-uholderik.htm | Gizartea | Euriteek arazoak sortu dituzte errepidean, baina ez orain dela hilabete adinako uholderik | Nafarroako Gobernuak larrialdi aurreko plana du ezarrita. Berako (Nafarroa) 24 familiak beren etxetik atera behar izan dute, ubide batek gainezka egin ondotik. Alerta gorria ezarri dute Iparraldean. | Euriteek arazoak sortu dituzte errepidean, baina ez orain dela hilabete adinako uholderik. Nafarroako Gobernuak larrialdi aurreko plana du ezarrita. Berako (Nafarroa) 24 familiak beren etxetik atera behar izan dute, ubide batek gainezka egin ondotik. Alerta gorria ezarri dute Iparraldean. | Azaro-abenduetan bezala, Euskal Herriko ibaiei begira daude begi guztiak jarrita izan dira gaur, goizaldetik. Atertu gabe egin du euria asteburuan, batez ere atzo, eta hainbat lekutan izan dira arazoak uholdeak direla eta.
Nafarroaren iparraldean hainbat ibai atera egin ziren atzo iluntzean, besteak beste Arga, Arakil, Burunda, Larraun eta Ultzama. Egun osoan zehar, herritarrek arretaz egin behar izan diete so horiei guztiei. Batik bat, Beran (Nafarroa) da piztua alarma: eraikin multzo bateko 24 familiak beren etxebizitzak utzi behar izan dituzte, ubide batek gainezka egin ondotik. Ubidea trabatua gelditu da, urak indarrez egin du gainezka, eta, ondorioz, lurra ailegatu da, arrastaka, etxebizitzen oinarrietaraino. Arriskua ikusirik, etxetik ateratzeko eskatu diete dozenaka herritarri.
Eguerdi aldera, kezka nagusia batik bat Arga ibaian zegoen, behin Iruñerria igarota. 13:00etako datuen arabera, 5,8 metroko maila du ibaiak Etxaurin, eta segundoko 900 metro kubikoko ur emaria —17:00etan, 5,5 metro—. Arratsaldean, alerta gorritik laranjara pasatu da inguru hori, eta alerta laranjan dago Arakil ere, Asiain aldean.
Duela hilabete inguru gertatutakoaren oroitzapenak azkarrago erreakzionatzea eragin du oraingoan. Nafarroako Gobernuak larrialdi aurreko egoera ezarri zuen atzo ibaien emaria asko handitzen ari zela ikusita. Edonola ere, ibaien emaria ez da heldu abenduko emarietaraino, eta ez da espero tamaina hartako uholderik eragitea orain.
Arratsaldean, gobernuak baieztatu du ibaiak egonkor daudela eta ez dutela kalte handirik eragin. Dena den, erabaki du larrialdi aurreko egoerari eustea, oraindik ez delako amaitu eta ikusteko dagoelako zer bilakaera duen ur emari handia Faltzes eta Funes aldera iristean. Aurreko uholdeak kalte handiak eragin zituen uholdeari aurre egiteko egituretan, eta azken orduetan emaria handituz doa. Funesen, segundoko 633 metro kubikokoa zen 17:00etan –segundoko 961 metro kuboko mailara heldu zen abenduaren 11n—
Edonola ere, Iruñean, Burlatan, Atarrabian eta Uharten autoak erreka bazterretatik kentzeko esan zieten herritarrei. Hiriburuan, Landaben industrialderako N-30eko sarrera trabatu zuten.
Arakil ibaiak gainezka egin du Arruazun. Han, Sakanako NA-2410 errepidea itxi zuten atzo. Lesaka eta Oiartzun (Gipuzkoa) arteko errepidea ere trabatu zuten 12-13 kilometroen artean, zuhaitzak erori zirelako. Bidasoa ibaiak lau metroko altuera hartu du goizaldean, baina beherantz ari da.
Tuteran, berriz ere, beste lekuetan baino geroago espero dute uholdea, astearterako hain zuzen ere. Edonola ere, ez dute espero aparteko uholderik. Izan ere, segundoko 1.250 metro kuboko emaria aurreikusi dute, eta horrek bakarrik eragingo lioke ur azpian geratzeko prestatzeko dauden guneei. Edonola ere, udalak larrialdi aurreko plana piztu du.
Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakaria Teresa Riberarekin Funesera joatekoa zen goizean, abenduko uholdeaz hitz egiteko, baina bidaia atzeratu dute, egoera aztertzeko. Txibitek azaldu du ibaien bilakaera gertutik zaintzen ari direla eta alerta aurreko egoeran daudela: «Aurreikuspenek ez dute zerikusirik abendukoekin. Baldintzak ez dira berak».
Azken egun eta batez ere orduetan euri ugari egin du Euskal Herriko bazterretan. Kintoan (Nafarroa), esaterako, azken 24 orduetan metro karratuko 142 litro bildu dira, abenduaren 10eko datuen pare. Dena den, orduko egoeraren aldean, ez da elur kantitate handirik urtu mendietan.
Trafiko arazoak Gipuzkoan
Hala, eurite horiek ez dute uholde handirik eragin oraingoz, baina errepide ugari itxi dituzte Gipuzkoan. Bergaran, N-636 errepidea itxi zuten atzo, luizi batek eraginda.
Oraintxe ez dago ibiltzerik Zarautz eta Getaria artean, N-634 errepidean, luizi batengatik. Trafikoa Meagatik desbideratzen ari dira. Usurbilen ere gainezka egin du Oriak.
Mendaron, errekak gainezka egin du Garagartza auzoan.
Bizkaian, Trabakuako mendatea itxita dago, Markina-Xemeinen. Euriak atzo arazoak sortu zituen trenbideetan. Bilbo-Balmaseda arteko trenak Basurtutik atera behar izan zuten, aurretik dagoen tunela hartu zuelako urak. Azaroaren eta abenduaren arteko uholdeetan ere, arazoak egon ziren tunel horretan.
Hala Bizkaian nola Gipuzkoan, ibaien maila egonkor dago orain. Dena den, zenbait puntutan, Urumea eta Ibaizabal alerta gorrian izan dira une batez: Ibaizabal, Lemoan, atzo gaueko 22:00etan, eta Urumea, Ereñozun, eguerdian. Apurka, beherantz egiten ari dira.
Alerta gorria Ipar Euskal Herrian
Banka eta Baigorri (Nafarroa Beherea) artean arazoak sortzen hasi dira, baita Akamarre eta Bidaxune artean ere (Nafarroa Beherea) bidea itxi behar izan dute. Atzo arratsetik prefeturak alerta gorria ezarri du Iparralde osoan. Atharratze (Zuberoa) inguruan arrisku maila handia da, prefeturaren erranetan. Haurrak eskolara ez eramateko eskatu diete gurasoei, eta prefeturak eskola garraioa ezeztatzea deliberatu du. Bestalde, Senperen (Lapurdi) hainbat etxe elektrizitaterik gabe gelditu dira. Prefeturak uste du arratsalde honetan Baionan Errobi eta Aturri gainezkatzen ahal direla; Maule inguruan, berriz, prefeturak uste du iragan abenduan baino uholde handiagoak gertatzen ahal direla. Herritarrei eskatu diete «ahal den heinean» etxean gelditzeko, eta ur bazterretara ez hurbiltzeko.
Oraintxe, errepide hauek daude itxita: Uztaritzeko bidea, Bidaxune eta Akamarre artekoa, Bidaxune eta Peyrehorade (Biarno) artekoa, Labetze-Bizkaikoa, Bidarraikoa, eta Barkoxe ingurua.
Prefeturak ohartarazi duenez, okerrena arratsaldean iristea espero da, hala nola Maulen (Zuberoa) edo Baionan (Lapurdi). Aturri ibaiaren goratzeari aurre egiteko, hainbat kale hetsi dituzte Baionan, ura aterako ote den beldurrez. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208146/the-power-of-the-dog-eta-west-side-story-garaile-inoizko-urrezko-globorik-polemikoenetan.htm | Kultura | 'The Power of The Dog' eta 'West Side Story' garaile, inoizko Urrezko Globorik polemikoenetan | Telebistarik gabeko gala batean eta zinema munduak bizkarra emanda banatu dituzte Hollywoodeko atzerriko prentsaren sariak | 'The Power of The Dog' eta 'West Side Story' garaile, inoizko Urrezko Globorik polemikoenetan. Telebistarik gabeko gala batean eta zinema munduak bizkarra emanda banatu dituzte Hollywoodeko atzerriko prentsaren sariak | Aspalditik zetorren polemika. Hollywoodeko Atzerriko Prentsaren Elkartea (HFPA) behin baino gehiagotan salatu dute aniztasunik ezagatik, baita ustelkeriagatik ere. Eta aurten boikota izan du ordainean. HFPAk banatzen dituen Urrezko Globoak Oscar sarien atarikorik garrantzitsuenak izaten dira, faborito nagusiak bideratzen dituztenak, baina aurten telebistaren eta zinema munduaren bozgorailurik gabe banatu dituzte. Gala Los Angelesko (AEB) Beverly Hilton hotelean egin dute, baina ateak itxita. Telebista kamerarik, alfonbra gorririk, gonbidaturik, izarrik eta akreditatutako prentsarik gabe.
Gauzak horrela, The Power of The Dog westerna eta West Side Story musikala nabarmendu dira Urrezko Globoen palmaresean, biek ala biek hiru sari eskuratuta. The Power of The Dog-ek garaikur hauek irabazi ditu: film dramatikorik onenarentzakoa, zuzendaririk onenarentzakoa (Jane Campion) eta taldeko gizonezko aktorerik onenarentzakoa (Kodi Smit-McPhee).
Steven Spielbergek zuzendutako filmak ere hiru Urrezko Globo eskuratu ditu: komedia edo musikalik onena, emakumezko aktorerik onena (Rachel Zegler) eta taldeko emakumezko aktorerik onena (Ariana DeBose).
Interpretazioei dagokienez, benetako bi pertsonaiaren azalean jarri diren Hollywoodeko bi izar saritu dituzte Urrezko Globoek. Emakumezko aktorerik onena Nicole Kidman izan da, Being The Ricardos filmean egindako lanagatik. Film horretan, Lucille Ball telebistako izarra izan zenaren rola bete du Zeelanda Berriko aktoreak. Gizonezko aktorerik onenaren saria, berriz, Will Smithentzat izan da, King Richard filmagatik. Venus eta Serena Williams tenis jokalarien aitaren rola jokatu du Smithek film horretan.
Komedia edo musikaleko gizonezko aktorerik onenaren Urrezko Globoa, bestalde, Andrew Garfieldek jaso du, Tick, Tick… Boom! filmagatik.
Ingelesez besteko filmik onenaren saria Ryusuke Hamaguchiren Drive My Car-entzat izan da.
Soinu bandarik onenaren saria eskuratzeko hautagaien artean Alberto Iglesias donostiarra zegoen, Madres paralelas filmarentzat egindako lanagatik, baina, azkenean, Urrezko Globoa Hans Zimmerrentzat izan da (Dune).
'Succession' eta 'Hacks' telebista sarietan garaile
Oscarrek ez bezala, Urrezko Globoek telebistako ekoizpena ere aitortzen dute, eta, aurten, HBO katea izan da, berriro ere, garaile nagusia. Succession-en bigarren denboraldiak telesail dramatikorik onenaren saria jaso du, eta baita interpretazioari lotutako beste bi ere: Jeremy Strong (gizonezko aktorea) eta Sarah Snook (taldeko emakumezko aktorea). Kate bereko Hacks telesaila, berriz, komediazko telesaili onena izendatu dute, eta serie horretan egindako lanagatik emakumezko aktorerik onenaren saria bereganatu du Jean Smartek. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208147/djokovic-askatzeko-agindu-du-epaileak.htm | Kirola | Djokovic askatzeko agindu du epaileak | Halere, baliteke Australiako Gobernuak bisa berriz kentzea tenislariari, eta herrialdean sartzea debekatzea hiru urterako. | Djokovic askatzeko agindu du epaileak. Halere, baliteke Australiako Gobernuak bisa berriz kentzea tenislariari, eta herrialdean sartzea debekatzea hiru urterako. | Seta irabazi dio Novak Djokovic tenis jokalariak Australiako Gobernuari. Haren bisa bertan behera uzteko erabakia atzera bota du Melbourneko epaile batek, eta, beraz, libre aterako da kirolaria. Horrez gain, Gobernuak ordaindu beharko ditu epaiketa gastuak.
Pozez hartu dute albistea Djokovicen jarraitzaileek. Tenislaria preso atxiki duen hotelaren aurrean bildutakoek txalo eta oihu artean hartu dute Anthony Kelli epailearen ebazpena.
Epaileak argudiatu du tenislariari bisa kentzeko erabakiak ez duela zentzurik, eta kirolariak ez duela behar adina astirik eduki bere abokatuekin edo Australiako Irekiaren antolatzaileekin hitz egiteko.
Urtarrilaren 6an hasi zen jokalari serbiarraren eta Australiako Gobernuaren arteko tirabira. Australiako Irekian jokatu behar zuen datozen egunetan, baina herrialdeko agintariek sartzeko baimena ukatu zioten, kirolariak ez duelako frogatu koronabirusaren aurkako txertoa hartua duela, edo hura ez hartzeko eskubidea duela. Teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko lehena deportatzea erabaki zuten.
Geroztik, asilo eskatzaileentzat Melbournen daukaten hotel batean hertsirik egon da jokalaria, haren abokatuek helegitea jarri eta epaileak gaia aztertu bitartean.
Djokovicek argudiatu zuen txertoa hartzeaz salbuetsita dagoela. Baina iaz adierazi zuen txertatzearen aurkakoa zela, eta uko egin dio Australiako agintariei txertatu ote den esateari. Txapelketaren antolatzaileek adierazi zuten herrialdeko bi sendagile batzordek ontzat eman dutela jokalariaren ustezko salbuespena. Baina mugazainek ez zuten horrela ikusi, eta kirolariarekin salbuespenik ez egitea erabaki zuten. Scott Morrison Lehen ministroak argi esan zuen: «Ez dago kasu berezirik; arauak arauak dira».
Epaileak erabaki du jokalaria aske uzteko berehala.
Edonola ere, ikusteko dago partida nork irabaziko duen, Australiako Gobernuan ez baitu amore eman. Chris Tran estatuaren abokatuak esan du balitekeela Australiako Immigrazio ministroak tenislariaren bisa berriz bertan behera uztea. Izan ere, ministroak ahalmena du hori egiteko, eta epaileak ere aintzat hartu du eskumen hori. Epaileak ohartarazi duenez, berriz bisa kentzea erabakiz gero, jokalariari hiru urterako debeka diezaiokete Australian sartzea.
Hainbat hedabidek zabaldu dituzte tenislariak mugazainekin edukitako elkarrizketaren transkripzioak. Horretan, Djokovicek aitortzen die ez dagoela txertaturik, baina azaltzen die bitan eman duela positibo COVID-19 gaitza eragiten duen birusean: 2020ko ekainean eta joan zen abenduan.
Australian sartzeko, derrigorrezkoa da txertoa. Edonola ere, salbuetsita daude gaitz larri bat daukatenak horrek txertatzea galarazten badie, gehienez sei hilabete lehenago COVID-19 gaitza eduki dutenak, edo txertoaren kontrako erreakzio bat eduki dutenak, besteak beste.
Jokalarien senideek prentsaurrekoa antolatu dute Belgraden. Esan dute justiziak irabazi duela, eta eskerrak eman dizkiete kirolariari sostengua adierazi dietenei Melbourneko kaleetan. «Hau haren ibilbideko garaipenik handiena da», adierazi du tenislariaren ama Dijanak. Semea «torturatu» egin dutela gaineratu du. Kirolaria hobeto tratatzeko eskatu die osaba batek Australiako agintariei. Djokovicen aita Srdjanek esan du azken egunetako jokoa izugarri zaila izan dela kirolariarentzat eta haren familiarentzat: «Gizaki gisa dituen eskubide guztiak kendu dizkiote». Azaldu du agiri bat eman ziotela sinatzeko, bere bisari uko egiteko, baina tenislariak uko egin ziola, legerik hautsi ez zuela iritzita.
Espero zen tenislariak berak parte hartzea prentsaurrekoan, modu telematikoan, baina azkenean, Twitterren baino ez du bota iritzia. Urtarrilaren 4tik ez zuen mezurik argitaratu sare sozialean. Mezuan adierazi du pozik eta esker onez dagoela epaileak atzera bota duelako berari bisa kentzeko saioa. Gaineratu du Australian geratu nahi duela eta Australiako irekian parte hartzen saiatu. Horretan dauka arreta guztia. «Daukagun txapelketarik handienetako batean zaleen aurrean jokatzera etorri nintzen». Eskerrak eman die sostengua eman dioten guztiei. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208148/umeek-positibo-ematen-dutenean-osakidetzak-ez-dizkie-gelakide-guztiei-egingo-probak.htm | Gizartea | Umeek positibo ematen dutenean Osakidetzak ez dizkie gelakide guztiei egingo probak | Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek esan du 800 irakasle bajan daudela, iaz halako lau. Osakidetzak emandako jarraibide berrien arabera, gaixotasunen bat edukitzeagatik zaurgarriak diren umeek soilik egin beharko dute proba eta berrogeialdia. | Umeek positibo ematen dutenean Osakidetzak ez dizkie gelakide guztiei egingo probak. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzek esan du 800 irakasle bajan daudela, iaz halako lau. Osakidetzak emandako jarraibide berrien arabera, gaixotasunen bat edukitzeagatik zaurgarriak diren umeek soilik egin beharko dute proba eta berrogeialdia. | Hego Euskal Herriko milaka ikasle gaur itzuli dira ikastetxera; gainera, aldaketekin: Osakidetzak irizpide berriak ezarri ditu berrogeialdiak eta probak egiteko. Aurrerantzean, umeek ez dute berrogeialdirik eta probarik egin beharko ikasgelan positibo bat edo batzuk agertzen badira ere. Salbuespen bat egongo da: gaixo egoteagatik zaurgarriak diren umeak. Hala dio ikastetxeetara bidali duten oharrak: «Ikasgelako inor ez da kontaktu estutzat hartuko, hurrengo kasuan izan ezik: osasun arrisku-talderen bateko pertsonak direnean». Besteak beste, minbizia, gaizki kontrolatutako diabetesa, desnutrizioa edo giltzurrunetako gaixotasunen bat dutenek edo transplanteren bat izan dutenek egin beharko dituzte proba eta berrogeialdia; gainerakoek, berriz, eskolara joaten jarraitu ahal izango dute, eta ez dute probarik egin beharko ikasgelan positibo bat edo gehiago agertu arren. Sintomak agertzen diren begiratzeko eta prebentzio neurriak «ahalik eta gehien» zorrozteko soilik eskatzen diete. Halaber, ikastetxeari jarraipena egingo diotela nabarmentzen du oharrak: «Ikastetxean egon daitezkeen COVID-19 kasuen kopuruaren edota pilaketen jarraipena egingo da Hezkuntza Sailarekin batera. Egoera epidemiologikoaren eta aukeren arabera, esku hartze ezberdinak martxan jartzea baloratuko da zaintza saretik».
Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak ere eman du hezkuntzarako aholku bat: gomendatu dute gutxienez bost ikaslek edo ikaskideen %20k positibo eman arte ez ixteko ikasgela bat. Nafarroak irizpide hori beteko du. Gaur zehaztu dutenez, immunoezabatzea dutenek etxean geratu beharko dute zazpi egunean, gelan kasuren bat azaltzen bada.
Eguberrietako oporren ostean, umeek beste neurri berri batzuk ere izango dituzte ikasgeletan. Eusko Jaurlaritzak, esaterako, hainbat aldaketa egin zituen protokoloan: besteak beste, ikasgela bateko eta besteko ikasleak nahastea debekatu zuen Lehen Hezkuntzan eta maskara une oro jantzi beharko dute 6 urtetik gorako ikasleek. Nafarroan, orain arte ezarritako neurriak mantenduko dituzte, egoera epidemiologikoaren arabera aldaketarik egin beharrik gabe.
Koronabirusa goraldi betean dago, eta hori ikasleen artean ez ezik irakasleen artean ere nabaritu da. Hego Euskal Herrian, mila irakasle baino gehiago daude bajan: Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, 800 baino gehiago, eta Nafarroan, 215. Iaz, gaurko egunez, 212 irakasle zeuden bajan Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. «Pandemiaren egoera delikatu batean gaude, eta transmisioa oso handia da. Horrek eremu guztietan dauka eragina, hezkuntzan gehiago ikusten den arren», nabarmendu du Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak. Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilari Carlos Gimeno «arduratuta» dago bajengatik. Orotara, 437 irakasle daude konfinatuta Nafarroan. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208149/gutxienez-hamar-turista-hil-dira-brasilen-harrizko-horma-bat-gainera-erorita.htm | Mundua | Gutxienez hamar turista hil dira Brasilen, harrizko horma bat gainera erorita | Minas Gerais estatuan gertatu da ezbeharra, Furnas lakuan. Segurtasun langileak bilaketa lanetan ari dira. | Gutxienez hamar turista hil dira Brasilen, harrizko horma bat gainera erorita. Minas Gerais estatuan gertatu da ezbeharra, Furnas lakuan. Segurtasun langileak bilaketa lanetan ari dira. | Furnas lakuaren inguruan gertatu da ezbeharra, Brasilgo Minas Gerais estatuan: harrizko horma bat turistaz beteriko hainbat txalupen gainera erori da, eta segurtasun indarren eta hedabideek zabaldutako datuen arabera, gutxienez hamar lagun hil eta 31 zauritu dira.
Ezbeharraren ondorioz, hainbat pertsona desagertuta egon daitezke, eta segurtasun langileak bilaketa lanetan ari dira. Aurreratu dute bilaketa lana ez dela ez erraza ezta azkarra izango, eta hainbat egun beharko dituztela horretarako.
Inguru horretan zeuden zenbait norbanako grabatzen ari ziren ezbeharra gertatu denean. Bideoz jaso bakarrik ez, sareetan ere zabaldu dituzte irudi ikusgarriak, eta zenbait erabiltzaile saminez mintzatu da gertatutakoaren inguruan. Bada, gainera, harri handi horren irudi bat gogora ekarri eta duela hainbat urte eremu horretan ateratako argazki bati buruz hitz egin duenik.
Flavio Freitas erabiltzailearena da argazkia, eta 2012. urtean atera zuen. Facebook sare sozialean partekatu zuen, eta argazkiarekin batera, honako hau jarri zuen goiburuan: "Harri hori erori egingo da". Ikus daitekeen bezala, arrakala handi bat zuen harriak, eta hainbat erabiltzaile ezbeharra gertatu baino lehen harriaren egoera "kaskarra" ote zen edota "amiltzeko zorian" ote zegoen galdetzen hasi da.
Ikerketa bat ireki dute gertaera aztertzeko, eta adierazi dute ziurrenik segurtasun arauak berrikusiko dituztela etorkizunean berriro ere halako «tragediarik» gerta ez dadin. Halaber, azaldu dute ezbeharra gertatu baino bi ordu lehenago Defentsa Zibiletik alerta piztu zutela eurite gogorrengatik, baina ibilaldi turistikoek bere horretan jarraitu zutela. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208150/botikako-testetan-positibo-ematen-dutenei-kasua-berresteko-probarik-ez-die-egingo-osakidetzak.htm | Gizartea | Botikako testetan positibo ematen dutenei kasua berresteko probarik ez die egingo Osakidetzak | Positibo izateko «probabilitatea» oso handia dela onartu du Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, eta, oro har, bakartzera egin beharko dutela; sintomek okertzera egin duten pazienteei eta «zaurgarritasunen» bat dutenei begira ariko da osasun sistema. | Botikako testetan positibo ematen dutenei kasua berresteko probarik ez die egingo Osakidetzak. Positibo izateko «probabilitatea» oso handia dela onartu du Osasun sailburu Gotzone Sagarduik, eta, oro har, bakartzera egin beharko dutela; sintomek okertzera egin duten pazienteei eta «zaurgarritasunen» bat dutenei begira ariko da osasun sistema. | Izurriaren eboluzioa oraindik ez da «ona». Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik Eusko Legebiltzarrean agerraldia egin du, eta COVID-19aren goraldian apaltzerik ez dela igartzen onartu du. Horren ondorioz, osasun sistema publikoan oraindik ere «tentsioa» agerikoa dela esan du, eta abenduaren 28an berritu zituzten protokoloetan, aldaketa bat gehiago egingo dutela: orain botiketan saltzen dituzten antigeno testetan positibo ematen duten guztiak bakartzea da irizpidea. Orain arte webean antolatu duten gune baten bidez eman behar zuten positiboaren berri, kasua berresteko test bat egite aldera, baina orain lehenbailehen bakartzea da irizpidea. Osasun sistemak artatuko ditu soilik sintomek «okerrera» egiten badute; halaber, gaixotasun baimena behar dutenek hori eskatu ahal izango dute horretarako webean taxutu duten beste baliabide baten bidez. Sagarduik esan du testak positiboak badira, positibo izateko «probalitatea» oso handia dela gaur egun, eta horregatik hartu dutela orain erabaki hori.
Orain, «transmisio komunitario» egoeran, «arintasuna» lehenetsi behar dela argudiatu du sailburuak, eta horregatik lehenetsiko dituztela era horretan atzemandako positiboak. Protokoloetan aldaketa gehiago ere izango direla iragarri du. Adierazi du horien bidez betiere lehen mailako osasun artako lana «arindu» nahi dutela, eta pazienterik «zaurgarrienen» arta lehenetsi nahi dutela ororen gainetik.
Orain hogei egun mintzatu zen azken aldiz Sagardui Eusko Legebiltzarrean, eta ordutik egoera asko aldatu dela azaldu du. Omikron aldaera oso bizkor hedatzen da, eta horri egotzi dio sailburuak aldaketa. Gaur zabalduko ditu Osasun Sailak izurriaren eboluzioa aurkezteko datuak, baina aurreratu ditu hainbat kopuru: atzo 7.620 kasu positibo atzeman zituzten. Erietxeetan 796 pertsona daude gela arruntetan, eta 137 ZIUetan. Orain dela hogei egun 324 paziente zeuden ospitaletako gela arruntetan, eta 105 ZIUetan; alderaketa hori nabarmendu du Sagarduik asteotan izan den eboluzioaz ohartarazteko, eta egoeraren larriaz abisu emateko.
Ikasturtea hasiko dute gaur eskola askotan, eta eskoletarako irizpidea izango da ikasgela batean kasuren bat badago ere, horietako martxa ez etetea. Sailburuak aditzera eman duenez, kasu gehiago agertzen badira, Osakidetzako adituek aztertuko dute egoera, eta orduan emango dituzte irizpide gehiago.
Txertoaren indartze dosiak jartzen jarraitzen dutela esan du Sagarduik, eta 40 urtetik gorakoei hasiko direla deia egiten gaurtik. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208151/gutxienez-19-pertsona-hil-dira-new-yorken-izandako-sute-batean.htm | Mundua | Gutxienez 19 pertsona hil dira New Yorken izandako sute batean | Berogailu elektriko batean hasi da sugarra, eta eraikin osora hedatu da. Gutxienez 19 pertsona hil eta 63 zauritu dira. Konpentsazio funts bat jarriko dute kaltetuentzat. | Gutxienez 19 pertsona hil dira New Yorken izandako sute batean. Berogailu elektriko batean hasi da sugarra, eta eraikin osora hedatu da. Gutxienez 19 pertsona hil eta 63 zauritu dira. Konpentsazio funts bat jarriko dute kaltetuentzat. | Bronx auzoko eraikin batean gertatu da ezbeharra, New York hirian, eta, agintariek oraindik datu ofizialik plazaratu ez duten arren, gutxienez 19 pertsona hil eta beste 63 zauritu direla esan du Poliziak, eta horietako 32 oso larri daudela. New York Post egunkariaren eta ABC7 telebista katearen arabera, 19 horietatik bederatzi haurrak dira.
Daniel Nigro New Yorkeko Suhiltzaileen komisarioaren arabera, «gaizki zebilen berogailu elektriko bat» izan da sutearen sorburu: bi solairuko etxebizitza batean zegoen, egongela batean, eta eremu hori guztiz kiskali ondoren, eraikin osora hedatu da sugarra. Suhiltzaileen hitzetan, oso azkar zabaldu da, «ezohiko abiaduran».
Konpentsazio funts bat
Eric Adams New Yorkeko alkateak esan du zenbakiak «izugarriak» direla , eta hirian azkenaldian izan den suterik okerrenetako bat dela: «New York hiriaren aro modernoan izandako suterik okerrenetako bat». Suteak hondatutako eremuan hitz egin du, eta nabarmendu du ikerketa bat ireki dutela zer gertatu den argitzeko.
Gauza bera adierazi du Kathy Hochul New Yorkeko gobernadoreak, eta aitortu du «izututa» sentitzen dela. Halaber, adierazi du konpentsazio funts bat jarriko dutela kaltetuentzat. «Kaltetuen bizitza berreraikiko dugu, eta itxaropena emango diegu, batez ere Afrikatik etorri zirenei, Ganbiatik; hona, Bronxeko barruti handi honetara, bizitza hobe baten bila». |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208152/txibite-okerrago-gaude-ospitaleetan-eta-bihar-erabakiko-dugu-zer-egin-neurri-murriztaileekin.htm | Gizartea | Txibite: «Okerrago gaude ospitaleetan, eta bihar erabakiko dugu zer egin neurri murriztaileekin» | Lehendakariak nabarmendu du orain Nafarroako ZIUetan daudenen %60 txertatu gabekoak direla. | Txibite: «Okerrago gaude ospitaleetan, eta bihar erabakiko dugu zer egin neurri murriztaileekin». Lehendakariak nabarmendu du orain Nafarroako ZIUetan daudenen %60 txertatu gabekoak direla. | Egoera ez da ona. COVID-19aren transmisioa goranzkoan da oraindik, eta igoera hori nabari da ospitaleetan ere. Hori adierazi du gaur Nafarroako Gobernuko lehendakari Maria Txibitek. «Egoera konplikatzen hasia da», aitortu du. «Oraintxe dugun kasu kopuru handiak eta intzidentziaren goranzkoak eragina du ospitaleetan ere, eta presioa nabari da, bai ospitaleko gela arruntetan, bai ZIUetan».
Heldu den ostiralean bukatzekoak diren neurri murriztaileei dagokionez, berriz, Txibitek esan du bihar erabakiko dutela horiek luzatu edo ez: «Duela 15 egun neurriak ezarri genituenean baino okerragoa da egoera orain; hortaz, datozen orduetan aztertuko dugu nondik jo. Oraingoz, ez dugu aukerarik baztertzen».
Lehendakariak gaineratu du azken bi asteak ez direla «ohikoak» izan, eta ikusgai dagoela, «normaltasunera bueltatu ostean», kutsatze kopuruak goia jo duen ala ez. Hala ere, nabarmendu du Nafarroako ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan larri dauden gaixoen %60 txertatu gabe dagoela: «Hori da gakoa, txertatzea. Gure adina edozein dela ere, sintoma larriak izan ditzakegu, eta txertatzea da horren kontrako erremedioa ». |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208153/salatu-dute-indarkeria-matxistaren-biktima-den-emakume-bat-etxegabetuko-dutela-barakaldon.htm | Gizartea | Salatu dute indarkeria matxistaren biktima den emakume bat etxegabetuko dutela Barakaldon | Erabakia salatzeko, Argitan emakumearen aholkularitza zentroko eta Berri-Otxoak bazterketaren aurkako plataformako kideak Barakaldoko Justizia jauregiaren aurrean mobilizatu dira. | Salatu dute indarkeria matxistaren biktima den emakume bat etxegabetuko dutela Barakaldon. Erabakia salatzeko, Argitan emakumearen aholkularitza zentroko eta Berri-Otxoak bazterketaren aurkako plataformako kideak Barakaldoko Justizia jauregiaren aurrean mobilizatu dira. | Argitan emakumearen aholkularitza zentroko eta Berri-Otxoak bazterketaren aurkako plataformako kideak Barakaldoko (Bizkaia) Justizia jauregiaren aurrean mobilizatu dira gaur goizean, Alokabide Eusko Jaurlaritzaren alokairurako sozietate publikoak Barakaldoko emakume bat kanporatzeko prozedura eskatu duela salatzeko. «Lau seme-alaba ditu, horietako hiru adingabeak, indarkeria matxistaren biktima da, eta udaleko gizarte zerbitzuek egiaztatutako kalteberatasun egoeran dago», salatu dute mobilizazioan. Jakinarazi dutenez, etxegabetzeko agindua urtarrilaren 31rako ezarri da, 09:15ean, «nahiz eta kolektibo ahulentzako etxegabetzeen luzamendu politikak zabaldu diren».
Mobilizazioaren deitzaileek adierazi dutenez, indarkeria matxistaren biktima izan zen emakumeari «premiazko harrera» egin zioten 2021eko maiatzean, matxismoaren biktima izan ziren emakumeentzako babesleku batean. Horregatik, gogorarazi dute egoera horri aurre egiteko asmoz Alokabidek hilabete horretako 21erako emandako etxegabetzea geldiaraztea erabaki zuela.
Halere, «ez Udaleko gizarte zerbitzuek ez Eusko Jaurlaritzak» hilabete hauetan ez diote bizitoki alternatibarik eskaini indarkeria matxistaren biktima den emakume horri, «egungo legediak eta egungo jarduera protokolo guztiek eskatzen duten bezala». Eta, ohartarazi dutenez, bi administrazioek erabaki dute bertan behera utzitako exekutatuko den husteko agindua berriro «martxan jartzea» erabaki zuten: «Egiaztatu dugu alarma-egoeran zehar, arazo honetarako araudi gehiago onartu ondoren ere, ez direla etxegabetzeak eten».
Indarrean dagoen legediaren arabera autonomia erkidegoak etxebizitza batean kalteberatasun egoera egiaztatuan dauden pertsonen «berehalako birkokatzea bermatzera» behartuta dago, gogorarazi dute. Beraz, «Barakaldoko Udalak eta Eusko Jaurlaritzak ez dute legeria hori betetzen etxegabetzeen arazoari aurre egiteko, Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiaren ebazpenez edo NBE Nazio Batuen Erakundeko Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalen Batzordearen irizpenaz gain». Gainera, «Alokabidek eta Barakaldoko Udalak ez dute betetzen Eusko Jaurlaritzak, Eudel Euskadiko Udalen Elkarteak eta Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiak 2013an sinatutako etxegabetzeen aurkako protokoloa; izan ere, protokolo horretan jasotzen da erakundeek bizitegi alternatiba duin bat jarri behar dutela ukitutako familien eskura, eta betebehar hori ez da inoiz betetzen, gizarte presioaren bidez izan ezik».
«Prekaritatea eta pobrezia emakumeen artean errotzen dira, eta etxegabetzeak ez dira salbuespen bat», salatu dute, eta erakundeei eskatu diete «berdintasunaren aldeko jarduerak» lehenesteko krisi ekonomiko eta soziosanitarioko garai honetan. «Izan ere, gizarte arloan egiten duten jarduerak gizarte eskubideak murriztea baino ez du helburu, indarkeria matxistaren biktima den emakume baten kaleratze horren adibide gisa», amaitu dute. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208154/osakidetzak-iragarri-duenez-40-eta-44-urte-bitartekoek-hirugarren-dosia-eska-dezakete.htm | Gizartea | Osakidetzak iragarri duenez, 40 eta 44 urte bitartekoek hirugarren dosia eska dezakete | Dagoeneko 40 urtetik gorakoen %60k hartua dute hirugarren dosia. | Osakidetzak iragarri duenez, 40 eta 44 urte bitartekoek hirugarren dosia eska dezakete. Dagoeneko 40 urtetik gorakoen %60k hartua dute hirugarren dosia. | Hirugarren txertoa hartzeko adin tartea zabaldu du Eusko Jaurlaritzak. Gaurtik aurrera, 40 eta 44 urte bitartekoek ere hirugarren dosia hartzeko ordua eska dezakete, Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak jakianarazi duenez.
Sagarduik Eusko Legebiltzarrean azaldu duenez, 80 urtetik gorakoen %93ek hartua daukate hirugarren dosia, eta 40 urtetik gorakoen %60k. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208155/lab-lan-erreforman-eragiteko-tartea-dago-oraindik-baina-erantzun-zabala-behar-da.htm | Ekonomia | LAB: «Lan erreforman eragiteko tartea dago oraindik, baina erantzun zabala behar da» | Sindikatuak uste du mahai gainean dagoen proposamena «oztopatu» daitekeela, baina horretarako mobilizazio handiak behar direla, «Galizia eta Kataluniako eragileekin batera». | LAB: «Lan erreforman eragiteko tartea dago oraindik, baina erantzun zabala behar da». Sindikatuak uste du mahai gainean dagoen proposamena «oztopatu» daitekeela, baina horretarako mobilizazio handiak behar direla, «Galizia eta Kataluniako eragileekin batera». | LAB sindikatuaren ustez, oraindik ez da berandu Espainiako Gobernuak bultzatu nahi duen lan erreforma oztopatzeko. Proposamenaren xehetasunak ezagututa, «enpresari elkarteen garaipen bat» dela iritzi dio, eta ez dela egon «kontrarreformarik». Hala ere, oraindik ere hura aldatzeko presio egin daitekeela uste du. «Aste hauek erabakigarriak izango dira», zehaztu du, eta esan du egoerak erantzun «ahalik eta zabalena» eskatzen duela. Garbiñe Aranburuk azaldu du erantzun zabal horrek Euskal Herriko gehiengo sindikalaz haratago joan beharko lukeela, Galiziako eta Kataluniako eragileekin batera.
«Greba orokorrak deitua behar zuen honezkero. Aukera bat galdu dugu», onartu du Aranburuk. Halere, ez du etsipenean murgildu nahi izan, eta mobilizazio handien asmoari eusten diola onartu du: «Murrizketa ziklo batean gaude. Lan eta pentsioen erreformak eragindakoak, Europako Funtsei loturikoak… Egoerak eskatuko du greba orokorrak deitzea. Ez dakit datarik, baina fase honek eskatuko du». Sinesmen horrekin, erantzun dinamika horri forma ematen hasteko garaia dela uste du, ELArekin batera besteak beste, harremanak bere onenean ez egon arren: «Harremana etengabekoa da, eta egoerak behartuko gaitu. Beharraren ustea eta borondatea norabide berean doaz». Hori bai, nabarmendu du Galizia eta Kataluniako sindikatuak bidelagun nahi dituela, eta, horren aurretik ere LABek mobilizatzeko deia egina duela hilaren 27rako.
LABentzat ez ezustekoa izan Espainiako enpresarien elkarteak erreforma onartu izana, eta bere uste patronalak eta erreformak indargabetzea «itsatsi ezin daitezkeen» bi aldagai dira. Alde horretatik hiru kritika nagusi egin dizkio testuari. Batetik, ez du bermatzen Euskal Herriko hitzarmenak estatukoen gainetik egongo direnik, eta estatalizazioa indartzen du. Bestetik, kaleratze libre eta merkeei eusten die, eta, azkenik, ez du planteatzen lan harremanek behar duten aldaketarik. Aranburuk zabalago azaldu du hori: «Akordioak behin-behinekotasuna murrizten duela esan da; arreta berezia jarri da hor. Baina, testua aztertuz gero, ikusten dugu idatzita dagoen modua oso orokorra dela, eta ateak irekita uzten dituela behin-behineko kontratazioen deskausalizazioari. Eragin oso mugatua izango duela uste dugu».
Eragin bai, baina nola? Non? «Partida hau ez da Madrilen bakarrik jokatzen», nabarmendu du. Jokaleku politikoan «gauzak nahiko irekiak» daudela uste du Aranburuk, eta euskal alderdiekin harremanetan daudela baieztatu du. Dena den, gogoratu du Euskal Herrian eskuduntza eta erreminta guztiak ez izan arren, langileen baldintzak hobetzea «borondate» kontua dela, eta, besteak beste, Confebask eta CEN interpelatu dituztela «akordio interprofesional propioak» adosteko. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208156/gizonezko-bat-atxilotu-dute-gasteizen-bikotekideari-eraso-egin-izana-egotzita.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen bikotekideari eraso egin izana egotzita | Gasteizko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, beste bi atxiloketa izan dira asteburuan. | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen bikotekideari eraso egin izana egotzita. Gasteizko Udaltzaingoak jakinarazi duenez, beste bi atxiloketa izan dira asteburuan. | 40 urteko gizonezko bat atxilotu zuten atzo Gasteizko Pilar auzoko etxebizitza batean, eztabaida batean bikotekideari eraso egin izana egotzita.
Horrez gain, Udaltzaingoak ohar baten bidez jakinarazi duenez, larunbatean Errege-Erregina Katolikoen kaleko ostalaritza establezimendu bateko bezeroei enbarazu egin zien 54 urteko gizon bat ere atxilotu zuen. Agenteek eskatuta alde egin zuen lokaletik, baina itzuli eta atean zegoen poliziari oldartu zitzaion.
Asteburuko hirugarren atxiloketa ostiralean izan zen. Izan ere, 26 urteko gazte bat atxilotu zuen Gasteizko Udaltzaingoak, Peru kaleko establezimendu batera atzeko atetik sartzen saiatzeagatik, langile batek labana batekin mehatxu egin zion arren. Zerbitzuz kanpo zegoen establezimenduko bi zaintzailek geldiarazi egin zuten udaltzainak iritsi arte. Atxilotuta eraman zuten. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208157/abenduko-uholdeek-133-udali-egin-zieten-kalte-nafarroan.htm | Abenduko uholdeek 133 udali egin zieten kalte Nafarroan | Abenduko uholdeek 133 udali egin zieten kalte Nafarroan. | Oraingo uholdeek bat egin dute Teresa Ribera Espainiako Gobernuko presidenteorde hirugarren eta Trantsizio Ekologikoko ministroaren bisitarekin. Hain zuzen ere, abenduko uholdeen ondorioak eta administrazioen arteko elkarlana aztertu ditu Riberak Txibiterekin egindako bileran. Txibitek aurreratu du uholdeen ondorioa ez dela guztiz kalkulatu, baina oro har 133 udali eragin ziela eta 10.000 hektarea kaltetu zituela.
Kazetarien aurrean egindako agerraldian, Txibitek gogoan izan ditu ordu hartan hildako bi pertsonak. Jarraian azaldu du lehentasunezkoa dela uholdeek herrietan eta errepideetan eragindako kalteak konpontzea, batik bat uholdeei aurre egiteko egiturak.
Nafarroako Gobernuak kaltetuentzako, norbanakoentzako zein enpresentzako, konpentsazio laguntzak onartu zituen, foru agindu bidez. Bertan, kaltetutako 133 herriak izendatzen dira, eta kalteak jasan dituztenei bi hilabeteko epea ematen zaie laguntza eskatzeko. Hala, ondare higiezinak kaltetu zaienek ez dute lurralde ekarpenaren zerga ordaindu beharko. Era berean, iazko jarduera ekonomikoaren zerga ordaintzeari utziko diote, eta eraikuntza, instalazio eta obren zerga pagatzeari ere uzteko aukera izango dute.
Udal zerga horiek udalei eurei eragingo dietenez, gobernuak aurreikusten du ere zulo hori konpentsatzea. Txibitek espero du laguntzak «ahalik eta azkarren» iristea, eta lehentasunezkotzat jo du kaltetutako egiturak konpontzea ere bai. Luzarora begira, zehaztu du 45 udaletatik ia-ia guztiek uholdeei aurre egiteko planak berrikusi dituztela. Txibiteren esanetan, beharrezkoa da, abenduko uholdea «ezohikoa» izanagatik, halako gertakariak maizago gertatuko direlako.
Teresa Riberak gaineratu du Espainiako Gobernua errege dekretu bat prestatzen ari dela uholde eta natur arriskuei aurre egiteko eta egungo planak egokitzeko. | ||
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208158/irakasteredu-bakarra-ezartzea-eta-ikastetxeak-progresiboki-publifikatzea-proposatu-du-elkarrekin-podemos-iuk.htm | Gizartea | Irakasteredu bakarra ezartzea eta ikastetxeak progresiboki publifikatzea proposatu du Elkarrekin Podemos-IUk | Eusko Legebiltzarrean hezkuntza ituna lortzeko prozesuaren barruan, bere ekarpenak jaso dituen dokumentua aurkeztu du koalizioak. Eztabaida «lasaia» galdegin dute parlamentariek. | Irakasteredu bakarra ezartzea eta ikastetxeak progresiboki publifikatzea proposatu du Elkarrekin Podemos-IUk. Eusko Legebiltzarrean hezkuntza ituna lortzeko prozesuaren barruan, bere ekarpenak jaso dituen dokumentua aurkeztu du koalizioak. Eztabaida «lasaia» galdegin dute parlamentariek. | «Beste hezkuntza sistema batera jo behar dugu: eskola publikoak hegemonikoa izan behar du, gizarte kohesioaren bermatzaile». Hezkuntza ituna erdiesteko bidean, bere proposamena aurkeztu du gaur Elkarrekin Podemos-IU koalizioak: Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hezkuntza sistemaren ardatzak jaso ditu, 80 proposamen berdintasunezko euskal eskola publiko integral baterako izeneko dokumentuan. Miren Gorrotxategi legebiltzarreko bozeramaileak eta Iñigo Martinez Zaton parlamentariak azaldu dutenez, «diskriminazioari aurre egiteko eta ikasleak euskalduntzeko tresna eraginkorra izango den hezkuntza eredu hobea» lortu nahi dute, eta horretarako hainbat neurri jarri dituzte mahai gainean, hala nola hamar urteko epean itunpeko ikastetxeak publiko bihurtzea, matrikulazio irizpideak aldatzea, eta euskara ardatz hartuko duen irakasteredu bakarra ezartzea.
Hurrengo hezkuntza legea ekarriko duen hausnarketa prozesuan murgilduta dago Eusko Legebiltzarra, eta hainbat adituren ekarpenak izan dituzte Hezkuntza Batzordean azken hilabeteetan. Horiei entzun eta gero ondu du bere proposamena Elkarrekin Podemos-IUk. «Hezkuntzak eztabaida lasaia behar du, adostasun zabalak eskatzen ditu. Hezkuntza legeak datozen hamarkadetarako oinarriak ezarriko ditu; beraz, erantzukizun handia sentitzen dugu momentu hauetan», adierazi du Martinezek. Koalizioak Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailari, alderdi politikoei eta hezkuntza eragileei bidaliko die dokumentua, eta, datozen asteetan kontrastea egin ondoren, otsailean aurkeztuko dute behin betiko proposamena, legebiltzarrean.
Gorrotxategiren hitzetan, «eredu publikoa, pluralista» nahi dute, «herritar kritikoak heziko dituena eta eredu lehiakorretik aldenduko dena». Hausnarketaren abiapuntu gisa kokatu du eskola segregazioa: «Oso arazo larria da. Ume pobreak edo etorkinak leku jakin batzuetan pilatzen dira, eta beste leku batzuetan ez dago aniztasunik. Hori arazo handia da gure kohesio sozialerako». Hala, txostenaren arabera, hezkuntza ituna «konpromiso politiko, sozial eta demokratiko batean» oinarritu behar da, «eskola segregazioa amaitzea helburu duena».
Bide horretan, matrikulazioarekin lotuta hainbat neurri proposatu ditu. Batetik, «ikasleak hautatzeko prozesuak» desagerraraztea eta, halako jardun «informalak» saihesteko, «zonako edo udaleko matrikulazio bulego bakarrak» sortzea, ikastetxeetatik independenteak, «ikasleen matrikulazio prozesu gardena eta orekatua bermatzeko»; ikasleen aniztasuna bermatzeko neurriak hartzea eta «maila sozioekonomiko baxuko familien aldeko diskriminazio positiboa» ezartzea ere aipatu du. Bestetik, «eskola eskaintzaren eta eskariaren arteko oreka berreskuratzea» proposatu du: «Gehiegizko eskaintzak segregaziorako joera handiagoa dakar». Hala, Elkarrekin Podemos-IUren dokumentuaren arabera, sare publikoko eskolek zona bateko matrikulazioa bere gain har badezakete, «ez da itundu behar eskaerari erantzuteko beharrezkoak ez diren ikasgelarik edo ikastetxerik». Era berean, konplexutasun handiko zentroetan «baliabide ekonomikoak handitzeko mekanismoak» adostea proposatu du.
Publifikaziorantz
Horretarako, koalizioak uste du «titulartasun publikoko ikastetxeek» izan behar dutela hezkuntza publikoaren ardatza. «Gure eskola sistema erdibanatuta dago sare publikoaren eta pribatu-kontzertatuaren artean, eta bikoiztasun hori ohiz kanpokoa da estatuan eta Europan. Eskola mapa hori, kontzertazio politika orokor batek lagunduta, ikasleen jatorriaren eta klase sozialaren araberako eskola segregazio galantaren oinarrian dago», dio txostenak. Errealitate «dikotomiko» hori ez betikotzera deitu du, eta «sare publiko integral baten garapen progesibora» jotzera: hamar urteko epea jarri du hori lortzeko. «Badakigu trantsizio bat gertatu behar dela, eta pauso batzuk proposatu ditugu», esan du Gorrotxategik. Administrazioaren titulartasuneko ikastetxe berriak sortzeaz gain, eskolen publifikazioa bideratzea ere proposatu du, eta horretarako «araudi bat adostea». Etorkizuneko hezkuntza legea «ez hipotekatzeko», egun beharrezkoak diren hezkuntza itunak soilik urtebetez edo bi urtez luzatzea galdegin du koalizioak.
Bide horretan, eskola mapa berriz diseinatu nahi du, errealitate berrira egokitzeko eta hezkuntza eskaintza planifikatzeko. «Hezkuntza pribatu-itunpekoa mugatzea» ageri da neurri zehatzen artean: «Eskaintza publiko nahikoa dagoen bitartean lerro pribatu eta itunpeko berririk ez irekitzea, eta derrigorrezkoak ez diren etapetan ez ituntzea». Euskara ikastea, eskubide
Euskarari eta hizkuntza ereduari ere atal bat eskaini dio koalizioak dokumentuan. Eskola «funtsezkotzat» jo du ikasleak euskalduntzeko prozesuan, eta tresna gehiago eskatu ditu batik bat errealitate soziolinguistikoaren ondorioz baliabide nahikorik ez duten inguruetan. «Euskara jakitea haur eta gazte guztien eskubidea da, eta administrazioak eskubide hori gauzatzeko bitartekoak indartu egin behar ditu», dio agiriak.
Hala, A, B eta D ereduen sistema gainditzera deitu du Elkarrekin Podemos-IUk: «Euskara ardatz egituratzaile duen hizkuntza eredu eleaniztunari bide eman behar diogu». Bigarren hezkuntza bukatzean B2 maila lortzea egokitzat jo du, baina horretarako «tokiko egoera soziolinguistikoaren araberako hizkuntza proiektuak» sortzearen alde agertu da; egitasmo horietan, bi hizkuntza ofizialak eta atzerriko hizkuntza bat uztartzea eta «komunikazio hizkuntza» gisa erabiltzea planteatu du. «Ikastetxeei hizkuntza proiektua garatzeko autonomia ematen bazaie ere, Hezkuntza Sailak ezin du bere erantzukizuna alde batera utzi: udalerri guztietan nahitaez bete beharreko esparru komun bat ezarri behar du».
Baliabide gehiago
Hori guztia gauzatzeko, ordea, hezkuntza sistema baliabidez hornitzea funtsezko ikusten du Elkarrekin Podemos-IUk. Hortaz, hezkuntzako aurrekontua «legez blindatzea» proposatu du, eta 2030. urterako BPGaren %7ra iristea. Sistema hobetzeko giltzarrien eremuan, langileen baldintzak hobetzea aipatu du koalizioak: lan egonkortasuna handitzea, azpikontratazioak amaitzea, ratioak txikitzea... «Hezkuntzak kalitatezkoa izan behar du, baita bertan lan egiten dutenentzat ere», adierazi du Gorrotxategik. Administrazioaren eta ikastetxeen arteko harremana birpentsatzea ere planteatu dute, «deszentralizatzeko, baina desarautu gabe».
Curriculumari buruzko atalean, berriz, eskolaren «izaera laikoa bermatzeaz» mintzatu da proposamena: «Erlijio sinbolorik gabeko espazioa izan behar du, eta eduki konfesionalik gabeko hezkuntza curriculuma izan behar du». Hezkidetzaren arloan, hezkuntza sistema osoan «egiturazkoa» izango den programa bat sortzea galdegin du koalizioak, eta, hala, «hezkuntza afektibo-sexuala instituzionalizatzea». «Memoria demokratikoa» curriculumean txertatzea proposatu du, baita filosofia indartzea ere. Digitalizazioari dagokionez, zentro publikoetan software askea erabiltzea aldarrikatu du Gorrotxategik: «Enpresa handien negozioak ez dio mesederik egiten gure sistemari». |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208159/10037-positibo-zenbatu-dituzte-hego-euskal-herrian.htm | Gizartea | 10.037 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian | 2.246 kasu atzeman dituzte Nafarroan, eta 7.791 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Guztira 1.188 pertsona daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan. | 10.037 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian. 2.246 kasu atzeman dituzte Nafarroan, eta 7.791 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Guztira 1.188 pertsona daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan. | Koronabirusaren transmisioak ez du etenik Hego Euskal Herrian. Azken datuen arabera, 10.037 positibo atzeman dituzte Hegoaldean; horietatik 2.246 atzeman dituzte Nafarroan, eta 7.791 Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, 3.770 diagnostiko proba egin zituzten atzo, eta horietako %59,6k eman dute positibo. Euskal Autonomia Erkidegoan, berriz, 18.766 diagnostiko proba egin zituzten.
Ospitaleen egoerari dagokienez, 1.188 pertsona daude ospitaleratuta Hego Euskal Herriko erietxeetan. Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ospitaleetan, esaterako, 796 pertsona daude plantan, eta beste 142 ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan. Nafarroan, berriz, 25 pertsona ospitaleratu zituzten atzo; horietatik hiru, ZIUetan. Nafarroan, beraz, 250 gaixo daude COVID-19aren ondorioz ospitaleratuta; horietatik 31, ZIUetan. Nafarroako Gobernuaren datuen arabera, atzo bi pertsona hil ziren koronabirusak jota.
COVID-19aren aurkako txertoari dagokionez, Nafarroan 2.764 dosi jarri zituzten atzo. Datu horiek kontuan hartuta, guztira 1.254.237 dosi jarri dira, eta horietatik 540.507k dute jarraibide osoa. EAEn, ordea, guztira 4.310.954 dosi jarri dira, eta horietatik 1.824.733 pertsonak dute inmunizazio osoa. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208160/eraikuntzako-langile-bat-hil-da-gasteizen.htm | Ekonomia | Eraikuntzako langile bat hil da Gasteizen | Aurten lanean hildako bigarrena da. Iaz 62 langile hil ziren, LABen arabera. | Eraikuntzako langile bat hil da Gasteizen. Aurten lanean hildako bigarrena da. Iaz 62 langile hil ziren, LABen arabera. | Eguerdirako minutu gutxi falta zirela gertatu da istripua, Gasteizko Olarizu auzoan eraikitzen ari diren etxe batean. Langilea, 47 urtekoa, aldamiotik erori da, eta osasun langileak iritsi direnerako hilda zegoen. Osalan ikertzen ari da zer dela-eta erori den.
Hildakoak 47 urte zituen, eta, CCOOk azaldu duenez, LAR Servicios Auxiliares a la Construccion enpresako langilea zen. Construcciones Urrutiak azpikontratutako enpresa bat da LAR.
LABek azaldu duenez, aurten lanean ari zela hildako bigarren langilea da Gasteizkoa. Sindikatu horren beraren zenbaketaren arabera, 2021ean gutxienez 62 lagun hil ziren beharrean ari zirela, 2020an baino hamabost gutxiago, baina pandemia aurreko urteetan baino gehiago.
LABek doluminak adierazi dizkie Gasteizko istripuan hildakoaren gertukoei, eta nabarmendu du eraikuntzan gertatzen diren heriotzen «oinarrizko arrazoiei» begiratu behar zaiela. «Izan ere, 2021ean laneko zazpi heriotza izan ziren Euskal Herrian altueratik erortzearen ondorioz, eta, 2020an, modu berean hil zen langile bat Olarizu auzoan bertan». Sindikatuak uste du arazoaren erroa «prekarizazioa, azpikontratazioa eta sektore honetako lan baldintzak» direla, eta salatu du «gaizki deitutako elkarrizketa sozialean» adostutako «publizitate kanpainak» ez direla eraginkorrak. «Beharrezkoa da erakundeen inplikazioa eta sektore honetarako plan espezifiko bat, neurri egokiekin, benetako prebentzio politikekin. Datuek erakusten digute gaur egun arte hartutakoak ez direla eraginkorrak izan, hainbat aldiz salatu dugun bezala. Gure aldetik, borrokan jarraituko dugu langileek osasuna eta bizitza gal ez ditzaten lan egite hutsagatik».
Antzeko mezua zabaldu du ELAk ere: «Eusko Jaurlaritzak eta ugazabek berehala ezarri behar dituzte prebentzio legeak ez betetzeak kontrolatzeko eta jarraipena egiteko neurriak. Ezinbestekoa da osasuna eta bizitza erdigunean jartzen dituzten erabakiak hartzea».
Heriotza salatzeko, SEA patronalaren alde batuko da etzi CCOO, hildakoaren senideak eta lankideak han direla. Etziko lotu dira ELA, LAB, ESK, Steilas eta EHNE, Olarizun. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208161/azken-zazpi-urteak-inoizko-beroenak-izan-dira-munduan.htm | Mundua | Azken zazpi urteak inoizko beroenak izan dira munduan | Klima aldaketarako Europako Copernicus zerbitzuak jasotako informazioaren arabera, 2021a inoiz erregistraturiko urterik beroenetan bosgarrena izan da. Metano isuriek orain arteko marka hautsi dute. | Azken zazpi urteak inoizko beroenak izan dira munduan. Klima aldaketarako Europako Copernicus zerbitzuak jasotako informazioaren arabera, 2021a inoiz erregistraturiko urterik beroenetan bosgarrena izan da. Metano isuriek orain arteko marka hautsi dute. | Urtearen bukaerak bide eman dio, ezinbestean, klimari loturiko aldagaiei erreparatu eta balantzea egiteko. Ondorioak aski beltzak dira: azken zazpi urteak inoiz erregistraturiko urterik beroenak izan dira munduan, 2021a barne harturik. Klima aldaketarako Europako Copernicus zerbitzuak argitaratu du informazioa, bere azterketa oinarri. Zerbitzua 1850ean hasi zen urtero neurketak egiten eta emaitzok plazaratzen, eta, hain zuzen ere, gaur atera du argitara 2021ari dagokiona. Urterik beroenetan bosgarrena izan da iazkoa. Zehazki, industriaurreko aroaren batez besteko tenperatura baino 1,1-1,2 gradu altuagoa izan da tenperatura 2021ean.
Tenperaturaren gorakada Kanadan, Ameriketako Estatu Batuen mendebaldeko kostaldean, Afrika erdialdean eta Ekialde Hurbilean izan da nabarmenena iaz. Hala eta guztiz ere, Copernicus zerbitzuak emandako datuen arabera, Europan erregistratutako zenbait datuk orain arteko errekorrak hautsi dituzte: kontinenteak «inoizko udarik berorena» izan du, zerbitzu horren zuzendari Vincent-Henri Peuchen esanetan. Sizilian 48,8 graduraino iritsi zen tenperatura; ordura arte, ia gradu bat txikiagoa zen errekorra. Gainera, Copernicusek gogora ekarri du 2021ean beroaldi ugari izan zirela, baita uholde nabarmenak ere. Ez hori bakarrik: sute larriak ere izan ziren, «giro idorrek eta tenperatura altuek baldintzatuta».
Hain zuzen ere, Copernicuseko adituek ohartarazi dute joan den udan muturreko fenomeno meteorologiko horien gorakada gertatu izana ez dela kasualitatea. «Maizago gertatzen dira orain», zehaztu dute. Argi azaldu dute zer kausa dagoen horren atzean: «Klima larrialdiaren ondorio da».
Gas isuriak, ziorako arrazoi argi
COVID-19aren hedapena geldiarazteko neurriek eragin zuzena izan zuten 2020. eta 2021. urteetako gas isurietan; Copernicus zerbitzuaren datuen arabera, %5,5 murriztu ziren berotegi gasen isuriak. Edonola ere, ohartarazi dute emisioek maila altuetan segitzen dutela, 2018. eta 2019. urteen antzerako neurrian. 2021ak aurrera egin ahala, areagotu egin dira CO2 isuriak.
Gainera, inoizko daturik makurrenak erregistratu dira metanoari dagokionez. Atmosferan pilatuak diren metano partikulak inoiz baino gehiago dira, ohartarazi dutenez, eta kezka azaldu dute adituek. Edonola ere, erantsi dute oraindik ere goiz dela zehazteko zein den gorakada horren arrazoia. Ikerketa sakonagoa eginen dute hori zehazteko. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208162/emakume-bat-hilik-agertu-da-tuteran-eta-bikotekidearen-bila-ari-dira.htm | Gizartea | Emakume bat hilik agertu da Tuteran, eta bikotekidearen bila ari dira | Foruzaingoak uste du litekeena dela emakumearen bikotekideak hilketarekin zerikusia izatea. Baliteke hilketa matxista bat izatea, baina, oraingoz, erakundeek ez dute informazio gehiago eman, eta epaileak sekretupean jarri du kasua. | Emakume bat hilik agertu da Tuteran, eta bikotekidearen bila ari dira. Foruzaingoak uste du litekeena dela emakumearen bikotekideak hilketarekin zerikusia izatea. Baliteke hilketa matxista bat izatea, baina, oraingoz, erakundeek ez dute informazio gehiago eman, eta epaileak sekretupean jarri du kasua. | Gaur goizean 38 urteko emakume baten gorpua aurkitu dute Foruzaingoak eta suhiltzaileek Tuteran (Nafarroa), Iruñea pasealekuko etxe batean. Baliteke hilketa matxista bat izatea, baina, oraingoz, erakundeek ez dute informazio gehiago eman, eta epaileak sekretupean jarri du kasua. Noticias de Navarra egunkariak zabaldu duenez, gorpuak indarkeria zantzuak zituen. Foruzaingoa emakumearen bikotekidearen bila dabil orain, hilketarekin zerikusia izango duelakoan; oraingoz, gizona desagertuta dago.
Sare sozialetan ere gertaera gaitzetsi dute hainbat erabiltzailek. Gogor salatu du, besteak beste, EH Bilduko parlamentari Patricia Peralesek: «Beste emakume bat eraila izan da! Amorrua eta asperraldia. Nire babes osoa familiari eta ingurukoei».
Hilketa matxista bat izan dela baieztatuko balitz, Euskal Herrian hasi dugun urtean hil duten lehena litzateke. 2021. urtean 5 emakume erail zituzten, eta 2003. urtetik, 112 dira bortizkeria matxistaren ondorioz hildako andreak. |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208163/migrante-batek-femurra-hautsi-du-irungo-trenbidean-frantziako-poliziarengandik-ihesean-zela.htm | Gizartea | Migrante batek femurra hautsi du Irungo trenbidean, Frantziako Poliziarengandik ihesean zela | Gipuzkoa eta Lapurdi arteko muga zeharkatu nahian zebilen gaztea, larunbat goizaldean. 20 urte ditu, eta Sudangoa da jatorriz. Ebakuntza egin diote Bidasoako Ospitalean. | Migrante batek femurra hautsi du Irungo trenbidean, Frantziako Poliziarengandik ihesean zela. Gipuzkoa eta Lapurdi arteko muga zeharkatu nahian zebilen gaztea, larunbat goizaldean. 20 urte ditu, eta Sudangoa da jatorriz. Ebakuntza egin diote Bidasoako Ospitalean. | Irungo Harrera Sareak eman du gertatutakoaren berri, Antxeta Irratian eginiko elkarrizketa batean. Sareak jakinarazi duenez, 20 urteko migrante bat zauritu egin da Gipuzkoa eta Lapurdi arteko muga inguruan, Frantziako Poliziarengandik ihes egin nahian zebilela. Zehazki, azaldu dutenez, Lapurdira pasatzeko ahaleginetan gertatu da ezbeharra. Gaztea larunbateko ordu txikitan saiatu zen muga igarotzen. Ordea, Frantziako Poliziak eragotzi egin zion aitzina egitea, eta gazteak ihes egin zuen orduan, Irunera (Gipuzkoa) bidean atzera ere. Ihesean zela, trenbidera iritsita, migratzaileak istripu bat izan zuen, eta femurra hautsi zuen.
Lesioa dela eta, ebakuntza egin diote Bidasoko Ospitalean. Bost egun pasatu beharko ditu zentroan, arta jasotzen. Dena dela, oraindik ere ez da argi zer gertatuko den epe hori igarota, eta, hain justu, Harrera Sarekoek kezka azaldu dute hori ikusirik. «Hiru hilabete inguru beharko ditu osatzeko, eta, logikoa denez, igeltsua hankan eta makuluekin ezingo du muga pasa», adierazi du Harrera Sareko kide Josune Mendigutxiak Antxeta Irratian esandako hitzetan. Oñatiko (Gipuzkoa) harrera aterpetxean har dezaten galdegin du.
Halaber, Irungo Harrera Sareak zehaztu du ez dela azken egunotan Bidasoko Ospitalean artatu duten migratzaile bakarra. Igandean bertan beste bat hartu zuten zentroan. Mendigutxiaren esanetan, «erabat akituta zegoen, ezin ibili», eta odol transfusioa egin behar izan diote. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208164/epizentroa-eta-reggaean-jarrai-aukeratu-dituzte-berriako-kulturazaleek.htm | Kultura | 'Epizentroa' eta 'Reggaean jarrai' aukeratu dituzte BERRIAko kulturazaleek | 2021eko liburu eta disko uztatik gogokoenak aukeratu dituzte BERRIAren 1.019 irakurlek, eta hogei opari txartel zozkatu ditu egunkariak parte hartzaileen artean. | 'Epizentroa' eta 'Reggaean jarrai' aukeratu dituzte BERRIAko kulturazaleek. 2021eko liburu eta disko uztatik gogokoenak aukeratu dituzte BERRIAren 1.019 irakurlek, eta hogei opari txartel zozkatu ditu egunkariak parte hartzaileen artean. | 1.019 irakurlek aukeratu dituzte euren gogoko sorkuntzak, eta oso zabalduta gelditu dira eman dituzten botoak. Zale bakoitzak gehienez hiru liburu eta hiru disko aukeratu zitzakeen botoa ematean, eta gutxienez lan bat. 212 liburuk lortu dute boto bat gutxienez, eta 124 diskok. Zerrenda osoa ikusteko, klikatu hemen.
Nabarmentzen hasita, liburuen artean, Nerea Loiola Pikazaren Epizentroa narrazio bildumak bildu ditu boto gehien, 83. Haren segidan, 58 bildu ditu Eider Rodriguezen Eraikuntzarako materiala nobelak, eta 55 Linton Kwesi Johnsonen Askatasuna kontu serioa da poema antologiak; Beñat Gabiñak euskaratu du. Genero aukera zabala egin dute BERRIAren irakurleek, beraz.
Liburuekin jarraituz, beste bi emakumeren lanak nabarmendu dituzte: Alaine Agirreren Karena nobelak 44 boto bildu ditu, eta Ane Labaka Maiozen Algara mutilatuak. Umorearen aho bikotasunaz, feminismotik saiakerak, 42 boto. Boto gehien bildu dituzten bost lanetatik lau emakumeek idatzitakoak dira horrela, beraz.
Diskoen artetik, berriz, Reggaean jarrai. Euskal folklore jamaikarra bilduma (73 boto) eta Olatz Salvadorren Aho uhal (72 boto) nabarmendu dira. Amak taldearen lehen diskoak ere (Amak) harrera beroa izan du, 65 boto bildu ditu horren seinale. Horien atzetik, Zea Maysen Adore gelditu da, 55 gogoko boto bilduta, eta pare-parean, Anariren Orain entzungo duzun hau..., 53 boto bilduta. Liburuetan bezala, diskoetan ere emakume sortzaileen lanak nabarmendu dira.
BERRIAk Durangoko Azoka hasi bezperan jarri zuen ikusgai urteko liburu eta disko sorkuntzaren ataria. Euskaraz sortutako obrei ikusgarritasuna emateko eta kulturazaleei urteko produkzioa erraz kontsultatzeko tresna bat izan nahi du atariak; 2020an jarri zen martxan, eta aurten euren sorkuntzarik gogokoenak aukeratu ahal izan dituzte.
Parte hartzaileen artean, Elkarren hogei opari txartel zozkatu ditu BERRIAk, hogei eurokoak. Hauek dira irabazleak:
• Ainara Argoitia Arano • Ainhoa Aiestaran Irisarri • Garazi Lujua Etxenike • Gotzon Lete Ezkurra • Iñaki Lezamiz Jaka • Julen Korkostegi Elortza • Mikel Roteta Zugazagasti • Oier Zearra Garabieta • Andoni Etxeberria • Uxue Alberdi Estibaritz • Aitziber Askasibar • Esti Aldalur Sanz • Ekaitz Herrera • Haizene Ortega Astorkiza • Irati Irigoien Rodriguez • Joaquin Salvoch Orduna • Lur Etxaburu • Mirari Garitaonandia • Osane Aiastui Antxia • Jesus Artetxe |
2022-1-10 | https://www.berria.eus/albisteak/208165/rubiok-esparzarekin-lehiatu-nahi-du-upnren-zerrendaburu-izateko.htm | Politika | Rubiok Esparzarekin lehiatu nahi du UPNren zerrendaburu izateko | Alderdiak ostiralean aukeratuko du Nafarroako lehendakaria izateko hautagaia. | Rubiok Esparzarekin lehiatu nahi du UPNren zerrendaburu izateko. Alderdiak ostiralean aukeratuko du Nafarroako lehendakaria izateko hautagaia. | Alderdiak hasi dira prestatzen Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetarako, eta, UPN alderdian, bi hautagai aurkeztu dira zerrendaburu izateko. Horietako bat Javier Esparza da, UPNren presidentea eta 2019ko hauteskundeetan ere lehendakarigai izan zena Navarra Suma koalizioaren zerrendan. Baina berritasuna beste alde batetik iritsi da, Juan Manuel Rubiok ere bere hautagaitza aurkeztu baitu, eta Esparzarekin lehiatuko da UPNren zerrendaburua izateko. Rubio Izarbeibarko UPNren batzordeko presidentea da (Nafarroa)
UPNren Kontseilu Politikoak bilera egingo du datorren ostiralean, Iruñean, eta han erabakiko dute nor izango den hautagaia. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208198/david-sassoli-hil-da-europako-parlamentuko-presidentea.htm | Mundua | David Sassoli hil da, Europako Parlamentuko presidentea | Italiako Aviano erietxean zegoen politikaria joan den abenduaren 26tik. 65 urte zituen, kazetaria zen, eta 2019tik ziharduen Europako Parlamentuko presidente. | David Sassoli hil da, Europako Parlamentuko presidentea. Italiako Aviano erietxean zegoen politikaria joan den abenduaren 26tik. 65 urte zituen, kazetaria zen, eta 2019tik ziharduen Europako Parlamentuko presidente. | Europako Parlamentuko presidente David Sassolik bi aste zeramatzan erietxean. 65 urteko buruzagia abenduaren 26an eraman zuten Italiako Aviano ospitalera immunitate sistemako arazoengatik, eta haren bozeramaileak gaur goizaldean eman du heriotzaren berri, Twitter sare sozialean zabaldutako mezu batean, eta zehaztu «datozen orduetan» emango dutela hiletaren egunaren eta tokiaren dataren berri.
2019tik zuzentzen zuen Sassolik Europako Parlamentua, eta datorren asteartean zuen amaitzekoa agintaldia —ez zuen hurrengo legealdirako hautagaitzarik aurkeztu—. Duela hiru urteko uztailean, kargurako aukeratu zutenean, Sassoliren izena ez zegoen hautagaien artean. Hauteskundeen ostean, estatuburu eta gobernuburuek adostu zuten kargua sozialdemokrata batentzat izango zela, baina Europa ekialdeko batentzat, Bulgariako Sergei Stanisheventzat. Baina parlamentuko kideak ez ziren bat etorri erabakiarekin, eta kazetari italiarra aukeratu zuten kargurako. Sassoli bera ez zen berria parlamentuko lanetan; izan ere, presidenteorde karguan aritua zen aurreko legealdian.
Politikari italiarraren osasun arazoak ere ez dira berriak, eta okerragotu egin dira azken hilabeteetan. Joan den irailean erietxeratu egin behar izan zuen pneumoniak jota, eta bi hilabete egin zituen zaintzapean. Azaroan itzuli zen lanera, baina abenduan bigarrenez eraman behar izan zuten erietxera, oraingoan immunitate sistemako arazoengatik. Haren heriotzak erreakzio katea eragin du Bruselan. Europar Kontseiluko presidente Charles Michel atsekabetuta agertu da politikariaren heriotzarengatik, Europako Batzordeko buru Ursula von der Leyenek berak egin bezala, Michelek nabarmendu ditu haren «eskuzabaltasuna eta irribarrea». |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208199/zerri-transgeniko-baten-bihotza-txertatu-diote-gizon-bati.htm | Bizigiro | Zerri transgeniko baten bihotza txertatu diote gizon bati | Halako lehenengo ebakuntza arrakastatsua da, eta bidea ireki dezake organo baten zain dauden milaka pertsona salbatzeko. | Zerri transgeniko baten bihotza txertatu diote gizon bati. Halako lehenengo ebakuntza arrakastatsua da, eta bidea ireki dezake organo baten zain dauden milaka pertsona salbatzeko. | AEBetako Marylandeko Unibertsitatean egin dute historiarako urratsa. Lehen aldiz, arrakastaz lortu dute gizaki bati genetikoki eraldaturiko zerri baten bihotza txertatzea. Joan zen ostiralean egin zuten ebakuntza, eta oraingoz, pazientea ongi dago.
The New York Times egunkariak eman du ebakuntzaren berri. Horren arabera, gaixoak 57 urte ditu, eta David Bennet du izena. Haren bizia arriskuan zegoen, bihotzeko gaitz baten ondorioz. Bestelako prozedurak agortuta zituen, gaixoegi zegoen gizaki baten bihotza jasotzeko, eta bizitzen jarraitzeko itxaropenik ez zuen. Horregatik onartu zuen ebakuntza esperimentalarekin arriskatzea.
Zortzi ordu iraun zuen prozedurak.
Zerriaren bihotza jaso duen David Bennet, ebakuntzaren aurretik. University of Maryland School of Medicine / EFE
Zirujauen arabera, bihotza ondo funtzionatzen ari da: pultsua sortzen du, eta odol presioa. Bihotz «normala» ematen duela adierazi dute. Edonola ere, ikusi behar da nola egiten duen aurrera datozen egunetan, halakorik ez delako orain arte inoiz egin.
Saioak arrakasta badu, itxaropena emango die mundu osoan organo baten zain dauden milaka gaixoei. Izan ere, horien falta da halako ebakuntzak egiteko arazo nagusia. Orain arte, bakarrik beste gizaki batetik erauzitako organoekin egin zitezkeen halako txertaketak, eta ez beti arrakastaz, organoa jasotzen duenaren immunitate sistemak askotan organo arrotza arbuiatu egiten baitu Zerrien organo askok gizakien baliokideen antz handia dute, eta, beraz, organo iturri ia mugagabe bihur daitezke. Baina, horretarako, arbuioaren arazoa gainditu behar da.
Azken hamarkadan asko garatu dira geneak editatzeko teknikak. Horien helburuetako bat izan da zerrien bihotzak genetikoki eraldatzea, gizakien immunitate sistemaren arbuioa eragozteko. Hamar mutazio genetiko zituen zerriak. Gizakiengan arbuioa eragiten duen molekula bat kodetzen duen gene bat indargabetu zioten, besteak beste.
Duela hilabete batzuk zerri transgeniko baten giltzurruna arrakastaz txertatu zioten gizaki bati, baina ezin da orain jakinarazi duten operazioarekin parekatu, kasu hartan bestelakoa baitzen organoa jaso zuen gizakiaren egoera: garun heriotza.
Adituek nabarmendu dute ebakuntza mugarria izan arren, oraindik ezingo dela arrunt bihurtu, arbuioaren afera oraindik ez delako erabat gainditu. Terapiak heltzeko denbora asko beharko duela ohartarazi dute.
Izan ere, Bennet bihotz eta birika lanak egiten dizkion makina bati lotuta dago oraindik, halako kasuetan ohikoa den bezala. Baina hori gaur bertan ken diezaioketela adierazi dute. Arbuioren zantzurik ez da agertu lehenengo egunotan. Aurreko 48 orduak erabakigarriak izaten dira halako ebakuntzetan. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208200/helduen-danborrada-ere-bertan-behera-utzi-dute-azpeitian.htm | Gizartea | Helduen danborrada ere bertan behera utzi dute Azpeitian | Bart hartu zuten erabakia udalak eta danborradan parte hartzen duten eragileek. Danborradarik izango ez denez, San Sebastian festak ere ez dituzte ospatuko. | Helduen danborrada ere bertan behera utzi dute Azpeitian. Bart hartu zuten erabakia udalak eta danborradan parte hartzen duten eragileek. Danborradarik izango ez denez, San Sebastian festak ere ez dituzte ospatuko. | Aurten ez da danborradarik izango. Ez Donostian, ez Azpeitian (Gipuzkoa). Udalak joan den ostiralean iragarri zuen umeen danborrada bertan behera utziko zuela, eta bart gauean jakinarazi zuen gauza bera egingo duela helduenarekin. Atzo iluntzean hartu zuten erabakia, udalak eta danborradan parte hartzen duten eragileek egin zuten bileran.
COVID-19ak eragindako egoera tarteko, iaz ere ez zuten San Sebastian jairik ospatu Azpeitian. Bigarren urtez jarraian ez dituzte festa horiek ospatuko, beraz. Erabakia «adostasunez» hartu zutela esan du udalak: «Iritzi eta ekarpen ezberdinak entzun ostean hartu dugu erabakia, pena handiz». Ez dute ekitaldirik antolatuko urtarrilaren 20an; ez dituzte sansebastianak ospatuko.
Dena den, udalak argi utzi du hasieratik zutela danborrada antolatzeko asmoa, baina egoerak «ezinezko» bihurtu duela nahi hori. Hori azaltzeko, datuak eman ditu: «2020an, azken aldiz helduen danborrada egin zenean, 1.500 parte hartzailetik gora izan ziren herriko kaleetan San Sebastian bezperan. Horiez gain, urtero ehunka lagun elkartzen dira kale ertzetan danborjoleak animatzen eta festaz gozatzen. Labik ezarritako azken arauen arabera, kanpoaldeko ekintzetan bildu daitekeen pertsona kopurua 800 da, eta, hemen, aise gainditzen dugu kopuru hori».
Haurren danborrada bertan behera utzi zuenean, erakundeak ez zuen baztertu jaia beste egunen batean egiteko aukera, baina helduen danborradaren kasuan ez dio aipamenik egin aukera horri. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208201/ikastetxeetako-protokoloa-arindu-dute-iparraldean.htm | Gizartea | Ikastetxeetako protokoloa arindu dute Iparraldean | Hezkuntza arloko sindikatuek salatu dute egoera «kaotikoa» dela, eta greba eginen dute ostegunean. | Ikastetxeetako protokoloa arindu dute Iparraldean. Hezkuntza arloko sindikatuek salatu dute egoera «kaotikoa» dela, eta greba eginen dute ostegunean. | Jean Castex Frantziako lehen ministroak atzo iragarri zuen ikastetxeetako protokoloak «arinduko» dituztela. Urtarrileko sartzetik indarrean zen protokoloak «egoera kaotikoak» sortu dituela salatu dute hezkuntza arloko sindikatuek, eta horiei erantzuteko neurri zenbait arintzea erabaki du Frantziako gobernuak.
Lehenik, positibo ematen duten ikasleei begirako neurri bat arindu dute: orain arte, eskolan egindako auto-probak positibo ematen bazuen, gurasoek berehala etorri behar zuten ikaslearen bila. Hemendik goiti, eskola eguna bukatzea itxoiten ahalko dute burasoek haurraren bila etortzeko. Bigarrenik, hurbileko kontaktuen protokoloa arindu dute. Sartzetik, hurbileko kontatu izanez gero, hiru proba egin behar zituzten ikasleek: lehena, antigenikoa edo PCRa, berehala. Ondotik, beste bi autoproba egin behar zituzten, hurbileko kontaktu zirela jakin eta bigarren eta laugarren egunetan. Bada, aurrerantzean, egin beharreko hiru probak auto-probak izan daitezke. Farmazietan eros daitezke proba horiek, urririk, eskolaren agiria erakutsita. Bestalde, gurasoek haurraren probak negatibo ematen zuen aldi oro, agiri bat igorri behar zioten eskolari; orain, agiri bakarra bidaltzea nahikoa izanen da.
Hezkuntza arloko sindikatuek salatu dute «neurri txiki» horiek ez dutela egoera erraztuko, eta, beraz, ostegunerako greba deialdia atxiki dute. Baionan, erraterako, 11:00etan elkartuko dira, suprefetura aitzinean. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208202/eraso-matxisten-kontrako-manifestazioa-egingo-dute-barakaldon.htm | Gizartea | Eraso matxisten kontrako manifestazioa egingo dute Barakaldon | «Emakumeen kontrako indarkeriaren izurria» salatu du Argitan elkarteak | Eraso matxisten kontrako manifestazioa egingo dute Barakaldon. «Emakumeen kontrako indarkeriaren izurria» salatu du Argitan elkarteak | Argitan elkarteak manifestazio baterako deialdia egin du, Barakaldon (Bizkaia) izaten ari den «indarkeria matxistaren olatua» salatzeko. Mobilizazioa ostiralean izango da, eta Barakaldoko Herriko Plazatik abiatuko da, 19:30ean. Indarkeria matxistaren aurrean, erantzun kolektiboa, elkartasuna eta autodefentsa feminista izango da manifestazioaren goiburua.
Urtea hasi zenetik, hiru eraso matxista salatu dituzte Barakaldon. Urtarrilaren 2an gizonezko bat atxilotu zuten taberna batean emakume bati sexu ukituak egiteagatik, urtarrilaren 6an beste bat hartu zuten atxilo bikotekide ohia jotzeagatik, eta azken erasoa joan den asteburuan gertatu da. Hogei urteko gizonezko bat denda batera sartu zen lapurtzeko asmoz, eta, han lan egiten duen emakumeak kargu hartu zionean, sexu erasoak egin zizkion.
Horren aurka, «protesten maila igotzea» erabaki du Argitan-ek, eta, aurrekoetan bezala elkarretaratzea antolatu beharrean, manifestazioa egitea hobetsi dute, «erantzun kolektiboa, elkartasuna eta autodefentsa feminista» aldarrikatzeko asmoz.
«Badakigu hau ez dela Barakaldon bakarrik gertatzen», azaldu du Argitan-ek: «pairatzen dugun indarkeria egiturazkoa da, eta emakumeok jasaten ditugun desberdintasun eta diskriminazioen ondorioa da». Hala ere, uste dute «indarkeriaren izurri» horri erantzun egin behar zaola: «Aukera bakarra da erantzun ahalik eta sendoena ematea. Kaleak geureak dira, eta gure lekua eta indarkeriarik gabe bizitzeko dugun eskubidea aldarrikatzeko erabiliko ditugu. Matxista eta erasotzaileek aurrean izango gaituzte. Ez dute lekurik gure kaleetan, ezta gure bizitzetan ere».
Argitan-ek dei egin die Barakaldoko eta Ezkerralde osoko talde eta elkarteei manifestazioarekin bat egin dezaten, eta gogorarazi dute Ezkerraldeko beste herri batean, Portugaleten, gizonezko bat atxilotu zutela urtarrilaren 7an, emakume bat bortxatzeaz akusatuta. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208203/ostiralean-hasiko-da-laquomerezitakoraquo-sagardo-garaia.htm | Bizigiro | Ostiralean hasiko da «merezitako» sagardo garaia | Inoizko uztarik handiena izan dute sagardogileek: Euskal Sagardoaren barruan 3,5 milioi litro egin dituzte, bertako 250 sagastietako bost milioi kilo sagar erabilita. Ezohiko egoera bati aurre egiteko «erronka eta konpromisoa» hartu du sektoreak. | Ostiralean hasiko da «merezitako» sagardo garaia. Inoizko uztarik handiena izan dute sagardogileek: Euskal Sagardoaren barruan 3,5 milioi litro egin dituzte, bertako 250 sagastietako bost milioi kilo sagar erabilita. Ezohiko egoera bati aurre egiteko «erronka eta konpromisoa» hartu du sektoreak. | Donostiako San Telmo museoan aurkeztu dute gaur 2022ko sagardo garaia, lelo esanguratsu batekin: Sagardotegi denboraldia merezi dugulako!. Han izan dira, Euskal Sagardoa jatorri izeneko ordezkariak ez ezik, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako sagardogileen elkarteen eta sagargile elkarteen ordezkariak, eta ezohiko egoera bati aurre egiteko «erronka eta konpromisoa» hartu dituzte, «lanerako protokolo zehatzak garatu eta sagardo berria eta sagardotegiko esperientzia bezeroei modu erakargarri batean dastatzera emateko».
Uzta «historikoa» izan dute, «inoizko handiena»: Euskal Sagardoaren barruan 3,5 milioi litro egin dituzte, bertako 250 sagastietako bost milioi kilo sagar erabilita. Nolakoa? «Geroz eta zailagoa da galdera horri erantzutea. Sagardotegi bakoitzak bere sagardoa egiten duelako, eta sagardotegi bakoitzaren barruan ere badirelako sagardo ezberdinak», azaldu du Unai Agirrek, Euskal Sagardoa jatorri izeneko koordinatzaileak. Orokorrean, iaz baino sagardo «arinagoak» dira aurten, «lurrintsuak» eta «alkohol graduazio txikixeagokoak».
Ostiralean irekiko dituzte ateak sagardotegiek, eta, hilaren 28ra bitartean, Eusko Jaurlaritzaren dekretuak irauten duten bitartean, orain arteko protokoloei eutsiko diete: sagardogileek mahaira eramango dute sagardo berria, pitxer edo botila gardenetan, eta bakoitza bere txarteltxoarekin edo azalpenekin. Otorduan, pitxerra betetzera ere altxa daiteke mahai bakoitzeko arduraduna, eta sagardogilearen laguntzarekin beteko du taldeak dastatu nahi duen edo sagardogileak gomendatzen duen upeleko sagardoa. «Sagardotegi bakoitzak moldatuko du protokolo hori bere sagardotegiaren ezaugarrietara. Eta, osasun egoeraren arabera, protokoloa bera ere moldatuko dugu», iragarri du Olatz Mitxelena teknikariak.
Unai Agirre koordinatzaileak jakinarazi duenez, sagardoaren prezioa %10-20 inguru igoko da aurten: «Sagarrak, beirak, kartoiak, argindarrak... guztiak egin du gora, eta sagardoak ere gora egingo du ezinbestean, lehendik ere errentagarritasun txikiko produktua izaki, gaur egungo egoerara moldatuz joateko». |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208204/omek-goiz-iritzi-dio-koronabirusa-gaitz-endemikotzat-jotzeko.htm | Mundua | OMEk «goiz» iritzi dio koronabirusa gaitz endemikotzat jotzeko | Osasunaren Mundu Erakundeak uste du Europako herritarren erdiak kutsatuko direla sei eta zortzi aste arteko tartean. Europarako bulegoko arduradunak ohartarazi du pertsona zaurgarriak eta osasun langileak babestea dela orain lehentasuna. | OMEk «goiz» iritzi dio koronabirusa gaitz endemikotzat jotzeko. Osasunaren Mundu Erakundeak uste du Europako herritarren erdiak kutsatuko direla sei eta zortzi aste arteko tartean. Europarako bulegoko arduradunak ohartarazi du pertsona zaurgarriak eta osasun langileak babestea dela orain lehentasuna. | OME Osasunaren Mundu Erakundeko Europarako arduradun Hans Klugek ohartarazi du «goiz» dela oraindik COVID-19a gaitz endemikotzat jotzeko. Klugen esanetan, omikronaren kutsakortasun handia eta erietxeen gainkarga hartu behar dira orain lehentasuntzat: «Oso kontuz hartu behar ditugu etorkizuneko aurreikuspenak. Ez litzateke lehen aldia ezusteko bat jasotzen dugula». OMEko arduradunak neurriak eskatu dizkie agintariei pertsona zaurgarriak eta osasun langileak zaintzeko, eta baita pandemiak ekonomiari eta hezkuntzari eragindako kaltea gutxitzeko ere.
Datozen asteetarako aurreikuspena ere egin du Klugek, eta iragarri du litekeena dela sei eta zortzi aste arteko tartean Europako herritarren erdiak kutsatzea, eta kezka agertu du ospitaleetako egoeraren inguruan. OMEko arduradunak gogorarazi du txertorik hartu ez dutenek sei aldiz arrisku handiagoa dutela ospitaleratuak izateko.
Europan, kasuek nabarmen egin dute gora azken astean. OMEk emandako datuen arabera, aurreko bi asteetan halako bi dira positiboak. 26 herrialdek jakinarazi dutenez, astero herritarren %1 kutsatzen da. Heriotzei dagokienez, hildakoak gehiago dira txerto gutxiago jarri diren herrialdeetan. «Uneotan kezkatzen gaituena da omikron aldaera Europa ekialdera zabaltzen ari dela. Ikusteko dago zer gertatuko den; izan ere, herrialde horietan txertatze tasa askoz txikiagoa da». |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208205/antsietatea-lan-istripu-gisa-onartu-diote-loiuko-aireportuko-langile-bati.htm | Ekonomia | Antsietatea lan istripu gisa onartu diote Loiuko aireportuko langile bati | Bilboko lan arloko epaitegiak frogatutzat jo du gaixotasuna lan gatazka baten ondorio izan zela. CCOO sindikatuak «arrisku psikosozialen aurrean prebentzio neurriak zorroztea» eskatu die enpresei. | Antsietatea lan istripu gisa onartu diote Loiuko aireportuko langile bati. Bilboko lan arloko epaitegiak frogatutzat jo du gaixotasuna lan gatazka baten ondorio izan zela. CCOO sindikatuak «arrisku psikosozialen aurrean prebentzio neurriak zorroztea» eskatu die enpresei. | Bilboko lan arloko epaitegiak lan istriputzat jo du antsietate kasu baten ondorioz emandako gaixo agiri bat. Loiuko aireportuko garbiketa langile azpikontratatu baten kasua da, eta epaileek frogatutzat jo dute gaixotasuna lan gatazkaren ondorio izan zela. CCOO sindikatuak jakinarazi duenez, langileak urtebete inguru eman zuen gaixoaldian krisiaren ondorioz, 2019ko irailetik 2020ko azarora bitarte.
Lantokian antsietate krisi bat izaten bada ez da beti lan istriputzat jotzen; askotariko kasuak daude, eta ez da arraroa auzia epaitegietan ebaztea. Kasu honetan, esaterako, epaileek aintzat hartu dute Lan Ikuskaritzak lan gatazka egiaztatu izana bere garaian. Sententziak aurrekari gisa jasotzen ditu, halaber, kasu honen inguruan egin diren prozesu judizialak, eta langilearen eskariz enpresan bertan martxan jarritako jazarpen protokolo bat ere bai. Hori horrela, epaileek ondorioztatu dute «lotura zuzena» dagoela langilearen gaixotasunaren, gatazkaren eta lan ezintasunaren artean.
CCOO sindikatuaren arabera, beharrezkoa da enpresek «arrisku psikosozialen aurrean prebentzio neurriak zorroztea», bereziki lan kargen banaketari, zereginen aurretiazko plangintzari eta horri lotutako komunikaziori dagozkienak. Izan ere, Alfonso Rios sindikatuko osasun arduradunaren hitzetan, buruko gaixotasunak areagotzen ari dira COVID-19aren pandemiaren eraginez. Hori dela, «koordinazio handiagoa» eskatu du enpresa nagusien eta azpikontratatuen artean batez ere. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208206/bordeletik-gertu-atxilotu-dute-tuteran-hilda-aurkitutako-emakumearen-senarra.htm | Gizartea | Bordeletik gertu atxilotu dute Tuteran hilda aurkitutako emakumearen senarra | Astelehen goizean 38 urteko emakume baten gorpua aurkitu zuten foruzainek eta suhiltzaileek Tuteran. Emakumearen senarrak hil duela, hori da hipotesi nagusia. Elkarretaratzeak egin dituzte hilketa salatzeko, Tuteran eta Cortesen. | Bordeletik gertu atxilotu dute Tuteran hilda aurkitutako emakumearen senarra. Astelehen goizean 38 urteko emakume baten gorpua aurkitu zuten foruzainek eta suhiltzaileek Tuteran. Emakumearen senarrak hil duela, hori da hipotesi nagusia. Elkarretaratzeak egin dituzte hilketa salatzeko, Tuteran eta Cortesen. | 38 urte zituen Sara Pina Ieregik, eta irakaslea zen Castejongo (Nafarroa) Dos de Mayo ikastetxean. Corteskoa zen sortzez, eta 2017an ezkondu zen senarrarekin, orain atzematen ari diren horrekin. Tuterako Iruñea kalean bizi ziren senar-emazteak. Astelehenean, abisatu zuten Pina ez zela lanera agertu eta lehenagotik ere ez zutela haren berririk, eta foruzainak eta suhiltzaileak joan ziren etxera; indarrez sartu ziren, eta hilik aurkitu zuten emakumea gela batean. Labanaz egindako zauriak zituen hilotzak sabelaldean. Epailearen esanetan, urtarrilaren 8 eta 9 artean hil zuten emakumea.
Ikerketaren hipotesi nagusia da senarrak hil zuela emakumea; 41 urte ditu gizonak, J.M.U.A.-k. Eskuko telefonoa etxean utzita alde egin zuen, eta hura ere ez zen agertu lanera astelehen goizean. Hortaz, hura bilatzeko agindua eman zuen epaileak, eta astearte eguerdi honetan atzeman dute, Boisredon herrian (Okzitania), Bordeletik 65 bat kilometro iparraldera. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak azaldu duenez, auzia daraman epaileak euroagindu bat eman du preso har dezaten, hilketa egotzita ikertzeko, eta arratsaldeko lauak baino lehentxoago atxilotu dute.
Hilketa salatzeko elkarretaratzera deitu du gaur arratsalderako Erriberako M8 plataformak. Dozenaka lagun bildu dira, 20:00etatik aitzina, Tuterako Foruen plazan. «Sararengatik eta beste guztiengatik! Etor zaitez!», izan dute lelo, taldeak aurrena sare sozialetan iragarri duenez. «Amorrua» azaldu dute gertatutakoaren harira.
Hiru eguneko dolua Cortesen
Alejandro Toquero Tuterako alkateak jakinarazi du ezohiko batzarra egingo dutela bihar, asteazkena, 09:30ean. Azaldu du berdintasun planeko protokoloari jarraituz egin duela biharko deialdi hori, eta batzarrean aztertuko dutela zer ekintza egin. Cortesko Udalak, berriz, 19:30ean egingo du ezohiko batzarra —hangoa zen Sara Pina sortzez—, eta herritarrek elkarretaratzea egin dute, Tuteran egin antzera. Herriko bandera haga erdira jaitsi dute, eta hiru eguneko dolua agindu dute, gainera. Halaber, beste herri batzuetan ere deitu dituzte hilketa gaitzesteko elkarretaratzeak: Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak deituta, protestak eginen dituzte bihar, besteak beste, Iruñean eta Bilbon. Iruñean 20:00etan eginen dute, Udaletxe plazan. Bilbon 19:45ean bilduko dira, Arriagan.
Bestalde, astearte goiz honetan, bestalde, Nafarroako Parlamentuaren atarian elkarretaratzea egin dute parlamentariek eta gobernuko kontseilariek ere. Foruzaingoak atzo ez zuen zehaztu nahi izan indarkeria matxistako kasu bat izan ote den, ikerketa sekretupean dagoelako, baina elkarretaratzearen amaieran Javier Remirez presidenteorde lehenak adierazi du hilketa «emakumeen aurkako indarkeria» kasu bat dela. «Ustezko homizidio bat» izan dela erantsi du.
Poliziak azaldu duenez, emakumearen familiartekoek larunbatetik haren berririk ez zutela jakinarazi zieten foruzainei, eta Poliziak atzo etxebizitzan indarrez sartzea erabaki zuen; orduan aurkitu zuten hilotza. Gaur egingo diote autopsia, Iruñeko Auzitegi Medikuntzako Institutuan. Tuterako 1. Instrukzio Epaitegiak sekretupean jarri du kasua, baina auzitegi bereko bigarren aretoari pasatuko dio kasua, hura baita indarkeria matxistako kasuetan espezializatutakoa. Hildako emakumeak ez zuen aurrez tratu txarrekin lotutako salaketarik jarri.
«Amorrua eta asperraldia»
Sare sozialetan gertaera gaitzetsi dute hainbat erabiltzailek. Gogor salatu du, besteak beste, EH Bilduko parlamentari Patricia Peralesek: «Beste emakume bat eraila izan da! Amorrua eta asperraldia. Nire babes osoa familiari eta ingurukoei».
Tuterako EH Bilduk ere salatu du gertakaria: «Onartezina da». Babesa agertu die alderdiak ere emakumearen ingurukoei, eta «autodefentsa feminista» aldarrikatu du. PSNk ere salatu egin du hilketa, eta elkartasuna eta babesa agertu dizkie hildako emakumearen senideei.
Hilketa matxista bat izan dela baieztatuko balitz, 2022an Euskal Herrian hil duten lehena litzateke. 2021. urtean bost emakume hil zituzten, eta 2003. urtetik jada 112 dira eraildako andreak. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208207/ehunka-lagunek-protesta-egin-dute-beasain-bergara-arteko-bidesariaren-aurka.htm | Gizartea | Ehunka lagunek protesta egin dute Beasain-Bergara arteko bidesariaren aurka | Urtarrilaren 18an sartuko da indarrean Beasain eta Bergara arteko autobiako bidesari berria. Goierriko eta Deba Bailarako Kontseilu Sozialistek deitu dute manifestaziora. | Ehunka lagunek protesta egin dute Beasain-Bergara arteko bidesariaren aurka. Urtarrilaren 18an sartuko da indarrean Beasain eta Bergara arteko autobiako bidesari berria. Goierriko eta Deba Bailarako Kontseilu Sozialistek deitu dute manifestaziora. | «Peajerik ez! Bizitzaren garestitzea gelditu». Lelo hori zuen igandean ehunka lagunek Beasainen (Gipuzkoa) egin zuten protestak. Goierriko eta Deba Bailarako Kontseilu Sozialistek deituta, Beasain eta Bergara arteko autobian jarriko duten bidesari berriaren aurka mobilizatu ziren. Urtarrilaren 18an hasiko dira A-636 errepideko tarte horretatik igarotzen direnei kobratzen.
Mugimendu Sozialistako kideak azarotik ari dira neurri horren aurka mobilizatzen. Azaldu dutenez, bidesariaren aurka egitea ez da haien asmo bakarra: «Langileon bizimoduaren garestitze progresiboa salatzera ere atera gara, bidesaria adibide soil bat besterik ez baita», adierazi zuten igandean. Gehitu zuten bizitzaren garestitze horri aurre egiteko modu eraginkor bakarra «antolakuntza komunista indartzea eta sozialismoaren alde egitea» dela.
Bidesariaren aurkako dinamikaren aurkezpenean, Goierriko eta Deba Bailarako Kontseilu Sozialistek «ordainlekuen inposaketa» seinalatu zuten «langile klasearen bizitzaren garestitze progresibo eta orokorraren adierazpen modura». Gogorarazi zuten azken hilabeteetan oinarrizko zenbait produktu garestitu direla, hala nola argindarra, oinarrizko elikagaiak eta gasolina.
Erantzule zuzenak seinalatu zituzten: «Gutxienez, oligarkia internazionala, burgesia —espainiarra zein bertakoa— eta alderdi politiko guztiak». Beasain eta Bergara arteko bidesariaren sustatzaile nagusia izatea EAJri egotzi zioten, «baina gobernu ardurak ez dituzten gainontzeko alderdiak ere langile klasearen pobretze eta miseria areagotze prozesuan kolaboratzaile aktiboak eta zilegiztatzaileak direla ulertzen dugu», gehitu zuten.
Urte eta erdi geroago
Gipuzkoako Foru Aldundiak 2020ko uztailean jakinarazi zuen A-636 autobian bidesaria jartzeko asmoa zuela. «Erabiltzen eta kutsatzen duenak ordaindu egin behar du; logika hori aplikatu dugu», azaldu zuen Aintzane Oiarbide Gipuzkoako Bide Azpiegituretako foru diputatuak: «Zerga orokorren bidez, ez gara iristen errepideek eskatzen dituzten artapen eta hobekuntzak egitera; beharrezkoak dira baliabide gehiago».
Orduan adierazi zutenez, espero zuten sistema abian egotea 2020. urtea amaitzerako. Atzeratu egin dira, ordea, asmo horiek, eta abenduaren 31an jakinarazi zuten 2022ko urtarrilaren 18a izango zela data. Aldundiak gogorarazi zuen aurrez aurreko informaziorako guneak urtarrilean ere zabalik egongo direla, erabiltzaileen zalantzak argitzeko eta Abiatu gailua eskuratzeko tramiteak errazteko. Goierrin, Urolan eta Debagoienean jarriko dira bulegoak; zehazki, Ezkio-Itsason, Ormaiztegin, Zumarragan, Beasainen, Legazpin, Bergaran, Urretxun eta Antzuolan.
Aurrerantzean, autobia osoa izango da ordainpekoa, eta hiru arkuren bidez egingo dira ordainketak, Gipuzkoan lehen aldiz ezarriko den free flow sistemaren bidez. Erabiltzaileek ez dute geratu beharko, eta sistema elektroniko horrek identifikatuko du ibilgailua Abiatu eta ViaT txartelen bidez edo matrikularen bidez. Ibilgailu guztiek ordaindu beharko dute bidesaria, arinek eta astunek.
2,53 euro
Beasain-Bergara errepidea berria da —2019ko martxoan zabaldu zuten—, 23 kilometro luze da, eta, orain arte, doakoa izan da.
Aurrerantzean, deskonturik gabe, Beasaindik Bergarara joateak (edo alderantziz) 2,53 euro balioko du ibilgailu arinentzat. Abiatu sistemaren bidez, ordea, deskontuak izango dituzte gipuzkoarrek, beste errepideetan dituzten berberak: egindako bidaia kopuruaren arabera, %25 eta %75 artekoak dira deskontuak, eta hilabeteko gehieneko gastua 32,34 euro da.
Jarduera profesionalean dabiltzanek eta garraiolariek ez dute deskonturik izango, eta trailer bakoitzak 5,15 euro ordaindu beharko du ibilbide hori egiten duen bakoitzean. Bidesari hori garraiolariei azken urteetan N-I eta A-15 errepideetan jarritakoei gehituko zaie. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208208/osakidetzak-soilik-zaurgarriak-diren-kontaktu-estuei-eginen-die-proba.htm | Gizartea | Osakidetzak soilik zaurgarriak diren kontaktu estuei eginen die proba | Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak azaldu du aldaketaren helburua zaurgarrienei diagnostikoa azkarrago egitea dela. Txertatuak ez daudenei horretarako gonbidapena egin die: «Txertatu zaitezte, mesedez». Nafarroan hiru pertsona hil dira gaitzaren ondorioz. | Osakidetzak soilik zaurgarriak diren kontaktu estuei eginen die proba. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak azaldu du aldaketaren helburua zaurgarrienei diagnostikoa azkarrago egitea dela. Txertatuak ez daudenei horretarako gonbidapena egin die: «Txertatu zaitezte, mesedez». Nafarroan hiru pertsona hil dira gaitzaren ondorioz. | Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak xehetasun bat gehitu dio atzo iragarritako protokolo aldaketari: hemendik aitzina, positibo baten kontaktuak direnen artean, soilik pertsona zaurgarriek eman beharko diote horren abisua Osakidetzari, eta soilik haiei eginen diete koronabirusaz kutsatuta ote dauden jakiteko proba. Sagarduik jakinarazi duenez, aldaketaren helburua da zaurgarrienei gaixotasuna ahalik eta azkarren diagnostikatzea.
Jaurlaritzak zehaztu du zaurgarri gisa kontuan hartuko dituztela 70 urtetik goitiko herritarrak, haurdun dauden emakumeak, immunoeskasia dutenak, txertatu gabeak eta gaixotasun kronikoak dituztenak; erraterako, diabetikoak eta eritasun hepatikoak edo giltzurrunetakoak dituztenak. Kontaktu estua diren gainerako pertsonei sintomei «adi» egoteko eskatu die sailburuak.
Gobernu Kontseiluaren bileraren ondoko agerraldian eman du Sagarduik xehetasunaren berri. Hainbat kazetarik galdegin diote protokolo aldaketak nola eraginen duen eritasunaren jarraipen datuetan, eta sailburuak erantzun du positibo kopurua ez dela «inoiz adierazle bakarra» izan: «Ez dugu aukera galduko pandemiaren bilakaera ikusteko». Bertzeak bertze positibo tasari begiratuko diote.
15.430 kasu positibo
Osakidetzak eta Osasunbideak gaur emandako datuen arabera, atzo egindako probetan 15.430 positibo atzeman zituzten Hego Euskal Herrian. 36.271 proba egin zituzten guztira: egindako proba guzien %42k eman zuten positibo. Nafarroako Gobernuak jakinarazi du, bertzalde, hiru pertsona hil direla azken ordutoan COVID-19ak jota.
Ospitaleei dagokienez, uneotan 1.038 lagun daude koronabirusagatik erietxeratuta Hegoaldean. ZIU zainketa intentsiboetako unitateetan 174 lagun daude.
Txertatzeko deia
Sagarduik txertaketan jarri du arreta, berriro ere. Jakinarazi duenez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 5 eta 11 urte arteko haurren ia erdiek hartua dute lehen dosia. Umeak txertatzearen alde egitera animatu ditu gurasoak: «Txertoa da tresnarik onena seme-alabak babesteko». Sailburuaren arabera, 36.000 dosi pediatriko gehiago ditu Osakidetzak eskuartean, eta 14.000 umeri emana diote txertoa jartzeko ordua datozen egunetarako.
40 urtetik goitiko herritarren artean, berriz, hamarretik seik hartua dute errefortzu dosia, eta 60 urtetik goitikoen artean %90era ailegatzen da ehunekoa. Sagarduik jakinarazi du lehen dosiak ere ematen dituela oraindik Osakidetzak, eta oraindik batere txertorik hartu ez dutenei horretarako deia egin die: «Garaiz zaudete: txertatu zaitezte, mesedez. Lehenbailehen hobeto, guztientzat». |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208209/bildarratzek-jakinarazi-du-eskola-publikoan-gaixo-agiria-jaso-dutela-orain-beste-550-irakaslek.htm | Gizartea | Bildarratzek jakinarazi du eskola publikoan gaixo agiria jaso dutela orain beste 550 irakaslek | Dagoeneko 1.350 profesional dira laneko martxara itzuli ezin izan direnak, eta egoerak eragindako zailtasunak onartu ditu Hezkuntza sailburuak | Bildarratzek jakinarazi du eskola publikoan gaixo agiria jaso dutela orain beste 550 irakaslek. Dagoeneko 1.350 profesional dira laneko martxara itzuli ezin izan direnak, eta egoerak eragindako zailtasunak onartu ditu Hezkuntza sailburuak | 800 ziren atzo Araba, Bizkai eta Gipuzkoako eskola publikoetan gaixo agiriarekin zeuden irakasleak; azken orduetan beste 550k ere lanera joan ezina adierazi dutela jakinarazi du Hezkuntza sailburu Jokin Bildarretzek, eta 1.350 langilek utzitako hutsuneak betetzeko ahaleginetan ari direla.
Apurka-apurka eskolarako itzulera martxa hartzen hasi dela esan du sailburuak, baina aitortu du egoera ez dela «erraza». Izurria guztiz zabalduta dago, eta irakasle asko ere kutsatuta daude. «COVID-19ak jarraibideak zein diren zehazten jarraitzen du». Eskoletan izurriaren presentzia saihesten ahalegintzeko protokoloak ezarrita daudela esan du, eta aparteko ahalegina egin behar dela orain dagoen egoera honetan: «Segurtasun eta garbitasun neurrien oso gainean egon behar da».
Hezkuntza Sailean denak aparteko «esfortzua» egiten ari direla esan du, baina birusak jotakoen intzidentzia apaltzen ez den bitartean «arnasa» hartzea zaila izango dela. Bitartean, «aurrez aurreko» jardunari eusteko ahaleginetan jarraituko dutela nabarmendu du, bazter utzi ezin den «altxorra» dela gogora ekarrita. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208210/nafarroako-gobernuak-proposatu-du-prebentzio-neurriak-hilaren-31ra-arte-luzatzea.htm | Gizartea | Nafarroako Gobernuak proposatu du prebentzio neurriak hilaren 31ra arte luzatzea | Izatez ostiralean amaitzen dira indarrean diren COVID-19aren kontrako neurriak. Epaitegien erabakiaren zain dago orain foru agindua. | Nafarroako Gobernuak proposatu du prebentzio neurriak hilaren 31ra arte luzatzea. Izatez ostiralean amaitzen dira indarrean diren COVID-19aren kontrako neurriak. Epaitegien erabakiaren zain dago orain foru agindua. | Nafarroako Gobernuak COVID-19aren aurkako neurriak mantendu nahi ditu. Aurrez ezarritako neurriak ostiralean amaitzen dira, baina haiek luzatzea proposatu du gobernuak, gutxienez, urtarrilaren 31ra arte. Nafarroako Auzitegi Nagusiaren ebazpenaren zain dago orain foru agindua.
Santos Indurain Osasun kontseilariak zehaztu duenez, oraingoz ez dute neurri gehiago hartzeko asmorik, baina, foru agindu orotan bezala, aukera irekirik dago. Ikusteko daude oraindik Urtezahar egunaren eta Errege egunaren ondorioak, eta unibertsitateko ikasleen itzulerarenak.
Indurainen arabera, neurriekin, kutsakortasunak ez du goia jo. «Zifrak erabat deigarriak eta ezohikoak dira; inoiz ez bezalako intzidentzia datuak ditugu, hemen, Europa osoan eta mundu osoan. Gure osasun sisteman izaten ari den eragina handia da, lehen arretan zein ospitaleetan», adierazi du. Aurreko olatuekin alderatuta omikron aldaeraren koadro kliniko larrien ehunekoa txikiagoa bada ere, «intzidentzia hain da handia horrek handitu egiten dituela ospitaleratzeen eta ZIUetako gaixoen kopuruak».
Oraintxe bertan, 246 lagun daude ospitaleetan; horietatik 35 ZIUko oheetan. Olatuaren hasierarekin alderatuta, hiru bider handitu da ZIUetako gaixo kopurua.
Neurriak gogorarazi
Beraz, Auzitegiak erabakia berretsiz gero, gauean, 01:00etatik 06:00etara, ostalaritzako eta gaueko aisialdiko negozioek itxita jarraituko dute —hala nola tabernek, diskotekek, kontzertu eta dantza aretoek, jatetxeek, bingoek, apustu etxeek, gastronomia elkarteek eta etxabeek—.
Ostalaritzan egungo neurriek indarrean segituko dute, beraz: ezingo da barran kontsumitu; mahaietan gehienez ere hamar lagun elkartu daitezke 70 zentimetroko distantzia gordez, eta metro eta erdikoa mahai artean.
Kultur eta kirol ikuskizunetan, berriz, antolatzaileek jendea ez pilatzeko neurriekin segitu beharko dute, eta Osasun Departamentuak zehaztutako irizpideak bete. Halaber, debekatuta dago barruan edari eta janariak kontsumitzea.
Neurri horiez gain, gobernuak ohiko prebentzio neurriekin jarraitzeko deia egiten du: barrualdeetan aireztapen egokia izatea, maskarak egoki jantzita eramatea, hamar lagunetik gorako bilkurak saihestea eta distantzia fisikoa gordetzea. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208211/elak-lan-erreformaren-aurka-bozkatzeko-eskatu-die-eajri-eta-eh-bilduri.htm | Ekonomia | ELAk lan erreformaren aurka bozkatzeko eskatu die EAJri eta EH Bilduri | Dekretuaren bozketaren aurretik mobilizazio handiak antolatzeko epea dagoela uste du sindikatu abertzaleak, eta ez du greba orokorra alboratu | ELAk lan erreformaren aurka bozkatzeko eskatu die EAJri eta EH Bilduri. Dekretuaren bozketaren aurretik mobilizazio handiak antolatzeko epea dagoela uste du sindikatu abertzaleak, eta ez du greba orokorra alboratu | ELAk mezu argia bidali die EAJri eta EH Bilduri: «Lan erreformaren aurka bozkatzeko eskatzen diegu. Hura indargabetzeko aukera bizirik mantendu behar dute». Sindikatu abertzaleak proposamenaren interpretazio oso kritikoa egin du: argi du aurreko erreformak ez direla indargabetu , eta onartuko balitz haiek indargabetzeko aukera «lurperatuko» litzakeela uste du. Horregatik, uste du oraindik eragin daitekeela eta mobilizazio handiak egiteko prest agertu da, baita greba orokorrera deitzeko ere, betiere dekretuaren bozketaren aurretik.
Mitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiaren ustez, oraindik ez da berandu Espainiako Gobernuak eginiko lan erreforma indargabetzeko. Aurka dauden azken sindikatu eta erakundeek azken hitza esateke dute, eta «ahalik eta erantzun sendoena» ematen saiatu behar dute. Mobilizazioen bitartez zabaldu nahi dute beren jarrera kritikoa, eta ez dute uste berandu denik greba orokor batera deitzeko. «Ez gaude denboraz kanpo. Urtarrila lan hilabetea da.
Beti izan dugu aukera hori presente. Hamar egun aski dira grebara deitzeko, eta abenduaren 28az geroztik ezagutzen ditugu xehetasunak. Gainera, ikusteko dago zenbat irauten duen film honek». Film hori proposamena onartua izateko negoziazioak dira, eta iragarpenak beteko balira Espainiako Gobernuak otsaileko bigarren astean onartu nahiko luke erreforma.
ELAren itxaropena alderdien ezezkoan dago. Hala eskatu die EAJri eta Bilduri, eta, aitortu duenez, etengabeko harremana du haiekin. Dena den, ez daki biek aurka egingo dutenik: ELAren arabera, EAJk gustuko du erreforma, eta lan itunen estatalizazioa da haren iritzia baldintzatzen duen aldagai bakarra. «Gauzak hala, koherentziaz, aurka bozkatu beharko luke, baina haiei egin beharreko galdera da hori». Elkarrekin Podemos ere hartu du hizpide, eta kritika zorrotza egin dio Lakuntzak: «Bere usteei uko egin die. Akordioari garrantzi handiagoa eman dio erreformaren muinari baino».
Elkarrekin Podemosi eginiko kritika Espainiako Gobernura luzatu du idazkari nagusiak, eta haren jardunaren hiru ezaugarri leporatu dizkio. Batetik, ez duela hauteskunde programa bete egotzi dio, eta gezurretan ibili dela. Bestetik, «fribolitatea» egotzi dio, bere hitza bete ez eta alderdi subiranistei babesa eskatu dielako. Eta, azkenik, «jokatzeko modua», elkarrizketa sozialaren mahaia eta dekretuaren bidea erabili dituelako, parlamentu eztabaida saihestuz. «Eta nola izan da posible?» galdetu du Lakuntzak: «Bada, elkarrizketa sozialaren mahaiaren bitartez. Mahai hori tranpa da sindikatuentzat, altxorra patronalarentzat eta koartada ezkerreko alderdientzat».
Erreformaren inguruko ELAren irakurketa teknikoa Pello Igeregi sindikatuko Negoziazio Kolektiboko arduradunak egin du. Zehaztu du 2010eko eta 2012ko lan erreformek zituzten 11 arau kaltegarrienetatik «bat eta erdi» baino ez direla indargabetu, eta hobekuntza apurrak aurretik Auzitegi Gorenak sententzia bidez ezarriak zituela: «Auzitegi Gorenak Espainiako Gobernuak baino meritu handiagoa du». |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208212/pentsiodunek-elkarretaratzera-deitu-dute-urtarrilaren-15erako.htm | Ekonomia | Pentsiodunek elkarretaratzera deitu dute urtarrilaren 15erako | Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak manifestaziora deitu du, mobilizazio jendetsuen laugarren urteurrena ospatzeko. Urtarrilaren 15ean egingo dira elkarretaratzeak, Bilbon, Donostian, Gasteizen, Iruñean, Eibarren, Ondarroan, Tafallan, Altsasun eta Lizarran. | Pentsiodunek elkarretaratzera deitu dute urtarrilaren 15erako. Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak manifestaziora deitu du, mobilizazio jendetsuen laugarren urteurrena ospatzeko. Urtarrilaren 15ean egingo dira elkarretaratzeak, Bilbon, Donostian, Gasteizen, Iruñean, Eibarren, Ondarroan, Tafallan, Altsasun eta Lizarran. | Berdin dio nork gobernatu, guk pentsio publikoak defendatu! lelopean, Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak manifestaziora deitu du urtarrilaren 15erako, lau urteren ondoren oraindik ere borrokan ari direla aldarrikatzeko. Euskal Herriko pentsiodun eta langile orori luzatu diete kaleak betetzeko deia pentsiodunek: «Pentsio publiko duin eta nahikoak, soldata eta lan baldintza duinak, eta kalitatezko zerbitzu publiko unibertsalak bermatzea aldarrikatu nahi dugu».
Mugimenduaren ustez, 2021eko azaroan onartu zen pentsioen erreformak «ez ditu 2011ko erreformako pentsioen murrizketak indargabetzen», eta, ondorioz, erosteko ahalmena %3 baino gehiago murriztuko zaiela salatu dute: «Hori ez da lan prekaritateari aurre egiteko eta gure pentsioek ordaintzen dituzten gizarte kotizazioak hobetzeko behar den erreforma». Beraz, onartu berri den pentsioen erreformaz kexu da mugimendua; izan ere, beren aldarrikapen gehienak erreformatik kanpo geratu direla diote: «Gutxieneko pentsioek miserableak izaten jarraituko dute, aldarrikatzen ditugun 1.080 euroetatik oso urrun». Horren aurrean, 2018an PPren Gobernuarekin egin zuten bezala, PSOEren eta Elkarrekin Podemosen gobernuari eskatzen diote oraingoan mugimenduaren aldarrikapenei erantzun diezaien: «2011, 2013 eta 2021eko erreformen alderdi atzerakoiak indargabetu egin behar dira, eta KPI errealaren igoera berehala aplikatzea eskatzen dugu». Pentsiodunen Mugimenduak argi du: «Ez dago pentsio duinik soldata duinik gabe».
Horregatik, larunbat honetan, hilaren 15ean, elkarretaratzera batzeko deia luzatu du Pentsiodunen Mugimenduak Hego Euskal Herriko hainbat lekutan: Bilbon, Donostian, Gasteizen, Iruñean, Eibarren, Ondarroan, Tafallan, Altsasun eta Lizarran. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208213/aireportuek-2020an-galdutako-bidaiarien-laurdenak-berreskuratu-dituzte.htm | Ekonomia | Aireportuek 2020an galdutako bidaiarien laurdenak berreskuratu dituzte | Iaz, ia 3,6 milioi bidaiari izan zituzten Euskal Herriko bost aireportuek. Forondak inoiz baino merkantzia gehiago garraiatu zituen 2021ean | Aireportuek 2020an galdutako bidaiarien laurdenak berreskuratu dituzte. Iaz, ia 3,6 milioi bidaiari izan zituzten Euskal Herriko bost aireportuek. Forondak inoiz baino merkantzia gehiago garraiatu zituen 2021ean | Pandemiak gehien jotako sektoreetako bat izan zen aire trafikoarena, turisten joan-etorriak ez ezik lan bidaiak ere nabarmen murriztu zituelako. Azken zenbakiak ikusita, argi dago aireportuei kostatu egingo zaiela koronabirusaren aurretik zuten itxurara itzultzea. Izan ere, 2020an galdutako bidaiarien laurdenak baizik ez dituzte berreskuratu.
Aenak gaur eta Miarritzeko aireportuak joan den astean zabaldutako datuen arabera, iaz 3.585.116 bidaiari izan zituzten Euskal Herriko bost aireportuek. 2020an baino ia 1,3 milioi gehiago dira (+%56,8), baina oso urrun dituzte 2019ko kopuruak, inoizko handienak, orduko horretan 7,7 milioi bidaiari igaro baitziren aireportuetatik.
Miarritzeko aireportua, berriz, milioi bat bidaiarien bueltan izan da 2008az geroztik, baina kostatuko zaio berriro maila horretara iristea, iaz trafikoa %59 handitu arren.
Igoerarik ikusgarriena Forondakoak izan du, ia hirukoiztu egin baitu 2020ko kopurua, eta hura da 2019ko kopuruetatik gertuen dagoena (-%26,2). Gainera, inoizko merkantzia gehien garraiatu ditu, 72,52 tona igaro baitira Gasteizko aireportutik, iaz baino %12,7 gehiago.
Hondarribikoak 155.331 bidaiari izan zituen (+%85,2), eta Noaingoak, berriz, 112.534 (+%34). |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208214/gutxienez-70-kasu-positibo-atzeman-dituzte-martuteneko-kartzelan.htm | Gizartea | Gutxienez 70 kasu positibo atzeman dituzte Martuteneko kartzelan | Kutsaturiko guztiak presoak dira. Jaurlaritzak jakinarazi duenez, gehienak asintomatikoak dira. Beste batzuek sintoma «oso arinak» dituzte. Agerraldiaren ondorioz, zentroko zuzendaritzak bertan behera utzi ditu bisean biseko bisitak, eta ateraldiak mugatu. | Gutxienez 70 kasu positibo atzeman dituzte Martuteneko kartzelan. Kutsaturiko guztiak presoak dira. Jaurlaritzak jakinarazi duenez, gehienak asintomatikoak dira. Beste batzuek sintoma «oso arinak» dituzte. Agerraldiaren ondorioz, zentroko zuzendaritzak bertan behera utzi ditu bisean biseko bisitak, eta ateraldiak mugatu. | Birusa bortizki sartu da Donostiako Martutene auzoko espetxean. COVID-19aren agerraldia detektatu dute zentroan: gutxienez 70 preso dira gaitzak jota, oraingoz. Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailak eman du agerraldiaren inguruko informazioa. Azaldu dutenez, atzo jakin zuten hemezortzi kutsatu zirela presoen artean. Ondorioz, gaitza detektatzeko PCR probak egin zizkieten gainerako espetxeratuei, eta gaur izan dute emaitzen berri.
Positiboetako 50 asintomatikoak dira; hogei bat, «sintoma arindunak». Gainera, erantsi dutenez, beste dozena bat presoren kasuetan emaitzak ez dira aski zehatzak izan, eta, beraz, berriz egin beharko diete testa, kutsatu gehiago ba ote dagoen baieztatzeko.
Martuteneko espetxeko zuzendaritzak erabakita, bertan behera gelditu dira bisean biseko bisitak. Halaber, atzotik ez da ateraldirik eta ohiko bisitarik egiteko aukerarik presondegian. Bestelako jarduera batzuk ere bertan behera dira. Argudiatu dutenez, kutsatze katea etetea da neurrien asmoa. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208215/zaldi-urdina-antzezlana-audio-fikzio-bihurtu-du-eitbk.htm | Bizigiro | ‘Zaldi urdina’ antzezlana audio fikzio bihurtu du EITBk | Hilaren 17an estreinatuko dute podcasta. Bederatzi atalez osatua dago, bakoitza 12 minutukoa. | ‘Zaldi urdina’ antzezlana audio fikzio bihurtu du EITBk. Hilaren 17an estreinatuko dute podcasta. Bederatzi atalez osatua dago, bakoitza 12 minutukoa. | Artedrama, Axut! eta Dejabu konpainien antzezlan arrakastatsua izan da Zaldi urdina. Orain, berriz, fikziozko podcast bilakatu dute. Aingeru 17 urteko gaztearen arrastoaren bila jarriko ditu entzuleak. Antzezlaneko trama bera du audio fikzioak ere. Hilaren 17an estreinatuko du EITBk euskarazko fikzioa, bere podcast plataforman.
Unai Iturriagak eta Igor Elortzak idatzitako antzezlana da Zaldi urdina. Ximun Fuchsen zuzendaritzapean, Ander Lipus, Maite Larburu, Manex Fuchs, Iraitz Lizarraga, Oier Zuñiga, Urko Redondo eta Olatz Beobide aritu dira aktore lanetan, besteak beste. Artista lantalde bikaina dakar audio fikzioak ere. Podcasteko ahotsen artean, Ander Lipus, Olatz Beobide, Manex Fuchs, Maite Larburu, Oier Zuñiga eta Argi Perurena aktoreenak daude.
Binauralean muntatutako seriea da Zaldi urdina. EITBko ordezkariek Bilbon egindako aurkezpenean azaldu dutenez, esperientzia murgiltzailea sortzen du, eta bereziki aproposa da audio kaskoekin entzuteko. Hain zuzen, estreinaldiarekin batera, kasko batzuen zozketa egingo dute Interneteko sare sozialetan lehen atalari buruzko galdera bat asmatzen duten parte hartzaile guztien artean.
Hilaren 17ko estreinaldiaren ostean, astelehenero atal bat zabalduko dute EITB Podkast atarian. Bederatzi atal dira guztira, eta 12 minutu inguru ditu bakoitzak.
Fikzioaren istorioari dagokionez, gazte bat hil eginda tekno jaialdi batean, Zaldi Urdina izeneko droga berria hartuta. Bitartean, Aingeru, 17 urteko gaztea, desagertu egin da. Droga berria trapitxeatzen dabilena bera delakoan, denak atzetik ditu: familia eta polizia. Amets Aingeruren 22 urteko arreba errebeldeak, Karmen amonak eta Simon udaltzainak astebeteren barruan, 18 urte bete baino lehen, aurkitu behar dute Aingeru, eta epaitegira abokatu on batekin eraman. Atzera kontaketa hasi da. Ikerketa amateurraren bidean gurutzatuko dituzte gazteen ondoezak eta ametsak, trafikatzaileen eta interes ekonomikoen boterea, eta polizia indarren eta politikaren konplizitatea.
‘Artxipelagoa’-ren bidetik Artxipelagoa fikziozko podcastaren arrakastari eutsi nahi dio Zaldi urdina lan berriak. Izan ere, gehien entzundako euskarazko podcasta izatera iritsi da Artxipelagoa audio fikziozko seriea.
Ulu Mediaren fikzio distopikoa izan da EITB Podkast atarian klikaldi gehien izan dituen edukia: 5.300 entzunaldi baino gehiago. Agregatzaileetan ere emaitza onak izan ditu: 14.500 klikaldi Ivoox, Google Podcast, Apple Podcast eta Spotifykoak batuz. Spotifyko emaitzak dira nabarmentzekoak: 807 harpidetza lortu ditu aurreneko denboraldian. Urriaren 11n, «Espainiako edukien artean Top #69 postuan» kokatzea lortu zuen.
EITBren arabera, hori da euskarazko podcast batek inoiz izan duen emaitzarik onena. EITBk oraindik ez du argitu bigarren denboraldia egingo ote duten. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208216/urtarrilean-osoko-bilkurak-egitea-eragotzi-dute-eajk-eta-pse-eek.htm | Politika | Urtarrilean osoko bilkurak egitea eragotzi dute EAJk eta PSE-EEk | EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk Eusko Legebiltzarraren bi ezohiko bilera egiteko proposamena aurkeztu dute, pandemiaren seigarren olatuari aurre egiteko neurriak hartzeko helburuarekin. | Urtarrilean osoko bilkurak egitea eragotzi dute EAJk eta PSE-EEk. EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk Eusko Legebiltzarraren bi ezohiko bilera egiteko proposamena aurkeztu dute, pandemiaren seigarren olatuari aurre egiteko neurriak hartzeko helburuarekin. | Eusko Legebiltzarrak ez du ohiko osoko bilkurarik edo ohiko batzorde bilerarik egiten urtarrilean, baina, aurten, COVID-19ak eragindako pandemiaren eraginak kontuan izanik, jarduera parlamentarioei lehenbailehen ekiteko proposamena aurkeztu dute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Hura, ordea, atzera bota du legebiltzarreko mahaiak, EAJko eta PSE-EEko kideen gehiengoarekin. EH Bilduren ustez, «oposizioaren proposamenak onartzeko gai ez den gobernu ahul baten seinale» da jeltzaleen eta sozialisten jarrera.
Oposizioko bi alderdi nagusien hitzetan, egungo egoera «larria» da, eta, hari aurre egiteko, funtsezkoa da hainbat proposamen «premiaz» eztabaidatzea; besteak beste, Osakidetzako lehen arreta indartzeko, ikasgeletarako itzulera planifikatzeko, familien kontziliazioa errazteko eta pandemiaren seigarren olatuak kalte egindako enpresei laguntzeko neurriak. Hala, hilaren 20an eta 27an ezohiko bilkura bana egiteko proposamena aurkeztu dute. Lehenengoan, «familia eta lana bateragarri egiteko familientzako laguntzen arloko ezohiko laguntzak» eta «aurrez aurreko irakaskuntza bermatzeko urgentziazko neurriak» hartzeko. Bigarrena, berriz, seigarren olatuari aurre egiteko neurriez eta haren ondorioak jasan dituzten enpresez eta autonomoentzako laguntzez eztabaidatzeko.
Izan ere, EH Bilduk eta Elkarrekin Podemos-IUk azaldu dute litekeena dela ikasle, irakasle eta langile asko kutsatzea, eta, beraz, neurriak hartu behar direla «irakaskuntza presentziala ikasle guztiei ziurtatzeko», hala nola «transmisio kateak eten ahal izateko» eta «bakartze eta zaintza baldintza egokitzeko». Enpresa eta autonomoei dagokienez, berriz, eskatu dute ordutegi murrizketek eta konfinamenduek ostalari, merkatari txiki eta lehen sektoreko langileei egin dien kalteari aurre egiteko proposamenez hitz egiteko. Azkenik, Osakidetzaren kudeaketa hobetzeko neurriak exijitu dituzte: «Osasun egoeraren larritasunak, osasun zerbitzuen lan zama eta saturazioak, osasun langileen egoerak etengabe kudeaketa eredua hobetzen lagunduko duten neurriak bideratzea eskatzen du».
Oposizioko alderdi nagusiek uste dute instituzioek eragile politiko, sozial eta ekonomikoekin batera jardun behar dutela oraintxe: «Ez da nahikoa auzolana aldarrikatzea: praktikatu egin behar da». Hala, Eusko Jaurlaritza osatzen duten alderdiek emaniko ezezkoa «ulertezitzat» jo du EH Bilduk: «Osasunaz, hezkuntzaz, familien kontziliazioaz eta enpresei laguntzeaz eztabaidatzea ez omen da premiazkoa, esan dutenez, hain justu osasun sistema kolapsotik gertu dagoen honetan eta ziurtasun falta erabatekoa den honetan bai ikastetxeetan, bai familietan, bai enpresetan». Are gehiago, koalizio subiranistaren arabera, legebiltzarra itxita mantentzea «gizartea isilarazteko modu bat» da, agerian uzten dituena pandemiaren kudeaketaren «noraeza eta ahulezia». |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208217/confebask-akordio-historikoa-da-muinari-eutsi-zaio.htm | Ekonomia | Confebask: «Akordio historikoa da; muinari eutsi zaio» | Confebaskeko presidenteak uste du «denak» daudela pozik, patronala eta sindikatuak, eta ez dagola arriskurik estatuko itunak Euskal Herrian egindakoei gailentzeko: «Eztabaida filosofikoa da, benetako kezka bat baino gehiago» | Confebask: «Akordio historikoa da; muinari eutsi zaio». Confebaskeko presidenteak uste du «denak» daudela pozik, patronala eta sindikatuak, eta ez dagola arriskurik estatuko itunak Euskal Herrian egindakoei gailentzeko: «Eztabaida filosofikoa da, benetako kezka bat baino gehiago» | Confebaskek berretsi du euskal patronala oso gustura dagoela Espainiako Gobernuak eta eragile sozialek adostu dute lan erreforma berriarekin. «Historikoa da; aurrekoaren muinari eutsi dio», esan du Eduardo Zubiaurre presidenteak, ETBn. Espainiako Kongresuaren onespena behar duen lan araudi berriak bere horretan utzi ditu erraztasun guztiak enpresetan kaleratze kolektibo handiak egiteko, eta kaleratze horien kalte-ordainak ez ditu lehengoratu PPren lan erreformaren aurreko mailara; alegia, hark ezarritako murrizketak ere bere egin ditu PSOE eta Unidas Podemosen gobernuak.
«Malgutasuna» dela eta, Confebask gustura dago Madrilen adostutako idatziarekin. «Enpresei segurtasun handia ematen die, eta egonkortasuna etorkizunerako», esan du Zubiarrek. Haren arabera, «oso positiboa» da hiruko akordioa: «Enpresaren askatasuna lortu da, eta malgutasuna antolaketarako, eta aurreko erreformaren oinarri nagusiei eutsi zaie».
Zubiaurrek badaki oraindik Kongresuko baietza behar duela lan araudi berriak, eta «ardura ariketa bat» eskatu die alderdiei; «ez dakit zer beste arrazoi politiko egon daitekeen gobernuaren eta eragileen artean adostutako akordio baten aurrean», esan du, EAJ estu hartzeko ematen duen adierazpen batean. «Enpresak lehia daitezke, inbertsioak egin, enplegua sortu, eta sindikatuek arazo batzuk konpontzeko akordioa dute, adibidez behin-behinekotasuna eta ultraaktibitatea; beraz, oreka bat lortu da, eta denok gaude pozik emaitzarekin».
Euskal gehiengo sindikala ez dago pozik, ELA eta LAB behin eta berriro esaten ari direnez, kaleratze erraz eta merkeekin batera estatuko sektore itunei eman dietelako lehentasuna. «Hori eztabaida filosofikoagoa da, benetako kezka bat baino», esan du Zubiarrek. Confebaskeko presidenteak uste du ez dagoela arriskurik estatuko itunak euskal herrikoei gailentzeko, euskal esparru akordioa dagoelako. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208218/huts-egitea-gizakion-ezaugarria-da-baina-berrikuntzak-ekidin-dezake-hori.htm | albisteak | Huts egitea gizakion ezaugarria da... Baina berrikuntzak ekidin dezake hori | Aernnova enpresaren premiazko enkargu batek Ega Solutions sortzea ekarri zuen, eta muntaketan industria-prozesuetako akatsak murrizten dituen konponbide bat asmatu du. Hori da Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziaren Kasu Praktikoen Bankua osatzen duten adibideetako bat. | Huts egitea gizakion ezaugarria da... Baina berrikuntzak ekidin dezake hori. Aernnova enpresaren premiazko enkargu batek Ega Solutions sortzea ekarri zuen, eta muntaketan industria-prozesuetako akatsak murrizten dituen konponbide bat asmatu du. Hori da Innobasque Berrikuntzaren Euskal Agentziaren Kasu Praktikoen Bankua osatzen duten adibideetako bat. | Konpainia berria Ega Master enpresa arabarraren filial bat da; azken hori espezializatuta dago eskuzko tresnen fabrikazioan, balio erantsi handiko sektoreentzat, besteak beste automobilgintzarentzat eta aeroespazialentzat, zeinetan doitasuna funtsezkoa den. Hori bermatzeko, ekoizpen-fase bakoitzean bitarteko guztiak erabiltzen dira. Sektore honetan, muntaketak berebiziko garrantzia du; izan ere, batzuetan erabiltzen diren osagaiak beste ekipamendu batzuen fabrikazioan erabiltzen direnen oso antzekoak dira.
Adibidez, mota bereko piezak izan daitezke (torlojuak, azkoinak, zirrindolak edo kisketak), non milimetro gutxiko aldea dagoen; beraz, begi bistan ia ezinezkoa da horiek bereiztea, eta baliteke haientzako diseinatu ez ziren muntaketetan ondo sartzen direla iruditzea. Hala ere, hautaketa-akats batek ekonomia- eta segurtasun-ondorio larriak izan ditzake; beraz, ongi etorria izango da prozesua hobetuko duen neurri oro. Horretan ziharduen Aernnovak, Airbusek eskatu baitzion A350 ereduko ateen hamabi konfigurazioetako muntaketan mota horretako akatsak egiteko aukerak murrizteko sistemak ezartzeko. Presaka ari ziren lanean. Hiru hilabete besterik ez zituzten konponbidea topatzeko.
Ega Solutions enpresaren konponbideak huts egitea ekiditen du, modu sinple eta erradikalean: soilik egokiak hautatzea ahalbidetzen du. Nola? Akatsa eragin dezaketen piezak gordetzeko erabiltzen diren estazioetako konpartimentuak (lanpostu bakoitzeko armairu edo kutxatila mugikorrak) blokeatuta. Beraz, nahiz eta lanaldi berean langile batek osagai horiek eskura eduki behar izan, lan jakin bat egiten ari denean soilik une horretan egiten ari den lan espezifikorako behar dituenak jasotzen dituzten kutxa edo erretiluetan daudenak erabili ahalko ditu. Hau da, Aernnovako langile bat ate bat muntatzen ari denean, soilik ate-eredu horretarako tresna eta piezak hartu ahalko ditu.
Hori lortzeko, RFID teknologiara jo dute, 4.0 industriaren esparruan teknologia horren erabilera aitzindaria eginez. Hurbileko komunikazio-teknologia horri esker, lanak zein ateren gainean egin behar diren identifika daiteke. Horrela, ateak lan-estazio berriei (Smart Stations) jakinarazten die zein erretilu dituzten tresna egokiek, eta horietara sartzea baino ez du ahalbidetzen, modelo horri ez dagozkionak blokeatuz. Sistema laser teknologia batek osatzen du, zeinak egiaztatzen duen erretilu bakoitza osorik ixten dela ondoren. Horrek eragotzi egiten du une bakoitzean beharrezkoak direnak baino erretilu gehiago egotea irekita, eta ondorioz ia ezinezkoa da norbaitek muntaketa zuzenerako ez diren materialak hartzea.
Estazio adimendun berri horien diseinu eta fabrikazioak aukera eman du Ega Master enpresak negozio-ildo berri bat sortzeko (sin-off delakoaren germena), eta, horrez gain, filialaren eta enpresa nagusiaren arteko salmenta gurutzatuak susta ditzake, Smart Station estazioen bezero potentzialak eskuzko tresnen kontsumitzaile handiak direlako. |
2022-1-11 | https://www.berria.eus/albisteak/208219/errusiak-bidalitako-tropak-etzi-dira-kazakhstandik-ateratzen-hastekoak.htm | Mundua | Errusiak bidalitako tropak etzi dira Kazakhstandik ateratzen hastekoak | Tokaiev presidentearentzat, azken egunetako protestei aurre egiteko ezinbestekoa izan da Sobietar Batasun ohiko hainbat herrialdek osatutako ODKB erakundeak bidalitako 2.000 soldaduen laguntza | Errusiak bidalitako tropak etzi dira Kazakhstandik ateratzen hastekoak. Tokaiev presidentearentzat, azken egunetako protestei aurre egiteko ezinbestekoa izan da Sobietar Batasun ohiko hainbat herrialdek osatutako ODKB erakundeak bidalitako 2.000 soldaduen laguntza | Kazakhstanen azkeneko hamar egunetan lehertu diren protestei aurre egiterakoan, ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko estatu kideen soldaduen laguntza ezinbestekoa izan da, herrialdeko presidente Kassim-Jomart Tokaieven esanetan. Kazakhstanekin batera, Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistan dira aliantzako kideak, eta Tokaievek berak atzo zehaztu zuenez, 2.030 soldadu bidali dituzte; gehienak, Errusiako armadakoak. Presidenteak, gaur, bideokonferentziaz iragarri zuenez, Sobietar Batasuna desegin ondoren sortutako erakundearen tropak bihar dira herrialdetik ateratzen hastekoak. Pixkanaka egingo dute erretiratzea, eta aurreikusten dute ez duela hamar egun baino gehiago iraungo.
Berez erregaien prezioen igoerarengatik hasi ziren mobilizazioak, eta joan den asteazkenean, «mehatxu terroristaren» aurka egiteko, Tokaievek laguntza eskatu zien bazkideei. Iruditzen zaio Almatyn, protesten erdigunean, esku hartu izan ez balute, hiriaren kontrola galduko zuketeela estatuaren indarrek. Manifestariak «prestatutako gaizkile armatuak» dira presidentearen hitzetan, «nazioarteko terroristak», eta atzo adierazi zuenez, «estatu kolpe bat» emateko asmoa zuten. Gehienak «Asia erdialdekoak, Afganistangoak eta Ekialdeko Hurbilekoak» dira. Ez du, ordea, hori baieztatu ahal izateko inongo frogarik aurkeztu. Vladimir Putin Errusiako presidenteak ere «atzerriko esku sartzeak» salatu zituen, atzo, ODKBko liderrek auziaz hitz egiteko egindako bilera telematikoan.
Egoeraren kontrola galtzen ari zela ikusita, manifestariei «hiltzeko» tiro egiteko agindu zien Tokaievek estatu indarrei eta bazkideen soldaduei, joan den ostiralean. Asia erdialdeko errepublikaren agintariek emandako datuen arabera, 160 pertsona baino gehiago hil dira liskarretan, zaurituak 1.300 inguru dira, eta ia 10.000 pertsona atxilotu dituzte.
Atxilotuen artean dago Karim Massimov herrialdeko Segurtasun Nazionalerako Batzordeko buru ohia, azken bi hamarkadetan hainbat kargu publiko edukitakoa, manifestariei buruzko informazioa ezkutatzea leporatuta. Estatuko aparatuetan purga bat hasi du presidenteak, izan ere, ez dago pozik, ez, batzuen jokabidearekin. «Zenbait hiritan, nahiz eta armamentua sobera eduki, Segurtasun Nazionalerako Departamentuetako buruek egoitzetatik alde egin zuten borrokatu gabe, armamentua eta dokumentu sekretuak horietan utziz».
Egunak igaro ahala, gobernuaren eta ustelkeriaren aurkakoak bihurtu ziren protestak. Kazakhstan herrialde oparoa da baliabide naturalei dagokienean (uranioa, petrolioa eta gasa, batez ere), eta Tokaievek onartu du horiek salduz herrialdeak lortzen dituen etekinak ez direla behar bezala banatzen. «Oligarken taldeak izan dira hazkunde ekonomikoaren onuradun nagusiak. Oligopolioek merkatu librearen garapena mugatu zuten, eta herrialdearen lehiakortasuna murriztu», azpimarratu zuen atzoko diskurtsoan.
Smailov, lehen ministro
Mobilizazioak hasi eta gutxira, aurreko asteazkenean, gobernuak dimisioa eman zuen. Askar Mamin ordezkatuz, behin-behineko lehen ministroa Alijan Smailov izan da azkeneko astean, eta, gaur, Tokaiev presidenteak berak proposatuta, parlamentuak onartu zuen kargurako. 49 urte ditu Smailovek, eta, aurrez, Finantza ministroa izan zen. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208241/villarejok-baieztatu-du-espainiako-zerbitzu-sekretuek-zerikusia-izan-zutela-a-17ko-atentatuekin.htm | Mundua | Villarejok baieztatu du Espainiako zerbitzu sekretuek zerikusia izan zutela A-17ko atentatuekin | Polizia komisario ohiak dio Felix Sanz Roldan CNIko buru ohiak gaizki kalkulatu zituela «Katalunian ezusteko txiki bat» ematearen ondorioak. Ikerketa batzorde bat osatzeko eskatu dute alderdi subiranistek. | Villarejok baieztatu du Espainiako zerbitzu sekretuek zerikusia izan zutela A-17ko atentatuekin. Polizia komisario ohiak dio Felix Sanz Roldan CNIko buru ohiak gaizki kalkulatu zituela «Katalunian ezusteko txiki bat» ematearen ondorioak. Ikerketa batzorde bat osatzeko eskatu dute alderdi subiranistek. | Espainiako zerbitzu sekretuek (CNI) zerikusia izan zuten 2017ko abuztuaren 17an Bartzelonan eta Cambrilsen (Katalunia) izandako atentatuetan. Hala esan zuen atzo Jose Villarejo Espainiako Poliziako komisario ohiak Espainiako Audientzia Nazionalean. Tandem kasua dela-eta ari da han deklaratzen egunotan.
«Ni azken egunera arte jardun nintzen CNIrekin lanean. Haiekin elkarlanean jardun nintzen Ripolleko imanak sortutako nahaspila ospetsua konpontzeko. Sanz Roldanen huts larri bat izan zen hura: gaizki kalkulatu zituen Katalunian ezusteko txiki bat ematearen ondorioak», adierazi zuen atzo. Felix Sanz Roldan Espainiako zerbitzu sekretuen buru ohia da, eta Villarejok ez du sekula ezkutatu arerioak direla biak. Ripolleko imana, berriz, Abdelbaki Es Satty da, atentatu haiek egin zituen taldearen burua, EI Estatu Islamikoko kidea.
Ez da Villarejok gai hori hizpide izan duen lehen aldia. Iaz, beste epaiketa batean, kontatu zuen iturri «oso garrantzitsu» batek —Marokoko espioi batek— jakinarazi ziola CNIri Bartzelonan atentatu hori gerta zitekeela, «azkenean, zoritxarrez, gertatu zen moduan». Villarejoren arabera, zerbitzu sekretuek ez zuten aintzat hartu informazio hori. Atzo, gehitu zuen Sanz Roldanek nahita hartu zuela erabaki hori, gerta zitekeenaren jakitun.
Villarejo ez da, gainera, CNI atentatu haiekin lotu duen lehenengoa. Informazio hori, lehen aldiz, Publico egunkariak argitaratu zuen 2019. urtean. Gai hori, ordea, ez zen aztertu atentatuak antolatu zituzten pertsonen aurkako epaiketan. 2021. urte hasieran amaitu zen epaiketa, eta bizirik geratzen ziren hiru kideak epaitu zituzten. Salatzaile batzuek eskatu zuten arren, Auzitegi Nazionalak ez zuen onartu Villarejo testigu gisa.
Haserrea
Zeresana eman dute komisario ohiaren adierazpenek. Pere Aragones Kataluniako presidenteak, adibidez, «egia argitzeko» eskatu zion atzo Espainiako Gobernuari. Gainera, iragarri zuen Kataluniako Gobernuko abokatuei eskatu diela aztertzeko zer egin dezaketen 2017ko egun haietan gertatu zena argitzeko: «Ondo dakigu nola funtzionatzen duten estatuaren estoldek; horregatik eskatuko dugu ikertzeko».
Antzera mintzatu zen Gabriel Rufian ERCko bozeramailea. Agerraldi bat berehala egiteko eskatu zien Pedro Sanchez Espainiako presidenteari, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroari eta Sanz Roldani. ERCren eskaerara batu ziren EH Bildu, Junts, CUP, PDECat, BNG eta MES Mallorca, eta ikerketa batzorde bat osatzeko eskaera izapidetu zuten. «Gobernuaren isiltasuna» ere gaitzetsi zuten. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208242/kataluniako-tv3en-359000-herritarrek-ikusi-dute-non-dago-mikel-lana.htm | Bizigiro | Kataluniako TV3en 359.000 herritarrek ikusi dute 'Non dago Mikel?' lana | Atzo gauean eman zuten dokumentala, katalanezko azpidatziekin, eta %16,1eko ikusle kuota lortu zuen. Amaia Merinok zera esan du: «Konturatzen zara telebistan ikusleek erantzun egiten dutela, batez ere kate horren maila handia bada eta eduki interesgarriak eskaintzen baditu». | Kataluniako TV3en 359.000 herritarrek ikusi dute 'Non dago Mikel?' lana. Atzo gauean eman zuten dokumentala, katalanezko azpidatziekin, eta %16,1eko ikusle kuota lortu zuen. Amaia Merinok zera esan du: «Konturatzen zara telebistan ikusleek erantzun egiten dutela, batez ere kate horren maila handia bada eta eduki interesgarriak eskaintzen baditu». | Ikusmina piztu du Katalunian Non dago Mikel? dokumentalak. Miguel Angel Llamas lanaren zuzendari eta ekoizleetako batek joan den astean azaldu zuenez, telebistarako 65 minutuko bertsioa egokitu du TV3ek —originala 80 minutukoa da—. Hala ere, egileak pozik zeuden telebistako estreinaldiarekin. Prime time ordutegian eman zuen atzo kate publikoak dokumentala, 22:05ean. Eta sare sozialetan ikus-entzule askoren erantzuna iritsi zen: #MikelZabalzaTV3 traola erabili zuten Twitterren herritar ugarik, eta mezuetan nagusi izan zen 1980ko hamarkadan PSOEk eta Espainiako Gobernuak izandako jokabidea. Ikusle datu handiak izan ditu dokumentalak: %16,1eko ikusle kuota bereganatu zuen lanak Katalunian —katearen ohiko batezbestekotik gora—. Sense ficció saioak denboraldi honetan lortu dituen daturik onenetan hirugarrena da. 359.000 herritarrek ikusi zuten TV3en dokumentala. Filma hilaren 18ra arte ikus daiteke Kataluniako katearen webgunean Herrialde Katalanetan, Hego Euskal Herrian, Galizian eta Espainian.
Bi zuzendarietako batek, Amaia Merinok, azaldu du zinemagile batentzat datuak «ikaragarriak» direla: «Gau bakar batean 359.000 ikusle izatea oso pozgarria da. Konturatzen zara telebistan ikusleek erantzun egiten dutela, batez ere kate horren maila handia bada eta eduki interesgarriak eskaintzen baditu». TV3eko estreinaldiarekin «oso pozik» daude egileak: «Ikusten dugu gure helburuak betetzen ari direla. Gure asmoa izan da memoria historikoa egitea, modu emozional batean, eta kontent gaude. Erakusten du, era berean, Katalunian torturarekin zerikusia duten gaiek interesa eta kezka sortzen dutela».
ETBk iaztik du dokumentala emateko eskubidea, baina ez du oraindik eman. BERRIAk ETBn galdetu du ea noiz emango duten, eta, erantzun diotenez, «aurten» emango dute. Gaineratu dute oraindik ez dutela eguna zehaztu. Llamasek, bestalde, azaldu du laster akordio bat itxiko dutela Interneteko plataforma batekin.
Merinok zera esan du: «Jende askok ezin izan du ikusi. Nahiz eta zinema aretoetan ikusle asko izan zituen, pandemia baten erdian estreinatu genuen. Jende anitzek ez du aukerarik izan ikusteko, eta espero dugu aurten streaming plataformetan eta ETBn jende askok ikusi ahal izatea. Ziur gaude Euskal Herriko herritar askoren artean ongi etorria izango dela Euskal Telebistan ikusi ahal izatea». Zinemagileak ziurtzat jo du ETBn ikusi ahalko den bertsioa 80 minutukoa izango dela. TV3ek ere emango du bertsio hori.
Ahotsa.info-k eta Izar Filmsek ekoitzitako dokumentala da Non dago Mikel?. Donostiako Zinemaldian estreinatu zuten, 2020an. Ondotik, makina bat jaialditan parte hartu du. Filmaz idatzi zuten estreinaldiko egunetan Itziar Ugartek eta Amaia Garciak.
Kataluniako beste hedabide batzuetan ere eragina izan du TV3eko estreinaldiak. Horren erakusgarri, Vilaweb atariak Lurdes Zabalzari egindako elkarrizketa.
Mikel Zabalzaren afera mahai gainean jartzea izan da dokumentalaren egileen xedea. Baita torturaren gaia jartzea ere. «Helburu hori betetzen ari da, eta lantalde osoan pozik gaude», adierazi du Merinok. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208243/australian-sartzeko-eskaeran-laquogiza-akatsakraquo-egin-izana-aitortu-du-djokovicek.htm | Kirola | Australian sartzeko eskaeran «giza akatsak» egin izana aitortu du Djokovicek | Gezurra esan zuela frogatuz gero, litekeena da bisa ukatzea berriz Australiako Gobernuak. COVID-19an positibo izan arren aurrez aurreko elkarrizketa bat eman zuela aitortu du. | Australian sartzeko eskaeran «giza akatsak» egin izana aitortu du Djokovicek. Gezurra esan zuela frogatuz gero, litekeena da bisa ukatzea berriz Australiako Gobernuak. COVID-19an positibo izan arren aurrez aurreko elkarrizketa bat eman zuela aitortu du. | Australiako Gobernuarekin duen tira-biran seta irabazi arren, puntu garrantzitsua galdu du Novak Djokovic tenislariak azken orduetan. Sare sozialetan argitaraturiko mezu baten bitartez onartu behar izan du Australian sartzeko bisa eskatzeko inprimakian «akatsak» egin zituela, eta koronabirusarekin positibo eman arren ez zuela derrigorrezkoa den berrogeialdirik egin, eta gutxienez aurrez aurreko elkarrizketa bat eman zuela. Horrek zaildu egin du kirolariaren egoera Australian, eta ikusteko dago datorren astean herrialdeko Irekian parte hartzerik duen edo deportatu egingo duten.
Urtarrilaren 6an, Australian sartzeko baimena ukatu zioten Melbourneko aireportuan, kirolariak ez zuelako koronabirusaren aurkako txertorik hartu. Teniseko gizonezkoen munduko sailkapeneko lehena deportatzea erabaki zuten, eta asilo eskatzaileentzat Melbournen daukaten hotel batean hertsirik eduki zuten astelehenera arte.
Astelehenean, tenislariaren bisa bertan behera uzteko erabakia atzera bota zuen Melbourneko epaile batek, eta, libre aterako da kirolaria.
Baina gutxi iraun du Djokovicen eta haren jarraitzaileen garaipen pozak. Izan ere, azken erabakia Australiako Gobernuak dauka, eta berriki zabalduriko informazioek kolokan jarri dute tenislariaren egoera. Instagramen mezu bat argitaratu behar izan du azken orduetan zabalduriko salaketei aurre egiteko, eta argitaraturikoa «desinformazioa» dela besterik ez du esan.
Bi gauza leporatu dizkiote jokalariari. Lehena abenduan Frantziako L'Equipe aldizkariko Franck Ramela kazetariarekin eginiko elkarrizketari dagokio. Djokovicek aitortu du abenduaren 16an PCR testa egin ziotela eta hurrengo egunean positibo zela esan ziotela. Halere, abenduaren 18an elkarrizketa eman zuela adierazi du, ez zuelako «kazetaria atsekabetu nahi». Kazetariak esan du Djokovicek maskara eraman zuela une oro, eta argazkia egiteko bakarrik kendu zuela. Edonola ere, tenislariak onartu egin du elkarrizketa egitea «okerra» izan zela, eta hobe zela bertan behera utzi izan balu.
Bigarren salaketak arazo handiagoak ekar diezazkioke Australiako agintarien aurrean. Izan ere, herrialdean sartzeko inprimakietan gezurra esatea egozten diote. Agiri horretan adierazi zuten Djokovicek ez zuela inora bidaiatu Australiara heldu aurreko 14 egunetan. Baina frogatu egin da Serbiatik Espainiara joan zela.
Tenislariak adierazi duenez, haren taldeak bete zuen inprimakia, eta haren agenteak barkamena eskatu du «akats administratibo» hori egiteagatik. «Giza akatsa izan zen, ez apropos eginikoa inondik inora». Australiako mugazainek, ordea, atzo esan zuten ikertzen ari zirela tenislariak «adierazpen faltsua» egin ote zuen. Hala egin zuela ondorioztatzen badute, tenislariari bisa ukatzeko arrazoi sendoa izango dute.
Faltsutu al zuen PCR probaren data?
Djokovicen aurkako salaketak ez dira horretan geratu, ordea. Alemaniako Der Spiegel aldizkariak eta Zerforschung ikerketa agerkari digitalak ondorioztatu dutenez, tenislariak edo haren inguruak faltsutu egin zuten kirolariak Australian sartzean aurkeztu zuen PCR probetako baten data.
Izan ere, jokalariak, abenduaren 16an positibo eman zuela justifikatzeko, PCRaren agiria aurkeztu zuen, eta beste bat, negatiboa, abenduaren 22koa. Horrek aukera emango lioke Australian txertatu gabe sartzeko.
Haatik, hedabideotako ikertzaileek aztertu egin dute tenislariaren agiriaren QR kodea, eta horri jarraikiz ondorioztatu dute negatiboaren data zuzena dela, baina positiboa ez zela abenduaren 16koa, baizik eta 26koa. Halere, ikerketak kritikak izan ditu, argudiatuta agiriaren data ez dela sortzen proba egiten denean, baizik eta PDFa deskargatzen denean.
Kirolaria astelehenean libre uzteko, epaileak argudiatu zuen hari bisa kentzeko erabakiak ez zuela zentzurik, eta kirolariak ez zuela behar adina astirik eduki bere abokatuekin edo Australiako Irekiaren antolatzaileekin hitz egiteko.
Chris Tran estatuaren abokatuak esan zuen orduan bazitekeela Australiako Immigrazio ministroak tenislariaren bisa berriz bertan behera uztea. Izan ere, ministroak ahalmena du hori egiteko, eta epaileak ere aintzat hartu zuen eskumen hori. Epaileak ohartarazi zuenez, berriz bisa kentzea erabakiz gero, jokalariari hiru urterako debeka diezaiokete Australian sartzea.
Hainbat hedabidek zabaldu dituzte tenislariak mugazainekin edukitako elkarrizketaren transkripzioak. Horretan, Djokovicek aitortzen die ez dagoela txertaturik, baina azaltzen die bitan eman duela positibo COVID-19 gaitza eragiten duen birusean: 2020ko ekainean eta joan zen abenduan.
Australian sartzeko, derrigorrezkoa da txertoa. Edonola ere, salbuetsita daude hauek, besteak beste: gaitz larri bat daukatenak, horrek txertatzea galarazten badie; gehienez sei hilabete lehenago COVID-19 gaitza eduki dutenak; eta txertoaren kontrako erreakzio bat eduki dutenak. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208244/langile-bat-hil-da-ikaztegietan-fabrika-batean-erorita.htm | Ekonomia | Langile bat hil da Ikaztegietan, fabrika batean erorita | Aurten jada bi langile hil dira erorikoen ondorioz, eta iaz sei izan ziren. Altueran lan egiten duten langileen aldeko neurriak eskatu dizkiete sindikatuek erakundeei | Langile bat hil da Ikaztegietan, fabrika batean erorita. Aurten jada bi langile hil dira erorikoen ondorioz, eta iaz sei izan ziren. Altueran lan egiten duten langileen aldeko neurriak eskatu dizkiete sindikatuek erakundeei | Altuera batetik gora lan egiteak dakartzan arriskuak nabarmen geratu dira, beste behin. Iaz, LABen zenbaketaren arabera, sei langile hilk ziren erorikoen ondorioz, eta aurten dagoeneko bi dira, urtea hasi berria den arren.
Astelehenean gertatu ziren bi istripuak: Gasteizen, 47 urteko J.V.S.F. hil zen, Olarizu auzoan eraikitzen ari zen etxe batetik erori eta berehala; Ikaztegietan izandakoan (Gipuzkoa), berriz, asteartean hil zen J.E.U. 23 urteko gaztea, bezperan jasotako zaurien ondorioz. Sindikatuek erorikoen aurkako neurri eraginkorrak lantzeko eta betearazteko eskatu dizkiete erakundeei.
LABek eman du Ikaztegietako istripuaren berri. Hertell fabrikan gertatu zen, aire ponpak, balbulak eta antzeko aparailuak egiten dituen Mondragon taldeko kooperatiba batean. UGTk zehaztu zuenez, J.E.U. Hertellen eta haren ondoan dagoen Epak S.A. enpresaren fabrika hustuak partekatzen duten sailean zegoen, kutxatilak garbitzen. Une batean, «zabaldu ez dituzten arrazoiak direla medio», gaztea pabilioi hustuaren fibrozementuzko teilatura igo zen, eta handik erori.
Asteartean beste eroriko bat izan zen, El Buston (Nafarroa). Garabi baten saskian zeuden bi langile hamar metroko altueratik erori ziren, eta zauriak jasan zituzten bizkarrean eta hanketan.
«Kasualitatea izan da?»
Erorikoen larritasunaz ohartarazi du LABek: «Norbaitek sinets al dezake kasualitatea izan dela? Lan istripuei eta lanbide gaixotasunei aurre egiteko berehalako neurriak, kontrol handiagoa eta politika zehatzak eskatzen dizkiegu administrazioei». Zehazki, altuerako lanetarako plan espezifiko bat eskatu die sindikatuak erakundeei, «neurri egokiekin eta benetako prebentzio politikekin, eraikuntzarako zein industri nabeen eta pabiloien birgaitze eta mantentze lanetarako. Datuak oso gogorrak dira, eta zifra bakoitzaren atzetik izenak, familiak eta lagunak daude. Lanetik etxera itzultzen ez diren langileez ari gara».
Antzeko deia egin du ELAk ere, «egoera larria» dela uste duelako. Eusko Jaurlaritzari eta patronalari exijitu die berehala ezar ditzatela prebentzio legeriaren ez-betetzeak kontrolatzeko eta jarraipena egiteko neurriak. «Ezinbestekoa da osasuna eta bizitza erdigunean jarriko dituzten erabakiak hartzea, urtero 50 langile baino gehiago hil ez daitezen».
UGTk, bere aldetik, enpresei dei egin die haien langileei eman diezaieten segurtasunez lan egiteko tresnak, eta jarduera bakoitzaren arriskua «modu sakonean» neurtzeko.
UGTk eta CCOOk, bakoitza bere aldetik, Gasteizen batu dira gaur asteleheneko istripu hilgarria salatzeko. Bihar gauza bera egingo dute Arabako hiriburuan ELA, LAB, ESK, Hiru eta EHNE sindikatuek. Ikaztegietako istripua, berriz, Hertellen egoitzaren aurrean bertan salatuko dute, ostiralean.
Iaz, berriz, laneko 62 heriotza zenbatu zituen LABek, eta 63 ELAk. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208245/galesek-hego-euskal-herriko-hezkuntza-ereduetan-oinarrituriko-sistema-ezarriko-du.htm | Mundua | Galesek Hego Euskal Herriko hezkuntza ereduetan oinarrituriko sistema ezarriko du | Eskolek galesa irakaskuntza hizkuntza gisa gehiago eskaintzea da helburua, Hezkuntza ministroaren arabera. | Galesek Hego Euskal Herriko hezkuntza ereduetan oinarrituriko sistema ezarriko du. Eskolek galesa irakaskuntza hizkuntza gisa gehiago eskaintzea da helburua, Hezkuntza ministroaren arabera. | Galesaren bidezko irakaskuntza bultzatu nahi du Galesko Gobernuak, eta, horretarako, Euskal Herrian erabiltzen den hizkuntza ereduen sistemari begira jarri dira. Hezkuntza Ministerioak iragarri duenez, irailetik aurrera, ikasturte berriarekin batera, hiru eredu eskainiko dituzte hango ikastetxeek, oinarrizko hezkuntzan.
Lehenengo ereduan, irakaskuntza ingelesez izango da, galesa ikasgai duelarik. Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako A ereduaren pare.
Bigarren ereduan bi hizkuntzetan emango dituzte irakasgaiak. B ereduan bezala, beraz.
Hirugarren ereduan galesa izango da irakaskuntza hizkuntza, D ereduaren pare.
Orain arte, bost eredu izan dituzte Galesko oinarrizko hezkuntzan, eta Bigarren Hezkuntzan, lau, hainbat azpieredurekin. Jeremy Miles Hezkuntza ministroak adierazi du orain arteko sistema oso nahasgarria dela gurasoentzat, eta hura argitze aldera hartu dutela erabakia. Hego Euskal Herriko sistema eredu gisa hartu dute, haren «arrakastarengatik». Nabarmendu dutenez, oinarrizko hezkuntzan euskaraz ikasten dutenen kopurua %25etik %90era handitu izanak piztu die arreta; haien datuen arabera, eta sistema aldaketarekin, «bultzada emango die ikastetxeei galesaren bidezko hezkuntza gehiago eskaintzeko, eta arreta ez da bakarrik galesa ikasgeletan irakastean jarriko: eskola orduen ondotik ere hizkuntzaren erabilera bultzatzea da asmoa».
Bigarren Hezkuntzako eskoletan ere hiru eredu ezarriko dituzte:
Bigarren eredua ezarriko da herri elebidunetan, eta hirugarrena galesdun proportzio handia dagoen lekuetan eta oinarrizko hezkuntzan eredu hori erabiliko duten eskoletan.
Ontzat eman du erabakia galesaren aldeko elkarte Cymdeithas Yr Laith Gymraeg taldeak, sistema berria aurrerapauso bat delakoan etorkizunean Galesko ikasle guztiak galesez mintzatu ahal izateko bidean.
Euskal Herrian hainbatetan bisitan egon dira Galesko agintariak, hizkuntzaren inguruko politikak aztertzeko. 2018ko urrian talde bat etorri zen, eremu eleaniztunetako hezkuntza ereduak ezagutzera. Gales hizkuntzaren arloan diharduten adituak ziren denak, eta horietako batekin mintzatu zen BERRIA, Galesa Ikasteko Zentro Nazionaleko (Canolfan Genedlaethol Dysgu Cymraeg) zuzendari Efa Gruffudd Jonesekin: «Zuek irakasle guztiak trebatu zenituzten duela 30 urte, baina guk ez dugu halakorik egin. Zuen hezkuntza sisteman, ikasle gehienek euskaraz ikasten dute; gurean, aldiz, %25ek». |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208246/presoak-laneratzea-izanen-da-aukerak-elkargoaren-oinarria.htm | Gizartea | Presoak laneratzea izanen da Aukerak elkargoaren oinarria | Gizarteratzeko bide gisa, presoen «prestakuntzarako interesa» eta lan produktiboa sustatu nahi ditu Eusko Jaurlaritzak. | Presoak laneratzea izanen da Aukerak elkargoaren oinarria. Gizarteratzeko bide gisa, presoen «prestakuntzarako interesa» eta lan produktiboa sustatu nahi ditu Eusko Jaurlaritzak. | Gizarteratzeko, lana. Hori du helburua Eusko Jaurlaritzak espetxeen eskumena kudeatzeko martxan jarri duen Aukerak elkargoak. Presoen «prestakuntza, lantegiak eta ekoizpen jarduerak» izanen dira Aukerak «programaren arrakastaren oinarria», Beatriz Artolazabal Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak gaur goizean Gasteizen eginiko agerraldian adierazi duenez. Berdintsu mintzatu da Carlos Roy Aukerak-en zuzendaria ere: presoen «prestakuntzarako interesa» eta lan produktiboa sustatu nahi dituela adierazi du, presoen gizarteratzeko aukera gisa. Izan ere, Jaurlaritzak uste du presoak laneratuz gero errazago txertatuko direla gero gizartean. Artolazabal: «Ziur gaude gizarteratzeko eta laneratzeko bitartekoak gehitzeak segurtasun handiagoa ekarriko diola gure gizarteari, eta errepikapen txikiagoa ekarriko duela». Delituena.
Artolazabalek jakinarazi duenez, ez da gauza berria presoek lan egitea. Izan ere, zehaztu duenez, gaur egun 346 preso ari dira lanean Zaballa (Araba), Martutene (Donostia) eta Basauriko (Bizkaia) espetxeetan: horietatik 223 espetxeetako lantegi produktiboetan ari dira (206 gizon eta hamazazpi emakume), eta bertze 123, kanpoko enpresekin lankidetzan kudeaturikoetan (110 gizon eta hamahiru emakume). Langile horiek guzietatik 28 motibazio politikoko euskal presoak dira.
Hori guzia indartu egin nahiko lukete, ordea: «Gure helburua da presoen lan ildoa areagotzea, programa eta lantegi berriak hobetuz eta martxan jarriz», azaldu du Artolazabalek. Horretarako, «orain arte ez bezalako arloak» aztertu nahi dituzte: «Hala nola logistika, arreta soziosanitarioa eta mendekotasunaren zaintza, artisautza...».
Tximeleta bat izanen da Aukerak elkargoaren logotipoa, presoek gizarteratze prozesuan egiten duen «metamorfosia eta aldaketa» irudikatuko lituzkeena. Artolazabalen hitzetan, hain zuzen, «keinu soil bat eraldaketaren hasiera» izan daiteke. Royk adierazi du «ilusioz» dagoela Aukerak-ek dakarren «erronkagatik», haren arabera «asmo handikoa» baita. Zehaztu du prestakuntzan eta ekoizpen tailerretan genero ikuspegia txertatuko dutela.
Laneratzea indartzea ez ezik, erregimen irekia sustatzeko baliabideak handitzea ere izanen da Jaurlaritzaren helburua, eta Artolazabalek azaldu du sei milioi euro inbertituko dituztela aurten hirugarren graduko egoitzetan plaza kopurua handitzeko.
«Hobetzeko arloak»
Ehun egun joan dira Eusko Jaurlaritzak espetxe eskumena eskuratu zuenetik, eta Artolazabalek aitortu du badauzkatela «hobetzeko arloak». Halere, nabarmendu du hiru hilabetean «lortu» dutela eskumenen, langileen eta araudiaren aldaketa egitea, «inolako eragin negatibo aipagarririk gabe». Azaldu duenez, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako hiru espetxeak «sarean» lan egiten ari dira, eta erabakiak hartzeko denbora «nabarmen murriztu» dute. «Sindikatuekin lortutako akordioari» balioa eman dio Artolazabalek, halaber —ACAIP-UGT sindikatuarekin lortu zuten akordioa, gehiengo sindikalaren babesik gabe—:«Bi urteko tartea eman digu lanpostuen definizioan eta etorkizuneko langileen lan metodologian lan egiteko».
Jaurlaritzak zehaztu du hiru hilabeteotan presoen koltxoiak aldatu dituztela, prestakuntza gelak hobetu, eta hezetasuna «kendu» dutela kartzeletatik. Osasun eta Hezkuntza sailekin elkarlanean, bertzalde, «genero ikuspegiarekin zerikusia duten zenbait egitasmo» egin dituztela aipatu du, baita buru osasuneko planak eta mendekotasunekin loturikoak egin dituztela ere.
Eusko Jaurlaritzak gaur emaniko datuen arabera, urtarrilaren 1ean 1.356 preso zeuden Zaballan, Martutenen eta Basaurin: horietatik 1.251 gizonak dira, eta 114 emakumeak. Artolazabalek zehaztu duenez, «ETArekin loturikoak» 84 dira gaur egun —horietatik bederatzi baldintzapean aske daude—. Bertze 163 lagunek baldintzapeko askatasuna dute. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208247/hogei-pertsona-inguru-kaleratu-dituzte-donostiako-mundaiz-kaleko-eraikin-batetik.htm | Gizartea | Hogei pertsona inguru kaleratu dituzte Donostiako Mundaiz kaleko eraikin batetik | Goizeko bederatziak aldera Ertzaintzaren hainbat patruila bertaratu dira eraikinera; ondoren, gunea itxi dute, eta kaleratzearekin hasi dira. | Hogei pertsona inguru kaleratu dituzte Donostiako Mundaiz kaleko eraikin batetik. Goizeko bederatziak aldera Ertzaintzaren hainbat patruila bertaratu dira eraikinera; ondoren, gunea itxi dute, eta kaleratzearekin hasi dira. | Ertzaintzak Donostiako Mundaiz kaleko 14. blokean bizi diren hogei pertsona inguru kaleratu ditu, epaile batek hala aginduta. Goizeko bederatziak aldera Ertzaintzaren hainbat patruila bertaratu dira eraikinera; ondoren, gunea itxi dute, eta kaleratzearekin hasi dira. Eraikinaren kanpoaldean jendetza bildu da kaleratu dituzten pertsonei elkartasuna adierazteko. Eraikinean bizi ziren pertsona gehienak egoera zaurgarrian aurkitzen diren migranteak dira.
Irutxuloko Hitza hedabideak jakinarazi duenez, eraikinean bizi ziren hainbat pertsonak «azken egunotan utzi dute eraikina»; izan ere, bazekiten eraikina gaur hustu behar zutela. Barruan gelditzen ziren bizilagunak «pixkanaka» ateratzen aritu dira, eraikinean zituzten objektuekin. Irutxuloko Hitza hedabidearen arabera, 10:30 aldera atera dira azkenak, eta ertzainek bukatutzat eman dute kaleratzea, eta eraikina itxi.
Mundaiz kaleko eraikin gehienak Adif enpresarenak dira, eta guztiak eraistea aurreikusten dute. Hustu duten eraikinean sute bat izan zen 2019an, eta oso kaltetuta geratu zen eraikinaren aurrealdea.
Elkarretaratzea
Kaleratuei babesa adierazteko, Donostialdeko Okupazio Bulegoak elkarretaratzera deitu du gaurko. Mobilizazioa 19:00etan izango da, Tabakaleraren parean. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208248/hezkuntza-sindikatuek-grebara-deitu-dute-biharko-iparraldean.htm | Gizartea | Hezkuntza sindikatuek grebara deitu dute biharko Iparraldean | Ikastetxeetako osasun protokoloak «egoera kaotikoak» sortzen dituela salatu dute, eta birusari aurre egiteko behar bezalako neurriak eskatu dituzte. | Hezkuntza sindikatuek grebara deitu dute biharko Iparraldean. Ikastetxeetako osasun protokoloak «egoera kaotikoak» sortzen dituela salatu dute, eta birusari aurre egiteko behar bezalako neurriak eskatu dituzte. | Greban izango dira irakasleak eta ikastetxeetako langileak bihar Ipar Euskal Herrian. LAB, FSU 64, SE-UNSA 64 eta FNEC-FP-FO 64 sindikatuek egin dute deialdia, eta ordua 11:00etan eman dute, Baionako suprefeturaren aitzinean. Hezkuntza arloko langileek ikastetxeetako osasun protokoloa ezarri dute jomugan; Frantziako Gobernuaren eta batez ere Frantziako Hezkuntza Ministerioaren kudeaketa salatu dute. Sindikatuen arabera, gurasoentzat eta irakasleentzat «ia ezinezkoa da» protokoloa betetzea, hurbileko kontaktu diren ikasleentzat batik bat. Izan ere, hiru proba egin behar dituzte ikasleek aste bakarrean, hurbileko kontaktu badira. Gurasoek eta irakasleek, ordea, «bete ezina» dela diote. Gainera, salatu dute irakasle ordezkarien lan baldintzak ez direla egokiak. Hori ikusita, birusaren zirkulazioari aurre egiteko neurriak eskatu dituzte.
Hezkuntza eragileen haserrea ikusita, Jean Castex Frantziako lehen ministroak protokoloa arindu zuen herenegun, baina sindikatuek argi utzi dute «neurri txikiekin» ez dutela egoera hobetuko.
Iparraldeko herriko etxe zenbaitek dagoeneko iragarria dute haurren zaintza zerbitzu minimoa plantan jarriko dutela bihar eskola publikoetako ikasleentzat, hala nola Angelun, Bidarten eta Baionan (Lapurdi). Seaskan ere greba segitua izanen da, eta ikastola batzuk hetsita geldituko direla aurreikusten dute. Sail pribatu giristinoan ere irakasle zenbaitek greba segituko dute. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208249/the-prize-filmak-irekiko-du-zinema-eta-zientzia-zikloaren-bosgarren-aldia.htm | Kultura | 'The Prize' filmak irekiko du 'Zinema eta zientzia' zikloaren bosgarren aldia | Bihar hasi eta martxora bitarte, hamar film proiektatuko dituzte Donostiako Tabakaleran, Bilboko Arte Ederren Museoan, Donibane Lohizuneko Le Select zinema aretoan, Gasteizko Artium museoan eta Iruñeko Golem-Baiona zinema aretoan. Saio horiekin batera, aurkezpen eta solasaldi ugari ere egingo dituzte. | 'The Prize' filmak irekiko du 'Zinema eta zientzia' zikloaren bosgarren aldia. Bihar hasi eta martxora bitarte, hamar film proiektatuko dituzte Donostiako Tabakaleran, Bilboko Arte Ederren Museoan, Donibane Lohizuneko Le Select zinema aretoan, Gasteizko Artium museoan eta Iruñeko Golem-Baiona zinema aretoan. Saio horiekin batera, aurkezpen eta solasaldi ugari ere egingo dituzte. | Bosgarren urtez jarraian, Zinema eta zientzia zikloa antolatu dute Euskadiko Filmategiak, DIPC Donostia International Physics Center erakundeak eta Donostiako Zinemaldiak. Kultura zinematografikoa eta zientifikoa uztartzen dituen zikloak hamar film erakutsiko ditu aurten, eta, ohi bezala, izen handiko zientzialariek aurkeztuko dute emanaldi horietako bakoitza. Donostian, Bilbon eta Donibane Lohizunen (Lapurdi) ez ezik, Gasteizen eta Iruñean ere proiektatuko dira filmak aurten, lehenengoz. Bihar izango da lehena: The Prize (Mark Robson, 1963) emango dute Gasteizko Artium museoan, eta Pedro Miguel Etxenike DIPCko presidenteak egingo ditu aurkezpen lanak. Donostian, Bilbon eta Iruñean ere ikusgai egongo da datozen egunetan.
Nobel sarien inguruko espioitza film bat da proiektatuko duten lehena, baina zientziaren askotariko arloak izango dituzte aztergai martxora bitarte emango dituzten gainerako lanek ere. Moby Dick (John Huston, 1956) eta Gorillas in the Mist (Michael Apted, 1988) klasikoek, esate baterako, animalien mundua hurbilagotik ezagutzea proposatzen dute. Baina badaude bestelako gaiak ere: historiaurrea La Guerre du feu filmari esker (J. J. Annaud, 1981), eta minbizia Hope pelikulari esker (Maria Sodahl, 2019). Gainera, Ikarie XB 1 (Jindrich Polak, 1963) eta Contact (Robert Zemeckis, 1997) lanek espazio-ikerketa jorratzen dute; Inception (Christopher Nolan, 2010) eta Demon Seed (Donald Cammell, 1977) filmek neurozientziara eta adimen artifizialera hurbilduko dute ikuslea; eta, azkenik, The man in the white suit (Alexander Mackendrick, 1951) klasikoa ere proiektatuko da: fisika eta materialen kimika arloak lantzen ditu.
Joxean Fernandez Filmategiko buruak esan duenez, zientzia «funtsezkoa» da gizarteak aurrera egin dezan: «Zientziari esker, gure bizitzak hobeak eta luzeagoak dira, nahiz eta berehalako ziurtasun absoluturik ez eman beti». Bide horretan, beste behin ere, aurtengo egitarauak modu eklektikoan konbinatuko ditu egungo filmak eta klasikoak.
Etxenikerekin batera, beste hainbat zientzialari eta zientzia dibulgatzaile ere izango dira solasaldietan. Besteak beste, Arantza Atxa biologoa, Javier Aizpurua fisikaria, Jon Mattin Matxain kimikaria, Olatz Arbelaitz informatikari eta adimen artifizialean aditua eta Valentina Rodriguez kazetari zientifikoa.
Proiekzio bereziak
Berritasun gisa, bestelako proiekzio batzuk ere egongo dira ikusgai Zinema eta zientzia zikloaren barruan. Gasteizen, Donostian eta Bilbon, kasurako, 2021eko Kimuak katalogoko film laburrak proiektatuko dituzte, eta Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia parkean Picture a scientist (Ian Cheney eta Sharon Shattuck, 2020) filma eskainiko dute, Emakumeak Zientzian proiektuaren barruan.
Era berean, azkenaldian bezala, ikastetxeei zuzendutako proiekzioak ere egingo dituzte: Apolo 11 (Todd Douglas Miller, 2019) filma ikusteko aukera izango dute ikasleek, Tabakaleran, Artiumen eta Arte Ederren Museoan.
Jatorrizko hizkuntzan emango dituzte filmak, azpidatziekin. Euskarazko azpidatziak izango dituzte, hain zuzen, Moby Dick, Demon Seed eta The Man In The White Suit pelikulen emanaldiek. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208250/tuterako-hilketaren-harira-indarkeria-matxistaren-kontra-protesta-egin-dute-ehunka-lagunek.htm | Gizartea | Tuterako hilketaren harira, indarkeria matxistaren kontra protesta egin dute ehunka lagunek | Tuterako Udalak hiru eguneko dolua ezarri du. Astelehenean hilda aurkitutako emakumearen senarra Parisera eramango dute, euroagindua aztertzeko. Bihar ere eginen dira elkarretaratzeak zenbait herritan, Mugimendu feministak deiturik. | Tuterako hilketaren harira, indarkeria matxistaren kontra protesta egin dute ehunka lagunek. Tuterako Udalak hiru eguneko dolua ezarri du. Astelehenean hilda aurkitutako emakumearen senarra Parisera eramango dute, euroagindua aztertzeko. Bihar ere eginen dira elkarretaratzeak zenbait herritan, Mugimendu feministak deiturik. | Amorrua eta indarkeria matxistaren gaitzespen irmoa azaleratu ditu, ezinbestean, astelehenean Tuteran hilda aurkitutako emakumearen kasuak, Sara Pina Ieregirenak. Atzotik, hainbat izan dira hilketa salatzeko eginiko keinuak. Gaur ere ugari izan dira, eta biharko ere antolatu dira zenbait protesta. Erakundeek zein Mugimendu Feministak irmoki deitu dituzte herritarrak hilketa salatzera. Tuterako Udalak emakume guztien aurkako indarkeria salatzeko deia egin du gaur iluntzerako, eta dozenaka lagunek egin dute bat elkarretaratzearekin, plaza nagusian. Gainera, Bilbon 19:45ean elkartu dira, Arriaga aurrean. Iruñean, 20:00etan, Udaletxe plazan.
Bihar, Donostian egingo dute, 19:00etan, Bulebarrean, eta Gasteizen, 19:30ean, Andre Maria Zuriaren plazan.
Sara Pina Ieregiren hilketa gogor salatu du Tuterako Udalak (Nafarroa). Protestaz gainera, asteazken goiz honetan ezohiko batzarra egin dute, eta adierazpen bat adostu dute alderdi guztiek. «Emakumeen aurkako indarkeriak oinarrian du plano sinbolikoan eta materialean gizonak emakumeen gainetik jartzen dituzten botere harremanak, eta emakumeek beti gizonen menpean jarraitzea dute helburu. Giza eskubideen kontrako bortxaketa larri bat da emakumeen aurkako indarkeria», adierazi dute, besteak beste.
Corteskoa zen Pina, 38 urteko emakume bat, astelehenean bere etxean hilda aurkitu zutena, eta hango udalak atzo egin zuen ezohiko bilera, eta baita elkarretaratze bat ere. Arratsalde honetan egin diote hileta, Cortesen. Tuteran bizi zen emakumea, senarrarekin, eta bertako udalak gaur goizean egin du bilera, 09:30ean, minutu batez isilik egon ondoren. Hiru eguneko dolua ezarri dute. Alejandro Toquero alkateak irakurri du udal ordezkarien adierazpena. «Udalak tinko adierazten du bere gaitzespena». Babesa agertu diete senide eta lagunei, eta baita Castejongo eskola publikoari ere, han egiten baitzuen lan Pinak.
12:00etan elkarretaratzea egin dute udal ordezkariek, eta iluntzeko zortzietarako beste elkarretaratze batera deitu dute, Foruen plazan. Toquerok, adierazpenean, gogorarazi du indarkeria matxistak emakume guztiei eragiten diela, baldintzarik gabe, eta bortizkeria hori ikustaraztea eta salatzea «ezinbestekoa eta premiazkoa» dela. «Horregatik, baztertzen eta gaitzesten ditugu eraso, bortizkeria eta jarrera sexista guztiak, eta konpromisoa hartzen dugu emakumeek jasaten dituzten indarkeriak ezabatzen laguntzeko».
Gizarteari eskatu diote «rol eta estereotipo sexistetan oinarritzen den eredu kulturala» aldatzeko, horrek bermatzen baititu gizonen eta emakumeen arteko desberdintasunak. «Herritarrei eskatzen diegu ez gelditzeko sorgortuta emakumeen jasaten duten indarkeriaren aurrean, eta aldarrikatzen dugu emakumeek eskubidea dutela seguru eta aske bizitzeko».
CCOO eta UGT sindikatuek, berriz, gaur eguerdian egin dute elkarretaratzea, Iruñean. Gizarteari, alderdi politikoei eta Nafarroako Gobernuari eskatu diete emakumeen kontrako indarkeria erauzteko neurriak lantzeko. Hezkuntza sisteman berdintasunean hezteko neurriak hartzeko ere eskatu dute: «Hori da aurrera egiteko dugun modu bakarra».
Pinaren hilotza astelehen goizean aurkitu zuten, etxean, Tuterako Iruñea etorbidean. Labankadaz hil zuten. Senarraren bila hasi ziren poliziak; eskuko telefonoa etxean utzia zuen. Atxilotzeko euroagindua ere eman zuen Tuterako Instrukzioko 1. aretoak. Astearte arratsaldean atzeman zuten gizonaren ibilgailua, Boisredongo zerbitzu gune batean, Bordeletik 65 kilometro iparraldera (Okzitania). Tuteratik ia 500 kilometrora zegoen, eta hedabide batzuen arabera, ibilgailuaren GPSari jarraituz atzeman zuten.
Jendarmeek atxilotu zuten, eta geroztik preso dago. Parisera eraman behar dute, han erabakitzen direlako euroagindu eskariak. Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak jakinarazi duenez, gizona ez dute estraditatuko ez gaur eta ez bihar: itxaron egin beharko da. Bitartean, auzia Tuterako Instrukzioko 2. aretora pasatuko dute, hura arduratzen baita indarkeria matxistako kasuez. Jose Maria Uruñuela Anso du izena gizonak, eta 41 urte ditu. Ikerketaren lehen hipotesien arabera, aurreko larunbatean edo igandean hil zuen gizonak andrea.
Nafarroako Gobernua, akusazio
Nafarroako Gobernuak jakinarazi du epaiketan herri akusazio gisa aurkeztuko dela. Hala iragarri du Javier Remirez Presidentetza eta Berdintasun kontseilariak gaur. Indarkeria matxistaren kontrako foru legeak hala xehatzen du. Gobernuak erantsi du erabat «baztertzen eta gaitzesten» dituela hilketa eta emakumeen kontrako indarkeria guztiak. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208251/nafarroako-auzitegiak-31ra-arte-luzatu-ditu-covid-19aren-kontrako-neurri-murriztaileak.htm | Gizartea | Nafarroako Auzitegiak 31ra arte luzatu ditu COVID-19aren kontrako neurri murriztaileak | Neurrien arabera, tabernek eta dantzalekuek 01:00etatik 06:00etara itxi beharko dute, eta ziurtagiria zahar etxeetan, gimnasioetan eta hoteletan ere eskatuko da | Nafarroako Auzitegiak 31ra arte luzatu ditu COVID-19aren kontrako neurri murriztaileak. Neurrien arabera, tabernek eta dantzalekuek 01:00etatik 06:00etara itxi beharko dute, eta ziurtagiria zahar etxeetan, gimnasioetan eta hoteletan ere eskatuko da | COVID-19aren kontrako neurri murriztaileak 31ra arte luzatu ditu Nafarroako Auzitegiak. Kontzertuak eskaintzen dituzten guneek, peñek, txokoek, tabernek eta dantzalekuek 01:00etarako itxi beharko dute. Gainera, derrigorrezkoa da mahaietan eserita kontsumitzea, eta gehienez hamar lagunek osatutako mahaiak izan behar dira.
Neurri horiek eragina dute kirol ekintzetan, kultur ekintzetan eta izaera soziala duten ekintzetan ere. Neurrien arabera, debekatuta dago gune horietan jatea eta edatea, eta COVID-19aren ziurtagiria erakutsi beharko da. Auzitegiak erabaki hori hartu du datuen argitara «egoera epidemiologikoa» okertu egin delako.
Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak iragarri du urtarrila eta otsaila «korapilatsuak» izanen direla: «Kutsatuen intzidentzia handia izan arren, ez dator bat ZIUetan eta ospitaletan dauden pertsonekin». Horrez gain, azpimarratu du adituek diotena entzun eta «zuhurtasun handiz» jokatu behar dela. Egoerari aurre egiteko «denbora irabazteko» luzatu dituzte neurriak.
Nafarroako Gobernuaren datuen arabera, 2.999 kasu positibo atzeman zituzten atzo. Guztira, 6.885 test egin zituzten. Horrez gain, 31 pertsona ospitaleratu zituzten, eta horietatik hiru ZIUan daude. Guztira, 257 pertsona daude ospitalean, eta 33 ZIUan.
Ospitaleetako egoera dela eta, Indurainek iragarri du «premiazkoak ez diren ebakuntzak» atzeratuko dituztela. Horregatik, Osasun Sistema indartzeko, 700 osasun langileren kontratuak berrituko dituzte. Kontratuen %63 sei hilabetekoak izanen direla azaldu du Indurainek. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208252/johnsonek-barkamena-eskatu-du-lehen-konfinamenduan-downing-streeteko-festan-izateagatik.htm | Mundua | Johnsonek barkamena eskatu du lehen konfinamenduan Downing Streeteko festan izateagatik | 2020ko maiatzaren 20an eginiko festan egon izana aitortu du lehen ministroak. Zehaztapena egin du, halere: «Uste nuen lan kontu bat zela». | Johnsonek barkamena eskatu du lehen konfinamenduan Downing Streeteko festan izateagatik. 2020ko maiatzaren 20an eginiko festan egon izana aitortu du lehen ministroak. Zehaztapena egin du, halere: «Uste nuen lan kontu bat zela». | Erresuma Batuko lehen ministro Boris Johnsonek dagoeneko baieztatu ditu joan diren egunetako susmoak. Egin du aitorpena: berak ere hartu zuen parte lehen konfinamenduaren garaian Downing Streeten eginiko festan. Erresuma Batuko Komunen Ganberan onartu du gertatutakoa, gaur. Ordea, festan egon izana nahasketa baten ondorio izan zela esan du Johnsonek; hala azaldu du hitza hartu duenean. «Lan kontu bat zela uste nuen», adierazi du. Polemika piztua da Erresuma Batuan, eta Johnsonek dimisioa eman dezakeela da zurrumurruen artean. Oraindik ez da hori baieztatzerik, ordea.
Oposizioak gogor jo du buruzagi kontserbadorearen aurka, eta haren dimisioa eskatu du. «Hain da lotsagarria iraingarria dela Erresuma Batuko herritarrentzat. Amaitu da festa, lehen ministro jauna. Zalantza bakarra da ea herritarrek botako ote zaituzten, zure alderdikideek, edo zerorrek egingo duzun egin zenezakeen gauza duin bakarra eta dimisioa emango duzun», esan dio zorrotz Keir Starmerrek, buruzagi laboristak. Baina kritikak ez dizkio soilik oposizioak egin; alderdikideek eurek ere gogor jo dute gobernuburuaren aurka. Eskoziako kontserbadoreen buru Douglas Rossek dimisioa emateko eskatu dio Johnsoni. Dena den, ez da lehen aldia Rossek halako adierazpenak egiten dituena. Lehen ministroaren agerraldiaren bezperan Rossek ohartarazi zuen gobernuburua festa hartan egon izana «arbuiagarria» litzatekeela.
Rossen iritzia partekatzen dute alderdikide askok, baina gaurko agerraldiaren ostean gehienek nahiago izan dute isilik geratu. Ezohikoagoa izan da lehen ministroaren gobernukideen isiltasuna. Izan ere, ministroak babesa adierazi ohi diote elkarri halako krisiren bat gertatzen denean, besterik ez bada sare sozialetan argitaratutako mezuen bidez. Oraingoan, baina, Johnsonen kabineteko kide bakar batek ere ez du hitzik esan haren agerraldiaren ostean, eta horrek indartu egin ditu gobernuburuaren kargugabetzearen inguruko zurrumurruak.
2020ko maiatzean egindakoa aitortu ondotik, lehen ministroak adierazi du «bihotzez» sentitzen duela gertatutakoa. Barkamena eskatu die Komunen Ganberako kideei, eta baita «hilabete horietan hurbilekoekin egon ezin zirenei ere». COVID-19ari kontra egiteko ezarritako konfinamendua ez zen ekainera arte indargabetu herrialde hartan. Gainera, azaldu duenez, jakin badaki «milioika» pertsonak aski sufritu dutela izurritean. Horregatik, onartu du ulertuko lukeela bere gobernuarekiko «amorrua» sentitzea ikusirik orduko hartan ez zirela behar bezala bete neurriak.
Duela bi urteko maiatz hartan berrogei lagun baino gehiago elkartu ziren Downing Streeten egindako jai hartan, hain zuzen ere, Erresuma Batuan bi pertsona baino gehiago ez elkartzeko agindua zegoenean. Egindakoak herritarak haserrearazi ditu, eta horren ondorioak argi geratu dira YouGov etxeak egindako azken inkestan. Haren arabera, galdekatutako herritarren %56k nahi dute Johnsonek kargua uztea; are nabarmentzekoagoa da haren alderdikideen %34 direla iritzi berekoak, eta uste dutela beste baten esku utzi beharko lukeela herrialdearen eta alderdiaren kudeaketa.
Etorkizun iluna
Gaur egun, ikerketa bat zabalik da COVID-19aren pandemian Downing Streeten festa gehiago egin ote zen argitzeko. Auzi horri dagokionez, Johnsonek nabarmendu du ikerlanaren ondorioak argitara atera arte ezin duela deus aurreratu, baina zehaztu du badaudela gobernuak ongi egin ez dituen gauzak. Horregatik, azpimarratu du erantzukizunak bere gain hartzea dagokiela orain gobernukideei. Ikerketa Gobernuko idazkariorde Sue Grayk zuzentzen du, eta emaitzak datozen asteetan espero dituzte. Alderdi Kontserbadorearen gertuko iturriek aurreratu dutenez, ordea, litekeena da Johnsonen gertuko goi kargudun ugariren dimisioak eragitea, besteak beste, haren idazkariarena —berak bidali zuen festarako gonbidapena—.
Lehen ministroak datozen asteetan dimisiorik eman ezean, maiatzean etor liteke hurrengo krisia. Izan ere, eskualdeetako hauteskundeak egingo dituzte maiatzean, eta kontuan izanik diputatu kontserbadoreetatik heren bat berriak direla, eta euren eserlekuan jarraitu nahi dutela, litekeena da Johnsonen aurka jotzea, baldin eta haren ospeak behera egiten badu. Aurrez, baina, konfiantza mozioa hel daiteke. Londresek ez du jakinarazi zenbat gutun jaso dituzten halako mozio bat babestuz, baina horiek 54ra iritsitakoan lehen ministroak konfiantza bozketa bati egin beharko dio aurre. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208253/hezkuntza-sailak-eten-egin-ditu-irale-programako-ikastaroak.htm | Gizartea | Hezkuntza Sailak eten egin ditu Irale programako ikastaroak | Zirkular baten bidez jakinarazi dio Hezkuntza Sailak Iraleri. Urtarrilaren 28ra arte, etenda izango dira ikastaroak, egoera epidemiologikoarengatik, eta erabakia berrikusiko dute orduan. Gaixo agiria duten irakasleen kopuru handiarekin lotuta dago erabakia. | Hezkuntza Sailak eten egin ditu Irale programako ikastaroak. Zirkular baten bidez jakinarazi dio Hezkuntza Sailak Iraleri. Urtarrilaren 28ra arte, etenda izango dira ikastaroak, egoera epidemiologikoarengatik, eta erabakia berrikusiko dute orduan. Gaixo agiria duten irakasleen kopuru handiarekin lotuta dago erabakia. | Irakasleak euskalduntzeko Irale programako ikastaroak eten egin ditu Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak, Iraleko iturriek BERRIAri jakinarazi diotenez. Zirkular baten bidez jaso dute Iralen erabakiaren berri. «Pandemiaren egungo egoeraren eta ordezkapenak betetzeko beharraren» ondorioz hartutako erabakia dela azaldu du sailak bertan. Agiriak zehazten du Irale programarako liberatutako irakasle guztiak bihar bertan «beren erreferentziazko ikastetxeetara» itzuliko direla, eta lanpostu horretan egongo direla urtarrilaren 28ra arte, egun hori barne. Gainera, epe horretan ikastaroak berriz hasteari buruzko informaziorik eman ezean «etenda jarraitzen dutela ulertuko» dela dio gutunak.
Urtarrilaren 31n berrekingo diete Iraleko klaseei, betiere «egoerak hobera egingo balu». Iraleko irakasleak ordezkatzen ari direnei dagokienez, Hezkuntza Sailaren gutunak dio eutsi egingo zaiela «ikastetxeetan egindako ordezkapenetarako kontratatutako pertsonen kontratuei». Horrela, espero du «zentro batzuen egoera arintzea» eta «ordezkapenen estaldurak beste batzuetan egin ahal izatea».
Gaixo agiriarekin dauden irakasleen kopuru handiarekin lotuta hartu du erabakia Hezkuntza Sailak: «Pandemia dela eta, ikusi dugu irakasleetan bajak daudela, eta, egoera horri aurre egiteko, erabaki dugu ikastaroak etetea». Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak atzo jakinarazi zuen 1.350 zirela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egoera horretan zeuden irakasleak, eta horiek utzitako hutsuneak betetzeko ahaleginean ari dela Hezkuntza Saila. Gaur, ordea, Iraleren jarduna geratzeko erabakia jakinarazi baino ordu gutxi lehenago, baja kopurua «zertxobait txikiagoa» dela adierazi du, Ser kateari emandako elkarrizketa batean, eta, horrenbestez, hutsuneak «egonkortzen» ari direla. Halaber, «ia baja guztiak» estalita daudela esan du. Ordezkapenak egiteko sistema ere defendatu du Bildarratzek. Haren arabera, «zerrenda oso zabalak» daude, eta, horrez gain, hutsuneei «egun batetik bestera» erantzuteko gai da sistema informatikoa. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208254/bakedaok-eta-txulapainek-izen-ofizial-berriak-dituzte-gaurtik.htm | Gizartea | Bakedaok eta Txulapainek izen ofizial berriak dituzte gaurtik | Bi leku horietako batzarrek eskatu zuten aldaketa, eta gaur onartu du Nafarroako Gobernuak. | Bakedaok eta Txulapainek izen ofizial berriak dituzte gaurtik. Bi leku horietako batzarrek eskatu zuten aldaketa, eta gaur onartu du Nafarroako Gobernuak. | Orain arte, Urederraren urdin berdexka ikusi nahi zuena Bakedanotik pasatzen zen normalean (Ameskoabarrena, Nafarroa). Izen ofiziala gaztelerazko grafiarekin zuen herribatzarrak: Baquedano. Aurrerantzean, berriz, euskarazko izena berreskuratuko du lekuak: Bakedao.
Hala onartu du gaur Nafarroako Gobernuak. Erabakitakoaren arabera, Bakedaoren izen ofiziala Baquedano/Bakedao izango da. Antzekoa gertatuko da Txulapain ibar eta udalerriarekin (Nafarroa). Hark Juslapeña/Txulapain izango du izendapen ofizial.
Bi lekuetako batzarrek eskatu zuten izen ofiziala moldatzeko, eta tokian tokiko udalek erabakia onartu ostean.
Urriaren 11n erabaki zuen Bakedaoko batzarrak izena moldatzea, eta azaroaren 26an aurkeztu zuten eskaera. Euskarabidea Nafarroako euskararen erakundeak oniritzia eman zion abenduaren 2an.
Txulapaingo Udalak, berriz, urriaren 11n onartu zuen aldaketa eskatzea, eta Euskarabideak oniritzia eman zion abenduaren 17an.
Azken hilabeteotan hainbat egitasmo egin dituzte Nafarroan euskarazko toponimia berreskuratzeko. Maiatzean, esaterako, kale izen guztiak aldatu zituzten, euskaraz zein gazteleraz jartzeko, ordura arte erdara hutsean zeudelako. Ez zuten, edonola ere, izenik aldatu.
PSNk du alkatetza Sartagudan, eta Nafarroa Aurrera elkartearen eskaerari erantzunez hartu zuen erabakia. 2020an proposatu zuen elkarteak plakak aldatzea. Izurriak atzeratu zuen egitasmoa.
Neurria «euskara normaltzeko» urratsa izateaz gain «herria edertzeko» ere badela esan zuen udalak. Errigora egitasmoaren eta Euskarabidearen diru laguntzarekin egingo zuten aldaketa.
Errigora egitasmoak Nafarroako Erriberako produktuak banatzen ditu Euskal Herri osoan, eta, horren bidez lorturiko diruarekin, ingurune hartan euskara bultzatzeko ekinbideak gauzatzen dituzte. 2020ko urrian iragarri zuten lagunduko zutela Sartagudako hizkuntza paisaia euskalduntzen. «Kale izenen plakak, norabide seinaleak, errotulazioak... euskaldunduko dira». |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208255/gazteei-laquoterrorismoarenraquo-eta-haren-ondorioen-inguruko-prestakuntza-ematea-babestu-dute-nafarroan.htm | Gizartea | Gazteei «terrorismoaren» eta haren ondorioen inguruko prestakuntza ematea babestu dute Nafarroan | DBHko ikasleen artean eginiko ikerketa baten emaitzak aztertu dituzte Nafarroako Parlamentuan. 1.156 ikaslek parte hartu dute, ikasle guztien %4k. | Gazteei «terrorismoaren» eta haren ondorioen inguruko prestakuntza ematea babestu dute Nafarroan. DBHko ikasleen artean eginiko ikerketa baten emaitzak aztertu dituzte Nafarroako Parlamentuan. 1.156 ikaslek parte hartu dute, ikasle guztien %4k. | Luis Campos Errealitate Sozialaren Behatokiko zuzendariak agerraldia egin du Nafarroako Parlamentuan, herrialdeko DBHko ikasleen artean motibazio politikoko indarkeriaren ezagutzari buruz eskatutako azterlanaren emaitzak aurkezteko. Online inkesta horretan 1.156 ikaslek parte hartu dute, ikasle guztien %4k. Haren ustez, «oso lagin esanguratsua» da. Alderdi politiko guztiek «terrorismoaren» eta haren ondorioen inguruko prestakuntza ematea babestu dute. Halere, ikerketaren inguruko iritzi ezberdinak trukatu dituzte alderdi politikoetako ordezkari politikoek. Navarra Sumak gazteriari «bertsio zintzo, zehatz eta osoa» ematearen alde egin du. PSNk defendatu egin du ikasgeletan terrorismoari buruzko unitate didaktikoak sartzea, eta Geroa Baik «lan espezifikoago eta osatuago» bat eskatu du. EH Bilduk, berriz, zalantzan jarri du inkestaren «adierazgarritasuna».
Hezkuntza Departamentuak «terrorismoaren prebentziorako eta memoriarako unitate didaktikoak» martxan jartzeko borondatearekin lotutako ikerketa bat izan da, eta ikasleek indarkeriari buruz zer ezagutza duten jakiteko «abiapuntu» gisa aurkeztu dute. Gainera, Camposek azpimarratu duenez, «terrorismoaren fenomenoari buruzko ezagutza hobetzeko aurrerapenen ebaluazio jarraitua» izan da.
Azterlanaren arabera, % 79k giza duintasunari erasotzen dion indarkeria arbuiatzen dute, emakumeen artean «sentsibilitate handiagoarekin». Hala ere, Camposek nabarmendu du lautik batek (%26) justifikatzen dutela indarkeria egoeraren batean. «Aukera politiko, erlijioso, kultural edo sexual jakin batzuen aurrean jarrera bortitzak izan ditzaketen gazteak aurki ditzakegu», azpimarratu du.
Beste datu garrantzitsu bat ikasleek arlo horretan duten «ezjakintasun handia» da. % 54k diote ez dutela terrorismoaren berri; % 47k gutxi dakitela, eta %7k, berriz, ez dakitela ezer. Inkestatuen «%57k badakite ETA zer izan zen». Bereziki azpimarragarria da «ETArekin zerikusirik ez duten indarkeriak» –GAL, eskuin muturra eta jihadista– ez ezagutzea. Horren harira, Camposek uste du belaunaldi berriek ez dutela indarkeriarekin lotutako «iraganaren zati garrantzitsu bat» ezagutzen.
Azterlanak hainbat gomendio biltzen ditu: besteak beste, unitate didaktikoak abian jartzea. Halaber, irakasleak arlo horretan «prestatzea, terrorismoaren fenomeno berriei heltzea eta ezagutza sakona izatea» gomendatzen du; «indarkeria deslegitimatzeko tresna gisa». Horrekin batera, Camposen iritziz, «komunikazio mekanismo berriak» behar dira, bai erakunde publikoentzat, bai gizarte zibilarentzat, gazteen artean memoriari, justiziari eta erreparazioari buruzko lanak sustatzeko.
Alderdien erreakzioak
Ikerketaren emaitzak aurkeztu ostean, alderdi politikoetako ordezkariek hartu dute hitza. Iñaki Iriarte Navarra Sumako bozeramaileak galdetu du ea lagina adierazgarria den, «1.156 ikaslek bakarrik» egin dutelako, eta ohartarazi du «hala ez bada diagnostikoa okerra» izan daitekeela, eta «arazoa», handiagoa edo txikiagoa. Haren iritziz, ikerketa zuzena da ondorioetan: «Gure gazteek ezer gutxi dakite terrorismoaz». Horretarako, «helduak bezala tratatzearen alde» agertu da, «eta ez hezitako bertsio bat ematearen alde, baizik eta berunezko gure urteen bertsio zintzo, zehatz eta osoa, beren ondorioak osatu ahal izan ditzaten, terrorismoa arbuiatuz, muturreko guztiak kritikatuz eta giza eskubideak baldintzarik gabe errespetatuz».
Jorge Agirre sozialistak, berriz, uste du ikerketa «oso lan ona» dela alde teknikoagatik eta erantzunen «bat-batekotasuna» bilatzeagatik. Era berean, nabarmendu du bat egiten duela Nafarroako Gobernuaren beste ekintza batzuekin, eta erakusten duela «inoiz baino beharrezkoagoa dela ikasgeletan terrorismoaren azterketa eta horren ondorioak sartzea».
Maria Solana Geroa Baiko ordezkariaren ustez, «deigarria» da azterlan horretan Bake eta Bizikidetza Zuzendaritza ez egotea, bera baita «gai horien arduraduna». Eta Geroa Baik behin gobernuan sartuta memoria historikoa eta oraintsukoa berreskuratzeko egindako «apustu garbia» goraipatu du. Era berean, beharrezkotzat jo du Nafarroan «lan espezifiko» bat egitea azken hamarkadetako memoria jorratzeko.
EH Bilduren izenean, Bakartxo Ruizek nabarmendu du «ageriko beharra» dagoela gaiaren inguruan gazteekin lan egiteko: «Indarkeriek sortutako gatazkak gaindituko dituzten harreman eta bizikidetza eredu berriak eraiki behar dira». Halere, zalantzan jarri du inkestaren adierazgarritasuna, eta ohartarazi du gazteek terrorismoaren inguruan duten ezjakintasuna baliatuz «egiaren zati bat ezkutatzeko, indarkeria sustatzeko edo terrorismo batzuk ukatzeko estrategiak» aurki daitezkeela.
Azkenik, Ezkerra taldeko Marisa de Simonek beharrezkotzat jo du curriculumean gaia sartzea. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208256/protestak-eginen-dituzte-ostiralean-azterketak-euskaraz-pasatzearen-alde.htm | Gizartea | Protestak eginen dituzte ostiralean azterketak euskaraz pasatzearen alde | Lau elkarretaratzetara deitu dute Baionan, Kanbon, Donapaleun eta Donibane Lohizunen. Martxoan dira baxoko lehen azterketak, eta ikasleek oraindik ez dakite zer ikasgai erantzuten ahalko dituzten euskaraz. | Protestak eginen dituzte ostiralean azterketak euskaraz pasatzearen alde. Lau elkarretaratzetara deitu dute Baionan, Kanbon, Donapaleun eta Donibane Lohizunen. Martxoan dira baxoko lehen azterketak, eta ikasleek oraindik ez dakite zer ikasgai erantzuten ahalko dituzten euskaraz. | Frantziako Hezkuntza ministerioaren erantzun falta ikusirik, ekintzara pasatuko dira Seaskako ikasle, guraso eta irakasleak azterketak euskaraz pasatzeko eskubidea aldarrikatzeko. Lau elkarretaratzetara deitu dute ostiralerako, eta euskaltzale guziei dei egin diete parte hartzeko. Baionan, Euskararen Erakunde Publikoaren aitzinean elkartuko dira; Kanbon eta Donapaleun (Nafarroa Behera), Frantziako Estatuko zerga etxearen aitzinean. 18:30ean izanen dira hiru mobilizazioak. Donibane Lohizunen (Lapurdi) autobus geltokian batuko dira, 18:00etan.
Hezkuntza ministerioak abenduan publikatu zuen hizkuntza gutxituen irakaskuntzari buruzko zirkularra. Frantziako Konstituzio Kontseiluaren ekaineko erabakitik espero zen. Hizkuntza gutxituen murgiltze irakaskuntza «posible» dela dio, frantsesaren eta hizkuntza gutxituaren «maila bereko ezagutza» bermatzen baditu. Azterketen gaia ere aipatzen du, baxoan ikasgai batzuk hizkuntza gutxituan pasatzeko aukera izanen dela erranez; 2017ko zirkularrean ez bezala, ez dago brebetaren aipamenik.
Peio Jorajuria Seaskako presidenteak BERRIAri esplikatu zion «zehaztasun falta horrek» Frantziako hezkuntza administrazioarekin «negoziatzeko» aukera irekitzen duela. Bordeleko (Okzitania) akademiako errektorearekin adostu nahi dute ikasleek zer ikasgai pasatzen ahalko dituzten euskaraz azterketetan. Zirkularra eskuratu bezain laster dei egin zioten, baina joan den astean oraindik ez zuten haren erantzunik. Egutegiak sortzen duen «presa» ere azpimarratu zuen Jorajuriak, martxoan abiatuko baitira baxoko lehen azterketak. «Espero dugu laster ukanen dugula erantzun bat, eta baikorra izanen dela».
«Denbora pasatzen utzi gabe, azterketen garaia gainean dugunez, eta aurten hauteskunde urtea dela kontuan izanik, erantzunak lehenbailehen izatea ezinbestekoa dugu», adierazi du Seaskak ohar batean. «Aurten azterketak euskaraz izan daitezen irabazi behar dugu, eta, horregatik, mobilizazioak jendetsuak izatea inportantea da».
Anartean, Piarres Larzabal kolegiokoek komunikazio kanpaina bat abiatu dute sare sozialetan #azterketakeuskaraz traolarekin. Arlo anitzetako pertsona ezagunengana jo dute, kolegioko eta lizeoko ikasleei babesa erakusteko eta azterketak euskaraz egin ahal izateko eskubidea aldarrikatu dezaten. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208257/nafarroan-astebetean-intzidentzia-14-jaitsi-dela-esan-dute.htm | Gizartea | Nafarroan astebetean intzidentzia %14 jaitsi dela esan dute | Ospitaleratzeetan, berriz, asteko balantzea aztertuta, igoera nabarmena izan da, %17koa | Nafarroan astebetean intzidentzia %14 jaitsi dela esan dute. Ospitaleratzeetan, berriz, asteko balantzea aztertuta, igoera nabarmena izan da, %17koa | Argiak eta itzalak ditu Nafarroako Osasun Publikoko Institutuak COVID-19aren jarraipena egiteko atera duen azken txostenak. Hilaren 3tik 9ra arteko datuak biltzen ditu. Oraindik ere birusaren zirkulazioa «oso handia» da, eta egoera, larria, baina «beheranzko» joera bat igar daitekeela ondorioztatu dute.
Lehengo astean 22.148 positibo atzeman zituzten, Nafarroako biztanleriaren %3,4, baina intzidentzia, aurreko astearekin alderatuta, %14 apaldu da. Beherako joera baten zantzua izan daiteke hori, baina baieztatu egin behar da oraindik.
Intzidentziaren apaltze horretan, bada kezkarako motibo bat; adin tarte guztietan jaitsi da, 75 urtetik beherakoetan ez beste, eta, hain justu, adin horretatik gorakoetan izaten da bereziki oldarkorra eritasuna; beraz, osasun agintariak oso kezkatuta daude oraindik datozen asteetan erietxeetan-eta horrek utz ditzakeen ondorioekin. COVID-19ak jotako 134 pertsona eraman behar izan zituzten erietxeetara lehengo astean; aurreko astean 114 izan ziren, eta igoera egon zen, beraz, hor, %17koa. ZIUetara hamabost pertsona eraman zituzten, eta hemezortzi COVID-19 paziente zendu ziren denera. Ospitaleratzeetan, ZIUetan hartu behar izan zituzten pazienteetan, eta heriotzetan: hiru aldagaietan izan zen igoera.
Egin dituzten kalkuluen arabera, omikron aldaerarekin, deltarekin alderatuta, erietxera heltzeko arriskua lau aldiz murritzagoa da. Txertoen ondorioa ere agerikoa dela esan dute; ospitaleratzeak saiheste aldera, txertoaren eragina %91koa dela ondorioztatu dute.
Guztiz zabalduta dago ja omikron aldaera. Lehengo astean atzemandako positiboen %90 birusaren aldaera horrekin kutsatuta zeuden.p> |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208258/aernnovak-bi-lantegi-erosi-dizkio-embraerri-portugalen.htm | Ekonomia | Aernnovak bi lantegi erosi dizkio Embraerri, Portugalen | Aeronautika taldeko ekoizpen planta handienak izango dira, eta Euskal Herrikoen «osagarriak» | Aernnovak bi lantegi erosi dizkio Embraerri, Portugalen. Aeronautika taldeko ekoizpen planta handienak izango dira, eta Euskal Herrikoen «osagarriak» | Operazio bakar batekin, Aerrnovak bere fakturazioa 150 milioi edo %20 handitzeko urratsa egin du. Bi lantegi erosi dizkio Brasilgo Embraer hegazkin egileari, Evoran (Portugal), 151,3 milioi euroren truke.
Bi fabrika horiek 500 langile inguru dituzte, eta Arabako aeronautikako multinazionalak gaur egun dituen 4.500 langileei batuko zaizkie. Euskal Herriko ekoizpen planta handienean, Berantevillakoan (Araba), 360 langile inguru ditu Aernnovak, iaz lan taldea 80 lagun txikitu ondoren.
Ricardo Txokarro Aernnovako kontseilari ordezkariak ziurtatu du Evorako lantegiak osagarriak direla gaur egun taldeak dituenekin. Fabriketako batean hegazkinen egiturak egiten dituzte, eta konpositeko osagaiak bestean. Taldeko ekoizpen gune nagusia bilakatuko da Evora, lantegiek 37.100 eta 31.800 metros koadro baitituzte. Haiei esker, bere produktuen eskaintza zabaldu ahal izango duela nabarmendu du Txokarrok.
Lantegi horietarako lana bermatua du Aernnovak, Embraer hornitzeko kontratu bat sinatu baitu hurrengo hamar urteetarako. Gaur egun Airbusentzat eta Boeingentzat ere egiten du lan Aernnovak, baina Embraer izan zuen lehen bezeroa, 1993. urtean Gamesaren adar aeronautiko gisa sortu zenean. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208259/berriaren-2021eko-azalik-onenak-aukeratzeko-bozketa-martxan-da.htm | Bizigiro | BERRIAren 2021eko azalik onenak aukeratzeko bozketa martxan da | Iazko hogei azal aukeratu ditu BERRIAren taldeak, eta irakurleak aukera izango du gogokoenak aukeratzeko eta zozketa batean parte hartzeko. | BERRIAren 2021eko azalik onenak aukeratzeko bozketa martxan da. Iazko hogei azal aukeratu ditu BERRIAren taldeak, eta irakurleak aukera izango du gogokoenak aukeratzeko eta zozketa batean parte hartzeko. | Urteko martxaren erakusle dira BERRIAren lehenak. Gertatu zenaren hemeroteka gisa funtzionatzen dute, eta joandako urteari errepasoa egiteko tresna gisa erabil litezke. Eztabaidagai izan diren gaiak berritzeko ere bai, eta BERRIAk arretaz landu dituen gai berezi batzuk gogora ekartzeko ere bai. Kazeta honek 2021ean argitaratutako lehen orri esanguratsuenak bildu dituzte, eta orain irakurleak aukera izango du horien artean gustukoenak aukeratzeko, horretarako sortutako webgunean.
Azal bat baino gehiago aukeratu ditzake erabiltzaile bakoitzak, eta urtarrilaren 23 arte eman daitezke botoak. Parte hartzaileen artean bi sari zozkatuko dira: Donostiako Enea jatetxean otordu bat bi lagunentzat, eta Tolosako (Gipuzkoa) Amak jatetxean beste otordu bat beste bi lagunentzat.
Askotariko gaiak ageri dira iaz nabarmendutako BERRIAren azaletan. Urtea markatu duten gertakarietako batzuk agertzen dira, adibidez: Martxoaren 8a, Joseba Sarrionandiaren itzulera, Roberto Fraile eta David Beriainen hilketak, Realaren Kopa, presoen aldeko mobilizazioak, pandemiaren olatuak, koronabirusaren lehen urtea, Maialen Chourrauten urrea, Afganistan talibanen esku eta Aimar Olaizolaren agurra, besteak beste.
Urteurren seinalatu batzuk eta sakon landutako gai batzuk ere ageri dira, eta baita lehen orrien diseinuan nabarmendutako lanak ere. Horien artean daude Itoizko urtegiko sabotajearen urteurrena, behi haztegi erraldoiak, beltzen kontrako jazarpen poliziala, Kataluniako hauteskundeak, arrakala digitala, Martin Ugalderen jaiotzaren mendeurrena, iheslari politikoen egoera, 'Latinoamerikaren zain urratuak' liburuaren urteurrena, Eskoziaren ahaleginak erreferendum berri bat lortzeko eta Euskal Herriaren errepresentazioa testuliburuetan.
2021eko lan nabarmenak biltzeko urtekariaren parte da iazko azalen bilduma. Joan den urtean BERRIAn gehien irakurritako artikuluak, egindako elkarrizketa nabarmenenak, infografia ikusgarrienak, eta urteko argazki eta bideo bildumak ere jaso ditu kazeta honek, webgune berezi batean. |
2022-1-12 | https://www.berria.eus/albisteak/208260/ponpaketa-bidezko-bi-zentral-hidroelektriko-eraiki-nahi-dituzte-araban.htm | Ekonomia | Ponpaketa bidezko bi zentral hidroelektriko eraiki nahi dituzte Araban | Altaya enpresak Gasteizen eta Subillan kokatu nahi ditu, eta bakoitzak bi urtegi behar ditu. Aurretik beste egitasmo bat aurkeztua du Nafarroan. | Ponpaketa bidezko bi zentral hidroelektriko eraiki nahi dituzte Araban. Altaya enpresak Gasteizen eta Subillan kokatu nahi ditu, eta bakoitzak bi urtegi behar ditu. Aurretik beste egitasmo bat aurkeztua du Nafarroan. | Atalaya enpresak argindarra sortzeko bi zentral hidroelektriko egin nahi ditu Gasteizen eta Subillan (Araba). Ponpaketa zentralak lirateke, hau da, bi urtegi izango lituzkete: goikoan biltzen den ura behekora eramatean sortuko litzateke argindarra, eta, gero, ura gorantz ponpatuko lukete berriro. Enpresa horrek berak beste egitasmo bat du Nafarroan, Uxueko, Santakarako, Murilloko, Caparrosoko, Oliteko eta Martzillako lurretan. Enpresaren egitasmoak Espainiako Trantsizio Ekologiko ministerioaren datuetan ageri dira, El Periódico de la Energia kazetak azaldu duenez. Atalayaren arabera, Arabako bi zentralen artean 25 GWh argindar pilatu ahal izango lukete. Gasteizko zentralak 1.356 MW sortzeko ahalmena izango du, eta Subillakoak, 1.040 MW. Dena den, biak ala biak Nafarroako egitasmoa baino txikiagoak dira, hark 2.165 MW sortuko bailituzke. Egitasmoen ez dute data finkorik, eta oraindik baimen guztiak lortzeke dituzte. Horrelako egitasmo bat gauzatzea gainera ez da erraza. Ponpaketa zentral hidroelektrikoek bi urtegi behar dituzte, eta ura goikotik behera isuriz sortzen dute argindarra. Gero, kontsumo gutxiko orduak baliatuz, pilaturiko argindarra erabiltzen dute ur hori ponpa bidez goiko urtegira igotzeko. Ikusteko dago Araban aurrez eginiko urtegiren edo urmaelen bat erabiltzen duten; Nafarroako egitasmoan bi urtegiak eraiki egingo dituzte. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208284/ronnie-spector-abeslaria-hil-da.htm | Kultura | Ronnie Spector abeslaria hil da | The Ronettes taldea gidatu zuen 1960ko hamarkadan, eta klasiko bilakatu diren hainbat abesti abestu, 'Be My Baby' eta 'Baby, I Love You', besteak beste. | Ronnie Spector abeslaria hil da. The Ronettes taldea gidatu zuen 1960ko hamarkadan, eta klasiko bilakatu diren hainbat abesti abestu, 'Be My Baby' eta 'Baby, I Love You', besteak beste. | Veronica Yvette Bernett izenarekin jaio zen New Yorken, baina Ronnie Spector izenarekin pasatu da historiara. Izena The Ronettes taldeak eman zion, eta abizena, berriz, Phil Spector ekoizle ezagunarekin ezkondu izanak. 1960ko hamarkadaren hasieran, AEBetan nesken ahots taldeak ugaritu zirenean (The Crystals, The Shirelles...) eta soul musika bere unerik gorenetako batean zegoenean, The Ronettesek izugarrizko arrakasta lortu zuen, ez bakarrik AEBetan, baita mundu osoan ere. Bi kantu izan ziren horretarako bidea, biak ala biak gerora hamaika bertsio izan dituztenak eta denborarekin pop musikaren klasiko bihurtu direnak: Be My Baby eta Baby, I Love You.
Estelle ahizparekin eta Nedra Talley lehengusinarekin The Darling Sisters taldea sortu zuen Ronnie Spectorrek 1957an, eta 1963an, Phil Spectorren Philles Records zigiluarekin kontratua sinatu ostean, izena aldatu eta The Ronettes gisa hasi ziren ezagun egiten. Urte hartako abuztuan bertan kaleratu zuten Phil Spectorrek idatzitako Be My Baby, eta berehala arrakasta handia lortu zuen. «Gure bizitzak 180 graduko aldaketa izan zuen», adierazi zuen gerora kantariak.
Hurrengo bi urteetan hainbat kantu ezagun grabatu zituzten, guztiak Phil Spectorren gidaritzapean: (The Best Part of) Breakin' Up, Do I Love You, Walking in The Rain... Baina, era berean, talde barruan ere lehen hausturak gertatu ziren. Ekoizleak Ronnie bultzatu nahi zuen, eta handik aurrera single guztiak The Ronettes featuring Veronica izenpean kaleratu zituzten, kantari nagusiaren rola indartu nahi baitzuen Phil Spectorrek. «Horrek eragin handia izan zuen taldean. Ni joan nintzen Kaliforniara diskoen ahots nagusia grabatzera; ni elkarrizketatu nahi ninduten irratietan; nik jasotzen nituen hitz polit guztiak, eta, gainera, ekoizlea nitaz maiteminduta zegoen».
Single ugari argitaratu ostean, 1967an taldea banandu egin zen, eta Ronnie Spectorrekin ezkondu zen. Hortik aurrerakoa, baina, «infernu» bat izan zen harentzat, ekoizleak ez baitzion apenas uzten etxetik irteten. 1972an banandu egin ziren.
Atzo hil zen Ronnie Spector, 78 urterekin; haren ingurukoek adierazi dutenez, minbiziaren ondorioz.
The Ronettesek 60ko hamarkadan grabatu zituen kantu ugariren bertsioak egin dituzte urte hauetan guztietan. Ramones taldeak, esaterako, Baby, I Love You kantuarena grabatu zuen End of The Century (1980) diskorako, hain zuzen ere Phil Spectorrek ekoitzi zuen albumerako. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208285/bizi-osorako-kartzela-zigorra-ezarri-diote-siriako-koronel-bati-gizateriaren-aurkako-krimenengatik.htm | Mundua | Bizi osorako kartzela zigorra ezarri diote Siriako koronel bati gizateriaren aurkako krimenengatik | Alemaniako epaitegi batek hartu du erabakia. Lehen aldia da estatuko arduradun bat torturengatik zigortzen dutena. | Bizi osorako kartzela zigorra ezarri diote Siriako koronel bati gizateriaren aurkako krimenengatik. Alemaniako epaitegi batek hartu du erabakia. Lehen aldia da estatuko arduradun bat torturengatik zigortzen dutena. | Koblenzeko (Alemania) auzitegi batek eman du epaia. Bizi osorako kartzela zigorra ezarri dio Anwar Raslan koronelari, duela hamar urte Damaskoko espetxe batean gizateriaren aurkako krimenak egiteagatik. Lehen aldia da Siriako goi arduradun baten aurkako zigor bat ezartzen dela, baita estatuak eragindako torturak zigortzen direla ere.
Akusazioaren arabera, Raslanen ardura zen presoen «tortura anker eta sistematikoak» gainbegiratzea. Fiskaltzak aurkeztutako datuen arabera, 2011ko apirila eta 2012ko iraila bitartean 4.000 preso torturatu zituzten Damaskoko Al-Khatib espetxean; horietatik 58 hil egin ziren. Gertakarien erantzule jo dute 58 urteko koronela.
Akusatua errugabetzeko eskatu zuen defentsak, argudiatuta Raslanek ez zuela inoiz zuzenean parte hartu torturetan.
Baxar al-Assad presidentearen segurtasun arduradunetako bat ere bazen Raslan, estatuburuaren aurkako protestak lehertu zirenean 2011n. Ordu hartan segurtasun indarrek indarrez jo zuten manifestarien aurka. Haietako asko Al-Khatib kartzelara eraman eta torturatu egin zituzten —Infernua lurrean izenez zen ezaguna—.
Raslanek berak ihes egin zuen herrialdetik 2012an, eta Alemanian hartu zuen babes. Koronela 2019an atxilotu zuten Alemanian bertan, Eyad al-Gharib ofizialarekin batera. Bi militarren aurkako epaiketa 2020ko apirilean hasi zuten. Iazko otsailean lau urte eta erdiko kartzelara zigortu zuten Al-Gharib bera, gizateriaren aurkako krimenak egiten laguntzeaz akusatuta.
«Lehen urratsa»
Nazioarteko giza eskubideen aldeko erakundeek txalotu egin dute epaia. Human Rights Watch gobernuz kanpoko erakundeko zuzendari Balkes Jarrahren esanetan, justiziak mezu argia helarazi dio Al-Assaden erregimenari: «Inork ez dio justiziari ihes egiten. Hau lehen urratsa besterik ez da».
Epaiak badu garrantzirik, batez ere Al-Assaden erregimenaren aurka jo dutenentzat. Izan ere, aitortzen du haren agintaldian, eta haren aginduz, gizateriaren aurkako krimenak egin zirela, eta atea zabaltzen du horiek zigortzeko. Siriako torturak eta jazarpena jasan zituztenetako askok Alemaniara egin zuten ihes, eta haiek eman diote bide Raslanen eta Al-Ghariben aurkako auzibideari.
Bost lagunek eman dute lekukotza auzitegian, nahiz eta salaketa 24 pertsonak sinatu. Biktimen arabera, ohikoak ziren jipoiak, deskarga elektrikoak, bortxaketak eta sabaitik hainbat orduz zintzilik edukitzea. Al-Assadek berak epaiketari erreparatu diola esan du, baina ukatu egin du torturak eragin izana.
Hala ere, bidearen hasiera besterik ez da askorentzat. Giza Eskubideentzako Europako Zentroko buru Wolfgang Kalecken iritziz, zail da esatea auzi honekin justizia egin zaiela Sirian torturatutako milaka herritarrei. Baina Kaleckek ere aitortu du epaiketa honen ondorio nagusia izan dela ahotsa eman zaiela torturatuak eta jazarriak izan direnei.
Alemaniak justizia unibertsala baliatu du auzia ikertu eta epaitu ahal izateko. Izan ere, haren arabera, jatorrizkoa ez den herrialde batean epai daitezke gerra krimenez akusatutakoak. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208286/ertzaintza-gazteei-oldartu-zaie-gasteizko-zentro-sozialista-husteko-operazioan.htm | Gizartea | Ertzaintza gazteei oldartu zaie Gasteizko Zentro Sozialista husteko operazioan | Ertzaintzak hainbat gazte identifikatu ditu, eta bi gazte atxilotu. Hiru pertsona ospitaleratu dituzte oldarraldiaren ondorioz. Elkarretaratzea egin dute gertatutakoa salatzeko. | Ertzaintza gazteei oldartu zaie Gasteizko Zentro Sozialista husteko operazioan. Ertzaintzak hainbat gazte identifikatu ditu, eta bi gazte atxilotu. Hiru pertsona ospitaleratu dituzte oldarraldiaren ondorioz. Elkarretaratzea egin dute gertatutakoa salatzeko. | Ertzaintzaren aginduz, gaur hustu dute Gasteizko Zentro Sozialista: 13:15ean hastekoak ziren eraikina husten, baina Ertzaintza goizean goizetik joan da bertara. Horren esperoan, hainbat gazte bildu da inguruan, eta horietako bat Dato kaleko Laboral Kutxaren eraikinean kateatu da, protesta modura. Jendetza gerturatu da kateatu den gazteari babesa adieraztera.
Orduan, tentsio uneak bizi izan dira Ertzaintzaren eta gazteen artean. Bertan izan da Unai Etxenausia BERRIAko kazetaria, eta, hartu dituen irudietan ikusten denez, eraikina inguratu, gazteak indarrez kanporatu, eta oldartu egin zaie Ertzaintza. Gazteetako zenbait identifikatu egin dituzte, eta bi atxikita eraman.
Bitartean, Laboral Kutxaren eraikinean kateatuta segitu du gazteak, eta hari babesa adierazteko oihuak entzun dira. Zentro Sozialistako kide baten hitzetan, «Gasteizko Zentro Sozialista hustuko dutela salatzeko kateatu da».
Eraikina husteko garaia gerturatu ahala, Zentro Sozialista dagoen Monseñor Estenaga kalea itxi dute Ertzaintzako agenteek. Hainbat furgoneta izan dira eremu horren bueltan, eta drone bidez kontrolatu dute ingurua.
Ondotik, gazteak mugitu dira Dato kaletik, eta Zentro Sozialistara gerturatzen hasi dira, «Zentro Sozialistak aurrera» oihu artean.
Gazteek giza kate moduko bat egin dute, eta Ertzaintzaren pareraino gerturatu dira. Orduan, tentsio uneak bizi izan dira berriz ere, eta agenteek gazteen aurka egin dute. Hiru pertsona ospitaleratu dituzte oldarraldiaren ondorioz. Kontseilu Sozialistak zabaldutako informazioaren arabera, hogei lagun baino gehiago zauritu dira ertzaintzaren oldarraldiaren ondorioz.
Zentroa itxi dutela salatzeko, elkarretaratzera deitu dute Kontseilu Sozialistak eta Erraki Langile Kontrolpeko Espazioen Babes Sareak. Protesta egin dute arratsaldeko 18:30ean, Gasteizko Andre Maria Zuriaren plazan.
Akordiorik ez Laboral Kutxarekin
Zentro Sozialistako kideak gaineratu du azken hilabeteotan Laboral Kutxarekin hitz egiten saiatu direla, «akordio bat lortzen», baina «entzungor» egin dietela.
«Argi gelditu da interes pribatuei soilik begiratzen dietela. Izaera progresista bat daramate, baina banku milioidun bat da. Alde horretatik, egun bizi izaten ari garen egoeraren agente bat gehiago da, langile klasearen aurkako ofentsiba bat aurrera daramana», adierazi du kideak. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208287/protesta-baionan-izurriaren-kudeaketak-hezkuntzan-eraginiko-nahasmena-dela-eta.htm | Gizartea | Protesta Baionan, izurriaren kudeaketak hezkuntzan eraginiko nahasmena dela eta | Greba eguna dute Ipar Euskal Herrian, Frantziako Hezkuntza Ministerioa osasun krisian egiten ari den kudeaketa salatzeko | Protesta Baionan, izurriaren kudeaketak hezkuntzan eraginiko nahasmena dela eta. Greba eguna dute Ipar Euskal Herrian, Frantziako Hezkuntza Ministerioa osasun krisian egiten ari den kudeaketa salatzeko | Jende andana biltzen ari da Baionako suprefeturaren aitzinean, Frantziako Hezkuntza Ministerioa osasun krisian egiten ari den kudeaketa salatzeko.
Greban izango dira irakasleak eta ikastetxeetako langileak gaur Ipar Euskal Herrian. LAB, FSU 64, SE-UNSA 64 eta FNEC-FP-FO 64 sindikatuek egin dute deialdia, eta 11:00etarako eman dute protestarako deia, Baionako suprefeturaren aitzinean. Hezkuntza arloko langileek ikastetxeetako osasun protokoloa ezarri dute jomugan; Frantziako Gobernuaren eta batez ere Frantziako Hezkuntza Ministerioaren kudeaketa salatu dute. Sindikatuen arabera, gurasoentzat eta irakasleentzat «ia ezinezkoa da» protokoloa betetzea, hurbileko kontaktu diren ikasleentzat batik bat.
Irakasleak euren lana egiten aritu beharrean haurren gaitzen jarraipenean eta bestelako lan burokratikoetan dabiltzala salatu du Patxi Tikoipe Bidarteko eskola publikoko irakasleak.
Hezkuntza eragileen haserrea ikusita, Jean Castex Frantziako lehen ministroak protokoloa arindu zuen herenegun, baina sindikatuek esan dute «neurri txikiekin» ez dutela egoera hobetuko. Iparraldeko herriko etxe zenbaitek iragarria dute haurren zaintza zerbitzu minimoa plantan jarriko dutela gaur eskola publikoetako ikasleentzat, hala nola Angelun, Bidarten eta Baionan (Lapurdi). Seaskan ere greba izanen da, eta ikastola batzuk hetsita geldituko direla aurreikusten dute. Sail pribatu giristinoan ere irakasle zenbaitek greba eginen dute. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208288/ernaik-zugarramurditik-elizondora-eginen-du-gazte-martxa-udaberrian.htm | Politika | Ernaik Zugarramurditik Elizondora eginen du gazte martxa, udaberrian | Apirilaren 14an abiatuko da, eta biharamunean ailegatuko da Elizondora: egitarau politiko eta musikala izanen dute han, bi egunez. Apirilaren 17an emanen diote akabera 'BostEHun eta zutik!' lelopean antolaturiko egitasmoari, Iruñean eginen den Aberri Egunean. «Gazteria independentistaren topalekua» izatea nahi dute. | Ernaik Zugarramurditik Elizondora eginen du gazte martxa, udaberrian. Apirilaren 14an abiatuko da, eta biharamunean ailegatuko da Elizondora: egitarau politiko eta musikala izanen dute han, bi egunez. Apirilaren 17an emanen diote akabera 'BostEHun eta zutik!' lelopean antolaturiko egitasmoari, Iruñean eginen den Aberri Egunean. «Gazteria independentistaren topalekua» izatea nahi dute. | «Gazte independentisten urteroko topalekua» da udaberriko egitasmoa, Ernairen arabera, baina, COVID-19aren ondorioz, bi urtez halakorik egin gabe egon behar izan dute. Ezker abertzaleko gazte antolakundeak espero du aurten egin ahal izanen dutela, ordea: «Bi urteko geldialdiaren ostean, Euskal Herriko gazteria independentistak berriz topo egiteko unea izango da», adierazi dute Ernaiko kideek gaur Elizondon (Nafarroa) egin duten agerraldian.
Gazte martxa eta musika jaialdia uztartuko dituzte, iragarri dutenez: apirilaren 14an Zugarramurditik abiatuko dira, Erratzun eginen dute geldialdia, eta Elizondora ailegatuko dira biharamunean, han kontzertu eta ekitaldi politikoei ekiteko. Apirilaren 17an Iruñean eginen den Aberri Egunean bukatuko dute egitasmoa.
BostEHun eta zutik! lelopean antolatu du Ernaik hiru egunetarako egitaraua, eta ez da kasualitatea Baztanen kokatu izana: «Amaiurko gazteluaren setioaren bostehungarren urteurrenari keinua eginez, zutik dagoen herria eta zutik dagoen gazteria badela aldarrikatuko dugu». Efemeridea aitzakia gisa harturik, aitzinera begira jarri nahi du gazte antolakundeak, izan ere. Adierazi dutenez, «euskal errepublika sozialista, feminista eta euskalduna eraikitzeko gazteriaren grina eta bultzada» irudikatu nahi dituzte gazte martxaren eta jaialdiaren bidez: «Bestelako Euskal Herri bat posible delako: feminista, justua, ekologista... Eta gazteok eguneroko lanean ari garelako bide hori eraikitzen; herriz herri, auzoz auzo, gazte asanbladetan, neska gazteen taldeetan, ikasgeletan, bertso eskoletan, osasungintzaren aldeko plataformetan...».
Musika taldeak
Iragarri dutenez, hainbat hitzaldi eta tailer emanen dituzte egitasmoan, baita aisialdirako eskaintza ere, eta ortzirale eta larunbatean musikak hartuko du «erdigunea». Kontzertuak antolatu dituzte horretarako, eta aitzinatu dituzte jada hainbat talderen izenak: Xiberoots, Herdoil, Perlata, Iheskide eta Tribade izanen dira Elizondon, bertzeak bertze. Hemendik aste batzuetara emanen dute egitarau osoaren berri, eta orduan jarriko dituzte sarrerak ere salgai. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208289/itxialdian-ezarritako-isunen-dirua-itzultzen-hasiko-dira-otsailaren-1ean.htm | Gizartea | Itxialdian ezarritako isunen dirua itzultzen hasiko dira otsailaren 1ean | Orotara 8.392 isun jarri zituzten, eta guztira 2,5 milioi euro inguru batzen dituzte. Formulario baten bidez itzuliko diete dirua herritarrei. | Itxialdian ezarritako isunen dirua itzultzen hasiko dira otsailaren 1ean. Orotara 8.392 isun jarri zituzten, eta guztira 2,5 milioi euro inguru batzen dituzte. Formulario baten bidez itzuliko diete dirua herritarrei. | Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak jakinarazi du: Eusko Jaurlaritza otsailaren 1ean hasiko da konfinamendu garaian eta alarma egoera indarrean zegoenean Ertzaintzako agenteek eta Udaltzaingoak herritarrei ezarritako isunen dirua itzultzen. Adierazi du orotara 8.392 isun jarri zituztela garai horretan, eta guztira 2,5 milioi euro inguru biltzen dituztela isun horiek guztiek.
Formulario baten bidez itzuliko dizkiete ordaindutako isunen zenbatekoak herritarrei. Formulario hori formatu digitalean jaitsi, datuak bete eta berriz ere bidali beharko dute herritarrek. Jaurlaritzaren webgunean aurkituko dute, eta herritarren zerbitzurako Zuzenean bulegoetan ere eskuratu ahal izango dute. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208290/labek-salatu-du-laquojarrera-arrazista-eta-biolentoeiraquo-aurre-egiteagatik-zigortu-dutela-joseba-alvarez.htm | Gizartea | LABek salatu du «jarrera arrazista eta biolentoei» aurre egiteagatik zigortu dutela Joseba Alvarez | «Autoritateari erresistentzia» egitea leporatuta, 240 euroko isuna ezarri diote Alvarezi. Donostiako Udaltzaingoak duela hiru urte Moussa Saw kaleko saltzailea atxilotu zuenean izan zuen jarrera zigortu diote. Udaltzaingoaren «azpijokoak porrot» egin duela uste du LABek. | LABek salatu du «jarrera arrazista eta biolentoei» aurre egiteagatik zigortu dutela Joseba Alvarez. «Autoritateari erresistentzia» egitea leporatuta, 240 euroko isuna ezarri diote Alvarezi. Donostiako Udaltzaingoak duela hiru urte Moussa Saw kaleko saltzailea atxilotu zuenean izan zuen jarrera zigortu diote. Udaltzaingoaren «azpijokoak porrot» egin duela uste du LABek. | Donostiako Parte Zaharrean 2018an gertatutako atxiloketa bat oztopatu izana leporatuta, 240 euroko isuna jaso zuen atzo Joseba Alvarez ezker abertzaleko kide eta LABeko delegatuak. Donostiako Udaltzaingoa San Jeronimo kalean Moussa Sow kaleko saltzailea atxilotzen ari zela, euren jokabidea aurpegiratu zien Alvarezek udaltzainen, haren arabera, «modu txarrean» eta «indarkeria» handiz ari baitziren Sowen kontra. Udaltzainek bien kontrako salaketa jaso zuten, eta fiskaltzak nahiz Donostiako Udalak —akusazio partikular gisa aurkeztu baitzen— urtebeteko espetxe zigorra eta inhabilitazioa eskatu zuten Alvarezentzat, «agintaritzaren kontrako atentatua» egitea egotzita. Epaileak, baina, ez du frogatutzat eman halakorik izan denik, eta, zigor txikiagoa jarri arren, «autoritatearen kontrako erresistentzia» egotzi dio.
Atzo jakin zen epaia, eta Donostiako Udaleko LABeko sail sindikalak agerraldia egin du gaur, zigorra salatzeko. Epaiak «polizia gehiegikeriari eta arrazismoari aurre egitea» zigortu duela azaldu du LABek, eta «larritzat» jo du hori: «Izan ere, nahiz eta udaltzainak pertsona migrante bati tratu arrazista eta biolentoa eman, haiei modu ez-biolentoan aurre egitea eta giza eskubideak errespeta ditzatela eskatzea delitutzat jo du».
Udaltzaingoaren bertsioa sostengatzen zuten hainbat gertakari ez ditu frogatutzat eman zigor auzitegiak emandako epaiak; hala nola Alvarezek agenteetako bati heldu, beste bat lurretik altxatu eta udaltzainei irainak eta mehatxuak egin izana. Ezta identifikatzeko eskatzean Alvarezek horri uko egin zionik ere. Gauzak horrela, LABek uste du agerian geratu dela udaltzainek «gezurretan oinarrituriko polizia azpijoko bat» martxan jarri zutela, Alvarezi «atentatua» egotzi, eta «zigor gogor zein eredugarri bat» ezar ziezaioten. Helburu horretan, ordea, udaltzaingoak «porrot» egin duela adierazi dute LABeko kideek. Hala ere, gaitzetsi dute absoluzioa eman izana. Haien arabera, epailea ez da horretara ausartu, «Fiskaltzaren Donostiako Udalaren eta Udaltzaingoaren jokabidea hankaz gora ez uzteko».
Halaber, Donostiako Udalari eta Eneko Goia alkateari ere mintzatu zaie LAB. Udaltzaingoaren «jokabidea ikertzeko» eskatu dio, sindikatuak «larritzat» baitu «gezurretan oinarrituriko polizia azpijokoa» sustatu izana. Bestalde, LABen esanetan, gertakariak erakusten du Donostiako Udalaren jarrera «ez dela onena migrazioaren auziaren aurrean». Salatu du Donostian ez direla «migranteen eskubide zibil eta politikoak» errespetatzen: «Behin eta berriz salatu izan da Donostia pertsona hauentzako atentzio falta, jantoki sozialen falta, bizileku eta lokal falta...» Gainera, Poliziak kale saltzaileei «izugarrizko presioa» egiten diela deitoratu du, «hiriko zona nobleetan egon ez daitezen». Horregatik guztiagatik, bi eskaera egin dizkio sindikatuak udalari, hizpide zuten gertakarian udaltzainek izandako jokabidea ikertzeaz gain: «Udaltzaingoaren baitan jarrera biolento eta arrazistak ekiditeko neurriak har ditzala» eta «migranteen eskubide sozial eta politikoak errespeta daitezen neurriak har ditzala».
«Berriro egingo nuke»
Alvarezek berak ere hartu du hitza LABen agerraldian. Epaiketaren egunean esandakoa berretsi du; hots, berdin jokatuko lukeela halako egoera baten aurrean egongo balitz: «Berriro egingo nuke, herritarron lana baita polizia gehiegikeriei edota jokabide arrazistei aurre egitea».
Bestalde, gogorarazi du Sowren kontrako auziak zabalik dirauela, eta epaiketa ez dela oraindik egin. Alvarezen kontrako epaiak haren kontrako epaia «arinduko» duela espero du.
Auzibidean elkartasuna adierazi dieten «eragile sozial, sindikal eta politikoei» eskerrak eman dizkie, azkenik, Alvarezek. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208291/lan-gatazketako-isun-eta-salaketak-bertan-behera-uzteko-eskatuko-diote-jaurlaritzari.htm | Ekonomia | Lan gatazketako isun eta salaketak bertan behera uzteko eskatuko diote Jaurlaritzari | Egun 21 pertsona daude salatuta, eta bederatzi inputatuta. Langile batentzat hiru urteko zigorra dago eskatuta Bizkaiko metalgintzako grebako istiluengatik. | Lan gatazketako isun eta salaketak bertan behera uzteko eskatuko diote Jaurlaritzari. Egun 21 pertsona daude salatuta, eta bederatzi inputatuta. Langile batentzat hiru urteko zigorra dago eskatuta Bizkaiko metalgintzako grebako istiluengatik. | Bizkaiko metaleko, ITP Aero PCBko, Tubacexeko eta Petronorreko lan gatazketako istiluengatik inputaturiko langileek beren aurkako salaketak eta isun eskaerak bertan behera uzteko eskatuko diote Jaurlaritzari. Inputatuek, CCOO, LAB, ESK, CNT eta CGT sindikatuen babesarekin, bilera eskaera ofizialak egin dizkiete Jaurlaritzako Enplegu Sailari eta Segurtasunekoari. Guztira 21 lagun daude salatuta, eta bederatzi inputatuta. Batentzat hiru urteko kartzela zigorra dago eskatua, eta beste bientzat, bina urtekoa.
Zigor eskaerarik handienak dituzte hiru langile horiek –beste sei inputatuentzat hamabost hilabete eskatu dituzte–, eta duela bi urte Bizkaiko metalgintzako langileek eginiko mobilizazioetako istiluengatik epaituko dituzte. Desordena publikoak, kalteak eta agintaritzaren aurkako atentatua egozten zaizkie. Hilaren 25ean epaituko dituzte hirurak, eta sindikatuek mobilizaziora deituko dute egun horretarako. Epaiketa «bidegabea» dela iritzi diote, eta lan baldintza duinak defendatzeagatik deklaratu beharko dutela.
Salaketa gehienak Ertzaintzarenak dira, nahiz eta baten batean, ITP Aero PCBko gatazkako batean kasurako, enpresak epaibidea luzeatzea erabaki duen. Horregatik eskatu dute bilera Jaurlaritzarekin, haien arabera lan gatazka horietan Ertzaintzak izandako jarrera bortitza «erabaki politikoa» izan zelako. Langileek, besteak beste, jipoiak, mozal legearen aplikazioa eta «akusazio faltsupean» atxiloketak egin izana egozten diote Ertzaintzari. Gatazka horietan, langileek ere salatu zituzten ertzainak indarkeriagatik, eta, dakitenez, gaur-gaurkoz ez dago inputaturiko agenterik. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208292/eskoletako-osasun-protokoloak-desegokiak-direla-salatu-dute-hezkuntzako-langileek.htm | Gizartea | Eskoletako osasun protokoloak «desegokiak» direla salatu dute hezkuntzako langileek | Greba mugimendu zabala egin dute Ipar Euskal Herrian hezkuntzako langileek. Mila pertsona inguru bildu dira sindikatuek deituta Baionan egin duten manifestazioan. Frantziako Hezkuntza Ministerioak osasun krisiari eman dion erantzuna salatu dute. | Eskoletako osasun protokoloak «desegokiak» direla salatu dute hezkuntzako langileek. Greba mugimendu zabala egin dute Ipar Euskal Herrian hezkuntzako langileek. Mila pertsona inguru bildu dira sindikatuek deituta Baionan egin duten manifestazioan. Frantziako Hezkuntza Ministerioak osasun krisiari eman dion erantzuna salatu dute. | Mobilizazio jendetsua egin dute gaur goizean hezkuntzako langileek Baionan, osasun krisia hasi denetik Frantziako Hezkuntza Ministerioa izaten ari den kudeaketa salatu eta baliabide gehiago eskatzeko. Sindikatu nagusiek greba deialdia egina zuten, eta erantzun zabala izan du. Mila pertsona elkartu dira Baionako suprefetura aitzinean, eta handik Pirinio Atlantikoetako Departamenduko akademia ikuskariaren bulegoetara joan dira. Gaur egun posturik gabe diren irakasleen izenean gutun bat irakurri dute: «30 eta 60 ikasgela artean ixten dira egunero irakasle ordezkoen eskasiagatik», salatu dute, lanpostu batean integra ditzatela eskatuta.
Hezkuntza komunitatearen haserrea handituz joan da azken hilabeteetan, eta Jean Michel Blanquer Frantziako Hezkuntza ministroak agindutako azken protokoloarekin lehertu egin da. Beste neurrien artean, ikasgela batean COVID-19 kasu positibo bat detektatuz gero, ikasleek hiru test egin behar dituzte lau egunean, eta lehenengo test negatiboarekin itzultzen dira ikasgelara.
«Orain arte, haur bat positibo zelarik, etxera bidaltzen genituen, denak testatzen genituen, eta hiru positiborekin gela ixten genuen. Bazituen desabantailak, baina bederen argi zen», esplikatu du Patxi Tikoipe Bidarteko (Lapurdi) eskola publikoko irakasleak. «Hor, haurrak etxera bidaltzen ditugu, eta berriz heldu dira. Handik bi egunera berriz testatu, lau egunera berriz testatu... etengabe joan-etorrian ari dira. Ezin dugu lan egin. Ezin dugu lan serios bat egin haurrekin». Amaia Lafitte Uztaritzeko (Lapurdi) ikastolako irakasleak ere «biziki pisua» dela erran du. «Kudeatu behar dira kasu positiboak, kontaktu direnak, eta etxean diren haurrak ere segitu behar dira. Biziki konplikatua da».
Sindikatuen hitzetan, hezkuntza komunitate osoa «nekatua eta sumindua» da. «Egoera kaotiko honetan, [Frantziako] Hezkuntza Ministerioaren erantzukizuna erabatekoa da, etengabeko aldaketen, atxiki ezinezko protokoloen eta hezkuntzaren funtzionamendua bermatzeko baliabide faltaren ondorioz». Salatu dute epidemia «anplifikatu» bada ere eskolak ez duela «babes antolaketarik» ikasleen, langileen eta familien «segurtasuna bermatzeko». Paristik agindutako azken protokoloak ikasketa baldintzak «anitz zaildu» dituela erran dute, eta lan baldintzen «okertzea» deitoratu dute.
Grebalarien iritziz, ezinbestekoa da hezkuntzako langile gehiago kontratatzea. Ikasgeletarako ekipamendua ere eskatu dute: Frantziako Estatuak ordaindutako CO2 neurgailuak, norberak egiteko testak eta FFP2 maskarak nahi dituzte irakasle guzientzat, maskarak ikasle guzientzat, eta eskuak garbitzeko gela. Eskoletako osasun langile gehiago behar dela ere aldarrikatu dute. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208293/hego-euskal-herrian-1209-gaixo-daude-ospitalean-covid-19agatik.htm | Gizartea | Hego Euskal Herrian 1.209 gaixo daude ospitalean COVID-19agatik | Ospitaleratzeak etengabe ugaritzen ari dira: %27 astebetean. Atzo egindako testetan beste 12.146 positibo atzeman zituzten. | Hego Euskal Herrian 1.209 gaixo daude ospitalean COVID-19agatik. Ospitaleratzeak etengabe ugaritzen ari dira: %27 astebetean. Atzo egindako testetan beste 12.146 positibo atzeman zituzten. | Birusak gogor jotzen du oraindik ere. Positibo kopurua apaltzen ari da pixkanaka, baina ezin liteke esan haren hedadura murrizten ari delako denik, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak asmo mugatu baitituzte probak egiteko irizpideak. Halere, atzo egindako testetan 12.146 herritarrek eman zuten positibo. Orotara, 29.640 test egin zituzten atzo, eta horietako %41ek eman zuten positibo. Pandemia kontrolatu ezinaren seinale. Izan ere, OME Osasunaren Mundu Erakundeak %5eko langa dauka ezarrita pandemia bat kontrolpean edukitzeko.
Birusa Euskal Herri osoan dago zabalduta, baina, azkenaldian, bereziki Gipuzkoan. Atzo, esaterako, beste 3.238 positibo atzeman zituzten bertan. Baina antzera dabiltza Hego Euskal Herriko gainerako lurraldeak ere: beste 4.590 lagunek eman dute positibo Bizkaian; 2.674k Nafarroan; eta 1.556k Araban. Gainera, Eusko Jaurlaritzak jakinarazi du Arabakoak, Bizkaikoak eta Gipuzkoakoak ez diren 88 herritarrek positibo eman dutela.
Eta, sintomek okerrera egin ahala, positibo emandako batzuek ospitaleratzea behar dute. Gero eta gehiago dira. Atzo beste 127 gaixo ospitaleratu behar izan zituzten, eta, gaur egun, 1.209 herritar daude ospitaleratuta COVID-19ak erasanda. Pare bat konparazio egitearren: duela astebete baino %27 gaixo gehiago ari dira Osakidetzako eta Osasunbideko erietxeetako arta jasotzen, eta duela bi aste baino %66 gehiago dira.
Horietako batzuk, gainera, larri daude ZIUetan. Hain zuzen, 172 gaixo daude egoera horretan. Goranzko joera ikusten da ZIUetako kopuruetan ere, baina ospitaleratzeetan baino motelagoa: duela astebete baino %20 gaixo gehiago daude, eta duela bi aste baino %23 gehiago. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208294/larunbatetik-aurrera-gehienez-294-euro-pagatuko-da-antigeno-test-bakoitza-hegoaldean.htm | Gizartea | Larunbatetik aurrera gehienez 2,94 euro pagatuko da antigeno test bakoitza Hegoaldean | Espainiako Osasun Publikorako batzordeak erabaki du, batetik, antigenoen testei galga jartzea salneurrian, eta, bestetik, 18 urtetik gorako guztiek 3. dosia hartzeko aukera izatea. | Larunbatetik aurrera gehienez 2,94 euro pagatuko da antigeno test bakoitza Hegoaldean. Espainiako Osasun Publikorako batzordeak erabaki du, batetik, antigenoen testei galga jartzea salneurrian, eta, bestetik, 18 urtetik gorako guztiek 3. dosia hartzeko aukera izatea. | Antigeno testen salneurriei galga jartzea eta 3. dosia 18 urtetik gorako guztiei zabaltzea erabaki du Espainiako Osasun Publikorako Batzordeak. Carolina Darias Osasun ministroak jakinarazi ditu erabakiak. Batetik, 2,94 euroan saldu ahal izango dira gehienez ere test antigenoak larunbatetik aurrera Hegoaldean. Azken asteetan polemika iturri izan da antigeno testen prezioa, neurrigabe garestitu baita eskari handiaren ondorioz, eta muga jarri diete.
Bestetik, 18 urtetik gorako guztiek txertoaren hirugarren dosia hartzeko aukera izango dute. Horrez gain, ziztada arteko epea sei hilabetetik bostera murriztea erabaki dute. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208295/badaiako-ponpaketa-zentral-hidroelektrikoak-ez-direla-eraikiko-esan-du-arabako-ahaldun-nagusiak.htm | Ekonomia | Badaiako ponpaketa zentral hidroelektrikoak ez direla eraikiko esan du Arabako ahaldun nagusiak | Eragingo lituzkeen ingurumen kalte handiengatik itxi dio atea Ramiro Gonzalezek Atalaya enpresaren egitasmoari. | Badaiako ponpaketa zentral hidroelektrikoak ez direla eraikiko esan du Arabako ahaldun nagusiak. Eragingo lituzkeen ingurumen kalte handiengatik itxi dio atea Ramiro Gonzalezek Atalaya enpresaren egitasmoari. | Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiak oso modu irmoan itxi die atea Atalaya energia enpresak Gasteizen eta Subillan (Araba), Badaia mendilerroko alde bakoitzean eraiki asmo zituen bi ponpaketa zentral hidroelektrikoei: «Ez dira eraikiko, ezinezkoa da egitasmo hori egitea. Eskuduntza Espainiako Gobernua izan dezake, baina ez dira tokian tokiko erakundeen iritziaren aurka joango». Gonzalezek aipatu du instalazioek, besteak beste, ingurumen kalte handia eragingo luketela. Horietako bakoitzak bi urtegi behar ditu argindarra sortzeko. Enpresa horrek berak beste egitasmo bat du Nafarroan, Uxueko, Santakarako, Murilloko, Caparrosoko, Oliteko eta Martzillako lurretan.
Atalayaren asmoa asteazkenean ezagutarazi zen, enpresaren egitasmoak Espainiako Trantsizio Ekologiko ministerioaren datuetan agertu zirenean. Gasteizko zentralak 1.356 MW sortzeko ahalmena izango luke, eta Subillakoak, 1.040 MW. Dena den, biak ala biak Nafarroako egitasmoa baino txikiagoak dira, hark 2.165 MW sortuko bailituzke. Dirudienez, baina, asmoak bide motza egin du, aldundiak ez duelako bidea erraztuko. Jaurlaritzak ere ez du begi onez ikusten, Euskadi Irratiak jakinarazi duenez.
Gonzalezek nabarmendu du azpiegitura horiek oso kaltegarriak direla ingurumenarentzat eta bioaniztasunerantz. Izan ere, horrelako egitasmo bat gauzatzea ez da erraza ere. Atalaya antzeko zentral bat egiten ari da Sorian (Espainia), eta 150 hektarea lur behar ditu. Hain zuzen, ponpaketa zentral hidroelektrikoek bi urtegi behar dituzte, eta ura goikotik behera isuriz sortzen dute argindarra. Gero, kontsumo gutxiko orduak baliatuz, pilaturiko argindarra erabiltzen dute ur hori ponpa bidez goiko urtegira igotzeko. Ikusteko dago Araban aurrez eginiko urtegiren edo urmaelen bat erabiltzen duten; Nafarroako egitasmoan bi urtegiak egin egingo dituzte. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208296/txikitero-ibuprofeno-eta-biziraun-euskaltzaindiak-onartu-berri-dituen-hitzen-artean.htm | Gizartea | 'Txikitero', 'ibuprofeno' eta 'biziraun', Euskaltzaindiak onartu berri dituen hitzen artean | Akademiak eguneratu du bere hiztegia. Azken sei hilabeteotan 329 forma berri jaso ditu zerrendan, 211 sarrera eta 118 azpisarrera. Bada berriki hiztegitik kanporatutako hitzik ere: matarraski, besteak beste. | 'Txikitero', 'ibuprofeno' eta 'biziraun', Euskaltzaindiak onartu berri dituen hitzen artean. Akademiak eguneratu du bere hiztegia. Azken sei hilabeteotan 329 forma berri jaso ditu zerrendan, 211 sarrera eta 118 azpisarrera. Bada berriki hiztegitik kanporatutako hitzik ere: matarraski, besteak beste. | Euskaltzaindiaren Hiztegiak jaso du azken hilabeteotan landatua; bildu du uzta berria, eta argitara atera ditu orain fruitu horiek. 2016az geroztik, akademiak sei hilabetean behin eguneratzen du bere hiztegia. Aldi honetan, 2021eko bigarren urte erdian eginiko lana oinarri, 211 sarrera berri onartu ditu zerrendan; azpisarrerak, 118. Horiez gainera, Euskaltzaindiak moldaketak egin ditu 306 formatan, eta erretiratu egin ditu beste batzuk.
Euskaltzaindiak etenik gabe erreparatzen die bere hiztegian jasoak behar luketen hitzei, erne aztertzen du hitz gehiago bilduman sartzeko aukera oro. Dena dela, Miriam Urkia akademiaren arduradunak zehaztu du azkenaldi honetan «askotarikoa» izan dela jorraturiko materiala, baita ugaria ere. «Hitz berriei erreparatu bai, baina batez ere lehendik dauden sarrerak eta azpisarrerak berrikusten, osatzen eta zuzentzen ibili gara, lan hori ez baita inoiz amaitzen», adierazi du Urkiak.
Berrikuntza guztiak, hemen.
Zaku gutxitan bildu ezinekoak dira Euskaltzaindiak berriki onartutako formak; askotarikoak dira, esparru ugaritan erabiltzeko modukoak. Hainbaten kasuan, gainera, herritarrek aspaldi ekin zioten horiek erabiltzeari. Dena dela, orain jaso dute akademiaren onespena. Aurrerantzean, Euskaltzaindiaren erabateko oniritzia izanen du igande goizetan ibuprofenoa hartu beharra duela dioenak. Akademiak onartu egin du hitz horren erabilera, baita parazetamol eta antiinflamatorio formena ere, besteak beste.
Letraz letra, bitxikeria ugari ageri dira onartu berri diren hitzen artean. B letraz hasita, esaterako, hauek dira jasotako hitzetako batzuk: bastante, bertzela, biziraun, bonbo, borobildu... Ez horiek bakarrik. Erritmo premian dabiltzanek ere badute erabil dezaketen beste hitz bat: batukada ez zen Euskaltzaindiak onartua orain arte; hemendik aurrera, bai.
Aditzak ere bildu ditu akademiak. Adibidez: Nola esaten zaio zerbait espero bezain ona ez denean atsekabea sentitzeari? Dezepzionatu? Bai: dezepzionatu. Berriki bildu dute hiztegian, arrankatu, edulkoratu, medikalizatu, eta suspenditu aditzekin batera, besteak beste.
Bada gehiago ere: Txikitero, pikillo, light, spam, squash, tirita, txupito... Onarpen horiek ikusirik, litekeena da harridura eragitea jende askorengan. Eskertuta agertuko dira beste hainbat; Berbaxerka jokoan buru-belarri ari direnak bereziki. Euskaltzaindiaren hiztegian agertzen diren hitzak baino ez baitira onartzen horretan.
Findu edo joan direnak
Forma berriak jaso ez ezik, akademiak moldaketak egin ditu sarrera eta azpisarrera ugaritan. Hona hemen berrikuntza horietako batzuk: gehitu egin dira arrisku(-)egoera, orri(-)bazter, sexu(-)abusu; hil ala biziko, off-eko ahots, klima(-)aldaketa, klima(-)larrialdi, eta esklusiban, esate baterako. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208297/behatokiak-helegitea-jarri-dio-osakidetzak-logopedentzat-egin-duen-lan-deialdiari.htm | Gizartea | Behatokiak helegitea jarri dio Osakidetzak logopedentzat egin duen lan deialdiari | «Euskaraz jakin gabe ere» lanpostua lor daitekeela salatu du Behatokiak, eta derrigortasun datak ezartzeko eskatu dio Osakidetzari. | Behatokiak helegitea jarri dio Osakidetzak logopedentzat egin duen lan deialdiari. «Euskaraz jakin gabe ere» lanpostua lor daitekeela salatu du Behatokiak, eta derrigortasun datak ezartzeko eskatu dio Osakidetzari. | Osakidetzak abenduaren 14an zabaldu zien lan deialdi publikoa logopediako diplomadunei. Bada, deialdi horri helegitea jarri diola jakinarazi du gaur Hizkuntz Eskubideen Behatokiak, argudiatuta euskara ez dela eskakizun gisa hartzen. Izan ere, Behatokiaren esanetan, deialdi horretan euskararen ezagutza «ez da derrigorrezko betekizuna», eta, horrenbestez, «euskara jakin gabe ere» lor daiteke postua.
Behatokiak azaldu du egun zortzi bat logopeda lanpostu dituela Osakidetzak. Horietatik hirutan soilik eskatzen dute derrigortasun data —bigarren hizkuntz eskakizuna—, eta gainerakoetan «ez da nahitaezkoa» euskarazko egiaztagiririk izatea, zehaztu duenez. Horregatik, «derrigortasun datetan aurrerapauso sendoagoak» emateko eskatu dio Osakidetzari: «Logopeda guztiei galdegin beharko zitzaien euskararen ezagutza, ez soilik plantillan derrigortasuna duten lanpostuetakoei». Halakorik ez dagoenetan, euskararen gaitasunak puntuazioan soilik dauka eragina: bigarren hizkuntz eskakizuna izateagatik, hemezortzi puntu jasotzen dira, eta lehenengo hizkuntz eskakizunagatik, bederatzi. Puntuazioak, ordea, «ez ditu bermatzen pazienteen hizkuntza eskubideak», Behatokiaren ustez, eta «neurri desegokia» da «behar bezalako kalitatezko zerbitzua eskaintzeko».
Euskara menperatzeak logopedia zerbitzuan duen eragina ere nabarmendu du Behatokiak: «Ahotsa, mintzaira eta hizkuntzari lotutako patologiak ebaluatu, diagnostikatu eta tratatzeaz arduratzen den osasun profesionala da logopeda, eta, bere praktika klinikoan, hizkuntza, komunikazio tresna izatetik harago, azterketaren, diagnostikoaren eta interbentzio klinikoaren muina da. Beraz, bertoko hizkuntza egoki menperatzea nahitaezkoa izan beharko litzateke».
Halaber, paziente elebidunak gaztelaniaz soilik aztertzeak «diagnostiko okerra eta infradiagnostikoa» eragin ditzakeela ohartarazi du Behatokiak, eta «errehabilitazio funtzional handiena lortzeko aukerak mugatu». ALde horretatik, «tratamendu logopedikoaren onurak bermatzea» herritarren eskubidea dela gogoratu du, eta «neurri egokiak» eskatu dizkio Osakidetzari, «profesionalak euskarazko praktika klinikoa gauzatzeko gai izan daitezen». |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208298/iratxe-sorzabal-espainiaratu-eginen-dute-behin-behinean.htm | Politika | Iratxe Sorzabal Espainiaratu eginen dute, behin-behinean | Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitzeko eramanen dute Madrilera, bihar. Otsailaren 7an eta 8an du epaiketa: 1996ko atentatu bat egotzita dute auzipetua. Parisko Dei Auzitegiak gibelera bota zuen haren aurkako euroagindu bat, 2020ko abenduan: sinesgarritasuna eman zien euskal presoak salaturiko torturei. | Iratxe Sorzabal Espainiaratu eginen dute, behin-behinean. Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitzeko eramanen dute Madrilera, bihar. Otsailaren 7an eta 8an du epaiketa: 1996ko atentatu bat egotzita dute auzipetua. Parisko Dei Auzitegiak gibelera bota zuen haren aurkako euroagindu bat, 2020ko abenduan: sinesgarritasuna eman zien euskal presoak salaturiko torturei. | Haren abokatuak BERRIAri baieztatu dionez, Iratxe Sorzabal euskal presoa behin-behinean Espainiaratuko dute bihar. Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitzekoa dute otsailaren 7an eta 8an, 1996an Gijonen ETAk egindako atentatu bat egotzita (Asturias, Espainia), eta horretarako eramanen dute Madrilera.
Gaur egun, Reauko espetxean dago Sorzabal, Euskal Herritik 925 kilometrora. Epaiketa bukatzean berriro Frantziara itzularazi behar lukete.
Euroagindu bat, gibelera
2020ko abenduan Parisko Dei Auzitegiak gibelera bota zuen Sorzabalen aurkako euroagindu bat. Lehen aldia zen Parisek tortura kasu batengatik euroagindu bat atzera botatzen zuena: prokuradoreak sinesgarritasuna eman zien Sorzabalek salaturiko torturei.
Ez zen euskal presoak izan zuen lehen euroagindu eskaera, ordea: aitzineko hirurak onartu egin zizkion Frantziako justiziak.
Mobilizazioak
Irungoa da Sorzabal (Gipuzkoa), eta herrikidearen epaiketa eta Espainiaratzea salatzeko protestara deitu dute datozen egunetarako herrian. Bihar eginen dute lehena: elkarretaratzera deitu dute San Juan plazan, 19:00etan, Bidasoaldeko Iratxeren Lagunak taldeak deituta.
Urtarrilaren 21ean, berriz, Bi arnas dokumental proiektua aurkeztuko dute: Muara Kultur Elkartea ari da dokumentala egiten, eta Sorzabalen beraren eta haren ama Nieves Diazen egoeraren berri emanen du. Euskal Herritarrek jasandako torturak salatuko ditu ikus-entzunezkoak, halaber.
Azkenik, otsailaren 5ean manifestazioa eginen dute Irungo San Juan plazatik abiatuta, 18:00etan. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208299/mendebaldeko-sahararako-autonomia-defendatu-du-marokok-nberen-mandatariaren-aurrean.htm | Mundua | Mendebaldeko Sahararako autonomia defendatu du Marokok NBEren mandatariaren aurrean | De Misturak bira bat abiatu du Magreben, kargua hartu zuenetik lehena. Fronte Polisarioarekin bilduko da etzi, Aljerian, eta, printzipioz, ez da lurralde okupatuetara joango. | Mendebaldeko Sahararako autonomia defendatu du Marokok NBEren mandatariaren aurrean. De Misturak bira bat abiatu du Magreben, kargua hartu zuenetik lehena. Fronte Polisarioarekin bilduko da etzi, Aljerian, eta, printzipioz, ez da lurralde okupatuetara joango. | Staffan de Mistura NBE Nazio Batuen Erakundearen Mendebaldeko Sahararako mandatariak kargu hori hartu osteko lehen bira abiatu du gaur Magreben, eta Maroko izan du lehen geltokia, hango Atzerri ministro Naser Buritarekin batzartu baita. Gatazka bideratzeko bainoago, aldeen jarrerak eta helburuak ezagutzeko bidaiatzat jo dute De Misturaren bilera sorta, eta horren erakusle izan da Buritarekin izan duena, hark Marokoren proposamena berretsi baitio: autonomia estatusa ematea Mendebaldeko Saharari.
Marokoko Atzerri ministroak NBEren mandatariari adierazi dio bere gobernua prest dagoela «irtenbide politiko bat» lortzeko, eta horri bide emango dion prozesu batean murgiltzeko. Horretarako formatua mahai inguruak izatea nahi luke, gatazkako parte hartzaileekin eta aliatuekin: Maroko, Aljeria, Mauritania eta Fronte Polisarioa. Betiere, autonomia proposamena «oinarri hartuta».
Horst Koehler karguan De Misturaren aurrekoak sustatu zituen mahai inguru horiek, 2019 erdialdean, baina ez zuten arrakastarik izan, eta aurrerapausorik ezagatik eman zuen dimisioa. Gainera, harrezkero, Aljeria formatu horretara itzultzearen aurka agertu da; hortaz, egungo kargudunak beste eredu bat adostu beharko du.
De Misturak iragan urrian hartu zuen NBEren Mendebaldeko Sahararako mandatari kargua —Siriarako mandatari berezia izan zen 2014tik 2018ra—, eta hilaren 19ra arte egingo duen bira du afera horretaz lehena. NBEren oharraren arabera, «prozesu politikoarentzako irtenbide eraikitzaile baterako aurrerapausoak» nolakoak izan behar diren jakin nahi du gatazkako alde guztiekin elkartuta.
Marokoko Gobernuarekin bildu ostean, hurrengo helburua Fronte Polisarioarekin elkartzea izango du mandatariak, etzi, Tindufeko errefuxiatuen kanpalekuetan, baita Aljeriako eta Mauritaniako gobernuekin ere. Aldiz, badirudi ez dela lurralde okupatuetara joango, NBEk ez baitu horren berri eman De Misturaren bidaiaz aritzean.
Mandatariaren erronka, bi aldeak mahai beraren inguruan berriz elkartzea, ez da batere erraza izango, azken urteotan dezente okertu baita egoera. 2020ko azaroan, esaterako, Fronte Polisarioak hautsitzat jo zuen Marokorekin 1991n sinatu zuten su-etena, eta, hortaz, gerra egoera ezartzea erabaki zuen. Gerora, iragan abuztu amaieran, Aljeriak amaitu egin zituen Marokorekiko harremanak, eta horrek are gehiago okertu zuen testuingurua.
Hori kontuan harturik, Fronte Polisarioak itxaropen gutxi ditu jarriak egunotako biran, haren NBErako mandatari Sidi Mohamed Omarrek azaldu modura: «Ezin dugu iragarri zer gertatuko den. Itxaroten ari gara, [De Mistura] etor dadila, eta hark esan dezala. Ez dugu ezer haren aurka. Inpartzialtasuna eskatzen diogu, eta haren lanak oinarri izan ditzala NBEren ebazpenak».
Fronte Polisarioak autodeterminazio erreferendum bat antolatzeko egindako promesa bete dezala exijitzen dio Minurso NBE misioari. Minurso 1991n eratu zuten helburu horrekin eta su-etena zaintzeko egitekoarekin. Maroko beti agertu da balizko galdeketa horren aurka, eta autonomia proposamenarekin erantzun du. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208300/nafarroako-zahar-etxeetako-beharginek-lan-baldintza-duinak-exijitu-dituzte.htm | Gizartea | Nafarroako zahar etxeetako beharginek lan baldintza duinak exijitu dituzte | Greba egin dute, ELA, UGT, LAB eta CCOO sindikatuek deituta. Soldata eta lanaldi duinak eskatu dituzte, eta egoitzen publifikaziorako urratsak. | Nafarroako zahar etxeetako beharginek lan baldintza duinak exijitu dituzte. Greba egin dute, ELA, UGT, LAB eta CCOO sindikatuek deituta. Soldata eta lanaldi duinak eskatu dituzte, eta egoitzen publifikaziorako urratsak. | Nafarroako zahar etxeetako langileek hainbat mobilizazio egin dituzte gaur, sektoreak dituen «mugak eta baliabide falta» salatzeko. ELA, UGT, LAB eta CCOO sindikatuek deitu dute grebara, eta lan baldintzak hobetzeko eta babes neurri egokiak ezartzeko exijitu dute: «Lan baldintza duinek soilik ziurtatzen dituzte zerbitzu duinak eta kalitatezkoak».
«Langileak funtsezkoak izan gara eta funtsezkoak izaten jarraitzen dugu», adierazi dute. Halere, uste dute COVID-19ak eragindako krisiak agerian utzi dituela sektoreko 4.500 langileek dituzten lan baldintza «lotsagarriak».
Langileek adierazi dute zentroetako erabiltzaileen eta haien senideen babesa jaso dutela azken hilabeteetan, baina Nafarroako Gobernuaren eta patronalen jokabidea oso bestelakoa izan dela. Hartara, azken bi aktore horiei eskatu diete lan baldintzak eta soldatak duintzeko. Sindikatuen esanetan, beharrezkoa da «zentzudunak» izatea eta ratio egokiak ezartzea, baina baita kontratu partzialak amaitzea eta ikuskapenak indartzea ere. Zahar etxeen kudeaketari dagokionez, berriz, ezinbestekotzat jo dute haien publikotasunerako bidea jorratzea, eta «putre funtsen» partaidetza mugatzea.
Izan ere, sindikatuek adierazi dute «zaintza sistemaren funtzio soziala» balioesteko garaia dela, eta administrazio publikoak urratsak egin behar dituela kalitatezko zerbitzu bat bermatzeko bidean: «Publikoak, doakoak eta unibertsalak izan daitezen eskatzen jarraituko dugu».
ELAk, UGTk, LABek eta CCOOk proposamen bateratu bat helarazi zieten patronalei, baina, sindikatuen hitzetan, «ezinezkoa izan da aurrera egitea», patronalaren «boikota» dela medio. Hala, adierazi dute patronalaren jarrerak bultzatu dituela mobilizatzera, eta hala jarraitzeko asmoa dutela: «Ez dugu onartuko orain arteko lan baldintzak mantentzea. Zaintza lanaren duintasuna eta mendekotasun zerbitzuen kalitatea aldarrikatzen jarraituko dugu». |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208301/ghk-ko-eta-erraustegiko-arduradunek-inputatu-gisa-deklaratu-dute-ingurumen-delituengatik.htm | Gizartea | GHK-ko eta erraustegiko arduradunek inputatu gisa deklaratu dute ingurumen delituengatik | Arkaitzerrekan 2020an izan zen amoniako isuriarengatik hartu diete deklarazioa Zubietako instalazioko kudeatzaileei. Fiskaltza ez da agertu saiora | GHK-ko eta erraustegiko arduradunek inputatu gisa deklaratu dute ingurumen delituengatik. Arkaitzerrekan 2020an izan zen amoniako isuriarengatik hartu diete deklarazioa Zubietako instalazioko kudeatzaileei. Fiskaltza ez da agertu saiora | Donostiako 5. Instrukzio Epaitegiak deklarazioa hartu die Zubietako erraustegiko eta Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioko (GHK) arduradunei, ingurumenaren aurkako ustezko delituengatik. Izan ere, Arkaitzerreka errekan 2020ko maiatzean izan zen amoniako isurketaren harira irekita dauden diligentzien barruan deklaratu dute GHK-ko arduradun batek eta erraustegiaren kudeaketaz arduratzen den Ekobal enpresako bi arduradunek. Haiekin batera, epaileak ere deklarazioa hartu nahi zion labeez arduratzen zen Alemaniako ESB enpresako ordezkari bati, baina ez da agertu. Fiskalak ere ez du parte hartu saioan, eta ikertutakoek defentsaren abokatuaren galderei bakarrik erantzun diete.
GHK-ko arduradunak adierazi du funtzionamenduko “ezbehar bat” izan zela, eta gogoratu du GHK-k isun bat jarri ziola enpresari isurketarengatik.
Akusazio moduan agertu den GuraSOSek, berriz, eskatu du argitzeko ea enpresak bazuen industria baimenik baldintza haietan egiten ari zen jarduerak egiteko. Plataforma horrek gogoratu du errekan egindako isurketa horren ondorioz lau arrain espezie desagerrarazi zituztela, eta gaineratu du bi isurketa gertatu zirela bi hilabeteko epean, eta ez bakarra, Guardia Zibilak egindako ikerketatik jakin denez.
Halaber, Guardia Zibileko UCOMA taldeak egindako ikerketatik jakin den beste kontu bat ere nabarmendu du GuraSOSek; hau da, arrainetan kutsatzaile organiko iraunkor «arriskutsu eta kantzerigeno bat» (kloroalkanoa) zegoela. Horrekin batera, UCOMAko ikertzaileek frogatu zutela Zubietako instalazioak ez zuela aire isurketak neurtzeko sistemarik. GuraSOSek epaitegiari eskatu dio argitzeko ea zergatik luzatu zioten enpresari probak egiteko epea, horretarako kontratua aldatuta. |
2022-1-20 | https://www.berria.eus/albisteak/208302/korrikaren-lekukoak-badu-nondik-nora-ibili.htm | Gizartea | Korrikaren lekukoak badu nondik nora ibili | Korrikaren ibilbidearen berri eman dute: Mendebaldean hasiko da, eta Gasteiz izango da igaroko duen lehen hiriburua. 2.180 kilometro eginda, Donostiara iritsiko da lasterketa. Ikusi egunez eguneko ibilbidea eta ordutegia albiste barruan. | Korrikaren lekukoak badu nondik nora ibili. Korrikaren ibilbidearen berri eman dute: Mendebaldean hasiko da, eta Gasteiz izango da igaroko duen lehen hiriburua. 2.180 kilometro eginda, Donostiara iritsiko da lasterketa. Ikusi egunez eguneko ibilbidea eta ordutegia albiste barruan. | Korrikaren aldiroko jakin-min iturri nagusietako bat izaten dena argitu berri da, AEK-k jakinarazi baitu zein izango den 22. Korrikaren ibilbidea eta noiz igaroko den leku bakoitzetik. 2.180 kilometro egingo ditu zazpi herrialdeetan, Hitzekin lelopean. Amurriotik (Araba) abiatuko da, martxoaren 31n, ostegunez, eta Donostian amaituko, apirilaren 10ean, igandean.
Arratsaldez hasiko da Korrika, 16:30 aldera. Ekitaldi bat egingo dute lehendabizi, eta eskuz esku ibiliko den lekukoan sartuko dute amaieran irakurriko duten mezua. Amurrion hasi, eta ekialdera joko du Korrikak. Aiaraldean eta Enkarterrin ibiliko da arratsaldean, eta atzera Araban sartuko da ondoren; 22:40 aldean iritsiko da Laudiora, esaterako. Berriz ere Bizkaira egingo du handik, eta ekialderanzko bidea hartuko du. Hego Uribetik eta Durangaldetik igarota, Gipuzkoan sartuko da ostiral goizaldean. 09:30ean helduko da Eibarrera, eta Debagoieneko zenbait herri igaroko ditu ondoren: eguerdian pasatuko da Arrasate eta Bergaratik, esaterako.
Leintz-Gatzagatik, Legutiora joango da Korrika, eta, hala, Gasteizerako bidea hartuko du. Arabako hiriburuan amaitu zen duela hiru urteko lasterketa, eta hiriburu huraxe igaroko du aurtengoak lehenik. 17:00ak pasatxoan iritsiko da Gasteizera Korrika, eta gaua izango da handik ateratzerako. Arabako Lautadatik, Nafarroara sartuko da, Sakanatik barrena. Altsasun 03:00 aldean sartuko da, besteak beste. Igande goizaldean, berriz, Iruñerrira helduko da; erdigunera, 12:15 aldean. Hegoaldera joango da handik. Tafallaldetik Erriberara joango da, eta han egingo du gaua. Biharamuneko 11:45ak izango dira Tuterara iristeko, eta ilunduta egongo da Erriberatik atera eta Zangozaldean sartzen denerako.
Handik, Pirinio ingurura joango da. Goizean iritsiko da Itzaltzura, eta Orreaga aldera egingo du gero. Ezkaroze, Abaurregaina, Auritz eta beste igaroko ditu bide horretan. Arnegiko mugatik, Nafarroa Beherean sartuko da Korrika, astelehen arratsaldean. 17:00etan helduko da Donibane Garazira. Zuberoara hartuko du handik, baina tarte motza egingo du han, eta Nafarroa Beherera egingo du atzera, Erratzutik Baztanera igarotzeko. Goizaldean izango da hori. Ultzama eta Larraun igaroko ditu ondoren, eta, Sakanan ibili txiki bat egin ostean, Lizarraldera joango da. Gauean helduko da Lizarrara, 21:00ak aldera.
Asteazkena Araban hasiko du Korrikak, ordea; Mendialdean eta Trebiñon. Gorbeialdeko eta Arratiako herriak goiz-eguerdi partean gurutzatuko ditu, eta Bizkaiko hiribururako bidean jarriko da. Iluntzean eta gauean ibiliko da hiriko kaleetan.
Kostaldera, ostegunean
Bizkaiaren mendebaldean ibiliko da ondoren Korrika, eta, Ezkerraldea igarota, kostaldera iritsiko da ostegun goizaldean. Uribe Kosta inguruan ibiliko da goizean, eta Busturialdera egingo du handik. 13:30erako Bermeon behar luke, ondo bidean. Barrualdera apur bat egin, eta Eatik Lea-Artibaira egingo du; iluntzean igaroko ditu Lekeitio, Aulesti eta Berriatua, besteak beste. Kostaldean jarraituko du, eta handik iritsiko da Gipuzkoara. Urola Kostan egingo du ostegun gaua, eta Buruntzaldean sartuko da ondoren. 06:30 aldera iritsiko da Usurbilera. Tolosaldeko herrietatik Urola barrenera joango da, eta handik Urola Garaira eta Goierrira. Gipuzkoa barnealdeko inguru horretan izango da gaualdera arte. Ostiraleko azken orduak Tolosaldean egin eta gero, gauerdian Leitzaldera iritsiko da, Berastegitik. Ezkurra mendatetik Malerreka ibarrera egingo du ondoren, eta Bortzirietara gero. 05:00etan iritsiko da Igantzira, esaterako.
Ibardingo lepotik Lapurdira sartuko da Korrika gero, eta han ibiliko da bizpahiru orduz, Zugarramurdik tarte txiki batez lasterketa Nafarroara itzuli arte. Baionarako bidean segituko du gero, eta 17:30 aldera iritsiko da Lapurdiko hiriburura. Biarritzera, berriz, 20:00ak pasatuta helduko da. Kostaldetik jarraituko du ondoko orduetan ere Korrikak, eta hala iritsiko da Bidasoaldera, gauerdian. Larunbat gauez igaroko ditu Bidasoaldea, Oarsoaldea eta Hernanialdea, eta, azkenik, goizean ailegatuko da Donostiara. Eguerdian ekitaldi bat egingo dute, eta, ohi bezala, bertan irakurriko dute Amurrion lekukoan sartutako mezua.
Azkenekoz 2011n amaitu zen Donostian Korrika. Euskalakari izan zen aldi hartako leloa, eta Gosek jarri zion musika lasterketari. Ilaski Serrano eta Kike Amonarriz orduan ETBko Mihiluze lehiaketako aurkezleek irakurri zuten amaierako mezua, Donostiako Bulebarrean. Aurtengo mezua nork irakurriko duen ez da jakingo lasterketa amaitu arte. Dena den, omenduen berri eman du AEK-k: Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoei egingo diete aitortza, euskararen sustapenean «eragile aktibo» izateagatik. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208303/donostiak-haurren-danborrada-izanen-du-neurriekin.htm | Bizigiro | Donostiak haurren danborrada izanen du, neurriekin | 30 konpainiak hartuko dute parte, eta hiriko zenbait eremutan sakabanaturik aterako dira kalera. Urtarrilaren 20an eginen dute. 3.000 haur inguru izanen dira; ohiko kopuruaren %63. | Donostiak haurren danborrada izanen du, neurriekin. 30 konpainiak hartuko dute parte, eta hiriko zenbait eremutan sakabanaturik aterako dira kalera. Urtarrilaren 20an eginen dute. 3.000 haur inguru izanen dira; ohiko kopuruaren %63. | COVID-19aren izurritearen azken goraldiaren ondorioz, azkenaldian errenkadan ailegatu dira Euskal Herriko zenbait ospakizun bertan behera geratu direlako iragarpenak; danborradak tartean. Besteak beste, jai horiek bertan behera uztea erabaki zuen orain gutxi Azpeitiko (Gipuzkoa) Udalak, eta berdin egin zuen Donostiakoak helduen danborradarekin: ez da ospatuko. Orain, baina, iragarpena egin du Donostiako Udalak: eginen dute haurren danborrada. Oztopoak oztopo, azkenean bada zutik eutsi dionik, beraz.
Udalak batzarra egin du hiriko ikastetxeetako ordezkariekin, eta jaiari eustea erabaki dute azkenik. Jakinarazi dutenez, 26 ikastetxeri dagozkien 30 konpainiak hartuko dute parte danborradan. Hala, aurreikusia da guztira 2.965 haur izatea partaide. Jaia bertan behera izan zen iaz. Edonola ere, iragan urteetako datuen aldean, ohiko kopuruaren %63 izanen dira aurtengo aldian.
Neurri murriztaileak aintzat hartuta eginen dute haurren danborrada, udalaren esanetan. Hain zuzen ere, iragarri dute konpainia bakoitzaren desfileak hiriko eremu batean beharko duela izan; hau da, haurrak sakabanaturik aterako dira. Desfile bakoitzak ezinen du 800 haurren langa gainditu, zehazki. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208304/mendizale-bizkaitar-bat-erreskatatu-dute-pirinioetan.htm | Gizartea | Mendizale bizkaitar bat erreskatatu dute Pirinioetan | Mendizalea mendi hegal batetik amildu da bart, Acherito tontorretik jaisten ari zela. Hainbat lesio ditu erorikoaren ondorioz. 33 urte ditu, eta Barakaldokoa (Bizkaia) da. | Mendizale bizkaitar bat erreskatatu dute Pirinioetan. Mendizalea mendi hegal batetik amildu da bart, Acherito tontorretik jaisten ari zela. Hainbat lesio ditu erorikoaren ondorioz. 33 urte ditu, eta Barakaldokoa (Bizkaia) da. | Barakaldoko (Bizkaia) 33 urteko euskal mendizale batek istripua izan du bart Acheriton, Huescako Pirinioetan. Mendi tontorretik beheranzko bidea hartua zela, gaztea amildu egin da mendi hegaletik, eta 200 metro egin ditu erorikoan beheraka. Zauritu egin da ondorioz, hainbat lesio ditu, eta larrialdi zerbitzuek joan behar izan dute harengana. Operazio aski konplikatu baten ondotik erdietsi dute erreskatatzea.
Erreskate lanetan aritutako zerbitzuek emandako informazioaren arabera, 12:30 aldera ailegatu zen laguntza eskea egiteko deia. Zehazki, mendizale zaurituaren lagun batek eman zuen abisu. Istripua gertatutako tokitik Lintzako aterpetxerako bidea egin zuen, telefono seinalea lortu eta deia egiteko. Abisua igorrita, larrialdi zerbitzuak bertaratu ziren, eta oinez joan ziren mendizale zauritua zegoen tokiraino. Azaldu dutenez, haizeak gogor jotzen zuen orduan, eta, horregatik, ez zen posible helikopteroarekin gerturatzea harengana.
Gaztea salbu da dagoeneko, baina zenbait lesio ditu: larrialdi zerbitzuek jakinarazi dute litekeena dela hautsia izatea peronea, eta lokadura sorbaldan. |
2022-1-13 | https://www.berria.eus/albisteak/208305/ate-handitik-sartu-da-finalera.htm | Kirola | Ate handitik sartu da finalera | Athleticek Espainiako Superkopako finala jokatuko du, Atletico Madrili 1-2 irabazi ostean. Joao Felixek espainiarrak aurreratu ditu, baina Yerayren eta Nico Williamsen golek lehia erabakita utzi dute. | Ate handitik sartu da finalera. Athleticek Espainiako Superkopako finala jokatuko du, Atletico Madrili 1-2 irabazi ostean. Joao Felixek espainiarrak aurreratu ditu, baina Yerayren eta Nico Williamsen golek lehia erabakita utzi dute. | Athletic Superkopako finalean izango da igande gauean, eta bigarren urtez jarraian titulua etxeratzeko abagunea izango du. Real Madril du zain. Zuri-gorriek dema gogorra jokatu dute Atletico Madrilen aurka, Riadeko Fadh Erregearen estadioan. Argitasun handirik gabeko lehen zatia izan ondoren, azken ordu erdian dantzan jarri da dena. Madrildarrak aurreratu dira lehendabizi, baina Marcelino Toralenak ez dira kikildu. Ez horixe. Yerayk eta Nico Williamsek egindako bi golekin, ate handitik sartu dira finalera.
Kirol arlotik harago, Amnesty Internationalek Superkopan aritu diren lau taldeei eskatu zien atzoko eta gaurko partidetan jokalariek besoko morea janztea, Saudi Arabiako emakumeek eta LGTBI kolektiboak jasaten dituzten giza eskubide urraketak salatzeko. Bada, Athleticeko eta Atletico Madrileko jokalariek entzungor egin diote gobernuz kanpoko erakunde horren eskaerari, Real Madrileko eta Bartzelonako jokalariek egin zuten bezalaxe. Lehen finalerdiarekin alderatuta, futbolzale dezente gutxiago bertaratu dira estadiora. Giro hotza izan da nagusi.
Hasi eta berehala, Atletico Madrileko Joao Felixek lehen ukituan baloi luze bat jaso, eta gola sartu du, baina epaileak jokoz kanpokoa adierazi du. Diego Pablo Simeonerenak bizi-bizi irten dira zelaira. Espainiako taldeak goian presioa egin dio Athletici, eta zuri-gorriek galtzak bete lan izan du baloia atzetik aurrera barreiatzeko. Madrildarrek baloia azkar berreskuratzen zuten, baita lehen abaguneak eduki ere; aurrelari portugaldarrarena eta Correarena kasurako.
Minutuak pasatu ahala, dema gehiago orekatu da, eta Athleticek partidaren hastapenean izan duen itoaldia leuntzea lortu du. Leundu bakarrik ez, zuri-gorriak aurkariaren areara ere oldarkorrago heltzen hasi dira. Iñaki Williamsek, esaterako, aukera paregabea izan du bere taldea aurretik jartzeko. Oihan Sancetek egindako pase loratua bikain kontrolatu ondoren, indartsu jaurti du, baina Oblakek sekulako erantzuna eman dio. Nahiz eta ate aurrean ez asmatu, aukera hark talde zuri-gorriari konfiantza eman dio.
Halere, espero zen gidoia bete da lehen zatian: bi harresi indartsuen arteko dema gogorra eta aukera gutxikoa. Madrildarrak bitan heldu dira Unai Simonen atera; behin bakarrik bizkaitarrak Oblakenera. Bi entrenatzaileek garrantzi handiagoa ematen zioten atzeko lanari aurrekoari baino.
Behetik gora
Bigarren zatiko lehen hamabost minutuetan lehengo lepotik izan du burua partidak, harik eta Joao Felixek izotza hautsi duen arte, zuri-gorrien zorigaiztorako. Lemarrek egindako korner baten ostean, portugaldarrak buruz ongi errematatu du. Yerayek baloia babestu du Unai Simonek heldu zezan, baina gaizki-ulertua izan, baloiak zutoinean jo eta atezainaren bizkarrean emanda marra zuria gainditu du. Kolpe galanta Athleticentzat.
Zuri-gorriek, ordea, ez dute azken hitza esan. 76. minutuan, Yerayk berdinketaren gola sartu du, Muniainek kornerra egin ondotik. Gol horri esker, hauspotu egin dira Marcelinorenak. Nico Williams bigarrena egiteko zorian izan da, baina Oblak zaindariarekin egin du topo. Bigarrengoan, ordea, ez du barkatu aurrelari gazteak. 80. minutuan, aldaratze baten ostean, ezkerrez azpitik lehor-lehor eman dio baloiari, eta atezain esloveniarra gainditu du. Azken hamar minutuetan Athleticek indartsu eutsi dio Atletico Madrilen joaldiari. Gainera, Gimenezek txartel gorria ikusi du, Iñigo Martinezi sarrera itsutsia egin eta gero. Zuri-gorriak Superkopa bigarrenez jarraian irabazteko urrats bakarrera daude.
Atletico Madril: Oblak; Vrsaljko, Gimenez, Hermoso; Kondogbia (Rodrigo de Paul, 51.min); Llorente (Lodi, 46.min), Koke (Hector Herrera, 84.min), Lemar (Cunha, 84.min), Carrasco; Joao Felix eta Correa (Luis Suarez, 71.min).
Athletic: Unai Simon; De Marcos, Yeray, Iñigo Martinez, Balentziaga (Yuri, 75.min); Berenguer (Nico Williams, 70.min), Zarraga (Vesga, 70.min), Dani Garcia, Muniain; Sancet (Raul Garcia, 70.min) eta Iñaki Williams. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.