date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209818/parke-eolikoen-proiektuak-gelditzeko-eskatu-du-arabako-mendiak-aske-plataformak.htm | Gizartea | Parke eolikoen proiektuak gelditzeko eskatu du Arabako Mendiak Aske plataformak | Dozenaka lagunek protesta egin dute Arabako Foru Aldundiaren parean. Salatu dute Araban jarri nahi dituzten zentral eolikoek kalte handia eragingo diotela natura ondareari. | Parke eolikoen proiektuak gelditzeko eskatu du Arabako Mendiak Aske plataformak. Dozenaka lagunek protesta egin dute Arabako Foru Aldundiaren parean. Salatu dute Araban jarri nahi dituzten zentral eolikoek kalte handia eragingo diotela natura ondareari. | Arabako Mendiak Aske plataformak deituta, dozenaka lagunek parke eolikoen aurkako protesta egin dute gaur Gasteizen, Arabako Foru Aldundiaren parean. Elkarretaratze horren bidez, salatu dute ez dituztela onartzen Arabako hainbat menditan egitekoak diren parke eolikoak, eta Eusko Jaurlaritzari eta Arabako Foru Aldundiari eskatu diete gelditu ditzatela proiektu horiek. Araban, mendilerro hauetan aurreikusita dago haize errotak jartzea: Gasteizko Mendietan, Labrazan, Cantoblancon, Aramaio-Jarindon, Aramaio-Oriolen, Laudio-Jesuri-Larragorin, Gorobel-Pico del Frailen eta Gorobel-Lloruzengozen. Arabako Mendiak Aske plataformakoek ohartarazi dutenez, «megaproiektu» horiek eginez gero espezie asko suntsitu eta hilko lirateke. Horiek hala, Ramiro Gonzalez Arabako ahaldun nagusiari gogoratu diote zentral eolikoak toki horietan egitea ez dela aukera egokia hegazti askorentzat, gune horiek korridore ekologikoak direlako haien migrazio ibilbideetan. Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomia Garapena, Jasangarritasuna eta Ingurumen sailburuari, berriz, aurpegiratu diote lurraldea «konpainia pribatuei oparitzea» eta interes ekonomikoen alde gobernatzea.
Arabako Mendiak Aske plataformako kideek nabarmendu dute energia iturri berriztagarrien aldeko apustua egiten dutela, baina egungo proiektuekin energia iturri berriztagarrien balioa «zalantzan» jartzen dela, besteak beste «habitat eta ekosistema helduak suntsitu» egingo direlako. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209819/eh-bilduk-proposatu-du-bi-hilabeteko-epean-3000-lanpostu-sortzea-osakidetzan.htm | Gizartea | EH Bilduk proposatu du bi hilabeteko epean 3.000 lanpostu sortzea Osakidetzan | Koalizioak legez besteko proposamen bat aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean osasun sistema indartzeko. Osakidetzako behin-behinekotasun tasa murrizteko eskatu du. | EH Bilduk proposatu du bi hilabeteko epean 3.000 lanpostu sortzea Osakidetzan. Koalizioak legez besteko proposamen bat aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean osasun sistema indartzeko. Osakidetzako behin-behinekotasun tasa murrizteko eskatu du. | EH Bilduk Osakidetzako egiturazko langileen kopurua handitzeko eskatzeko legez besteko proposamen bat aurkeztu du Eusko Legebiltzarrean. Ekinbideak eskatzen du bi hilabeteko epean Osakidetzan 3.000 lanpostu sortzea, osasun sistema indartzeko «lehen urrats gisa». Rebeka Ubera legebiltzarkideak sinatu du proposamena, eta testuan azaldu du Osakidetzan ofizialki 27.600 langile inguru daudela, baina egunerokoan «36.000-39.000 langile inguru» aritzen direla. «Datu horiek erakusten dute behin-behinekotasun tasa ikaragarria dela, %50etik gorakoa, eta premiazkoa dela tasa hori murriztea egiturazko langile taldea handituz», azaldu du Uberak. Haren esanetan, langile taldea egonkortzea ezinbesteko baldintza da Osakidetzak herritarrei ematen dien zerbitzuaren kalitatea hobetzeko, Osasun Sailak aldian-aldian iragartzen dituen enplegu eskaintza publikoak «motz» geratzen direlako, eta horiek ez diotelako «eraginkortasunez» heltzen osasun sistemaren behin-behinekotasunaren arazoari.
Uberak azpimarratu duenez, pandemiak «gordinki» azaleratu ditu Osakidetzak langile aldetik dituen defizitak; sindikatuek datorren asterako deitutako greba eta mobilizazioak horren erakusle dira, haren irudiko. Hori dela eta, legebiltzarrean aurkeztutako proposamenak Osasun Sailari eskatzen dio langile taldeari eta lan zamei buruzko «azterketa sakon» bat egiteko, behar diren lanpostuak identifikatzeko, betiere Osakidetzako Mahai Sektorialean adostuta. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209820/eak-zuzendaritzaren-txosten-politikoa-onartu-du-kritikoen-parte-hartzerik-gabe.htm | Politika | EAk zuzendaritzaren txosten politikoa onartu du, kritikoen parte hartzerik gabe | Txosten politikoak eta alderdiaren estatutu berriek ez dute aurkako botorik jaso. Ildo kritikoak bilkura paralelo bat egin du Gasteizko alkartetxean. | EAk zuzendaritzaren txosten politikoa onartu du, kritikoen parte hartzerik gabe. Txosten politikoak eta alderdiaren estatutu berriek ez dute aurkako botorik jaso. Ildo kritikoak bilkura paralelo bat egin du Gasteizko alkartetxean. | Eusko Alkartasunako zuzendaritzaren eta alderdiko ildo kritikoaren arteko talkan urrats bat gehiago egin dute gaur, XIII. Nazio Biltzarreko kongresua hasi den egunean. Zuzendaritzak aurrera atera ditu txosten politikoa eta estatutu berria. Boto eskubidea zuten 249 konpromisarioetatik 133k hartu dute parte; haiek aldeko 131 botorekin eta bi abstentziorekin onartu dute txostena, eta aldeko 132rekin eta abstentzio batekin estatutuak. Izan ere, ildo kritikoko kideek uko egin diote kongresuan parte hartzeari, eta bilkura propio bat egin dute Gasteizko alkartetxean.
Horiek hala, alderdiaren hurrengo lau urteetarako ildoa eta araudia onartu dituzte zuzendaritzaren aldeko konpromisarioek. Argudiatu dute «zaintza erdigunean jarriko duen planteamendu politiko bat» dela onartu berri dutena, sozialdemokraziaren eta Euskal Herri «aske, justu, duin eta bakezale baten» aldeko hautua. Era berean, zuzendaritzaren eta ildo kritikoaren arteko desadostasunei aipamen eginez, adierazi dute «EH Bildurekiko harremanean sakontzearen aldeko apustu garbia» egin duela EAko afiliazioak, koalizioaren izaera federala nabarmenduta: «Funtsezkoa da federazioa osatzen duten alderdi politikoen zeregin nagusia EH Bildun kokatzea, bakoitzaren protagonismo politiko propioa errespetatuz, euren lana, ibilbidea eta altxorra federazioaren sintesian modu garbian eta batuketa moduan sar daitezen».
Alderdiko idazkari nagusi Eba Blancoren esanetan, konpromisario gehienak «normal» parte hartzen ari dira kongresuan: «Eskertzekoa da gehiengoaren parte hartzea, eta modu horretan Eusko Alkartasunarekiko erakutsi duten konpromisoa». Zehazki, Ipar Euskal Herriko kideei egin die erreferentzia, «batzuek zalantzan jarri dutelako kongresuan parte hartzeko duten eskubidea». Izan ere, hango konpromisario kopurua puztu izana leporatu zioten atzo kritikoek zuzendaritzari.
Ildo kritikoak gaur izandako jarrera ere gaitzetsi du Blancok. Haien proposamenak defendatzeari uko egin izana leporatu die —osoko zuzenketa bat aurkeztu zuten—, eta adierazi jarrera horrek ez duela murriztuko kongresuaren zilegitasuna: «Eztabaida bera ukatzen dutenak dira zilegitasun demokratikoa galtzen dutenak. Ez dira kapaz gehiengoaren borondatea onartzeko».
Kritikoen bertsioa, ordea, oso bestelakoa da. Carlos Garaikoetxea Eusko Jaurlaritzako lehendakari ohia buru zutela, ehun konpromisario baino gehiago gerturatu dira Gasteizko Europa jauregira, 09:00ak aldera. Kongresuan aurrez aurre parte hartzeko eskaera egin dute, baina antolaketa batzordeak ukatu egin die eraikinera sartzea, biltzarra telematikoki egiten ari direla gogoraraziz —biharko azken hitzaldia soilik entzun ahal izango da bertatik—. Kritikoen ustez, baina, ez dago bilkura aurrez aurre egitea galarazten duen murrizketa edo osasun arrazoirik, ezta kongresua telematikoki egitea ahalbidetzen duen barne araudirik ere.
Horrez gain, ildo kritikoko kideek adierazi dute kongresuaren mahaian parte hartzeko euren hautagaitza atzera bota dutela antolatzaileek, argudiatuta ez dutela «nahiko abal» aurkeztu. Abalak konpromisarioen artean lortu behar zituzten, baina, salatu dutenez, zuzendaritzak uko egin dio parte hartzaileen zerrenda emateari. «Zentzugabekeria demokratiko bat da», adierazi dute. Ez da antolaketa eredua kritikatzen duten lehen aldia; aurrez ere salatu izan dute «parte hartze eta gardentasun eza» nagusitu direla prozesuan.
Gasteizko alkartetxean eginiko bilkura paraleloan, aurrez aurkeztutako osoko zuzenketa onartu dute kritikoek; hau da, EH Bildu «koalizio elektoral jakinetara» bideratzearen alde egin dute. Nafarroako Parlamentuko mahaikide eta ildo kritikoko kide Maiorga Ramirezek adierazi du horretarako beharrezkoa dela EA «birdemokratizatzea», alderdiak «bere nortasuna» berreskuratu dezan. Ramirezen hitzetan, hori da EH Bilduk atxikimendu handiagoa eskuratzeko eta Euskal Herriko politikan «hegemonia» lortzeko modua. Izan ere, kritikoen ustez, egungo zuzendaritza «putzu ilun batean» sartzen ari da alderdia.
Zuzendaritza berria
Kongresuan estatutu berriak onartuta, gaur arratsaldean aurkeztu dituzte alderdiaren zuzendaritza berrirako eta idazkaritza nagusirako hautagaitzak. Eba Blancok ostegunean adierazi zuen karguan jarraitzeko asmoa zuela, eta ez du aurkaririk izango biharko bozketan. Berme Batzorderako, Kontseilurako eta Nazio Batzorderako ere zuzendaritzaren ildoko hautagaitzak soilik aurkeztu dira.
Halere, ildo kritikoak adierazi du euren bilkurarekin jarraituko dutela, eta bihar emango dutela hartzen dituzten erabakien berri. Ramirezek ez du alderdia uztearen inguruko adierazpenik egin, baina azaldu du egoera «larria» dela: «Paretik kendu nahi gaituzte». Izan ere, Ramirezi berari eta alderdiaren Arabako, Gipuzkoako, Nafarroako eta Iruñeko koordinatzaileei afiliazioa etengo diete astelehenean, lau urtez. EAko Nazio Batzorde Eragilearen arabera, EAko Nazio Batzorde Eragilearen arabera, frogatuta geratu baita «Eskubide, Betebehar eta Diziplina Araudian arau hauste larri eta oso larriak egin dituztela». Ramirezek, ordea, azaldu du erabaki «injustu» horren aurkako helegitea aurkeztuko dutela, bai alderdi barruko instantzietan, bai auzitegietan. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209821/nazioarteko-begiraleak-kezkatuta-daude-egiaztatu-dutelako-donbassen-nabarmen-areagotu-dela-indarkeria.htm | Mundua | Nazioarteko begiraleak kezkatuta daude, egiaztatu dutelako Donbassen nabarmen areagotu dela indarkeria | ESLAk nabarmendu du azken orduetan hirukoiztu egin direla erasoak. Ukrainako armadak jakinarazi du milizia errusiazaleek bi soldadu hil dituztela. Donetsk eta Luhanskeko liderrek mobilizazio militarrera deitu dute. | Nazioarteko begiraleak kezkatuta daude, egiaztatu dutelako Donbassen nabarmen areagotu dela indarkeria. ESLAk nabarmendu du azken orduetan hirukoiztu egin direla erasoak. Ukrainako armadak jakinarazi du milizia errusiazaleek bi soldadu hil dituztela. Donetsk eta Luhanskeko liderrek mobilizazio militarrera deitu dute. | Azken egunetan, borrokak areagotu egin dira Ukraina ekialdeko Donbass eskualdean. Donetsk eta Luhanskeko herri errepublika errusiazaleetako miliziek eta Ukrainako armadak elkarri egozten diote Minskeko Akordioek (2015) helburu zuten su-eten iraunkorra urratzea, eta ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundea «oso kezkatuta» dago elkarteko nazioarteko begiraleek Donbassen bertan egiaztatu dutelako azkeneko orduetan indarkeria armatuak nabarmen egin duela gora.
Ohar bat plazaratu zuen ESLAk atzo gauean, eta datu zehatzak eman zituen. Ostiralean bakarrik, 800 aldiz urratu zuten akordioetan jasotakoa; hau da, aurreko hilabetean zenbatutako kasuen batezbestekoa halako hiru baino gehiago. Ekintza horietatik 654 leherketak izan ziren; azken 30 egunetan, batez beste, 100 baino gutxiago izaten ziren egunero. Ukrainako armadak Facebook bidez adierazi duenez, bi soldadu hil dira gaur, Errusiak militarki lagundutako milizien bonbardaketa baten ondorioz. «Tentsioa baretzeko» eta «etsaikeria» eragiten duen erretorika baztertzeko eskatu die ESLAk alde guztiei. «Jarrera horrek zulatzen ditu bakea, egonkortasuna, eta segurtasuna sustatzeko ahaleginak».
Errusiako Gobernuari zuzenean mintzatu zaio elkartea, iruditzen baitzaio Vladimir Putin presidentea ari dela «desinformazioa» hedatzen, adierazten duenean Ukrainako armadak Donetsk eta Luhansk errepublikei eraso egingo diela. ESLAren ustez, horrek «modu kritikoan» eragiten dio gatazka guneko biztanleria zibilari. Kievek, baina, ukatu egiten du eraso egiteko asmorik duela. Aintzat hartu behar da herri errepubliketako liderrek atzo esan zutela hasiak zirela herritarrak Errusiara eramaten, uste baitute Kievek laster eraso egingo diela. Kremlinekin adostu dute mugimendu hori, eta Putinek baliabideak agindu ditu horiei harrera egiteko. Herri errepubliken buruen arabera, 700.000 bat herritar dira eramatekoak; Donetskeko Larrialdi Ministerioak jakinarazi du, gaur, 7.000 baino gutxiago lekualdatu dituztela.
Tentsioa handia da, eta Luhansk eta Donetsk errepubliketako liderrek, Denis Puxilinek eta Leonid Pasetxnikek, hurrenez hurren, mobilizazio militarrerako deia egin dute, Reuters berri agentziak kaleratu duenez. «Dei egin nahi diet arma bati eskuekin hel diezaioketen errepublikako gizon guztiei, beren familia, seme-alabak, emaztea eta emakumeak defenda ditzaten», nabarmendu du Puxilinek, dekretu batean. Antzeko beste dekretu bat argitaratu du Pasetxnnikek ere.
Mendebaldeko potentziak esaten ari dira Donbassen gezurrezko krisi bat sortzeko ahaleginean ari dela Errusia, horrela aitzakia bat edukitzeko Ukrainari eraso egiteko. Moskuk ukatu egiten du inbasio bat aurrera eraman nahi duela. Kamala Harris AEBetako presidenteordearen esanetan, eraso bat gertatuz gero, Errusiaren aurka «orain arte ez bezalako neurriak» hartuko lituzkete Washingtonek eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeak. «Errusiako finantza erakunde eta industria funtsezkoen kontra egingo genuke». Putini esan dio, gainera, inbasio bat gertatuz gero Mendebaldeko aliantza militarrak Europa ekialdean duen presentzia indartzen lagunduko dutela AEBek.
Municheko Segurtasun Konferentzian egin ditu adierazpenok Harrisek. Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak ere konferentzian parte hartu du, eta nabarmendu Europa prest dagoela Errusiatik iristen den gas hornikuntzaren etete baterako. EBk inportatzen duen gas guztiaren %37 inguru Errusiatik ailegatzen da. Von der Leyenen esanetan, «dibertsifikazio energetikoa» da Bruselaren helburuetako bat. Ohartarazi du, ildo horretan, Gazprom Errusiako gas konpainia «jarrera bitxia» edukitzen ari dela azken hilabeteotan.
Zelenskiren eskaera
Volodimir Zelenski Ukrainako presidentea ere Munichen izan da, eta Donbassko egoera aintzat hartuta, NBE Nazio Batuen Erakundearen Segurtasun Kontseiluari eskatu dio bilera batera deitu dezala. «Datorren astean bilatu behar dira Ukrainarentzako segurtasun berme berriak Segurtasun Kontseiluko herrialdeekin, eta Europaren, Alemaniaren eta Turkiaren parte hartzearekin». Bide batez, azpimarratu du bide orri bat falta dela Ukrainak NATOko kide bihurtzeko «balizko» bidea has dezan.
Bien bitartean, Alemaniako Gobernuak eskatu die Ukrainan bizi diren alemanei herrialdetik «ahalik eta azkarren» atera daitezela, «edozein unetan» has daitekeelako gatazka militar bat. Frantziako Gobernuak ere eskaera bera egin die han bizi diren frantziarrei. Frantziako Atzerri ministro Jean-Yves Le Drianek Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrovekin hitz egin du gaur, eta ohartarazi dio Ukrainaren aurkako eraso batek Europako estatuen eta aliatuen «erantzun bateratu bat» eragingo lukeela. Hain zuzen, Emmanuel Macron Frantziako presidentea Putinekin telefonoz hitz egitekoa da, bihar. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209822/bidasoa-ospitaleko-proiektua-eteteko-eskatu-dute-irunen.htm | Gizartea | Bidasoa ospitaleko proiektua eteteko eskatu dute Irunen | Jose Antonio Santano Irungo alkatea protestan izan da, baita EH Bilduko eta Elkarrekin Podemos-IUko kideak ere; ez, ordea, EAJkoak. Bloke kirurgikoan egitekoak dituzten lanak salatu ditu Osasun Bidasoa plataformak: «elkarrizketa foro» bat eskatu dute. | Bidasoa ospitaleko proiektua eteteko eskatu dute Irunen. Jose Antonio Santano Irungo alkatea protestan izan da, baita EH Bilduko eta Elkarrekin Podemos-IUko kideak ere; ez, ordea, EAJkoak. Bloke kirurgikoan egitekoak dituzten lanak salatu ditu Osasun Bidasoa plataformak: «elkarrizketa foro» bat eskatu dute. | Osakidetzak erreformak egin nahi ditu Irungo Bidasoa ospitalean (Gipuzkoa), eta, horren ondorioz, ospitaleko ebakuntza gelak itxi egin beharko dituzte hainbat hilabetez —Donostiara bideratuko lituzkete ebakuntzak, tarte horretan—. Osasun Bidasoa plataforma ez dago ados proiektuarekin, eta lanak etetea galdegin du gaur, Irunen eginiko manifestazio batean. Langileak eta eskualdeko eragile sozialak daude Osasun Bidasoa plataforman —100.000 lagun inguru artatzen dituzte Bidasoa ospitalean—, eta eskatu dute «elkarrizketa foro» bat jar dadila martxan ospitalearen geroaz erabakitzeko.
PSE-EE, EH Bildu eta Elkarrekin Podemos-IUko politikariek babesa adierazi diote protestari. Han izan dira, erraterako, Jose Antonio Santano Irungo alkatea (PSE-EE), Juan Karlos Izagirre Gipuzkoako EH Bilduko batzarkidea eta Arantza Gonzalez Elkarrekin Gipuzkoa-IUkoa. EAJk ez dio sostengurik adierazi mobilizazioari. |
2022-2-20 | https://www.berria.eus/albisteak/209823/arabako-metalgintzan-grebara-joko-dutela-iragarri-dute-patronalak-jarrera-aldatu-ezean.htm | Ekonomia | Arabako metalgintzan grebara joko dutela iragarri dute patronalak jarrera aldatu ezean | Gaur manifestazioa egin dute Gasteizen, patronalaren «immobilismoa» salatzeko. | Arabako metalgintzan grebara joko dutela iragarri dute patronalak jarrera aldatu ezean. Gaur manifestazioa egin dute Gasteizen, patronalaren «immobilismoa» salatzeko. | Metalgintza sektoreko Arabako negoziazio kolektiboko azken bileretan ez da hurbilketarik izan sindikatuen eta SEA Arabako Enpresaburuen Elkartearen artean. Horregatik, ugazaben «immobilismoa» salatu dute langileek gaur Gasteizen, ELA, LAB, CCOO, USO, ESK eta CGT sindikatuek deitutako manifestazioan.
Arabako hitzarmenak 15.000 bat langileri eragiten die, eta azkena 2017. urtearekin iraungi zen. Hitzarmen berrirako sindikatuek KPIaren gaineko soldata igoerak eta lanorduen murrizketa eskatu dituzte, besteak beste. SEArekin, berriz, martxoaren 4an izango dute hurrengo bilera, eta, patronalak jarrera aldatu ezean, sindikatuak grebara jotzeko prest agertu dira. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209824/eraginkortasunak-eman-dio-garaipena-atletico-madrili.htm | Kirola | Eraginkortasunak eman dio garaipena Atletico Madrili | Osasunak gehiegizko zigorra jaso du etxean Atletico Madrilen aurka. Garesti ordaindu ditu atzean egindako hutsak, eta aurrean kamuts ibili da. Atletico, ordea, zitala izan da. | Eraginkortasunak eman dio garaipena Atletico Madrili. Osasunak gehiegizko zigorra jaso du etxean Atletico Madrilen aurka. Garesti ordaindu ditu atzean egindako hutsak, eta aurrean kamuts ibili da. Atletico, ordea, zitala izan da. | Golak. 0-1: Joa Felixek (3. min.). 0-2: Luis Suarezek (0-2, 59 min.). 0-3: Correa (89 min.). Epailea. Melero Lopez. Txartel horiak Osasunako Chimy Avilari eta Atletico Madrileko Vrsaljko eta Serranori. Bestelakoak. 20.040 zale Sadarren.
Batzuetan, alferrik da jokoaren ekimena edukitzea eta aurkariak baino gol aukera gehiago sortzea. Hori da norgehiagokak irabazteko biderik zuzenena, baina ez du beti garaipena ziurtatzen. Are gehiago, posible da merituek puntu bakarra biltzeko ere balio ez izatea. Hala gertatu zaio Osasunari, Atletico Madrilen aurka. Gorritxoen eginahalek ez dute saririk izan askoz ere eraginkorragoa izan den aurkari baten kontra. Atera lau bider jaurti du Diego Simeoneren taldeak, eta horietatik hirutan baloia ate barrutik atera behar izan du Herrerak. Atezaina erakustaldiak ari zen eskaintzen, baina gaur akats nabarmenak egin ditu Atletico Madrilen lehen bi goletan. Nafarrek ez dute ihardesteko gaitasunik izan, ate aurrean ez dutelako asmatu.
Mindutako piztia zen Atletico Madril. Etxean sailkapeneko azkenaren kontra galduta, eta Txapeldunen Ligako postuetatik kanpo iritsi da gaur Sadarrera. Osasunak, aldiz, hiru partida zeramatzan galdu gabe eta ateari giltzarrapoa jarrita. Bada, gaur Simeoneren taldeak zigilatu du bere atea, aspaldiko partez. Eta, era berean, letagin zorrotzak erakutsi ditu erasoan. Nor den oroitu du. Osasuna ezustean harrapatu du aurkariaren susperraldiak, eta markagailuan atzetik zen bosgarren minuturako. Herrera ez da sendo aritu korner bat urruntzerakoan —Suarezen falta eskatu du atezainak, baita, gerora, Jagoba Arrasate entrenatzaileak ere—, eta atea hutsik zela baliatuz, aldaratzea sareetara bidali du Joao Felixek.
Gorritxoei kosta egin zaie norgehiagokari neurria hartzea, baina pizten joan dira pixkanaka. Lehen aukera ona 16. minutuan izan dute, David Garciaren burukada batean; haatik, ezin izan du errematea aterantz bideratu. Aginte makila hartu du Jagoba Arrasateren taldeak, aurkaria atzean sartu delako, arriskuak hartzeari uko eginda. Nafarrek aparteko arazorik gabe gainditzen hasi dira zelai-erdiko marra, baina gero, komeriak izan dituzte zelaiaren azken laurdenean sakonak izateko. Pase erraz dezente galdu dituzte, eta zehaztasunik gabe, oso zaila da zuri-gorriak estu hartzea.
Irtenbidea korner batean topatzear izan dira, 38. minutuan: Budimirrek zutoinera jaurti du, haren burukada Moncayolak desbideratu ondoren. Segidan, boleaz indartsu jaurti du Nacho Vidalek, eta luzatua egitera behartu Oblak. Aukerei ez die probetxurik atera Osasunak, eta, horrenbestez, markagailuan atzetik iritsi da atsedenera. Marka zen, Atleticok jaurtiketa bakarra egin diolako lehen zati osoan.
Gutxirekin asko ari ziren lortzen kanpokoak, eta beste horrenbeste gertatu da bigarren zatian. Osasunaren aldeko korner baten ostean iritsi da 0-2koa, 59. minutuan. Felixek luze jokatu du Suarezekin, eta uruguaitarrak atetik 40 metrora egindako jaurtiketa batekin sartu du gola. Herrera tokiz kanpo aurkitu du, erabat. Atezainak ez du egunik samurrena izan. Hori bai, edozeinek ez zuen asmatuko baloi hori ate barrura bidaltzen, atepean inor egon ez arren. Suarezek zerbait badu, ordea, eraginkortasuna da. Jokoan ez du ia eraginik izan, baina markagailuan, erabakigarria izan da guztiz.
Latz saiatu, ezin asmatu
Bigarren golak apaldu egin du Osasunaren kemena. Eta garra guztiz itzal ez zedin, Torres, Barja eta Kike Garcia aldi berean zelairatu ditu Arrasatek. Arrekoak ez du aparteko ezer egin; beste biek, ordea, gora egiten lagundu diote taldeari. Barjak piztu egin du ezker hegala, eta Kike Garcia mehatxua izan da area barruan. Budimirrek ere dardarka jarri du Atleticoren atzealdea, baina kroaziarraren burukadek ez dute sareetarako bidea hartu. Lehen errematea oso gutxirengatik joan zaio kanpora, eta bigarrena Oblakek gelditu dio.
Erdiraketak behin eta berriz egin ditu Osasunak, are gehiago, Cote zelairatu eta gero. Gogor saiatu dira etxekoak, baina nahiak ezinarekin egin du talka. Azkenerako, astindua jaso dute, Correak 0-3koa egin baitu kontraeraso batean. Artean hamar minutu gelditzen ziren, eta epaileak sei minutu luzatu ditu. Bukaera tramite mingarria baino ez da izan gorritxoentzat. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209825/ezkurdia-tolosa-kanporaketetarako-sailkatu-dira.htm | Kirola | Ezkurdia-Tolosa kanporaketetarako sailkatu dira | Ezkurdia-Tolosak 22-20 irabazi diete Urrutikeotxea-Arangureni, eta Binakako Txapelketan segitzen dute. Irribarria-Rezustak, berriz, Altuna III.a-Martijaren emaitzaren zain egon beharko dute, finalerdietarako zuzenean sailkatzen diren jakiteko | Ezkurdia-Tolosa kanporaketetarako sailkatu dira. Ezkurdia-Tolosak 22-20 irabazi diete Urrutikeotxea-Arangureni, eta Binakako Txapelketan segitzen dute. Irribarria-Rezustak, berriz, Altuna III.a-Martijaren emaitzaren zain egon beharko dute, finalerdietarako zuzenean sailkatzen diren jakiteko | Atzo Jaka-Mariezkurrena II.a kanpoan geratu eta gero, argitu da zein beste bikotek ez duen aurrera egingo Binakako Txapelketan: Urrutikoetxea-Aranguren. Haientzat izan da infrentzua; aurkia, berriz, Ezkurdia-Tolosarentzat. Ia ezinezkoa zirudiena lortu baitute: kanporaketa jokatzea. Gauza bakarra geratzen da argitzeko ligaxka, eta bihar egingo da. Altuna III.a-Martijak irabaziz gero, zuzenean finalerdietan egongo dira, jada bertan diren Elezkano-Zabaletarekin batera. Bestela, leku hori Irribarria-Rezustarentzat izango da.
Atzo Jaka-Mariezkurrena II.a aukerarik gabe geratu ostean, kanporaketetarako sailkatzeko aukera ematen duen seigarren postua lortzeko borroka Zallako partidan zegoen. Urrutikoetxea-Arangurenek irabazten bazuten, haiek egingo zuten aurrera txapelketan, eta bestela Urrutikoetxea Arangurenek. Ezkurdia eta Tolosa ziren faborito, behetik gora baitzetozen txapelketan. Ia txapelketatik kanpo egon eta gero, haientzat handia zen azken jardunaldira aukerekin iristea. Kontrako norabidean zetozen Urrutikoetxea-Aranguren, ligaxkako lehen itzulian lau partida irabazi ostean, bigarrenean punturik batu gabe baitziren.
Asko zuten jokoan bi bikoteek, eta hasieratik antzeman da. Urrutikoetxea-Aranguren nagusi izan dira partidaren lehen erdian. Neurketaren aginte makila dute. Ezkurdiari kosta egin zaio lehian sartzea, eta horrek ez dio lagundu atzean Tolosari. 3-0ekoaren ostean, 9-3 ere egon diraaurretik Baikokoak. Lan erdietan 11-4ko abantaila zuten. Baina hortik aurrera gauzak aldatu egin dira. Tantoz-tanto aldea jaten joan zaie Aspeko bikotea. Partida gogortzen joan da, eta Ezkurdiak aginte makila hartu ahala, Tolosa ziurrago aritu da, eta 15-16 jarri ziren aurretik. Eskura zuten norgehiagoka ihes egiten ari zitzaien Urrutikoetxea-Arangureni, eta urduri antzeman zaie. Partida parez-pare iritsi da azken txanpara, eta hor biribildu zuten sailkapena Ezkurdia-Tolosak: 22-20
Goiko borroka Oraindik zehazteke dagoena goiko lehia da. Irribarria-Rezustak nahikoa zuten Labriten Peña II.a-Albisuri irabaztea, zuzenean finalerdietarako sailkatzeko. Baina ez dute egin: 22-14 galdu dute. Peña-Albisuk bazekiten ez zutela aukerarik zuzenean finalerdietan jokatzeko, eta derrigorrez kanporaketa bat jokatu beharko zutela. Bada, presiorik gabe jokatu dute, eta horrek mesede egin zien.Kontrakarrean aritu dira, berriz, Irribarria-Rezusta. Lotuta. Eta nahiz eta partidaren erdian aldea apur bat murriztu, Peña-Albisuri ez die garaipenak ihes egin.
Horrenbestez, garaipen batek uzten duen aho zapore onarekin ailegatuko dira datorren asteburuko kanporaketetara. Irribarria-Restuak, berriz, ez ez dituzte etxeko lanak egin, eta telebistari, irratiari edo sare sozialei pega-pega eginda egotea tokatzen zaie bihar. Jada ez dago beraien eskura sailkapena. Bihar, Tolosan (Gipuzkoa), Altuna III.a-Martijak galtzea behar dute. Bestela, azken horiek izango dira aurrera egingo dutenak. Laso-Imaz izango dituzte kontrario. Azken horiek 22-0 edo 22-1 irabazi beharko lukete zuzenean finalerdietan egoteko. Horrenbestez ia ezinezkoa dute. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209826/diaz-ayusoren-aurkako-zigor-txostena-baztertu-egin-du-ppren-zuzendaritzak.htm | Mundua | Diaz Ayusoren aurkako zigor txostena baztertu egin du PPren zuzendaritzak | Ostiralean bilera bat egin zuten Casadok eta Diaz Ayusok. Debaldekoa izan zela esan dute Madrilgo presidentearen ingurukoek, baina handik ordu batzuetara erabaki du PPren buruzagitzak salaketa bazter uztea. | Diaz Ayusoren aurkako zigor txostena baztertu egin du PPren zuzendaritzak. Ostiralean bilera bat egin zuten Casadok eta Diaz Ayusok. Debaldekoa izan zela esan dute Madrilgo presidentearen ingurukoek, baina handik ordu batzuetara erabaki du PPren buruzagitzak salaketa bazter uztea. | Ustez alferrik izan zen otsailaren 17ko bilera, Isabel Diaz Ayuso eta Pablo Casado elkartu zituena. Baina biharamunean, Espainiako PPren zuzendaritzak ustekabea eman du, pauso bat atzera egin, eta Ayuso Madrilgo erkidegoko presidentearen aurkako zigor txostena bertan behera utzi du Casado Espainiako PPren buruak.
Espainiako eta Euskal Herriko PPko buruzagi batek baino gehiagok dei egin die bi-biei adostasun bat lor dezaten. Alberto Nuñez Feijook atzo ostirala eskatu zion Casadori akordio bat egiteko, azken astean piztu den barne mailako gerra itzaltzeko, eta kasu egin bide dio PPren buruak.
Espainiako hainbat hedabidek zabaldu eta liskartutako bien inguruko jendeak baieztatutakoaren arabera, ostiralean bilera bat egin zuten Casadok eta Ayusok. Baina ez zen akordiorik egin saio hartan. «Alferrikakoa» izan zela ziurtatu du Diaz Ayusoren taldeko jendeak.
Baina handik ordu batzuetara, eta beste azalpenik gabe, Espainiako PPren zuzendaritzako iturriek esan dute ontzat eman dituztela Diaz Ayusok Casadori emandako azalpenak, eta zigor txostena bertan behera utziko dutela. Madrilgo presidenteak bere anaiaren fakturak erakutsi zizkion Casadori bulegoan, bilera horretan.
Bertsio guztiak ez datoz bat. Diaz Ayusoren inguruko jendeak zenbait hedabideri kontatutakoaren arabera, ostiraleko bileran Casadok eskatu zion publikoki adierazteko PPk ez zuela Diaz Ayuso bera ikertu, eta, trukean, PPren zuzendaritzak zigor txostena kenduko ziola. PPren zuzendaritzak, ordea, ukatu egin du halako truke akordiorik eskaini zutenik. Aldiz, PPren buruen arabera, Casadok Diaz Ayusori esan zion inoiz ez zutela ikertzeko agindu, eta hori esaten duen edonoren aurka epaitegietara joko duela.
Ordu gutxitan lehertu du PPko bi agintarien arteko tentsio luzea. Ez da ezkutukoa bien artean izan direla gatazkak lehenago ere, baina popularrek asmatu dute horiek baretzen. Orain arte. Gaztela eta Leongo hauteskundeetako emaitzak ezagutu ondoren, PPren estrategia egokia izan ote zen eztabaidak indartzen ari zirenean, etorri da leherketa.
Asteazkenean, El País egunkariak baieztatu zuen, ustez PPren zuzendaritzak esanda, Madrilgo Gobernuak kontratu «susmagarri» batzuk sinatu zituela Diaz Ayusoren anaia batekin, eta goizaldean argitaratu zuen. Hori baino ordu batzuk lehenago, beste hedabide batzuek zabaldu zuten Casadoren bulegotik Diaz Ayuso espiatzeko agindu zutela. Madrilgo presidenteak ustezko espioitza horri buruz esandakoengatik erabaki zuen PPren buruzagitzak zigor txostena irekitzea.
Alderditik kanporatua izateko arriskuan zen Diaz Ayuso, eta ostegunean salaketa gogorrak egin zizkion Casadori. Eta Casadok, ostiralean, are gogorrago erantzun zion Madrilgo presidenteari, irratiko elkarrizketa batean, zuzenean akusatu baitzuen Diaz Ayuso, anaia baten alde faborezko tratua egiteagatik. COVID-19aren pandemia erdian maskara batzuk erosteko tratu bat errazteagatik gizonak dirutza bat jaso zuela zehaztu zuen.
PPren buruzagiek 2021eko irailean eskatu zizkioten azalpenak Diaz Ayusori aurreneko aldiz, kontratu horiengatik, baina badirudi Madrilgo presidenteak uxatu egin zuela, orduan, PPren buruzagitzari azalpenak ematea. Kontua da, 2021eko apirilaren 1ean, Tomas Diaz Ayusok dirutza bat jaso zuela Madrilgo erkidegoarentzat maskarak erosteagatik. Madrilgo presidentearen arabera, 67.785 euro jaso zituen haren anaiak; Casadok ostiralean esan zuen gizon horrek 286.000 euro jaso zituela.
Popularrak estututa ibili dira azkeneko egunetan, eta barealdirako deia egin dute hainbat buruzagik. Tartean, Carmelo Barrio PPren eta Ciudadanosen Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak. «Batasuna, batasuna eta batasuna», eskatu du. Gatazka sortu duten bi aldeei arazoa konpontzeko eskatu die. |
2022-2-19 | https://www.berria.eus/albisteak/209827/itxura-ona-baina-porrota-alavesentzat.htm | Kirola | Itxura ona, baina porrota Alavesentzat | Lehen zati oso txukuna egin dute arabarrek. Baina bigarren zatian Asensiok, Viniciusek eta Benzemak sartutako golek saririk gabe utzi dute Alaves. | Itxura ona, baina porrota Alavesentzat. Lehen zati oso txukuna egin dute arabarrek. Baina bigarren zatian Asensiok, Viniciusek eta Benzemak sartutako golek saririk gabe utzi dute Alaves. | Alaves esku hutsik irten da Real Madrilen zelaitik. Baina irudi ona emanez egin du. Batez ere lehen zatian nagusi izan da, jokoaren ekimena izan du, eta eduki du aukeraren bat aurretik jartzeko. Baina bigarren zatian etxekoek estutu egin dute, eta hiru gol sartu dituzte. Porrota arabarrentzat.
Aurreko jardunaldian Valentziaren aurka egindako partida onari, jarraipena eman dio lehen zatian Alavesek. Jose Luis Mendilibar aulkian dagonetik, ziurrenik, minuturik onenak jokatu ditu, presioa ondo eginez, eta Real Madrili jokatzen ez utziz. Ahal zuenean, gainera, hegaletatik sartuta erasoan aukeraren bat sortu du. Baina ez du asmatu, eta halako taldeen aurrean ordaindu egiten da.
Bigarren zatian Real Madrilek estutu egin du. Ez du lehen zatiko itxura eman. Partidaren joko erritmoa ezarri du, eta zelai erditik aurrera dituen jokalarien kalitatea baliatu du garaipena lortzeko. Hor egon da partidako aldea. Bigarren zatiko lehen aukera argia Riojak izan du Alavesentzat. Baina huts egin du. Eta handik gutxira Asensiok egin du etxekoen lehen gola. Viniciusen abisu garbi baten ostean (Pachecok gelditu aparta egin dio). 60. minutuan izan da. Ezkerrez gogor jaurti du erdilariak, eta Pachecok ezin izan du ezer egin.
Kolpea izan ohi da hori halako zelai batean bisitarientzat. Baina Alavesek ez ditu besoak jaitsi. Nagusi izan ez arren, ondo eutsi dio Real Madrili. Etxekoek, ordea, bigarrena nahi zuten, partidaren azken txanpara lasai ailegatzeko. 83. minutuan iritsi da, Viniciusen bidez. Benzemak, Asensiok eta Valverdek egin dute jokaldia, eta brasildarrak errematatu besterik ez du egin behar izan. Azken gola penaltiz egin du Benzemak ia partida amaitzear zela. Frantziarrak baloi bat ere zutoinera bidali du neurketan. Kolpe gogorregia Alavesentzat. Baina emandako irudiak hauspoa eman behar dio, datozen partidei begira. Burua igo, eta zulotik irteteko. |
2022-2-20 | https://www.berria.eus/albisteak/209857/horiaren-azpiko-koloreak.htm | Kirola | Horiaren azpiko koloreak | Edith Uranga Orioko arraunlariak eta Rafa Gonzalez Txabarri Orioko arraun elkarteko prestatzaile fisikoak etxean ikusiko dute gaurko derbia. Sailkapenean gertu dauden eta «estilo ezberdinak» dituzten bi talderen arteko partida«lehiatua» espero dute. | Horiaren azpiko koloreak. Edith Uranga Orioko arraunlariak eta Rafa Gonzalez Txabarri Orioko arraun elkarteko prestatzaile fisikoak etxean ikusiko dute gaurko derbia. Sailkapenean gertu dauden eta «estilo ezberdinak» dituzten bi talderen arteko partida«lehiatua» espero dute. | Entrenamendu arratsalde lasaia da Orioko Arraunetxen. Gaztetxoak ari dira uretaratzen arratsaldeko lehendabiziko orduetan, eta nesken talde nagusia izango da eguneko azken lan saioa egingo duten ontzietako bat. Hasi dira apurka-apurka taldeko kideak bertaratzen. Jertsearen azpitik Realeko kamiseta jantzita azaldu da hitzordura Edith Uranga arraunlaria (Orio, Gipuzkoa, 2001): Nerea Eizagirreren izena eta hamar zenbakia daramatza bizkarrean. Patxi Frances nesken taldeko entrenatzailea igaro da ondotik, eta zera esan dio bere arraunlariari: «Edith, erakutsi ondo kamiseta hori argazkietan, e!». Frances ere realzale petoa baita.
Mirotz-en bigarren entrenatzaile eta arraun elkarteko prestatzaile fisiko Rafa Gonzalez Txabarri (Orio, Gipuzkoa, 1966), aldiz, athleticzale sutsua da. Laktato testak egiten ari zaizkie zenbait arraunlariri. Lan horiek amaitu bezain pronto, Athleticen kamiseta zuri-gorria jantzi, eta uretaratzen ari den haurren ontzi baten parean egin dituzte argazkietako batzuk bi protagonistek. «Aupa Athletic!», esan dute ontzitik. Berehala erantzuna ontzitik bertatik: «Aupa Reala!». Frances berriro agertu da, eta txantxetan mintzatu zaio bere laguntzaileari: «Nola izan daiteke oriotar bat athleticzalea?».
Ikusi gehiago: Europara begirako derbia
Etxean ikusiko dute Urangak eta Gonzalez de Txabarrik derbia. «Bazkidea ez banaiz ere, modu batera edo bestea, partida guztietara edo ia guztietara joatea lortzen dut. Taldekide batekin joaten naiz. Azkeneko partida guztietan izan naiz», esan du Urangak. «Ezinezkoa zait partidak ikustera joatea. San Mamesera joatearen falta sumatzen dut. Gainera, edukiera murrizketekin are eta zailagoa izan da sarrerak lortzea. Pentsa zer polita zatekeen Real Madrilen eta Bartzelonaren aurkako garaipenak harmailan ikustea», dio Gonzalez Txabarrik.
Athleticzale baino realzale gehiago dago Orio herrian eta Orio arraun elkartean, baina Gonzalez Txabarrik dio badirela «baten batzuk»: «Duela urte batzuk, Orioko athleticzaleak bildu ziren, eta jende dezente elkartu ginen. Nire adinekoak eta zaharragoak diren oriotar asko Athleticekoak dira, inguruko jokalari batzuk Athleticen aritu zirelako: Argote, Iribar abizeneko bat... Garai hartan, Realak ez zeukan orain Gipuzkoa osoa biltzeko daukan indarra eta gaitasuna. Athletic zen orduko talde indartsua. Nire alabak ere Athleticekoak dira». Urangaren etxean txuri-urdinak dira, ia guztiak: «Txikitatik gara realzaleak. Egia da aita athleticzalea dela, baina kontra egiteagatik-edo izango da».
Derbia aztertzen hasita, neurketa «parekatua» espero dute biek ala biek. «Bi joko estilo oso desberdinen arteko partida izango da». Baietz egin du buruarekin Gonzalez Txabarrik. «Realak baloia edukitzea maite du; Athleticek, ordea, joko askoz ere fisikoagoa dauka», erantsi du prestatzaileak.
Alde txikia
Bi taldeentzat liga hasiera oso ezberdina izan bada ere, sailkapenean elkarren ondoan daude orain: lau puntu gehiago ditu Gipuzkoako taldeak. «Esan daiteke orain arte biek asmatu dutela. Ligako garai ezberdinetan, baina biek asmatu dute. Partida polita izango da», hausnartu du Urangak. «Hasierako partidek eta amaierakoek berdin-berdin balio dute. Hiru puntu dira. Eta derbi honek ere hiru puntu balio du: uste dut jokalariek oso garbi dutela hori». Uranga ados dago esandakoarekin: «Hutsetik hasiko dira bi taldeak, eta irabazteko premia antzekoa da. Pikea gehiago da zaleen artekoa».
Horren harira, Gonzalez de Txabarrik dio lastima izan zela Mallorcaren aurkako porrota: «Puntu bakarrera jartzeko aukera genuen, baina kale egin genuen. Orain, oso partida zaila dugu. Taldeak daukan jokatzeko modua eta izaera dela eta, fisikoki bikain eta partidan bete-betean sartuta egon behar dute jokalariek. Erakutsi dute partida jakin batzuetan min handia egiteko gaitasuna dutela, baina jarraitutasun handiagoa falta zaie». Mallorcaren aurka galdu ostean, prestatzaileak uste du «errieta handia» egingo zietela jokalariei, eta Realaren aurka atera nahiko dutela izan dezaketen arantza hori.
Oriotarra izanik, berdin dio athelticzale edo realzale izan, bada pertsona bat guztiak biltzen dituena: Imanol Alguacil Realeko entrenatzailea. «Taldearen egunerokoari asko erreparatzen diot. Betidanik gustatu zait futbola, eta taldearekin lotura duten eguneroko albisteen berri izatea gustatzen zait. Are gehiago Imanol etxekoa izanik», dio arraunlariak. «Imanol laguna dut. Athleticzale izateak ez du esan nahi Realari ezer txarrik opa diodanik. Duten estiloa eta filosofia gustatzen zaizkit, eta Imanol laguna dudanez, are eta gehiago».
Bakoitzak bere modura, baina biek sufritzen dute euren taldearekin. «Nik asko sufritzen dut», esan du Urangak. Barre egin du hori entzutean Gonzalez Txabarrik. Baina Urangak jarraitu egin du: «Jokalariek ahal dutena egiten dute, baina nik asko sufritzen dut. Gaizto jartzen naiz batzuetan». Prestatzailea mintzatu da ondoren: «Nik nire erara ere sufritzen dut, eta gustatzen zait sortzen zaidan tentsio hori», gehitu du prestatzaileak.
Kirol arlotik partida aztertzen hasita, bai Urangak eta bai Gonzalez Txabarrik argi dute osteguneko Europa ligako neurketak eragina izan dezakeela Realean. «Fisikoki nabarituko dute jokalariek osteguneko partidaren zama hori. Bidaia ere kontuan hartu behar. Fisikoki eta buruz atseden hartzeko tarte gutxi dago. Hala ere, uste dut Reala iaz ongi ohitu zela egutegi eta egoera horietara», hausnartu du Urangak. Horren hariari jarraitu dio Gonzalez Txabarrik: «Athletic Kopan dago, eta Reala Europa ligan. Ligara ez ezik, bi txapelketa horietara ere bideratu behar dituzte indarrak. Dena den, iruditzen zait Realak prestakuntza berezia daramala, denboraldi hasieratik bi txapelketa jokatzen ari baita. Athletic, ordea, ez. Gainera, Valentziaren aurkako Kopako itzulerakoa ez da orain, martxoko lehen astean baizik».
Entrenatzaile lanetan
Adnan Januzajren baja baieztatuta dauka Imanolek, eta Porturekin ordezkatuko duela uste du Urangak. «Portuk oso partida ona egingo du». Imanolek zelairatu dezakeen hamaikakoa egin du oriotarrak: «Portu, Oiartzabal eta Sorloth aurrean; Merino, Silva eta Rafinha zelai erdian; Zaldua, Aritz, Le Normand eta Aihen jarriko ditu Imanolek Remirorekin batera, nire ustez». Berehalakoan osatu du Urangak hamaikakoa, eta harrituta geratu da haren prestatzailea. «Denak dakizkizu, e! Latza!». Gonzalez Txabarrik ez luke Mallorcaren aurka zelairatutako atzealdea errepikatuko: «Dani Vivian bai, mantenduko nuke: asko gustatzen zait, gaztea izan arren heldutasun handia duelako. Haren alboan uste dut Iñigo Martinez eta Yuri sartuko dituela Marcelinok. Lastima da Nico Williamsek ezin jokatzea, Athletici falta zitzaiona ematen dio-eta jokalari horrek. Defentsak zabaltzeko jokalari aproposa da. Harribitxia da».
Talde batetik bestera nor eramango luketen galdetuta, Urangak ezdaki zer erantzun. Berehala bota du berea Gonzalez Txabarrik: «Imanol eramango nuke nik. Duen izaeragatik, ondo egokituko litzateke Athleticera. Jokalaririk ez nuke eramango Realetik, baina entrenatzailea bai».
Entrenamendua zuzentzera doala, urruntzen ari den bitartean, zera erantsi du Gonzalez Txabarrik: «Reala edo Athletic, baina lehendabizi, eta beti, Aupa Orio!». Kolore horia da nagusi, baina azpitik beste batzuk ere badituzte: zuri-gorria batak, txuri-urdina besteak. |
2022-2-20 | https://www.berria.eus/albisteak/209858/eako-ildo-kritikoak-alderdiaren-demokratizaziorako-talde-eragilea-sortu-du.htm | Politika | EAko ildo kritikoak «alderdiaren demokratizaziorako talde eragilea» sortu du | Maiorga Ramirez eta gainontzeko kanporatuen lekukoa hartuko du talde horrek. Bitartean, Eba Blancok amaitutzat jo du eztabaida, eta gaitzetsi egin du «ildo kritikoak sortu duen ikuskizuna». | EAko ildo kritikoak «alderdiaren demokratizaziorako talde eragilea» sortu du. Maiorga Ramirez eta gainontzeko kanporatuen lekukoa hartuko du talde horrek. Bitartean, Eba Blancok amaitutzat jo du eztabaida, eta gaitzetsi egin du «ildo kritikoak sortu duen ikuskizuna». | Amaitu da, oraingoz, Eusko Alkartasunako zuzendaritzaren eta alderdiko ildo kritikoaren arteko talkaren azken kapitulua. Alderdiak XIII. Nazio Biltzarreko kongresua egin du asteburu honetan Gasteizen, baina kritikoek ez dute batzarrean parte hartu, eta bilkura propio bat egin dute, atzo eta gaur, Gasteizen hura ere.
Zuzendaritzak bere ildoari eutsi dio: atzo aurrera atera zituen txosten politikoa eta estatutu berria, eta gaur erabaki dute Eba Blancok jarraituko duela alderdiko idazkari nagusi izaten. Harena zen hautagaitza bakarra. Boto eskubidea zuten 249 konpromisarioetatik 135ek hartu dute parte bozketan, eta Blancoren aldeko 134 botorekin onartu dute haren hautagaitza. Atzo, antzeko babesa izan zuten txosten politikoak eta estatutu berriak. Izan ere, ildo kritikoko kideek uko egin diote kongresuan parte hartzeari, eta bilkura propio bat egin dute.
Han, gaur, «alderdiaren demokratizaziorako talde eragilea» aurkeztu dute. Bihartik afiliazioa etengo diete, lau urterako, sektore kritikoko Maiorga Ramirezi, Iratxe Lopez de Aberasturiri, Mikel Goenagari, Miren Aranoari eta Esther Korresi. Alderdiaren Arabako, Gipuzkoako, Nafarroako eta Iruñeko koordinatzaileak izan dira gaur arte. «Arau hauste oso larriak egitea» egotzi die zuzendaritzak.
«Alderdiaren demokratizaziorako talde eragileak» hartuko du haien lekukoa; Esther Larrañaga Eusko Jaurlaritzako Ingurumen sailburu izandakoak egin ditu talde sortu berriaren bozeramaile lanak. Asteburuan zehar, berriz, Carlos Garaikoetxea Araba, Bizkai eta Gipuzkoako lehendakari ohia izan dute buru ildo kritikokoek.
Talde berriko kideak alderdian postu organikorik ez duten pertsonak dira. Larrañagak, ordea, argi utzi du ildo kritikoaren ideiak zabaltzeko lanean jarraituko dutela, «Eusko Alkartasunak demokratizazio handiagoa eta EH Bilduren barruan independentzia handiagoa izan dezan». Gogor jo du alderdiaren egungo zuzendaritzaren aurka, eta azpimarratu du EA «inoiz baino beharrezkoagoa» dela EH Bildun.
Kritikoen ikuskizuna
Bestetik, kongresu ofizialean, Eba Blancok gaitzetsi egin du «ildo kritikoak sortutako ikuskizuna», eta amaitutzat jo du «EA EH Bildutik kanpo utzi nahi duen joeraren ibilbidea.
Ildo kritikoaren arabera, EAk egin duen kongresuak ez du zilegitasunik. Idazkari nagusi hautatu berriak erantzun egin die kritikei, eta argi utzi du zuzendaritza berriak «erabateko babesa eta zilegitasun demokratikoa» dituela alderdia gidatzeko.
Eztabaidatik kanpo, pozik agertu da zuzendaritzak proposatutako txosten politikoa onartu dutelako. Azaldu duenez, ildo kritikoaren proposamenak, «praktikan, EH Bildutik kanpo utziko zuen EA»: «Asteburu honetan itxi dugun kapitulu bat da eztabaida hori».
EH Bildun bai, baina nola?
Sektore kritikoak, ordea, ez du hori hala izaterik nahi. Aurrez aurkeztu zuten osoko zuzenketa onartu dute asteburu honetan; hau da, EH Bildu «koalizio elektoral jakinetara» bideratzearen alde egin dute. Nafarroako Parlamentuko mahaikide eta ildo kritikoko kide Maiorga Ramirezek atzo adierazi zuen horretarako beharrezkoa dela EA «birdemokratizatzea», alderdiak «bere nortasuna» berreskura dezan. Ramirezen hitzetan, hori da EH Bilduk atxikimendu handiagoa eskuratzeko eta Euskal Herriko politikan «hegemonia» lortzeko modua. Izan ere, kritikoen ustez, egungo zuzendaritza «putzu ilun batean» sartzen ari da alderdia.
Zuzendaritzak, berriz, argudiatu du «zaintza erdigunean jarriko duen planteamendu politiko bat» dela onartu dutena, sozialdemokraziaren eta Euskal Herri «aske, justu, duin eta bakezale baten» aldeko hautua. Era berean, zuzendaritzaren eta ildo kritikoaren arteko desadostasunei aipamen eginez, adierazi dute «EH Bildurekiko harremanean sakontzearen aldeko apustu garbia» egin duela EAko afiliazioak, koalizioaren izaera federala nabarmenduta: «Funtsezkoa da federazioa osatzen duten alderdi politikoen zeregin nagusia EH Bildun kokatzea, bakoitzaren protagonismo politiko propioa errespetatuz, euren lana, ibilbidea eta altxorra federazioaren sintesian modu garbian eta batuketa moduan sar daitezen». |
2022-2-20 | https://www.berria.eus/albisteak/209859/karrantzako-hilketarekin-lotuta-beste-pertsona-bat-espetxeratu-dute-laugarrena.htm | Gizartea | Karrantzako hilketarekin lotuta, beste pertsona bat espetxeratu dute, laugarrena | Ertzaintzak bederatzi lagun atxilotu zituen abenduan, eta haietako bat da gaur espetxeratutakoa. Froga berriak agertu direlako hartu dute erabakia. | Karrantzako hilketarekin lotuta, beste pertsona bat espetxeratu dute, laugarrena. Ertzaintzak bederatzi lagun atxilotu zituen abenduan, eta haietako bat da gaur espetxeratutakoa. Froga berriak agertu direlako hartu dute erabakia. | Lau dira jada Misael Centenoren hilketan zerikusia dutelakoan espetxeratutakoak. Ertzaintzak, abenduan, bederatzi lagun atxilotu zituen kasuarekin lotuta, eta haietako hiru kartzelatu zituzten. Orain, ordea, froga berriak agertu dira, eta Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi du beste susmagarri bat espetxeratu dutela, laugarrena.
Ertzaintzak azaroaren 30ean aurkitu zuen Misael Centenoren gorpua, Karrantza ibaian –Karrantzan (Bizkaia) bizi zen–. Guatemalakoa zen, eta bi urte zeramatzan Bizkaian. Hiru egun lehenago galdu zen haren arrastoa; taberna batean istilu batean nahastuta ikusi zuten azkeneko aldiz. Auzi medikuek ondorioztatu zutenez, hil egin zuten.
Ertzaintzak «hasieratik zeuzkan begiz jota» atxilotuak —Karrantza inguruan atxilotu zituzten guztiak—. Izan ere, ezagunak dira herrian, eta atxilotuak seinalatzen dituzten hainbat testigantza bildu ditu Poliziak.
Autopsia
Karrantza ibaian aurkitu zuten hilotza, Kantabriako (Espainia) Ramales de la Victoria herriaren parean. Familiak aurreko igandean bertan jarri zuen salaketa. Kantabriako auzi medikuek egin zioten autopsia, eta, ondorioztatu zutenez, Centeno hil egin zuten. Hil ostean bota zuten uretara, edo konorterik gabe zegoela.
Balmasedako epaitegira eraman zuten ikerketa abenduan, eta horren emaitza izan ziren atxiloketak.
Lekukoen arabera, Centeno taberna batean zegoen lagun batzuekin, eta beste bezero batekin istilua eduki zuen. Garagardo ontzi bat bota zion gazte bati. Horren lagunak Centenoren atzetik korrika hasi ziren. Gero zer gertatu zen ez dute argitu oraindik. |
2022-2-20 | https://www.berria.eus/albisteak/209860/altuna-eta-martija-zuzenean-finalerdietara.htm | Kirola | Altuna eta Martija, zuzenean finalerdietara | Garaipena behar zuten txartela eskuratzeko, eta gogor borrokatuta lortu dute helburua. Kanporaketa jokatu beharko dute Laso-Imazek, eta atzo huts egin zuten Irribarria-Rezustak. | Altuna eta Martija, zuzenean finalerdietara. Garaipena behar zuten txartela eskuratzeko, eta gogor borrokatuta lortu dute helburua. Kanporaketa jokatu beharko dute Laso-Imazek, eta atzo huts egin zuten Irribarria-Rezustak. | Etxeko lanak behar bezala egin dituzte Jokin Altunak eta Julen Martijak. Garaipena behar zuten zuzenean finalaurrekoetara sailkatzeko, eta partida ikusgarria jokatuta irabazi diete txartel hori eskuratzeko ia aukerarik ez zuten Laso-Imazi.
Beraz, atzo Irribarria-Rezustak egindako hutsa baliatuta, Altuna III.a-Martija izango dira finalaurrekoetan, Elezkano II.a-Zabaletarekin batera. Kanporaketa, berriz, Irribarria-Rezustak, Laso-Imazek, Peña II.a-Albisuk eta Ezkurdia-Tolosa jokatuko dute, datorren ostiralean hasita.
Gaurkoan, neurketa 0-2 aurretik hasi dute urdinek, baina Altunak azkar zapuztu ditu Laso-Imazen itxaropen apurrak (0-22 edo 1-22 irabazi behar zuten txartela lortzeko). 2-2 berdindu dute neurketa, eta erakustaldia hasi du amezketarrak: markagailuak 8-3ko emaitza erakusten zuenerako, sei tanto zituen eginak. Hortik aurrera, pauso bat aurrera egin dute Baikokoek, eta gogortu egin dira tantoak (9-6).
Ez dute ezer oparitu urdinek, eta ikuskizun ederra ikusi dute Eibarko Astelena pilotalekua bete dutenek. Tanto luze eta gogor horietan, jokoan gutxiago sartu da Altuna, eta gehiago sufritu du Martijak (10-10). Jokoan sartu ahal izan denetan, ordea, min egiten jarraitu du amezketarrak, eta defentsan lan egitea tokatu zaionean ere ondo erantzun du (19-11). Une horretan, hamalau egindako eta galdutako bakarra zituen aurrelariak. Amaieran, hamasei egindako eta bi galdutako.
Neurketa erabakita zegoela zirudien arren, borrokoan jarraitu dute urdinek, eta tanto ikusgarriak utzi ditu partidak azken unera arte (22-15). Bikote gisa, hirugarren aldiz jokatuko dituzte finalaurrekoak Altunak eta Martijak. Aurreko bietan ez ziren finalera iritsi. Ea aurten lor dezakete.
Irribarria-Rezusta, kanporaketara
Atzo, Irribarria-Rezustak nahikoa zuten Labriten Peña II.a-Albisuri irabaztea zuzenean finalerdietarako sailkatzeko. Baina ez zuten lortu: 22-14 galdu zuten.
Peña-Albisuk bazekiten ez zutela aukerarik zuzenean finalerdietan jokatzeko, eta derrigorrez kanporaketa bat jokatu beharko zutela. Bada, presiorik gabe jardun zuten, eta horrek mesede egin zien. Kontrakarrean aritu ziren, berriz, Irribarria-Rezusta. Lotuta. Eta, nahiz eta partidaren erdian aldea apur bat murriztu zuten, Peña-Albisuri ez zien garaipenak ihes egin.
Horrenbestez, azken partida irabazteak uzten duen aho zapore onarekin ailegatuko dira datorren asteburuko kanporaketetara. Irribarria-Rezustak, berriz, ez zituzten etxeko lanak egin, eta kanporaketara bidali ditu Altuna III.a-Martijaren garaipenak.
Txapelketatik kanpo geratu dira, berriz, Jaka-Mariezkurrena II.a eta Urrutikoetxea-Aranguren. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209861/putinek-luhanskeko-eta-donetskeko-herri-errepubliken-independentzia-aitortu-du.htm | Mundua | Putinek Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliken independentzia aitortu du | Ohar bidez, Errusiako presidenteak iragarri die Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrari eta Emmanuel Macron Frantziako presidenteari dekretu bat sinatu duela Donbassko herri errepubliken independentzia aitortzeko. Errusiako Parlamentuak dekretua berretsiko du «laster». Mendebaldeko potentzien babesik gabe hartu du erabakia Putinek. | Putinek Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliken independentzia aitortu du. Ohar bidez, Errusiako presidenteak iragarri die Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrari eta Emmanuel Macron Frantziako presidenteari dekretu bat sinatu duela Donbassko herri errepubliken independentzia aitortzeko. Errusiako Parlamentuak dekretua berretsiko du «laster». Mendebaldeko potentzien babesik gabe hartu du erabakia Putinek. | Giroa are gehiago berotu da Luhankseko eta Donetskeko herri errepubliketan, Ukraina ekialdean. Baina ez bakarrik Ukrainako armadaren eta milizia errusiazaleen arteko borrokengatik, baita bi herri errepublika horien etorkizun politikoagatik ere. Izan ere, Errusiako presidente Vladimir Putinek Donbassko bi errepubliken independentzia aitortu du, Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrari eta Emmanuel Macron Frantziako presidenteari, horretarako dekretu bat sinatuko zuela iragarri eta gero. Zehazki, eskaera hori egin diote Errusiako Segurtasun Kontseiluko kideek eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketako liderrek, Denis Puxilinek eta Leonid Pasetxnikek, hurrenez hurren. Okerrik ezean, Errusiako Parlamentuak Putinen erabakia «ahalik eta lasterren» berretsiko du.
Hain justu, Errusiako behe ganberako diputatuek Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia aitortzeari buruzko bozketa egin zuten iragan astean. 368 ordezkarik hartu zuten parte, eta 351k egin zuten horren alde. Zehazki, diputatuek diote Donbassko errusiarrek «laguntza behar» dutela, eta «helburu humanitarioak» dituzten «neurri egokiak» babesten dituztela. Izan ere, ordezkariek uste dute bi herri errepubliken aitorpenak «oinarriak» sortuko dituela «segurtasun bermeak ziurtatzeko» eta «errepubliketako biztanleria atzerriko mehatxuetatik babesteko».
Gisa horretara, baiezkoa gailendu zenez, onarpen hori egiteko ebazpen bat bidaliko zioten Putini, eta gaurko Segurtasun Kontseiluko ezohiko batzarrean Donbassko herri errepubliken independentziarako gaia izan dute hizpide, eta horren ondoren hartu du erabakia Putinek. Ameriketako Estatu Batuen, NATOren eta EB Europako Batasunaren ohartarazpenei entzungor egin die Errusiako presidenteak. Izan ere, Mendebaleko potentziek esana zuten ez zutela onartuko Moskuk halakorik egiterik; are, adierazi izan dute zigorrak ezartzea aztertuko zutela hori eginez gero.
Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublikak Donbass eskualdean daude, eta eremu horretako indarrak gerran daude Ukrainako armadarekin 2014az geroztik. Urte hartan eta 2015ean, su-eten bat finkatzeko Minskeko Akordioak adostu zituzten, baina bi aldeetako inork ez ditu errespetatu —batez ere Kievek—; denera, 31.000 bat lagun hil dituzte gatazka horretan, baita 2,5 milioi desplazatu eragin ere.
Hain zuzen, gerratik ihesi, bi errepublika horietako 60.000 herritarrek baino gehiagok Errusiako muga zeharkatu dute, Moskuko agintariek adierazi dutenez. Horrez gain, Errusian ospitaleak eta egoitzak husten hasi dira errefuxiatuak jasotzeko. Aurreikuspenen arabera, 700.000 pertsona ebakuatuko dituzte, batez ere emakumeak, haurrak eta adinekoak. Putinek 10.000 errublo —100 euro inguru— eskaini dizkie Donbasstik Errusiara joan direnei. |
2022-2-20 | https://www.berria.eus/albisteak/209862/bilboko-elizbarrutia-hogei-abusu-kasu-inguru-ikertzen-ari-da.htm | Gizartea | Bilboko Elizbarrutia hogei abusu kasu inguru ikertzen ari da | Elizak bere ardura aitortu du: «Biktimak entzun nahi ditugu, ikertu, konpondu eta, batez ere, zauriak itxi nahi ditugu». | Bilboko Elizbarrutia hogei abusu kasu inguru ikertzen ari da. Elizak bere ardura aitortu du: «Biktimak entzun nahi ditugu, ikertu, konpondu eta, batez ere, zauriak itxi nahi ditugu». | Bilboko Elizbarrutiak 2019an sortutako batzordeak sexu abusuen inguruko hogei salaketa jaso ditu, eta haietako seik apaizei eragiten diete. Hala iragarri du Elizak berak osatutako Adingabeen Aurkako Abusuen Babeserako eta Prebentziorako Batzordeak. Kasuak ikertzen ari dira, eta horren berri eman dute gaur egin dituzten mezetan.
Plazaratu duen agirian, Elizak bere ardura aitortu du, eta esan du zauriak itxi nahi dituela: «Zabaldutako arazo bat izateak ez digu kentzen gizartearen aurrean dugun betebehar morala». Elizbarrutiaren arabera, batzordea «beharrezko ikerketak» egiten ari da, eta, kasu batzuetan, «kanpoko erakunde espezializatuen laguntza eskatu du».
Carlos Olabarrik, batzordearen zuzendariak, esan du beranduegi jokatzen ari direla, eta kasuak jakin arren ezkutatu eta estali izan dituztela.
Beste bost
Urtarrilaren 4an jakinarazi zuen Bilboko Elizbarrutiak ikerketa bat zabaldu zuela adingabeei egindako bost sexu abusu argitzeko.
Orduan, Espainiako El País egunkariak 251 salaketa bidali zizkien Vatikanoari eta Espainiako Eliza katolikoari, eta haietatik bost Bizkaian gertatutakoak dira; haiek ikertuko zituela iragarri zuen elizbarrutiak.
Abusu horiek 1950eko hamarkadatik 1990ekora egindakoak dira, Bizkaiko bost erlijio zentrotan. Zehazki, Barakaldoko San Bizente Paulekoa ikastetxean, 1950eko hamarkadan; Bediako San Joan Bataiatzailearen elizan, 1964 eta 1966 artean; Bilboko Santa Marina haurrentzako erietxean, 1971n; Bilboko Kristo Erregeraen parrokian, 1976an; eta Bilboko Maristak ikastetxean, 1990ean.
Bilboko Elizbarrutiak El País-en lanaren balioa aitortu zuen, eta gertakariok salatu dituzten biktimak ere goraipatu zituen. Ikerketa bat zabaldu zuten, eta «eraso horien inguruan informazioren bat eman dezakeen edonori» zabaldu zizkioten elizbarrutiko ateak. |
2022-2-20 | https://www.berria.eus/albisteak/209863/athleticek-nagusitasunez-irabazi-du-derbia.htm | Kirola | Athleticek nagusitasunez irabazi du derbia | Aukera gutxiko lehen zati baten ostean, 68. minututik aurrera lau gol sartu dituzte zuri-gorriek. Vivian, Sancet, Williams eta Muniain izan dira golegileak. | Athleticek nagusitasunez irabazi du derbia. Aukera gutxiko lehen zati baten ostean, 68. minututik aurrera lau gol sartu dituzte zuri-gorriek. Vivian, Sancet, Williams eta Muniain izan dira golegileak. | Athleticek badaki derbiak ere irabazten. Zuri-gorriek bi urte eta erdi zeramatzaten Realari irabazi gabe, baina gaur amaitu dute joera hori; eta nola, gainera. Hasieratik amaieraraino, hobeak izan dira Marcelinoren mutilak, eta azken minutuetan ikuskizuna emanda garaipen garrantzitsua lortu dute.
Realak neurketa gogorra jokatu zuen ostegunean Leipzigen, Europa Ligan, eta, horren jakitun, hasiera-hasieratik erritmo handia ezarri dute etxekoek. Lehen zatian aukera gutxi izan dituzte bi taldeek, baina hobea izan da Athletic. Etxeko taldea gertuago ibili da aurkariaren areatik bisitaria baino. Alemanian zelairatu zuen antzeko taldea hautatu du Imanol Alguacilek gaurko lehiarako, baina hala ere ezin izan du jokoa nahi bezala kontrolatu.
Gainera, 29. minutuan, Athleticen aldeko penaltia adierazi du Martinez Munuera epaileak. David Silva eskuan jo du baloiak area barruan. Muniainek, ordea, ez du sartu penaltia; Remirok geratu dio. San Mames isilarazi du atezain nafarrak, Athleticeko jokalari ohiak partidaren hasieratik entzun behar izan ditu bere aurkako txistuak eta oihuak, baina lehen itzulian Anoetan egin zuen hutsegitea konpondu du penaltia geratuta.
Sancet eta beste hamar
Bigarren zatiak lehenengoaren antzeko hasiera izan du, 68. minutua heldu den arte. Arrisku handirik ez zuela zirudien korner batean, Dani Vivianek sareetara bidali du baloia burukada zoragarri bati esker. Hiru izan dira, nagusiki, balantza Athleticen alde jarri duten faktoreak: Realaren nekea, geldikako jokaldiak, eta Oihan Sancet. Nafarra Realeko atzelarien amesgaizto bilakatu da zelairatu den unetik bertatik.
Hark sartu du bigarren gola 72. minutuan, beste korner batean, eta, orduan, desegin egin da Reala. Amaierara arteko minutuak nahierara jokatu dit etxeko taldeak. Williamsek eta Muniainek sartu dituzte azken bi golak, hurrenez hurren, 80. eta 89. minutuetan, Sanceten bi jokaldiren ostean.
Azkenean, 4-0, garaipen argia, eta San Mamesen bildu diren zaleen zoramena. Realzale gutxi izan da han Athleticeko zuzendaritzak hartutako neurrien ondorioz (hutsik egon da kanpoko zaleen gunea), baina esanguratsuak ziren gutxi horien aurpegiak ere.
Sailkapen nagusian zazpigarrena da Reala 38 punturekin, eta zortzigarrena Athletic 37rekin. Donostiarrek ostegunean Europa Ligako kanporaketako itzulerako neurketa jokatuko dute Anoetan, Leipzigen aurka (18:45).
Athletic: Simon; De Marcos (Petxarroman, 89 min), Vivian, Iñigo, Yuri (Balenziaga, 89 min); Dani Garcia, Vesga (Vencedor, 62 min), Berenguer, Muniain; Raul Garcia (Sancet, 62 min) eta Iñaki Williams (Villalibre, 86 min).
Reala: Remiro; Gorosabel, Zubeldia, Le Normand, Aihen; Zubimendi, Merino (Guridi, 62 min), Silva (Rafael, 62 min); Portu (Nais, 72 min), Oiartzabal eta Sorloth (Ander Martin, 72 min). |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209864/alsazian-924-ekialde-handitik-atera-eta-eskualde-bilakatzearen-alde.htm | Mundua | Alsazian, %92,4 Ekialde Handitik atera eta eskualde bilakatzearen alde | 1,9 milioi herritarretik 168.456k parte hartu dute kolektibitatearen estatusari buruzko kontsultan. Galdeketak ez du ondorio juridikorik, baina espero dute auzia presidentetzarako bozen kanpainaren parte izatea. | Alsazian, %92,4 Ekialde Handitik atera eta eskualde bilakatzearen alde. 1,9 milioi herritarretik 168.456k parte hartu dute kolektibitatearen estatusari buruzko kontsultan. Galdeketak ez du ondorio juridikorik, baina espero dute auzia presidentetzarako bozen kanpainaren parte izatea. | «Ni oso ongi nago!». Frederic Bierry CEA Alsaziako Kolektibitate Europarreko presidentea pozik agertu da kolektibitatearen estatusari buruzko galdeketaren bilana egitean: gutxienez 100.000ko parte hartzea nahi zuen, eta kopuru hori aise gailendu dute, 168.456 herritarrek eman baitute iritzia kontsulta horretan. Emaitza, gainera, biribila da, botoa eman dutenen %92,4k egin baitute Ekialde Handitik atera eta eskualde bilakatzearen alde. «Erabakia helegiterik gabekoa da. Otsailaren 21 hau historikoa da», adierazi du Bierryk, pozarren.
CEAko presidenteak sustaturiko herri kontsulta iragan abenduaren 15ean hasi zen, eta hilaren 15ean amaitu. Aurrez aurre, postaz edo Internet bidez bozkatzeko aukera izan dute bi hilabeteotan, eta Alsazian bizi diren 1,9 milioi herritarrek zuten iritzia emateko eskubidea.
Hasiera-hasieratik, galdeketa horren helburua izan da Alsaziaren estatusaren auzia Frantzian datorren apirilean egitekoak diren presidentetzarako bozen kanpainaren parte izatea, kontsultak ez baitu ondorio juridikorik.
«Alsaziarrak argi mintzatu dira: Alsaziak eskualde bilakatu nahi du berriz ere; Alsazia eskualde bilakatuko da berriz ere. Engaiatzen naiz Alsazia eskualdea berriz sortzera», adierazi du Bierryk emaitzen berri emateko agerraldian.
Agintariaren iritziz, «balio politiko handia» du galdeketak, eta, horregatik, konpromisoa hartu du presidentetzarako hauteskundeetako «hautagai guztiei eta presidente hautatuari Alsaziako herritarren nahia errespeta» dezatela eskatzeko.
Iaztik, Alsaziak estatus berri bat du, eta CEA kolektibitateak estatuaren eskumen batzuk jaso zituen, horietako batzuk estreinakoz: hala nola hizkuntzaren, turismoaren, errepideen eta mugaz gaindiko harremanen arloan, Alemaniarekin eta Suitzarekin erlazioak handitzeko.
Baina, askorentzat, «mugatuegia» izan zen egungo estatusari buruzko lege proiektua; besteak beste, LR Errepublikanoak taldeko diputatu Laurent Furstentzat —CEAko presidentea ere LRkoa da—: «Urrutitik gatoz, baina ez goaz oso urrutira», adierazi zuen 2019ko ekainean, kolektibitateari buruzko lege proiektuaren azterketa hasi aurretik.
Unser Land (Gure Lurra) alderdi autonomistaren presidente Jean-Georges Trouilletek ideia bera helarazi zion BERRIAri 2020ko udan: «Opari bat jasotzea bezala da, baina biltzeko erabiltzen den papera soilik, oparia bera gabe».
Adostasun zabala
Alsazian adostasun zabala dago ezkerreko eta eskuineko alderdien eta herritarren artean eskualdearen batasunaren inguruan. Horren erakusle da 2014ko azaroaren 9an Asanblea Nazionalean gertaturikoa: UMP Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasuna zenaren diputatu alsaziar batzuek Ez ezazue Alsazia hil zioen banderola bat zabaldu zuten, gobernua lurralde antolaketa aldatzear zegoela.
Egungo zatiketa 2016ko lurralde berrantolaketaren ondorio da; François Hollandek 22 eskualdetik hamalaura pasatzea proposatu zuen, eta azkenean Asanblea Nazionalak hamahirura aldatzea erabaki zuen. Horren ondorioz, Alsaziak zatituta ikusi zuen bere burua, eta Frantziako mapan are desagertuago agertu zen, lau departamendu batu zituen Ekialde Handia eskualdearen parte baita —Lorrenarekin eta Champagne-Ardennerekin batera—.
Aurrez, 1982tik 2015era Rhin Garaia eta Beherea departamenduak eskualde bakar batean egon ziren elkartuta.
Ikusteko dago Alsaziaren estatusaren aferak tokirik izango duen apirileko bozen kanpainako eztabaidetan, baina emaitzak eta urteotako presio politikoak agerian utzi dute kolektibitate horren auzia bizirik dagoela Frantziako lurraldetasunari buruzko eztabaidan. Alsaziaz gain, Korsikaren autonomia, Bretainia historikoaren batasuna eta Kaledonia Berriaren etorkizuna dira aferetako batzuk. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209865/askapenak-brigadetan-parte-hartzeko-epea-ireki-du.htm | Politika | Askapenak brigadetan parte hartzeko epea ireki du | 35 urte bete ditu Askapena Euskal Herriko erakunde internazionalistak. Bi urteren ostean, berriro hasiko dira brigadak antolatzen. | Askapenak brigadetan parte hartzeko epea ireki du. 35 urte bete ditu Askapena Euskal Herriko erakunde internazionalistak. Bi urteren ostean, berriro hasiko dira brigadak antolatzen. | Askapena Euskal Herriko erakunde internazionalistak 35 urte beteko ditu aurten. Azken bi urteetan, pandemiaren ondorioz, zailtasunak izan dituzte munduko hainbat herrialdetara brigadak bidaltzeko. Halere, bi urteren ostean, berriro hasiko dira brigadak antolatzen, eta erakundeko kideek jendea animatu dute horietan parte hartzera. «Gure hastapenetik, brigadak izan dira horretarako tresnarik garrantzitsuenetako bat; izan ere, gainontzeko herri langileen borrokak ezagutu eta geureak irakaspen horietaz elikatu dituzte ehunka euskal brigadistek», gogorarazi dute erakundeko kideek. Gaurtik aurrera, beraz, zabalik dago brigadetan izena emateko epea.
Askapenako kideen ustez, brigaden helburua herrien arteko «elkar ezagutza» da. Hau da, Euskal Herriko esperientziak gainontzeko herrietara zabaltzea, eta alderantziz: «Horregatik daramatzagu 35 udagorri Euskal Herriari ekarpen internazionalista egiten».
Azkenik, azaldu dute brigadak ez direla esperientzia pertsonal bat, baizik eta, «ondo antolatutako talde baten bidez» errealitatearen beste ikuspegi batez jabeturik, helburu hauxe dutela: «Euskal Herriak behar dituen irakaspenak lortzea da». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209866/eajk-pse-eek-eta-ep-iuk-trans-legea-erreformatzeko-testua-erregistratu-dute-eusko-legebiltzarrean.htm | Gizartea | EAJk, PSE-EEk eta EP-IUk trans legea erreformatzeko testua erregistratu dute Eusko Legebiltzarrean | Transexualitateari lehen mailako arreta zerbitzua eman nahi diote osasungintzan, eta adingabeak erabaki medikuak hartzeko gaitu. Hezkuntza sisteman eta lan arloan ere aldaketak proposatu dituzte, besteak beste. | EAJk, PSE-EEk eta EP-IUk trans legea erreformatzeko testua erregistratu dute Eusko Legebiltzarrean. Transexualitateari lehen mailako arreta zerbitzua eman nahi diote osasungintzan, eta adingabeak erabaki medikuak hartzeko gaitu. Hezkuntza sisteman eta lan arloan ere aldaketak proposatu dituzte, besteak beste. | Transexualitatearen Lege Integrala moldatzeko egitasmoa Eusko Legebiltzarrera eramango dute EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk. Lehen biek ohar bateratu baten bidez jakinarazi dute 14/2012 legea erreformatzeko testu bat erregistratu dutela hiru alderdiek. «Trans komunitatearen eta hura ordezkatzen duten kolektiboen bultzadarekin eta lankidetzarekin» iritsi da egitasmoa ganberara, Iñigo Iturrate EAJko legebiltzarkideak eta Gloria Sanchez PSE-EEkoak izenpetutako oharraren arabera: «Protagonisten ahotsa ez izatea errealitateari bizkarra emanez eta ikuspegi mugatu eta desitxuratuarekin legeak egitea litzateke».
Orain, espero dute legebiltzarrak berrestea «gizarte zibilarekin lortutako akordioa», eta legearen erreforma «alderdi guztien laguntzarekin» aurrera ateratzea. Gai «garrantzitsuak» jasotzen ditu testuak, sinatzaileen arabera, eta aurreratu dute «transexualek eta transgeneroek» hezkuntzan, osasungintzan eta lan arloan dituzten «eskubideak» bermatu nahi dituztela. Horrekin batera, «pertzepzio sozial eta instituzionalari negatiboki eragiten dioten estereotipoak» gainditzen laguntzea ere nahi dute.
Osasungintzan, zerbitzuen zorroa zabaldu nahi dute hiru alderdiek, lege erreformaren bidez, eta, horrez gain, sei hilabeteko epea ezarri «transexualitateari Lehen Mailako Arretako Zerbitzuak eta Unitate Espezializatua abian jartzeko». Zerbitzu horrek erregelamendu maila izan du orain arte, eta aurrerantzean lege maila izatea nahi dute. Bestalde, testuak dio adingabeko transexualek «eskubidea dutela entzunak izateko eta erabaki medikoak hartzen parte hartzeko». Hala ere, zehazten du haren legezko ordezkariak emango duela baimena «tratamenduen norainokoa ulertzeko gai ez bada edo 16 urtetik beherakoa bada».
Hezkuntza sisteman ere proposatu dituzte aldaketak: «Sexu identitateagatik ez diskriminatzeko protokoloak garatuko dira, eta transexualak dauden zentroetan, hezkuntza komunitate osoaren prestakuntza bermatuko du sailak, irakasleak, administrazioko langileak, familiak eta ikasleak barne». Lan eremura ere zabaldu nahi dituzte diskriminazioaren kontrako planak, eta prestakuntza sustatu lan ikuskaritzako eta arriskuen prebentzioko arduradunentzat.
«Oztopo asko»
EAJk eta PSE-EEk ohar bateratuan gogoratu dute «genero arrazoiengatiko diskriminaziorik ezari eta transexualen eskubideei buruzko araudi propioa» izan zuen lehen autonomia erkidegoa izan zela EAE, 2012an, eta «despatologizaziorako eta norberaren nortasunari buruz erabakitzeko eskubiderako lehen erreforma» onartu zutela duela hiru urte. Horren jarraipen gisa aurkeztu dute legea aldatzeko proposamena. Halaber, egun oraindik transexualen eta transgeneroen «garapen osoa» lortzeko «oztopo asko» daudela nabarmendu dute: «Gudua ez da amaitzen gauden tokian. Aniztasuna errespetatzen duen gizartea lortzeak etengabeko borroka eskatzen du. Ezin diogu erne egoteari utzi, eta, berdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren alde urte luzeetan lan egin arren, eskubide guztiak bermatuta ez dauden espazioak geratzen dira». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209867/gazteriaren-euskal-legea-babestuko-du-elkarrekin-podemos-iuk.htm | Gizartea | Gazteriaren Euskal Legea babestuko du Elkarrekin Podemos-IUk | Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak nabarmendu duenez, modua ematen du «gazteen emantzipazioa eta gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna» lortzeko, besteak beste. EH Bilduk, berriz, ez du legea babestuko: «Ez dituelako zehazten legearen helburu teorikoak lortzeko tresnak». | Gazteriaren Euskal Legea babestuko du Elkarrekin Podemos-IUk. Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak nabarmendu duenez, modua ematen du «gazteen emantzipazioa eta gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna» lortzeko, besteak beste. EH Bilduk, berriz, ez du legea babestuko: «Ez dituelako zehazten legearen helburu teorikoak lortzeko tresnak». | Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko legebiltzarreko bozeramailea pozik agertu da Gazteriaren Euskal Legearen hasierako zirriborroan sartzea lortu duten aldaketekin. Azaldu du legeak «gazteen emantzipazioa, gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna eta gazteen parte hartze eraginkorra» ahalbidetzen dituela. Horregatik, Gorrotxategik aurreratu duenez, asteartean aurkeztuko den legearen inguruko txostenaren alde bozkatuko dute, eta gauza bera egingo dute legea onartuko den osoko bilkuran. Oraindik ez dago zehaztuta noiz izango den osoko bilkura.
Gazteen emantzipazio sarea sortzea da koalizioak legeari egindako ekarpen nagusia, Gorrotxategik azaldu duenez. Gazteentzako zerbitzu guztiak zentralizatzea da ekarpen horren helburua. Horrez gain, «gazteen parte hartzea sustatzea eta parte hartze hori erabakigarria izatea» da etorkizuneko legeak jasoko duen beste neurri bat, Gorrotxategiren arabera.
Azkenik, laneratzeko laguntza eta zerbitzuetarako eskubideak jasoko dira legean. Besteak beste, «gizonen eta emakumeen arteko berdintasuna» bermatuko du. Besteak beste gazteen sexu eta jatorri aniztasuna aitortuko dela esan du Gorrotxategik.
Ez ditu lehentasun
Urkulluren Gobernuak ez ditu gazteak lehentasun. EH Bilduk ez du legea babestuko. Eraitz Saez de Egilaz legebiltzarkideak azaldu duenez, legeak «ez dio erantzuten gazteek egun duten errealitateari»; izan ere, ez ditu tresnak zehazten «legearen helburu teorikoak lortzeko».
Anbizioa falta zaion lege bat dela uste du Saez de Egilazek: «Gazteon nahiak eta beharrak lehen plano politikoan jartzeko, egoera eraldatzeko eta salto kualitatibo bat egiteko. Erantzun, neurri eta erabaki berriak legez martxan jartzeko aukera galdu du Urkulluren Gobernuak».
Emantzipazioa eta etxebizitza duin bat eskuratzeko zailtasunak, lan prekaritatea eta aisialdia… «egiturazko» arazo horiei ez zaie heldu, Saez de Egilazen ustez, eta hori hala izan da ez delako egon «negoziatzeko aukera erreal bat». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209868/de-prada-epailea-auzitegi-nazionalean-presoez-erabakitzen-duen-atalera.htm | Politika | De Prada epailea, Auzitegi Nazionalean presoez erabakitzen duen atalera | Jose Ricardo de Prada epaileak beteko du Ramon Saez eta Concepcion Espejelek Auzitegi Nazionaleko lehen atalean utziko duten hutsunea. | De Prada epailea, Auzitegi Nazionalean presoez erabakitzen duen atalera. Jose Ricardo de Prada epaileak beteko du Ramon Saez eta Concepcion Espejelek Auzitegi Nazionaleko lehen atalean utziko duten hutsunea. | Aldaketak Espainiako Auzitegi Nazionalean. Ramon Saez eta Concepcion Espejel magistratuak Auzitegi Konstituzionalerako izendatu dituzte, eta, aurrerantzean, Jose Ricardo de Prada epaileak beteko du Auzitegi Nazionaleko lehen atalean libre geratuko den hutsunea. Areto hori da euskal presoen gradu progresioez, baimenez eta abarrez erabakitzen duena.
De Pradaren ikuspegia ez da ohikoa Auzitegi Nazionalean; publikoki mintzatu izan da torturaz eta harekiko egon den jarreraz. «Torturen auzian jende guztiak nahiago du beste aldera begiratu», esan zion BERRIAri 2013ko elkarrizketa batean. 2016an, Tolosako Elkarbizitza Foroan (Gipuzkoa) parte hartu zuen Carmen Lamarca katedradunarekin, Garbiñe Biurrun magistratuarekin eta Iñigo Iruin abokatuarekin batera, eta, torturen inguruan esandakoengatik, Auzitegi Nazionalak aztertu zuen De Prada inpartziala ote zen ETAri buruzko auziak epaitzeko. Auzitegiak ebatzi zuen De Pradarenak «hizlari gisa emandako iritziak» izan zirela eta horrek ez zuela auzitan jartzen epaile gisa duen zeregina. Haatik, PPren gobernuaren eta biktimen elkarte batzuen kritikak ere izan zituen, eta JpD Demokraziaren Aldeko Epaileak Espainiako elkarteak babesa agertu zion.
De Prada bigarren sekzioan zegoen Auzitegi Nazionalean, eta, orain, Jesus Gutierrez, Maria Riera, Francisco Javier Vieira eta De Pradak berak osatuko dute lehen sekzioa.
Bestelakoa da hutsunea utzi duen Espejel epailearen soslaia. PPren ustelkeria ikertzeko Gurtel auzitik apartatu zuten, PPrekiko loturagatik; besteak beste, presoen babesaren aurkako auzian 47 lagunen auzipetzea berretsi zuen, eta hura izan zen Altsasu auziko epaimahaiburua ere. Hura auzitik kanpo uzten saiatu zen defentsa, Guardia Zibilarekin lotura zuelako, baina ez zuten onartu. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209869/arartekoak-autokontsumoa-sustatzeko-eskatu-du-pobrezia-energetikoari-aurre-egiteko.htm | Gizartea | Arartekoak autokontsumoa sustatzeko eskatu du pobrezia energetikoari aurre egiteko | Manuel Lezertua Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Arartekoak eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak inauguratu dute gaur, Bilbon, EAEko tokiko energia komunitateetan energia kontsumitzaile ahulen parte hartzea bermatzeko oztopo eta jardunbide egokiei buruzko jardunaldia. | Arartekoak autokontsumoa sustatzeko eskatu du pobrezia energetikoari aurre egiteko. Manuel Lezertua Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Arartekoak eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak inauguratu dute gaur, Bilbon, EAEko tokiko energia komunitateetan energia kontsumitzaile ahulen parte hartzea bermatzeko oztopo eta jardunbide egokiei buruzko jardunaldia. | Manuel Lezertua Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Arartekoak eta Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak inauguratu dute gaur, Bilbon, EAEko tokiko energia komunitateetan energia kontsumitzaile ahulen parte hartzea bermatzeko oztopo eta jardunbide egokiei buruzko jardunaldia. Lezertuak iturri berriztagarrietatik sortutako energia elektrikoaren «autokontsumoa sustatzeko» eskatu die instituzioei, pobrezia energetikoari aurre egiteko bitarteko gisa.
Era berean, Lezertuak hausnarketa bikoitza egin du. Batetik, esan du klima larrialdiak «trantsizio ekologiko eta energetikoa» eskatzen duela klima aldaketaren ondoriorik larrienak arintzeko. Bestetik, honako hau gehitu du: «Bidezko trantsizioa lortzeko betebehar etikoa dugu, kolektibo bakar bat ere atzean utziko ez duena, bereziki ahulenak. Eta herritarra politika energetiko eta klimatikoen erdigunean jarri behar dugu».
Alternatiba batzuk ere proposatu ditu Arartekoak. Bide horietako baten gisa proposatu du tokiko energia komunitateen bidezko autokontsumoa: tokiko bazkideen bitartez iturri berriztagarrietatik sortutako energiaren autokontsumoa modu kolektiboan sustatzeko eratutako erakunde bat, hain zuzen ere.
Testuinguru horretan, haren iritziz, instituzioek «kontuan hartu behar dute» elektrizitatearen faktura murrizteko eta familiekiko mendekotasun energetikoa murrizteko «potentziala» dutela. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209870/169-lagun-hil-dira-asteon-hego-euskal-herrian-koronabirusarekin.htm | Gizartea | 169 lagun hil dira asteon Hego Euskal Herrian koronabirusarekin | Beste 557 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 75 paziente daude ZIUetan. | 169 lagun hil dira asteon Hego Euskal Herrian koronabirusarekin. Beste 557 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian. 75 paziente daude ZIUetan. | Osasunbideak eta Osakidetzak emandako datuen arabera, otsailaren 14tik 20rako astean 169 lagun hil dira koronabirusak jota Hego Euskal Herrian. Iragan astean, 128 hildako zenbatu zituzten.
Halere, datuei begiratuta, oro har, pandemiaren datuek behera egiten segitzen dute. Erraterako, Hego Euskal Herrian beste 557 positibo detektatu dituzte egindako 3.575 probetan; bestela erranda, proben %15,5 izan dira positibo. Positiboen beheranzko joera ospitaleetako egoeran ere ageri da. Izan ere, 401 paziente daude koronabirusarekin Hego Euskal Herriko erietxeetan, eta horietako 75 ZIU zainketa intentsiboetako unitatean daude.
Iragan urteko abendu hasieratik ez zen agertu ospitaleetan hein horretako kopururik; hots, bosgarren olatuaren hasieratik. Orduan, 400 paziente ziren ospitaleetan, eta 79 ZIUetan. Nabarmentzekoa da, bestalde, bi asteko epean nabarmen apaldu direla datuak: ospitaleratuak guztira 860 ziren hilabete hasieran, eta orain 401 dira, erdiak baino gutxiago. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209871/eusko-jaurlaritzak-eta-puntueus-fundazioak-ingurune-digitalean-euskararen-erabilera-areagotzeko-elkarlana-aurkeztu-dute.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak eta Puntueus fundazioak ingurune digitalean euskararen erabilera areagotzeko elkarlana aurkeztu dute | Gizartean eta eremu sozioekonomikoan eragin nahi dute bereziki. 50.000 euroko laguntza emanen du Jaurlaritzak | Eusko Jaurlaritzak eta Puntueus fundazioak ingurune digitalean euskararen erabilera areagotzeko elkarlana aurkeztu dute. Gizartean eta eremu sozioekonomikoan eragin nahi dute bereziki. 50.000 euroko laguntza emanen du Jaurlaritzak | Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak eta Puntueus fundazioak ingurune digitalean euskararen erabilera areagotzeko bi erakundeen arteko elkarlana aurkeztu dute Bilbon egin duten ekitaldi batean. Gizartean oro har, eta eremu sozioekonomikoan eragin nahi dute bereziki. 2022. urtean Eusko Jaurlaritzak 50.000 euroko ekarpena egingo dio Puntueus fundazioari, eta laguntza teknikoa ere eskainiko dio garatuko dituen egitasmoak aurrera eramateko. Bingen Zupiria Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak eta Iñaki Goirizelaia Puntueus fundazioko lehendakariak aurkeztu duten elkarlanerako programak bi helburu nagusi ditu. Batetik, enpresetan .eus domeinuaren erabilera indartu nahi dute, eta ingurune digitalean euskararen erabilera areagotzera bultzatu nahi dituzte. Hizkuntza Politikako Sailburuordetzak harreman zuzena du askotariko erakunde pribatuekin, eta haiengana joko dute lehenik, baina enpresa elkargoak eta haien bazkideak ere ukitzeko asmoa dute. Merkataritza eta ostalaritza arlora joko dute ondoren, eta, azkenik, enpresa txiki eta ertainetara. Jaurlaritza eta Puntueus elkarlanean ariko dira entitate zein erakundeak erakarriz eta jarraipena eginez. Besteak beste, trebakuntza saioak egingo dituzte, eta behar dutenei laguntza teknikoa eskainiko diete. Puntueus fundazioak hainbat baliabide eskainiko dizkie enpresa eta erakundeei, hala nola .eus domeinua doan edo webgunea automatikoki itzultzeko plugin-a. Bestetik, norbanakoen gailu elektroniko pertsonalak euskaratzea lortu nahi dute, eremu digitalean euskara erabiltzaileen hizkuntza nagusia izatea sustatzeko. Lehenik eta behin, egoeraren azterketa bat egingo dute, eta, ondoren, komunikazio ekintza bat baino gehiago eginen dituzte .eus domeinuaren erabilera sustatzeko, eta nabigatzaileak eta gailu elektronikoak euskaraz konfiguratzeko. Bingen Zupiria Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak adierazi duenez, «hizkuntzaren bizitasun digitalari» erreparatu behar zaio ezinbestean, horrek erakutsiko baitu «neurri batean hizkuntzaren osasuna zein den». Haren iritziz, bizitasun digitala eskaintzarekin lotuta dago batetik, «komeni delako euskarazko eduki digitalak handitzea, ahalik eta gehienak izatea sarean». Baina, bestetik, ezinbestekoa da euskarazko eduki digital horiek «kontsumitzeko ohiturak indartzea». Iñaki Goirizelaia Puntueus fundazioko lehendakariak, bestalde, azpimarratu du gaur egun euskal gizarteak bizi duen egoerari erantzuteko ardura duela Puntueusek: «Gizartearen transformazio digitala bizitzen ari gara, eta azken bi urteetan, premiak bultzatuta, prozesu hori asko azkartu da. Guk bide horretan dauden pertsonak eta enpresak laguntzen ditugu: domeinuarekin batera, tresnak, trebakuntza, laguntza eta zibersegurtasuna euskaraz eskainiz egiten dugu». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209872/eusko-jaurlaritzak-eta-bizkaiko-aldundiak-erdibana-ordainduko-dute-galdakaorako-metroa.htm | Gizartea | Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Aldundiak erdibana ordainduko dute Galdakaorako metroa | Funts propioak erabiliko dituzte, eta 360 milioi euroko kostua izanen du orotara. 6,3 kilometro gehituko zaizkio metroaren sareari, eta beste bost geltoki: Sarratu, Aperribai, Bengoetxe, Galdakao eta Usansoloko Ospitalea. | Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Aldundiak erdibana ordainduko dute Galdakaorako metroa. Funts propioak erabiliko dituzte, eta 360 milioi euroko kostua izanen du orotara. 6,3 kilometro gehituko zaizkio metroaren sareari, eta beste bost geltoki: Sarratu, Aperribai, Bengoetxe, Galdakao eta Usansoloko Ospitalea. | Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Foru Aldundiak erabaki dute Galdakaorako (Bizkaia) metroaren 5. linea baliabide propioekin bultzatzea, eta 360 milioi euroko finantzaketa hitzarmen bat adostu dute, Euskal Trenbide Sareak (ETS) obrak lizitatu eta lanak urrian hasteko. Iñigo Urkullu lehendakariak, Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak eta Iñaki Arriola Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraioetako sailburuak astelehen honetan Gasteizen egindako prentsaurreko batean aurkeztu dute akordio berria. Europako Batasuneko Next Generation funtsen etorkizuneko ebazpenen zain ez egotea eta proiektua funts propioekin bultzatzea erabaki dute.
Trazadura berriaren kostua bi administrazioek ordainduko dute, erdibana; hau da, 180 milioi erakunde bakoitzak. 6,3 kilometro gehituko dizkiote metroaren sareari, eta beste bost geltoki ere bai: Sarratu, Aperribai, Bengoetxe, Galdakao eta Usansoloko Ospitalea; eta Busturialdetik eta Durangaldetik datorren Euskotreneko linearekin lotuko da.
Urkulluk euskal erakundeen egoera ekonomiko ona azpimarratu du, eta gogorarazi du Finantzen Euskal Kontseiluak 2021erako diru bilketaren datu errekor aurkeztu zituela. Horrela, Eusko Jaurlaritzak 1.200 milioi ekarpen gehiago jasoko ditu, «neurri handi batean» inbertsio publikoa bultzatzeko. «Hiru trantsizioetan aurrera egiteko inbertsioak egiten ari gara: digitala, ingurumenekoa eta soziala», azaldu du. Bizkaiko Foru Aldundiarekin lortutako akordioa balioetsi du Urkulluk, eta bi administrazioek «gauzatzeko finantza gaitasuna» dutela azpimarratu du. «Inbertsio hori baliabide propioekin jarriko dugu martxan. Inbertsio hori Euskadi Next Programan jasota dago, eta, Europako Funtsak jasoz gero, orain proiektu honetara bideratzen ditugun baliabide propioak askatu eta beste inbertsio batzuk bizkortu ahal izango ditugu», adierazi du.
Iñaki Arriolak, bere aldetik, azaldu du ETSk «dagoeneko definitutako eraikuntza proiektu bat» duela, «metroaren handitze garrantzitsu horri berehala aurre egin ahal izateko, behin finantza gaitasuna izanda». Obrak urrian hasten ahalko liratekeela iradoki du, eta 2028. edo 2029. urterako bukatzen ahalko liratekeela aurreikusi du. «Horrela, Bizkaiko pertsona eta herri gehiagori emango diegu zerbitzua, eta garraio publikoaren sarea eta baliabide publikoak eraginkorragoak izatea lortuko dugu», azpimarratu du sailburuak.
Galdakaoko udala, «pozik»
Galdakaoko Udalak ohar batean erran du Jaurlaritzaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren arteko akordioa «pozgarria» dela. «Urteetako aldarri, eskaera eta mobilizazioen ondoren, iritsi da galdakoztarrek horrenbeste espero zuten albistea», adierazi dute. Eskerrak eman dizkie urtertan proiektua sustatzen aritu diren herritar eta elkarteei, Jaurlaritzari eta Foru Aldundiari, «egitasmoa Galdakaorentzat eta galdakoztarrentzat positiboa izango delako». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209873/pandemiari-lotutako-abeeak-hilabetez-luzatuko-dituzte.htm | Ekonomia | Pandemiari lotutako ABEEak hilabetez luzatuko dituzte | Hego Euskal Herriko enpresek denbora gehiago izango dute lan erreformak sortutako eredura egokitzeko. | Pandemiari lotutako ABEEak hilabetez luzatuko dituzte. Hego Euskal Herriko enpresek denbora gehiago izango dute lan erreformak sortutako eredura egokitzeko. | Pandemiari lotutako enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak gaur zortzi ziren amaitzekoak, baina beste hilabetez luzatuko ditu bihar Espainiako Gobernuak, sindikatuen eta patronalaren adostasunarekin. Horrela, beren langileei aldi baterako enplegua laburtu edo kendu nahi dieten enpresek martxoaren amaiera arteko tartea izango dute eredu berrietara egokitzeko.
Espainiako Kongresuak otsailaren hasieran berretsitako lan erreformak enplegua aldi baterako murrizteko tresna berriak sortu ditu (Red izenekoak) zailtasun bereziak dituzten sektoreentzat, eta horien lehen erabiltzaileak bidaia agentziak izango dira. Halaber, bi aldi baterako erregulazio mota izango dira: arrazoi ekonomikoengatik, teknikoengatik, eta antolaketari eta ekoizpenari lotutakoengatik eskatutakoak (ETOP, gazteleraz), eta ezinbesteko arrazoiengatik eskatutakoak.
Horien eta pandemiari lotutako erregulazioen artean badira desberdintasun batzuk, eta batetik besterako trantsizioa errazteko onartu dute aldi baterako erregulazioen luzapena.
Beste luzapenik ez bada, martxoaren 31n iraungiko dira behin betiko aldi baterako erregulazioak. Data horren ondoren, La Palma uharteko sumendiaren leherketaren kalteei lotutakoak soilik geratuko dira indarrean.
Trantsiziozko hilabetean izango da aldaketarik. Sindikatuek azaldu dutenez, enpresek erregulazioan dituzten langileen gizarte kotizazioen zati handiago bat ordaindu beharko dute. Trebakuntza plana duten enpresetan, kotizazioetan aurrezten zuten zatia %80tik %60ra txikituko da. Formakuntzarik ez bada, berriz, %20 aurreztuko dute enpresa hamar langiletik gorakoa bada, eta %30 gehienez bederatzi langile badituzte.
Aldi baterako erregulazioen luzapena biharko bileran onartuko du Espainiako Gobernuak, eta orduan berretsiko du gutxieneko soldata mila eurora igoko dela. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209874/ia-ekintza-guztiei-eutsiko-diete-tolosako-inauterietan.htm | Bizigiro | Ia ekintza guztiei eutsiko diete Tolosako inauterietan | Kabi Alai elkartearen eskutik izango da txupinazoa, ostegunean, eta, besteak beste, danborrada, diana eta Alborada egingo dituzte inauterietan. | Ia ekintza guztiei eutsiko diete Tolosako inauterietan. Kabi Alai elkartearen eskutik izango da txupinazoa, ostegunean, eta, besteak beste, danborrada, diana eta Alborada egingo dituzte inauterietan. | Otsailaren 10ean iragarri zuen Tolosako Udalak (Gipuzkoa) Inauteriak egingo zirela. Ordutik, zenbait «eragilerekin elkarlan estuan» aritu dira, egitaraua prestatzeko lanetan, eta gaur aurkeztu dute programazio osoa. Aurtengo inauteriak «desberdinak eta bereziak» izango direla adierazi du Olatz Peon Tolosako alkateak gaur egindako agerraldian. Baina osasun egoerara egokitutako neurriak hartuta, ohiko ia ekintza guztiak antolatzea lortu dute.
Neurrien artean, karrozen arteko distantzia handituko da, kultur etxetik aurrera Rondilla kalea hutsik utziko da, herritarrek oinez ibiltzeko tarte gehiago izan dezaten, eta zezen plazako sarrera-irteerak musikarik gabe egingo dira. Horrez gain, jende pilaketak daudenetan maskara erabiltzeko eskatu du udalak.
Peonek ondorengo mezua zabaldu nahi izan die herritarrei: «Batzen eta berdintzen gaituzten jaiak dira inauteriak, izan daitezela ilusioa berreskuratzeko eta elkarrekin gozatzeko jaiak, errespetuan, elkarbizitzan eta berdintasunean oinarritutakoak, guztionak eta guztiontzako, jaiez modu seguruan goza dezagun».
Egitaraua
Ostegunean, Kabi Alai elkarteak irakurriko du pregoia, udaletxetik. Gero, 12:00etan botako dute jaien hasiera iragartzeko suziria, Plaza Zaharrean. Ostiral mehean danborrada eta Arpegiren emanaldia izango dira. Zaldunita bezperan, berriz, buruhandiak eta erraldoiak, txaranga eta danborrada izango dira, besteak beste.
Zaldunitari dagokionez, Diana egingo du Tolosako Udal Musika Bandak, eta txarangak eta karrozak ibiliko dira egun osoan. Astelenitan ere txarangak eta karrozak irtengo dira. Asteartitan, berriz, alborada, karrozak eta txarangen bilkurak izango dira.
Guztira, 25 karrozak parte hartuko dute aurten: hamabik igandean, bik astelehenean eta 11k asteartean. San Frantzisko pasealekuan jarriko dira, elkarren artean ohi baino distantzia handiagoarekin, eta goizeko hamaiketatik gaueko hamaiketara jarri ahal izango dute musika. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209875/norbere-identitatea-askatasunez-eraikitzeko-aldarria-egingo-du-zinegoak-jaialdiak.htm | Kultura | Norbere identitatea askatasunez eraikitzeko aldarria egingo du Zinegoak jaialdiak | Hilaren 28an abiatuko da 19. Zinegoak jaialdia. Aurrez aurre zein online ikusi ahal izango da, eta martxoaren 7ra arte iraungo du. | Norbere identitatea askatasunez eraikitzeko aldarria egingo du Zinegoak jaialdiak. Hilaren 28an abiatuko da 19. Zinegoak jaialdia. Aurrez aurre zein online ikusi ahal izango da, eta martxoaren 7ra arte iraungo du. | «Zinemaz eta kulturaz in situ gozatzea da asmoa; Zinegoak topagune izatea nahi dugu». Alaitz Arenzana zuzendari artistikoaren hitzetan, presentzialtasuna mantentzea izan da, zalantzarik gabe, aurtengo Zinegoak jaialdiaren helburuetako bat. Baina, iazko arrakasta ikusita, aurten ere piezak online ikusteko tartea izango da Filmin plataformaren bidez: «Bilbora joan ezin diren pertsona guztiek jaialdiaz gozatzeko aukera izan dezaten». Datorren astelehenean emango diote hasiera Gay-Lesbo-Trans Zinemaren eta Arte Eszenikoen Bilboko Nazioarteko Jaialdiari, eta martxoaren 7ra arte iraungo du.
Aurtengo aldian «errealitate pluralak» landuko badituzte ere, ezaugarri bat izango dute guztiek: norbere identitatea eraikitzeko askatasuna. «Zinegoak 2022k erdigunean jarriko ditu gure identitatea eraiki, pentsatu eta birsortzeko milaka aukera. Nortzuk garen eta geure burua nola izendatu nahi dugun erabakitzeko askatasuna eta zilegitasuna aldarrikatu nahi ditugu», nabarmendu du Arenzanak. Horixe bera islatzen da aurtengo jaialdiko karteletan ere, «inposatutako etiketarik gabe bizitzeko gonbidapena». Eta aldarri hori «oso presente» egongo da proiekzioetan ere. «Beren genero eta adierazpen orientazio edo aniztasunagatik jazarpena edo errepresioa pairatu duten pertsonen istorioak ezagutuko ditugu, eta denetan egongo da presente bizitzeko aldarri hori, aurrera egiteko nahi hori», azaldu du Julen Nafarrate jaialdiko komunikazio arduradunak.
Baina badira programazioan pisu nabarmena duten beste gai batzuk ere. Kasurako, GIB giza immunoeskasiaren birusa: «Zinegoaken beti izan dugu presente gai hau, baina ikusgaitasun handiagoa eman nahi izan diogu, estigma sozial handia dagoelako oraindik ere». Horren adibide dira, besteak beste, Women do Cry eta Feast filmak. 19 urteko emakume baten istorioa kontatzen du aurrenekoak, eta besteak, berriz, topaketa sexual batean nahita egindako kutsatzea izango du hizpide.
Aurreko aldietan bezala, hiru sail ofizial izango dira: DOK –dokumentalak–, FIK –fikzioa– eta KRAK–narratiba berriak–. Hamasei ekoizpen egongo dira hiru arlo horietan banatuta, eta horietatik zortzi, gainera, erabateko estreinaldiak izango dira. Arenzanak nabarmendu duenez, gehienak emakumeek zuzenduriko lanak dira, «baina horrek ez du esan nahi lanean jarraitu behar ez dugunik: asko dago egiteko».
Bestalde, Bilborocken film laburrak ikusteko aukera egongo da, doan. Haurtzaroari eta nerabezaroari eta emakumeek zuzendutako lanei eskainitako zikloez gain, bi berri izango dituzte: Maitasunezko poliedroak –harreman afektibo-sexualen formulei buruzkoa– eta Trantsizioak –trans errealitateari buruzkoa–. Guztira, 22 film labur emango dituzte. Gainera, Erroak film laburren zikloak euskal zuzendarien lau obra erakutsiko ditu.
Sail ofizialeko film guztiak lehiatuko dira Zinegoak Sari Nagusia eskuratzeko, baina beste hainbat sari ere banatuko dituzte. Besteak beste, publikoaren saria, giza eskubide eta aniztasunarena, lesbianismoarena, eta gazte eta senior epaimahaiarena. Martxoaren 7ko amaiera ekitaldian jakinaraziko dituzte sari horiek guztiak.
Albertina Carri zuzendari eta aktibistaren lanari egingo dio aitortza aurtengo jaialdiaren Ohorezko Sariak, eta Bilbo Arten hari eskainitako ziklo berezi bat antolatu dute. Emanaldi berezi gehiago ere izango dira: Adrian Silvestre zuzendariak Sedimentos bere azken lana estreinatuko du; martxoaren 4an «saio lizuna» egingo dute Noel Alejandro helduentzako zinema zuzendariaren eskutik; eta, azkenik, Antony Hickling zuzendariaren Down in Paris filma ere erakutsiko dute. Zinemaz gainera, arte eszenikoentzako lekua ere egongo da: VACAburra taldeak Metoloxias carroñeras para corpos invertidos ikuskizuna eskainiko du, eta Pabiloi 6-ko gazte konpainiak, Rey desnudo y chico muerto obra.
Gainera, jaialdiaren bitartez, bultzada bat eman nahi diote ZG PRO topaketa profesionalari. Sexu aniztasunarekin lotutako ikus-entzunezko proiektuak aurkezteaz gainera, masterclass-ak eta LGTBI jaialdien topaketak egingo dituzte. Berez, jaialdia datorren astelehenean hasiko da, baina ostiraletik igandera hainbat ikus-entzunezko ikusteko aukera egongo da Guggenheim museoan.
Ahalik eta gehien zabalduz
Aurreko aldietan egin bezala, Bilboko programazioa bukatuta, 47 herritan erakutsiko dituzte Zinegoakeko edukiak. «Urterik urtera gero eta udalerri gehiagok hartzen dute parte, eta oso pozik gaude; izan ere, kultur jarduera bat izateaz gain, gizartea eraldatzeko tresna eraginkor bihurtu nahi dugu», azaldu du Nafarratek. Gainera, iazko «esperientzia positiboa» errepikatuz, aurten ere Lekeitio (Bizkaia) izango da jaialdiaren bigarren egoitza ofiziala, eta, Bilborekin lankidetzan, hainbat jarduera antolatuko dituzte.
Ikastetxeetara ere zabalduko dute aurtengo jaialdia. ZineGogoak lelopean, aniztasuna ikastetxeetara gerturatzea izango da asmoa, Arenzanaren arabera: «Ikastetxeak dira gure gizartearen balioak ikusgai egiteko eta naturalizatzeko guneak». Portugaleten (Bizkaia) jarriko da martxan ZineGogoaken lehen aldia, baina aurrerantzean «gero eta herri eta eskola gehiagotara» hedatzeko nahia erakutsi dute antolatzaileek. Zinema saioak eskaintzeaz gain, solasaldiak antolatuko dituzte proiektu horren barruan. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209876/bi-hilabetean-lau-behargin-hil-dira-altuera-handietatik-erorita.htm | Ekonomia | Bi hilabetean lau behargin hil dira altuera handietatik erorita | Sindikatuek ikerketa sakonak eta zigor eredugarriak eskatu dituzte, Deustuko lan istripuaren harira. Lan Ikuskaritza eta Osalanen «utzikeria» salatu du LABek, eta obren segurtasun neurriak inork ez duela ikuskatzen esan du. | Bi hilabetean lau behargin hil dira altuera handietatik erorita. Sindikatuek ikerketa sakonak eta zigor eredugarriak eskatu dituzte, Deustuko lan istripuaren harira. Lan Ikuskaritza eta Osalanen «utzikeria» salatu du LABek, eta obren segurtasun neurriak inork ez duela ikuskatzen esan du. | Eraikuntzaren sektorean gertatzen da urtero lan istripu hilgarrien kopuru esanguratsu bat, baina alarma guztiak piztu ditu urte hasierak utzitako datu beltz batek: bi hilabetean, lau langile hil dira altueratik erorita, azkena Bilboko Deustun, joan den larunbatean. Bederatzi beharginek galdu dute bizitza urtarrilean eta otsailean, eta horietatik lau erorikoetan izan dira, segurtasun neurriek huts egin dutelako.
Sindikatuak asaldaturik daude ikusita urtero urtero exijitzen dituzten ikuskaritza zorrotzak ez direla nahikoak lan istripuen jario odoltsua eteteko, behar bezain beste egiten ez direlako edo ez direlako beharko luketen bezain eraginkorrak. LAB sindikatuak aldamioekin lotutako araudiaren aplikazio erreala jarri du miran: «Zalantza handiak sortzen zaizkigu: Aldamioen araudia aldatu zenetik, babes perimetrala dutenak erabili behar dira, eta, hala ere, altuerako erorketak behin eta berriro gertatzen ari dira. ‘Errekurtso prebentiboaren’ ardura guztiz desitxuratu du patronalak, Lan Ikuskaritza eta Osalanen utzikeriari esker, eta, egiazki, inork ez du ikuskatzen obretan lanak behar bezala egiten direnik segurtasun ikuspegitik». Egoera horrek sortzen du, LABen arabera, lan istripuen alorrean «egun dagoen emaitza beldurgarria».
Larunbata ez da lan eguna 37 urteko eraikuntzako langile bat aldamiotik erori zen joan den larunbatean, 6. solairuko altueratik, eraikin bateko zaharberritze lanetan ari zela, Bilboko Deustun. Otsailaren 8an, berriz, Barakaldon gertatu zen beste lan istripu hilgarri bat eraikuntzan. 62 urteko behargin bat zendu zen makina handi bat altueratik gainera erori zitzaionean.
Euskadiko CCOOk «zigor eredugarriak» eskatu ditu, eta ohartarazi du Deustuko istripua gertatu zela «laneguna ez den egun batean, Bizkaiko eraikuntzaren lan hitzarmenaren arabera». Ikerketa sakon bat egin dezaten nahi du, «irregulartasunak» agerian gelditzeko, «egon badira». Halaber, Euskadiko UGTk jakinarazi du «ikerketa zorrotzena» egitea exijituko diola Osalani. CCOOk bihar, goizeko hamaiketan, egingo du protesta bat, Deustuko lan istripua gertatu den eraikinaren parean, Sancho Azpeitia kalean. UGTk Bilboko bere egoitzan egingo du elkarretaratzea, eguerdian.
Gehiengo sindikalak, berriz, 11:30erako deitu du protestara, baina asteazkenerako, Botika Viejako 17.ean. LABek salatu du zailtasunak izaten ari dela istripuaren inguruko «informazio teknikoa jasotzeko». Osalanek ez dio inongo txostenik iristarazi, sindikatuak esan duenez. Istripua larunbatez gertatu zela eta, «gehiegizko ordu eta lan kargen arriskua» nabarmendu du: «Kontrolatzen al du administrazioak lan orduak errespetatzen ote diren? Egoera horren aurrean, norbaitek sinets al dezake kasualitatea edo zorte txarraren aurrean gaudenik?», galdetu du sindikatu abertzaleak. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209877/inaki-gracia-preso-ohiari-pasaportea-kentzeko-agindu-du-espainiako-auzitegi-nazionalak.htm | Politika | Iñaki Gracia preso ohiari pasaportea kentzeko agindu du Espainiako Auzitegi Nazionalak | ETAko buruzagi ohiari deklarazio hartu ondoren hartu dute erabakia. Gregorio Ordoñezen hilketaren «egile intelektuala» izatea egotzi diote. Mikel Albisuren aurka abenduan erabakitako neurri berak ezarri dizkio. | Iñaki Gracia preso ohiari pasaportea kentzeko agindu du Espainiako Auzitegi Nazionalak. ETAko buruzagi ohiari deklarazio hartu ondoren hartu dute erabakia. Gregorio Ordoñezen hilketaren «egile intelektuala» izatea egotzi diote. Mikel Albisuren aurka abenduan erabakitako neurri berak ezarri dizkio. | Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaile Alejandro Abascalek pasaportea kendu dio Iñaki Gracia Arregi preso ohiari, eta Espainiaren menpeko lurraldeetatik ateratzea debekatu dio. Gregorio Ordoñez PPko Donostiako zinegotziaren hilketaren «egile intelektuala» izatea egotzita deklaratzera deitu dute ETAko buruzagi ohia. Graciak uko egin dio deklaratzeari, eta ukatu egin du erantzukizun oro ekintza hartan. 1995ko urtarrilaren 23an hil zuten Ordoñez, Donostian.
«Auzipetuari leporatzen zaion lege haustearen izugarrizko larritasunarengatik eta errudun deklaratuz gero ezar diezaioketen zigor handiarengatik» hartu du erabakia Abascalek.
Epailearen arabera, Gracia ETAren batzorde eragileko kide izan zen 1992tik, Bidarteko operazioaren ondoren, zeinetan erakundearen zuzendaritza atxilotu zuten, eta atxilo zuten arte, 2000. urteko irailaren 15ean. Abascalek gaineratu duenez, Gracia erakundearen talde militarraren eta logistikoaren arduraduna izan zen.
Defentsak argudiatu duenez, lekuz kanpo dago akusatuari halako badaezpadako neurriak ezartzea, ez dagoelako ihes egiteko arriskurik, eta ez dagoelako behar adinako zantzurik haren kontra. Izan ere, bere kabuz aurkeztu da ETAren buruzagi ohia auzitegian.
Ordoñezen hilketaren harira, ETAko beste hainbat buruzagi ohi deitu dituzte azken hilabeteotan deklaratzera. Joan zen abenduaren 22an, Mikel Albisu Iriarteri badaezpadako neurri berak ezarri zizkion Abascal epaileak. Albisuk adierazi zuen epaileari gogoratu ziola hogei eta bost urteko zigorrak bete zituela Frantziako Estatuan, «gaizkile talde» batean aritzea egotzita. Horrez gain, azaldu zuen bere aurkako akusazio berriak «torturen eta gezurren bitartez» eskuratutako elementuetan oinarritzen zirela. Argudio berak erabili zituen Abascalek orduan ere: delituaren «larritasunari» eta akusatuari jar diezaioketen zigor handiari erantzuten ziola badaezpadako neurri horiek ezartzeko beharrak. Orduan, Sortuk elkarretaratzea egin zuen epaitegiaren atarian, Albisuri elkartasuna eta babesa adierazteko. Haimar Altuna Sortuko Nazio Kontseiluko kideak adierazi zuen Albisurena ez zela «kasu bakan bat», eta horren atzean «salbuespeneko legedian oinarritzen den Espainiako Auzitegi Nazionala» dagoela: «Hiru urte luze igaro dira Mikelek espetxea atzean utzi zuenetik, eta deialdi berri honek erakusten du berriro ere kartzelak bete nahi dituztela, Euskal Herria iraganera kateatuta mantentzeko». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209878/eh-bilduk-irunean-ospatuko-du-aberri-eguna.htm | Politika | EH Bilduk Iruñean ospatuko du Aberri Eguna | Manifestazio bat egingo du apirilaren 17an, Amaiurko gatazkaren bosgarren mendeurrena gogoan hartuta. | EH Bilduk Iruñean ospatuko du Aberri Eguna. Manifestazio bat egingo du apirilaren 17an, Amaiurko gatazkaren bosgarren mendeurrena gogoan hartuta. | EH Bilduk Iruñean ospatuko du aurtengo Aberri Eguna, manifestazio bat eginez. Bakartxo Ruiz EH Bilduren Nafarroako Parlamentuko bozeramaileak eta Arnaldo Otegi federazio subiranistako koordinatzaile nagusiak aurkeztu dituzte mobilizazioa eta horretara deitzeko kartela. Afixak erreferentzia egiten dio Amaiurko batailari, eta gogora dakar haren bosgarren mendeurrena. Guda hari aipamena egin dio Otegik ere bere hitzartzean: «Orain dela 500 urte, hemen burujabetzari buruzko lehia bortitz bat izan zen; Amaiurko gatazka egon zen, Gaztelaren eta Nafarroaren arteko burujabetza talka izan zen. 500 urte geroago, hemen gaude, Iruñean, gure hiriburu historikoan».
Otegik erantsi du EH Bildu «mirari laiko baten testigantza» emateko batuko dela Iruñean: «Dena dago antolatuta Euskal Herria eta Nafarroa, nazio gisa, desagertzeko. Hemen gaude, eta askatasunaren proiektua zutik dago Nafarroan eta Euskal Herrian». Halaber, «sektore antiautoritario, demokrata, abertzale, independentista eta ezkertiar guztiei» gonbidapena egin die Aberri Eguna Iruñean ospatzeko.
Aberri Egunaren testuinguru politikoari ere erreparatu dio Otegik. Azaldu du burujabetza aldarrikatuko dutela apirilaren 17an: «Burujabetza, oso lehia historikoa izateaz aparte, sinplea da: nork zer non erabakitzen duen. Guk, euskaldunok, mezu bat luzatu nahi diegu Euskal Herriari, Espainiako Estatuari, Europari eta munduari: euskaldunok hemen erabaki nahi dugu, eta dena erabaki nahi dugu hemen».
Ruizek, berriz, gogora ekarri du azken bi urteetan COVID-19aren izurriak «erabat baldintzatu» duela «egun inportante hori»: «2020an konfinamendu betean geunden, eta balkoietan ospatu behar izan genuen. Iaz, Euskal Herria Batera egitasmoarekin bat egin genuen, eta plazaz plaza kantuan aritu ginen». Aurten, Ruizen esanetan, bada garaia abertzaleek, ezkerreko subiranistek, independentistek eta euskaltzaleek beren komunitatea berriro elkartzeko: «Gai izan gara hilabete hauetan pandemiari auzolanean erantzuteko, eta aurrerantzean ere aurrean ditugun erronka handiei indar berberaz eta ilusio osoz ekiteko prestaturik gaude. Horixe da Aberri Egunean erakutsiko duguna».
Aberri Eguna Iruñean ospatzeak «garrantzi handia eta kutsu berezia» daukala gaineratu du Ruizek: «Euskal Herriko hiriburu historikoan argi eta ozen esango dugu hemen badela herri bat, kultura bat, hizkuntza bat, egundaino iraun duena herri gogoari esker». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209879/bankuek-goiz-osoan-ireki-beharko-dituzte-leihatilak-adineko-bezeroentzat.htm | Ekonomia | Bankuek goiz osoan ireki beharko dituzte leihatilak adineko bezeroentzat | Bankuen patronalek eta Espainiako Gobernuak hainbat neurri adostu dituzte adinekoek hartzen duten arreta hobetzeko. Borondatezkoak dira oraingoz. | Bankuek goiz osoan ireki beharko dituzte leihatilak adineko bezeroentzat. Bankuen patronalek eta Espainiako Gobernuak hainbat neurri adostu dituzte adinekoek hartzen duten arreta hobetzeko. Borondatezkoak dira oraingoz. | Bankuetara doazen Hegoaldeko 65 urtetik gorako bezeroek goiz osoan aurrez aurreko arreta hartzeko eskubidea izango dute aurrerantzean. 09:00etatik 14:00etara bankuko langile batekin zuzeneko tratu izatea exijitu ahalko dute, eta egin nahi duten operazioa haren bitartez gauzatzea. Leihatilan edo kutxa automatikoan izan daiteke, baina langilearen laguntzarekin. Espainiako Gobernuak eta bankuen Espainiako hiru patronalek adineko bezeroei ematen zaien tratua hobetzeko adostu duten dekalogoko lehen neurria da, eta, ziur asko, ageriko eraginik handiena izango duena. Bi aste pasatu dira Carlos San Juan erretiroa harturiko mediku valentziarrak (Katalunia) Adinekoa naiz, ez ergela kanpainari ekin zionetik. Interneten sinadura bilketa hasi zuen adinekoei bankuetan ematen zaien tratua hobetuko zuen lege bat eskatzeko. Ia milioi bat sinadura bildu ondoren, bere helburuaren zati handi bat lortu du. Nadia Calviño Espainiako Ekonomia ministroarekin bildu zen iragan astean, eta, lege zehatzik ezean, bankuen konpromisoa lortu du. Baita ere konpromiso hori gorpuztuko duen neurri zerrenda bat. Calviño Espainiako Bankuko ordezkariekin eta bankuen hiru patronaletakoekin (AEB, CECA eta Unacc) bildu da. Hamar neurri orokor batzen dituen dekalogo bat adostu dute. Bankuetako ordezkariek sei hilabeteko epea eskatu zuten guztiak indarrean jartzeko, haien «negozio eredura» egokitu behar baitituzte. Oraingoz, borondatezkoa da, alegia, ez daudela behartuta, baina atzokoan banku askok jendaurrean esan zuten atxikiko direla. Kutxabankek, esaterako, ohar bidez jakinarazi zuen. Hasieran, Finantza Inklusioaren Behatokia izango da neurrien betetze maila aztertuko duen erakundea. Calviñok, baina, dagoeneko aurreratu du Bezero Finantzarioaren Babeserako lege aurreproiektuaren testua ezagutaraziko duela martxoan. Aspaldiko promesa da bankuetako bezeroak babestuko zituen erakunde publikoaren sorrera, baina orain arte gauzatu gabea zen. Bankuen patronalek ohar bidez azaldu dute euren jarrera, eta dekalogoak dituen ardatzak laburbildu dituzte: «Arreta pertsonalizatua, beharrak asetuko dituena eta justifikatu gabeko atzerapenik gabea». Neurriri deigarriena arreta orduena da, baina nabarmentzekoa da, halaber, adinekoek lehentasunezko tratua hartu ahal izango dutela. Ikusi beharko da nola garatzen den eskubide hori. San Juanek adinekoentzako leihatila esklusiboak aipatu izan ditu azken egunetan emaniko elkarrizketetan. Dekalogoak, baina, ez ditu behartzen bulego berriak irekitzera edo kutxa automatiko gehiago jartzera. Kasu horietarako, bankuek telefono arreta indartu beharko dute, 09:00etatik 18:00etara, eta hartzailea «solaskide pertsonal» bat izan beharko da. Azalpen zabalagorik ezean, pertsona batekin tratatzeko eskubidea dela dirudi. Adinekoen arretarako dekalogoa Bankuek sei hilabete dituzte neurri hauek indarrean jartzeko. Oraingoz, ez dira derrigorrezkoak.
1. Ordutegiak luzatu. Aurrez-aurreko arretako ordutegiak luzatuko dituzte, gutxienez 09: 00etatik 14: 00etara. Zerbitzu hori leihatilan edo kutxazain automatikoan emango da. 2. Lehentasuna. Adinekoei lehentasunezko tratua emango zaie sukurtsaletan, eta lehentasuna izango dute jende asko biltzen den orduetan. 3. Prestakuntza. Arreta zuzeneko langileek adinekoen beharrizanei buruzko derrigorrezko prestakuntza hartuko dute. 4. Makinarik ez telefonoan. Telefono bidezko lehentasunezko arreta bermatuko da kostu gehigarririk gabe, solaskide pertsonal baten bidez. 5. Bulegorik ezean, telefonoa. Telefono bidezko arreta bermatuko da 09:00etatik 18: 00etara, bulegorik gabeko zerbitzuak ematen zaizkien bezeroentzat. 6. Errazago. Komunikazio bideen erabilera irisgarria eta erraza dela bermatzea. Hizkera eta ikuspegi sinplifikatua duten bertsioak garatuko dituzte. 7. Kutxa automatikoak bi egunetan konpondu. Matxuraturiko kutxazainak konpontzea, gehienez ere 2 lanegunetan eskudiruaz hornitzen direla ziurtatzeko, eta hurbilen dagoen kutxazainaren informazioa ematea. 8. Iruzurren prebentzioa. Finantza-hezkuntzako, hezkuntza digitaleko eta iruzurren prebentzioko ekintzak eskainiko dizkiete bezeroei. 9. Hobekuntzen berri. Bankuek adineko bezeroei jakinaraziko dizkiete haien eskura jarritako hobekuntzak. 10. Kontrol behatokia zabaldu. Finantza Inklusioaren Behatokiaren xedea zabalduko da. Neurrien jarraipen egokia kontrolatuko du. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209880/balearrek-katalana-mantenduko-dute-irakas-hizkuntza-bakartzat.htm | Mundua | Balearrek katalana mantenduko dute irakas-hizkuntza bakartzat | Legearen arabera, ikasgaien %50 katalanez eman behar dira. | Balearrek katalana mantenduko dute irakas-hizkuntza bakartzat. Legearen arabera, ikasgaien %50 katalanez eman behar dira. | Balearretako Gobernuak (Herrialde Katalanak) Hezkuntza Lege proiektu berria aldatu du azken orduan, eta irakaskuntzan gaztelania komunikazio hizkuntza dela dioen artikulua kendu dute. Francina Armengon Balearretako presidenteak —Balear uharteetako Sozialisten Alderdia— akordio bat lortu du alderdi aliatuekin, parlamentuak bihar bozkatuko duen lege proiektuko artikulu hori kentzeko. Beraz, irakas-hizkuntzaren legea orain arte bezala mantenduko da. Hau da, ikasgaien %50 katalanez eman behar dira, baina, gero, ikastetxeek erabaki ahal izango dute ehuneko hori handitu ala ez. Halere, inola ere ezin izango da murriztu.
Duela egun gutxi parlamentuan aurkeztu zuten Hezkuntza Lege proiektu berriaren txostena. Bertan, katalanarekin batera, gaztelania ere irakas-hizkuntza berria zela aitortzen zen. PPk eta Ciudadanosek testua onartzea nahi zuen gobernuak, baina horrek alderdi aliatuak haserrearazi zituen, eta, erreferentzia horiek ezabatzeko, azkeneraino presio egin dute.
Irakaskuntzako eragile batzuek ere hainbat kritika egin zizkioten. «Demokrazia hasi zenetik Balearretan ezarritako ereduaren aurkako erasoa da», salatu zuten eragileek. Eta komunikazio hizkuntza katalana izan behar zuela gaineratu zuten. Halere, lege proiektu berriak ez du aipatzen zein den komunikazio hizkuntza, baina ulertzen da katalana izango dela, Hizkuntza Normalizatzeko Legeak hala aitortzen baitu. |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209881/epaile-batek-bermatu-du-kataluniak-autodeterminazio-eskubideari-buruz-eztabaidatu-zezakeela.htm | Mundua | Epaile batek bermatu du Kataluniak autodeterminazio eskubideari buruz eztabaidatu zezakeela | Ramon Saez epaileak azaldu duenez, Kataluniako Legebiltzarreko Mahaiak ez zuen zertan geldiarazi aurkeztutako mozioen eztabaida; izan ere, ez dagokio legebiltzarrean eztabaidagai jarritako arauen «konstituzionaltasunari edo konstituzionaltasunik ezari» buruzko epaiketak egitea. | Epaile batek bermatu du Kataluniak autodeterminazio eskubideari buruz eztabaidatu zezakeela. Ramon Saez epaileak azaldu duenez, Kataluniako Legebiltzarreko Mahaiak ez zuen zertan geldiarazi aurkeztutako mozioen eztabaida; izan ere, ez dagokio legebiltzarrean eztabaidagai jarritako arauen «konstituzionaltasunari edo konstituzionaltasunik ezari» buruzko epaiketak egitea. | Otsailaren hasieran, Espainiako Auzitegi Konstituzionalak baliogabetu egin zituen Kataluniako Parlamentuko Mahaiak (Herrialde Katalanak) 2019ko irailaren 25ean hartutako erabakiak: autodeterminaziorako eskubidearen alde indar independentistek sustatu, izapidetu eta onartu zituzten bi mozioak, hain zuzen. Epaiak aurkako bi boto izan zituen, Juan Antonio Xiol Espainiako Auzitegi Konstituzionaleko presidenteordearena eta Ramon Saez epailearena. Saezek uste du eztabaida horiek legebiltzarrean eman behar zirela, eta Roger Torrent Kataluniako Legebiltzarreko Mahaiko presidenteak ez zuela zertan geldiarazi aurkeztu ziren mozioen eztabaida. Izan ere, azaldu duenez, organo horri ez dagokio legebiltzarrean eztabaidagai jarritako arauen «konstituzionaltasunari edo konstituzionaltasunik ezari» buruzko epaiketak egitea.
Epaiaren ebazpenean babesa ematen zaie garai horretan Ciudadanos alderdiko kide zirenei. Argudioa honakoa hau: «Kataluniako Legebiltzarreko Mahaiak haien ordezkaritza eskubideak eta parte hartze politikokoak urratu zituela, auzitegiak berak epai bidez adierazi baitzuen Kataluniako Legebiltzarrak ez zuela eskumenik eztabaida horietarako».
Saez, ordea, ez dago ados. Ondorioztatu du ebazpena Espainiako Auzitegi Konstituzionalak defendatzen duenetik aldentzen dela. Epaileak honela arrazoitu du: «Osoko bilkuran eztabaidatzeko ekimenak izapidetzea onartzeak, Auzitegi Konstituzionalaren aginduren bat betetzen ez badute ere, ez dakarkio kalterik legebiltzarkideek beren eginkizuna betetzeko duten eskubideari, ez baitu mugatzen». |
2022-2-21 | https://www.berria.eus/albisteak/209882/zea-mays-agertokietara-itzuliko-da.htm | Kultura | Zea Mays agertokietara itzuliko da | Hilabete batzuen ondotik, bueltan direla adierazi du taldeak, baita 25. urtemuga zaleekin ospatzeko egun bat iragarri ere: apirilaren 9an, Bilboko Santana aretoan joko dute. Lan berriaren aurrerapena martxoaren 3an argitaratuko dute. | Zea Mays agertokietara itzuliko da. Hilabete batzuen ondotik, bueltan direla adierazi du taldeak, baita 25. urtemuga zaleekin ospatzeko egun bat iragarri ere: apirilaren 9an, Bilboko Santana aretoan joko dute. Lan berriaren aurrerapena martxoaren 3an argitaratuko dute. | Negua indarrak hartzen igaro ostean, udaberriarekin batera loratuko da berriro Zea Mays. Taldea agertokietatik kanpo egon da hilabete batzuez, Aiora Renteria abeslariak umetokiko minbizia izan duelako. «Oholtzan eusten didan gorputzak lehentasunez zaintzeko deia egin dit», esan zuen azaroaren 1ean albistea ematearekin batera. Urgentziazko ebakuntza bat egin behar izan zioten, baina, "atseden hartu ondoren eta zaintza pertsonalari denbora bat eskaini ostean", bueltan direla iragarri dute gaur arratsaldean. Taldeak 25 urte beteko ditu aurten, gainera, eta hori ospatzeko lehen kontzertua apirilaren 9an eskainiko dute, Bilboko Santana aretoan, 25 urte joan dira ta! izenpean.
Itzulera eta kontzertua soilik ez, single berria prest dutela ere aurreratu du taldeak, zeina martxoaren 3an argitaratuko duten. Kontzerturako sarrerak, berriz, etzi jarriko dituzte salgai, otsailaren 23an, 12:00etatik aurrera, zea-mays.com helbidean. Bidenabar, zaleei esker ona adierazteko ere baliatu nahi izan dute oharra taldekideek: "Oso eskertuta gaude orain arte jasotako babesagatik, eta denok batera abestiek duten indarra partekatzeko gogotsu gaude".
Renteriak (ahotsa), Iñaki Imaz Piti-k (gitarra), Ruben Gonzalezek (baxua) eta Asier Basabek (bateria) 1997ko ekainean sortu zuten taldea, Bilboko Errekalde auzoan. Orain bi urte argitaratu zuten bederatzigarren diskoa, orain arteko azken lan luzea: Atera. Laurek elkarrekin grabatu zituzten kantak estudioan, soinua zuzeneko emanaldi baten ahalik eta antzekoena izan zedin. Izan ere, urte hauetan guztietan, ehunka kontzertu eman dituzte, eta une horietako indarra bihurtu da taldearen ezaugarri nagusietako bat. Sendoa eta energia bizikoa da haien musika, eta askotariko bideak ibili ditu rockaren lurralde zabaletan.
Disko gogoangarri ugari egin dituzte. Elektrizitatea (Gor, 2000) lanarekin izan zuten lehen arrakasta handia. Xabier Doncelek honela azaldu zuen Badok atarian: «Diskoari izena ematen dion abestia da ziurrenik Bilboko laukotearen ezagunena eta taldearen esentzia jasotzen duena: energia, intentsitatea, harmonia eta, guztiaren gainetik, Aiora Renteriaren ahotsa».
Haren ondoren egin zituzten barnera begirako Harrobian (Gaztelupeko Hotsak, 2002), Sortuz, grabitatearen aurka indartsua (Oihuka, 2004), soinu astuneko Morphina (Bonberenea Ekintzak, 2007) eta Era (Bonberenea Ekintzak, 2010). Aipatutako azkena bilakatu zen taldearen diskorik arrakastatsuena, Negua joan da ta eta Kukutza III kanten oihartzun handiari esker. Denbora luzean ibili ziren zuzenean aurkezten.
Izenburu laburreko lanak egin izan dituzte, oro har; musikaren moduan, kolpe bakarrean entzulearengana iristeko modukoak. Horrelakoa izan zen hurrengoa ere: Da (2013), taldeak berak editatutako lehenengoa, kantu zuzenez eta soinu berrituz osatua, betikoak eta berriak zirela iradokitzen zuena. Hurrengo lanean, Harro diskoan (Garden Records, 2016), sintetizadoreek beste leku bat hartu zuten: «Guk geuk sortutako programazio eta sintetizadore gainean jolastuz sortu ditugu diskoko kanta erdiak edo. Eta, horri esker, freskotasuna mantentzea lortu dugu», azaldu zuen Pitik. Soinu horien presentzia areagotu egin zuten Atera-n, gainera. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209909/zigor-gogorrekin-erantzun-dio-mendebaldeak-errusiaren-erabakiari.htm | Mundua | Zigor «gogorrekin» erantzun dio Mendebaldeak Errusiaren erabakiari | Donetskeko eta Luhanskeko independentzia onartzeagatik egin dute Moskuren aurka EBk, AEBek eta Erresuma Batuak. Tropak Errusiatik kanpo erabiltzeko baimena jaso du Vladimir Putinek. | Zigor «gogorrekin» erantzun dio Mendebaldeak Errusiaren erabakiari. Donetskeko eta Luhanskeko independentzia onartzeagatik egin dute Moskuren aurka EBk, AEBek eta Erresuma Batuak. Tropak Errusiatik kanpo erabiltzeko baimena jaso du Vladimir Putinek. | Espero zen erreakzio soka aski luzea ekarri du Errusiako presidente Vladimir Putinek, atzo, eta behe ganbarak, gaur, Ukraina ekialdeko Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliken independentzia aitortzeak eta berresteak. Ukrainako eta Mendebaldeko estatuetako presidenteek «irmoki» gaitzetsi dute, eta adierazi Putinen eta Donbassko bi herri errepubliken independentzia onartu duten arduradunen aurkako zigorrak ezartzeko prozedurari ekingo diotela. EB Europako Batasunak, AEB Amerikako Estatu Batuek eta Erresuma Batuak, bederen, azken asteotan esan dutena bete dute.
Ikusi gehiago: zuzeneko kontakizuna
EBk, esaterako, erabaki du zigorrak nori ezarri; besteak beste, Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia aitortzeko operazio militarrak finantzatzen ari diren bankuei, behe ganberako ordezkariei, dekretua proposatu zuten goi-kargudunei eta Errusiako tropak Donbassera bidaltzeko ardura zuten agintari militarrei. Eta zer-nolako zigorrak ezarriko dizkiote? Bada, Josep Borrell EBko diplomaziaburuak Europako atzerri ministroekin Parisen egindako batzarraren ondoren eman ditu argitara, AEBekin, Erresuma Batuekin eta Kanadarekin adostuta: Errusiako dozenaka goi-kargudunei eta behe ganberako diputatuei Europako Batasunean sartzea debekatu diete; finantza erakunde batzuei eta Errusiari betoa jarri diete, finantza merkatuan eta Europako zerbitzuen sektorean jarduteko; eta de facto bere burua independentetzat duten Ukrainako bi probintziei merkataritza enbargoa ezarri diete.
Orotara, ia 400 pertsona eta erakunde egongo lirateke inplikatuta. Borrellen iritziz, ezarritako zigor horiek Errusiari «min» egingo diote, «eta handia, gainera». Haren arabera, Ukrainaren «ezkutuko inbasio bat» egiten ari da Errusia, eta uste du Moskuk Donbassko bi herri errepublikak anexionatzeko asmoa duela, Krimearekin 2014an egin zuen bezalaxe. Horrez gain, Donetskek eta Luhansek EBko herrialdeekin duten merkataritzaren kontra jo dute, Europako Batzordeko buru Ursula von der Leyenek eta Europako Kontseiluko Charles Michelek elkarrekin sinaturiko agiri batean zehaztu dutenez. «Erantzuleek argi senti dezaten haien legez kanpoko erasoen ondorioak». Hori bai, Borrellek nabarmendu du «bide diplomatikoari eusten» diotela oraindik.
Nolanahi ere, EB ez da izan Errusia zigortu duen bakarra: bide bera hartu du Erresuma Batuak ere. Boris Johnson lehen ministroak jakinarazi duenez, Errusiako bost bankuri eta hiru oligarkari ezarriko dizkiete zigorrak. Halaber, Londresen dituzten kontuak izoztuko dizkiete, eta ezingo dute herrialdera bidaiatu. «Horiek lehen neurriak besterik ez dira», gogorarazi du Erresuma Batuko lehen ministroak.
AEBetako presidente Joe Bidenek, berriz, duela minutu gutxi egin du agerraldia, eta esan du Etxe Zuriak Errusiako bi finantza erakunderi jarriko diela zigorra: VEB-i eta banku militarrari. Horrez gain, erantsi du Europan dauden tropa estatubatuarrak Baltikoko herrialdeetara bidaliko dituela.
Ukrainako presidente Volodimir Zelenskik, bestalde, argi esan du Errusiaren ekintzak gorabehera, Ukrainak nazioartean aitortutako muga berak mantenduko dituela. Eta gehitu du Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliken aitortzak «erretiratu» egin duela Errusia Minskeko Akordioetatik, baita Normandiako laukotik ere —Frantziako, Alemaniako, Errusiako eta Ukrainako ordezkariek osatzen dute—. Horrez gain, Ukrainako estatuburuak adierazi du Moskurekin harreman diplomatikoak «hausteko» aukera aztertuko duela.
Hain justu, Ukrainako Defentsa ministro Oleksii Reznikovek Sobietar Batasuna «suspertzen» saiatzea leporatu dio Errusiari, eta «mundu osoa» Ukraina ekialdeko «lurralde okupatuetan egindako krimenen» lekuko dela nabarmendu du. «[Putinek] arpilatu eta suntsitu egin du gure lurra. Atzo [herenegun] bere benetako aurpegia erakutsi zuen. Mundu aske bat bahitu nahi duen kriminal baten aurpegia. Bere delituaz jabetzen dena. Funtsean, egindako krimena behin betiko zigortuko da». Gainera, Ukrainako Parlamentuak Errusiari eskatu dio «atzera bota dezala» Luhansken eta Donetsken independentzia aitortza, ganberak ohar batean adierazi duenez, eta erantsi dute Moskuk egindakoa «eraso ekintza bat» dela, «Ukrainaren subiranotasuna eta lurraldearen osotasuna larriki urratzen dituena». EBek ere eskaera bera egin dio Kremlini, baita Normandiako lauko formatura eta Hiru Aldeko Harremanetarako Taldera itzul dadin ere.
Errusiako behe ganberak gaur goizean berretsi du Putinek herenegun Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia aitortza. 398 ordezkarik hartu dute parte bozketan, eta guztiek egin dute horren alde; zehazki, bi herri errepublika horietako agintariek «beren eskumenak erabiltzen dituzten eremuak» aitortu dituzte, eta ez Donetskeko eta Luhanskeko oblastak osoaren independentzia; bai, ordea, gero Putinek. Aldi berean, herri errepublika horietara tropak bidaltzea ere onartu du behe ganberak, «bake eginkizunetarako». Halere, Kremlinek esan du «oraingoz» ez dituztela tropak hara eramango, baina arratsaldean, Putinek tropak Errusiako «mugetatik kanpo» erabiltzeko eskatu dio goi ganberari. Handik ordu gutxira, agintariak egindako eskaera onartzea erabaki du, aho batez. Hala, baimen horrek, adibidez, Ukrainan sartzea ahalbidetzen du, «eta presidenteari erabateko agintea ematen dio, tropa kopurua, horien hedapena eta iraupena erabakitzeko». Errusiako Defentsa ministrorde Nikolai Pankovek, bere aldetik, aditzera eman du Donbassko egoera gaiztotzen ari dela, eta hango herritarrak bere babesean jarri beharko lituzketela.
Errusiako behe ganberak onartu eta handik gutxira, Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliketako herri kontseiluek Errusiarekin adostu dituzten Adiskidetasun, Lankidetza eta Elkarrekiko Laguntza Itunak berretsi dituzte. Hala, Luhanskeko presidenteorde Dmitri Khoroxilovek Ukrainari eskatu dio tropak erretiratzeko Luhanskeko eskualde osotik; bestela neurriak hartuko dituztela ohartarazi dio. Kievek, ordea, entzungor egin dio eskaera horri.
Kievi mezua
Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrovek gogor jo du Ukrainaren aurka. Adierazi duenez, «subiranotasun eskubidea euren lurraldean bizi den herri osoa ordezkatzen duten estatuekin soilik errespetatu behar da», eta Ukraina «ez da horietako bat izan 2014az geroztik». Putinek, bestalde, argi esan du Minskeko Akordioak «amaitu» egin direla. Kieveko agintariei mezu zuzena igorri die: «Ukrainak Minskeko Akordioak blokeatu zituen, eta bitartean Donbassko eremu horietan sarraskia egiten aritu da. Genozidio hura behatzen jarraitu behar al genuen?». Halaber, Kievek NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearekin «bat egiteko asmoei» uko egin beharko liekeela azpimarratu du Errusiako presidenteak, eta gaineratu Donetsken eta Lugansken independentzia onartzeagatik Kievek erantzun militar bat ematen badu, tropa gehiago bidaliko dituela.
Bien bitartean, NATOko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek diplomaziaren bidea hartzeko eskatu dio Errusiari; eraso «handi» baterako prestaketak ikusten dituzte. Gainera, Moskuri jarritako zigorrak txalotu ditu. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209910/pertsona-bat-hil-da-cascanten-lan-bateko-hesiak-jo-eta-ibilgailuak-su-hartuta.htm | Gizartea | Pertsona bat hil da Cascanten, lan bateko hesiak jo eta ibilgailuak su hartuta | Beste pertsona bat larri zauritu da, Añorbe gertaturiko beste istripu batean. | Pertsona bat hil da Cascanten, lan bateko hesiak jo eta ibilgailuak su hartuta. Beste pertsona bat larri zauritu da, Añorbe gertaturiko beste istripu batean. | Istripua 06:00 aldera istripua gertatu da Cascanten (Nafarroa), eta pertsona bat hil da. Foruzaingoaren arabera, haren ibilgailua errepidetik atera da, eta lan batzuetako hormigoizko hesiak jo ditu. Autoak su hartu du, eta erabat kiskali da, gidaria barruan zela.
N-121-C errepideko 10. kilometroan gertatu da ezbeharra. Suhiltzaileek itzali dute sua, eta foruzainak istripua ikertzeari ekin diote.
Zauritu larri bat
Cascantekoa ez da goizaldeko istripu bakarra izan Nafarroan. Añorbe herrian, 08:00 aldera beste ezbehar bat gertatu da: bi autok elkar jo dute, eta pertsona bat larri zauritu da.
NA-6020 errepideko 5. kilometroan gertatu da talka. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209911/ukrainak-larrialdi-egoera-ezarriko-du-gauerdian.htm | Mundua | Ukrainak larrialdi egoera ezarriko du gauerdian | Neurria 30 egunez egongo da indarrean, baina luzatu dezake Ukrainak. Errusiak eta AEBek, oraingoz, esan dute ez dela amaitu diplomaziaren bidea, baina Mendebaldeak zigor «gogorrak» ezarri dizkio Errusiari. | Ukrainak larrialdi egoera ezarriko du gauerdian. Neurria 30 egunez egongo da indarrean, baina luzatu dezake Ukrainak. Errusiak eta AEBek, oraingoz, esan dute ez dela amaitu diplomaziaren bidea, baina Mendebaldeak zigor «gogorrak» ezarri dizkio Errusiari. | * Ukraina ekialdeko Luhansk eta Donetskeko errepubliken independentzia onartu zuen astelehenean Vladimir Putin Errusiako presidenteak, eta hara tropak bidaltzeko baimena jaso zuen atzo. Moskuk, ordea, esan du «oraingoz» ez duela tropak zabaltzeko asmorik.
* Zigor «gogorrekin» erantzun dio Mendebaldeak Errusiaren erabakiari.
* Mosku «irtenbide diplomatikoak» bilatzeko prest dago, baina, Putinen arabera, Errusiaren interesak «negoziaezinak» dira.
* Bertan behera geratu da Antony Blinken AEBetako Estatu Idazkariaren eta Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroaren arteko bilera, baina AEBek esan dute ez dela amaitu diplomaziaren bidea.
* Herri errepubliken balioa, Ander Perez Zalaren analisia.
* Berlinek izoztu egin du Nord Stream 2, eta Europako Batasunak arriskuan du gas hornidura. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209912/eh-bilduk-bat-egin-du-osakidetzako-sindikatuen-mobilizazioekin.htm | Gizartea | EH Bilduk bat egin du Osakidetzako sindikatuen mobilizazioekin | Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak esan duenez, pandemiak «Osakidetzak dituen gabeziak inoiz baino ageriago» utzi ditu, eta gogoratu du orain gertatzen ari dena ez dela berria. | EH Bilduk bat egin du Osakidetzako sindikatuen mobilizazioekin. Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak esan duenez, pandemiak «Osakidetzak dituen gabeziak inoiz baino ageriago» utzi ditu, eta gogoratu du orain gertatzen ari dena ez dela berria. | Rebeka Ubera EH Bilduko legebiltzarkideak agerraldia egin du gaur goizean, Donostian, Osakidetzako sindikatuek hilaren 25erako —lehen arretan— eta 28rako —Osakidetza osoan— deitutako mobilizazioekin bat egiteko eta Osakidetzaren egoeraz aritzeko. Uberak gogoratu du pandemiak inoiz baino ageriago utzi dituela Osakidetzak zer gabezia dituen, baina orain gertatzen ari dena ez dela berria.
Legebiltzarkidearen ustez, Osakidetzak urteetan erantzunik izan ez duten egiturazko gabeziak ditu: «Herritarron osasun arretaren kalitatea okertzea eta osasun sistema publikoaren desegite iraunkorra gauzatzen ari da». Are, denbora luzez, «osasun profesionalen gainesfortzuari esker» mantendu da kalitatezko osasun arreta, Uberaren iritziz. Baina gainesfortzuak «goia jo du» jada, eta ezin da denboran gehiago luzatu.
Lehentasunak
Egoera konpontze aldera, Uberak uste du osasun arloko profesionalek zenbait baliabide, planifikazioa eta berrantolatzeko neurri behar dituztela. Eta esplikatu du bere iritzian zeintzuek izan behar duten lehentasun.
Batetik, nabarmendu du beharrezkoa dela «lehen arreta indartzea eta bertan diharduten profesionalen lan baldintzak hobetzea», eta azaldu du EH Bilduk proposamen zehatzak dituela: besteak beste, lehen arretako langile kopurua handitzea, lanpostuak egonkortzea eta lehen arreta desburokratizatzea.
Bestetik, EH Bilduk legebiltzarrean ostiralean aurkeztu zuen egitasmo bat, Osakidetzako langile kopurua handitzeko eta egonkortzeko. «Uberka azaldu duenez, «hasteko, beste 3.000 lanpostu finko gehitzea proposatzen dugu. Eta, horrez gain, azterketa bat egitea, lan zamak baloratzeko, eta Osakidetzan gehitu beharko liratekeen lanpostuak identifikatzeko». |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209913/metallicak-san-mamesen-joko-du-uztailaren-3an.htm | Kultura | Metallicak San Mamesen joko du uztailaren 3an | Harekin batera izango dira Weezer, The Hellacopters, Nothing But Thieves eta The Regrettes taldeak ere. Sarrerak ostegunean jarriko dira salgai. | Metallicak San Mamesen joko du uztailaren 3an. Harekin batera izango dira Weezer, The Hellacopters, Nothing But Thieves eta The Regrettes taldeak ere. Sarrerak ostegunean jarriko dira salgai. | Metallicak kontzertua emango du San Mamesen, datorren uztailaren 3an. Kaliforniako heavy metal talde ezagunak 40 urte bete ditu, eta, hori ospatzeko, dozenaka kontzertu egingo ditu munduan zehar. Bada, gaur jakinarazi du Bilbon ere joko duela udan. «Pozik gaude Europako udako oporrei azken kontzertu bat gehitzeaz, Bilbora joango baikara uztailaren 3an», adierazi du taldeak berak bere webgunean.
Bilbo-Bizkaia Rock Day jaialdia egingo dute egun horretan; Bizkaiko Foru Aldundiak, Bilboko Udalak eta Live Nation kontzertu sustatzaileak antolatu dute jaialdia, eta, Metallicaz gain, bertan ariko dira Weezer, The Hellacopters, Nothing But Thieves eta The Regrettes taldeak ere. Guztira, 45.000 lagunentzako tokia izango da, eta sarrerak ostegunean jarriko dira salgai, Ticketmaster plataforman eta Live Nationen webgunean (www.livenation.es).
«Bi urte oso gogor igaro ondoren, ilusioa, kultura eta musika berreskuratu behar ditugu, eta Metallicaren kontzertuak horretan lagunduko digu», esan du Unai Rementeria Bizkaiko ahaldun nagusiak kontzertua iragartzean. Izan ere, izurria hasi zenetik ez da tamaina horretako ekitaldirik handirik egin Euskal Herrian, eta mugarria ezarriko du, kontzertuak jaialdiaren antolatzaileek adierazi dutenez. «Oso garrantzitsua da rock musikaren zaleentzat ezinbestekoa eta mitikoa den talde honen beste kontzertu ikusgarri bat izatea Bilbon. Ziur asko, nazioarteko ekitaldi hauen itzuleraren zain zeuden jarraitzaile asko liluratuko ditu», adierazi du Juan Mari Aburto Bilboko alkateak. Kontzertura ere joango dela iragarri du, gainera.
40 urte, 10 disko
Trash metal taldeak 1980ko hamarkadan hasi zuen bere bidea. James Hetfieldek eta Lars Ulrichek sortu zuten taldea, eta 1983an argitaratu zuten aurreneko diskoa: Kill 'Em All. Kirk Hammett eta Cliff Burton batu zitzaien ordurako. Taldea entzuleak erakartzen hasi zen, pixkanaka, baina nazioarteko arrakasta Master of Puppets (1986) diskoarekin lortu zuten, batez ere. Ordutik hamar disko kaleratu ditu guztira, eta ehun milioi kopia baino gehiago saldu ditu denera. 2016an eman zuen azkena: Hardwired... to Self-Destruct.
AEBetan hasi eta mundu osoan zehar ariko da laukotea datozen hilabeteetan 40. urteurrena ospatzeko: Txile, Argentina, Brasil, Danimarka, Herbehereak, Italia, Txekiar Errepublika, Alemania, Frantzia, Suitza eta Belgika bisitatuko ditu Euskal Herrira etorri aurretik. Orain 15 urte izan zen azkenekoz taldea hemen. 2007an izan zen, BBK Live jaialdian, Bilbon. 40.000 lagunetik gora bildu zituen taldeak, Kobetamendin orduan ere. |
2022-6-2 | https://www.berria.eus/albisteak/209914/ukrainako-gertakariak-ulertzeko-kronologia.htm | Mundua | Ukrainako gertakariak ulertzeko kronologia | Ukrainako gertakariak ulertzeko kronologia. | Donbassko gatazka ez da berria. Ukrainazaleen eta errusiazaleen arteko eztabaidak XIX. mendean du jatorria, baina bizi-bizirik jarraitzen du 2022. urtean. Garaian garaiko testuinguruak baldintzatu izan du gatazka: Industria Iraultzak, Holodomorrak, Bigarren Mundu Gerrak, SESBren desagerpenak..., eta, orain, AEBek, Putinek, gasaren inguruko interesek eta abarrek. Horra gerraren iturburu izan diren gertakarien azalpen kronologikoa, eta gerraren bilakaerari buruzko azalpenak:
XIX. mendea. Industria Iraultzaren testuinguruan, XIX. mendearen erdialdean hasi ziren ustiatzen Donbassko ikatza. Industria horren hazkundearekin batera, gora egin zuen biztanleriak ere. Industriaren inguruan sortu ziren hainbat hiri (besteak beste, Donetsk), eta hara iritsi ziren Errusian lurrik ez zuten milaka nekazari, hirietan lan egitera. 1897. urtean Errusiako Inperioak egindako erroldaren arabera, Donbassen bizi ziren herritarren %52k jatorri ukrainarra zuten, eta %28k, errusiarra. Hirietan, ordea, errusiarrak ziren gehiengoa; nekazaritza eremuetan, ukrainarrak.
1932-1933. Holodomorraren garaia izan zen. Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialistan gosete bat izan zen, eta 1,8-12 milioi ukrainar inguru hil ziren. Iosiv Stalinek aurreikusitako genozidiotzat daukate hainbat herrialdek. Horren ostean, agintari sobietarrek baliabide gutxi zituzten milaka lagun eraman zituzten Donbassera. Orduan sortu ziren gaur egungo gatazkak oinarri dituen eztabaidak.
1991. SESBtik ateratzeko erreferendumean, Ukrainaren independentziari baiezkoa eman zioten Luhanskeko herritarren %83,6k eta Donetskekoen %83,9k. Hurrengo urteetan, ordea, Donbassko egoera ekonomikoak nabarmen egin zuen okerrera: batez beste, soldatak %80 murriztu ziren. Eskualdea abandonatzea egotzi zioten Kievi. Urte haietan, gainera, gobernuak ez zituen indarrean jarri Donbassko biztanleek erreferendum batean onartutako hainbat neurri: errusiera eskualdeko erakundeen hizkuntza ofiziala izatea, Ukraina federalizatzea... 2001eko erroldaren arabera, Donetskeko eskualdeko herritarren %74,9ren lehen hizkuntza errusiera zen, eta %24,1ena, ukrainera. Herritarren %56,9, ordea, ukrainar jatorrikoak ziren, eta %38,2 ziren errusiar jatorrikoak.
2010eko urtarrila-otsaila. Viktor Janukovitx errusiazale deszentralizatzaileak hauteskundeak irabazi zituen, eta Ukrainako presidente bilakatu zen. Beste hautagaia Yulia Timoxenko handiki zentralista zen, gasaren industriari esker aberastutakoa. Bi eredu aurrez aurre izan ziren hauteskunde haietan, baita nazioarteari begira ere: Errusiarekin harreman onak zituen Janukovitxek, eta George Bush AEBetako presidente ohiaren gertukoa zen Timoxenko. Janukovitxek irabazi zuen, bai, baina agerian geratu zen herrialdearen zatiketa.
2013ko azaroa. Janukovitx Europako Batasunarekin merkataritza akordio bat sinatzekoa zen, baina bertan behera utzi zuen asmo hori, Errusiaren presioak tarteko. Azaroaren 24an milaka herritarrek manifestazio jendetsua egin zuten gobernuaren aurka Kieven.
2013ko abendua-2014ko otsaila. Ukrainako gobernuaren aurkako protestak ugaritu egin ziren, eta Poliziak gutxienez ehun lagun hil zituen.
2014ko otsaila. Gobernuak eta oposizioko taldeek su-etena hitzartu zuten. Gutxi iraun zuen, ordea, eta are gehiago larritu zen indarkeria. Janukovitx presidentea kargutik kentzea onartu zuen Ukrainako Parlamentuak. Krimean gatazka hasi zen ukrainazaleen eta errusiazaleen artean.
2014ko martxoaren 16a. Independentzia erreferendum bat egin zuten Krimean, eta Ukraina uztea erabaki zuten herritarrek, Errusiarekin elkartzeko. Bi egun geroago, Putinek Krimea Errusian onartu zuen.
2014ko apirila-maiatza. Donbassen, manifestari errusiazaleek Donetsken burujabetza aldarrikatu eta babesa eskatu zioten Errusiari. Protestak hasi zituzten, eraikin publikoak hartu zituzten hainbat hiritan, eta operazio militar batekin erantzun zuen Kievek. Besteak beste, Luhansken kontrola hartu zuten errusiazaleek.
2014ko apirila-2015eko otsaila. Gatazka gerra bilakatu zen pixkanaka, eta, tartean hainbat su-eten adostu zituzten arren, ia urtebete iraun zuen. Elkarren aurka jardun ziren Ukrainako armada eta Errusiaren babesa zuten manifestari errusiazaleak. Tartean, uztailaren 17an, misil batek Malaysia Airlinesen hegazkin komertzial bat bota zuen, eta 298 hildako eragin zituen.
2015eko otsailaren 12a. Errusiak eta Ukrainak Minskeko akordioa sinatu zuten. Haren bidez, su-etena ezarri zen Donetskeko eta Luhanskeko eremu jakin batzuetan. Hainbat eskualdetan borrokek jarraitu egin zuten.
2015eko iraila. «Deszentralizazio» prozesua hasi zuen Ukrainak, eta liskar larriak izan ziren.
2017ko otsaila. Ukraina ekialdeko frontean liskar handiak izan ziren, eta gutxienez 32 lagun hil ziren.
2018ko azaroa. Ukrainak salbuespen egoera ezarri zuen Errusiaren «eraso militar» posiblea saihesteko.
2019ko uztailaren 21a. Bake prozesuari berrekitea adostu zuten Vladimir Putin Errusiako presidenteak eta Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak. Bi aldeek adierazi zuten prest zeudela gerra presoen trukea negoziatzeko.
2019ko abendua. Errusiak eta Ukrainak Europara gasa garraiatzeko egin berri zuten akordioan esku hartzeko asmoa erakutsi zuten AEBek.
2020ko uztaila. Ukrainako Gobernuak eta Donbassko matxinoek beste su-eten bat adostu zuten.
2021eko apirila. Ukrainak eta Errusiak Donbassen tropak hedatzea egotzi zioten elkarri. Zelenskik NATOri eskatu zion gatazkan esku hartzeko.
2021eko azaroa. Satelite bidezko irudiek erakutsi zuten Errusiako tropak mugitzen hasi zirela Ukrainako mugan. Kievek salatu zuen Errusiak 100.000 soldadu zituela han.
2021eko abenduaren 7a. Joe Biden AEBetako presidenteak abisua eman zion Errusiari: Ukraina inbaditzen bazuen, zigor ekonomiko gogorrak ezarriko zizkion mendebaldeak.
2022ko urtarrilaren 21a. Errusiak AEBei eskatu zien NATO 1997ko mugetara erretiratzeko.
2022ko urtarrilaren 24a. NATOk borrokarako hegazkin eta itsasontzi gehiago bidali zituen Europa ekialdera. Herrialde batzuk enbaxadetan zituzten langileak itzultzen hasi ziren.
2022ko urtarrilaren 27a. Segurtasun eskaeren erantzunak helarazi zizkioten AEBek Errusiari.
2022ko otsailaren 4a. Txinak eta Errusiak AEBei adierazi zieten bat eginda zeudela.
2022ko otsailaren 7a. Moskun bildu ziren Putin eta Macron. Gerra saihesteko, Europa guztiarentzako «baliagarria» izango den erantzun bat taxutzen hasteko eskatu zion Frantziako presidenteak Errusiakoari.
2022ko otsailaren 11. AEBek esan zuten Errusiaren erasoaldia egun gutxitan has zitekeela, eta beste 3.000 soldadu bidali zituzten Poloniara. Hainbat herrialdek Ukrainatik irteteko eskatu zieten beren herritarrei.
2022ko otsailaren 12a. Biden eta Putin bildu egin ziren bideokonferentzia bidez. Kremlinek Errusiaren aurkako «desinformazio kanpaina bat egitea» egotzi zion Etxe Zuriari. Bidenek, berriz, diplomaziaz aparteko bideak prest zituela ohartarazi zion Putini.
2022ko otsailaren 15a. Errusiak jakinarazi zuen Ukrainako mugan zituen tropa batzuk erretiratzen hasi zela. Errusiako diputatuek Putini eskatu zioten Donbassko herri errepubliken independentzia aitortzeko.
2022ko otsailaren 18a. Donetskek eta Luhanskek iragarri zuten hasi zirela herritarrak modu masiboan Errusiara eramaten.
2022ko otsailaren 19a. Nazioarteko begiraleek egiaztatu zuten Donbassen nabarmen areagotu zela indarkeria. Donetskeko eta Luhanskeko liderrek mobilizazio militarrera deitu zuten.
2022ko otsailaren 21a. Putinek Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliken independentzia aitortu zuen. Mendebaldeko potentzien babesik gabe hartu zuen erabakia Putinek.
2022ko otsailaren 24a. Errusiak operazio militar bat abiatu zuen Donbassen. Ukrainak gerra legea ezarri zuen.
2022ko otsailaren 25a. Errusiako indarrak Kieveko aldirietara iritsi ziren. Zelenskik negoziatzeko eskaintza egin zion Putini.
2022ko otsailaren 28a. Ukrainaren eta Errusiaren arteko lehen negoziazioak hasi ziren, Bielorrusian.
2022ko martxoaren 9a: Lehen ebakuazioak hasi zituzten, su-eten urraketak tarteko, eta herritarrentzako giza korridoreak irekitzeko negoziazio zailen ostean.
2022ko martxoaren 19a. Mariupolgo portuaren kontrola eskuratu zuen Errusiak, eta, horrekin batera, bere helburu nagusietako bat: Azoveko itsasoaren kontrola.
2022ko martxoaren 25a. Errusiak adierazi zuen gerraren «lehen fasea» bukatutzat ematen zuela, eta soldatuak erretiratuko zituela Kievetik, Donbass hartzeko ahaleginean indar gehiago egiteko.
2022ko martxoaren 29a. Errusiako eta Ukrainako goi mailako ordezkariak Istanbulen elkartu ziren, negoziatzeko, Turkiaren gidaritzapean. Hiru egunen ondoren, elkarrizketa eten egin zen.
2022ko apirilaren 3a. Kieveko probintzia osoa berreskuratu zuten ukrainarrek, Errusiako soldaduak erretiratu ostean. Butxa eta inguruko beste herrietan soldadu errusiarrek mila ukrainar baino gehiago hil zituztela salatu zuten, eta Putini gerra krimenak egotzi.
2022ko apirilaren 14a. Errusiaren gerraontzi nagusiari kalte larriak egin zizkioten Ukrainako indarrek; handik laster urperatu zen ontzia.
2022ko apirilaren 18a. Donbassen beste oldarraldi bat hasi zuen Errusiak, bonbardaketak eta erasoak ugarituz.
2022ko apirilaren 21a. Mariupol ia 50 egunez setiatu ondoren, azken soldadu ukrainazaleak Azovstal altzairutegian gordeta zeuden. Moskuk iragarri zuen ez zela oldartuko altzairutegi barrura, baina setioa gogortuko zuela, eta hiria «askatutzat» jo zuen Putinek.
2022ko apirilaren 22a. Errusiako komandante batek jendaurrean azaldu zuen Ukraina hegoalde osoa bereganatzeko asmoa duela Errusiak. Kremlinek ez zuen baieztatu, baina ukatu ere ez.
2022ko maiatzaren 10a. NBEk salatu zuen «era guztietako» giza eskubideak urratzen ari direla Ukrainako gerran.
2022ko maiatzaren 20a. Azovstal altzairutegitik atera ziren bertan gotortutako azken soldadu ukrainarrak eta errenditu egin ziren: Mariupol osoa Errusiaren eskuetan gelditu zen, 80 eguneko setioaren ondoren.
2022ko maiatzaren 30a. Maiatzeko azken egunetan hasi ziren borrokak Sievierodonetsk hiri barruan. | |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209915/imqko-90-garbitzaileen-kaleratzea-baliogabetzeko-eskatuko-dute-epaiketan.htm | Ekonomia | IMQko 90 garbitzaileen kaleratzea baliogabetzeko eskatuko dute epaiketan | «Garestiegiak» izateagatik kaleratu nahi izan dituztela salatu du ELAk epaitegian, eta kontratua eten izana errepresalia bat izan dela. | IMQko 90 garbitzaileen kaleratzea baliogabetzeko eskatuko dute epaiketan. «Garestiegiak» izateagatik kaleratu nahi izan dituztela salatu du ELAk epaitegian, eta kontratua eten izana errepresalia bat izan dela. | «Baldintzak hobetzeko borrokatu direlako kaleratu dituzte. Kaleratzeak baliogabetzeko eskatuko dugu». Uribarri Idigoras ELAren zerbitzu juridikoen kideak horrela laburbildu du sindikatuak izango duen jarrera IMQren aurkako auzian. Klinika pribatuak urte luzez azpikontrataturiko 90 garbitzaile kaleratu ditu aurten, garbitzaile talde propioa izateko. Langile batzordeak salatu duenez, baina, neurri horren atzean dirua aurrezteko asmoa baino ez dago, garbitzaile berriek baldintza kaskarragoak izango baitituzte.
«Garestiegiak direlako kaleratu dituzte» argudiatu du Idigorasek, EAEko Auzitegi Nagusiaren atarian: «Ez da susmo bat, negoziazio mahaian enpresak berak horixe esan zigun. Garbiketa zerbitzuak garestitu egin direla». IMQko garbitzaileek hainbat epai eta protestaldi egin dituzte azken urteetan, eta, horien eraginez, baldintza hobeak lortu dituzte. «Baldintza horiek borrokaren ondorio izan dira, eta eskubideak dira», azaldu du abokatuak. Hobekuntza horietako bat, esaterako, arrisku gainsaria izan zen, eta hori epaitegietan lortu zuten. Sindikatuak salatu du IMQ taldeak iaz hamahiru milioi euroren dibidenduak banatu zituela bazkideen artean.
Kaleratzea errepresalia bat izan dela uste dute, soldata arrakalari aurre egiteko greba batera deitu eta bi egunera jakinarazi baitzuten erabakia. Langileek beren baldintzak kale garbitzaileenekin parekatzea eskatu behar zuten. Orain arte, garbitzaileek azpikontrata ezberdinak kateatu dituzte, eta, subrogazio eskubidearen eraginez, antzinatasuna eta beste zenbait eskubide mantendu. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209916/gipuzkoako-foru-aldundiko-garbitzaileek-hasi-dute-greba.htm | Ekonomia | Gipuzkoako Foru Aldundiko garbitzaileek hasi dute greba | Eulen enpresarekin azpikontratatan dabiltzan beharginak lau eguneko grebara deituta daude. Lanuzteak %80ko erantzuna izan du lehen egunean, sindikatuen arabera. KPIari lotutako soldata igoerak nahi dituzte. | Gipuzkoako Foru Aldundiko garbitzaileek hasi dute greba. Eulen enpresarekin azpikontratatan dabiltzan beharginak lau eguneko grebara deituta daude. Lanuzteak %80ko erantzuna izan du lehen egunean, sindikatuen arabera. KPIari lotutako soldata igoerak nahi dituzte. | Mobilizazioak gero eta gehiago dira garbikuntzaren alorrean. Besteak beste, gaur erantzun zabalarekin abiatu dute lau eguneko greba Eulen enpresarekin Gipuzkoako Aldundiarentzat lan egiten duten garbitzaileek. ELA, LAB eta ESKren arabera, garbitzaileen %80k egin dute greba lehen egunean.
120ren bat garbitzailek —emakumeak gehien-gehienak— egiten dute lan Eulenekin Gipuzkoako Aldundiaren eraikuntzak garbitzen, besteak beste Foru Jauregian, Ogasunaren egoitza nagusian, Txara II eta Egogain zahar etxeetan, eta Koldo Mitxelena Kulturunean.
Grebaren arrazoia lan hitzarmen berriaren negoziazioa da. Sindikatuek KPIaren araberako soldata igoerak nahi dituzte. Hala azaldu du ELAko ordezkari Ane Alberdik Foru Jauregiaren atarian egindako elkarretaratzean. «KPIa marra gorri bat da» langileentzat, esan du, “ez daitezen are pobreagoak izan».
Baina Eulenek garbi utzi die halakorik ez duela egingo, Alberdik gaitzetsi duenez; aitzitik, 2021. urteko soldatak izoztea nahi du.
Gipuzkoako Aldundiaren ardura ere galdegin dute elkarretaratzean. Sindikatuek gogoratu dute garbitzaileek azpikontratan lan egitea Aldundiaren erabakia dela, eta erakundea dela zerbitzuaren «azken erantzulea». Alberdik eskatu dio zerbitzuak ez esleitzea «irizpide ekonomizistekin», puntuen erdiak proposamen ekonomikoak hartzeak «langileen prekaritatea betikotzen duelako». |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209917/nord-stream-2-gasbidearen-balioztatzea-geldiarazi-egin-du-alemaniak.htm | Ekonomia | Nord Stream 2 gasbidearen balioztatzea geldiarazi egin du Alemaniak | Irailean bukatu zuten Alemania eta Errusia lotzen dituen gasbidea, baina ez du artean funtzionatzeko baimenik. | Nord Stream 2 gasbidearen balioztatzea geldiarazi egin du Alemaniak. Irailean bukatu zuten Alemania eta Errusia lotzen dituen gasbidea, baina ez du artean funtzionatzeko baimenik. | Erantzun bat eragin du Errusiak Donbasseko bi errepublika matxinoak onartu izanak. Alemaniako kantziler Olaf Scholzek iragarri du eten egin duela Nord Stream 2 gasbidearen balioztatzea. Errusia eta Alemania lotzen dituen gasbide hori irailean bukatu zuten, baina oraindik ez da gasik igarotzen handik, baimen batzuen zain dagoelako.
Alemaniako Gobernua izan da azken hilabeteetan Moskurekiko jarrera bigunena izan duen Europako Batasuneko herrialdea, haren gasarekiko menpekotasun handia izateaz gain lotura komertzial handiak dituelako Errusiarekin. «Baina gaur egun desberdina da. Eta, horregatik, egoera berriro aztertu beharko dugu», azaldu du Scholzek.
Berez, balioztatze prozesua blokeatuta dago azaroaz geroztik, Nord Streamen jabe ofiziala den Suitzako konpainiak Alemanian egoitza duen adar bat sortu zuelako gasbideak lurralde hartan zeharkatzen dituen 33 kilometroak kudeatzeko. Beste urrats batzuk ere falta zituen, eta horiexek dira Scholzek geratutakoak. Zehazki, Ekonomia Ministerioari agindu dio geratzeko Bundesnetzagentur energia agentzia federalari igorritako txostena, Alemaniaren hornidura segurtasunari buruzkoa. «Kontu teknikoa dirudi, baina derrigorrezko urrats administratiboa da gasbidea baimenduko ez dela ziurtatzeko. Agiri hori gabe, gasbidea ez da martxan jarriko».
Irailean bukatu zuten
Nord Stream 2 gasbidea eraikitzeko lanak irailean bukatu zituzten. Gasbidea Vyborgetik (Errusia) Lubminera (Alemania) doa, Itsaso Baltikoaren azpian, eta urtero 55.000 milioi metro kubiko gas garraia dezake.
Gasa hornitzeko bide bat ez ezik, borroka geopolitikorako tresna bat ere bihurtu da Nord Stream 2. Izan ere, Vladimir Putinek gasbide hori erabili nahi du gaur egun Ukrainan barrena doan gasbidea gutxiago erabiltzeko eta, hartara, Kieveko gobernua zigortzeko. Ofizialki, ordea, gasbidea egiteko erabilitako argudioa da gasa merkatu egingo duela Europako erabiltzaileentzat, Ukraina zeharkatzen duenaren aldean 2.000 kilometro laburragoa delako gasak Alemaniara iristeko egin beharreko bidea.
Azken hilabeteetan, Gazprom Errusiako gas enpresak ohi baino gas gutxiago bidali du Europara Ukraina eta Polonia zeharkatzen dituzten gasbideetatik, eta, Europa mendebaldeko biltegiak betetzeko, AEBetatik gas inportazio gehiago egin behar izan ditu —itsasontziz iristen da, likidotua—. Moskuk argudiatu du ez dela murrizketarik egon eta kontratuak bete besterik ez duela egin. Nord Stream 2 gasbidearen geldialdia gorabehera, Errusiako Energia ministro Nikolai Xulginovek ziurtatu du gasaren hornikuntzan ez dela etenik izango: «Errusiako enpresek bete egiten dituzte beren kontratuak». |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209918/fernando-buesa-eta-jorge-diez-oroitu-dituzte-etak-hil-eta-22-urtera.htm | Politika | Fernando Buesa eta Jorge Diez oroitu dituzte, ETAk hil eta 22 urtera | Omenaldia egin diete Gasteizen. Eusko Jaurlaritzako hainbat sailburu eta Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi politiko guzietako ordezkariak izan dira ekitaldian. | Fernando Buesa eta Jorge Diez oroitu dituzte, ETAk hil eta 22 urtera. Omenaldia egin diete Gasteizen. Eusko Jaurlaritzako hainbat sailburu eta Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi politiko guzietako ordezkariak izan dira ekitaldian. | ETAk duela 22 urte hil zituen Gasteizen Fernando Buesa PSE-EEko politikaria eta Jorge Diez ertzaina, haren bizkartzain aritzen zena. Hiri berean egin diete omenaldia, egun berean, gaur, urtero bezala, Eusko Jaurlaritzako eta hainbat alderdi politikotako ordezkariek. Bonba-auto bat leherrarazita hil zituzten biak, 2000ko otsailaren 22an. Buesa PSE-EEko Arabako idazkari nagusia zen orduan —Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Hezkuntza sailburu, Arabako ahaldun nagusi eta Eusko Legebiltzarrean PSE-EEren bozeramaile ere izana zen—; eta Jorge Diez gasteiztarra XIII.promozioko ertzaina zen.
Senideak, lagunak eta politikariak izan dira omenaldian. Bertzeak bertze, Eusko Jaurlaritzako hainbat sailburu —tartean ziren Beatriz Artolazabal Justizia, Berdintasun eta Gizarte Politiketakoa eta Josu Erkoreka Segurtasunekoa—, Andoni Ortuzar EAJko EBB Euzkadi Buru Batzarreko lehendakaria, Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusia eta Maddalen Iriarte EH Bilduk legebiltzarrean duen bozeramailea. Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi guzietako parlamentariak izan dira ekitaldian, halaber.
Buesaren eta Diezen omenez eraikitako monolitoaren aitzinean egin diete omen, Gasteizko Askatasunaren Lorategian. Lore eskaintza egin diete, bertzeak bertze. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209919/bengoetxea-azken-egun-hauetaz-gozatzen-ari-naiz.htm | Kirola | Bengoetxea: «Azken egun hauetaz gozatzen ari naiz» | Larunbatean jokatuko du azken partida Oinatz Bengoetxeak, Labriten. Azken egunotan «emozio asko» sentitu duela dio, eta gaineratu du pilotaleku horretan erretiratzea «gauza ederra» dela. | Bengoetxea: «Azken egun hauetaz gozatzen ari naiz». Larunbatean jokatuko du azken partida Oinatz Bengoetxeak, Labriten. Azken egunotan «emozio asko» sentitu duela dio, eta gaineratu du pilotaleku horretan erretiratzea «gauza ederra» dela. | Oinatz Bengoetxeak (Leitza, Nafarroa, 1984) atzo jokatu zuen agurraren aurreko azken partida, Tolosan (Gipuzkoa). Izan ere, larunbatean izango du profesionaletako azken partida, Labriten (Iruñea). Ibilbidearen azken etapan «emozio asko» sentitu duela adierazi dio pilotariak EFE albiste agentziari, eta nabarmendu du azken egunetaz «gozatzen» ari dela.
Hasieran, urtarrilaren 29an zen jokatzekoa profesionaletako azken partida, baina, lesio baten ondorioz, atzeratu egin behar izan zuen. Beraz, larunbatean izango du agurra, Mariezkurrenarekin, Artola-Arangurenen aurka. Pilotaleku «berezi» batean ariko dela adierazi du Bengoetxeak; izan ere, «Labrit berezia da nafar guztientzat; bertan dagoen giroa benetako festa da». Baina ez hori bakarrik, pilotaleku horretan debutatzea eta leku berean erretiratzea «gauza ederra» dela azaldu du leitzarrak.
Urriaren 5ean beteko dira hogei urte debuta egin zuenetik, eta bere ibilbide osoan 1.000 partida baino gehiago jokatu ditu. Denbora horretan «ausarta» izan dela adierazi du pilotariak, eta gaineratu du ez dela «ezertaz» damutzen. Hogei urte hauetan lortutako txapela guztiez «harro» dagoela dio, baina buruz burukoak nabarmentzen ditu Bengoetxeak, «historikoki garrantzi handiagoa» izan dutelako. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209920/osakidetza-lehen-arretako-kontsulten-erdiak-aurrez-aurre-egiten-ari-da.htm | Gizartea | Osakidetza lehen arretako kontsulten erdiak aurrez aurre egiten ari da | Sagarduik esan duenez, lehen arretan artaren %65 aurrez aurre ematea dute helburu. Nabarmendu du goizetan egin ohi zituzten kirurgia guztiak eta arratsaldeetakoen %80 egiten ari direla. | Osakidetza lehen arretako kontsulten erdiak aurrez aurre egiten ari da. Sagarduik esan duenez, lehen arretan artaren %65 aurrez aurre ematea dute helburu. Nabarmendu du goizetan egin ohi zituzten kirurgia guztiak eta arratsaldeetakoen %80 egiten ari direla. | Onbidean da COVID-19aren bilakaera. Gotzone Sagardui Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gobernu bileraren osteko prentsaurrekoa adierazi duenez, gero eta gutxiago dira kutsatzeak eta ospitaleratzea behar duten gaixoak. Baikor mintzatu da sailburua: «Pandemiaren bilakaera positiboa da». Eta datuak hobetzearekin batera, Osakidetzan aurrez aurreko arta eta kirurgiak berreskuratzen ari dira. Sailburuaren arabera, lehen arretako aurrez aurreko arta «pixkanaka» berreskuratzen ari dira, eta kontsulten erdiak modu presentzialean egiten ari dira. Gero eta gehiago izatea jarria dute helburu gisa: «Pandemia aurreko datuetara iristea da helburua, %65era».
Aurrez aurreko arta ez ezik, kirurgia kopurua ere lehengoratzen ari da. Goizetako kirurgia guztiak egiten dituztela esan du, baita arratsaldeetan egin ohi zituztenen %80 ere. Oro har, herritarrei ematen dieten arreta ere hobetzen ari da. Lehenengoan hartzen dituzten deien kopuruaren berri eman du Sagarduik: duela hilabete telefono deien %60 hartzen zituzten lehenengoan; orain, berriz, %93.
Sagarduik esan duenez, pandemiaren bilakaerak ahalbidetu du Osakidetzaren arta lehengora itzultzen hastea: «Hau posible da pandemiaren bilakaera onari esker». Hainbat datu eman ditu joera ona berresteko: hiru astean %89 jaitsi dira kutsatzeak, ospitaleratzeak %52 murriztu dira eta %33 gutxiago dira ZIUetako arta behar duten eriak.
Halere, zuhurtzia eskatu du Sagarduik, eta, oraingoz, ez du iragarri babes neurriak arintzeko asmorik. Haren hitzetan, adituek gomendatu dute barnealdeetan maskararen derrigortasuna mantentzeko, eta, oraingoz, ikastetxeetako burbuilei eutsiko diete. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209921/duela-3000-urte-inguruko-brontzezko-aizkora-bat-aurkitu-dute-errezilen.htm | Bizigiro | Duela 3.000 urte inguruko brontzezko aizkora bat aurkitu dute Errezilen | Iturriotzen aurkitu dute Aranzadi zientzia elkarteko kideek Saseta Defentsa Sistemaren ikerketa proiektuaren testuinguruan egindako prospekzio arkeologikoetan. | Duela 3.000 urte inguruko brontzezko aizkora bat aurkitu dute Errezilen. Iturriotzen aurkitu dute Aranzadi zientzia elkarteko kideek Saseta Defentsa Sistemaren ikerketa proiektuaren testuinguruan egindako prospekzio arkeologikoetan. | Aranzadi zientzia elkarteko Joxe Luis Iraola, Jexux Bidaola eta Karlos Almorzak historiaurreko aizkora bat aurkitu zuten Iturriotzen (Gipuzkoa) 2018ko uztailaren 3an. Ustekabean egin zuten aurkikuntza, metal detektagailu baten laguntzarekin. Ordu hartan, 36ko gerrako munizioa bilatzen ari ziren, Saseta Defentsa Sistema izeneko ikerketa proiektua dela-eta egindako prospekzio arkeologikoetan.
Iturriozko bentatik gertu, Errezilgo lurretan dagoen pinudi batean egin zuten aurkikuntza. Angel Armendariz Kantabriako Unibertsitateko irakasle titular erretiratuaren esku utzi zuten, eta, hark baieztatu duenez, brontzezko aizkora bat da, Brontze Aroaren amaierako eta Burdin Aroaren hasierako tresna tipikoa, jatorriz mediterraneoa eta K.a. X. eta VIII. mendeen artean datatutakoa.
(irakurri gehiago, 'Tolosaldeko Ataria'-n) |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209922/antigeno-test-positiboek-balio-izanen-dute-covid-ziurtagiria-lortzeko.htm | Gizartea | Antigeno test positiboek balio izanen dute COVID ziurtagiria lortzeko | Orain arte, PCR proba positibo baten emaitza behar zen EBko COVID ziurtagiri digitala lortzeko. | Antigeno test positiboek balio izanen dute COVID ziurtagiria lortzeko. Orain arte, PCR proba positibo baten emaitza behar zen EBko COVID ziurtagiri digitala lortzeko. | Antigeno proba positibo bat baliozkoa izango da Europako Batasuneko COVID ziurtagiria lortzeko. Hala iragarri du goizean Europako Batzordeak. Bestela erranda, gaitza pasatu izanaren baliozko frogatzat hartuko dute antigeno proba positibo baten emaitza; orain arte, PCR proba baten emaitza positiboa behar zen ziurtagiria lortzeko. Neurriak balio izanen du orain arte antigeno proba batean positibo eman duten herritarrentzat ere: atzerako eragina izanen du, alegia.
Halere, Europako Batzordeak zehaztu du antigeno proba horien emaitzak baliozkoak izateko osasun profesionalek egindakoak izan beharko dutela, eta, era berean, Europako Batasunak finkatutako antigeno proba motekin egindakoa izan beharko duela.
Iparraldean, arintzea hurbiltzekotan
Frantziako Osasun ministro Olivier Veranek goizean iragarri du txertatze ziurtagiria martxo aldera kentzeko «aukera» ikusten duela. Aldez aurretik ere errana zuen, baina horretarako baldintzak eta irizpideak zein izanen diren zehaztu du goizean. Frantziako suspertze zerbitzuetan COVID-19ak jota dauden pazienteen kopuruak 1.500etik beherakoa izan beharko du, eta adierazi du litekeena dela hemendik bizpahiru astera heltzea kopuru horietara.
Bestalde, zehaztu du lekuan lekuko egoeraren arabera aztertuko dutela txertatze ziurtagiria kentzea, eta horretarako intzidentzia tasa metatuaren datua hartuko dute kontuan. Neurri hori kendu ahal izateko, 500 azpitik beharko du, eta hori ere leku gehienetan bizpahiru aste barne gertatuko dela uste du. Ipar Euskal Herria barne duen Pirinio Atlantikoetan, azken datuen arabera, 1389 da intzidentzia tasa metatua, oraingoz. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209923/elizaren-barruan-jasandako-sexu-abusuak-salatzeko-eskatu-die-zupiriak-biktimei.htm | Gizartea | Elizaren barruan jasandako sexu abusuak salatzeko eskatu die Zupiriak biktimei | Bermeoko Jose Done ikastetxean gertaturiko abusuen harira, zenbait adierazpen egin ditu Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak. «Mekanismo guztiak» jarri nahi ditu martxan biktimek euren mina kaleratu dezaten eta erreparatuak izan daitezen. | Elizaren barruan jasandako sexu abusuak salatzeko eskatu die Zupiriak biktimei. Bermeoko Jose Done ikastetxean gertaturiko abusuen harira, zenbait adierazpen egin ditu Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak. «Mekanismo guztiak» jarri nahi ditu martxan biktimek euren mina kaleratu dezaten eta erreparatuak izan daitezen. | Eusko Jaurlaritzak «justizia» nahi du Elizaren barruan sexu abusuak jasan zituzten gizon-emakumeentzat. Hala adierazi du gaur Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak Gobernu Kontseiluko bileraren ondoren egindako adierazpenetan. Bermeoko Jose Done ikastetxean 1976tik 1981era gertaturiko hainbat abusu kasu salatu zituzten atzo bi emakumek, eta horri buruz galdegin diote Jaurlaritzako ordezkariari. Zupiriak adierazi du «mekanismo guztiak» jarri behar direla martxan Elizaren barruan sexu abusuak jasan dituztenentzat, barnean duten mina atera dezaten eta erreparatuak izan daitezen. Biktimei galdegin die Ertzaintzan edo epaitegietan sala dezaten gertatu zitzaiena, ikertu ahal izateko.
Zupiriak gogoratu du sexu abusuak salatu dituztenak artean ere umeak edo nerabeak zirela sexu abusuak pairatu zituztenean. Eta, adierazi duenez, horrek «ondoez handia» eragin die abusuak jasan zituztenei. Bozeramailearen ustez, abusuak jasan zituztenek eskubidea dute beren «egia eta mina» adierazteko, baita behar duten babesa jasotzeko ere. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209924/euskadi-fundazioak-bere-hiru-taldeak-aurkeztu-ditu.htm | Kirola | Euskadi fundazioak bere hiru taldeak aurkeztu ditu | Jesus Ezkurdia manager nagusiak esan du «oso harro» daudela Euskadi fundazioaren egitura osoaz, eta espero dutela 2022an ere «lorpen handiak eskuratzea eta mugarriz betetako urtea izatea» | Euskadi fundazioak bere hiru taldeak aurkeztu ditu. Jesus Ezkurdia manager nagusiak esan du «oso harro» daudela Euskadi fundazioaren egitura osoaz, eta espero dutela 2022an ere «lorpen handiak eskuratzea eta mugarriz betetako urtea izatea» | Aspaldi hasi ziren txirrindulariak pedalei eragiten, baita errepidean lehiatzen ere. Baina Euskadi fundazioak gaur aurkeztu ditu ofizialki denboraldi honetarako taldeak, Derion (Bizkaia), Euskaltel enpresaren egoitza nagusian. Han izan dira haren hiru taldeak: Euskaltel-Euskadi, UCI profesional mailakoa; Laboral Kutxa-Euskadi fundazioa, UCI mailakoa; eta izen bereko gizonezkoen 23 urtez azpiko taldea. Hiru talde horiek 300 gazte baino gehiago ordezkatu dituzte. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan dauden txirrindularitza eskolen bitartez Euskadi fundazioa osatzen duten gazteak dira horiek guztiak.
Euskaltel-Euskadik hogei txirrindulari ditu. Unai Iribar, Asier Etxeberria, Xabier Isasa eta Carlos Canal dira berriak. Mikel Alonso, Gari Bravo, Jokin Aranburu eta Dmitri Zhigunov ordezkatu dituzte. Laboral Kutxak, berriz, hamahiru ziklista ditu, eta horietatik sei dira berriak: Mireia Arriazu, Yurani Blanco, Olatz Gabilondo, Ariana Gilabert, Sandra Gutierrez eta Amaia Lartitegi. Aldiz, Uxue Albizuak, Ainhize Barrainkuak, Nekane Gomezek eta Eukene Larrartek taldea utzi dute.
«Bete nahi ditugun amets, ilusio eta aurreikuspenez beteta ekiten diogu 2022ari. Oso harro nago Euskadi fundazioa osatzen duen egitura osoaz: hiru taldeak, txirrindulariak, talde teknikoa eta laguntzaile nekaezinak», azaldu du Jesus Ezkurdiak, fundazioaren manager nagusiak. Iritzi berekoa da Xabier Iturbe Euskalteleko presidentea: «Harro gaude txirrindularitzaren munduan parekorik ez daukan eredu honen parte izateagatik».
Ezkurdiaren arabera, «izaki biziduna da Euskaltel-Euskadi taldea, eta etengabe ari da garatzen; denboraldi berri honetan hazten jarraitzeko, urrats sendoz, proiektuak aurrera egiten eta indartzen jarrai dezan». Ilusioz gainezka dago: «Proiektuak aurrerapausoak ematen jarraitzen du, erreferente gisa finkatzeko; ez soilik kirolaren eremuan, baita gizartearen eta kulturaren eremuan ere, nahiz eta pandemiak ez digun utzi nahiko genukeen moduan aurrera egiten. 2022an ere lorpen handiak eskuratu nahi dugu, eta gure historian betiko grabatuta geratuko diren mugarriz betetako urtea izatea espero dugu». |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209925/elizaren-eta-madrilen-arteko-akordioak-laquoez-du-eraginikraquo-nafarroan.htm | Gizartea | Elizaren eta Madrilen arteko akordioak «ez du eraginik» Nafarroan | Eduardo Santos Justizia eta Migrazio Politiketako kontseilariaren arabera, Espainiako Gotzainen Batzarrak ziurtagiririk gabeko 79 ondasun higiezin aitortu ditu Nafarroan, baina «ez du itzultzeko asmorik», administrazio prozedurako akatsei egotzi baitie egoera. | Elizaren eta Madrilen arteko akordioak «ez du eraginik» Nafarroan. Eduardo Santos Justizia eta Migrazio Politiketako kontseilariaren arabera, Espainiako Gotzainen Batzarrak ziurtagiririk gabeko 79 ondasun higiezin aitortu ditu Nafarroan, baina «ez du itzultzeko asmorik», administrazio prozedurako akatsei egotzi baitie egoera. | Iragan urtarrilaren 25ean Espainiako Gobernuak eta Espainiako Gotzainen Batzarrak akordio bat sinatu zuten, eta bertan Eliza katolikoak onartu zuen 1998tik 2015era bitartean immatrikulatutako 34.961 ondareetatik 1.000 inguru «beste batenak» direla. Hala ere, Eduardo Santos Nafarroako Gobernuko Justizia eta Migrazio Politiketako kontseilariak nabarmendu du akordio horrek ez duela eraginik izango bertan: Nafarroan aitortu gabeko 78 ondare ageri dira zerrenda horretan, baina «ez du itzultzeko asmorik», prozedura akatsei egozten dielako Elizak ziurtagiri falta, eta ez jabegoa beste batena izateari.
EH BIlduk eskatuta, akordio horri buruzko azalpenak eman ditu Santosek. Madrilen eta Elizaren artean, ia 35.000 ondare banan-banan aztertzeko batzorde misto bat osatu zen. Bertan, Elizak aitortu zuen 2.500 ondare zituela ziurtagirik gabe, eta Madrilek ebatzi zuen horietatik 1.500 prozedura akatsen ondorio zirela. Hala, ustez, bi aldeak onartzen zuten 1.000ren jabegoa beste batena zela. Akordio hori ikusirik, komunikabideek nabarmendu zuten Eliza 1.000 ondare «itzultzeko prest» zela.
Santosek ukatu du hori hala dela. Haren esanetan, Madrilgo gobernuak egiten duen interpretazioa da hori, baina Eliza katolikoa ez dator bat horrekin, eta Erregistroan gaizki izena emandako ondareak itzultzeko prest legoke soilik. Santosen arabera, auzi hori ez da oraindik konpondu, batzorde misto hori ez baita itxi oraindik.
Dena den, akordio horrek ez du Nafarroan eraginik. 1.000 ondare horietatik bakar bat ez dagoelako. Ziurtagiririk gabeko 2.500 ondasuneko zerrendan, Nafarroako 78 ondare ageri dira, baina, Elizaren arabera, hirugarren bati salduak izan dira. Santosen arabera, 78 horietatik 49 aurrez Nafarroak egindako beste zerrenda batean ageri ziren, eta, 2021ean bederen, ondare horiek «Elizaren izenean» daude erregistroan. «Iruñeko elizbarrutiak dio Jabegoen Erregistroan ageri dena akatsa dela, beste bati saldu diotelako. Hori gertatzea posible da, eta gertatzen da erosi duenak ez badu jabegoa igotzen, baina horrek ez du esan nahi jatorria ondare immatrikulatu bat ez denik».
49 ondare horietatik 29 Eslaban daude. 2004ko ekainean immatrikulatu zituen Elizak, eta 2007an saldu. Longida ibarrean antzera gertatzen da hamabi ondarerekin. Gainera, Nafarroako Gobernuak egindako azterketan ageri ez diren beste 29 ondare daude; besteak beste, Goizuetan eta Donezteben. Santosen arabera, ez dira euren zerrendan ageri: «Gure datuak erregistroaren datuetan oinarritzen dira». Kontseilariak laburbildu du hori dela Espainiako Gobernuaren akordioaren nondik norakoa, baina argi utzi du ondare horietako bat bera ere ez duela itzultzeko asmoa Elizak.
Nafarroako bidea
Santosek orain arte Nafarroan egin den bidea defenditu du, besteak beste «aitzindariak» izan direlako. Nafarroako Parlamentuaren aginduz, azterketa bat egin du, eta hark ondorioztatu du XX. eta XXI. mendeetan Elizak gutxienez 2.952 higiezin immatrikulatu dituela Nafarroan. 1998tik aurrera, Aznarrek, Hipoteken Legea aldatu, eta 206 artikuluaren bitartez tenpluak immatrikulatzeko aukera eman zuen: 2.952 horietatik, 1998tik 2015era, 1.034 erregistratu zituen bere izenean.
Santosen gaineratu duenez, gobernuaren lana ez da hor amaitu. Batetik, estrategikotzat jo dute Zangozako Udalari laguntzea auzitegietan, Aznarrek egindako Hipoteken Legeko 206 artikulu hori konstituzioaren aurkakotzat jotzeko bidean. «Bide hori luzea da eta zaila da haren ondorioak aurreikustea», gaineratu du.
Bigarrenik, Elizak bere izenean erregistratutako lur sailen kasuan, aztertzeko dute zenbatek eragiten dieten lur komunalei. Landa Garapenerako Departamentuak azterketa hori egiteko tramiteak abian jarri ditu, baina, Santosen arabera, «epe ertain-luzerako proiektua da». |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209926/24-urteko-espetxe-zigorra-ezarri-diote-iratxe-sorzabali.htm | Politika | 24 urteko espetxe zigorra ezarri diote Iratxe Sorzabali | ETAk 1996an Gijonen egindako atentatu bat egotzita zigortu du Espainiako Auzitegi Nazionalak Irungo euskal presoa. Demokraziaren eta Giza Eskubideen Aldeko Abokatuen Europako Elkarteak «kezka handia» agertu du epaiketaren inguruan. | 24 urteko espetxe zigorra ezarri diote Iratxe Sorzabali. ETAk 1996an Gijonen egindako atentatu bat egotzita zigortu du Espainiako Auzitegi Nazionalak Irungo euskal presoa. Demokraziaren eta Giza Eskubideen Aldeko Abokatuen Europako Elkarteak «kezka handia» agertu du epaiketaren inguruan. | Espainiako Auzitegi Nazionalak 24 urte eta sei hilabeteko espetxe zigorra ezarri dio Iratxe Sorzabal euskal presoari, ETAk 1996an Gijonen (Espainia) eginiko atentatu bat leporatuta. Zehazki, Espainiako Auzitegi Nazionaleko lehen zigor salak bi zigor ezarri dizkio Irungo (Gipuzkoa) euskal presoari: hamazazpi urtekoa bat, «hondamen terroristagatik», Gijongo Auzitegiaren aurka egindako atentatua egotzita; eta zazpi urte eta sei hilabetekoa bertzea, farmazia baten aurka egiten saiatzeagatik —horretan ez zuten kalterik eragin—.
Espainiako Auzitegi Nazionalak, berriz, Sorzabal absolbitu egin du «erakunde terroristako kide» izatearen delituaz. Fiskalak, Espainiako Estatuaren abokatuaren ordezkariak eta AVT biktimen elkarteak erretiratu egin zuten akusazio hori epaiketaren azken egunean, kontuan hartuta Sorzabal jada zigorra betetzen ari dela delitu horrengatik Frantzian. Reauko espetxean dute preso Sorzabal (Frantzia), Euskal Herritik 925 kilometrora. Urtarrilean Espainiaratu zuten, Espainiako Auzitegi Nazionalean epaitzeko.
Ustez Sorzabalek berak ETAri bidalitako idatzi batean oinarritzen da sententzia. Epaileen arabera, dokumentu horretan akusatuak berak iraganean egindako ekintzak zehazten dira, detaile handiz. Dokumentuan agertzen diren atentatu eta izenek bat egiten dute Sorzabalek berak Guardia Zibilaren aurrean egindako adierazpenekin. Torturapean zegoen orduan.
Sorzabal otsail hasieran epaitu zuten Espainiako Auzitegi Nazionalean. 36 urteko espetxe zigor eskaera egin zuten hala fiskalak nola Estatuaren abokatuaren ordezkariak eta AVT Terrorismoaren Biktimen Elkarteko abokatuak. Azkenean, 24 urte eta sei hilabeteko zigorra ezarri diote.
Irungo euskal presoak epaiketan ukatu egin zuen leporatzen dizkioten atentatuetan parte hartu izana. Adierazi zuenez, torturetatik ihes egiteko jo zuen bere burua errudun.
Torturak
2001ean atxilotu zutenean, torturak salatu zituen Sorzabalek. Honela adierazi zion Euskaldunon Egunkaria-ri, bertzeak bertze: «Salto egiten nuen gerturatzen zen bakoitzean. Ez nuen sinisten auzitegi medikua zenik». Erran zuen, halaber, ez zuela uste hilko zenik: «Hiltzeko gogoa neukan».
Otsaileko epaiketa bera ere torturaren itzalak hartu zuen, eztabaidagai nagusietako bat bilakatu baitzen. Guardia Zibilaren bi perituk txosten bat aurkeztu zuten, torturen inguruan Guardia Zibilaren betiko tesia defendatzen zuena: alegia, ETAk bere kide guztiei torturak salatzeko agintzen ziela, eta horren helburua zela «estatuaren segurtasun indarren izen onari kalte egitea» eta haien kontrako auzibideak oztopatzea.
Aiert Larrarte abokatuaren galderei erantzunez, perituek aitortu zuten txostena egiteko ez zituztela aintzat hartu Amnesty Internationalek, Human Rights Watchek eta giza eskubideen arloan lan egiten duten nazioarteko beste zenbait elkartek Espainiako tortura auziei buruz egindako txostenak, ezta Giza Eskubideen Europako Auzitegiak Espainiaren kontra ebatzitako epaiak ere, baina beren tesiari eutsi zioten argudio bat emanez: torturei buruzko auzietan «absoluzioak eta auzien artxibatzeak zigorrak baino ugariagoak» izan direla Espainiako justizian.
2020ko abenduan Parisko Dei Auzitegiak gibelera bota zuen Sorzabalen aurkako euroagindu bat, prokuradoreak sinesgarritasuna eman baitzien haren tortura testigantzei. Tortura kasu batengatik Parisek euroagindu bat gibelera botatzen zuen lehen aldia izan zen.
Europako Abokatuen salaketa
Epaiaren berri izan aurretik, ELDH Demokraziaren eta Giza Eskubideen Aldeko Abokatuen Europako Elkarteak ohar bat zabaldu du, «kezka handia» azaltzeko Sorzabalen epaiketaren inguruan. Elkarteak nabarmendu du Sorzabalek jarri ziola ahotsa ETAk bere jarduera armatua amaitzeko erabakiari, eta gogora ekarri egotzi dizkioten atentatuek ez zutela biktimarik eragin. Are gehiago, elkartearen iritziz, «arrazoiak» daude «pentsatzeko haren aurkako ebidentziak torturen bidez eskuratutako autoinkulpazioetan baino ez direla oinarritzen».
ELDHk azaldu du Sorzabalek torturen testigantza eman zuela ahozko epaiketan, eta Espainiari eskatu dio ikerketa «inpartzial eta independente bat» abiatzeko, «zigorraren eta espetxealdiaren oinarrian tortura edo tratu txar bidez lortutako ebidentziak dauden kasu guztiak» argitzeko. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209927/izpuran-eginen-dute-aurtengo-lehenbiziko-bertso-eguna-martxoaren-26an.htm | Kultura | Izpuran eginen dute aurtengo lehenbiziko Bertso Eguna, martxoaren 26an | Nerea Ibarzabal, Oihana Iguaran, Sustrai Colina eta Unai Agirre arituko dira bertsotan, Aimar Karrika gidari. Faustin Bentaberri Gelan eginen dute saioa. | Izpuran eginen dute aurtengo lehenbiziko Bertso Eguna, martxoaren 26an. Nerea Ibarzabal, Oihana Iguaran, Sustrai Colina eta Unai Agirre arituko dira bertsotan, Aimar Karrika gidari. Faustin Bentaberri Gelan eginen dute saioa. | Akabo bertsozale berantetsien kezka. Ailegatu da iragarpena, azkenik: 2022an ere izanen da Bertso Egunik. Euskal Herriko Bertsozale Elkarteak jakinarazi duenez, Izpuran (Nafarroa Beherea) eginen dute saioa, martxoaren 26an, larunbatarekin. Halaber, jadanik eman dute kantuan arituko diren bertsolarien zerrenda ere: Nerea Ibarzabal, Oihana Iguaran, Sustrai Colina eta Unai Agirre izanen dira saioan, eta Aimar Karrika arituko da gidari lanetan. Ordea, antolatzaileek argitu dute emanaldi berezia denez gero «eskualdeko beste zenbait sortzailek» ere hartuko dutela parte.
Faustin Bentaberri Gelak hartuko du saioa, zehazki, arratsaldeko 17:00etan hasita. Sarrerak gaurtik dira salgai, www.bertsosarrerak.eus atarian. Gainera, elkarteak zehaztu du emanaldira joan nahi duenak ezinbesteko izanen duela COVID ziurtagiria edukitzea.
Emanaldiaren aurretik, urteroko Ohiko Batzar Nagusia eginen du Bertsozale Elkarteak, Izpuran bertan. Goizez eginen dute: 11:00etatik 13:00etara. Iragan urtean eginikoen errepasoa eta balantze gauzatzea da asmoa, baita aurtengo aurrekontua aurkeztea ere. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209928/casadok-amore-eman-du-eta-pp-ezohiko-kongresu-bat-egitekoa-da.htm | Mundua | Casadok amore eman du, eta PP ezohiko kongresu bat egitekoa da | Zuzendaritza nazionala datorren asteartean da biltzekoa. Alderdiaren liderra babesik gabe geratu da. Teodoro Garcia Egea idazkari nagusiak dimisioa eman du. | Casadok amore eman du, eta PP ezohiko kongresu bat egitekoa da. Zuzendaritza nazionala datorren asteartean da biltzekoa. Alderdiaren liderra babesik gabe geratu da. Teodoro Garcia Egea idazkari nagusiak dimisioa eman du. | Pablo Casado PPren presidentea babesik gabe, ia bakarrik, geratzen ari da alderdi barruan azken egunetan piztutako krisia dela eta. Orduak pasatu ahala, geroz eta nabariagoa da. Lurraldeetako buruzagiek, baroi deitutakoek, bizkarra eman diote, baita talde parlamentarioaren zuzendaritza kontseiluak ere. Horrenbestez, alderdiaren liderrak zuzendaritza nazionala bilduko du hurrengo asteartean, martxoaren 1ean, eta, alderdiaren ahots nabarmenek eskatu bezala, ezohiko kongresu batera deituko dute horren ondoren, agintari berriak aukeratzeko. Ez dago argi Casadok bere burua aurkeztuko duen karguan jarraitzeko. Teodoro Garcia Egea, behintzat, ez du alboan edukiko: Casadok 2018ko uztailean kargua hartu zuenetik idazkari nagusia izan denak dimisioa eman du, baroiek exijitu moduan.
Espainiako zenbait hedabidek alderdiaren iturriak aipatuz gaur arratsaldean kaleratu dutenez, Casadok ere prest dauka dimisioa. Bere gertukoek beste komunikabide batzuei adierazi diete, ordea, ez dela egia. El País egunkariaren arabera, PPren presidenteak adierazi dio babesa ematen dion buruzagi bakanenetako bati ez duela ulertzen zergatik alde egin behar duen, ez duela «ezer» egin. Bihar lurraldeetako buruzagiekin biltzekoa da alderdiaren egoitza nagusian, Madrilen (20:00). Isabel Diaz Ayuso Madrilgo Erkidegoko presidentearen anaiak kontratu publiko batzuen truke kobratutako komisioak direla-eta PP barruan sortutako gatazkak aurrean eraman du Casado.
Presiopean dago Casado, eta, atzo, zuzendaritza batzordearekin bildu eta gero, erabaki zuten datorren astelehenerako zuzendaritza nazionalera deitzea. Azkenean, baina, asteartean izango da. Bada alderik, gainera, zuzendaritza nazionalaren bileraren berri emateko PPk atzo eta gaur kaleratutako oharren artean. Atzokoan ez zion aipamenik egiten balizko ezohiko kongresu bati; gaurkoan, ordea, bai. Alderdiaren estatutuen arabera, zuzendaritza nazionalak du kongresu batera deitzeko eskumena, eta badago modurik horretara deitu eta hilabete bateko epean egiteko. Casadok denbora irabazi nahi izan du sostengua bilatze aldera, baina alferrikakoa izan da ahalegina.
Buruzagiez gain, Espainiako Kongresuko PPren talde parlamentarioaren zuzendaritza kontseilua ere kongresu batera deitzearen alde agertu da. Organo horretako hamahiru kideetatik zazpik ohar bat kaleratu dute hori eta Teodoro Garcia Egea alderdiaren idazkari nagusiaren dimisioa eskatuz, iruditzen baitzaie alderdia «oso larri» dagoela eta «berehalako erantzun eraginkorrak» behar dituela. Azken astean eztanda egin duen auzitik haratago, aintzat hartu behar da, gainera, alderdiaren lidergora heldu zenetik ez dituela emaitza onak lortu hauteskundeetan, eta ez dela gai izan Voxen gorakada kudeatzeko.
Orain ikusteko dago ezohiko kongresuan zein aurkeztuko den primarioetara. Pertsona batek, baroi batek, hain zuzen, erakarri ditu begirada guztiak: Alberto Nuñez Feijook, 2009tik Galiziako Xuntako presidente denak. Azken egunetan ia egunero mintzatu da hedabideen aurrean, baina presako erabakiak eskatzetik haratago, ez du argitu Casadoren lekukoa hartu nahi ote duen. Gaur, ordea, ekitaldi publiko batean, horretarako prest dagoela iradoki du: «Denok gara egoera honen erantzuleak. Maila eman behar dugu, eta erabakiak hartu behar ditugu; neuk barne». PPren Kantabriako presidente Maria Jose Saenz de Buruagak, esaterako, nabarmendu du Nuñez Feijoo alderdiaren «lider naturala» dela, eta «denak» atzetik dituela.
2018ko ekainean ere, Espainiako Kongresuak Mariano Rajoy Espaniako Gobernuko presidente (2011-2018) zein PPko buruaren (2004-2018) aurkako zentsura mozioa onartu eta gero, ematen zuen Nuñez Feijoo hautagai egokia izan zitekeela hura ordezkatzeko. Azkenean, baina, ez zen aurkeztu. Casado eta Soraya Saenz de Santamaria izan ziren hautagaiak —Jose Maria Aznarrek eta Rajoyk babestuta, hurrenez hurren— primarioetan, eta Casado nagusitu egin zen botoen %57 inguru lortuta. 2011tik da diputatua kongresuan, eta 2015etik 2018ra PPren Komunikazio idazkariordea izan zen.
Fiskaltza ikertzen hasiko da
Ustelkeriaren Aurkako Espainiako Fiskaltzak jakinarazi du ikertuko duela ea delitu zantzurik dagoen Ayusoren anaiarekin lotutako enpresa batek pandemiaren hasieran maskarak erosteko sinatutako kontratuan. Fiskaltzak kaleraturako dekretuan nabarmendu du salaketa jarri dutenek, Mas Madridek, PSOEk, eta UP Unidas Podemosek, «hainbat hipotesi» planteatzen dituztela, Diaz Ayusok «prebarikazioa, dirua bidegabe erabiltzea eta influentzia trafikoa» delituetan izan dezakeen balizko parte hartzea azpimarratuz.
Eta Madrilen jarraituz, Jose Luis Martinez Almeida Madrilgo alkateak iragarri du PPren bozeramailetza nazionala utziko duela. Agerraldi publiko batean jakinarazi duenez, Casadorekin adostuta hartu du erabakia, alkatetzan «zentratu» nahi duelako. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209929/abortua-despenalizatu-dute-kolonbian-haurdinaldiaren-24-astera-arte.htm | Mundua | Abortua despenalizatu dute Kolonbian, haurdinaldiaren 24. astera arte | Urratsa «historikoa» dela nabarmendu dute elkarte feministek. Latinoamerikako legedirik aurrerakoiena izango du Kolonbiak. | Abortua despenalizatu dute Kolonbian, haurdinaldiaren 24. astera arte. Urratsa «historikoa» dela nabarmendu dute elkarte feministek. Latinoamerikako legedirik aurrerakoiena izango du Kolonbiak. | Marea berdera batu da Kolonbia ere. Argentinak eta Mexikok aurretik egin bezala, abortua legeztatzeko urratsa egin du herrialdeak, eta Latinoamerikako legedirik aurrerakoiena izango du. Haurdunaldiaren 24. astera arte abortua despenalizatzea erabaki du Kolonbiako Auzitegi Konstituzionalak. Astelehenean hartu zuen erabakia, eta boto bakarraren aldeaz onartu zuen: bost epailek bozkatu zuten alde, eta lauk kontra. Epaia «historikoa» da, herrialdeko elkarte feministen esanetan, eta nabarmendu dute atea zabalik uzten duela oraindik abortua delitu gisa Zigor Kodetik ezabatzeko.
Ehunka emakumek ospatu zuten epaia auzitegiaren parean, zapi berdeak airean astinduz. «Lorpen handia da emakumeentzat. Historikoa da Kolonbiarentzat eta Latinoamerikarentzat. Aurrerapauso handia da bizitza, osasuna, askatasuna eta emakumeen erabakitzeko eskubidea bermatzen jarraitzeko», adierazi zion Mariana Adrila Causa Justa mugimenduko bozeramaileak Efe albiste agentziari.
Causa Justak ehun elkarte feminista baino gehiago biltzen ditu, eta hark bultzatu du despenalizazioa ekarri duen auzia: duela urte eta erdi, abortua Zigor Kodetik kentzeko salaketa bat aurkeztu zuen Konstituzionalean. Mugimenduak ez du lortu abortua delitu gisa desagerraraztea, baina garrantzia aitortu diote emakumeek sei hilabeteko abortatzeko eskubidea aitortua izateari. Hala ere, Konstituzionalak beste salaketa bat aztertu behar du oraindik, eta abortuak delitu izan behar duen ala ez erabaki beharko du.
Orain, Kolonbiak legedian islatu beharko du Konstituzionalaren irizpidea. Epaia ahalik eta lasterren betearaziko duen legedia onartzera deitu ditu auzitegiak parlamentua eta gobernua.
Kolonbian legez kanpokoa da abortua, hiru salbuespenetan izan ezik: haurdunaldia bortxaketa baten edo intzestu harreman baten ondorio denean, amaren osasuna arriskuan dagoenean, edo umekiak malformazioa duenean. Legediak 2006an jaso zituen salbuespen horiek, eta, ordutik, nabarmen ugaritu dira abortuen kontrako salaketak.
Urtean 400 kasu inguru iristen dira auzitara, eta, 2006tik 2019ra, 5.700 emakumek egin behar izan diete aurre abortu salaketei. Lau urte eta erdirainoko kartzela zigorrak aurreikusten ditu legediak. Causa Justak fiskaltzaren datuetan oinarrituta osatu duen txostenaren arabera, abortu kasuak judizialki jazarriagoak daude bortxaketa kasuak baino.
Kolonbian, 10 eta 14 urte arteko 4.200 neskatxa baino gehiago erditu ziren, nahiz eta, legez abortatzeko eskubidea izan, izan zituzten sexu harremanak bortxaketatzat jotzen direlako. Elkarte feministek salatu dute legeak abortatzeko zenbait salbuespen aurreikusi arren emakume askok ez dutela aukera hori egiten salatuak izateko beldurragatik.
Abortatzen duten gehienek, berriz, bide informalak erabiltzen dituzte, osasun sistematik kanpo, horrek dituen arrisku guztiekin. Izan ere, salaketa gehienak (%60-70) osasun langileek jarritakoak dira. Abortua laugarren kausa da amen hilkortasun tasari dagokionez. Causa Justaren arabera, urtean egiten diren 400.000 abortuetatik %10 egiten dira bermeak dituzten osasun erakundeetan. Mugimenduak salatu du kriminalizatzeak ez duela bizia babesten, ezta abortuak geldiarazten ere.
Argentinak 2020. urtearen amaieran despenalizatu zuen abortua haurdunaldiaren lehen hamalau asteetan. Gauza bera egin zuen Mexikok iazko irailean, baina haurdunaldiaren 12. astera arte. Epe bera dute despenalizatuta Latinoamerikan Uruguaik, Guyanak eta Kubak.
Munduan, sei herrialdek daukate abortua guztiz debekatuta. Horietatik lau daude Latinoamerikan: Nikaragua, El Salvador, Haiti eta Dominikar Errepublika. Abortua salbuespenik gabe delitutzat daukaten beste bi herrialdeak Malta eta Vatikanoa dira. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209930/behin-behineko-kontratuetan-handitu-egin-da-soldata-arrakala.htm | Ekonomia | Behin-behineko kontratuetan handitu egin da soldata arrakala | Aldi baterako lanetan emakumeek gizonek baino %25 inguru gutxiago irabazten dute. Sindikatuek inplikazio handiagoa eskatu diete instituzioei. | Behin-behineko kontratuetan handitu egin da soldata arrakala. Aldi baterako lanetan emakumeek gizonek baino %25 inguru gutxiago irabazten dute. Sindikatuek inplikazio handiagoa eskatu diete instituzioei. | Lanbide gehienetan, sexuaren araberako soldata arrakala gutxitu egin da azkenengo bost urteetan, nahiz eta oraindik oso handia den. Gainera, kolektibo jakin batean hazi egin da: behin-behinekoetan. Sindikatuen arabera, mota horretako kontratu gehienak «sektore feminizatuetan» egiten dira: merkataritzan, zaintza zerbitzuetan, eraikinen garbiketan... Gainera, lan horietan aritzen diren beharginek beste sektore batzuetako lan baldintza eta soldata eskasagoak izaten dituzte oro har.
INE Espainiako Estatistika Institutuaren azkeneko datuen arabera, lan bera egiteagatik gizon batek emakume batek baino %22,4 gehiago kobratzen du Nafarroan, eta %19,5 gehiago Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Urtean 6.000 eurokoa da aldea: batez besteko soldata garbia 25.000 euro ingurukoa da andreetan, eta 31.000koa gizonetan. Alde hori 2014tik 2015era gutxitu zen: -%7,3 Nafarroan eta -%4,5 beste hiru lurraldeetan. Baina ez da hala izan kontratu mota guztietan, aldi baterakoetan aldea hazi egin baita, +%4 eta +%5,3. Hala, arrakala handiagoa da orain: %26,1ekoa eta %23,9koa. Behin-behinekoekin batera, pentsiodunen kolektiboan dago alderik handiena: %34 ingurukoa.
Soldata arrakalaren aurkako eguna da gaur; horren harira sindikatuek eginiko mobilizazioetan eta kaleratutako oharretan enpresa patronal eta instituzioei zuzendu zaizkie, eta neurri zehatzak eskatu dizkiete arazoa lehenbailehen amaitzeko.
ELAk garbitzaileen sektorean dagoen arrakala «ikaragarria» nabarmendu du: %28,8koa Nafarroan eta %24,4koa Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Horrekin batera, azpimarratu du horretan ari diren langile gehienak azpikontratetakoak direla, bai enpresa pribatuetan, bai sektore publikoan, eta alde handia egoten dela lan zehatz batzuen eta besteen artean: adibidez, kaleko eta errepideetakoak—non langile gehienak gizonezkoak izaten diren— eraikinetakoek baino gehiago kobratzen dute oro har. «Zuritze moreko politikak bogan daude, baina soldatetan benetako berdintasuna aldarrikatzen duten langileak mespretxatzen dituzte, kaleratu egiten dituzte, edo lanpostuak galtzeko mehatxua egiten diete» salatu du sindikatu abertzaleak, ohar batean.
LABek, berriz, Eusko Jaurlaritzaren eta Confebasken Bilboko egoitzak «lotu» ditu, manifestazio batekin. Han izan da Garbiñe Aranburu idazkari nagusia; sektoreen artean egiten den sexuen araberako bereizketa salatu du. «Patronala eta instituzioentzat emakumeak bigarren mailako langileak dira, eta bigarren mailako hitzarmenak dituzte».
«Erabaki politikoa»
Aranburuk azaldu duenez, patronalak «blokeatuta» ditu «eremu feminizatuetako» hogei bat itun: besteak beste, zaharren egoitzena eta merkataritzarena. Aldiz, gogoratu du nagusiki gizonezko langileak dituztenetako batzuk berritu egin direla azken hilabeteetan. Aranbururen arabera, hori gertatzea «ez da kasualitatea: erabaki politiko bat da». «Confebaskeko buruak, inolako lotsarik gabe, askotan esaten du balio erantsi gutxiago dutela sektore feminizatuetako lanek». LABeko buruak instituzioei leporatu die horri «ezikusiarena» egitea eta horren «konplize zuzenak» izatea.
CCOOk eta UGT, berriz, Madrilen onartu berri diren lan erreformak eta SMI lanbide arteko gutxieneko soldataren igoerak behin-behineko langileek pairatzen duten soldata arrakala murrizteko baliagarriak izango diren esperantza agertu dute, baina nabarmendu dute «lan asko» egiteko dagoela oraindik, bereziki instituzioen aldetik eta zehazki lan ikuskaritzan.
Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako Lan eta Enplegu sailburuak ideia bera azpimarratu du. «Baina legeak ez ezik, enpresek ere aldatu behar dituzte euren jarrerak». Horri begira, 2022-2025erako plana aurkeztu du Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiken sailburu Beatriz Artolazabalek. Azaldu du horren bitartez ikuskaritza lanak eta «sentsibilizazio kanpainak» indartuko dituztela, soldata arrakala murrizteko eta berdintasun politikak bultzatzeko enpresetan.
Besteak beste, 2019ko martxotik dago indarrean berdintasun planei buruzko araudia Hego Euskal Herrian: 50 langile baino gehiago dituzten enpresak derrigortuta daude halako planak egitera, baina tamaina horretako lau enpresetatik batek baino ez du egin Araba, Bizkai eta Gipuzkoan, Jaurlaritzako Lan eta Enplegu Sailak iaz kaleratutako ikerketa baten arabera. Gainera, berdintasun klausulak dituzten hitzarmen kolektiboen erdia baino gehiago legeak ezarritako betekizunak bere horretan aipatzera mugatzen dira, eta heren batek baino ez du hobekuntzarik gehitzen. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209931/inoizko-hedadurarik-txikiena-du-antartikako-itsas-izotzak.htm | Mundua | Inoizko hedadurarik txikiena du Antartikako itsas izotzak | Neurtzen hasi zirenetik, izotz geruza ez zen sekula izan 2 milioi kilometro koadro baino gutxiago. Aurreko igandean, 1,98 milioi kilometro koadro zituen izotz eremuak. | Inoizko hedadurarik txikiena du Antartikako itsas izotzak. Neurtzen hasi zirenetik, izotz geruza ez zen sekula izan 2 milioi kilometro koadro baino gutxiago. Aurreko igandean, 1,98 milioi kilometro koadro zituen izotz eremuak. | Klima krisiak beste mugarri bat jarri du. Duela lau hamarkada neurketak egiten hasi zirenetik, Antartikako itsas izotzaren inoizko hedadurarik txikiena atzeman berri dute: 1,98 milioi kilometro koadro. Azken marka 2017koa zen, eta orduan 2,1 milioi kilometro koadrokoa izan zen neurtu zuten izotz eremua. AEBetako Itsas Izotzetako Datuen Zentroak egin du behaketa, satelitez. Greenpeace erakundeak Txiletik ohartarazi du klima krisiak egungo bizitza aldatzeko arrisku larria dakarrela, eta aldaketa horrek bueltarik gabekoa izan litekeela.
Greenpeacek beldurgarritzat jo du ikustea nola urtzen ari den izotz ozeano hori, eta kezka azaldu du munduko itsasoetako elikadura sare guztiei eragingo dielakoan.
Berotzerik azkarrena
Greenpeacek gogoratu du poloetan azkarrago berotzen ari dela tenperatura, eta Antartikako zenbait eskualdetan bereziki bizkorra dela prozesu hori. “Antartikako Mendebaldeko Lurmuturra da Lurra bizkorren berotzen ari den munduko eskualdeetako bat; Artikoko eskualde batzuetan baino ez dira tenperaturak azkarrago berotzen ari, hiru gradu baino gehiago batez beste”. Berotze horrek kalte handia egiten die poloetan bakarrik bizi diren hainbat espezieri; Antartikan, pinguinoei, besteak beste. Agerikoak dira Antartikan berotze prozesuak dakartzan ondorioak. 2020ko otsailean neurtu zuten kontinente horretan inoiz atzemandako tenperaturarik altuena: 18,3 gradu. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209932/berlinek-nord-stream-2-izoztu-du-eta-ebk-arriskuan-du-gas-hornidura.htm | Ekonomia | Berlinek Nord Stream 2 izoztu du, eta EBk arriskuan du gas hornidura | Moskuk «hanka sartze» bat dela uste du, baina «konpromisoa» hartu du gas hornidurari eusteko. Gasaren prezioa %7 igo da egun bakarrean, eta Brent upela ehun dolarretik gertu dago | Berlinek Nord Stream 2 izoztu du, eta EBk arriskuan du gas hornidura. Moskuk «hanka sartze» bat dela uste du, baina «konpromisoa» hartu du gas hornidurari eusteko. Gasaren prezioa %7 igo da egun bakarrean, eta Brent upela ehun dolarretik gertu dago | Gasaren karta bete-betean sartu da Ukrainako auzian. Alemaniak ahaleginak egin ditu Nord Stream 2 gasbidearen gain duen ardurari buruzko erabakirik ez hartzeko, baina azken orduotako gertaerek karta hori mahai gainera ateratzera behartu dute. Errusiak Donbasseko bi errepublika matxinoak onartu izanak eragin du Berlinen erreakzioa, eta argi dago Ukrainako auziak kostu ekonomikoak izango dituela Europako Batasuneko kideentzat.
Duela astebete, Washingtonen, Olaf Scholz Alemaniako kantziler berria ez zen Joe Biden AEBetako presidentea bezain gogorra izan Errusiatik Alemaniara gasa garraiatzekoa den azpiegituraren inguruan, baina bien arteko bilera hartan Scholzek konpromiso bat hartu zuela berretsi da orain; kantzilerrak iragarri du eten egin duela Nord Stream 2 gasbidearen balioztatzea. Errusia eta Alemania lotzen dituen gasbidea irailean bukatu zuten, baina oraindik ez da gasik igarotzen handik, baimen batzuen zain dagoelako.
«Errusiak Ukraina inbaditzen badu, hau da, tankeek eta soldaduek muga gurutzatzen badute berriro, orduan ez da egongo Nord Stream 2: amaiera jarriko diogu». Bidenen hitz arranditsu horiek ez zituen bere egin Scholzek Etxe Zuriko bileraren ostean. «Elkarrekin ari gara, erabateko batasunean, eta ez ditugu urrats desberdinak egingo, urrats berak baizik, eta oso-oso gogorrak izango dira Errusiarentzat; ulertu beharko lukete». Berlinek bete egin du esandakoa, azken hilabeteetan Moskurekiko jarrerarik bigunena izan duen arren Europako Batasunean, eta orain Moskuk gasarekiko har ditzakeen erabakien zain dago Batasuna. Moskuk aurreratu du «hanka sartzea» dela Nord Stream 2 Ukrainako auziarekin lotzea eta haren segurtasun baimenak izoztea.
Ez du itxi: ez zegoen martxan
Argitu behar da Alemaniak ez duela itxi martxan dagoen gasbide bat. Martxan egon zitekeen azpiegitura estrategiko berri bat purgatoriora bidali duela esan daiteke, hori bai. Berez, balioztatze prozesua blokeatuta dago azaroaz geroztik, Nord Streamen jabe ofizialak, Suitzako konpainia batek, Alemanian egoitza duen adar bat sortu zuelako gasbideak lurralde hartan zeharkatzen dituen 33 kilometroak kudeatzeko. Beste urrats batzuk ere falta zituen, eta horiexek dira Scholzek orain geratutakoak.
Zehazki, Scholzek agindu dio Ekonomia Ministerioari geratzeko Bundesnetzagentur energia agentzia federalari igorritako txostena, Alemaniaren hornidura segurtasunari buruzkoa. «Kontu teknikoa dirudi, baina derrigorrezko urrats administratiboa da gasbidea baimenduko ez dela ziurtatzeko. Agiri hori gabe, gasbidea ez da martxan jarriko».
Nord Stream 2 gasbidea eraikitzeko lanak irailean bukatu zituzten. Gasbidea Vyborgetik (Errusia) Lubminera (Alemania) doa (1.225 km), Itsaso Baltikoaren azpian, eta urtero 55.000 milioi metro kubiko gas garraia dezake.
Gasa hornitzeko bide bat ez ezik, borroka geopolitikorako tresna bat ere bihurtu da Nord Stream 2, eta gaurtik izaera hori askoz argiago ikus daiteke. Izan ere, Vladimir Putinek gasbide hori erabili nahi du gaur egun Ukrainan barrena doan gasbidea gutxiago erabiltzeko eta, hartara, Kieveko gobernua zigortzeko. Ofizialki, ordea, gasbidea egiteko erabilitako argudioa da gasa merkatu egingo duela Europako erabiltzaileentzat, Ukraina zeharkatzen duenaren aldean 2.000 kilometro laburragoa delako gasak Alemaniara iristeko egin beharreko bidea.
Gas likidotua
Azken hilabeteetan, Gazprom Errusiako gas enpresak ohi baino gas gutxiago bidali du Europara Ukraina eta Polonia zeharkatzen dituzten gasbideetatik, eta, Europa mendebaldeko biltegiak betetzeko, AEBetatik ekarri behar izan dute gasa —itsasontziz iristen da, likidotua—. Errusiako Energia ministro Nikolai Xulginovek bermatu egin du Europarentzako gas hornidura, Berlinen erabakiaren berri izan eta gero: «Errusiako enpresek beren kontratuak betetzen dituzte».
Baina argi dago Moskuk ere bere karta jokatuko duela gasaren iturria gehiago edo gutxiago irekita. Badaki gas likidotua ez dela alternatiba bat Europarentzat luze gabe. Alemaniak biltegiak beteta dauzka aurtengo negua gainditzeko, baina beste herrialde batzuetan behar handiagoa dute. Aurtengo negua ez da gogorra, eta maiatza ez dago urrun, baina Moskuk estu har ditzake Europako herrialde batzuk, gas hornidura apalduz eta prezioa handituz. Gasaren salneurria %7 igo da, izan ere, azken 24 orduetan, eta 2021eko hondarreko prezioan da berriro; petrolioa ere gora doa: 100 dolarreko Brent upela oso gertu dago. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209933/beste-bost-preso-euskal-herriratuko-dituzte.htm | Politika | Beste bost preso Euskal Herriratuko dituzte | Mikel Otegi eta Jose Mari Dorronsoro Iruñeko kartzelatik Jaurlaritzaren eskumenekoren batera lekualdatuko dituzte. | Beste bost preso Euskal Herriratuko dituzte. Mikel Otegi eta Jose Mari Dorronsoro Iruñeko kartzelatik Jaurlaritzaren eskumenekoren batera lekualdatuko dituzte. | Espainiako Espetxe Erakundeak jakinarazi du beste bost euskal preso Euskal Herriratuko dituztela. Ana Belen Egues, Javier Gallaga, Endika Garate, Maite Pedrosa eta Mikel Izpura dira, eta orain Jaurlaritzak erabaki beharko du Martutenera (Donostia), Zaballara (Araba) edo Basaurira (Bizkaia) eramango dituen.
Ana Belen Egues Asturiastik (385 kilometro) Euskal Herriratuko dute. 2001eko azaroan sartu zen kartzelan, 30 urteko zigorra betetzeko, eta 2024ko apirilean da betetzekoa zigorraren hiru laurdenak. Bigarren graduan jarraituko du. Javier Gallaga, berriz, Darocan dago egun (345 kilometro). 2004an sartu zuten preso, 30 urteko zigorra betetzeko, eta 2027ko ekainean beteko ditu hiru laurdenak. Beste bi preso Duesotik (170 kilometro) Euskal Herriratuko dituzte: Endika Garate da bat: 2016ko apiriletik ari da 30 urteko zigorra betetzen eta 2029ko abenduan beteko ditu hiru laurdenak; bestea Maite Pedrosa da: 1998ko martxoan sartu zuten presondegian, 30 urteko zigorra betetzeko. 2019ko urrian bete zituen hiru laurdenak.
Era berean, Mikel Izpura Zueratik (245 kilometro) Iruñera ekarriko dute. 2000ko urtarrilaz geroztik dago 30 urteko zigorra betetzen, eta 2019an bete zituen hiru laurdenak.
Gainera, Mikel Otegi eta Jose Mari Dorronsoro Iruñeko kartzelatik Jaurlaritzaren eskumenekoren batera lekualdatuko dituzte. Otegi 2009an espetxeratu zuten, 25 urteko zigorra betetzeko. 2027ko martxoan beteko ditu zigorraren hiru laurdenak, eta joan den astean jakin zen biriketako tuberkulosia diagnostikatu diotela. Etxerat-ek eskatu zuen aske uzteko, aurrez ere beste gaixotasun larri bat duela eta. Dorronsoro 2001eko urtarrilean espetxeratu zuten 30 urteko zigorra betetzeko, eta datorren urteko otsailean beteko ditu hiru laurdenak. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209934/eako-kritikoak-ezin-da-esan-kongresuarekin-krisia-amaitu-denik.htm | Politika | EAko kritikoak: «Ezin da esan kongresuarekin krisia amaitu denik» | XIII. Nazio Biltzarraren prozedurarekin kexu agertu da zuzendaritzarekin kritikoa den sektorea. | EAko kritikoak: «Ezin da esan kongresuarekin krisia amaitu denik». XIII. Nazio Biltzarraren prozedurarekin kexu agertu da zuzendaritzarekin kritikoa den sektorea. | «Ezin da esan kongresuarekin krisia amaitu denik». Eusko Alkartasunako kritikoak argi mintzatu dira alderdiak asteburuan eginiko XIII. Nazio Biltzarraz eta haren ondorioez; zuzendaritzak zabaldutako mezuei kontra eginez, uste dute alderdiko arrakala ezin dela itxitzat jo, argudiatuta kideen erdiek ez dutela parte hartu ez direlako «gutxieneko bermeak» bete.
Sektore kritikoak ohar bat zabaldu du gaur arratsaldean, asteburuko biltzarrari buruzko interpretazioa plazaratzeko. Kexu azaldu dira prozedurarekin: «Ezinbestekoa iruditzen zaigu, eta are gehiago alderdi baten erabaki organo nagusiaz ari garela, aurrez jakitea botoa duten konpromisarioen kopurua». Kritikoen esanetan, zuzendaritzak 48 ordu lehenago aurkeztu zuen sei hilabete lehenago —kongresura deitzerakoan— aurkeztu behar zuen agiri bat. Dokumentu horretan 245 konpromisario ageri direla azaldu du sektore kritikoak, ez 249, eta kopuru hori ez datorrela bat biltzarra deitzerakoan errolda osatzen dutenei dagokien konpromisario kopuruarekin. Horrez gain, salatu dute Eba Blanco idazkari nagusiaren aldeko sektoreak baino ez zuela konpromisarioen zerrenda, eta eskatuta ere zerrenda hori ukatu egin zaiela.
Sektore kritikoko ehundik gora konpromisariok eskatu zuten biltzarra aurrez aurre egiteko, iritzita ez zegoela nahikoa bermerik boto telematikoa egiteko eta alderdian ez dagoela hori arautuko duen araudirik: «Ez zegoen inolako bermerik emaitzen egiazkotasuna ziurtatzeko».
Bestalde, zuzendaritzarekin kritikoa den sektoreak uste du ezin zaiela haiei eta Carlos Garaikoetxea alderdiko sortzaileari egotzi alderdiak bizi duen krisia: «barregarria» iruditzen zaie akusazioa: «Sakoneko eztabaida politikoa, EAk EH Bildun duen parte hartzeari buruzko ikuspegiena, aspalditik dator». Hori horrela, nabarmendu dute 2016an ezohiko kongresu bat egin zutela ikuspegi horiek argitzeko, eta sektore kritikoaren tesiak izan zirela nagusi. |
2022-2-22 | https://www.berria.eus/albisteak/209935/mark-lanegan-hil-da-57-urterekin.htm | Kultura | Mark Lanegan hil da, 57 urterekin | Screaming Trees taldeko buru izan zen, baita Queens Of The Stone Age, Mad Season eta The Gutter Twins taldeetako gertuko kolaboratzaile ere. Bakarkako bidean itzal handiko erreferentzia izan da, halaber. | Mark Lanegan hil da, 57 urterekin. Screaming Trees taldeko buru izan zen, baita Queens Of The Stone Age, Mad Season eta The Gutter Twins taldeetako gertuko kolaboratzaile ere. Bakarkako bidean itzal handiko erreferentzia izan da, halaber. | 1990eko hamarkadatik aurrerako abeslari eta konposatzaile ikonikoenetako bat izan da askorentzat Mark Lanegan (Ellensburg, AEB,1964). Seattle (AEB) inguruan sorturiko rock-grunge mugimenduaren protagonistetako bat izan zen sasoi hartan, eta bakarkako bidea ere arrakastaz urratu zuen hasieratik. 1990. urtean eman zuen, hain justu, bakarkako lehen lana, The Winding Sheet, eta estudioko hamahiru lan utzi ditu denera; tartean, Bubblegum (2004) arrakastatsua, Panthom Radio (2014) eta Straight Songs of Sorrow (2020) azkena.
Talde ugariri lotutako izena da, orobat, Laneganena. Mad Season, The Gutther Twins, Soulsavers, Isobel Campbell, The Twilight Singers eta Queens of the Stone Agen aritu zen, eta hainbat eta hainbat musikarirekin ere kolaboratu zuen; Nick Cave, Moby, Slash eta Duke Garwoodekin, besteak beste.
1985ean sortu zuen Screaming Trees taldea Laneganek, Conner anaiekin batera, gitarra elektrikoen soinua distortsionatzeko pedal bati hartuta izena. Bederatzi lan grabatu zituzten 1996ra arte —2000n desegin zuten, ez zutelako topatu euren lanik grabatzeko prest egongo zen diskoetxerik—, eta tartean ekin zion bakarkakoari musikariak, modu paraleloan eta blues estilora gerturatuz. Inguruko hainbat musikarirengana ere jo zuen estreinako lan hartarako, tartean Nirvanako Kurt Cobain eta Krist Novoselicengana.
Queens Of The Stone Age taldearekin gero eta gehiago agertzen hasi zen Lanegan mende berriarekin batera. Kaliforniako taldearen bigarren lanean (Rated R, 2001), In the Fade kantuan hartu zuen parte, eta Songs for the Deaf (2002) entzutetsuan ere hiru kantutan aritu zen —A Song for the Dead, Hangin' Tree eta God Is In the Radio—. Ohikoa bihurtu zuten elkarlana, eta, beste proiektu batzuen artean, Afghan Whigs taldeko Greg Dullirekin sortu zuten gero The Gutter Twins taldea.
Haren gertukoek jakinarazi dutenez, gaur goizean hil da, Killarneyn (Irlanda). |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209958/elizaren-barruan-izandako-41-sexu-abusu-kasu-ikertzen-ari-da-ertzaintza.htm | Gizartea | Elizaren barruan izandako 41 sexu-abusu kasu ikertzen ari da Ertzaintza | Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak nabarmendu du datuak "egunez egun" aldatzen ari direla, orduak pasatu ahala salaketa gehiago iristen direlako. | Elizaren barruan izandako 41 sexu-abusu kasu ikertzen ari da Ertzaintza. Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak nabarmendu du datuak "egunez egun" aldatzen ari direla, orduak pasatu ahala salaketa gehiago iristen direlako. | Josu Erkoreka Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailburuak adierazi duenez, Elizaren barruan eta testuinguru horretan izandako 41 sexu-abusu kasu ikertzen ari da Ertzaintza. Euskadi Irratian eginiko elkarrizketa batean egin ditu adierazpen horiek, eta nabarmendu du datuak "egunez egun" aldatzen ari direla, orduak pasatu ahala salaketa gehiago iristen direlako.
Xehatu du, halaber, 41 kasu horietatik 36 Bizkaian gertatu direla, eta gainerako bost kasuak, Gipuzkoan. "Esku artean ditugun salaketen datuak aldatzen ari dira egunez egun, salaketa berriak iristen direlako; izan ere, hedabideetan ikusten den neurrian, beste batzuk animatzen ari dira, eta urratsa egiteko borondate hori erakusten dute", adierazi du Segurtasun sailburuak.
Ildo horretan, aitortu du kasu askotan zailtasun ugari aurreikusten dituztela ikerketetatik gauza garbirik ateratzeko, duela urte asko gertatutako kasuak direlako eta "protagonista asko hilda edo desagertuta" daudelako. Nolanahi ere, azpimarratu du hori ez dela arrazoia ez saiatzeko eta salatu nahi duten horiek salaketarik ez jartzeko. "Izan ere, errealitate juridikotik haratago, hemen giza sentimendu bat dago, eta pertsona horiek, ahal den neurrian, gizartearen konpentsazioa eta babesa behar dute; eta hori ez da salaketaren bidez bakarrik lortzen: gizartearen eta Eliza osoaren inplikazioa ere behar da", erantsi du.
Salatzeko deia
Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramaileak ere salaketa jartzeko deia egin zien atzo Elizaren barruan sexu abusuak jasan dituzten biktimei. Gobernu Kontseiluko bileraren ondoren egindako adierazpenetan hitz egin zuen gaiari buruz, Bermeoko (Bizkaia) Jose Done ikastetxean 1976tik 1981era gertaturiko hainbat abusu kasu salatu zituzten bi emakumeren testigantzei buruz galdetu ziotenean. Zupiriak adierazi zuen «mekanismo guztiak» jarri behar direla martxan Elizaren barruan sexu abusuak jasan dituztenentzat, barnean duten mina atera dezaten eta erreparatuak izan daitezen. Horregatik, biktimei galdegin zien Ertzaintzan edo epaitegietan sala dezatela gertatu zitzaiena, ikertu ahal izateko.
EITB taldeak eman ditu argitara salaketa horiek: jaso dituen lekukotzen arabera, urte tarte horretan sexu abusuak pairatu zituzten Jose Done ikastetxeko zenbait ikaslek. Menesiarrek kudeatzen zuten eskola hori, eta sexu abusuak egiteaz akusatutako gizona eskolako zuzendari izan zen garai hartan.
"Gizartea ezin da isilik geratu"
Bermeoko Udala ere mintzatu da gaiaren inguruan. Adierazpen instituzional bat plazaratu du, eta "ustezko" gertakariak "indar eta irmotasun osoz" gaitzesten dituela nabarmendu du. "Jose Done ikastetxean adin txikiko ikasleei egindako ustezko sexu abusuak giza eskubideen haustura larri eta jasanezinak dira, eta Bermeoko Udalak biktimen aldeko postura argi eta sendoa adierazi nahi du", azaldu du agirian. "Maitasun, babes eta elkartasunik zintzoena" helarazi die biktimei eta haien senideei, eta gaineratu du haien eskura jartzen dituela arreta eta laguntzarako udal zerbitzuak.
Gizartearen betebeharra ere nabarmendu dute udal ordezkariek: esan dute ezin dela isilik geratu, eta erantzun bat eman beharra dagoela. "Herritarrei dei egiten diegu gertakari hauei aurre egiteko", adierazi dute. "Dagozkien instituzioei" ere mintzatu zaizkie, eta "hartu beharreko neurriak" hartu ditzaten galdegin. Justiziari eta erreparazioari egin diete erreferentzia, horrelako gertakari "larriei" aurre egiteko ezinbestekoak direla iritzita. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209959/itp-aero-pcbko-83-kaleratzeak-baliogabeak-direla-berretsi-du-auzitegi-gorenak.htm | Ekonomia | ITP Aero PCBko 83 kaleratzeak baliogabeak direla berretsi du Auzitegi Gorenak | Ez du onartu turbina enpresaren helegitea, eta etxean zituen langileak fabriketan onartu beharko ditu | ITP Aero PCBko 83 kaleratzeak baliogabeak direla berretsi du Auzitegi Gorenak. Ez du onartu turbina enpresaren helegitea, eta etxean zituen langileak fabriketan onartu beharko ditu | ITP Aero PCBk kaleratu nahi zituen 83 langileak Sestao eta Barakaldoko (Bizkaia) fabriketara itzuliko dira. Auzitegi Gorenak ez du onartu enpresak jarritako helegitea, eta berretsi egin du EAEko Auzitegi Nagusiak maiatzean emaniko ebazpena: PCBk egin nahi zuen lan erregulazioa baliogabea da. Bere garaian EAEko Auzitegi Nagusiak emaniko argudioak ontzat eman ditu, eta langileak beren txandetara itzuli ahalko dira.
Madrilgo epaitegiak, beraz, arrazoia eman die langileei. Aeronautika enpresak EAEko Auzitegi Nagusiaren ebazpenari helegitea jarri zionetik, 83 langileak etxean zeuden soldata osoa jasotzen, baina ez zien lantegian sartzen uzten. Legezko neurria zen, epaia ez baitzen erabat irmoa. Orain, berriz, txandetan sartu beharko ditu, epaitegiek berretsi egin dutelako ez duela haiek kaleratzeko arrazoirik.
Precision Casting Bilbao (PCB) ITP Aero aeronautika enpresaren fundizioa da. Barakaldon eta Sestaon ditu plantak, eta hango langileen borroka 2020ko abenduan hasi zen. Enpresak lan erregulazio bat jarri zuen abian, hasieran 136 langile finko kaleratzeko asmoz. Ordurako berritu gabea zegoen ehundik gora behin-behineko langileren kontratua. Negoziazio epean ez zen akordiorik egon, baina enpresak 83ra murriztu zuen kopuru hori.
Auzibidea hasi zen ondoren. Langile batzordeko sindikatuek helegitea jarri zuten EAEko Auzitegi Nagusian, lan erregulazioa egiteko arrazoirik ez zegoela argudiatuta. Eta arrazoia eman zien. Espainiako Gobernuak COVID-19aren eraginez kaleratzeak egitea debekatzen zuen dekretuan oinarritu zuten ebazpena, eta, PCBri dagokionez, aldi baterako erregulazio batekin aski zela esan. Enpresak, baina, ez zuen onartu, eta helegitea jarri zuen Gorenean. Iragan astean berrikusi zuten auzia, eta gaur berretsi dute kaleratzeak baliogabeak direla.<br /> PCB ITP Aeroren lan gatazkaren kronologia. Hamabost hilabete luze eta bi epaiketako gatazka izan da ITP Aero PCBkoa. Langileek beti esan dute enpresak ez zuela kaleratzeak egiteko arrazoi ekonomikorik.
2020ko azaroaren 18a 136 kaleratze. Zamudioko plantetako kaleratzeen ondoren, ITP Aerok lantaldea murrizteko beharra zuela jakinarazi zuen. PCBn lan erregulazio bat abian jarri zuen, hasieran 136 langileri eragingo ziena. Aurretik behin-behineko 100 langileri kontratua ez berritzea erabaki zuten. Langileek greba hasi zuten.
2020ko abenduaren 24a Akordiorik ez. Lan erregulazioko negoziazio epea akordiorik gabe amaitu zen. Enpresak, geroago, 87ra murriztu zituzten kaleratzeak.
2021eko otsailaren 1a Istiluak. Langileek piketeak egin zituzten greban. Ertzaintza hainbatetan oldartu zitzaien. Otsailaren 1eko liskarrak bereziki gogorrak izan ziren. Ertzain batek sudurra hautsi zion Javi Gomez CCOO-Euskadiko industria arduradunari. Langileek hainbatetan salatu dute Ertzaintzaren bortizkeria.
2021ko apirilaren 28a Epaiketa. Langile batzordeak epaitegietara jo zuen, eta EAEko Auzitegi Nagusian epaitu zen kasua. Enpresak kaleratze bidegabeak eskatu zituen, sindikatuek, aldiz, baliogabeak.
2021eko maiatzaren 4a Kaleratze baliogabea. Epaileak arrazoia eman zien langileei. Koronabirusaren eraginengatik kaleratzeak egitea debekatzen duen dekretua oinarritu zuen ebazpena. Aldi baterako neurriekin aski zela ebatzi zuen, eta langileak berriz hartzera behartu zuen enpresa. Langileek greba utzi zuten.
2021eko maiatzaren 5a Helegitea. Enpresak ebazpenari helegitea jarriko ziola jakinarazi zuen. Auzitegi Gorenera jo zuen. Bitartean kaleratu asmo zituen langileak plantetan ez zirela sartuko jakinarazi zuen. Etxean egon dira soldata guztiak kobratzen. Langileek adosturiko konponbide bat eskatu zuten jendaurrean.
2021eko irailak 26a ITP Aeroren salmenta. Rolls Roycek ITP Aero saldu zion Bain Capital inbertsio funtsari. 1.400 milioi euroko operazio bat izan zen. Harekin batera industria munduko hainbat akziodunek hartuko dute lema. PCB ITP Aeroren fundizioa da. Langileek salmenta erraztu nahi izatea ikusten zuten kaleratzeen atzean.
2021eko abenduaren 17a Isunak. Langileek greba garaiko isunak jasotzen ari zirela salatu zuten. 5.000 eurotik gora guztira. Bati 700 euroko isuna jarri zioten ertzain baten ezkutuaren aurka «talka» egin zuelako.
2022ko otsailaren 16a Epaiketa gorenean. Gatazka hasi eta hamabost hilabetera, Auzitegi Gorenak zuen azken hitza.
2022ko otsailaren 23a Arrazoia langileei. Gorenak berretsi egin du kaleratzeak baliogabeak direla. Abokatuek hurrengo astean jasoko dute sententzia. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209960/abelin-linazisoro-idazle-eta-aktorea-hil-da.htm | Kultura | Abelin Linazisoro idazle eta aktorea hil da | 79 urte zituela zendu da. 'Goenkale' saioan antzeztutako Xaturren rolak egin zuen ezagun bereziki, baina, horrez gain, literaturan, antzerkigintzan eta euskara irakasten aritu zen, besteak beste. Zumaiako kultur mugimenduaren sustatzaile ere izan zen, eta hango zineforumaren sortzaile. | Abelin Linazisoro idazle eta aktorea hil da. 79 urte zituela zendu da. 'Goenkale' saioan antzeztutako Xaturren rolak egin zuen ezagun bereziki, baina, horrez gain, literaturan, antzerkigintzan eta euskara irakasten aritu zen, besteak beste. Zumaiako kultur mugimenduaren sustatzaile ere izan zen, eta hango zineforumaren sortzaile. | Abelin Linazisoro Azkue (Zumaia, 1942) idazle eta aktorea zendu da, 79 urterekin. Gaztea zenean hasi zen antzerkigintzan, eta, gerora, 1994an, Euskal Telebistako Goenkale saioan hasi zen lanean. Xaturren rola antzeztu zuen zazpi urtez.
Hiru nobela idatzi zituen Linazisorok, 1995etik 2005era bitartean: Axun (1995, Susa), Iraganean galdua (2001, Txalaparta) eta Aitortza (2005, Txalaparta). Besteak beste, abertzaletasuna, herri txikietako bizimodua eta amodiozko kontuak jorratu zituen. Aitortza aurkeztu zuenean, adierazi zuen liburua «gerra pasatu duen emakume batek gerra ezagutu ez duen beste belaunaldi bateko emakume bati egiten dion aitortza» zela. Hain zuzen ere, eleberri horrekin trilogia bat osatu zuen Linazisorok. «Hiruretan abertzaletasuna eta maitasuna dira oinarria. Lehenengoaren helburua zen azaltzea abertzaleek maitatu dezaketela. Herri honetan, ezker abertzaleko jendea gaiztotzat hartzen dute batzuek, terroristatzat-eta joz. Abertzale bihozbera baten istorioa zen Axun. Bigarrenean, oraindik gehiago sakondu nuen: ETAko pertsonaia bat sartu nuen. Eta hirugarrenean, gerrara joan ez zirenek herrietan bizi izandakoa kontatu dut, betiere maitasun istorio batekin lotuta».
Laugarrena ere idatzi zuen. «Ironia sartu nahi nuen. Matxista baten ikuspegitik kontatutakoa da, eta, gero, istorio bera emakumearen begietatik azaltzen dut. Ez dakit zer egingo dudan horrekin. Presarik ez daukat». Azkenean, baina, ez zuen inoiz argitaratu lan hori.
Bikoizketa lanetan ere aritu zen, eta AEK-ko irakasle izan zen.
Horrez gain, herriko kultur mugimenduan parte hartu zuen, batez ere antzerkigintzarekin eta zinemarekin lotutako ekintzetan; besteak beste, Zumaiako Ostarrena zineforumaren sustatzaile izan zen; 19 urte zituela hasi zen saioak antolatzen. Zumaiarren kontakizunak ere jaso zituen, eta herriaren historia biltzeko lan egin zuen. Zumaiako Baleike aldizkariko Gure Zumai Zarra atalean adineko hainbat zumaiarri elkarrizketak egin zizkien, eta herri horren historiaren transmisioan lan eskerga egin zuen.
Torturak pairatua
Euskaltzale eta abertzale porrokatua zen Linazisoro, eta ETAko fronte kulturaleko kide izan zen 1960ko hamarkadan. 1969an atxilotu egin zuen Espainiako Poliziak. Euskarazko olerkiak herritarren artean zabaltzeko lortu zuten multikopiagailu batekin batera, Lauaxetaren olerki batzuk atzeman zizkioten. Torturatu egin zuten, eta komisarian jasandako tratu txarrek betiko iraun ziotela azaldu zuen hainbat alditan. «60 orduz torturatu ninduten, eta sei egun pasatu behar izan nituen zauriak sendatzen, epailearen aurretik pasatu arte. Etxeko eskaileretatik erori ote nintzen galdetu zidan epaileak», adierazi zion BERRIAri, elkarrizketa batean. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209965/iberdrolak-38848-milioi-euro-irabazi-ditu-2021-urtean-7-gehiago.htm | Ekonomia | Iberdrolak 3.884,8 milioi euro irabazi ditu 2021. urtean, %7 gehiago | Inoizko argindar preziorik handienaren urtean, AEBei eta Brasili esker handitu ditu irabaziak, Bilboko konpainiak esan duenez | Iberdrolak 3.884,8 milioi euro irabazi ditu 2021. urtean, %7 gehiago. Inoizko argindar preziorik handienaren urtean, AEBei eta Brasili esker handitu ditu irabaziak, Bilboko konpainiak esan duenez | Euskal Herrian, Espainian eta Erresuma Batuan negozioak behera egin duela azaldu du Iberdrolak, energiaren prezio garestiek zamatuta, baina AEBetan eta Brasilen hazkundea izan duela, eta, horri esker, %7 handitu dituela irabaziak 2021. urtean, 3.884,8 milioi euroraino. Are, CNMV arautzaileari esplikatu dio mozkinak handiagoak liratekeela bere bezeroen prezio finkoei eutsi izan ez balie. Mozkin garbia, aldagai fiskalekin eta eraginkortasun neurriekin, 3.707 milioi eurokoa da. EBITDA emaitza, berriz, ustiaketa emaitza gordina, %19,6 handitu du Jose Ignacio Sanchez-Galanek zuzentzen duen konpainiak, 12.005 milioiraino. Iberdrolak emaitza hori aurreikusi zuen 2022rako, baina urtebete lehenago lortu du, eta horrek esan nahi du 2022rako 4.000 eta 4.200 milioi euro arteko irabazi garbia espero duela orain.
Iberdrolaren emaitzen eboluzio positiboan zerikusia izan dute Espainian izan diren zenbait ebazpen judizialek eta beste neurri batzuek. 912,9 milioi euroko irabazia lortu du konpainiak aldagai horiekin. Eraginkortasun neurriengatik, berriz,%11,4 igo da haren EBITDA. Dena den, Bilboko konpainiak AEBtako eta Brasilgo negozioei egotzi die emaitzen hobekuntza, eta baita energia berriztagarri gehiago ezarri izanari ere, «prezio garestiagoekin Espainian».
Inbertsioari dagokionez, 9.940,6 milioi euroko ahalegina egin zuen Iberdrolak, 2020ean baino %3 gehiago, eta diru horren %85 sareen negoziora eta energia berriztagarrien ekoizpenera bideratu zuen. Energia berriztagarriek, hain zuzen, inbertsioaren %43,9 izan zuten, 3.500 megawatt ezarri ondoren, eta beste 7.800 megawatt ezartzeko bidean dira (eraikitzen). Hala, 38.000 megawatteko potentzia instalaturik dauka jadanik mundu zabalean; eraikitzen ari diren instalazioen artean, 2.600 megawatt itsasoko energia eolikoan dira. Gaur egun, 1.258 megawatt dauzka jarrita teknologia horren alorrean, eta 2025erako 2.600 megawatt izatea espero du.
Inbertsioak eta dibidendua
Eta non egin duen inbertsiorik handiena? Ba, AEBetan, batetik, 2.736 milioi eurorekin, eta Espainian, bestetik, 2.386 milioirekin. Brasilera beste 1.892 milioi euro bideratu zituen inbertsiorako. Gainontzeko 1.566 milioiak Europako zenbait herrialdetan banatu zituen.
Bestalde, amortizazioak eta hornidurak %4,2 igo ditu 2021ean Iberdrolak; COVID-19ak eragindako berankortasuna jaitsi egin dela dio enpresak, baina taldearen jardueraren igoerak ekarri duela hornidurak ere handitzea. 4.196,2 milioi euroko amortizazioak egin ditu azken urtean, eta hornidurak 466,7 milioi eurokoak izan dira.
Emaitzak aintzat hartuz, Iberdrolak akziodunei proposatuko die akzioko 0,44 euroko ordainketa egitea: 2020an baino %5 gehiago. Hala, administrazio kontseiluak proposatuko du akziodunen batzarrean dibidendu osagarri bat banatzea: 0,27 akzioko.
Bilboko konpainiaren kutxaren zirkulatzailea %9 handitu da, eta 8.914 milioi eurokoa da gaur egun. Likidotasuna, berriz, 19.500 milioi eurokoa da, eta finantza zorra 3.435 milioi euro handitu da, 35.925 milioi euroko zorra pilatuta. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209966/eh-bilduk-bilera-sorta-bat-egingo-du-hezkuntza-eragileekin.htm | Gizartea | EH Bilduk bilera sorta bat egingo du hezkuntza eragileekin | Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak uste du badagoela aukera hezkuntza akordioa lortzeko. Hizkuntzari dagokionez, gurasoak nahi duten eredua hautatzeko libre izatearen alde egin du. | EH Bilduk bilera sorta bat egingo du hezkuntza eragileekin. Jokin Bildarratz Hezkuntza sailburuak uste du badagoela aukera hezkuntza akordioa lortzeko. Hizkuntzari dagokionez, gurasoak nahi duten eredua hautatzeko libre izatearen alde egin du. | EH Bilduk iragarri du hezkuntza eragileekin bilera sorta bat egingo duela, Eusko Legebiltzarrean aurkeztutako dokumentuan haien hitza jaso dutela bermatzeko. Badira bi aste Eusko Legebiltzarrean hezkuntza akordioa erdiesteko lantaldeko presidenteak lehen zirriborroa aurkeztu zuela. Ehun eragile ingururen ekarpenak eta Kataluniara egindako bidaia batetik jasotakoak bildu zituen bertan, eta, orain, EH Bilduk bilera sorta bat egingo du eragileekin, «iritzia zuzenean jaso eta haien ikuspuntua hezkuntza lantaldean txertatuta dagoela bermatzeko», webgunean jaso dutenez.
«Herri akordio zabala» dauka begiz jota koalizio abertzaleak, eta, haien esanetan, erronka gisa jarrita daukate «ahalik eta adostasun eta kontsentsu handiena» erdiestea. Batez ere hiru gairen inguruan aritzeko baliatu nahi dituzte bilkurak: «Landuko diren gaien artean, publikotasunak, euskararen egoerak eta segregazioak hartuko dute zentralitatea; hau da, hezkuntza sektorearen egiturazko arazoak eta haien balizko konponbideak aztertuko nahi ditugu eragileekin».
EH Bilduren bozeramaile Maddalen Iriartek ere nabarmendu du hezkuntza «herri erronka» dela eta, ondorioz, «herri akordioa» behar duela. EITBn egin dioten elkarrizketan esan duenez, uste du hitzarmenak eskola publikoa «indartu» egingo duela, eta hizkuntzak ikasteko baliabideak ere orain arte baino hobeak izango direla. Baina zehaztapen bat ere egin du: «Akordio hori Euskal Herriaren zati baterako da, Arabarako, Bizkairako eta Gipuzkoarako. Hau Euskal Herria da, ez Valladolid [Espainia]». Eta hori gogoan izateko eskatu du: «Herri honetan uste askotan hartutako erabaki politiko eta sozialak eta horien gainean eraikitakoa ere kontuan hartu behar da egiten ari garen hezkuntza lege berri honetan urratsak egiteko».
Bildarratz, akordio bila
Eusko Legebiltzarreko taldeen artean hezkuntzaren inguruan sortu den eztabaida «ona» iruditzen zaio Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburu Jokin Bildarratzi. PSE-EErekin duten harremanaz galdetu diote Herri Irratian, eta esan du testuarekiko izan zuten lehen erreakzioa «positiboa» izan zela. Erantsi duenez, parlamentuko talde gehienek ere «balorazio positiboa» egin zuten, baina ekarpenak egin nahi dituzte: «Behin letra txikia ikusita, esaten dute: 'Guk ere baditugu ekarpenak'». Hori horrela, akordiorako aukera badagoela uste du, zer findua badagoen arren: «Uste dut ardatz nagusiak adostuak dituztela, eta orain letra txikia hobetu eta adostu nahi dute». Bestalde, Eusko Legebiltzarrak egiten duenaz harago, esan du Jaurlaritzak lanean jarraituko duela hezkuntza eragileekin batera, ikusteko zein diren bakoitzaren «beharrak eta ikuspuntuak» eta guztiak hezkuntza proiektuan integratuta senti daitezen.
Ikastetxeen titulartasuna eta hizkuntza ereduak. Eztabaidaren bi ildo nagusiei ere heldu die sailburuak Herri Irratian emandako elkarrizketan. Jabetza pribatuko nahiz publikoko ikastetxeak mantentzearen alde egin du, helburutzat jarrita ikastetxe guztiak «indartzea», horiek publikoak edo itunpekoak izan arren. Gurasoen aukeratzeko eskubidea defendatu du: «Titulartasunaz harago, euskal hezkuntza sistema bat da, orokorra, zerbitzua emango duena, eta bertan edozein herritarrek aukera dezake haien umeak hezteko ikastetxea». Haren irudiko, ikastetxeak publiko bihurtzearen eztabaidarik ez dago gizartean.
Euskararen alorrean, ez dute asmorik «gatazketan» sartzeko, «nahigabeak» ekartzen dituela iritzita. Horrenbestez, hauxe sailburuaren hautua: «Kalitatezko euskal sistema baten alde lan egingo dugu, eta gurasoek aukera dezatela eredua». |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209967/putinentzat-negoziaezinak-dira-errusiaren-interesak.htm | Mundua | Putinentzat «negoziaezinak» dira Errusiaren interesak | Mosku «irtenbide diplomatikoak» bilatzeko prest dago. Ukrainak Mendebaldeari eskatu dio Kremlini zigor gehiago jartzeko. Bertan behera gelditu da Blinkenen eta Lavroven arteko bilera. | Putinentzat «negoziaezinak» dira Errusiaren interesak. Mosku «irtenbide diplomatikoak» bilatzeko prest dago. Ukrainak Mendebaldeari eskatu dio Kremlini zigor gehiago jartzeko. Bertan behera gelditu da Blinkenen eta Lavroven arteko bilera. | Vladimir Putinek Ukraina mendebaldeko Luhansk eta Donetsk herri errepubliken independentzia onartu eta horietara tropak bidaltzeko baimena jaso ondoren, Ukrainako Gobernuak erabaki bat hartu du: herrialde osoan larrialdi egoera ezartzea 30 egunez, luzatzeko aukerarekin. Eskaera hori egin du Segurtasunerako eta Defentsarako Kontseilu Nazionalak. Indarrean sar dadin, parlamentuak onartu beharra dauka eskaera, eta ganbera datozen orduetan da pausoa ematekoa. Neurriak ez die eragingo Donbassko probintziei, Errusiak aitortutakoei, han aspalditik baitago indarrean larrialdi egoera: 2014an gerra hasi zenetik.
Oleksii Danilov Ukrainako Segurtasunerako idazkariak kazetariei esan dienez, neurriak aukera emango die kontrolak eta mugikortasunari eragiten dioten neurriak ezartzeko, baita etxeratze agindua ere. Sor litezkeen «mehatxuen» arabera egokituko dute alarma egoeraren «zorroztasuna». Baieztatu du, gainera, armadak 36.000 erreserbista deitu dituela mobilizatzeko —ia milioi bat dauzka—. Putinen alderdi Errusia Batuko buruzagi baten hitzetan, Errusiako tropak Donbassen sartuko dira, soilik herri errepubliketako agintariek hala eskatzen badiete. Horrekin lotuta, Ukrainako Poliziak jakinarazi du indar gehigarriak bidaliko dituela Donbassera.
Kieventzat, Atzerri Ministerioak ohar baten bidez nabarmendu duenez, Errusia «eraso armatu bat» aurrera eramaten ari da, eta Ukrainaren subiranotasuna eta lurralde batasuna urratzen ari da. Azken gertakariak aintzat hartuta, Errusian bizi diren edo han dauden ukrainarrei handik «berehala» alde egiteko eskatu diete. Zibilei armak erabiltzeko eskubidea emango dien lege proiektua onartu du, bestetik, parlamentuak. Ohar batean azpimarratu duenez, «autodefentsa» du xede neurriak. Oraindik beste bozketa batean berretsia izan behar du indarrean sartzeko.
Errusiako presidente Putinek gaur adierazi duenez, prest dago Ukrainako auziarentzat «irtenbide diplomatikoak» bilatzeko. Hori esanda, ordea, ohartarazpen bat egin du: Errusiaren interesak eta segurtasuna «negoziaezinak» direla. Lurralde bateratasuna eta Ukrainaren subiranotasuna urratzea egotzita, zigorren bidez erantzun diote Mendebaldeko potentziek Kremlini, eta Japoniak eta Australiak ere zigorrak ezarriko dizkiotela iragarri dute.
Ikusi gehiago: Zuzeneko kontakizuna
EB Europako Batasunaren eta AEBen arabera, zigorrak esanguratsuak dira, eta gaur sartuko dira indarrean. Bruselaren diplomaziaburu Josep Borrellen esanetan, zigor horiek «min» egingo diote Moskuri. EBk Erresuma Batuarekin eta Kanadarekin adostu du Errusiari betoa jartzea finantza merkatuan eta Europako zerbitzuen sektorean, baita, besteak beste, de facto bere burua independentetzat duten Donbass eskualdeko bi herrialdeei merkataritza enbargoa ezartzea ere.
AEBek erabaki dute Errusiak Mendebaldean izan ditzakeen finantza bide guztiak ixtea. «[Errusiak] Jada ezin du Mendebaldetik dirurik lortu, eta ezin du bere zor berria gure merkatuetan edo europarretan negoziatu», nabarmendu zuen Joe Biden Etxe Zuriko maizterrak, atzo, prentsa agerraldi batean.
Ikusi gehiago: Herri errepubliken balioa
Ukraina eskertuta dago horregatik, eta egindako urrats horiek «erabakigarriak» iruditzen zaizkio. Nolanahi ere, Dmitro Kuleba Atzerri ministroak Mendebaldeari eskatu dio Putinen «erasoa» gerarazteko zigor gehiago jartzeko Moskuri. «Presioa areagotu behar da. Kolpea eman haren ekonomiari eta lagunei. Gehiago. Gogor. Orain», idatzi du Twitterreko bere kontuan. Errusiako Atzerri Ministerioak ohar baten bidez adierazi du Moskuk erantzun «indartsu eta neurriko bat» emango diela AEBen zigorrei. Gogorarazi du, bide batez, zigortuak izan diren beste batzuetan horien kaltea «gutxitzeko» gai izan direla. Nazioarteko Ikerketa Ekonomikoen Vienako Institutuko zuzendariak Efe berri agentziari esan dio, hain zuzen, Mendebaldeak zigorrei dagokienez hartutako neurriak «nahiko apalak» izan direla.
Txinarentzat, baina, zigorrak ez dira «eraginkorrak» arazoak konpontzeko. Putin eta Xi Jinping Txinako presidentea joan den otsailaren 4an batzartu ziren Pekinen, eta AEBek adierazi zieten bat eginda eta NATO hedatzearen aurka daudela. Hortaz, Hua Chunying Atzerri ministroak argitu du ez diotela Moskuri zigorrik jarriko. Bide batez, Washingtoni belarrietatik tira egin dio: «Arduragabea da beste batzuei leporatzea suteak pizten ari direla, sutara egur gehiago botatzen duzun bitartean».
Ez dute bilerarik egingo
AEBetako Estatu Idazkari Antony Blinken eta Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa auziaz hitz egitekoak ziren etzi, ostiralarekin, Parisen, baina Washingtonek bertan behera utzi du batzarra. «Ikusita Errusiak inbasioa hasi duela eta diplomaziari uko egiten diola, oraintxe ez du zentzurik bilera hori egiteak», esan zuen Blinkenek atzo gauean, hedabideen aurrean. Hain zuzen, Blinken, Lavrov eta Kuleba, AEBen, Errusiaren eta Ukrainaren diplomaziaburuak, NBE Nazio Batuen Erakundearen Giza Eskubideen Batzordean parte hartzekoak dira datorren astean, NBEk berak jakinarazi duenez. Astelehenean hasiko da batzordea, eta bost aste iraungo du.
Ikusi gehiago: Berlinek Nord Stream 2 izoztu du, eta EBk arriskuan du gas hornidura |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209968/alconzan-mugagabeko-greba-hasiko-dute-38-kaleratze-salatzeko.htm | Ekonomia | Alconzan mugagabeko greba hasiko dute, 38 kaleratze salatzeko | Irizar taldeko enpresak lantaldea heren bat murrizteko erregulazio espedientea aurkeztu du, sei urtez galerak izan dituela argudiatuta. | Alconzan mugagabeko greba hasiko dute, 38 kaleratze salatzeko. Irizar taldeko enpresak lantaldea heren bat murrizteko erregulazio espedientea aurkeztu du, sei urtez galerak izan dituela argudiatuta. | Berangon (Bizkaia) du egoitza Alconzak, eta itsas industriarako motorrak diseinatzen eta egiten ditu. Enpresa 1961. urtean sortu zuten, eta 2013an Irizar talde kooperatiboak erosi zuen.
Bere negozioaren zati handi bat gas eta petrolio plataformak hornitzen dituzten itsasontzietatik eskuratu du Alconzak, eta, sektore horretan inbertsioak asko jaitsi direnez, «krisi larri batean» dagoela iragarri du.
Joan den astean erregulazio espedientea iragartzeko zabaldutako agirian ziurtatu zuen azken sei urteetan 29 milioi euro galdu dituela, eta ezinbestekoa duela berregituraketa plan bat enpresa bera salbatzeko eta hiru urteren buruan berriro errentagarria egiteko. Plan horren neurrietako bat da lantaldeko 98 lagunetatik 38 kaleratzea eta horrela gastuak gutxitzea.
Kaleratze horiei greba mugagabe batekin erantzungo diote langileek, datorren astelehenetik aurrera. Gaur goizean zabaldutako agirian, enpresa batzordeak ziurtatu du Alconzaren bideragarritasuna ezin dela «beste behin, langileen bizkar gainean erori».
Inbertsio eza salatu dute langileek
Langileen ordezkariek gogorarazi dutenez, Irizarrek Alconza erosi zuenean 250 langileko enpresa bat zen, «merkatuan erreferente eta errentagarritasun handikoa». Sindikatuek uste dute jabe berrien kudeaketa txarrak eraman duela enpresa egoera larrira. «Ordutik ez da inongo inbertsiorik egin Berangoko lantokian. Langileon lan baldintzen prekarizaziorantz zuzendutako politikak izan dira Irizar taldearen eskutik etorri diren plan industrial bakarrak».
Enpresa batzordearen arabera, Irizarrek mozkinetan banatu zituen Alconza erosi zuenean enpresak izan zituen hamar miloi euroren irabaziak, baina ordutik ez da enpresaz arduratu. «Ez du Alconzara lan kargarik ekarri. Alconza erosi zuenean, zer bilatzen zuen Irizar taldeak?».
Hori ikusirik, «gaur egungo eta etorkizuneko lanpostuak bermatuko dituen industria plan bat izango da onartuko dugun bakarra», aldarrikatu du enpresa batzordeak. Haren arabera, 102 langile ditu enpresak. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209969/foro-sozialak-kezka-agertu-du-presoen-gradu-erregresioengatik.htm | Politika | Foro Sozialak «kezka» agertu du presoen gradu erregresioengatik | Behatokiak laugarren txostena aurkeztuko du etzi: bertzeak bertze, torturari eta defentsa eskubideari buruz. | Foro Sozialak «kezka» agertu du presoen gradu erregresioengatik. Behatokiak laugarren txostena aurkeztuko du etzi: bertzeak bertze, torturari eta defentsa eskubideari buruz. | Foro Sozial Iraunkorra «kezkatuta» dago euskal presoak hirugarren gradutik bigarrenera itzularazteagatik. Azken hilabeteotan hiru aldiz gertatu da gauza bera: Unai Fanoren, Jon Cresporen eta Iñigo Gutierrezen kasuetan. Hiruretan, Espainiako Auzitegi Nazionalak gibelera bota ditu aitzinetik euskal preso horiek zeuden espetxeetako tratamendu batzordeek proposaturiko gradu aldaketak. Hala, foroak salatu du «espetxe politika arrunta garatzeko oztopo nagusia» Espainiako Auzitegi Nazionala dela: «Ebazpen negatiboak eta gradu erregresioak ugaritzen ari dira, nahiz eta Espetxeetako Zuzendaritza Nagusiak, espetxeetako tratamendu batzordeek eta Eusko Jaurlaritzak jarrera positiboa izan. Kezkatzeko arrazoiak daude».
Foroa larrituta agertu da ebazpen horiek izan ditzaketen «giza ondorioekin». Salatu duenez, hain zuzen, gradu erregresio horiek «eragin izugarria» dute euskal presoen senide eta seme-alabengan, baita presoen gizarteratze ibilbideetan ere, eta ez dator bat «zigorra betetzen ari den pertsona orok merezi duen itxaropen agertokiarekin».
Foroak agerraldia eginen du etzi, eta motibazio politikoko euskal presoei aplikaturiko espetxe politikaren behatokiak laugarren txostena aurkeztuko du han. Presoen egoeraren argazki eguneratua emanen dute, eta salatuko dute, bertzeak bertze, azken txosten monografikoan jasotzen zituzten oztopoek «bere horretan» jarraitzen dutela: «Eta are larriagoak dira orain». Foroak ohartarazi duenez, legeak «mendekuzko politika baten tresna gisa erabiltzen» ari dira: «Politika horren helburu bakarra espetxeetako giltzarrapoak duela hamarkada bateko baldintzetan itxita mantentzea da, presoek emandako pausoak blokeatuz».
Torturaz eta defentsarako eskubideaz ere arituko dira ortziralean aurkeztuko duten txostenean, «bi gai horiek, gehiegitan, elkarri lotuta» egon baitira, foroaren ustez. Xabier Atristainen kasuak «etorkizunean izan ditzakeen ondorioak» ere aztertuko dituzte —Atristain kalean da behin-behinean, Espainiako Auzitegi Nazionalak men egin baitio Estrasburgok emandako sententziari—.
Lobbyaren indarra
Foro Sozialak salatu duenez, azken bi asteetan «eztabaida politikoa eta erabaki judizialak baldintzatzeko gaitasuna» duela erakutsi du espetxe politika normalizatuaren aurkako lobbyak: «Aitortu behar dugu epe laburrean zaila izango dela gai horiek testuinguru politiko honetan, Aietetik hamar urtera, desiragarriak liratekeen baldintzetan konpontzea; hau da, gehiengo politiko, sindikal eta instituzionalak eskatzen ari diren bezala, bizikidetza demokratikorako bidean aurrera egiteko baliatzea». |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209970/lan-ikuskaritzak-ikertu-ostean-16000-kontratu-mugagabe-bihurtu-dira-araba-bizkai-eta-gipuzkoan.htm | Ekonomia | Lan ikuskaritzak ikertu ostean, 16.000 kontratu mugagabe bihurtu dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan | Gutunak jaso ostean oraindik kontratuak erregularizatu ez dituzten enpresek ikuskariaren bisita izango dute 2022. urtean. Ikuskaritzak 4,8 milioi euro jarri ditu isunetan iaz, segurtasuneko, lan harremanetako eta enpleguko arau hausteengatik. | Lan ikuskaritzak ikertu ostean, 16.000 kontratu mugagabe bihurtu dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Gutunak jaso ostean oraindik kontratuak erregularizatu ez dituzten enpresek ikuskariaren bisita izango dute 2022. urtean. Ikuskaritzak 4,8 milioi euro jarri ditu isunetan iaz, segurtasuneko, lan harremanetako eta enpleguko arau hausteengatik. | Lan ikuskaritzak 15.000 jarduketatik gora egin ditu iaz, eta 4,8 milioi euro jarri ditu isunetan Araba, Bizkai eta Gipuzkoan. Lan Ikuskaritzaren urteroko balantzea gaur aurkeztu dute Idoia Mendia Eusko Jaurlaritzako lehendakariorde eta Lan eta Enplegu sailburuak eta Elena Perez Barredo Laneko sailburuordeak.
Segurtasunaren eta osasunaren arloan egin ditu ikuskaritzak jarduketa gehien (9.058), eta 396 kasutan ikusi ditu arau hausteak. 2,7 milioi euroren isunak eta 1.342 errekerimendu izan dira ondorioak.
Lantokietako segurtasun baldintzen kontrolean atzeman dira arau hauste gehien (78), eta eraikuntzako segurtasun eta baldintza materialak dira zerrendan hurrengoak, 38 arau hausterekin.
Perez Barredok azaldu du lan istripu hilgarriak eta oso larriak denak ikertzen direla, eta ikerketa horien emaitza 2021. urtean hau izan dela: hemeretzi zehapen espediente (zigor) eta hamasei zuzenketa errekerimendu.
Istripu larriei dagokienez, ez dira guztiak ikertzen, baina iaz ikertutakoetatik Lan Ikuskaritzak 73 zehapen espediente zabaldu ditu, eta 94 zuzenketa errekerimendu egin. Istripu arinekin, berriz, 126 zigor espediente eta 112 errekerimendu egin ditu.
Hain zuzen, lan istripuen tasak izango dira Eusko Jaurlaritzako Lan Ikuskaritzaren jomuga nagusietako bat 2022. urte honetan. Espainiako Iruzurraren Kontrako Erremintarekin diseinatu da ikuskatuko diren enpresen zerrenda, eta Perez Barredok hura ikusi du. «Azkenaldian istripu hilgarriak edota oso larriak izan dituzten enpresak dira, eta Euskadin eraikuntzako enpresak izango dira asko, altuerako erorikoen intzidentziarengatik».
Iruzurra kontratuetan
Inspekzioaren beste egiteko garrantzitsu bat behin-behineko kontratuekin egiten den iruzurra ikertzea da. Lan horretan, 2021. urtean 33.816 kontratu aztertu ditu ikuskaritzak, eta 16.494 kontratu mugagabe eta lanaldi osoko bihurtu dira.
Kontratazio iruzurra atzemateko, bere ohiko jardunaz gain, ikuskaritzak ekintza planak egiten ditu aldian behin. Eta iazkoek datu interesgarriak erakutsi dituzte. 2021eko otsailean eta martxoan egindako kanpainarekin 6.444 kontratu bihurtu ziren mugagabe eta lanaldi osoko, eta horietatik %77,73 ziren emakumeenak.
Urrian, Lan Sailak kontratazio iruzurra atzemateko beste ekintza plan bat abiatu zuen. 14.385 kontratu berrikusi zituen ikuskaritzak, eta horietatik 7.708 mugagabe eta lanaldi osoko bihurtu dituzte enpresek euren borondatez, betiere ikuskaritzaren gutuna jaso ondoren. Gutunak jaso ostean oraindik kontratuak erregularizatu ez dituzten enpresek ikuskariaren bisita izango dute 2022. urtean. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209971/nafarroako-zahar-etxeetako-langileek-zaintza-aitortzeko-eta-ordaina-egokitzeko-eskatu-dute.htm | Gizartea | Nafarroako zahar etxeetako langileek zaintza aitortzeko eta ordaina egokitzeko eskatu dute | LABek, ELAk, UGTk eta CCOOk salatu dute 4.500 langile baino gehiago kaltetuak direla lan baldintzak direla kausa. | Nafarroako zahar etxeetako langileek zaintza aitortzeko eta ordaina egokitzeko eskatu dute. LABek, ELAk, UGTk eta CCOOk salatu dute 4.500 langile baino gehiago kaltetuak direla lan baldintzak direla kausa. | Nafarroako zahar etxeetako langileen bigarren greba eguna da gaur, eta Nafarroa osoko hitzarmenaren alde borrokan jarraituko dutela adierazi dute LAB, ELA, UGT eta CCOO sindikatuek. Aldarriekin jarraitzeko, manifestazioa eginen dute gaur, 17:30ean, Iruñeko bus geltoki zaharrean. Sindikatuen arabera, 4.500 langile baino gehiago kaltetuak dira.
«1.800 ordu baino gehiago lan egiten dugu urtean, atsedenak urriak dira, eta soldata batzuk ez dira 1.000 eurora iristen», salatu du Gaztelu Garralda LABeko kideak. Hortaz, urtean 1.592 ordu lan egitea, epe baterako lan kontratuak amaitzea, kalitatezko zahar etxe publikoak izatea, ratioak handitzea eta soldatak igotzea exijitu dute, besteak beste.
Horrez gain, zaintza zaindu beharra nabarmendu dute. «Batez ere emakumeek egiten dituzte zaintza lanak, eta bai haiei bai zaintzari dagokien errekonozimendua emateko exijitzen dugu», esan du Susana Laia ELAko kideak. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209973/bigarren-urtez-asilo-eskaerak-44-jaitsi-dira-eaen.htm | Gizartea | Bigarren urtez, asilo eskaerak %44 jaitsi dira EAEn | Izen eta marka berriak aurkeztu ditu EAEko CEAR zenak: Zehar-Errefuxiatuekin izango da aurrerantzean; Arantza Chacon da zuzendari berria. | Bigarren urtez, asilo eskaerak %44 jaitsi dira EAEn. Izen eta marka berriak aurkeztu ditu EAEko CEAR zenak: Zehar-Errefuxiatuekin izango da aurrerantzean; Arantza Chacon da zuzendari berria. | Asilo eskaerak nabarmen jaitsi ziren iaz ere Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Zehar-Errefuxiatuekin erakundeak emandako datuen arabera, 1.724 pertsonak eskatu zuten babesa 2021ean, aurreko urtean baino %44 gutxiagok; 2020an ere %44ko beherakada izan zen, 2019ko 5.535 eskakizunen aldean. COVID-19aren izurriari egotzi dio Arantza Chacon Zeharreko zuzendari berriak: «Nazioarteko mugak eta aire espazioa itxi izanaren ondorioa da jaitsiera hori. 2022ko daturik oraindik ez dugu, baina jada ikusten ari gara joera aldaketa bat, pandemiaren aurkako neurriak lausotzearekin batera».
Ikusi gehiago: Migratzaileen harrera errazteko plana aurkeztu du Jaurlaritzak
Horrek, era berean, eskatzaileen soslaian eragin du. Gizon gehiagok eskatu zuten asiloa iaz; pandemiaren aurretik orekatuta egoten zen emakumeen eta gizonen proportzioa, baina migrazio bide batzuk itxi izanak murriztu egin du andreen mugimendua. Jatorrietan ere agerikoa da: oraindik Venezuelako eta Kolonbiako herritarrak dira eskatzaile nagusiak, baina nabarmen ugaritu dira Marokokoak, Malikoak eta Senegalgoak. «Hau da, gero eta bide arriskutsuagoetatik iristen direnak, itsasoz edo lurrez». Jende gutxiago heltzeak, hala ere, ez du ekarri babes handiagoa ematea: asilo eskaeren %70 atzera bota ditu Espainiako Gobernuak. Chaconek «deigarritzat» jo du kolonbiarren kasua: «Eskaera gehien egiten dituzten herrialdeetan bigarrena izan arren, hango eskatzaileen %94ri ukatu egin diete asiloa».
Datu horiek Bilbon eman ditu Chaconek, eta, bide batez, erakundearen irudi eta marka berriak aurkeztu ditu. Orain arte EAEko CEAR izandakoa Zehar-Errefuxiatuekin izango da aurrerantzean. Markaren itxura eta izenaren fonetika ez dira asko aldatu, baina euskarara hurbildu nahi izan dute, Naiara Gutierrez komunikazio arduradunak azaldu duenez: «Errefuxiatuek egindako bidea adierazten du Zehar-ek, eta, aldi berean, guri egiteko geratzen zaiguna, harrera gizarte gisa».
Adingabeen zaurgarritasuna
Patricia Barcenaren lekukoa hartu berri du Chaconek, baina ondo ezagutzen du erakundea, besteak beste Oñatiko eta Tolosako (Gipuzkoa) harrera zentroetako buru izan baita azken urteotan. «Ezinbestekoa da nazioarteko babeserako eskubidearen alde borrokatzen jarraitzea», adierazi du Chaconek, aurkezpen mintzaldian. Ildo horretan, balorazio positiboa egin du 2021eko amaieran Espainiako Gobernuak atzerritarren araudian egindako aldaketaz: «Adingabe izanda iristen diren migratzaileentzat hobekuntza esanguratsuak ekarri ditu, haien egoera erregularizatzeko eta lan egiteko baldintzak erraztu dituelako». Izan ere, gogora ekarri du seniderik gabe iristen diren etorkin adingabeak egoera «bereziki zaurgarrian» daudela: «Ezin dugu ahaztu adingabeak direla, babesgabe daudela, eta haien ibilbideak ere konplikatzen ari direla».
Zaurgarritasun horren adierazle, Marouane Ziad gazteari eman dio hitza Zeharrek. Duela hiru urte iritsi zen Euskal Herrira, 17 urteko mutiko bat zela; adingabeentzako bi zentrotan egon zen adindun bihurtu arte. «Bagenekien 18 urte betetzean zentroa utzi beharko genuela, eta ez geneukan nora joan. Denok geunden berdin. Logela bat bilatzen saiatu nintzen, baina tartean kalean lo egin nuen astebetez; denbora gutxi izan zen, baina txarto pasatu nuen». Etxea aurkitzea ez zen erraza izan: «Diskriminazio handia dago arabiarra izateagatik, gaztea izateagatik... Jendeak uste du arazoak eragingo ditugula». Egun ikastaro bat egiten ari da: «Urte amaieran praktikak egitea espero dut».
Ildo horretan, Chaconek adierazi du ez dagoela jakiterik zenbat migratzaile gazte bizi den kalean, bai erakunde publikoen tutoretzatik atera ostean aterperik ez dutelako, bai oso gaztetan iritsi direlako. «Baina asko dira, eta zailtasunak bata bestearen atzetik datozkie: logela bat alokatzea ez da erraza, ez dute dirurik... Kalean gera ez daitezen, laguntza behar dute kolektibo horretakoek». |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209974/nafarroan-d-ereduan-matrikulatzeko-eskatu-dute-euskalgintzako-eta-hezkuntzako-hamabost-eragilek.htm | Gizartea | Nafarroan D ereduan matrikulatzeko eskatu dute euskalgintzako eta hezkuntzako hamabost eragilek | Nabarmendu dute euskarazko eredua baliagarria dela hizkuntza ikasteko, baita kohesiorako eta Nafarroa hobeto ezagutzeko ere. | Nafarroan D ereduan matrikulatzeko eskatu dute euskalgintzako eta hezkuntzako hamabost eragilek. Nabarmendu dute euskarazko eredua baliagarria dela hizkuntza ikasteko, baita kohesiorako eta Nafarroa hobeto ezagutzeko ere. | Euskalgintzako eragileek, hezkuntzakoek eta sindikatuek agerraldia egin dute Iruñean, eskaera bat eginez: Nafarroako gurasoei galdegin diete seme-alabak euskarazko ereduetan matrikulatzeko. Aurrematrikula epea irekitzear dela, ikastoletako edo ikastetxe publikoetako D eredua hautatzeko gonbita egiteko elkartu dira hamabost eragile: Euskalgintzaren Kontseilua, Hizkuntz Eskubideen Behatokia, Nafarroako Ikastolen Elkartea, Sortzene, NIZE, Dindaia, AEK, IKA, Euskaltzaleen Topaguneak, Euskal Herrian Euskaraz, Udako Euskal Unibertsitatea, Emun, ELA, LAB eta Steilas.
Eragileen izenean, euskaraz ikastearen bertuteak izan ditu hizpide Paul Bilbao Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusiak. Hizkuntza eskuratzeko tresnatzat dauka: «Ezagutzari dagokionez, euskarazko ereduak haurrei beste edozein ereduk baino gehiago ematen die». Hizkuntzaren batera, Nafarroa hobeto ezagutzeko paradatzat: «Hizkuntza bat ezagutzeko aukera da, eta, ondorioz, ingurunea euskararen betaurrekoetatik ikustea. Hain zuzen, Nafarroako errealitatea hobeto ulertzeko, Nafarroa bera sakonago ezagutzeko eta Nafarroan osoki bizitzeko gakoa da jakintza hori». Eta inklusiorako baliabidetzat: «Zalantzarik gabe, eredurik inklusiboena da euskarazko eredua». Laburbilduz, euskaraz ikastea kohesiorako baliagarria iruditzen zaio: «Ikastetxeak zabalik daude gizarte are berdinzaleagoa eraikitzeko, Nafarroak euskaratik aniztasuna ulertzeko eta baloratzeko».
Horrenbestez, familiak euskarazko ereduan izena ematera deitu dituzte: «Komunitate zabala osatzen dugula erakusteko eta komunitateko kide izateko gonbidapena egiteko elkartu gara». Azken batean, berdintasunean hazteko eta hezteko aukera eskaini nahi diete haurrei, Bilbaoren hitzetan: «Ikasleen jatorri linguistikoari, ekonomikoari, sozialari edota bestelakoei erreparatu gabe, euskaraz hezten direnean, berdintasunean hazten dira».
Profesionalen lana, bistara
Behin umea euskarazko ereduan matrikulatuta, «eskarmentua» duten profesionalak izango dituztela hitzeman du Bilbaok, baita egiten duten lana goraipatu ere: «Ikaragarria da azken hamarkadotan hezkuntza komunitateak zenbat lan egin duen herritar euskaldun eleaniztunak sortzeko. Harro egoteko moduko profesionalak ditugu, konprometituak, gutxiago duenari gehiago emateko irizpideari jarraituz, baita euskararen gaian ere». Helburu bat buruan dutela dihardute langileek: «Hizkuntzen irakaskuntzan eta pedagogian jardun dute, eta ikasleen hizkuntza beharretara egokitzen dira, baina betiere helburu bera lortzeko: ikasle guztiek derrigorrezko hezkuntza amaitzen dutenean gaitasun aurreratua izan dezatela euskaraz zein gaztelaniaz, bai eta gaitasun egokia hirugarren hizkuntza batean ere». |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209975/abortatzeko-epea-hamabi-astetik-hamalau-astera-luzatu-du-frantziak.htm | Gizartea | Abortatzeko epea hamabi astetik hamalau astera luzatu du Frantziak | Frantziako Parlamentuak abortatzeko epea luzatzeko legea onartu du: 135 diputatu agertu dira alde, eta 47 kontra. | Abortatzeko epea hamabi astetik hamalau astera luzatu du Frantziak. Frantziako Parlamentuak abortatzeko epea luzatzeko legea onartu du: 135 diputatu agertu dira alde, eta 47 kontra. | Emakumeek hamalau asteko epea izanen dute abortatzeko Ipar Euskal Herrian. Gaur onartu du legea Frantziako Parlamentuak; orain arte, hamabi astekoa zen abortatu ahal izateko epea. 135 diputatuk egin dute alde; 47k, berriz, kontra. Legearen defendatzaileek emakumeen eskubideen aurrerapen historikotzat jo dute. Nabarmentzekoa da abortatzeko epea luzatzeaz gain beste neurri batzuk ere biltzen dituela legeak. Batetik, emaginek abortu kirurgikoa egiten ahalko dute ospitaleetan. Bestetik, erremedio bidez abortatzeko epea zazpi astekoa izanen da —orain arte bost astekoa zen—; lehen konfinamendu garaian dekretu bidez epe hori luzatzea onartu zuten, itxialdiaren ondorioz. Gainera, orain arte, abortatu nahi zuten emakumeek bi eguneko «gogoeta epe» bat bete behar zuten derrigorrez ebakuntza egin aurretik; legeak bi eguneko epe hori kendu du. Bestalde, Eskualdeetako Osasun Agentziek abortua praktikatzen duten medikuen zerrenda bat argitaratu beharko dute. Haatik, Frantziako Asanbleak ez du onartu aborturik egin nahi ez duten medikuak babesten dituen kontzientzia klausula.
Albane Gaillot eta Marie-Noelle Battistel diputatuek aitzinera eraman dute lege proiektua. Izan ere, 2020an, abortatzen duten emakumeen inguruko txosten bat landu zuten, eta, ikerketaren arabera, Frantziako Estatuan, urtero, 2.000 emakumetik gora behartuak dira beste herrialde batzuetara joatera abortatzera, hamabi asteko epea pasatua baitute. Hala, 2020ko agorrilean pausatu zuten lege proposamena, epea hamalau astera pasatzeko. Ibilbide biziki luzea izan du lege proiektuak, eta eztabaida sutsuak piztu ditu diputatuen eta senatarien artean. Erraterako, Frantziako Senatuak bi aldiz atzera bota du lege proiektua. Nolanahi ere, Frantziako Asanbleak ukan du azken hitza, eta promulgazioaren beha egon beharko da neurriak zinez indarrean sartzeko. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209976/jaurlaritzak-bihar-zabalduko-du-antigeno-test-positiboen-bidez-covid-ziurtagiria-deskargatzeko-bidea.htm | Gizartea | Jaurlaritzak bihar zabalduko du antigeno test positiboen bidez COVID ziurtagiria deskargatzeko bidea | Europako Batasunak atzo leundu zituen gaitza pasatu ondotik ziurtagiria eskuratzeko mugak. Orain arte, soilik PCR probak ziren baliozko frogatzat hartuak. | Jaurlaritzak bihar zabalduko du antigeno test positiboen bidez COVID ziurtagiria deskargatzeko bidea. Europako Batasunak atzo leundu zituen gaitza pasatu ondotik ziurtagiria eskuratzeko mugak. Orain arte, soilik PCR probak ziren baliozko frogatzat hartuak. | Atzo ireki zuen atea Europako Batasunak, eta bihar emanen du aukera baliatzeko bidea Eusko Jaurlaritzak. Hain zuzen ere, Europako Batasunak zehaztu berri du aurrerantzean antigeno test batean positibo eman dela erakustea aski izanen dela COVID ziurtagiria eskuratzeko. Atzo arte, PCR proba zen baliozkotzat jotako bakarra. Bada, Jaurlaritzak jakinarazi duenez, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan bihartik deskargatzen ahalko da ziurtagiria bide hori erabilita.
Hala eta guztiz ere, Osasun Sailak zehaztu du ziurtagiria eskuratzeko egindako test hori osasun sistema publikoak edota diagnostikoa egiteko gaitutako laborategiek egina beharko dela izan. Alegia, ezinen da norberak egindako bat erabili.
Europako Batasunak zehaztua duenez, testean positibo eman denetik 11 egunera deskargatzen ahalko da ziurtagiria, eta ordutik 180 egunera iraungiko da. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209977/loraldiak-110-sortzaile-bilduko-ditu-hautsi-zen-anphora-lelopean.htm | Kultura | Loraldiak 110 sortzaile bilduko ditu 'Hautsi zen anphora!' lelopean | Martxoaren 7tik 27ra, askotariko 26 ikuskizun taularatuko dituzte Bilboko hamalau gunetan. «Gazte sormenari eremua» zabalduko diote aurtengoan, euskal kulturaren hainbat erreferente gogora ekartzearekin batera. | Loraldiak 110 sortzaile bilduko ditu 'Hautsi zen anphora!' lelopean. Martxoaren 7tik 27ra, askotariko 26 ikuskizun taularatuko dituzte Bilboko hamalau gunetan. «Gazte sormenari eremua» zabalduko diote aurtengoan, euskal kulturaren hainbat erreferente gogora ekartzearekin batera. | Musika, literatura, artea, antzerkia, ikus-entzunezkoak, dantza, bertsolaritza. Diziplina ugaritako 110 sortzaile baino gehiago bilduko ditu Loraldia jaialdiaren zortzigarren aldiak. Martxoaren 7tik 27ra, 26 ikuskizun eramango ditu festibalak Bilboko hamalau espaziotara, hilabete batez hiria berriro «euskaraz egindako kulturaren hiriburu» bihurtzeko. Hautsi zen anphora! lelopean, jaialdiak euskal kulturaren erreferenteak eta sortzaile berriak batuko ditu, azken horiei leku berezia eginez, eta, ohi bezala, diziplina ezberdinek ere bat egingo dute ikuskizun askotan. Udaberria badatorrela iragarri dute jaialdiko arduradunek. «Euskal kultura garaikidea hemen da, loratuko da garai latz honen arrakaletatik».
Bideo baten bidez azaldu dituzte zortzigarren aldiaren nondik norakoak Imanol Agirre jaialdiko zuzendari artistikoak eta Amaia Ozerin komunikazio arduradunak, aurten jaialdian parte hartuko duten hainbat sortzailerekin, eta festibalaren babesle edo bidelagun diren elkarte eta instituzioetako ordezkariekin batera. Aurtengo leloari jarraiki, egitarauko lehen ikuskaria, Hautsi da anphora kontzertua hartu du hizpide lehenik Agirrek. «Orain dela lau hamarkada, iraganarekin apurtzeko erronka hartu zuen Pott Bandak. Loraldiak erronkari jarraipena eman nahi izan dio. Gaur ere bihar izango da. Geroari begira dator Loraldia, katebegiak garela ez baitugu ahaztu». 1980an, Bernardo Atxagaren Etiopia lehen liburutik abiatuta, Ruper Ordorikak lan horretako hainbat poema musikatu, eta Hautsi da anphora diskoa aurkeztu zuen. Ordorika eta Mugalaris berriro igoko dira oholtzara kantu horiekin, eta garai hartako poemei «gaurko begirada literarioa» jarriko die Atxagak. Agirre: «Seguru berriro ere zirrara sentituko dugula, dabilen harriak ez baitu goroldiorik lotu». Martxoaren 11n izango da kontzertua, Euskalduna jauregian; Korrika Kulturalarekin elkarlanean antolatu dute, eta beste zenbait herritara helduko da geroago.
Katebegiek ez dute etenik izango saio horretatik aurrera, eta talentu berrienek hartuko dute lekukoa hurrengo egunean, Zorrotzaurre irlan. Hain zuzen, «gazte sormenari eremua zabaltzea» du aurten jaialdiak berritasun nabarmenetako bat, eta urtero sortzaile gazte ugarik parte hartzen badute ere, oraingoan plaza berezia izango dute. Loraldia Terminala. Sormen berriaren harrobia lelopean, egun osoko egitaraua hartuko du La Terminal espazioak: grafiti tailerrak, Euskal Herriko beatbox txapelketa, Kresala dantza taldearen Aztarnak. Mihisean dantza obra, Xanti Agirrezabalaren Satiro antzezlana, Maria Oses, Idoia eta Libe Argoitiaren Gorpuztu ikuskizuna, J Martinaren kontzertua eta Noemi DJren saioa hartuko ditu plaza berriak. Ozerin: «XIX. mendeko anforak apurtu nahi dituztenek, hemen izango dute aterpe». Berria egunkariak babestuko du gune horretako egitaraua.
Kimu berriei plaza eskaintzearekin batera, eta ohi bezala, euskal kulturaren hainbat erreferente gogoan izango ditu festibalak, hala nola Juan Carlos Egillor, Eulalia Abaitua eta Mikel Laboa. Eta horiei lotutako ekoizpen propioak ere aurkeztuko ditu. Egillorren sormenak emango dio hasiera festibalari, lehen egunetik jaialdia amaitu arte irudigilearen inguruko erakusketa izango baita ikusgai Bira espazioan. Pott Bandarekin izan zuen harremanaren isla da, besteak beste, Ordorikaren Hautsi da anphora diskoaren azala diseinatu izana, eta azal hori du abiapuntu erakusketak. Bilbon barrena bi bisita gidatu ere antolatu dituzte hari lotuta.
Sortzaile erreferente bat ardatz hartuta, antzezlan bat propio sortu eta aurkeztu izan du jaialdiak urtero, eta Abaitua izango da aurten obra horretako protagonista. Argazkilaria eta haren lana gogora ekarriko ditu Mira-hadi. Eulalia Abaitua andre-begietan ikuskariak, martxoaren 15ean, Arriaga antzokian. Ikus-entzunezkoen bidez Abaituaren hainbat argazki erakusteaz gain, Ane Pikaza aktorea eta Maite Larburu musikaria izango dira oholtzan, Getari Etxegarairen zuzendaritzapean.
Hurrengo egunean, berriz, Mikel Laboaren irudia izango da gogora ekarriko dutena, jaialdiaren beste ekoizpen propio baten bidez hau ere. Sortzailearen esperimentaziorako joerari jarraituz, arte bisualak, musika garaikidea eta kantua uztartuko ditu Laboa. Lekeitiotik hegan izeneko proposamenak, eta Ensemble Kuraia, Maddi Oihenart eta Elektrart elkartuko ditu Arriaga antzokian.
Horien aurretik, baina, oso bestelako ekitaldi bat ere izango da. Iaz abiatutako Bozak esperientzia digitalaren bigarren aldia hartuko du Guggenheim museoak, online ere jarraitu ahal izango dena. Maddalen Arzallusek gidatutako saioan, solasean eta kantuan ariko dira Lide Hernando eta Maddi Oihenart; Itziar Ugarte poetak ere parte hartuko du ekitaldian.
Diziplinak, bat eginda
Ugari izango dira diziplina bateko eta besteko sortzaileak batuko dituzten ikuskizunak. Horien artean da Belar hostoak. Walt Whitman proposamena, festibalerako espresuki sortu dutena eta martxoaren 23an Bidebarrieta liburutegian Amaia Lasa poeta eta Urbil Artola musikaria zein bere taldea elkartuko dituena. Irati Jimenezek, Begiak zabalduko zaizkizue bere saiakera literarioa abiapuntu hartuta, testuak, bideo-lanak eta musika josiko ditu Itsasmuseumen, martxoaren 17an, Euskal literaturaren historia sobrenatural bat ikuskizunean. Leku berean, hurrengo egunean, literatura eta musika izango dira osagai nagusiak, Hedoi Etxarteren Sortaldekoak liburuaren aurkezpenean, Broken Brothers Brass Banden eta Xabier Erkiziaren laguntzaz eszenaratuko baitu idazleak bere unibertso poetikoa. Eta diziplina nahasketa martxoaren 26an eta 27an ere, La Fundicionen, Ixiar Rozas, Ainara Legardon eta Rafael Martinez del Pozoren eskutik, Rozasen Unisonoa lana abiapuntu izango duen ikuskizunean.
Mugimendua, musika eta hitza uztartuko ditu Haatik dantza taldeak martxoaren 19an, Guggenheim museoko atrioan, Ur obran; Koldo Izagirreren gidoia eta Pascal Gaigneren musika ditu Aiert Beobidek zuzendu duen piezak, eta Olatz Beobidek testuen interpretazioa landu du dantzariekin. Martxoaren 24an, berriz, Garaiz: 60 t.m. lana hartuko du Azkuna zentroak; MugMus laborategiak eta Alaia Martinek sortua, denbora du ardatz obrak, eta kontzeptu horren bueltan, bina dantzari eta musikari eta idazle bat elkartuko ditu. Dantzaren esparruan, halaber, Aukeran dantza konpainiak Migratzaileak obra eramango du Arriagara, martxoaren 25ean.
Beste uztarketa berezi bat egingo dute martxoaren 20an, Marzana espazioan: Zaloa Ipiña artistaren lanak, Xendarineko Ahizpen ahotsak eta bermuta batuko dira bertan; Imanol Sarasola sommelierra ere bertan izango da.
Azken egunean, geroari begira jarriko da jaialdia; Alaine Agirrek sortutako Gerorik balego testua abiapuntu hartuta, idazlea, Oihana Bartra eta Nerea Ibarzabal bertsolariak, eta Olatz Salvador musikaria elkartuko ditu ekitaldiak.
Saio berezia Kafe Antzokian
Martxoaren 26arekin, kontzertu berezi bat hartuko du Kafe Antzokiak: Muguruza Mani-fest izenburupean, Fermin Muguruzaren musika jarriko dute fokuan hainbat musikarik. Juantxo Arakama & Asmathic Band, La Basu & Basatiak, eta Nerea Erbiti, Ion Celestino eta Eskola Ergatiboa elkartuko dira oholtzan, Muguruzaren kantuen berrikusketa bat egiteko.
Bi liburu aurkezpen ere badira egitarauan. Martxoaren 21ean, Uxue Alberdi idazleak eta Araiz Mesanza ilustratzaileak Hili liburua aurkeztuko dute, eta, hurrengo egunean, Maribel Aiertzak Ezer ez da dirudiena obra. Elkar denda banatan izango dira aurkezpenak. Horiez gain, beste ekintza osagarri batzuk ere izango dira jaialdiak iraun bitartean, hala nola beatbox tailerrak, Ikusle Kluba, Dantzertirekin elkarlanean antolatutako zenbait jarduera, eta David Herranzen argazki erakusketa, metroko hainbat geltokitan ikusgai izango dena.
Egitarau osoa hemen dago ikusgai. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209978/confebaskek-uko-egin-dio-enpresetan-euskara-planak-negoziatzeari-elak-eta-labek-salatu-dutenez.htm | Gizartea | Confebaskek uko egin dio enpresetan euskara planak negoziatzeari, ELAk eta LABek salatu dutenez | «Akordioari aukera emateko» eskaerak apaldu badituzte ere, patronalak lan eremua euskalduntzeko urratsik ez duela egin nahi adierazi dute bi sindikatuek. | Confebaskek uko egin dio enpresetan euskara planak negoziatzeari, ELAk eta LABek salatu dutenez. «Akordioari aukera emateko» eskaerak apaldu badituzte ere, patronalak lan eremua euskalduntzeko urratsik ez duela egin nahi adierazi dute bi sindikatuek. | Ohar bateratu batean, ELA eta LAB sindikatuek jakinarazi dute bilera izan zutela atzo Confebask patronalarekin, CCOOrekin eta UGTrekin. Eskaera bat luzatu zieten bi sindikatuek: «Langileen ordezkaritzak edo enpresarenak euskara planak negoziatzea eskatzen duten lantokietan negoziazioa irekitzeko konpromisoa hartzea». Argitu dutenez, Confebaskek uko egin zion aukera hori negoziatzeari. Aldiz, CCOO eta UGT «negoziazioa martxan jartzeko» prest azaldu zirela zehaztu dute.
Ez da berria eskaria. Bi sindikatuek, Euskalgintzaren Kontseiluarekin batera, lan eremua euskalduntzeko egitasmo bat abiatu zuten 2020ko azaroan. Eskatu zuten 50 langiletik gorako enpresetan euskara planak negoziatzeko baldintza txertatu dadila EAEko eta Nafarroako lanbide arteko itunetan. Eusko Legebiltzarrera eraman zuen EH Bilduk proposamen hori, baina ez zuten onartu.
ELAk eta LABek azaldu dute, lan mundua euskalduntzeko dauden zailtasunak kontuan izanda, uko egin diotela egitasmo honetan eskaera propioak aldarrikatzeari», eta, aldiz, «akordioari aukera ematera» eta «patronala eta beste sindikatuak ere eroso egon daitezkeen abiapuntu baten bila» joan zirela bilerara. «Eskaera oso xumea izan arren, euskalduntzea protokolizatzea eta horri buruzko negoziazioak zabaltzea abiapuntu garrantzitsua da», azaldu dute. Hala eta guztiz ere, Confebaskek eskari horri ere atea itxi diola salatu dute.
Horregatik, patronalaren jarrera «harritzekoa eta arduratzekoa» dela adierazi dute: «Arduratzekoa da negoziazio eskaera inposizio gisa hartzea eta harritzekoa euskara planak negoziatzea arazo gisa hartzea, jakinik ez dela akordiorako obligaziorik ezarri». Euskara planen negoziazioak «diagnostikoa» eta «tokian tokiko egoeraren arabera hobekuntzarako neurriak negoziatzea» eskatzen du, bi sindikatuen esanetan, eta hori patronalarentzat «larria» dela deitoratu dute. «Jarrera horrekin ezinezkoa izango da inoiz euskaraz lan egin nahi duten langileek horretarako aukera izatea», erantsi dute. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209979/azpiazu-dagokiguna-baino-askoz-ere-gutxiago-jaso-dugu.htm | Ekonomia | Azpiazu: «Dagokiguna baino askoz ere gutxiago jaso dugu» | Ekonomia sailburuak salatu duenez, Bruselak Espainiari emandakoaren %3,6 baino ez da iritsi Araba, Bizkai eta Gipuzkoara. Esan du laguntzen banaketa bizkortzea «premiazkoa» dela ekonomia suspertzeko. | Azpiazu: «Dagokiguna baino askoz ere gutxiago jaso dugu». Ekonomia sailburuak salatu duenez, Bruselak Espainiari emandakoaren %3,6 baino ez da iritsi Araba, Bizkai eta Gipuzkoara. Esan du laguntzen banaketa bizkortzea «premiazkoa» dela ekonomia suspertzeko. | Pedro Azpiazu Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak salatu du Araba, Bizkai eta Gipuzkoak ez dutela «legokiekeen» dirua jaso Europako Berreskuratze Funtsetik eta Suspertze eta Erresilientzia Mekanismotik. Espainiako Gobernuak erkidegoka banatzen du Bruselatik jasotako dirua, eta, Azpiazuren arabera, EAEri 665,4 milioi euro egokitu dizkio 2021-2023 aldirako: Espainiak orain arte jasotako guztizkoaren %3,9.
Hala, sailburuak nabarmendu du kopuru hori «motz» geratzen dela hiru lurraldeek Espainiako Estatuko biztanlerian eta barne produktu gordinean (BPG) duten pisua kontuan hartuz gero. «Biztanleria kontuan hartzen badugu, %17 azpitik dago, eta, gure pisu ekonomikoagatik begiratzen badugu, are eta urrunago: %34,6 gutxiago».
Eusko Legebiltzarrean eginiko agerraldi batean, Azpiazuk azaldu du Madrilek orain arte Araba, Bizkai eta Gipuzkoari esleitutako 665,4 milioietatik 401,4 iritsi direla; hau da, guztizkoaren %60,3. Jaurlaritzak aurkeztutako egitasmo jakinetara bideratu da diru horren zati bat: iraupen luzeko zainketa planera 115,9 milioi, metropoli inguruneetako mugikortasun planera 42,1 milioi, eraikinen birgaitze integralerako programara 37,5 milioi, eta hezkuntzako digitalizazio planera 35,1 milioi.
Horrez gain, Europako funtsetako dirua beste bi bidetatik irits daiteke. Batetik, Espainiako Gobernuko ministerioek eurek zuzenean kudeatutako ekinbideen bidez. Bide horretatik, 19,3 milioi jaso ditu EHU Euskal Herriko Unibertsitateak, digitalizazioa bultzatzeko; 3,3 milioi ESS Bilbao partzuergoak; eta 5,8 milioi jaso dituzte udalek merkataritza sektorearentzako laguntzetarako, eta beste 3,8 milioi eraldaketa digitalerako.
Plan estrategikoen zain
Bruselako dirua jasotzeko beste bide bat da Espainiako Gobernuaren sektorekako plan estrategikoetara —ESEPEetara— egitasmoak aurkeztea. Horiek esleitu gabe daude oraindik. Jaurlaritzak aurkeztutako Euskadi Next planean, 276 egitasmo jasotzen dira, eta horiek finantzatzeko 6.400 milioi euro lortu nahi ditu Madrildik, Espainiak Bruselatik jasoko duenaren %10 ia. BH2C Hidrogenoaren Euskal Korridorea (1.300 milioi euro) eta Basquevolt bateria elektrikoen fabrika handia (882 milioi) dira proiektu nagusiak. Jaurlaritza Espainiako Gobernuari mintzatu zaio, eta bide hori eta besteak azkartzeko eskatu dio beste behin. «Premiazkoa da tresna horien guztien bidez kudeatutako Europako baliabideak ahalik eta azkarrena iristea produkzio sarera», esan du Azpiazuk.
EH Bilduk, berriz, sailburuari eskatu dio tokiko erakundeekin eta enpresa txiki eta ertainekin eta bestelako eragile batzuekin batera plangintza bat egiteko Bruselako diru laguntzak ahalik eta sektore gehienetara irits daitezen. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209980/lokatza-podcast-feministari-ondas-sari-bat-eman-diote.htm | Bizigiro | ‘Lokatza’ podcast feministari Ondas sari bat eman diote | Sari banaketa maiatzaren 24an egingo dute, Malagan (Espainia). Prisa Audio eta SER irratia dira antolatzaileak, eta aurten lehen aldiz emango dituzte podcast onenen sariak. | ‘Lokatza’ podcast feministari Ondas sari bat eman diote. Sari banaketa maiatzaren 24an egingo dute, Malagan (Espainia). Prisa Audio eta SER irratia dira antolatzaileak, eta aurten lehen aldiz emango dituzte podcast onenen sariak. | Podcasten Ondas sariak emango dituzte aurten aurreneko aldiz, eta «estatuko hizkuntza koofizialen» podcast onenaren saria Lokatza-rentzat izango da. Euskarazko podcast feminista bat da Lokatza: EITB Podkast atariak estreinatu zuen iaz, apirilaren 29an. Jakin-ek ekoitzitako podcast horren arduradun eta esatariak Idurre Eskisabel, Amagoia Gurrutxaga, Ainara Lasa eta Lorea Agirre dira. Soinu edizioa Joxe Alkainena da. EITBren atarian zein Jakin-ekoan daude entzungai zortzi atalak. «Pentsamendu feministan narrasean» aritu ziren atal horietan, bakoitzean gai bati helduta.
Sariak banatzeko ekitaldia maiatzaren 24an egingo dute, Malagan (Espainia). Epaimahaiko adituek adierazi dute Lokatza EITBren apustu «sendoa» dela emakumeen presentzia «narrazio libreekin» indartzeko. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209981/hegoaldeko-ospitaleek-abortuetarako-profesionalen-bat-beharko-dute-erreforma-onartuz-gero.htm | Gizartea | Hegoaldeko ospitaleek abortuetarako profesionalen bat beharko dute, erreforma onartuz gero | Espainiako Gobernuko Berdintasun Ministerioa Abortuaren Legea erreformatzeko lanean da egun. Hainbat aldaketa proposatu dituzte: besteak beste, gogoetarako epea deuseztatzea, eta 16 eta 17 urtekoek gurasoen baimenik behar ez izatea haurdunaldia eteteko. | Hegoaldeko ospitaleek abortuetarako profesionalen bat beharko dute, erreforma onartuz gero. Espainiako Gobernuko Berdintasun Ministerioa Abortuaren Legea erreformatzeko lanean da egun. Hainbat aldaketa proposatu dituzte: besteak beste, gogoetarako epea deuseztatzea, eta 16 eta 17 urtekoek gurasoen baimenik behar ez izatea haurdunaldia eteteko. | Gaur egun abortatzeko dauden mugak aurrerantzean arinagoak izan daitezen nahi du Espainiako Gobernuko Berdintasun Ministerioak, ministro Irene Monteroren esanetan. Hain zuzen, Abortuaren Legea erreformatu nahi du ministerioak, eta dagoeneko jakinarazi dituzte proposaturiko zenbait aldaketa; Hego Euskal Herriko zentroei eraginen lieke. Besteak beste, erreformak aurrera eginez gero, ospitale publikoentzat nahitaezkoa izanen da abortuak egiteko prest diren profesionalak edukitzea.
Monterok zehaztu duenez, gainera, abortatu nahi duen emakumeak eskubidea izanen du aukeratzeko zein metodo erabili nahi duen haurdunaldia eteteko.
Bada berritasun gehiago ere. Egun, abortatzeko erabakiaren inguruan hausnartzeko epealdi bat dago zehaztua Hegoaldean: nahitaez, herritarrak hiru egunez egin behar du gogoeta, abortatu aurretik. Denbora tarte hori bermatzea beharrezkoa izan ez dadin nahi du Madrilek; hausnarketarako tarte hori deuseztatu, alegia.
Halaber, legearen erreformak aurrera eginen balu, eragina argia izanen litzateke adinari dagokionez. Proposamenean jasoa dagoenez, 16-18 urte arte adingabeek ez dute gurasoen baimenik beharko haurdunaldia eteteko. «Lan egiteko edo sexu harremanak izateko arduratsu diren bezala, arduratsu dira beren gorputzen gainean erabakitzeko ere», zehaztu du Monterok. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209982/unibertsitateko-irakasleek-urtebeteko-praktikaldia-egitea-nahi-du-espainiako-gobernuak.htm | Gizartea | Unibertsitateko irakasleek urtebeteko praktikaldia egitea nahi du Espainiako Gobernuak | Neurri hori Unibertsitate Sistemaren Lege Orokorrean jaso nahi dutela adierazi du Joan Subirats Espainiako Unibertsitate ministroak. | Unibertsitateko irakasleek urtebeteko praktikaldia egitea nahi du Espainiako Gobernuak. Neurri hori Unibertsitate Sistemaren Lege Orokorrean jaso nahi dutela adierazi du Joan Subirats Espainiako Unibertsitate ministroak. | Unibertsitateko irakasleek, gainerako irakaskuntza mailetakoek bezala, lehen urtean formakuntza ikastaro bat igaro behar izatea. Horixe nahi du Espainiako Gobernuak, Joan Subirats Espainiako Unibertsitate ministroak gaur aurreratu duenez. Beharrezkotasun hori Unibertsitate Sistemaren Lege Orokorrean jasotzea nahi dutela esan du. Lege hori seihileko honetan onartzea espero duela gaineratu du, eta 2023ko lehen lauhilekoan indarrean sartzea.
Unibertsitate bakoitzak duen berritzegune kopuruaren araberakoak izango dira ikastaroak, zehaztu duenez. «Irakasleen egitekoa indartu» nahi duela adierazi du, eskuduntza autonomikoak eta unibertsitatearen autonomia errespetatuta eta irakasleentzat «oztopo» edo «karga» izan dadin saihestuz. «Unibertsitatea salbuespena ez izatea nahi dugu. Edozein hezkuntza jardueratan, irakasle izan nahi duen orok praktikaldia igaro behar du, eta hori ez da horrela unibertsitatean», argudiatu du.
Bera ere unibertsitateko irakaslea izandakoa dela azaldu du Subiratsek, eta horretan oinarritu da erabakia defendatzeko. «XXI. mende betean» teknologia berrien rolaz nahiz ikasgeletako presentzialtasunaren balioaz formakuntza hartu beharra dagoela azpimarratu du. |
2022-2-23 | https://www.berria.eus/albisteak/209984/jaurlaritzak-bere-gain-hartuko-du-gutxieneko-diru-sarreraren-eskumena.htm | Ekonomia | Jaurlaritzak bere gain hartuko du gutxieneko diru sarreraren eskumena | Akordioa egin du Espainiako Gobernuarekin; kupoaren bidez finantzatuko da | Jaurlaritzak bere gain hartuko du gutxieneko diru sarreraren eskumena. Akordioa egin du Espainiako Gobernuarekin; kupoaren bidez finantzatuko da | Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzaren esku utziko du gutxieneko diru sarreraren eskumena—IMV, gaztelerazko laburduran—. Asteazkenean eman zuten akordioaren berri. Diru laguntza hori 2020ko ekainetik dago indarrean, eta Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan orain arte Lanbidek kudeatu du, «kudeaketarako agindua» betez —izapidetzeez soilik arduratzen zen—. Orain, euskal erakundeek prozesu osoa kontrolatuko dute.
Eskumenaren titulartasuna aldatzeak esan nahi du espedienteak ez direla Madrilera bidaliko, eta tramitazioa azkartuko dela horrela. Izapidetzaz eta aitortzaz gain, ordainketa ere bere gain hartuko du Jaurlaritzak. Kontzertu Ekonomikoaren bidez finantzatuko da; Jaurlaritzak bere aurrekontuen kargura ordainduko ditu laguntzari dagozkion zenbatekoak, eta diru hori deskontatuko du Gasteizek Madrili urtero ordaintzen dion kupotik.
Laguntza berria bateragarria da EAEko DSBE diru sarrerak bermatzeko errentarekin. Hala, Madrilen kontura joango da lehen zatia, gutxieneko diru sarrerari dagokiona, eta Lanbideren kontura DSBEan osatzeko gelditzen den tartea. Hortaz, Jaurlaritzak orain arte DSBEarentzat jarri duen diruan zati bat aurreztu ahal izango du bere aurrekontuetan.
Iritsi berri direnentzako diru laguntza bakarra izan ohi da gutxieneko diru sarrera: Espainian legez bizi izandako urte bakarra egiaztatuz eska daiteke; DSBEa jasotzeko, berriz, hiru urteko errolda behar da Araban, Bizkaian edo Gipuzkoan. Hala, gerta daiteke herritar batzuek soilik bizitzeko gutxieneko diru sarrera jasotzea. Dena den, gehienek —hamarretik zortzik— biak jasotzen dituzte.
Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren datuen arabera, Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 29.359 pertsonak jasotzen zuten gutxieneko diru sarrera abenduaren hasieran: 31.076 helduk eta 13.544 adin txikikok. 470 eurokoa da bakarrik bizi den heldu batentzat, eta gehienez 1.034 eurokoa bi heldu eta hiru adingabe edo gehiago dituen familia batentzat.
Nafarroak ere nahi du
Laguntza hori kudeatzeko prozeduraren inguruan zeuden aldeak gainditu ondoren lortu da akordioa. Ezadostasun horiek ezin izan ziren guztiz gainditu joan den astean bi gobernuen artean egindako batzorde teknikoan, eta akordioa mahai politikoaren esku utzi zuten. Aste honetan zehar, areagotu egin dira Lurralde Politikako Ministerioaren eta Olatz Garamendi buru duen Gobernantza Publiko eta Autogobernu Sailaren arteko harremanak, eta, azkenean, bi aldeen arteko adostasuna lortu da. Transferentzia osoa izango da, eta denbora mugarik gabekoa.
Titulartasun aldaketak osagai politiko nabarmena du. EAJk Gizarte Segurantzaren transferentzia osoa nahi du, eta gaia hizpide izan du, behin eta berriz, gehiengorik gabe gobernatzen duen Pedro Sanchezekin izandako negoziazioetan.
Gutxieneko diru sarreraren eskualdaketa, beraz, bide konplexuago baten lehen urratsa izan daiteke Jaurlaritzarentzat: Gernikako Estatutuak jasotzen du Gizarte Segurantzaren diruzaintza transferentzia. Dena den, Espainiako Gobernuak ez du halakorik aurreikusten: behin eta berriz ziurtatu du kutxa bakarra ez duela hautsiko eta bere eskuetan jarraituko duela.
Nafarroako Gobernuak ere agertu du gutxieneko diru sarreraren eskumena bere gain hartzeko nahia, eta hori «berehala» gerta daitekeela adierazi zuen duela bi aste Mari Carmen Maeztu Eskubide Sozialetako kontseilariak. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210007/errusiaren-erasoak-gerra-zabaldu-du-ukrainan.htm | Mundua | Errusiaren erasoak gerra zabaldu du Ukrainan | Errusiak operazio militar bat abiatu du Ukrainan, hamar lekutatik. Misilak jaurti ditu, eta muga zeharkatu du hainbat tokitan. Mendebaldeak gogor gaitzetsi du erasoaldia. Ukrainak gerra legea ezarri du eta armak eskaini dizkie herritarrei. | Errusiaren erasoak gerra zabaldu du Ukrainan. Errusiak operazio militar bat abiatu du Ukrainan, hamar lekutatik. Misilak jaurti ditu, eta muga zeharkatu du hainbat tokitan. Mendebaldeak gogor gaitzetsi du erasoaldia. Ukrainak gerra legea ezarri du eta armak eskaini dizkie herritarrei. | Azkenean Errusiak Ukrainari eraso dio. Azken asteetan arrisku hori bazegoela ohartarazi dute Mendebaldeko hainbat agintarik, baina inork pentsatzen edo espero ez zuena egin du Vladimir Putin Errusiako presidenteak ostegun goizaldean: herritarrei zuzenduriko mezu batean iragarri du operazio militar bat hasi duela «Ukraina desnazifikatzeko». Eman dituen argudioetan, esan du ez dela gerra operazio bat, baizik eta «bake operazio bat», Donbassko errusiazaleen kontrako «genozidioa» gerarazteko. Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak armak eskaini dizkie herrialdea «defendatu nahi duten» herritarrei, eta Kievek Moskurekin zituen harremanak haustea erabaki du. Lehen orduetan herritarrek ihes egin dute Kievetik. Gerra zabaldu da Ukrainan.
Erasoaldiak hautsi egin du Europan azken hamarkadetan izan den statu quo-a. Hala esan du Emmanuel Macron Frantziako presidenteak. Mendebaldeko agintariek bat egin dute Ukrainaren defentsan, eta nazioarteko araudia urratzea leporatu diote, besteak beste, NATOk, EBk, AEBek eta gobernu ia denek. NATOk, gainera, Defentsa plana abiatu du. Ukraina ez da erakundeko kide, baina bai auzo dituen beste herrialde batzuk. Mendebaldetik kanpoko potentziek lasaitasuna eskatu dute.
Ikusteko dago orain zein den Putinen asmoa. Eraso egin bai, baina ondoren zer asmo duen da gakoa. Ukraina zuzenean menperatzea ez dirudi benetako aukera bat denik. Bere sokako gobernu bat ezar dezake, eta Bielorrusiarekin jokatzen duen bezala jokatu Ukrainan ere. Beste aukera bat da bereganatu nahi dituen lurraldeak negoziatu arte geratzea Ukrainan.
Errusiak hamar gunetatik eraso dio Ukrainari. Goizean aire erasoez ohartarazteko sirenak eta leherketak entzun dira Kiev hirubuan, eta Errusiako tropak Mariupol hirian sartu direla adierazi dute Kieveko agintariek. Erasoaldia hasi eta hamabi ordura, Txernobyldik gertu ziren errusiarrak eta zenbait iturriren arabera, Kievetik 160 kilometrora. Beste iturri batzuen arabera, Errusia Krimearekin lotzear ere egon liteke, hego korridore bat sortuz. Edonola, dena azkar ari dira gertatzen (ikusi BERRIAren zuzeneko kontakizuna).
Errusiako albiste agentzien arabera, Ukrainaren azpiegitura militarrak bonbardatu dituzte goizaldean, tartean aireportuak eta gerra hegazkinak. Kievek itxi egin du Ukrainako aire eremua, eta aireportua bera ere husten ari direla jakinarazi dute gobernuko iturriek. Reuters agentziak zabaldu duenez, berriz, Errusiako armada Txernihiv, Kharkiv eta Luhansk eskualdeetan sartu da.
Ikusi gehiago: Errusiaren erasoaldiaren argazki bilduma.
«Armada lanean ari da. Izurik ez. Indartsuak gara, edozertarako prest gaude. Mendean hartuko ditugu», adierazi du Zelenskik lehen orduetan, herrialde osoan gerra legea ezarri duela jakinarazi aurretik. Estatuburuak iragarri du AEBetako presidente Joe Bidenekin hitz egin duela goizaldean, eta hark nazioarteko indarrak batuko dituela «Ukraina defendatzeko». Buruzagi estatubatuarrak salatu du Errusiarena «justifikatu ezinezko erasoa» izan dela, eta ohartarazi Moskuk «erantzun» egin beharko duela egindakoagatik.
Biden ez da izan Putini azalpenak eskatu dizkion nazioarteko buruzagi bakarra. Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek berak gogor gaitzetsi du erasoaldia, eta ohartarazi du Kremlinek «azalpenak»eman beharko dituela egindakoagatik: «Putinek gerra ekarri du berriz Europara». Batzordeko buruak aurreratu du Bruselak Moskuren aurkako zigor ekonomikoak hartuko dituela datozen orduetan. NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kideak ere gaur dira biltzekoak zer urrats egin erabakitzeko. Baina Jens Stoltenberg idazkari nagusiak dagoeneko aurreratu du aliantzak «defendatu» egingo dituela bere aliatuak.
Izua
Herritar askok ihesari ekin diote, eta auto ilara luzeak ikus zitezkeen goizaldean hiriburuaren inguruetan. Izan ere, Kieven bertan ere entzun ahal izan dira leherketa hotsak, eta, zenbait iturriren arabera, Bielorrusiatik ere sartu dira Errusiako tankeak Ukrainara. Bielorrusiak argitu nahi izan du, ordea, ez duela parte hartu erasoaldian.
Vladimir Putin Errusiako presidenteak, erasoa hasi baino lehenago emaniko hitzaldian, esan du Kievekoa erregimen nazi bat dela, eta errusieraz mintzo diren Donetskeko eta Luhanskeko herritarrak genozidioa pairatzen ari direla. «Ahaleginduko gara Ukraina desmilitarizatzen eta desnazifikatzen». Errusiako Novaya Gazeta egunkari kritikoak zabaldu duenez, Errusiako presidente Vladimir Putinek gaur goizaldean egindako agerraldia duela hiru egun grabatutakoa da.
Halakoetan ohi den bezala, propaganda gerrari ekin diote bi aldeek. Moskuk adierazi du Ukrainako aire azpiegitura suntsitu egin duela, eta Ukrainako armadak adierazi du Errusiako bost hegazkin eta helikoptero bat lurreratu dituela.
Herritarrak armatzen
Ukrainako presidenteak borrokara deitu ditu herritarrak. Armadarekin bat egiteko eskatu dio «herrialdea defendatzeko prest dagoen herritar orori», eta azaldu du Kievek armak emango dizkiola borrokan parte hartu nahi duen guztiari. Armadako erreserbisten artean armak banatzen ari direla zabaldu du Reuters agentziak Polizia iturriak aipatuta.
«Armada okupatzaileari» ahalik eta «kalte gehiena» eragiteko agindu die Zelenskik Ukrainiako militarrei.
Zelenskik nabarmendu du Ukrainak «bere burua defendatzeko eskubidea» duela NBE Nazio Batuen Erakundearen araudiaren 51. artikuluaren arabera, eta jakinarazi du Errusiako armadak dagoeneko izan dituela «lehen galerak».
Herritar askok Kievetik ihes egitea erabaki dute, eta goizaldean auto ilara luzeak ikus zitezkeen hiriburu inguruko errepideetan. Beste hainbatek, berriz, metro geltokietan hartu dute babes.
NATOren eta EBren salaketak
NATOren idazkari nagusi Jens Stoltenbergek deitoratu du Putinek «indarkeriaren bidea» hartu izana. Mendebaldeko aliantza militarraren aliatuetako ordezkariak bilkura bat egitekoak dira gaur goizean. «Nazioarteko zuzenbidearen urraketa bat da erasoa». NATOk goi bilkura deitu du biharko.
Ursula von der Leyen Europako Batzordeko buruak, berriz, dei egin dio Putini erasoa «berehala gelditzeko», eta zigor ekonomiko gehiago aginduko dituztela iragarri du, Errusiaren «oinarri ekonomikoaren» kontra. «Aurrekaririk gabeko eraso bati egin behar diogu aurre», adierazi du. «Jokoan dago europar egonkortasuna eta nazioarteko ordena baketsu multzoa».
Europako Batasuneko Atzerri politikaren buru Josep Borrellek adierazi du hauek «ordurik ilunenak direla Europarentzat, Bigarren Mundu Gerraz geroztik» Europak inoiz ezarritako zigorrik handienak erabakiko dituela gaineratu du. «Nazioarteko legearen bortxaketarik larriena» gisa deskribatu du erasoa, eta «elkarbizitzaren oinarrizko printzipioen bortxaketa» dela gaineratu du.
«Putinek Ukrainari gerra egiteko harturiko erabakia» gogor gaitzetsi du Frantziako presidente Emmanuel Macronek, eta operazio militarrak berehala gelditzeko eskatu dio. Ukrainari elkartasuna adierazi dio, eta Frantzia «ukrainarren ondoan» dagoela gaineratu du.
Inguruko herrialdeetan eragiten ari da Errusiaren erasoaldia. Lituaniako Parlamentuak gaur erabakiko du larrialdi egoera ezarriko ote duen, goizean Gitanas Nauseda presidenteak esan duenez.
Sobiet Batasuneko errepublika ohia da Lituania, baina NATOko kide da gaur egun, baita Europako Batasunekoa ere. Nausedak bi erakundeei eskatuko die Bielorrusiaren aurkako neurriak hartzeko, «erasoaldian parte hartzea» leporatuta.
Letonian, berriz, AEBek soldadu gehiago bidali dituzte Letoniara, gaur goizean.
Bielorrusia arma nuklearrak hartzeko prest
Bielorrusiak igandean du egitekoa Konstituzio erreformari buruzko erreferenduma, eta bertan jasotzen den puntuetako bat da Errusiaren arma nuklearrak bertan jartzeko aukera. Bielorrusiako presidente Aleksandr Lukaxenko bihar da Moskura joatekoa Errusiako estatuburuarekin biltzeko.Hala ere, Lukaxenkok zehaztu du Bielorrusiako armada ez dela «inbasioan» parte hartzen ari.
Txinako enbaxadak babesera jotzeko eskatu die Ukrainan diren bere herritarrei, eta ohartarazi du egoerak «azkar» egingo duela okerrera. Errepidera irten behar badute, beren ibilgailuetan Txinako bandera jartzeko aholkatu die.
Erasoak berehalako eragina eduki du merkatuetan, batez ere petrolioaren salneurrian. Brent upela %8 garestitzen ari da, eta goizaren erdian 105 dolarrera iritsi da, 2014ko uztailaz geroztik izandako preziorik handienera.
Ikusi gehiago: >Donbassko azken gertakariak ulertzeko kronologia. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210008/errusiak-bukatutzat-eman-du-gaurkoz-ukrainako-erasoaldia.htm | Mundua | Errusiak bukatutzat eman du, gaurkoz, Ukrainako erasoaldia | Ukrainako Osasun Ministerioaren zenbaketaren arabera, gutxienez 57 ukrainar hil dira gaur operazio militarren ondorioz. Errusiako Defentsa Ministerioko bozeramaileak azaldu du Indar Armatuek ezarritako asmoak «arrakastaz» lortu direla. Bihar bilduko dira NATOko kide diren herrialdeetako buruak. Europako Batasuneko herrialde guztiek Errusiari eskatu diote Ukrainan hasi duen operazio militarra bertan behera uzteko eta soldaduak Errusiara itzularazteko. | Errusiak bukatutzat eman du, gaurkoz, Ukrainako erasoaldia. Ukrainako Osasun Ministerioaren zenbaketaren arabera, gutxienez 57 ukrainar hil dira gaur operazio militarren ondorioz. Errusiako Defentsa Ministerioko bozeramaileak azaldu du Indar Armatuek ezarritako asmoak «arrakastaz» lortu direla. Bihar bilduko dira NATOko kide diren herrialdeetako buruak. Europako Batasuneko herrialde guztiek Errusiari eskatu diote Ukrainan hasi duen operazio militarra bertan behera uzteko eta soldaduak Errusiara itzularazteko. | * Operazio militar bat abiatu du Errusiak Donbass eskualdean
* Ukrainak gerra legea ezarri du herrialdean, eta laguntza eskatu dio nazioarteari
* Errusiaren jarrera gaitzetsi du Mendebaldeak, eta zigor gehiago iragarri
* Putinek esan du Kievekoa erregimen nazi bat dela: «Ahaleginduko gara Ukraina desmilitarizatzen eta desnazifikatzen»
* Brent upela 105 euroan dago, 2014ko uztailaz geroztik izandako preziorik garestienean |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210009/vicent-partal-ukrainaerrusia-gatazkari-buruz.htm | Mundua | Vicent Partal Ukraina–Errusia gatazkari buruz | Vicent Partal Ukraina–Errusia gatazkari buruz. | VilaWeb atari digitalak egindako bideoa da hau. Vicent Partalek Ukrania eta Errusiaren arteko gatazkari buruzko gakoak eta azalpenak ematen ditu. Azpidatziak ditu, euskarara itzulita. | |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210010/brent-upelak-ehun-dolarrak-gainditu-ditu-eta-2014ko-uztailaz-geroztik-izandako-preziorik-garestienean-dago.htm | Ekonomia | Brent upelak ehun dolarrak gainditu ditu, eta 2014ko uztailaz geroztik izandako preziorik garestienean dago | Gasa %40 garestitu da. Errusia da munduko petrolio esportatzaile handien artean bigarrena eta Europako gas hornitzaile nagusia. | Brent upelak ehun dolarrak gainditu ditu, eta 2014ko uztailaz geroztik izandako preziorik garestienean dago. Gasa %40 garestitu da. Errusia da munduko petrolio esportatzaile handien artean bigarrena eta Europako gas hornitzaile nagusia. | Gerra hotsak entzun eta berehala, urduri jarri ohi dira merkatuak: jaitsi egiten dira burtsak, eta garestitu egiten dira zenbait gai, eskasia izan daitekeen susmoan. Errusia tartean egonda, ez da harritzekoa petrolioa izatea garestitzen lehena, herrialde hura esportatzaile handienetan bigarrena baita, Saudi Arabiaren atzetik.
Brent upela 105 dolarrera iritsi da goizean, 2014ko uztailaz geroztik izandako preziorik garestienera, baina arratsaldean 103 dolarrean egonkortu da (+%6), eta iluntzean gehiago jaitsi da, berriro 99 dolarretan salerosita. Azken asteetan goranzko joera sendoa erakutsi du urre beltzaren prezioak, eta Euskal Herrian gasolina eta gasolioa inoizko garestien egotea eragin du.
Oso litekeena da joera hori indartzea hurrengo asteetan, eta analista askok dagoeneko azaldu dute Brent upela 120 dolarreraino helduko dela aurki.
Gasa
Petrolioa ez ezik, gasa ere garestitzen ari da, Errusia baita munduko esportatzailerik handiena. Martxoan entregatu beharreko TTF gasa %70 ere garestitu da Herbehereetako merkatuan, eta ehun dolarren muga zeharkatu du, lehen aldiz urtarrilaren 7az geroztik. Une batzuetan 142 dolarrera iritsi da megawatt-ordua, baina gero behera egin du prezioak.Urrun du, ordea, 2021eko amaieran markatutako gehienezko prezioa, 180 dolarretik gorakoa.
Aste honen hasieran, Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrak iragarri zuen eten egingo zuela Errusiatik Alemaniara doan Nord Stream 2 gasbidearen balioztatze prozesua, Vladimir Putinek Donbassko bi errepublika matxinoen independentzia onartu ondoren. Hari erantzunez, Errusiako Gobernuak agindu zuen ez zituela Europa mendebalderako gas esportazioak gutxituko, eta kontratuak beteko zituela. Errusiatik dator EBk kontsumitzen duen gasaren %25, baina herrialde batzuen mendekotasuna askoz handiagoa da.
Metalak eta elikagaiak
Baina, hidrokarburoen munduko hornitzaile ez ezik, beste lehengai askorena ere bada Errusia. Aluminioaren prezioak %5 egin du gora Londresko merkatuan, eta 2011ko errekorretara iritsi da. Errusiak munduko aluminio ekoizpenaren %6 egiten du, eta haren prezioa asko igo zen 2018an, AEBek zigorrak ezarri zizkiotenean Rusal ekoizleari, Vladimir Putinen inguruko oligarken kontrolpeko enpresa delako.
Paladioa eta nikela ere asko garestitu dira, eta bide bera hartu dute hainbat elikagaik: %5 inguru ari dira garestitzen garia, artoa eta oloa. Errusia ez ezik, Ukraina ere zerealen esportatzaile handi bat da.
Gora egin dute lehengaiek, eta behera, berriz, munduko burtsek, %3 eta %4 arteko galerekin itxi dute saioa Europako burtsa gehienek, baina guztien artean Moskukoa nabarmendu da, %30ko jaitsierarekin, Mendebaldearen zigorrek Errusiako enpresetan eragin ditzaketen kalteen beldur. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210011/putinek-marra-gorria-gurutzatzea-egotzi-dio-mendebaldeari.htm | Mundua | Putinek «marra gorria gurutzatzea» egotzi dio Mendebaldeari | Errusiako presidenteak adierazi du bere herrialdearen eta NATOren eta aliatuen indarren arteko talka «saihetsezina» dela. Hori bai, uste du oraindik badela «irtenbide diplomatikoetarako» tarterik. | Putinek «marra gorria gurutzatzea» egotzi dio Mendebaldeari. Errusiako presidenteak adierazi du bere herrialdearen eta NATOren eta aliatuen indarren arteko talka «saihetsezina» dela. Hori bai, uste du oraindik badela «irtenbide diplomatikoetarako» tarterik. | Vladimir Putin Errusiako presidenteak aginduriko operazio militarrak helburu zehatzak ditu, agintariaren arabera: Ukraina «desmilitarizatzea eta desnazifikatzea», eta hango herritarrak babestea Kieven «abusuen eta genozidioaren» aurka. Putinen iritziz, hori egitea beharrezkoa baita, Errusiaren etorkizuna bera, herrialdearen subiranotasuna, «mehatxatuta» dagoelako: «[Mendebaldeak] Marra gorria gurutzatu du».
Errusiako estatuburuak agerraldi batean eman du Ukrainako operazio militarraren hasieraren berri, eta argudiatu du 2014an herrialde horren agintea hartu zuten «indarrek» uko egin diotela gatazkari irtenbide baketsu bat emateari. Adierazpen horrekin, Putinek Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken egoerari egin dio erreferentzia, eta Ukrainako armadak su-etena finkatzea helburu zuten Minskeko Akordioak (2014-2015) behin eta berriz urratu izanari.
«Zortzi urtez, amaigabeak izan diren zortzi urte luzez, ahal genuen guztia egin dugu egoera bideratzeko, betiere baliabide baketsu eta politikoen bitartez. Alferrik izan da», esan du Errusiako presidenteak. «Ezinezkoa zen han [Donbassen] gertatzen zena errukirik gabe ikustea».
Putinen arabera, egungo egoeraren erruduna Mendebaldea da, eta batez ere NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko herrialdeak: «Beren helburuak lortzeko, Ukrainako muturreko nazionalistak eta neonaziak babesten dituzte gauza guztietan. Eta horiek ez dituzte inoiz barkatuko Krimeako eta Sebastopoleko herritarrak, hautu libre hau egiteagatik: Errusiarekin berriz elkartzea».
Egoera horrek, hortaz, ondorio bat ekarri du berekin: Errusiaren eta NATO eta haren aliatuen indarren arteko talka «saihetsezina» dela. «Sorrarazi dizkiguten arazoen kontra geure burua defenditzeko dira gure ekintzak. Zaila den arren, eskatzen dizuet hori ulertzeko, eta lankidetzara dei egiten dut, zorigaiztoko orrialde hau ahalik eta azkarrena pasatzeko».
Agintariaren arabera, Ukrainaren okupazioa ez dago Moskuren planen artean, hango herritarrek «autodeterminaziorako eskubidea» dutelako. Halere, ohartarazi du Kievek ezin dituela arma nuklearrak eskuratu, eta berriz ere kritikatu du NATO hamarkadotan Europa ekialdera zabaldu izana: «Legez kanpokoa izan da».
Horiek horrela, Errusiako presidenteak uste du oraindik badela «irtenbide diplomatikoetarako» tarterik, baina ohartarazi du bere herrialdearen interesak «negoziaezinak» direla, eta mehatxua ere helarazi du: «Kanpotik honetan sartu nahi duenari: hori egiten baduzu, ondorio handiei egin beharko diezu aurre, inoizko handienei. Erabaki garrantzitsu guztiak hartuak daude».
Putinen agerraldiak agerian utzi du Moskuk nahiago duela Ukrainan beste gobernu bat egotea agintean, eta helburu hori lortzeko estrategiaren parte dela gaur abiaturiko operazio militarra. Herrialde horren existentzia bera ere zalantzan jarri zuen asteon egindako beste diskurtso batean; horretan, SESB Sobietar Batasuneko agintariei bota zien Ukraina estatu independente bilakatzearen errua: «Ukraina [Iosiv] Stalinek 1920ko hamarkadan sorturiko fikzio geopolitiko bat da».
Horrekin batera, muga batzuk aldatzeko nahia ere iradoki dute Errusiako presidentearen adierazpen batzuek: «Utzidazue oroitarazten SESB Bigarren Mundu Gerraren ondoren sortu zenean Ukraina modernoaren parte diren eremu batzuetan bizi ziren herritarrei ez zietela galdetu nola eraiki nahi zuten bere bizitza».
Elkarrizketek ez dute arrakastarik izan
Gaur hasitako operazio militarraren aurretik, Errusia eta AEB Ameriketako Estatu Batuak negoziatzen aritu dira, baina elkarrizketek ez dute arrakastarik izan, Kremlinek esan baitu Etxe Zuriak ez diela jaramonik egin bere segurtasun eskari nagusiei.
Besteak beste, Moskuk Washingtoni eta NATOri eskatu die aliantza horren hedatzea geldiarazteko Europa ekialdean, Ukraina —eta Georgia— NATOko kide bihurtzeko aukera baztertzeko, eta aliantza horren tropak, armak eta ekipamendua erretiratzeko 1997an kide ez ziren estatuetatik: Errumaniatik eta Bulgariatik, esaterako. Konpromiso horiek legez lotesleak izatea ere galdegin zuen.
AEBek eta Mendebaldearen aliantza militarrak ezezkoa eman zieten eskari horiei, eta Moskuri armagabetzea eta elkarrizketetan sakontzea eskaini zioten. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210012/bengoetxea-laquoinoiz-ez-dut-arriskatzeko-beldurrik-izanraquo.htm | Kirola | Bengoetxea: «Inoiz ez dut arriskatzeko beldurrik izan» | Oinatz Bengoetxeak larunbatean jokatuko du profesionaletako azken partida, Labrit pilotalekuan. Pilotariari egindako elkarrizketa bat argitaratuko du BERRIAk bihar. | Bengoetxea: «Inoiz ez dut arriskatzeko beldurrik izan». Oinatz Bengoetxeak larunbatean jokatuko du profesionaletako azken partida, Labrit pilotalekuan. Pilotariari egindako elkarrizketa bat argitaratuko du BERRIAk bihar. | Urrian beteko dira hogei urte Oinatz Bengoetxeak (Leitza, Nafarroa, 1984) debuta egin zuenetik. Denbora horretan 1.000 partida baino gehiago jokatu ditu, eta larunbatean izango du profesionaletako azken partida, Labriten (Iruñea). Mariezkurrenarekin ariko da, Artola-Arangurenen aurka. Pilotariarekin izan da asteon BERRIA, eta bihar argitaratuko du hari egindako elkarrizketa.
Ikusi gehiago. Analisia. Ibai Zabala: Kontzientzia galtzak bezain garbi
Azken etapan «emozio asko» sentitu ditu Bengoetxeak, eta azken egunez «gozatzen» ari dela adierazi du. Baina, profesionaletako azken partida izan arren, leitzarrak ez du pilota utziko, eta herri txikietan jokatuko ditu 70 bat partida, horietako batzuk AEB Amerikako Estatu Batuetan eta Mexikon.
Atzera begira, ibilbide osoan zehar «ausarta» izan dela adierazi dio BERRIAri: «Inoiz ez dut arriskatzeko beldurrik izan. Ausart jokatzea gustatu zait beti. Ez zait sekula gustatu beldurrez jokatzea». Pasatu diren ia hogei urteetan «pribilegiatua» eta «oso zortekoa» izan dela sentitu du, baina nabarmendu du Baikok «zukua atera» diola: «Halaxe funtzionatzen dute enpresek».
Etorkizunari dagokionez, ordea, oraindik bizitza «oso luzea» duela dio: «Beste bizitza bat izango da, baina horretan ere aurrera egingo dut». |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210013/saguntok-ditu-aukera-gehien-vwen-bateria-fabrika-izateko.htm | Ekonomia | Saguntok ditu aukera gehien VWen bateria fabrika izateko | Oraindik ofiziala ez bada ere, Alemaniako taldeak Valentziako (Herrialde Katalanak) portu garrantzitsu horren ondoko orube batean ezarriko du Europan eraikiko duen hirugarren bateria fabrika, eta hark hornituko dizkie bateriak, besteak beste, Landabeni eta Martorelli | Saguntok ditu aukera gehien VWen bateria fabrika izateko. Oraindik ofiziala ez bada ere, Alemaniako taldeak Valentziako (Herrialde Katalanak) portu garrantzitsu horren ondoko orube batean ezarriko du Europan eraikiko duen hirugarren bateria fabrika, eta hark hornituko dizkie bateriak, besteak beste, Landabeni eta Martorelli | Taldeak ez du baieztatu, baina ematen du Sagunto (Herrialde Katalanak) dela aukeratua. Auto elektrikoaren aldeko apustu estrategikoan multinazional alemaniarrak hiru bateria fabrika eraikiko ditu Europan, eta orain arte bi kokagune baino ez ditu adierazi —Suedian, Skelleftean, eta Alemanian, Salzgitter hirian—. Hirugarrena Espainian ezartzekoa zen, baina non izango den falta da. Tribuna de la Automoción aldizkariak atzo argitaratutakoaren arabera, baztertu egin du fabrika Aragoin edo Extremaduran jartzea, eta Saguntoren alde egin du.
Aldizkariak azaldu duenez, negoziazioetan parte hartu duten iturri fidagarriek baieztatu diote albistea, baina Cinco Días egunkariak dioenez, taldeko iturriek ez dute informazioa berretsi. Dena dela, hurrengo asteetan emango du erabakiaren berri.
2025etik aurrera, fabrika horrek hornituko dizkie bateriak taldearen Martorellgo eta Landabengo fabrikei —Iruñean 2026tik aurrera izatea espero da—. Abenduaren 8an adierazi zuen taldeak bi fabrika horiek Europan auto elektrikoak ekoitziko dituztenen zerrendan egongo direla. Erabaki hori Europako Batasuneko Next Generation funtsen menpe dago.
Abenduan bertan oniritzia eman zion Europako Batzordeak Espainiako Gobernuak uztailean aurkeztutako autogintzaren Susperraldirako eta Eraldaketa Ekonomikorako Plan Estrategikoari. Plan horren proiektu nagusietako bat da bateria fabrika. Oraindik urratsak baieztatu behar badira ere, Iruñean langile batzordeari adierazi zaio noranahiko itxurako ibilgailu elektrikoak ekoitziko direla, bi markatako modeloak: VW eta Skoda.
Hornidura kate horretan rol garrantzitsua jokatuko du bateria fabrikak, beraz. Hautagaien artean, garrantzia izan du VWek eta Fordek elektrifikazioa bultzatzeko duten lankidetza akordioak; izan ere, Fordek Saguntotik 60 kilometrora ekoizpen planta bat du Almussafes herrian, eta AEBetako taldeak han auto elektrikoak egiteko erabakia hartu berri du.
Bateria fabrika portu ondoko 560 hektareako orube batean eraikiko da, Parc Sagunt II industrialdean. Valentziako Generalitateak tramiteak bizkortu nahi ditu. Eraikitzen denean 3.500 lanpostu sor daitezkeela adierazi diote iturri horiek Tribuna de la Automoción aldizkariari. 40 gigawatt-orduko ahalmena izango du. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210014/martxoaren-3ko-biktimak-gogoratzeko-manifestazioa-egingo-dute-sindikatuek-gasteizen.htm | Politika | Martxoaren 3ko biktimak gogoratzeko manifestazioa egingo dute sindikatuek Gasteizen | ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuek deitu dute manifestaziora. 18:30ean omenaldia egingo diete 1976an erail zituzten bost langileei, eta, gero, manifestazioa hasiko da, 19:00etan. | Martxoaren 3ko biktimak gogoratzeko manifestazioa egingo dute sindikatuek Gasteizen. ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuek deitu dute manifestaziora. 18:30ean omenaldia egingo diete 1976an erail zituzten bost langileei, eta, gero, manifestazioa hasiko da, 19:00etan. | Martxoaren 3ko mobilizazioak, justiziaren eta erreparazioaren aldarrikapena egiteaz gain, tartea emango die «azken urteotan borroka historikoak izan dituzten sektore guztiei —pentsiodunen mugimenduari eta mugimendu feministari—». ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuek prentsaurrekoa eskaini dute Gasteizko Martxoaren 3ko manifestazioaren harira. Iragarri dutenez, 18:30ean omenaldia egingo diete 1976ko martxoaren 3an Espainiako Poliziak erail zituen bost langileei, eta, gero, manifestazioa hasiko da, 19:00etan.
Prentsaurrekoan ere «patronalak langileen aurka egindako erasoak» asko izan direla salatu dute sindikatuek. «EEE edo ERE basatiak, prekaritatea ohiko praktika bihurtua, lan istripuak, jazarpen sindikala» eta abar aipatu dituzte. Halere, gaineratu dute langile mugimenduak erantzun egin diola horri: «Tubacexeko langileenaren moduko borroka eredugarriak ikusi ditugu, baina baita egoitzetako langileen, etxez etxeko laguntzakoen, garbiketakoen, hezkuntzakoen eta funtzio publikoetakoen borrokak ere».
Era berean, esan dute batzuek uste dutela borroka bakoitza independentea dela. Sindikatuek, ordea, uste dute «langileen erantzun bakoitzarekin kapitalaren urdailari emandako kolpe bat» dela borroka.
Horregatik, azaldu dute helburu batekin bilduko direla Martxoaren 3an: «1976ko martxo hartan hasi zutenari amaiera emateko». |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210015/tubacexek-32-milioi-galdu-zituen-iaz-baina-baikor-dago.htm | Ekonomia | Tubacexek 32 milioi galdu zituen iaz, baina baikor dago | Eskaera zorro sendoa duela azaldu du, eta bere produktuak «hedatzen ari den energia merkatuan» oso ongi kokatua daudela. | Tubacexek 32 milioi galdu zituen iaz, baina baikor dago. Eskaera zorro sendoa duela azaldu du, eta bere produktuak «hedatzen ari den energia merkatuan» oso ongi kokatua daudela. | Tubacex hodi ekoizleak 32,2 milioi euroren galerekin amaitu zuen iaz, 2020an baino %27 gehiago. Araban egoitza duen multinazionalak 365 milioi euroren salmentak egin zituen 2021ean, aurreko urtean baino %23,9 gutxiago, eta pandemiaren aurreko ekitaldietan baino ia % 50 gutxiago. Dena den, 2018koak eta 2019koak baino emaitza hobeak espero ditu aurten, sektorean aurreikusitako prezioen igoerengatik. «Gure berregituraketa globaleko planaren esparruan kostuak murrizteak, eskaera zorro sendoak izateak eta hedatzen ari den energia merkatu baten aurrean egoteak aukera ematen digute 2022ari baikortasunez aurre egiteko», adierazi du Jesus Esmoris Tubacexeko kontseilari delegatuak.
Kontuan izan behar da konpainiak iaz ia zortzi hilabeteko greba bati egin behar izan ziola aurre Arabako bi lantegietan —Laudion eta Amurrion—. Horiez gain, beste herrialde batzuetan ere baditu lantegiak: AEBetan, Italian eta Indian, besteak beste. 2021ean zehar doikuntza plan bat aplikatu zuen taldeak bere planta guztietan; horren bidez, 30 milioi euro «aurreztu» dituela azaldu du. Horrez gain, inbertsioak egin ditu azkenengo bi urteetan: AEBetan beste lantegi bat ireki du (Tubacex Durant) eta Oklahoma Amega West enpresa erosi du (Kanadan eta Singapurren ere baditu plantak), Kazakhstanen ere ireki du lantegi bat eta Norvegiako TSS erosi du.
Aurreikuspen onak
Urtea, gainera, ez da emaitzek erakusten bezain txarra izan, Tubacexek adierazi duenez. Laugarren hiruhilekoan enpresak irabazietara itzultzea lortu zuen. Urri eta abendu bitartean salmenten irabazi garbiak 12,6 milioirenak izan ziren (urte osoan lortutakoaren %72). «Inflazioak energia kostuetan eta, oro har, balio katean izan ez balu eragina, azken hiruhilekoko kopuruak are handiagoak izango ziren», azaldu du komunikabideetara bidalitako ohar batean. Urte amaierako emaitzek «hurrengo ekitaldietan mantenduko den joera aldaketa berresten» dutela azpimarratu du.
2022an zehar energiaren eta, oro har, horniduren prezio handia mantendu egingo dela espero du, eta horrek eragina izango duela jada hitzartuak dituzten salmentetan. Baina bigarren hiruhilekotik aurrera kostu horiek «konpentsatuko» direla uste du, kontratu berriekin. «Ezartzen ari garen prezio igoeren bidez, efektu hori murriztu egingo da bigarren hiruhilekotik aurrera, eta 2022ko emaitzek 2018an eta 2019an lortutakoak baino handiagoak izan beharko lukete», adierazi du Esmorisek. «Hedatzen ari den energia merkatu baten aurrean gaude». Tubacexek 500 milioi euroko eskaera zorroarekin ekin dio urteari, eta datozen hilabeteetan kontratuak gehitzea espero du. Bi sektoretan, bereziki: gasarenean eta energia nuklearrarenean. Taldeak azaldu duenez, energia garbien merkatura ere egin nahi du jauzia: hidrogeno eta karbonoa biltegiratzeko eta garraiatzeko azpiegituratarako «balio erantsi handiko» hodiak produzituz.
Gaur egun, 336 milioiko zorra du Tubacexek. Kopuru oso handia dela aitortu du, baina «koiunturala» dela nabarmendu du. Azaldu du taldeak iaz aurkeztutako berregituraketarako planak 170 milioiko likidezia izatea ahalbidetzen diola eta 2024 arteko epemuga duten maileguak ordaintzeko aukera ematen diola. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210016/laquogora-kabi-alai-gora-tolosaraquo-esanez-hasi-dira-tolosako-inauteriak.htm | Bizigiro | «Gora Kabi Alai! Gora Tolosa!» esanez hasi dira Tolosako inauteriak | Tolosako herria izan da aurtengo Kabi Alai Kuttuna, eta lau neska gaztek eman diete hasiera inauteriei, «Gora Kabi Alai! Gora Tolosa!» esanez. Pandemia hasi zenetik Euskal Herrian egingo diren lehen festa handiak izango dira, eta asteartera bitartean jai giroa nagusituko da herrian. | «Gora Kabi Alai! Gora Tolosa!» esanez hasi dira Tolosako inauteriak. Tolosako herria izan da aurtengo Kabi Alai Kuttuna, eta lau neska gaztek eman diete hasiera inauteriei, «Gora Kabi Alai! Gora Tolosa!» esanez. Pandemia hasi zenetik Euskal Herrian egingo diren lehen festa handiak izango dira, eta asteartera bitartean jai giroa nagusituko da herrian. | Txarangaren erritmoan eta koloretako txilabak soinean, ostegun gizenarekin batera ekin diete Tolosako inauteriei (Gipuzkoa). Eguerdian bota dute herriko lau neska gaztek inauteriei hasiera eman dien txupinazoa, Plaza Zaharrean, eta, asteartera bitartean, festa giroa nagusituko da Tolosan. Goizean goizetik nabari zen mugimendua herriko kaleetan, eta pregoia irakurtzerako jendetza bildu da plazan.
Ikusi gehiago: Tolosako inauteriak, iruditan
Pregoia irakurri baino lehen, Imanol Rojo eskiatzaileari (Tolosa, Gipuzkoa, 1990) harrera egin diote udaletxeko balkoian. Herritarrek txalo artean hartu dute eskiatzailea, Pekingo Neguko Olinpiar Jokoetan egin duen lana goraipatzeko.
Astelehenean iragarri zuen Tolosako Kabi Alai elkarteak Tolosako herriari emango ziola Kuttuna. Zozketa bidez aukeratu dute nork botako zuen txupinazoa. Horrela, herriko lau neska gaztek bota dute suziria, eta «Gora Kabi Alai! Gora Tolosa!» esanez hasi da festa Plaza Zaharrean. Txaranga doinua nagusitu da herrian, eta herritarrek saltoka egin diete harrera inauteriei.
Olatz Peon Ormazabal alkatearen arabera, denbora «errekorrean» antolatu dira aurtengo festak, eta ia ekintza guztiei eutsiko diete. Nabarmendu du, gainera, «desberdinak eta bereziak» izango direla; izan ere, COVID-19aren ondorioz, Udalak bertan behera utzi zituen iazko inauteriak. Hauek izango dira, beraz, pandemiaren ondoren Euskal Herrian egingo diren lehen festa handiak.
Alkateak asteon azaldu duenez, «guztion osasuna, ongizatea eta segurtasuna bermatzeko», zenbait neurri hartu dituzte; besteak beste, karrozen arteko distantzia handitu dute, eta zezen plazarako sarrera-irteerak musikarik gabe egingo dituztela iragarri dute. Horrez gain, jendea pilatzen bada maskara jartzeko eskatu dute. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210017/douglasek-iragarri-du-hamar-dendatik-zazpi-itxiko-dituela.htm | Ekonomia | Douglasek iragarri du hamar dendatik zazpi itxiko dituela | Lurrindegi kateak 49 saltoki ditu Euskal Herrian. | Douglasek iragarri du hamar dendatik zazpi itxiko dituela. Lurrindegi kateak 49 saltoki ditu Euskal Herrian. | Douglasek iragarri du Espainiako adarreko 136 denda itxiko dituela, gaur egun dituenen %70. Itxiera horren ondorioz, gehienez mila langilek galduko dute lanpostua.
Denda horietako asko Euskal Herrikoak izango dira, Alemaniako enpresak 49 saltoki dituelako hemen: hogei Bizkaian, hamasei Gipuzkoan, hamaika Nafarroan eta bi Araban. Horietako gehienak If markakoak ziren lehen, baina 2017an Douglasek negozio hori erosi zion Eroskiri. Zehazki, 103 saltoki pasatu ziren Alemaniako enpresara, baina horietako batzuk itxi egin zituzten, bikoizketak argudiatuta.
Douglasek argudiatu duenez, Espainiako adarra «ez da errentagarria», eta beste merkatuetakoek baino okerrago erantzun dio azken krisiari. Konpainiak dio gastuak beste modu batera murriztea ez dela nahikoa izango, eta derrigorrezkoa dela «sare komertzialaren erabateko berregituraketa bat, potentzialtasun handien duten dendei aukera emateko». |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210018/inigo-urkullu-lehendakariak-eta-euskal-alderdiek-errusiaren-erasoa-gaitzetsi-dute.htm | Politika | Iñigo Urkullu lehendakariak eta euskal alderdiek Errusiaren erasoa gaitzetsi dute | EH Bildu, EAJ eta Ezker Anitza-IU alderdiek atzera egiteko eskatu diote Errusiari, eta bide demokratikoak defendatu dituzte. | Iñigo Urkullu lehendakariak eta euskal alderdiek Errusiaren erasoa gaitzetsi dute. EH Bildu, EAJ eta Ezker Anitza-IU alderdiek atzera egiteko eskatu diote Errusiari, eta bide demokratikoak defendatu dituzte. | Goizaldean Errusiak Ukrainaren kontra martxan jarri duen erasoa gertakari larritzat jo du Iñigo Urkullu lehendakariak, eta kezka adierazi du ukrainarrengatik. Aurka agertu dira EH Bildu, EAJ eta Ezker Anitza ere. Erasoaren berri izan denetik, erreakzio ugari piztu ditu Errusiaren erabakiak; guztiek eskatu diote Errusiari atzera egiteko. EH Bilduk «gogor» gaitzetsi du Putinen estrategia, eta bide «baketsu eta diplomatikoa» babestu du. Ezker Anitza-IUk, berriz, azpimarratu du Errusia «indar militarra» erabiltzen ari dela «estatu subirano baten aurka». EAJk iritzi dio «legezkotasun internazionalaren urraketa argi bat» dela.
Izan ere, Ukrainako larrialdi zerbitzuen arabera, hamar gunetan egin dute eraso errusiarrek. Errusiako albiste agentzien arabera, Ukrainaren azpiegitura militarrak bonbardatu dituzte, tartean aireportuak eta gerra hegazkinak. Kievek itxi egin du Ukrainako aire eremua, eta aireportua bera ere husten ari direla jakinarazi dute gobernuko iturriek. Reuters agentziak zabaldu duenez, berriz, Errusiako armada Txernihiv, Kharkiv eta Luhansk eskualdeetara sartu da.
Lehendakariak Europako Batasunean jarri du itxaropena, eta adierazi du espero duela erantzun «bateratu eta irmoa» ematea erasoaren aurrean. Errusiaren jarrera erabat gaitzetsi du, eta legezkotasun internazionala gutxiesten duen ekintzatzat jo du.
Gorka Elejabarrieta EH Bilduko Nazioarteko Harremanetarako Zuzendariak eman du alderdiaren balorazioa, sare sozialetan zabaldu duten bideo batean. Esan du azken asteetako tentsioen igoerak eta erasoak berak ez diola «inori» mesede egiten, eta azaldu du zein izango litzatekeen bide egokia: «horrelako gatazkak konpontzeko esparrua Nazio Batuen Gutuna da». Nazioarteko eragile guztiei dei egin die Elejabarrietak, «gerra saihesteko egin beharreko esfortzu guztiak» egiteko.
Pernando Barrena EH Bilduko europarlamentariak erasoen «larritasuna» azpimarratu du BERRIAri egindako adierazpenetan, eta beharrezkotzat jo du horiek salatzea: «Gatazkaren lehen momentu honetan oso garrantzitsua da gerraren kontrako mezuak zabaltzea, eta Errusiari eskatzea tropa militarrak Ukrainatik ateratzeko».
Era berean, NATO eta AEB Ameriketako Estatu Batuei eskatu die eraso hau ez erabiltzeko Errusiaren aurka neurri «gogorragoak» ezartzeko aitzakia gisa: «NATOk bere asmo espantsionistak gelditu behar ditu. Nazioarteko zuzenbide justu bat jarri behar dugu martxan, ez orain arte NATOk eta AEBek ezarri dutena bezalakoa». Barrena Ukrainako herritarrengatik bereziki kezkatuta agertu da: «Egoera honek krisi humanitario latza ekar dezake, eta Europako Batasuna prestatuta egon beharko litzateke horretarako».
Ezker Anitza IUk, berriz, bere gaitzespena adierazi du ohar baten bidez, baina indarkeriaren aldebikotasuna azpimarratu du: «Errusiako indar militarra estatu subirano baten aurka erabiltzeari uko egiten diogu, aldez aurretik NATOko indarrak Errusiarekin muga egiten duten herrialdeetan hedatzeari uko egiten diogun bezala». Alderdiak dei egin die eragile guztiei bide militarretik «alde» egiteko eta «nazioarteko zuzenbidea eta diplomazia» defendatzeko. Horrez gain, Espainiako Gobernuari eskatu dio gatazka «zuzenean edo zeharka» ez elikatzeko. Konponbide gisa, galdegin du Ukrainak, Errusiak, eta Donetsk eta Luhanskeko ordezkariek 2014an sinatutako Minskeko Akordioetara itzultzea.
«Bakearen aurkako eraso bat»
EAJko Izaskun Bilbao eurodiputatuak ere atzo eman zuen alderdiak gatazkaren inguruan zeukan iritzia. Adierazi zuenez, Errusiaren erasoak «estatu subirano baten lurralde osotasuna bortxatzea» dakar, eta Europako Batasunari «batasuna» eta «irmotasuna» eskatu zizkion: «Bakearen eta gure mugen egonkortasunaren aurkako eraso bat da». Azaldu du hobea dela «bake tirabiratsu bat, gatazka ireki bat eta gerra bat» baino. Vladimir Putin Errusiako presidenteari buruz gehitu du «itzuliko ez den iragan bat» nahi duela: «pertsonen erabaki demokratikoek ez dute bat egiten bloke politika edo erregimen totalitarioekin». |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210019/pablo-casadok-karguan-jarraituko-du-apirileko-kongresura-arte.htm | Mundua | Pablo Casadok karguan jarraituko du apirileko kongresura arte | PPk apirilaren 2an eta 3an egingo du ezohiko kongresua alderdiko presidentea hautatzeko. Alberto Nuñez Feijoo da hautagai nagusia, baina kongresura deitu arte ez du esango bozketara aurkeztuko den ala ez. | Pablo Casadok karguan jarraituko du apirileko kongresura arte. PPk apirilaren 2an eta 3an egingo du ezohiko kongresua alderdiko presidentea hautatzeko. Alberto Nuñez Feijoo da hautagai nagusia, baina kongresura deitu arte ez du esango bozketara aurkeztuko den ala ez. | Pablo Casadok PPko liderra izateri utziko dio apirilean. Atzo lurraldeetako buruzagiekin bildu zen PPko presidentea alderdiaren egoitza nagusian, Madrilen. Han erabaki zuten apirilaren 2an eta 3an egingo dutela ezohiko kongresua alderdiaren buruzagia zein izango den erabakitzeko. Casadok adierazi zuen ez dela hautagaitzara aurkeztuko, eta, alderdiko baroiekin batera, eskatu zion Alberto Nuñez Feijoo Galiziako Xuntako presidenteari primarioetara aurkezteko. Feijoo «eskertuta» agertu zen denek eman dioten babesagatik, baina azpimarratu zuen kongresura deitu arte ez duela erabakirik hartuko.
Ikusi gehiago: Casadoren euskal lagunak eta lagun ohiak
Gauzak horrela, atzo egin zuten bileran aho batez erabaki zuten Cuca Gamarra alderdiko bozeramaileak hartuko zuela PPren koordinatzaile orokorra izateko kargua, kongresua egin arte, eta Esteban Gonzalez Pons batzorde antolatzaileko presidente izango zela.
Genovako egoitzan ziren batzartzekoak Casado eta lurraldeetako buruzagiak 20:00etan, baina ordu bat atzeratu zen bilera, Casado Feijoorekin bildu zelako lehenago. Bilerak lau ordu baino gehiago iraun zuen, eta gaur goizeko ordu txikietan bukatu dute. Bilera baino lehen, lurraldeetako buruzagi gehienek Casadoren dimisioa eskatzen zuten, eta Feijooren hautagaitza babestu.
Bileraren ostean, Casadok ez zuen adierazpenik egin. Bai, ordea, Feijook, eta argi utzi nahi izan zuen kongresura deitu arte ez duela esango primarioetara aurkeztuko den ala ez: «Eskertzen dut alderdikideen babesa, baina hautagaitzara aurkezteko erabakia hartu behar duena ni neu naiz». Horrez gain, gaineratu zuen kongresura deitu baino lehen balorazioak egitea politikaren «arinkerian» sakontzea dela. Bukatu zuen azpimarratuz biltzarra iragarri arte ez duela ezer adieraziko.
Lurraldeetako presidenteen artean, Juan Manuel Moreno Bonilla Andaluziako Juntako presidenteak adierazi zuen Casadok ez zuela dimisioa eman beharrik: «Casado biltzar batean izan zen hautatua alderdiko presidente, eta hala dagokio ateratzea». Feijooren hautagaitza babestu zuen Bonillak, kudeaketa oso ona egin duelako Galizian, eta alderdiaren barruan zein kanpoan adostasuna bultzatu duelako.
Ikusteko dago zer gertatuko den etorkizunean. Litekeena den arren Feijoo primarioetara aurkeztea, ikusteko dago zeinek aurkeztuko duen hautagaitza. Izan ere, datorren asteartean, martxoaren 1ean, alderdiaren zuzendaritza nazionala bilduko da, eta kongresu batera deituko dute, hautagaitza berriak aurkezteko asmoz. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210020/natok-defentsa-plana-abiatu-du.htm | Mundua | NATOk Defentsa plana abiatu du | Europako Batasuneko estatuburu eta gobernuburuak gaur bilduko dira neurri berriak adosteko | NATOk Defentsa plana abiatu du. Europako Batasuneko estatuburu eta gobernuburuak gaur bilduko dira neurri berriak adosteko | NATOk «gerra ekintzatzat» jo ditu Errusiaren azken mugimenduak, eta erakundearen Defentsa plana abiatu du. Ondorioz, ateak ireki dizkio erantzun azkarrerako unitateak mobilizatzeari. Aurrez, AEBetako presidente Joe Bidenek adierazi du Washingtonek eta bere aliatuek «modu batu eta erabakigarrian» erantzungo diotela Moskuk hasitako «operazio militarrari». Europako Batasuneko buruzagien artean, berriz, «gaitzespen» hitza izan da gehien errepikatu dena, eta Bruselak iragarri du Errusiako «sektore estrategikoen» aurkako zigor ekonomikoak areagotuko dituela.
Hainbat estatu kideren eskariz, goizean bildu da NATOko organo exekutiboa, eta, biharko aliantzako buruzagien bilerara deitu dutela adierazteaz gain, Jens Stoltenberg idazkari nagusiak neurri berriak iragarri ditu. «Eskala handiko gerra bat dugu Europan, jada historiaren parte zela pentsatzen genuen zerbait», kritikatu du.
Komunikatu batean adierazi dutenez, erakundearen hurrengo urratsak «aliantzaren defentsa eta disuasio lana indartzera» bideratuko dira: «Gure neurriak prebentziozkoak, proportzionalak eta gorakada ez bultzatzearen aldekoak dira eta izango dira». Stoltenbergen esanetan, neurri horietako bat da defentsa plana martxan jartzea, Tod Wolters jeneral estatubatuarrak hala eskatu ostean; hura da aliantzak Europan duen buruzagi militarra. Beraz, buruzagi militarren «autoritatea areagotu» dute, eta 40.000 soldaduk Europa ekialdean esku hartzeko aukera mahai gainean jarri, «beharrezkoa izango balitz». Erantzun azkarrerako unitateek bost eguneko epean edonon zabaltzeko gaitasuna dute, gehienez 30 egunez. Stoltenbergen arabera, baina, «disuasio» lanak lirateke haien eginbeharra, NATOren helburua aliantzako kideak babestea delakoan, eta ez Ukrainan tropak zabaltzea. Halere, gogorarazi du aliantzak ehun hegazkin eta 120 ontzi dituela Mediterraneo iparraldean.
AEBetako Gobernuko eledun Jen Psakik ere atzo adierazi zuen Washingtonek «inolaz ere ez» dituela bere tropak bidaliko Ukrainara, baina neurriak hartzeko beharra nabarmendu zuen. Bide horretan, Bidenek adierazi du G7ko buruen bilera bat eskatu duela, «neurri osagarriak» adosteko. Izan ere, Etxe Zuriko maizterrak «gerra planifikatu bat» hasi izana leporatu dio Errusiako presidente Vladimir Putini. Erresuma Batuko lehen ministro Boris Johnsonek, berriz, «gerra inongo probokazio edo aitzakiarik gabe» abiatu izana egotzi dio Moskuri, eta gehitu Mendebaldea ez dela «zain geratuko».
Oraingoz, neurriak Moskuko gobernua babesten duten kide eta enpresentzako zigor ekonomikoak izan dira. AEBek, Erresuma Batuak eta Australiak iragarri dute areagotu egingo dituztela, baita Europako Batasunak ere. Europako Batzordeko presidente Ursula von der Leyenek azaldu duenez, besteak beste, Errusiako «sektore estrategikoek» batasuneko herrialdeetako bankuetan dituzten kontuak blokeatuko dituzte. Egun, «Donbassen izan duten parte hartzeagatik», EBk Dumako 351 kideri eta 27 politikari, militar eta erakunderi ezarri dizkie zigor ekonomikoak, estatu kide bakoitzak jarritakoez gain.
Izan ere, EB Europako Batasuneko diplomaziaburu Josep Borrellen hitzetan, Bigarren Mundu Gerratik Europak izan dituen «ordurik ilunenak» dira hauek: «Potentzia nuklear handi bat alboko herrialdeari erasotzen, eta errepresaliekin mehatxatzen erreskatera joan daitezkeen gainerako estatuak».
Horiek hala, EBko estatuburu eta gobernuburuak gaur bilduko dira, Ukrainako afera tratatzeko ezohiko bilera batean. «Garrantzitsua da bateratuta eta sendo jarraitzea, eta ikuspegi kolektibo bat definitzea», azaldu du Europako Kontseiluko presidente Charles Michelek. Gai zerrendan daude Kievi laguntzak ugaritzeko aukera eta Errusiarekiko harremanen etorkizuna. Izan ere, Michelen ustez, Moskuren erabakiek arriskuan jarri dute «Europako segurtasun ordena».
Estatu kideen artean, Moskuren jarrerarekiko «gaitzespena» nagusitu da. Moskuri zuzendu zaio Frantziako presidente Emmanuel Macron, operazio militarra «berehala» eten dezan eskatzeko. Haren esanetan, Errusiaren azken mugimenduekin «gerra» hasi da. Bide beretik, Alemaniako kantziler Olaf Scholzek «nazioarteko zuzenbidearen urraketa» eta «akats larri» gisa kalifikatu du operazioa, eta Italiako lehen ministro Mario Draghik adierazi du «bidegabea eta justifikaezina» dela. Antzeko mezuak iritsi dira, besteak beste, Austriako, Espainiako eta Portugalgo gobernuetatik ere.
Urrats bat gehiago egin dute beste batzuek, eta, besteak beste, Poloniako presidente Andrzej Dudak NATOko kideen erantzun bateratu bat eskatu du. Hala egin dute Letoniak, Lituaniak eta Estoniak ere, «migrazio olatu bati» eta «zibererasoei» erantzuteko premia aipatzearekin batera.
Tonu abegikorragoan aritu dira, berriz, Bulgariako eta Hungariako gobernuak. Lehenak berretsi du Moskuk hasitakoa «operazio militar bat» dela, eta adierazi gerra hitzaren erabilera «gehiegizkoa dela». Bigarrenak ere uko egin dio gerra kontzeptua erabiltzeari, esanez hura dela izan daitekeen «jokalekurik txarrena».
Europar Kontseiluak ere hartu du hitza. Erakundeko estatutuen «urraketatzat» jo du Moskuren operazioa, eta hura «berehala eta baldintzarik gabe» eteteko exijitu dio. Erakundeko idazkari nagusi Marija Pejcinovicek irtenbide diplomatikoen beharra nabarmendu du, «bakea berrezarri eta kontinente osoarentzat suntsitzaileak izan daitezkeen ondorioak eragozteko». Hala, erakundeko organo gorenak bileretara deitu du, «beharrezko neurriak» hartzeko. |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210021/moskuk-zehazten-du-agenda.htm | Mundua | Moskuk zehazten du agenda | Moskuk zehazten du agenda. | Asteetako krisi diplomatikoa piztu da. Ezustean piztu ere. Duela hiru egun grabatu zuen Errusiako presidente Vladimir Putinek gaur goizaldean Ukrainaren aurkako erasoaldia hasi baino minutu batzuk lehenago zabaldutako hitzaldia; Donetsken eta Luhansken independentzia aitortu zuen egun berean. «Ukraina desmilitarizatzen eta desnazifikatzen» ahaleginduko direla dio bertan. Mendebaldeko indarrak dira naziak, AEBak, NATO Ipar Atlantikoko Aliantzaren Erakundea eta Ukrainako egungo gobernua zehazki.
Erasoa «nazioarteko zuzenbidearen urraketa» izan dela esan du NATOko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek. AEBetako presidente Joe Bidenek bonba hotsak entzuten hasi eta gutxira deitu dio Ukrainako estatuburu Volodimir Zelenskiri sostengua adierazteko. Eskuak burura eraman dituzte EB Europako Batasuneko buruzagi ia guztiek ere. «Gerra Europara ekartzea» egotzi diote Putini, eta haren erregimenaren aurkako zigor ekonomikoak iragarri dituzte. Baina hor amaitu dira Mendebaldearen indar erakustaldiak.
Krisiaren hasieratik Putinek argi utzi du berak hartzen dituela erabakiak, eta ez beste inork. Hainbat astez Errusiaren inbasioa «berehalakoa» izango zela ohartarazten aritu den Biden bera makurrarazi eta harekin bilera bat hitzartzeko gai izan da Errusiako zerbitzu sekretuetako buru izandakoa. Hain zuzen ere, AEBetako eta Errusiako Atzerri ministroek bilera egitekoa zuten egun berean hasi du Putinek erasoaldia. Ezin mezu argiagorik helarazi.
AEBek Irak inbaditu zutenetik egindako tropa mugimendurik handiena da Errusiarena âordu hartan 175.000 soldadu bidali zituen Washingtonekâ. Ukrainak jakin badaki bakarrik dagoela gerra honetan, adierazpenak adierazpen ez NATOri, ez AEBei, ez zaielako esku hartzea komeni, horrek gerra Europa osora zabaltzeko arriskua dakarrelako, eta, trukean, irabazteko gutxi dutelako. Horiek hala, muturrera jo du Zelenskik, eta iragarri du Kievek armak emango dizkiola «borrokarako moduan den herritar orori».
Kiev bakartuta, eta Mendebaldearen kritikei entzungor eginez, badirudi Putinek dagoeneko erabaki duela hurrengo hitzordua noiz eta non izango den. Moskuk ziurtatu nahi du SESBeko kide ohia ez dela NATOn sartuko, baina baita bertako gobernuak ez diola gehiago bizkarra emango ere, bide batez, mugakide dituen gainontzeko estatuei, eta Mendebaldeari, argi utziz nork duen aginte makila. Erasoaldi honen iraupena Moskun erabakiko dute, baita haren osteko egoera geopolitikoa zer-nolakoa izango den ere. | |
2022-2-24 | https://www.berria.eus/albisteak/210022/bi-urteko-espetxe-zigorra-ezarri-diote-gizon-bati-andrea-hiltzen-saiatzeagatik.htm | Gizartea | Bi urteko espetxe zigorra ezarri diote gizon bati andrea hiltzen saiatzeagatik | Los Arcosen egin zion eraso, 2019an. Nafarroako Auzitegiak aringarri gisa hartu du erasotzaileak molde psikotikoko antsietate eta depresio nahasmendua zuela emakumeari eraso egin zionean. | Bi urteko espetxe zigorra ezarri diote gizon bati andrea hiltzen saiatzeagatik. Los Arcosen egin zion eraso, 2019an. Nafarroako Auzitegiak aringarri gisa hartu du erasotzaileak molde psikotikoko antsietate eta depresio nahasmendua zuela emakumeari eraso egin zionean. | Nafarroako Auzitegiak bi urteko espetxe zigorra ezarri dio gizon bati 2019an Los Arcosen (Nafarroa) andrea hiltzen saiatzea egotzita. Auzitegiak larrigarri gisa hartu du gizonaren eta emakumearen arteko familia lotura, baina bertze hainbat elementu aringarritzat jo ditu. Horien artean, auzitegiak ebatzi du, txosten psikiatrikoak oinarritzat hartuta, erasotzaileak molde psikotikoko antsietate eta depresio nahasmendua zuela emakumeari eraso egin zionean. Txostenaren arabera, horrek eragina izan zuen haren gaitasun kognitiboetan, eta portaeraren kontrolaren galera ekarri zion. Auzitegiak buru nahasmenduagatiko salbuesle ez-osoa onartu du: alegia, ebatzi du ez direla baldintza guztiak betetzen akusatua erantzukizun kriminaletik salbuesteko, baina aringarri gisa hartu du nahasmendua, halere.
Gizonak epaiketaren aurretik emakumeari kaltea erreparatzeko 7.630 euro eman izana ere aringarri gisa hartu du Nafarroako Auzitegiak. Akusatuak 30.000 euro eman beharko dizkio orain emakumeari, kalte ordain gisa, eta ezinen du zortzi urtez harekin komunikatu, ezta harengana hurbildu ere.
2019ko apirilaren 30ean gertatu zen erasoa, emakumearen etxean, goizez. Gizona labankadaz saiatu zen emakumea hiltzen, eta hainbat zauri egin zizkion. Bizilagunei deiadar eginda lortu zuten gizona geldiaraztea. Defentsak Nafarroako Auzitegi Nagusian helegitea jartzeko aukera du orain. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.