date stringdate 2012-09-20 00:00:00 2023-12-01 00:00:00 | url stringlengths 47 182 | category stringclasses 10
values | title stringlengths 3 140 | subtitle stringlengths 0 1.17k | summary stringlengths 5 1.18k | text stringlengths 2 35.8k |
|---|---|---|---|---|---|---|
2022-3-1 | https://www.berria.eus/albisteak/210243/hilaren-5etik-aurrera-kontaktu-estuek-ez-dute-berrogeialdirik-egin-beharko-hegoaldean.htm | Gizartea | Hilaren 5etik aurrera, kontaktu estuek ez dute berrogeialdirik egin beharko Hegoaldean | Orain arte, txertatu gabeek bete beharreko neurria zen; COVID positibo baten ondoan egon ondorengo egunetan, hala ere, adi ibiltzeko aholkatu die Osasun Ministerioak. | Hilaren 5etik aurrera, kontaktu estuek ez dute berrogeialdirik egin beharko Hegoaldean. Orain arte, txertatu gabeek bete beharreko neurria zen; COVID positibo baten ondoan egon ondorengo egunetan, hala ere, adi ibiltzeko aholkatu die Osasun Ministerioak. | Hegoaldean, hilaren 5etik aurrera, ez da beharrezkoa izango COVID-19arekin kutsatutako pertsona baten kontaktu estua izan ostean berrogeialdia egitea. Txertatu gabe daudenek bete beharrekoa zuten orain neurri hori, baina Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak erabaki du jada ez dela beharrezkoa. Erabaki horrek bereziki eskoletan eragingo duela uste da, eta izurriak ikastetxeetan eragindako arazoak nabarmen urrituko direla.
COVID-19a ez kutsatzeko hartutako ohiko neurria izan da, igaro hilabeteotan, kontaktu estuek berrogeialdia egin beharra. Izan ere, jakina da sintomak izan aurretik ere zabal dezaketela kutsatuek birusa.
Espainiako Osasun Ministerioko iturriek adierazi dute infektaturen baten ondoan egon eta ondorengo hamar egunetan adi ibiltzea komeni dela beti, berrogeialdiak egin beharra bertan behera geratzekoa bada ere; gizarte harremanak urritzea, maskara jantzita eramatea, eta ahal dela pertsonarik zaurgarrienen ondoan ez ibiltzea komeni dela adierazi dute. Ipar Euskal Herrian oraindik badira bete beharreko berrogeialdiak: txertatu gabeek nahitaez egin behar dute, zazpi egunez. Txertaketa pauta osoa dutenek, berriz, ez dute berrogeialdirik egin beharrik; hala ere, gomendatzen zaie proba bat egiteko. |
2022-3-1 | https://www.berria.eus/albisteak/210244/hiru-lagun-hil-dira-ap-68-autobidean-izandako-istripu-batean-ablitas-parean.htm | Gizartea | Hiru lagun hil dira AP-68 autobidean izandako istripu batean, Ablitas parean | Ibilgailuan beste pertsona bat ere bazihoan, eta larri zaurituta dago | Hiru lagun hil dira AP-68 autobidean izandako istripu batean, Ablitas parean. Ibilgailuan beste pertsona bat ere bazihoan, eta larri zaurituta dago | Nafarroako Gobernuak jakinarazi duenez, 17:10ean gertatu da ezbeharra, AP-68 autobidean, Ablitas parean; zehazki, 234 kilometroan. Zaragozaranzko noranzkoan zihoan Ibilgailu bat errepidetik atera da, eta hormigoizko egitura bat jo du. Talka bortitzaren ondorioz, autoan zihoazen lau lagunetatik hiru hil egin dira. Beste bat larri zaurituta dago.
Istripua gertatu den tokira Tuterako suhiltzaileak eta bi anbulantzia joan dira; horietako bat, medikalizatua. Halaber, helikopteroa ere joan da zauritua ospitalera eramateko. Gainerako pertsonen bizitza salbatzeko ezin izan dute ezer egin.
Istripuaren inguruan nahasmena egon da hasieran; bi hildako eta bi zauritu zeudela adierazi dute. Gerora baieztatu da hildako kopurua.
Autoak Andorrako matrikula zuen, eta, lehen zantzuen arabera, familia bereko kideak zihoazen bertan. |
2022-3-1 | https://www.berria.eus/albisteak/210246/asteburuko-sexu-erasoak-salatu-dituzte-tolosan-eta-barakaldon.htm | Gizartea | Asteburuko sexu erasoak salatu dituzte Tolosan eta Barakaldon | Igandean eta astelehen goizaldean izan ziren erasoak. | Asteburuko sexu erasoak salatu dituzte Tolosan eta Barakaldon. Igandean eta astelehen goizaldean izan ziren erasoak. | Asteburuan izandako sexu erasoak salatzeko mobilizazioak egin dituzte gaur arratsean Tolosan (Gipuzkoa) eta Barakaldon (Bizkaia), mugimendu feministak deituta. Babesa erakutsi diete biktimei, eta autodefentsa feministara deitu dute.
Dozenaka herritar elkartu dira Barakaldoko Bide Onera plazan Argitan talde feministaren deiari erantzunez. Ordezkari politiko batek baino gehiagok ere parte hartu du protestan, hala nola, Bizkaiko Foru Aldundiko foru diputatu Teresa Laespadak eta EH Bilduko legebiltzarkide Iker Casanovak.
Ertzaintzak eta Barakaldoko (Bizkaia) Udaltzaingoak 20 urteko gizon bat eta 23ko bat atxilotu zituen igande arratsaldean; goizaldean emakume bat taldean bortxatzea egozten diete, eta indarkeria erabiliz lapurreta egitea. Astelehenean epailearen aurretik igarota, espetxera bidali zituzten. Ikerketa zabalik dago oraindik, eta Ertzaintzak jakinarazi zuen beste bi lagun ere ikertzen ari dela.
«Autodefentsa feminista», «Emakumeen kontrako erasorik ez» eta antzeko oihuak egin dituzte gaur arratseko protestan taldekako bortxaketa salatzeko. Argitan talde feministaren izenean agiria ere irakurri dute: «Nazkatuta gaude. Eraso matxista oso larrien izurritea pairatzen ari gara». Dei egin diete Barakaldoko herritarrei eraso guztiak sala ditzaten.
Tolosan, ikerketa zabalik
Tolosako Asanblada Feministak eta Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak deituta jende asko bildu da Tolosan ere, Indarkeria sexistarik gabeko herri baten alde lelopean. Udaleko eta Gipuzkoako Foru Aldundiko ordezkari politikoek ere parte hartu dute.
Astelehen goizaldean izan zen erasoa, «bide publikoan», Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez. Gertatutako ikertzen ari direla erran dute; oraingoz, ez dago atxiloturik.
Tolosako Asanblada Feministak erasoa salatu du. «Festaren erdian jakin dugu eraso matxista bat gertatu dela eta emakume bati bortizki eraso egin diotela eraso. Gure babes osoa duzu, eta aurrean izango gaituzue», zabaldu du. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210270/nberen-batzar-nagusiak-ukrainaren-inbasioa-gaitzetsi-du.htm | Mundua | NBEren Batzar Nagusiak Ukrainaren inbasioa gaitzetsi du | Errusiako Defentsa Ministerioak onartu du 498 militar hil direla Ukrainaren inbasioan, eta beste 1.597 zauritu Erasoek aurrera jarraitzen dute hainbat hiritan. | NBEren Batzar Nagusiak Ukrainaren inbasioa gaitzetsi du. Errusiako Defentsa Ministerioak onartu du 498 militar hil direla Ukrainaren inbasioan, eta beste 1.597 zauritu Erasoek aurrera jarraitzen dute hainbat hiritan. | * Negoziazioei berrekingo diete gaur Errusiak eta Ukrainak.
* Kharkiven sartu dira Errusiako tropak, eta gutxienez 21 hildako eragin dituzte bonbardaketek, tokiko erakundeen arabera.
* NBEren arabera, 874.000 dira jada gerrak eragindako iheslariak.
* Joe Bidenek esan du Putinek ordaindu egingo duela «egiten ari dena», baina beste behin adierazi du ez duela troparik bidaliko Ukrainara.
* Pablo Gonzalez kazetari euskal herritarra atxilotuta dago oraindik, eta haren abokatuak salatu du CNIk parte hartu zuela haren atxiloketan. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210271/otsailean-747-langabe-gehiago.htm | Ekonomia | Otsailean, 747 langabe gehiago | Gizarte Segurantzak, ordea, 3.785 kotizatzaile irabazi ditu. Kontratu berrien %15 izan dira mugagabeak. | Otsailean, 747 langabe gehiago. Gizarte Segurantzak, ordea, 3.785 kotizatzaile irabazi ditu. Kontratu berrien %15 izan dira mugagabeak. | Otsaila ez da hilabete ona izan Hego Euskal Herriko lan merkatuarentzat. SEPE Espainiako enplegu zerbitzuaren arabera, 149.508 lagun daude langabe gisa erregistratuta enplegu bulegoetan, urtarrilaren amaieran baino 747 gehiago.
Egia da, ordea, lurralde batetik bestera alde handia dagoela. Nafarroan gora egin du nabarmen langabeen kopuruak (+876), eta Araban ere langabe gehiago batu dira zerrendetara (+193). Emaitzak hobeak izan dira Gipuzkoan (-259) eta Bizkaian (-63). baina ez dira nahikoa izan goranzko joera orokorra geratzeko.
Azken urtean, nabarmen behera egin du langabezian daudenen kopuruak: 2021eko otsailean baino 22.506 langabe gutxiago daude.
Gora egin du, berriz, Gizarte Segurantzaren kotizatzaileen kopuruak: duela urtebete baino 33.686 afiliatu gehiago daude, eta horietatik 3.785 aurreko hilean hasi dira lanean.
Espainiako Gizarte Segurantzako Ministerioaren arabera, otsailaren amaieran 5.802 langile zeuden aldi baterako erregulazioan, eta 3.393 autonomo ari ziren COVID-19aren ondorioz sortutako langabezia sari berezia jasotzen.
Kontratu mugagabe gehiago
Kontratazioari dagokionez, asko handitu da kontratu mugagabeen kopurua, aurreko urteetakoekin alderatuz gero. Orotara, 90.000 kontratu izenpetu ziren otsailean Hego Euskal Herrian, eta horietatik 13.684 izan dira mugagabeak, hau da, %15,2. Urtarrilean ere %10etik gora izan ziren, eta lan erreformaren ondorio izan zela nabarmendu zuen Espainiako Lan Ministerioak, legedi berriak oztopo gehiago jartzen dituelako aldi baterako kontratuak egiteko. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210272/maccabik-gerraren-aurka-egindako-keinuak-haserrea-eragin-du.htm | Kirola | Maccabik gerraren aurka egindako keinuak haserrea eragin du | Baskoniak Tel Aviven jokatu zuen atzo, eta neurketaren aurretik «Gelditu gerra» zioten txartelak erakutsi zituzten bi taldeetako jokalariek. Sare sozialetako erabiltzaileek «hipokrisia» egotzi diote Israelgo taldeari. | Maccabik gerraren aurka egindako keinuak haserrea eragin du. Baskoniak Tel Aviven jokatu zuen atzo, eta neurketaren aurretik «Gelditu gerra» zioten txartelak erakutsi zituzten bi taldeetako jokalariek. Sare sozialetako erabiltzaileek «hipokrisia» egotzi diote Israelgo taldeari. | «Gelditu gerra» (Stop the war, ingelesez): hori zioten bart Maccabi Tel Aviveko eta Baskoniako jokalariek Israelen jokatu zuten neurketaren aurretik erakutsi zituzten txartelek. «Zer gerra, ordea? Palestinakoa?», galdetu zuen batek baino gehiagok sare sozialetan. Izan ere, ez dute uste Tel Avivekoa aldarri hori egiteko talderik egokiena denik. Baina ez, noski: Ukrainakoari buruz ari ziren saskibaloi jokalariak.
Askok ironikoki babestu dute Maccabiren aldarria. Mitxel Elortza erabiltzaileak, adibidez, «Stop the war!»idatzi du txioa aipatuta, baina atzetik #FreePalestine traola gehitu dio. Ildo beretik jo du Urtzi Odriozola informatikariak: «Hau hipokrisia da #StopWarAgainstPalestina», idatzi du.
Keinua egiteko Maccabik aukeratu duen unea ere, ziurrenik, ez da egokiena izan. Israelen okupazioa ez da kontu berria Palestinan, baina azken egunetan ere izan da mugimendua: Israelgo armadak gutxienez hiru palestinar hil zituen herenegun, eta 32 zauritu. Zeresana eman zuten, bereziki, Jerusalemen izan ziren istiluek, Damaskoko atean. Zabaldu ziren irudietan, Israelgo soldaduek eraso egindako haurrak ikusten dira. Yeningo errefuxiatuen kanpamentuan, berriz, zenbait lagun hil zituzten, Zisjordanian.
Gertakari horiek izan ditu hizpide Igor Goikolea erabiltzaileak, Maccabiren txioa aipatuta: «Tel Aviven, Israelek hiru gazte palestinar hil zituen lekutik 87 kilometrora. Horrela, azken egunetako guztiaren laburpen modura», idatzi du.
Kirol emaitzari dagokionez, etxeko taldeak 94-93 irabazi zion Baskoniari Euroligako 19. jardunaldian. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210273/ukrainarrak-poloniarren-babesean.htm | Mundua | Ukrainarrak, poloniarren babesean | Mugimendu handia dago egunotan Dorohusken, Ukraina eta Polonia arteko mugan: gerratik ihesi datoz batzuk; haiek laguntzera beste batzuk. BERRIA gerratik ihesi doazen errefuxiatuen igarobide horretan dago, haien berri handik bertatik emateko. | Ukrainarrak, poloniarren babesean. Mugimendu handia dago egunotan Dorohusken, Ukraina eta Polonia arteko mugan: gerratik ihesi datoz batzuk; haiek laguntzera beste batzuk. BERRIA gerratik ihesi doazen errefuxiatuen igarobide horretan dago, haien berri handik bertatik emateko. | Metalezko hesi batzuek bereizten dituzte bi mundu. Honantz jendetza dago, kamioiak eta autoak ere bai, geldirik bazterretan, baina harantz ezin ikusi zer dagoen. Polizia garai batek alto eman, eta atzera egiteko dio polonieraz, handik ezin dela pasatu. Hitzak ulertu gabe ere, keinuak unibertsalak dira. Polizia asko dago inguruan, militarrak ere bai, eta iheslariak, eta borrokara itzuli nahi dutenak, eta boluntarioak, Dorohusk haien denen pasabide bilakatu baita egunotan: Poloniak Ukrainarekin partekatzen dituen guneetako bat da, errepide nagusietako bat iristen den lekua.
Aspaldian itxirik dagoela dirudien taberna, denetarik daukan denda, eta dirua aldatzeko etxola bat ziren orain arte, itxuraz, mugalarien eta 500 biztanle inguruko herritarren bilguneak, baina orain kafea eramateko eskaintzen duten denda-kamioi pare bat eta beste horrenbeste supermerkatu inprobisatu dituzte. Komun batzuk ere bai. Dena da doan, denak dira inguruko herritarrek ekartzen dituzten produktuak, baina, inprobisazioaren barruan, antolaketa zorrotza da.
Autobus bat geratu da, eta jendea jaitsi gabe igo dira bi boluntario kaxa handi bana bete kafe eskuan. Autoz datozenei ere eskaintzen diete edatekoa eta jatekoa dozenaka boluntariok. Bi emakume gazte ari dira kamioi txikian termoak irekitzen eta irakindako ura kafe disolbatuarekin nahasten kartoizko edalontzietan, kolpean iritsi diren bidaiariei bero pixka bat emateko prest. «Tori zuretzat ere», dio gazteenak, hitz egitera geratu gabe. «Denentzako daukagu hemen». Boluntarioak kaxa hustuekin jaitsi dira. Badoa autobusa, bidaiariek agur egin bitartean.
Irakurri gehiago: NBEk uste du lau milioi ukrainarrek utz dezaketela herrialdea
Beste autobus bat iritsi da Ukrainatik, eta oraingoan bidaiariak jaitsi egin dira. Pargma Bunkok salto egin du, ahizpak ere bai, atzetik, arin. Amari gehiago kosta zaio. Rivnetik datoz. «Autobuseko denok gara Rivnekoak». Ama isildu gabe ari da, baina Bunkok nahiago du ez itzuli zer esaten ari den. Isiltzeko keinua egin dio. «Haserre dago. Bidaia guztia egin du madarikazioka». Bunko ez dago haserre, «triste» baizik. Duela astebete, «giroan tentsioa» nabari zuen, baina ez zuten espero «inondik inora ere» gertatzen ari dena. «Gure hiria kaltetuta dago; hildakoak daude, errusiar soldatuak leku guztietan, eta Poloniara etorri gara herritar asko, hainbat lekutara. Gutako askok senideak ditugu Polonian». Varsoviara doa autobusa. «Nire aitaren lehengusu batzuk bizi dira han, eta haien etxera joango gara». Aita Ukrainan utzi dute, «borrokan».
Ez daki zer egingo duen bihartik aurrera. Dantzalekuetan sartzeko adina bete berri du, baina ez dago festetarako. «Unibertsitatea ere utzi behar izan dut, eta orain, auskalo. Lehenbailehen itzuli nahiko nuke. Hau berehala igarotzea espero dut». Aitak kezkatzen du batez ere. «Gu salbu gaude, baina gure aita, anaia eta semeak ez». Ia denek dute senideren bat borroka frontean, nahiz eta, bere aitak bezala, askok ez duten armarik sekula hartu. «Borrokatzera deitu dituzte, eta gehienak bi aldiz pentsatu gabe joan dira», dio, harro. Ahizpak, baietz, burua gora eta behera mugituz. Amak ez dio alabari kasu egin, eta marmarrean jarraitzen du.
Denetarik eskaintzen duten postura gerturatu dira ama-alabak. Emakume batek erakusmahaiaren bestaldeko kaxak erakutsi ditu: ogitartekoak, esnea, konpresak, xaboia, gosaritarako zerealak, goxokiak... Zakur eta katu jana ere eskaini die. Gauza asko hartu dituzte, baina ez dute animaliarik. Inguruan era guztietako zakurrak daude. Badira makina bat katu ere, jabeen etxe eramangarrietan, goxo. Zerbait jan, hankak askatu, motxilak bete, eta sartu dira berriz ere autobusera.
Poloniako boluntarioak
Autobusez ez ezik, autoz eta oinez ere badator jende asko Ukrainatik, baina kontrako bidetik ere badatoz, Poloniako hainbat herri eta hiritatik. Anna Lagowska-Lewinska alabarekin etorri da Varsoviatik. Hirugarren bidaia du mugara, Errusia Ukraina bonbardatzen hasi zenez geroztik, duela astebete. Bi auto dituzte, hainbat gauzaz karga-karga eginda. Bi ume eta lau emakume jasoko dituzte oraingoan, eta Chelmera eraman, Dorohusketik 26 kilometrora ireki duten aterpetxe batera.
Igandera arte joan-etorrian ibiliko dira, jendeak eramateko eskatzen dien lekura, eta buelta. «Hona etorri gara hainbat pertsona jasotzera. Ukrainako gizon batzuk ekarri ditugu lehenik, borrokaa itzuli nahi izan baitute. Varsoviako autobus geltokian hartu ditugu, eta, orain, hemen jendea hartu, eta itzuli egingo gara. Lo egiteko lekua, jatekoa eta babesa eskaintzen dizkiegu, beharrezkoa dutenean laguntzeko. Jende asko etortzen ari gara gure kabuz, eta ahal dugun guztia laguntzen saiatzen gara».
Autoan eramango dituenetako bat da Sryna Matveichueck. Kiev hiriburutik Rivnera joan zen lehenik, autoz, lehengusu batekin, eta autobusez heldu da mugara. Haurdun dago, «sei hilabeteko». Sabela borobilean laztanduz, hizketan hasi da. Ez du kamera aurrean atera nahi, hitz egin ere ez hasieran, baina pixkanaka lasaitu da, eta senarraz egin ditu lehen hitzak. «Borrokan geratu da, baina nik atera egin behar nuen. Bistan da horrela ezin naizela han geratu». Senarra ondoan nahi luke, baina «herrialdea defendatzeko» geratu da: «Seme-alabek etorkizun bat izateko. Gure herria handia da, eta defendatu egin behar dugu».
Ez zuen «inolaz ere» Ukrainatik joan nahi. «Duela egun batzuk zoriontsu nintzen, eta bat-batean hau dena gertatu da. Oraindik ez dut sinesten». Jertsearekin lehortu ditu masailetik behera erori zaizkion bi malko, baina arnasa hartu eta irribarre egin du. «Orain garrantzitsuena hau da», sabela ukituz. «Une honetan, Kiev ez da segurua; Kievetik kanpo ere ez zaude seguru, ospitaleetan ere ez, eta nik oraintxe bertan horixe behar dut, nire alaba jaiotzeko leku seguru bat». Lagowska-Lewinskak sorbalda igurtzi dio, eta besotik hartu du. Autoan sartu dira.
Laguntzaile ukrainarra
Denborak aurrera egin ahala, mugimenduak errepikatzen diren neurrian, mugaren haranzko hertsitasuna hasieran uste baino malguagoa bilakatzen da. Gizon talde bat dago poliziekin hizketan. Denbora egin dute zain, auto batean sartu eta Ukrainarantz muga igaro bitartean. Errepidea zeharkatu du Anton Hnybidak, haiekin hizketan jardun eta gero. Kazetariak gerturatu zaizkio bat-batean.
Ez doa Ukrainara: «Nik ez dut esperientzia militarrik». Mugan geratzera etorri da bera. Ukrainarra da, baina Iraketik iritsi da hona, laguntzeko asmoz. Muga zeharkatu nahi dutenekin hitz egiten du, «bestaldera» doazenekin. «Boluntario asko daude Ukraina askatzeko prest: esperientzia militarra dutenak, medikuak...». Uste zuen baino prestasun handiagoa dago gerrako ukrainarren aldean. «Ukrainako armada oso prest dago gerrari aurre egiteko. Ni hemen lagungarriago izan naiteke han baino».
Zalaparta gutxiago ateratzen dute Liang Justinek eta Chen Zoeyk. Izkina batean daude, Lublin jartzen duen pankarta bat eskuan dutela. Dorohusketik ehun bat kilometrora dago Lublin, Polonian, eta ordubete pasatxo dago autoz Dorohusketik. Haiek dagoeneko lau ordu daramatzate zain, inork hirira joan nahiko balu ere. «Ukrainarrak hartzera etorri gara, haiei laguntza eta babesa ematera», erantzun du Chenek. Lublingo Eliza katoliko bateko kide dira, eta bizilagun dituztenekin sare bat osatu dute ukrainarrak etxean hartzeko. «Atzo ere hemen izan ginen. Ikasleak gara, eta denbora dugu laguntzeko».
Liang eta Zoey bezala, luze daramate edadetutako bi gizonek eta emakume batek errepide bazterrean, mugitu ere egin gabe, zirilikoz idatzitako kartelak eskuan. Mugatik auto bat sartzen den bakoitzean, adi begiratzen dute, baina oraingoz ez zaie inor gelditu. Gerratik ihesi datozenak hartzeko zain geratuko dira, joan-etorriaren erdi-erdian, behar den arte. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210275/steilasek-hezkuntza-itunean-publifikazio-progresiborako-markoa-zehazteko-eskatu-du.htm | Gizartea | Steilasek hezkuntza itunean publifikazio progresiborako markoa zehazteko eskatu du | Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak salatu du haien eskaerak ez dituztela aintzat hartu, eta ez dute asmorik Eusko Legebiltzarreko zirriborroari zuzenketarik aurkezteko. Steilasen irudiko, dokumentua ezin da hartu «abiapuntutzat», eta, eskola publikoa defendatze aldera, zabalik utzi du protestara jotzeko aukera. | Steilasek hezkuntza itunean publifikazio progresiborako markoa zehazteko eskatu du. Euskal Eskola Publikoaz Harro plataformak salatu du haien eskaerak ez dituztela aintzat hartu, eta ez dute asmorik Eusko Legebiltzarreko zirriborroari zuzenketarik aurkezteko. Steilasen irudiko, dokumentua ezin da hartu «abiapuntutzat», eta, eskola publikoa defendatze aldera, zabalik utzi du protestara jotzeko aukera. | «Zehaztasun falta handia duena» eta «abiapuntutzat hartu ezin dena». Horrelakoa da, Steilasen irudiko, Eusko Legebiltzarrean hezkuntza itunerako aurkeztu zuten lehen zirriborroa. Eragileek eta alderdi politikoek bihar arte dute aukera hezkuntza dokumentuari zuzenketak aurkezteko, eta ekarpen horien nondik norakoen berri emateko prentsaurrekoa egin du Steilasek gaur, Bilbon. Batez ere, publikotasunarekin, segregazioarekin, itunpeko sarea eta sare publikoa mantentzearen ondorioekin eta euskararen presentziarekin zerikusia duten zuzenketak egin ditu sindikatuak. Baita proposamen zehatzak ere; esaterako, itunpeko ikastetxeak publiko bihurtzearekin lotutakoak: «Itundutako ikastetxe pribatuak Eusko Jaurlaritzako titulartasunpean integratzeko aukera emango dien marko legala ezarri behar da, langile eta ikasleen babesa bermatuko lukeen eta bokazio publikoa duten eskola pribatuei benetan publiko egitea ahalbideratuko dien publifikazio prozesua». Gainera, halaxe ohartarazi du sindikatuak: mobilizazioetarako bidea aztertzen ari dira, betiere, eskola publikoak defendatzea helburu gisa ipinita.
Hain zuzen ere, sare publikoa «erdigunean» jarri eta «egituraz segregatzen duen sistema dualarekin amaitzekotan», beharrezko ikusten dute itunpeko eskolak publiko bihurtzea: «Egituraz segregatzen duen sistema dual hau amaitu nahi badugu, ikastetxeen titulartasun juridikoa moldatu behar da». Titulartasun hori «modu progresiboan» aldatu nahi dute, eta, lehen pauso gisa, 0-3 urteko etapa doakoa eta publikoa izatea proposatu dute.
Baina, salatu dutenez, testuan ez dute egungo segregazioari buelta emateko neurri zehatzik ikusten: «Dokumentuan bazterkeria edo segregazioa amaitzeko neurriak jarriko direla aipatzen da, baina ez du hori saihesteko neurri zehatzik jasotzen».
Publifikazioa erdietsi bitartean, itunpeko eskoletarako proposamen batzuk ere egin dituzte. Hala nola langileen kontrataziorako sarbidea «gardena, objektiboa eta bakarra izatea, kontrolik gabeko kontratazio askatasuna eteteko»; eskola horiei auditoria publikoak egitea; kuotarik ez dutela kobratzen ziurtatzeko kontrol neurriak eta zigorrak jartzea; eta «konpromiso sozialik agertzen ez duten« ikastetxeen itunenak etetea. gainontzean ere itunak «salbuespenezkoak izatea proposatu dute, baita horiei bete beharreko baldintzak jartzea ere, tartean laikoa izatea, benetako doakotasuna bermatzea eta euskalduntzea.
Ekarpenak egin dizkioten beste arlo nagusietako bat euskalduntzea izan da. Testuari «ausardia falta» egotzi diote, iritza «hankamotz» geratzen dela euskarazko murgiltze ereduaren alde egiterakoan. «Euskara modu eraginkorrean orokortu ez eta marko hirueledunean sakontzen jarraitzen du». Bestelakoa da sindikatuaren nahia: «Hizkuntza ereduetatik harago, euskararen murgiltze ereduan sakonduz joan behar da, euskarazko eredu orokortu inklusibora jauzia egiteko».
Euskal Eskola Publikoaz Harro, ildo beretik
Hezkuntza publikoa «ardatzean» ez jartzea, bi sareak mantentzea, titulartasun desberdina duten ikastetxeak «parekatzea», euskararen arloan aurrerapausorik ez egitea... Asko eta asko dira Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak Eusko Legebiltzarra ontzen ari den hezkuntza akordiorako lehen testuari egindako kritikak, gehienak Steilasek egindakoen tankerakoak. Honela laburbildu dute beren iritzia: «Ez gaude ados txostenaren oinarriarekin, norabidearekin eta planteamenduarekin». Salatu dutenez, ez dituzte haien ekarpenak jaso, eta galdegin dute dokumentua atzera botatzea eta hezkuntza publikoaren alde egitea. Gainera, jakinarazi dutenez, ez dute zuzenketarik aurkezteko asmorik: «Behin zirriborroa jasota, ez zaigu iruditzen ekarpenik edo zuzenketarik egin behar diogunik».
Topaguneak, gehien bat, hiru gaitan egin dizkio ekarpen: testuan jasotakoak segregazioari bide ematen diola iruditzen zaie, «sistema duala» mantentzen duela, eta euskalduntzea bultzatzeko ez duela ekarpenik egiten. Haien irudiko, ezin da balekotzat jo ikasleen ISEK Indize Sozioekonomiko eta Kulturalaren arabera ikastetxe batzuetara edo besteetara joatera bideratzen duen sistema: «ISEK eta askotariko ezaugarriko ikasleek osatutako ikastetxeak nahi ditugu, eta hori lortzeko bidean hainbat oztopo gainditu behar direlakoan gaude». Bi sareak mantentzeak segregazioan eragina duela nabarmendu dute: «Ukaezina da sare pribatuak ISEK eskaseko ikasleak uxatzen dituela eta sare publikora bideratzen dituela». Gainera, ez dute begi onez ikusten itunpeko ikastetxeek %100eko finantzaketa edukitzea proposatu izana: «Ez dugu uste horiei diru gehiago emanez konponduko direnik gure hezkuntza sistemak dituen arazoak».
Horiek horrela, galdegin dute ez parekatzea ikastetxe publikoak eta itunpekoak: «Sare publikoa eta itunpeko sare pribatua ezin dira parekatu tratamendu politikoan, ezta administrazioak eman behar dion babesean ere. Publikoa denona da; pribatua, ez». Eta bestelako bide bat proposatu dute: besteak beste, eskatu du eskaintza publiko «integrala» bermatzea herri eta auzo guztietan; eskaintza publiko nahikoa badago, itunik ez egitea; eskola publikoak baliabidez hornitzea; aurrematrikula araudia aldatzea, «ikasleak modu orekatuan matrikulatzeko»; tokian tokiko matrikulazio bulego bakarrak sortzea; derrigorrezkoak ez diren etapak ez ituntzea; eta araudi adostua sortzea, zerbitzu publikoko bokazioa benetan bere gain hartu nahi duten ikastetxeak publiko egiteko aukera izan dezaten».
Euskararen arloan ere zer hobetua ikusten dute. Zirriborroaren aipamenak «orokorrak» direla irizten diote, eta ez dutela «inolako aurrerapausorik» proposatzen. Euskal Hezkuntza Publikoaz Harroren nahia, aldiz, argia da: euskarazko murgiltze eredua orokortzea.
Gai nagusiez duten iritzia ematearekin batera, beste arlo batzuetan ere hobetzeko puntuak badaudela esan dute. Adibidez, erlijioaz aritu dira: «Erlijioaren eskaintzak hautazkoa izan behar du ikastetxe guztietan». |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210276/caballeroren-anaiaren-bulegoa-nahieran-kontratatu-izana-leporatu-dio-eh-bilduk-iruneko-udalari.htm | Politika | Caballeroren anaiaren bulegoa nahieran kontratatu izana leporatu dio EH Bilduk Iruñeko Udalari | Asironen esanetan, udalak kontratazioa justifikatu gabe eta eskaintza gehiago eskatu gabe itxi zituen akordioak abokatu bulego horrekin. Udalak mahai gainean jarri EH Bildu salatzeko aukera, baina onartu egin du Caballeroren anaiaren bazkide bat kontratatu zuela. | Caballeroren anaiaren bulegoa nahieran kontratatu izana leporatu dio EH Bilduk Iruñeko Udalari. Asironen esanetan, udalak kontratazioa justifikatu gabe eta eskaintza gehiago eskatu gabe itxi zituen akordioak abokatu bulego horrekin. Udalak mahai gainean jarri EH Bildu salatzeko aukera, baina onartu egin du Caballeroren anaiaren bazkide bat kontratatu zuela. | EH Bilduk salatu du Iruñeko Udalak hiru aldiz kontratatu duela Maria Caballero bigarren alkateordearen anaiaren abokatu bulegoa, enkargua kanpora ateratzea justifikatu gabe eta eskaintza gehiago ba ote zen argitu gabe. Guztira 11.000 eurotik gorako gastua dela salatu dute, «juridikoki udal aholkularitzaren bitartez» tratatu zitezkeen gaietarako. Erabaki horiekin Navarra Sumaren interesak defendatu izana leporatu diote udal gobernuari.
Joseba Asiron eledunaren esanetan, udalak bulegoaren «espezializazioa» argudiatu duen arren, hiru kasuek ez dute elkarren artean zerikusirik: «Komunean duten gauza bakarra da Navarra Sumaren erabaki politikoak babesteko izan direla». Hiru enkarguak 2020ko otsailetik 2021eko urrira bitarte egin zituzten, eta, EH Bilduren ustez, «karga politiko handiko gaietan» Navarra Sumaren erabakiak defendatzeko erabili ziren.
Lehen kontratazioa Comiruñako dieten diru sarrerak defendatzeko asmoz sinatu zuten, 2020ko otsailean. EH Bilduren esanetan, Navarra Suma taldeko zinegotziek dietak ez itzultzeko helburuz kontratatu zuten abokatu bulegoa. Horretarako, 3.675 euroko ordaindu zizkioten, Asironen arabera, aurrez lanen inguruko aurrekonturik eskatu gabe.
Urte bereko urrian, udal idazkari berriak kontratatzeko deialdia eteteko erabili zituen Iruñeko Udalak bulegoaren zerbitzuak. «2.450 euro ordaindu ziren, eta ez zen beste aurrekonturik eskatu», salatu du Asironek. Urtebete geroago, berriz, Gazteria eta Berdintasun teknikariak aukeratzeko prozesuan eragin zuen bulegoak. Orduan, 4.900 euro ordaindu zizkion udalak, EH Bilduren arabera.
Kontratuen legezkotasuna alde batera utzita, Asironek salatu du funts publikoen erabilera kudeatzeko garaian beharrezkoa dela «modu eredugarri eta arduratsuan» jokatzea, «klientelismoa baztertzeko eta fabore tratuaren susmoak saihesteko». Izan ere, EH Bilduren arabera, ohiko jokabide bilakatu da legealdian: «Argi eta garbi erakusten dute legegintzaldi honen erretratua, zeina ez baita historiara igaroko bertute etiko eta politikoen adibide gisa».
«Espezializazioak»
Akusazioen aurrean, Iruñeko Udalak mahai gainean jarri du auzitegietara jotzeko aukera, ustezko irainen delitu bategatik. Udalaren arabera, aipatutako hiru kasuak «zinegotziekin inolako harreman familiarrik ez duen abokatu baten» esku utzi zituen. Hala, argudiatu du ohikoa dela zerbitzu juridikoek zerbitzuak azpikontratatzea, eta gehitu kontratu horiek «espezializazioen» arabera ematen direla. Udalak jakinarazi duenez, baina, Alberto Anderez da hiru prozesu horietarako kontratatutako abokatua, Alcan abokatu bulegoko bazkidea. Harekin batera, bulegoko bazkide da Javier Caballero ere, Nafarroako presidenteorde ohi eta Navarra Sumako zinegotzi Maria Caballeroren anaia.
Erakundeak azaldu duenez, EH Bilduk aipatutako hiru kasuak koalizio subiranistarekin lotura duten aferak dira. Lehena EH Bilduk udalaren erabaki baten aurka hasitako prozesu bat da. Langileen kontratazioekin lotutako biak, berriz, aurreko legealdian hasi eta orain Navarra Sumak atzera botatako deialdiak dira. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210277/gasa-eta-petrolioa-neurriz-kanpo-garestitzen-ari-dira.htm | Ekonomia | Gasa eta petrolioa neurriz kanpo garestitzen ari dira | Gasaren prezioak %60 egin du gora goizean, Errusiak EBri iturria itxiko dion beldur. Brent petrolio upela 110 dolarrera heldu da, Mendebaldeko konpainiak Errusian petrolioa erosteari uzten ari dira eta. | Gasa eta petrolioa neurriz kanpo garestitzen ari dira. Gasaren prezioak %60 egin du gora goizean, Errusiak EBri iturria itxiko dion beldur. Brent petrolio upela 110 dolarrera heldu da, Mendebaldeko konpainiak Errusian petrolioa erosteari uzten ari dira eta. | Errusiaren aurkako zigor ekonomikoak hartzerakoan, tentuz jokatu dute Europako Batasunak eta AEBek. Energiaren alorra zigorretatik kanpo utzi dute, Europak Errusiaren gasaren eta petrolioaren menpekotasun handia duelako: gasaren heren batetik gora eta petrolioaren laurdena lortzen du Errusiatik. Hala ere, zigorrak hasiak dira eragina izaten Errusiaren petrolio esportazioan.
Mendebaldeko petrolio konpainia handiek iragarri dute Errusiako konpainietan eta proiektuetan dituzten parte hartzeak salduko dituztela, baina, lehen urrats gisa, hango petrolioa erosteari utzi diote. «Errusiako petrolioaren %70ek ez du nork erosi. Europako konpainia handiak ez dira ukitzen ari Errusiako petrolioa, eta soilik Europako findegi eta artekari gutxi batzuk daude oraindik merkatuan», azaldu du Energy Aspects enpresako analista batek. Erabaki politiko bat ez ezik âÂÂErrusiako petrolioari boikota egiteaâÂÂ, arrazoi ekonomiko bat ere badago erabaki horren atzean: garraioaren kostuak izugarri handitu dira, eta itsasontziak eta haien kargamenduari aseguruak egiteko arazoak hedatzen ari dira.
Errusia munduko ekoizle handienetan hirugarrena da, AEBen eta Saudi Arabiaren atzetik. Egunean gutxi gorabehera 7,5 milioi upel esportatzen ditu, eta horren %53 doa Europara, eta beste %39 Asiara. Artikoko hobietako olioak Europa iparraldeko findegietan bukatu ohi du, eta Mediterraneokoetan, berriz, Itsaso Beltzekoak eta Errusia hegoaldekoak. Bilbora ere iristen da Errusiako petrolioa, Petronorren findegirako.
Tentsioaren ondorioz, Brent upelak beste %6 egin du gora gaur goizean, eta 110 dolarrean salerosten ari da.
Are gehiago ari da garestitzen gasa: %60 egin du gora haren prezioak Herbehereetako erreferentziazko merkatuan: megawatt-ordua 194 dolarrean salerosi da goizean, baina gero igoera zerbait apaldu da gero.
Oraingoz, Errusiak ez du eten EBrako gasaren jarioa, eta analista askok uste dute ez duela horretarako asmorik, haren diruaren behar gorria duelako bere burua âÂÂeta gerraâ finantzatzeko. Baina EB hasia da urratsak egiten Errusiarekiko gas menpekotasuna gutxitzeko. Beste herrialde ekoizleen atean joka ari da azken asteetan âÂÂAEBak, Qatar, Aljeria, Nigeria, Trinidad eta Tobago...âÂÂ, haietatik gas natural likidotu gehiago ekartzeko. Garestiagoa da gas hori, eta, gainera, batez ere Asiako herrialdeekin ari da lehian energia iturri hori bermatzeko, eta horrek prezioak igotzea ekarriko du.
Udaberria gerturatu ahala, jaitsi egiten da gas kontsumoa Europan, berogailuak gutxiago behar izaten direlako. Hilabete beroak gas biltegiak betetzeko erabili ohi dira, eta, horregatik, kezka handiena ez da epe laburrekoa, epe erdikoa baizik: Europa gai izango da hurrengo negurako biltegiak betetzeko?
LPEE+ taldearen bilera
Errusia izango da protagonistetako bat petrolioa ekoizten duten herrialdeek izango duten bileran. LPEE Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundeak eta haren hamar bazkide independenteek âÂÂhaien artean nagusia da Errusiaâ bilera telematikoa izango dute erabakitzeko apirilean petrolio ekoizpena egunean beste 400.000 upel handitzen ote duten. Ekoizpena erritmo horretan handitzen ari dira abuztuaz geroztik, pandemian galdutakoa urratsez urrats berreskuratzeko, baina, aldi berean, prezio garestiak eskuratzeko.
Ez da espero estrategia aldatuko dutenik, nahiz eta bileran parte hartuko duten AEBen aliatu nagusietako batek, Saudi Arabiak. Erresuma horri presio egiten aritu zaio Joe Biden AEBetako presidentea, ekoizpena handitu eta petrolioa inflazioan eragiten ari den igoera apaltzeko.
Bide horretan, beste neurri bat izan da AEBek eta harekin batera IEA Nazioarteko Energia Agentzian bildutako herrialde industrializatuek erabaki dutela beren erreserbetatik 60 milioi upel ateratzea. Egunean munduak ia ehun milioi upel kontsumitzen dituela ikusita, neurri horren eragina zalantzazkoa da. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210278/taubirak-bere-hautagaitza-erretiratu-du.htm | Mundua | Taubirak bere hautagaitza erretiratu du | Frantziako Justizia ministro ohiak azaldu du ez zuela lortuko presidentetzarako bozetara aurkezteko beharrezko 500 sinadurak biltzea. «Datozen asteetan» jakinaraziko du noren alde bozkatuko duen. | Taubirak bere hautagaitza erretiratu du. Frantziako Justizia ministro ohiak azaldu du ez zuela lortuko presidentetzarako bozetara aurkezteko beharrezko 500 sinadurak biltzea. «Datozen asteetan» jakinaraziko du noren alde bozkatuko duen. | Frantziako ezkerrean presidentegai bat gutxiago izango dute apirileko bozetan. «Alferrikako suspense bati amaiera» emateko, eta hauteskundeetara aurkezteko baldintza guztiak betetzeko modurik ez zuela argudiatuta, Christiane Taubira Justizia ministro ohiak jakinarazi du bere hautagaitza erretiratu duela.
Taubira izan zen iragan urtarril amaieran egindako primario popularraren bozketako garailea —kalifikaziorik hoberena lortu zuen, «ongi +»—, eta bazirudien horrek bultzada emango ziola haren kanpainari. Asteotan, ordea, ez du goranzko joerarik izan —inkestetan %3ren inguruan geratu da blokeatuta—, eta Ezkerreko Alderdi Erradikalak ere sostengua kendu dio.
Gainera, etzi amaitzen da lehia horretan parte hartzeko beharrezko 500 sinadurak aurkezteko epea, eta Justizia ministro ohia zailtasun handiak izaten ari zen kopuru horretara iristeko; Konstituzio Kontseiluak atzo jakinarazitako datuen arabera, Taubirak 181 besterik ez ditu jaso. «Hautetsi ugarik hitza eman ziguten arren, argi dago ez genuela lortuko 500 sinadurak biltzea», argudiatu du hautagai izandakoak, gaur egindako agerraldian.
Frantziako Justizia ministro ohiaren iritziz, «dispositibo administratibo» hori oztopo izan da primario popularraren «prozesu demokratikoarentzat», eta, egungo egoera ikusirik, uste du asteotako kanpaina «zorigaiztokoa» izango dela sinaduren sistemarentzat: «Eta hori albiste ona izango da».
Primario popularreko «inbestidura bozketa» irabazi ostean, Taubirak helburutzat jarri zuen ezkerreko presidentegaiak hautagaitza beraren eta programa komun baten inguruan elkartzea, baina ez da horretarako gai izan, gainontzekoek ezezkoa erantzun baitiote behin eta berriz.
Horretaz kexu agertu da gaurko agerraldian, uste baitu ezkerrak ez duela «entzuten», eta ohartarazpena ere helarazi die sektore ideologiko horretako presidentegaiei: «Ezkerra ataka gaizto batean dago. Eskua luzatu dut, aldez aurretik eta baldintzarik gabe, baina ohartu gara [batasuna] ezinezkoa dela».
Taubirak «datozen asteetan» azalduko du noren alde egingo duen bozen lehen itzulian; agerraldian ez du inoren alde bozkatzera deitu, eta ez du ezer esan beste hautagai baten kanpainara batzeaz. «Ezkerrari eskatzen diot momentu historiko hau ez galtzeko», adierazi du.
Oraingoz, sektore ideologiko horretako Jean-Luc Melenchon (Frantzia Intsumisoa), Yannick Jadot (ekologistak), Fabien Roussel (Frantziako Alderdi Komunista), Anne Hidalgo (Alderdi Sozialista) eta Nathalie Arthaud (Langileen Borroka) lehiatuko dira bozetan. Horiez gain, Philippe Poutou (Alderdi Antikapitalista Berria) eta Anasse Kazib (hautagai independente marxista) 500 sinadurak bildu nahian ari dira.
Valls, Macronen alde
Taubiraren agerraldiaren aurretik, Manuel Valls Frantziako lehen ministro ohiak jakinarazi du Emmanuel Macron Frantziako presidentearen alde bozkatuko duela —oraindik ez du bere hautagaitzaren berri eman— aurten ere.
Twitter sare sozialera igotako mezu batean, Vallsek azaldu du egungo estatuburua dela «aukera posible bakarra», eta honakoa argudiatu du haren hautuaz: «Erantzukizun eta eskari babes bat da. Baita apustu bat ere».
Frantziako presidentetzarako hauteskundeen lehen itzulia apirilaren 10ean egingo dute, eta bigarrena, bi aste geroago, hil horren 24an. Inkesten arabera, Macron pasatuko litzateke bigarren itzulira, eta harekin batera sailkatzeko moduan leudeke beste hiru hautagai: Marine Le Pen eta Eric Zemmour eskuin muturrekoak, eta Valerie Pecresse LR Errepublikanoak eskuindarraren presidentegaia. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210279/bilboko-orkestra-sinfonikoak-ravel-gogoan-hartuz-hasiko-ditu-mendeurreneko-ospakizunak.htm | Kultura | Bilboko Orkestra Sinfonikoak Ravel gogoan hartuz hasiko ditu mendeurreneko ospakizunak | Hurrengo asteartean beteko dira ehun urte BOSek Bilboko Arriaga antzokian lehen emanaldia eskaini zutenetik, eta hainbat kontzertu, hitzaldi eta erakusketa antolatu dituzte urteurrena gogoan hartzeko. Martxoaren 10ean eta 11n izango dira lehen emanaldiak. | Bilboko Orkestra Sinfonikoak Ravel gogoan hartuz hasiko ditu mendeurreneko ospakizunak. Hurrengo asteartean beteko dira ehun urte BOSek Bilboko Arriaga antzokian lehen emanaldia eskaini zutenetik, eta hainbat kontzertu, hitzaldi eta erakusketa antolatu dituzte urteurrena gogoan hartzeko. Martxoaren 10ean eta 11n izango dira lehen emanaldiak. | Egunez egun kontabilizatu du BOS Bilboko Orkestra Sinfonikoak bere ehun urteko historia: 36.525 egun. 1922ko martxoaren 8an eman zuen bere lehen kontzertua Bilboko Arriaga antzokian, Armand Marsick zuzendari belgikarraren gidaritzapean, eta, mende oso-osoa beteko du hurrengo asteartean. Egunez egun. 1936ko gerraren ondorioz izandako bi urteko isilaldiaren salbuespenarekin, etenik gabea izan da bere ibilbidea ordutik, eta 4.700 emanaldi baino gehiagoko zerrenda osatu du, guztira. Iazko irailean denboraldia hasi zutenetik izan dute gogoan urteurrena, eta, data zehatza hurbildu ahala, mugarri hori gogora ekartzeko ekitaldi sorta aurkeztu dute gaur. Martxoaren 10ean eta 11n eskainiko dituzten kontzertuak izango dira lehen jarduera garrantzitsua, baina hitzaldiak, erakusketak, horma irudiak eta komiki bat ere badituzte prest. Izan ere, ospakizuna «ahalik eta zabalena» izatea izan dute buruan, Ibon Aranberri orkestrako zuzendari teknikoak azaldu duenez.
KONTZERTUAK
Maurice Ravel eta Fustav Mahler izango dira orkestrak hurrengo ostiral eta larunbateko kontzertuaren bizkarrezurra: «orkestraren DNA laburbiltzen duten bi konpositore». Sortu eta bi urtera interpretatu zuen BOSek Ravelen konposizio bat lehenengoz, eta orkestra zuzentzen ere jardun zen ziburutarra 1928ko azaroaren 10ean. Harreman estu hori gogoan hartzeko programatu dute orain Kaddisch, de Deux mélodies hébraïques, eta, harekin batera, Mahlerren Berpizkundea ere interpretatuko dute. Orkestrako ordezkarien hitzetan, oraindik entzutetsuegia ez zenean ere Mahlerren aldeko apustu argia egin baitzuen BOSek, eta, koronabirusaren ondorengo sasoiari keinu egiteko hautatu dute konposizio zehatz hori. Leonard Slatkin arituko da orkestra zuzentzen, eta Bilboko Koral Elkartea zein Miren Urbieta-Vega sopranoa eta Isabelle Druet mezzosopranoa ere izango dira oholtzan.
Ekainaren 18an izango da mendeurreneko bigarren zita handia. Bilboko Guggenheim museoak ere mende laurden betetzen duela gogoan hartuz, kontzertu jendetsua antolatu dute museoan. Kalean egitea zen antolatzaileen hasierako asmoa, eta, beraz, sarrera mugarik gabe, baina eguraldiak traba egin zezakeela pentsatuz, azkenean, bi emanaldi antolatuko dituzte museoko atrioan. Modesto Mussorsky konpositoreak sortutako Erakusketa bateko koadroak eta Augusta Holmes-en Andromeda sinfoniak osatuko dute egitaraua.
Abenduaren 15 eta 16an izango da hurrengo kontzertua. Eraztunen Jauna filmaren jatorrizko bertsioaren proiekzioa egingo dute kasu horretan, euskarazko eta gaztelerazko azpitituluekin, eta orkestrak zuzenean interpretatuko du haren soinu banda. Eta handik astebetera egingo dute mendeurrena ospatzeko laugarren kontzertua; Bilboko Udal Bandarekin batera arituko dira orduan. Orkestrako ordezkariek gogorarazi dutenez, banda eta orkestra erakunde bakarraren parte izan baitziren 20 urtez. Abenduaren 22an egingo dute lehen emanaldia eta 23an bigarrena.
ESTREINALDIAK
Propio Bilboko Orkestra Sinfonikoarentzako sortutako hainbat pieza entzuteko aukera ere eskainiko dute mendeurreneko ekitaldiek. Gabriel Erkoreka konpositore bilbotarrak jaso du mendeurreneko obra sortzeko enkargua, zehazki. Espainiako Musika Saria jaso zuen duela gutxi Erkorekak. Bere lanetan euskal folkloretik hartutako tresnak baliatzeko duen modua eta daukan «konposizio lengoaiaren aberastasunagatik» nabarmendu zion epaimahaiak orduan, eta haren izena izan du gogoan Erik Nielsen BOSeko zuzendari titularrak ere orkestraren mendeurrenerako konposizio bat eskatzeko. 2023an izango da estreinaldia, martxoaren 9an eta 10ean egingo diren kontzertuetan, eta aurreratu dutenez, piano eta orkestrarako kontzertu bat izango da, Alfonso Gomez piano jotzaile gasteiztarraren parte hartzearekin.
Bestalde, Javier Quislant konpositorearen Tiempo silente obra ere estreinatuko du orkestrak aurtengo apirilaren 28 eta 29an. Isabel Urrutiak konposatutako Utopias obra ere eskaini zuen denboraldi hasieran. Andres Isasiren bi poema sinfoniko ere berreskuratu dituzte aurtengo denboraldian, eta beste bi eskainiko dituzte hurrengoan: Zharufa eta Die Sünde, zehazki.
KOMIKIA ETA ERAKUSKETA
Bi hitzaldi ziklo ere antolatu dituzte urteurren denboraldirako: Deustuko unibertsitatean bata eta Guggenheim museoan bestea, eta azken saioak egitea baino ez dira falta programak amaitzeko. Orkestraren historia gogoratzeko egitasmo gehiago ere izango dira, ordea. Erakusketa ibiltari bat ere antolatuko baitute, esaterako, erakundearen mugarri historikoen berri emanez. Martxoaren 17an jarriko dute aurrenekoz ikusgai, Bilboko Arriaga antzokian, eta BOSen lehen kontzertua gogoraraziko duen plaka bat ere jarriko dute egun horretan. Gero, Getxon, Barakaldon, Durangon eta Bizkaiko beste hainbat herrira eramango dute.
Komiki bat ere kaleratuko dute, bestetik. Kike Infame komikigileak sortuko du eta abuzturako edo irailerako nahi dute kalean. Azaldu dutenez, komikia liburua baino formatu «eskuragarriagoa» delako egin dute haren aldeko hautua orkestrako ordezkariek. Pablo Astrain artistak Olabeaga auzoan ehun metroko murala ere sortuko du orkestraren mendeurrenaren omenez.
Orkestrak herritarrekin duen lotura nabarmendu du Lorea Bilbao Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura diputatu eta Bilboko Orkestra Sinfonikoa Patronatuko buruak. «Orkestra bat ezin da 100 urte betetzera heldu herritarren atxikimendurik gabe». |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210280/imqk-berriz-kontratatu-beharko-ditu-kaleratu-zituen-76-garbitzaileak.htm | Ekonomia | IMQk berriz kontratatu beharko ditu kaleratu zituen 76 garbitzaileak | EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi du klinikak lege iruzurra egin zuela. Epailearen ustez, «sexu diskriminazioa» egon da, langileek genero arrakala salatu zutelako greban | IMQk berriz kontratatu beharko ditu kaleratu zituen 76 garbitzaileak. EAEko Auzitegi Nagusiak ebatzi du klinikak lege iruzurra egin zuela. Epailearen ustez, «sexu diskriminazioa» egon da, langileek genero arrakala salatu zutelako greban | «Emakumeak ginelako eta gure eskubideak aldarrikatu genituelako kaleratu gintuzten. Borrokak merezi du». Bihotza Zabala Bilboko IMQ sarerako lan egiten duten 76 langileetako bat da, eta aurki itzuliko da azken urteetan bere lanpostua izan den horretara. Pozik dago, eta aspaldiko partez lasai egin du arnasa; izan ere, EAEko Auzitegi Nagusiak baliogabetu egin du Vicente San Sebastian klinikak eta Zorrotzaurreko Mediku Kontsultategiak iragan abenduan 31n harturiko erabakia. IMQ sareko bi klinikek garbiketa azpikontratatua zuten azken hamarkadetan, eta kate hori kolpetik eten zuten garbitzaile propioak izateko. Epailearen ustez, 76 garbitzaile horien subrogazioa eskubidea urratu egin da, eta horregatik deritzo kaleratze bidegabeak direla. Orain, klinikek langile propio gisa kontratatu beharko dituzte garbitzaileak. Garbitzaileek goizean jaso dute albistea, eta arratsaldean ELA sindikatuak Bilbon duen egoitza nagusian bildu dira —LABek ere epaia txalotu zuen—. ELAk antolatu ditu langileak, eta bere gain hartu zuen defentsa. Une hunkigarriak izan dira, besarkada, poz malko, oihu, muxu eta jauziz beterikoak. Gehienak emakume helduak dira, urte asko daramatzatenak IMQn lanean, eta beren buruak kolpetik kale gorrian ikustea bizkarreko handia izan zen. IMQk iragan azaroan jakinarazi zuen ez zuela berrituko Gizatzen garbiketa azpikontratarekin zuen kontratua. Langileek soldata arrakala amaitzeko greba bat egitera deitu eta bi egunera izan zen. «Lege iruzurra eta zuzenbide abusua egozten dizkio IMQri», azaldu du Haimar Kortabarria abokatuak. «Langileak subrogatu behar zituen, eta legea urratu egin du hori ez egitean», gehitu du. Florentino Eguaras epailearen ebazpenak asko sakontzen du genero aldagaian. Ospitaletako garbitzaileen sektorea oso feminizatua dela nabarmendu du, «genero arrakala %20 ingurukoa» dela, eta langileak normalean atomizatuta egoten direla. IMQko garbitzaileen kasua, baina, ez zen hori, eta antolatuak zeudela aitortzen die. Alde horretatik, ondorio argigarri batera iritsi da: «Kaleratuek gizonezko eta emakumezkoen artean dauden lan baldintzen aldea salatu nahi izan badute, eta kaleratzeek emakumezkoen kolektiboari eragiten badiote, kaleratzeak baliogabeak direla esateko bide berri bat irekitzen da: sexu diskriminazio arrazoi bat dago». Bi soldata eta 1.000 euro IMQk 76 langileak kontratatu beharko ditu, abenduan zituzten baldintzetan, eta tramitazio soldatak ordaindu beharko dizkie (urtarrila eta otsaila). Era berean, 1.000 euro eman beharko dizkio langile bakoitzari, eta 40.000 euro ELA sindikatuari. Horrez gain, garbitzaile horiek ordezkatzeko kontrataturiko langileekin zer egin erabaki behar du. Sindikatuen ustez, garbitzaile berri horiek aurrekoek baino baldintza txarragoak zituzten. Aurrekoak kaleratzeko arrazoia urteekin pilaturiko eskubide eta antzinatasun gainsariak ziren. Esaterako, iaz epaitegietan lorturiko toxikotasun gehigarri bat. ELAko abokatuek epaiketan salatu zuten klinikekin izandako negoziazioetan enpresako ordezkariek onartu zutela garbitzaile multzoa «garestiegia» zela. Haien soldata oinarria 1.040 eurokoa da, eta IMQk iaz hamahiru milioi euro banatu zituen dibidendutan. IMQk Auzitegi Gorenera jotzeko eskubidea du. Hala balitz, ITP-PCBk kaleratu nahi izan zituen 83 langileek bizi izan duten egoera errepikatuko litzateke: garbitzaileak etxean egongo lirateke, gizarte segurantzan izena emanda, eta soldata osoa kobratzen. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210281/egungo-prezioetan-ezin-da-etxerik-eraiki-eraikuntzako-patronalaren-arabera.htm | Ekonomia | «Egungo prezioetan ezin da etxerik eraiki», eraikuntzako patronalaren arabera | Materialen eta eskulanaren kostuak garestitu direnez herrilan kontratuak berrikusi behar direla uste du Ascobi-Biebak, hainbat enpresa etxekalte ari direlako. Hilabete gutxitan kostuak %20 igo direla azaldu du. | «Egungo prezioetan ezin da etxerik eraiki», eraikuntzako patronalaren arabera. Materialen eta eskulanaren kostuak garestitu direnez herrilan kontratuak berrikusi behar direla uste du Ascobi-Biebak, hainbat enpresa etxekalte ari direlako. Hilabete gutxitan kostuak %20 igo direla azaldu du. | «Egungo ekoizpen prezioekin, herrilan askotan eraikuntza enpresek ia irabazi tarterik gabe dihardute, eta batzuetan galerak izango dituzte». Esaldia Iñigo Urresti Bieba Bizkaiko eraikuntza enpresen patronaleko idazkari nagusiarena da. 2021eko balantzea egitean argi gorria piztu du, hilabete gutxiko tartean obren kostuak %20 inguru garestitu direlako: «Oinarrizko material batzuen prezioa %50-60 artean garestitu da kolpetik: aluminioa, kuprea... Soldatak ere %6,5 igo ditugu, lan itunaren arabera, sindikatuek uko egin zioten gradualki igotzeko aukera negoziatzeari». Egoera bideratzeko, lizitaturiko herri-lanen kostua «premiaz» berrikusteko eskatu die euskal erakundeei.
Espainiako Gobernuak herri-lanen kostua berrikustea ahalbidetzen duen dekretu bat onartu zuen asteartean, eta Biebak hura baliatzeko eskatu die Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako erakunde publikoei. Azaldu duenez, herri lanak lizitatzean %6ko irabazi tarte bat kalkulatzen da, eta azken hilabeteetako garestitzearekin ia ezerezean gelditu da tarte hori. «Neurririk hartu ezean, baliteke etorkizuneko eskaintza publikoetara inor ez aurkeztea, eta Europako Funtsen barnean onarturiko egitasmo asko zintzilik gelditzea». Azaldu duenez, egun gutxienez 24 dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan esleitu gabe gelditu diren herri-lan kontratu publikoak.
Hala ere, iaz asko igo zen esleituriko lanen kopurua: %48 hiru lurraldeetan eta %16 Bizkaian. Pandemia aurreko negozio bolumenetara itzuli da sektorea.
Etxebizitza merkatua
Herri-lanez gain, etxebizitza da sektorearen beste merkatu-hobi handia. 2021ean %9 handitu zen etxebizitza berrien ekoizpena Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Hala ere ez du berreskuratu pandemia aurreko erritmoa. Urrestiren ustez eraikuntza erritmo horrekin ez da etxebizitza berri premia asetzen: «Eraikitzen den guztia saltzen da, horrek esan nahi du eskaera badagoela. Mila biztanleko bi etxebizitza berri baino gutxiago egiten dira urtean. Egia da gurea merkatu oso erregularra dela, baina gutxi da hori».
Nola konpondu hori? Patronalak neurri bat behintzat argi du: «Babes ofizialeko etxeek izan dezaketen gehiengo prezioa igo behar da. 11 urtez izoztuta egon dira, eta egungo prezioetara egokitu behar dira”. Eta zenbat igo beharko litzateke? «%15 inguru. Hori egungo datuekin, hiru hilabete barru nola egongo garen ez dakit, baina ez dirudi prezioak merkatzera egingo dutenik».
Etxebizitza, halere, garestitu egin zen iaz. Bizkaiko datuak dira: etxebizitza berriko metro koadroa %1,4 garestitu zen 2020tik (3.625 metro koadro batez beste), eta bigarren eskukoarena %6 (3.140 metro koadro batez beste). Bada, hala ere, ez omen da aski: «Hau da egoeraren egia: egungo prezioan ezin dira etxeak eraiki, eta ez dira eraikiko».
Lan istripuak
Urtea hasi zenetik eraikuntzan lan egiten ari ziren lau langile hil dira. Horietatik hiru altueratik erorita. Urrestik azaldu du «asko arduratzen» dituen egoera bat dela, eta neurri berriak bainoago, daudenak indarrean jartzea dela gakoa istripuak gutxitzeko: «Neurri kolektibo eta indibidualak behar dira, eta haiek betetzen direla bermatzea erakundeen kontrolaren bitartez». Biebaren datuen arabera iaz bi langile hil ziren eraikuntzan, 2020an baino bat gutxiago, eta hemezortzi istripu larri egon ziren, 2020n baino lau gutxiago. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210282/ertzaintzak-emakume-migrante-baten-aurka-erabilitako-biolentzia-arrazista-salatu-dute.htm | Gizartea | Ertzaintzak emakume migrante baten aurka erabilitako «biolentzia arrazista» salatu dute | 2018an Ertzaintzak boliviar jatorriko emakume bati egindako erasoa salatu du Bizkaiko SOS Arrazakeriak Eusko Legebiltzarrean. Andrearen aurkako zazpi urteko espetxe-zigor eskaera bertan behera uzteko eskatu dio Eusko Jaurlaritzari. | Ertzaintzak emakume migrante baten aurka erabilitako «biolentzia arrazista» salatu dute. 2018an Ertzaintzak boliviar jatorriko emakume bati egindako erasoa salatu du Bizkaiko SOS Arrazakeriak Eusko Legebiltzarrean. Andrearen aurkako zazpi urteko espetxe-zigor eskaera bertan behera uzteko eskatu dio Eusko Jaurlaritzari. | Ertzaintzak emakume migrante baten aurka erabilitako «indarkeria arrazista» salatu du Bizkaiko SOS Arrazakeria taldeak Eusko Legebiltzarrean. Alba Garcia Martin eta Sara Nicholson Mendieta Bizkaiko SOS Arrazakeriak-eko bozeramaileek eta Agatha Libano abokatuak agerraldia egingo dute gaur arratsaldean Eusko Legebiltzarreko Instituzio, Gobernantza Publiko eta Segurtasun Batzordean, eta hor emango dituzte kasuaren inguruko xehetasunak. Hala ere, gaur goizean, auziaren nondik norakoak azaldu dizkiete komunikabideei, legebiltzarreko prentsa aretoan. Boliviar jatorria du Silvia L.-k, eta, SOS Arrazakeriak taldeko kideek salatu dutenez, 2018ko maiatzaren 26an Ertzaintzak «legez kanpo» atxilotu eta Getxoko (Bizkaia) polizia etxean «modu basatian» eraso zion. Gertaera haien ondorioz, Eusko Jaurlaritzak zazpi urte espetxe zigorra eskatu du emakumearen aurka, bai eta isun ekonomikoa galdegin ere. 2018ko maiatzaren 26an jazotakoen berri eman dute SOS Arrazakeria elkarteko bozeramaileek. Kontatu dutenez, egun horretan Silvia L.-k ikusi zuen ertzain batzuk kalean zegoen etxegabe bati tratu txarrak ematen ari zitzaizkiola, eta eraso hura geldiarazten saiatu zen. Ertzainen erantzuna «bortitza» izan zela salatu dute elkartekoek: «Emakumea bultzatu eta iraindu zuten. Besteak beste, 'Zoaz zure herrialde madarikatura, zoaz pikutara' esan zion ertzain batek». Etxegabea ere jo egin zuten poliziek, Silviari eskerrak ematen saiatu zenean, elkarteko kideek salatu dutenez. Emakumea Algortako polizia etxera atxilo eraman zuten ondoren, ertzainek haren bikotekideari azalpenik eman gabe. Elkarteko kideek jakinarazi dutenez, polizia etxean ere ez zizkioten bermatu oinarrizko eskubideak: «Poliziek hitz egiteko aukera ukatu zioten, eta zorroa baimenik gabe arakatu». Ziegan, gainera, ertzain batek jo egin zuen emakumea. Kalabozoetako kamerek grabatutako irudiak eskuratu zituen orduan Correo egunkariak, eta bertan ikusten da ertzain batek andrea nola astintzen duen. Une horretatik aurrera «abusu» gehiago izan zirela salatu dute elkarteko kideek: polizia txostenean ez zituzten jaso emakumeak erasoen ondorioz zituen zauriak, eta, gainera, Ertzaintzak salaketa bat jarri zuen Silvia L.-ren aurka. Gaur egun, ertzain bakarra dago akusatuta auzian, zauri arinak eragitea leporatuta. Justizia eta erreparazioa Lau urte igaro dira jazoera haietatik, eta SOS Arrazakeriak elkarteak Eusko Jaurlaritzari exijitu dio bertan behera utz dezala emakumearen aurkako salaketa «bidegabe, neurrigabe eta izugarria». Eraso «arrazista» izan dela gaitzetsi dute elkarteko bozeramaileek, eta «justizia eta erreparazioa» galdegin dituzte. Halaber, elkarteko kideek nabarmendu dute halako gertaerak ez direla kasu «bakanak», eta beharrezkoa dela erakunde publikoek halakoak amaitzeko neurriak hartzea. Era berean, arbuiatu dute Poliziaren salaketa faltsuekin biktima «ikusezin» bilakatu eta «kriminalizatu» nahi dela. Prozesu judizialaren «geldotasuna» ere kritikatu dute SOS Arrazakeriak-eko kideek, bai eta horrek emakumeari sortzen dizkion «ziurgabetasuna eta beldurra» ere. Silvia L.-ren kasua salatzeko babes kanpaina bat abiatu du Bizkaiko SOS Arrazakeria elkarteak, eta, besteak beste, Boliviako kontsulatuaren babesa jaso du. Horrez gain, elkarteko ordezkariek jakinarazi dute Hego Amerikako elkarte batzuek gutun bat bidaliko diotela Eusko Legebiltzarrari «biolentzia instituzional arrazista» amaitzeko eskatzeko. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210283/bilboko-aste-nagusia-ohi-bezala-egin-nahi-du-udalak.htm | Bizigiro | Bilboko Aste Nagusia ohi bezala egin nahi du udalak | Bizkaia Irratian egindako elkarrizketa batean, Juan Mari Aburto hiribilduko alkateak adierazi du jaiak prestatzen hasita daudela, eta asmoa dela «betikoak» izan daitezela. | Bilboko Aste Nagusia ohi bezala egin nahi du udalak. Bizkaia Irratian egindako elkarrizketa batean, Juan Mari Aburto hiribilduko alkateak adierazi du jaiak prestatzen hasita daudela, eta asmoa dela «betikoak» izan daitezela. | «Asmoa da aurtengo Aste Nagusia beti ezagutu dugun modukoa izatea». Hala adierazi du Juan Mari Aburto Bilboko alkateak Bizkaia Irratia hedabideko elkarrizketa batean, goizean. Jakinarazi du udala jaiak prestatzen ari dela, eta, pandemia bukatu ez den arren, asmoa dela ospakizunek betiko itxura izatea.
Inauteriak «positiboak» izan direla azpimarratu du Aburtok, eta, aldarteari dagokionez, «beharrezkoak». Ildo horretatik, «ilusioz» ari dira Aste Nagusiari forma ematen, alkateak esan duenez. «Zuhurtzia osoz esaten dut, baina momentu honetan geure ilusioa da Aste Nagusi potoloa edukitzea aurten, eta horretarako ari gara lanean. Baina, badaezpada, B plan bat ere landuko dugu». |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210284/argindarraren-bezak-10ean-jarraituko-du-gutxienez-ekainaren-30era-arte.htm | Ekonomia | Argindarraren BEZak %10ean jarraituko du gutxienez ekainaren 30era arte | Urteko preziorik garestiena izango du bihar argindarrak merkatu arautuan daudenentzat: 341 euro megawatt-ordua. | Argindarraren BEZak %10ean jarraituko du gutxienez ekainaren 30era arte. Urteko preziorik garestiena izango du bihar argindarrak merkatu arautuan daudenentzat: 341 euro megawatt-ordua. | Luzatzen ari da energia garestiaren aroa, eta Ukrainako gerrak are gehiago luzatzeko arriskua handitu du. Horren ondorioz, Pedro Sanchez Espainiako Gobernuko presidenteak iragarri du herritarren argindar faktura txikitzeko neurriek gutxienez ekainaren 30era arte iraungo dutela.
Horien artean neurririk esanguratsuena da BEZak %10ean jarraituko duela —%21ekoa du tasa ofiziala—. Argindarraren gaineko zerga bereziak ere %0,5ean jarraituko du. Bonu soziala dutenek beherapen handiagoak izango dituzte hurrengo hilabeteotan ere —%25etik %60ra handitu dute bonu hori duten gehienek—.
Gainera, Espainiako Gobernuak beste hiru hilabetez luzatu du CO2-rik isurtzen ez duten zentral elektrikoen mozkina gutxitzen duen neurria. Energia berriztagarriak sustatze aldera, autokontsumoa laguntzeko beste 500 milioi euro jarriko ditu, energia berriztagarrien beste enkante bat egingo du urtearen lehen erdian, eta 1.000 milioi gehiago jarriko ditu energia berriztagarrien ESEPEan.
Neurri horiek gorabehera, argindarrak urteko preziorik garestiena izango du bihar merkatu arautuan dauden herritarrentzat —hamarretik lau, gutxi gorabehera—. Batez beste, 341 euro ordainduko dute megawatt-ordua, baina ordu batzuetan 400 euro izango da prezioa. Iazko abenduaren 23an jo zuen goia argindarrak: 383 euro. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210285/eajk-premiatzat-jo-du-erronka-demografikoari-erantzutea.htm | Politika | EAJk premiatzat jo du «erronka demografikoari» erantzutea | Kontziliazioaz, gazteen emantzipazioaz, aniztasunaz eta etorkinen integrazioaz jardun dute jeltzaleek, Entzunez Eraiki egitasmoko mintegi batean. Demografiaren joerei «baikor» erreparatzeko eskatu du Amand Blanes UABeko ikerlariak, baita biztanleen zahartzeari ere. | EAJk premiatzat jo du «erronka demografikoari» erantzutea. Kontziliazioaz, gazteen emantzipazioaz, aniztasunaz eta etorkinen integrazioaz jardun dute jeltzaleek, Entzunez Eraiki egitasmoko mintegi batean. Demografiaren joerei «baikor» erreparatzeko eskatu du Amand Blanes UABeko ikerlariak, baita biztanleen zahartzeari ere. | EAJk «Euskadiko erronka demografikoari eta gizarte trantsizioari» buruz eztabaidatu du gaur goizean, Hernaniko Orona Ideo Berrikuntza Gunean (Gipuzkoa). Alderdiak Sabino Arana fundazioarekin batera abian jarritako Entzunez Eraiki egitasmoaren barnean antolatu dute mintegia, zeinak helburu baitu «gizartearekin konektatzea, pandemiaren osteko egoera batean», Xabier Barandiaran EBB Euskadi Buru Batzarreko Berrikuntza Politikoko burukide arduradunak EAJren VIII. Batzar Nagusian azaldu zuenez.
«Gai zabala» da erronka demografikoarena, Barandiaranek berak gaur adierazi duenez, baina, era berean, «momentu honetan gure herriak duen erronkarik garrantzitsuenetako bat» dela nabarmendu du. Mintegiak horri heldu nahi izan diola azaldu du, gaiak dituen lau «erronka» nagusien ikuspegitik: kontziliazioa, gazteen emantzipazioa, aniztasuna eta etorkinen integrazioa.
Entzunez Eraiki «gizartearekin harremana izateko eta herritarrei entzuteko prozesu bat» izatea nahi du EAJk, eta gaur egin duten mintegiaren gisakoak baliatu nahi ditu horretarako, alderdiaren barneko formakuntzez eta bestelako zenbait saioz gain. Horregatik, demografia langai duten zenbait gonbidatu ere izan dira gaurko saioan. Horietako bat, Amand Blanes UAB Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Ikerketa Demografikoen Zentroko ikerlaria. Hark eman dio hasiera gaurko saioari, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako joera demografikoen inguruko azalpenak emanez.
«Euskal gizarteak» azken urte eta hamarkadetan «aldaketa demografiko sakonak jasan» dituela adierazi du Blanesek; berezituak, Mendebalde osoari ere eragin badiote ere. Joera horiei, hala ere, «baikor» begiratu behar zaiela nabarmendu du. Baita populazioaren zahartzeari ere, prozesu hori «lehengoratzea oso zaila» izango dela aitortu arren. Esaterako, zahartze horren ondorioz herritarrek eta gizarteak orokorrean izango dituzten ezaugarriei erreparatzea eta aurrea hartzea proposatu du, neurri eraginkorrak hartzeko. «Ez gara gai jakiteko zer ezaugarri izango dituen jendeak zahartzean».
Ugaltze tasan izandako beherakada ere izan du hizpide. Emakumeen %90ek haurrak izan nahi dituztela azaldu du, Espainiako datuetan oinarrituta —datuok Araba, Bizkai eta Gipuzkoara estrapolatu litezkeela zehaztu du—, eta horietatik gehienek bi haur izatea desio dutela. Alabaina, nahi hori ez da islatzen errealitatean, ñabartu duenez, eta hori da gakoa harentzat: aztertzea zergatik ez diren betetzen «espektatibak». Aurkeztu dituen datuetan oinarrituta, argudiatu du arrakala hori «arrazoi materialek» eragiten dutela; hots, lan eta bizi baldintza egonkorrik ezaren ondorioz atzeratzen dutela gehienek ugalketa garaia. «Nahiak ez dira hainbeste aldatu; aukera materialak aldatu dira», esan du. «Botere publikoek» horretan esku hartu behar dutela uste du Blanesek, «emantzipazioa» ahalbidetuko duten baldintzak bermatzeko.
Migratzaileen beharra
Azkenik, migrazioaz aritu da Blanes. Demografiaren bilakaera baldintzatuko duten faktore nagusietako bat izango da datozen urteetan, haren arabera. «Euskal gizarteak migrazio joan-etorrien beharra izango du, eta, horrenbestez, politiken ikuspegitik aztertu beharrekoa ez da hainbeste zenbaterainokoak izango diren joan-etorri horiek, baizik eta nola integratu daitezkeen gizartean».
Egun, Arabara, Bizkaira eta Gipuzkoara iristen den herritarren gehiengoak jatorria Espainiako Estatuan duela zehaztu du, eta ezer gutxi aldatu dela horien pisua azken hamar urteetan. Handik kanpo jaiotakoen proportzioa, berriz, %12 dela esan du, eta espero dela hazten jarraituko duela. Komeni ere hala komeni dela nabarmendu du, «ekonomiak dituen beharrei» erantzuteko. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210286/yvan-colonna-korsikar-presoa-oso-larri-dago-espetxean-jipoitua-izan-ondoren.htm | Mundua | Yvan Colonna korsikar presoa oso larri dago, espetxean jipoitua izan ondoren | Patioan jipoitu dute, eta larri dago. Arnasgailu bat jarri diote. Hedabide batzuek hil egin dela zabaldu dute, baina presoaren abokatuak gezurtatu egin du hori. | Yvan Colonna korsikar presoa oso larri dago, espetxean jipoitua izan ondoren. Patioan jipoitu dute, eta larri dago. Arnasgailu bat jarri diote. Hedabide batzuek hil egin dela zabaldu dute, baina presoaren abokatuak gezurtatu egin du hori. | Yvan Colonna korsikar presoa oso larri dago, espetxeko patioan beste preso batek jipoitu ostean. Arlesko kartzelan (Okzitania) bizi guztiko espetxe zigorra ari da betetzen Claude Erignac prefetaren hilketagatik (1998), eta hiri horretako ospitalean dago oraintxe.
Le Parisien egunkariaren arabera, arnasgailu bat jarri diote, eta presoaren abokatuek Twitter sare sozialean esan dute Colonna ez dela hil, hedabide batzuek informazio hori zabaldu duten arren. Oraindik ez dute argitu presoa zergatik jipoitu duten; erasotzailea «muturreko islamismoagatik» zigortu zuten.
Frantziako Poliziak lau urte behar izan zituen militante nazionalista aurkitu eta atxilo hartzeko, 1999tik 2003ra. Frantzian bilatu zuten, Europara edo beste kontinente batera ihes egin izanaren aukera ikertu zuten, baina Colonna ez zen inoiz atera Mediterraneoko uharte horretatik.
Presoak DPS bereziki zainduriko estatusa du, eta, berez, iaz utz zezaketen baldintzapean aske, baina oraingoz ez diote aukera hori eman. BERRIA Colonnaren abokatu Stella Canavarekin mintzatu zen iaz, eta hark adierazi zuen bere bezeroaren kasuko erabakiak «politikoak» direla.
Sortuk agiri bat plazaratu du Yvan Colonnak jasandako erasoa «gogor» salatzeko. Oharrean gogoratu dute Colonnak DPS edo zaintza bereziko presoaren estatutua izateagatik urratu dizkiotela eskubideak; besteak beste, kondena Korsikan betetzeko aukera. Sortuk elkartasuna adierazi die Colonnaren «senide eta lagunei zein Korsikako askapen mugimenduari». |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210287/laquozaintza-sistema-publiko-batraquo-eskatuko-dute-feministek-bilbon.htm | Gizartea | «Zaintza sistema publiko bat» eskatuko dute feministek Bilbon | Emakumeen Nazioarteko Egunera begira, mugimendu feminista «indartzera» ere deituko du Bilbo Feminista Saretzen plataformak. | «Zaintza sistema publiko bat» eskatuko dute feministek Bilbon. Emakumeen Nazioarteko Egunera begira, mugimendu feminista «indartzera» ere deituko du Bilbo Feminista Saretzen plataformak. | «Zaintza sistema publikoa, unibertsala eta kalitatezkoa» eskatuko dute feministek Bilbon datorren asteartean, eta mugimendu feminista «aldaketarako eta borrokarako indar» gisa berretsiko dute. BFS Bilbo Feminista Saretzen plataformak gaur jakinarazi duenez, Antolakuntza feministaz zaintza sistema publikoa borrokatu! lelopean, Jesusen Bihotza plazatik aterako da Martxoaren 8ko manifestazio nagusia, 19:30ean.
Zaintzari «merezi duen garrantzia» eman eta «lehentasun soziopolitiko eta ekonomikoak berrantolatuko dituen egiturazko aldaketa bat» galdegin du BFSk. Iraultza horri bi oinarri jarri dizkiote: publikoa izatea eta zaintzaileen baldintzak duintzea. «Merkatuaren logikari jarraituko ez dion zaintza sistema bat eskatzen dugu, azpikontrataziorik gabekoa. Era berean, esklabotza baldintzetan bizitza sostengatzen duten andre migratuentzat errekonozimendu politikoa, soziala eta laborala eskatzen dugu», adierazi dute. Horretarako, kolektibo feministak «indartzeko» premia nabarmendu dute, eta horietan antolatzera deitu dituzte emakumeak.
Bilgune Feministak ere zaintza sistema publiko eta komunitarioa defendatu du Martxoaren 8rako aurtengo kanpainan. Zaintzen paradisu artifizialak erretzen lelopean, zaintza lanen «banaketa desorekatua» salatu du taldeak: «Bazterreko eginbeharrak izateaz gain, familia nuklearraren mugetara murrizten dira, eta gero eta merkantilizatuago daude». Era berean, instituzioei egotzi die sistema publikoa «desegitea», eta zaintzari lotutako enpleguak «prekarizatzea» ere deitoratu du: «Arazoa sistemikoa da, eta, beraz, argi dago: zaintzen ulerkera eta eredua aldatzeak egungo antolaketa soziala transformatzea dakar».
Zaintza lanak «demokratizatzeaz» ere mintzatu da Bilgune Feminista, eta «euskal zaintza sistema publiko-komunitario bat» eskatu du: «Zaintza eskubidea eskubide unibertsal gisa onartzea behar dugu; jasotako zaintza ez dadin izan norbere familiaren edota egoera ekonomikoaren araberakoa». Agenda komuna eraikitzera eta mobilizatzera deitu du: «Erantzuleei zuzeneko interpelazioa egiteko momentua da. Mugimendu feminista antolatu bat behar dugu zaintzarako eskubide kolektiboa egia bihurtuko duen sistema bat eraikitzeko, aliantza zabalen bidez: akordio sozial berri bat lortu behar dugu». |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210288/nbek-uste-du-lau-milioi-ukrainarrek-utziko-dutela-herrialdea.htm | Mundua | NBEk uste du lau milioi ukrainarrek utziko dutela herrialdea | Milioi bat ukrainarrek baino gehiagok utzi dute herrialdea dagoeneko. UNHCRk 1.500 milioi euro eskatu ditu «mendeko errefuxiatu krisi handienari» erantzun ahal izateko. | NBEk uste du lau milioi ukrainarrek utziko dutela herrialdea. Milioi bat ukrainarrek baino gehiagok utzi dute herrialdea dagoeneko. UNHCRk 1.500 milioi euro eskatu ditu «mendeko errefuxiatu krisi handienari» erantzun ahal izateko. | Ukrainako iheslariak artatzeko plana ontzen ari da UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandataria. Egunotan jakinarazi duenez, kalkulatzen dute lau milioi herritarrek utziko dutela herrialdea hurrengo hilabeteetan, abuztura arte. Ukrainako biztanleria osoaren %10 litzateke hori, eta iheslari horietatik erdiei baino gehiagori (2,4 milioi pertsona) arreta emateko baliabideak atondu nahi ditu orain. Behin-behineko plana da, eta egokituz joan beharko dute denborarekin.
Ukrainarren ihesak ez du etenik. Otsailaren 24an, Errusiak erasoa hasi zuenean, 80.000 lagun inguruk utzi zuten herrialdea. Otsailaren 25ean, 120.000 inguruk. Geroztik, 150.000 lagunek baino gehiagok utzi dute herrialdea egunero. Martxoaren 1ean bakarrik, ia 200.000 lagunek utzi zuten Ukraina.
Ikusi gehiago: Amagoia Mujika Tolaretxipi BERRIAren berriemaile bereziaren lehen kronika Ukrainako mugatik
Guztira 1.040.000 herritarrek gurutzatu dituzte mugak, leku seguruagoetara joateko. Pentsatzekoa da UNHCRk erregistratutako horiez aparte ere izango direla iheslari gehiago. Iheslari gehienak Polonia aldera doaz. Herrialdeak 550.000 iheslari baino gehiago hartu ditu astebetean. Hungariara ia 135.000 iritsi dira. Moldaviak 100.000 hartu ditu. Eslovakiak, 70.000. Eta Errumaniak, 50.000. Europako beste herrialde batzuetara joan dira 90.000 iheslari.
Bielorrusiara, iheslaririk ez
Bielorrusiara, berriz, ia ez da iheslaririk joan Ukrainatik. 357 besterik ez ditu zenbatu UNHCRk. Eta Errusiara joandakoen inguruan, datuak ez datoz bat. Nazioarteko erakundearen arabera, 48.000 inguru joan dira, baina, beste iturri batzuen arabera, 100.000 ere izan litezke. Ez dago argi Donetsketik eta Luhansketik Errusiara joandakoan 48.000 horietan zenbatu dituen UNHCRk edo ez.
Ukraina mendebaldeko herrialdeek 500 milioi euro beharko dituzte errefuxiatuei harrera egiteko abuztura bitartean, UNHCren arabera. Poloniak, Moldaviak, Hungariak, Errumaniak eta Eslovakiak jasoko lukete diru hori.
Horrez gain, 1.000 milioi euro gehiago beharko dituzte, Ukraina barruan sortuko diren beharrei erantzuteko; uste dute hurrengo sei hilabeteetan sei milioi pertsona inguruk laguntza beharko dutela Ukrainan bertan, gerrak sortutako gabeziengatik.
Guztira, lau milioi iheslari horiez gain, eta Ukrainan laguntza gorria beharko duten sei milioi herritar horiez gain, beste sei bat milioi herritarrek ere beharko dute babesa, UNHCR-ren arabera. Hamasei milioi lirateke guztira, herritar guztien herenak baino gehiago.
«Mendeko krisi handiena»
Shabia Mantoo UNHCRko bozeramaileak aste honetan esan duenez, baliteke«mende honetako errefuxiatu krisi handiena» izatea Ukrainakoa. Siriako gerraren ondorioz aurreko hamarkadan izan zen iheslarien krisia baino handiagoa ere bai.
UNHCRk egin duen kalkulu hori —litekeena dela lau milioi herritarrek ihes egitea— motz gera litekeela ere ohartarazi du, erakundea egunero ari delako egoera ebaluatzen, eta iheslarien joana etenik gabea delako.
UNHCRk seinalatu du beste herrialdeetara iritsi diren lehen iheslari horietatik gehienak baliabideak dituzten pertsonak direla: autoz edo ibilgailuren batean iritsi dira mugara, eta zenbaitzuek badute senide edo ezagunen bat herrialde horietan. Baina errefuxiatuen artarako erakundeak ohartarazi du gerra luzatzen bada eta hiri gehiagotan kalteak jasaten badituzte, baliabide gutxiago dutenak ere hasiko direla ihes egiten. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210289/ilharren-ahate-hiltze-bat-eragotzi-du-elbk.htm | Gizartea | Ilharren ahate hiltze bat eragotzi du ELBk | 150 bat herritar elkartu dira, laborarien sindikatuak deituta, Pirinio Atlantikoetako departamenduko higiene zerbitzuetako kamioia etxaldera sartzen ez uzteko. | Ilharren ahate hiltze bat eragotzi du ELBk. 150 bat herritar elkartu dira, laborarien sindikatuak deituta, Pirinio Atlantikoetako departamenduko higiene zerbitzuetako kamioia etxaldera sartzen ez uzteko. | ELB sindikatuak deituta, 150 lagun inguru bildu dira Ilharreko Bidarteberria etxaldean (Nafarroa Beherea), bertako ahateak hiltzea oztopatzeko. 16:00 aldera iritsi dira Pirinio Atlantikoetako administrazioko teknikaria, baina herritarrek ez diote utzi etxaldera hurbiltzen. Tentsio momentu batzuen ondotik, gibel egitea erabaki du. «Gizarteak oztopatu du ahateen hiltzea, eta ELB sindikatu azkar batek», adierazi du Julen Perez ELB sindikatuko laborariak.
Duela hiru aste agertu zen hegazti gripea Gabadin (Nafarroa Beherea), eta, Frantziako Estatuak finkatutako neurrien arabera, hiru kilometroko perimetroan diren ahate guziak hil behar dituzte. Azken urteetan behin baino gehiagotan salatu du ELBk neurri horren «zentzugabekeria». 2017an, Frantzia hiltze prebentiboekin hasi zenean, hiru etxaldetan antolatu zituzten herri harresiak; jendarmeak herritarrei oldartu zitzaizkien, baina ez zuten ahateak hiltzea kausitu. Ordutik, gatazka konpondu gabe dago oraindik ere, eta laborari sindikatuak behin baino gehiagotan deitu du mobilizaziora. Otsailean, mila pertsonak manifestazioa egin zuten Donapaleun (Nafarroa Behera).
1200 ahate dituzte Ilharreko Bidarteberria etxaldean: horietako 800ekin etxaldeko gastuak ordaintzen dituzte, eta gainerako 400 ahateekin lortzen dituzte irabaziak. Orain, 200 ahate gelditzen zaizkie urteko produkzioa bukatzeko; martxo erdirako hilko dituzte.
Anses Frantziako osasun segurtasunerako agentziaren arabera, birusa agertzen bada hiruzpalau egunera hil behar dira ahateak, baina jadanik hiru aste pasatu dira hegazti gripea agertu zenetik. Hori horrela, beste bi aste itxaroteko eskatu du sindikatuak.
Patrick Dagorret ELBko kideak azaldu duenez, administrazioak ahateak hilen balitu, laborariek ez lukete irabazirik izanen. Dagorreten arabera, gainera, Bidarteberriako ahateak «ez dira kutsatuak, ez dute sintomarik», eta, beraz, «ez da arriskurik».
ELB sindikatuak deitu du protestara, eta hark hartu du administrazioa blokeatzeko ardura; etxaldeko laborariak etxe barnean gelditu dira. 2017an izan ziren blokeatzeen ondotik, epaiketak izan ziren Paueko Auzitegian: laborariak errugabetzat jo zituzten, eta sindikatua zigortu zuten. Administrazioko arduradunaren aitzinean, laborariek espresuki galdetu diete herritarrei teknikariak sartzen uzteko. «Guk atea irekitzen ahal dizugu, baina ezin dugu eremu publikoan eragin», iharduki diote. Haien jarrerak «ondorioak» izanen dituela erantzun die arduradunak.
Herritarrek gogor hartu dute, eta haserre joan da departamenduko teknikaria. Gainera, lastozko bi fardorekin blokeatu diote autoa, eta bertan utzi behar izan du. Txalo zaparrada batekin agurtu dute. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210290/berria-erremonte-txapelketa-2022-aurkeztu-da-galarretan-etorkizuneko-erremontistekin.htm | Kirola | Berria Erremonte Txapelketa 2022 aurkeztu da Galarretan etorkizuneko erremontistekin | Sei bikotek jokatuko dute eta bi multzotan banatuak. Multzo bakoitzeko lehenengo biak sailkatuko dira finalerdietara. | Berria Erremonte Txapelketa 2022 aurkeztu da Galarretan etorkizuneko erremontistekin. Sei bikotek jokatuko dute eta bi multzotan banatuak. Multzo bakoitzeko lehenengo biak sailkatuko dira finalerdietara. | Berria Erremonte Txapelketa aurkeztu zen Galarretan. Aurtengo txapelketa sei bikotek osatuko dute eta etorkizuneko erremontistentzat dago zuzendua, baita gaur egunean puntan dabiltzen hainbat pilotarirentzat.
Sei bikoteak ondorengoak dira: Susperregi-Zubiri, Urrutia II-Labaka, Goikoetxea V-Odei, Loitegi-Zaldua I, Aldabe-Apezetxea, eta Etxarri-Martirena. Lehenengo hiru bikoteak A taldean daude eta ondorengo hirurak B taldean. Aurreneko fasean ligaxka jokatuko da talde bakoitzeko bikoteen artean denak denen aurka.
Hiru jardunalditan jokatuko da, martxoaren 5ean, martxoaren 12an eta martxoaren 19an. Lehenengo bi sailkatuak finalerdietara sailkatuko dira eta martxoaren 26an jokatuko da lehenengo finalerdia eta apirilaren 2an bigarren finalerdia. Finalerdietako irabazleak finala jokatuko dute apirilaren 9an.
Larunbateko jardunaldian Urrutia II-Labakak, Goikoetxea V-Odeiren kontra jokatuko dute eta Etxarri-Martirenak, Loitegi-Zalduaren kontra. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210291/feijook-ppko-presidente-izateko-hautagaitza-aurkeztuko-du.htm | Mundua | Feijook PPko presidente izateko hautagaitza aurkeztuko du | Galiziako presidentearen esanetan, «presaz, baina ondo hausnartutako» erabakia izan da, eta nabarmendu du «guztiz bateragarria» dela Xuntako eta alderdiko presidente izatea. | Feijook PPko presidente izateko hautagaitza aurkeztuko du. Galiziako presidentearen esanetan, «presaz, baina ondo hausnartutako» erabakia izan da, eta nabarmendu du «guztiz bateragarria» dela Xuntako eta alderdiko presidente izatea. | Azken asteetako zurrumurrua baieztatu da. Galiziako Xuntako buru Alberto Nuñez Feijook Alderdi Popularreko presidente izateko hautagaitza aurkeztuko du. Azaldu duenez, PPko presidentegai izateko erabakia «presaz, baina ondo hausnartuta» hartu du. «Umiltasunez eta konbentzimenduz, nire herrialdearen zerbitzura jartzeko betebeharra dut, Espainiak gobernu serio bat edukitzeko». Hori bai, ziurtatu du ez dela «Galiziatik gutxienez hilabete batean joango». Ondo bidean, Feijook ordezkatuko du Pablo Casado, oraindik PPko presidente dena, datorren apirilaren 1ean eta 2an alderdiak Sevillan (Espainia) egitekoa duen ezohiko kongresuan.
Feijook adierazpen horiek egin ditu gaur Galiziako PPko zuzendaritzarekin bildu eta osteko agerraldian, Santiagon. Hasieran, uzkur agertu da haren alderdiaren gaurkotasunari buruz hitz egiteko, baina aitortu du «azken asteetako gertaerek erabaki bat hartzera behartu» dutela. Hau ere erantsi du: «Inoiz ez nuen pentsatuko horrelako erabaki bat hartu beharko nukeenik». Alderdiko kideei eskaera argia egin die: «Alderdi Popularreko presidentetzarako hautagaitza aurkezteko baimena eskatzen dizuet».
Goizean, hedabideek galdetu diotenean bateragarriak ote diren Galiziako presidente kargua eta PPko balizko zuzendaritza, Feijook esan du «guztiz bateragarria» dela «Xuntako eta alderdi bateko buru izatea», eta gaineratu du «jakitun» dela Galiziarekin duen erantzukizunaz. «Galizia ez dut hilabete barru utziko». Hain zuzen, iragarri du martxoan eta apirilean gobernu plangintzarekin jarraitzeko «asmoa» duela.
Casado ordezkatzeko hautagaiek martxoaren 9ko 20:00ak baino lehenago izena eman beharko dute, eta, oraingoz, Feijooz gain ez dago beste presidentegairik.
Bitartean, Isabel Diaz Ayuso Madrilgo erkidegoko presidenteak «eskertu» egin dio Feijoori egindako urratsa. «Bide bakarra dago Sanchezen gobernua aldatzeko: aurrera begiratu eta geure onena ematea», idatzi du bere Twitter kontuan. Diaz Ayusok Feijoori babesa adierazi dion heinean, ordea, PPren zuzendaritza nazionalari kritika gogorrak egin dizkio, alderdiaren barruan haren aurka hasitako «kanpainagatik», eta afera horretan inplikatutako guztiak kanporatzea exijitu zuen.
Bestalde, gaur goizean Laura Garrido Euskadiko PPko idazkari nagusiak adierazi duenez, alderdiko «gehiengo handi» batek Feijoo babesten du. «Erreferente bat da gure alderdian», esan du Euskadi Irratiko Faktoria saioan. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210293/euskal-pen-klubak-eskatu-du-gerra-ez-erabiltzeko-adierazpen-askatasuna-murrizteko.htm | Kultura | Euskal PEN klubak eskatu du gerra ez erabiltzeko adierazpen askatasuna murrizteko | Urtzi Urrutikoetxea ordezkariak adierazi du Ukrainako kideekin harremanetan daudela, eta, besteak beste, Polonian atxilotuta dagoen Pablo Gonzalez kazetari euskal herritarra gogoratu du. | Euskal PEN klubak eskatu du gerra ez erabiltzeko adierazpen askatasuna murrizteko. Urtzi Urrutikoetxea ordezkariak adierazi du Ukrainako kideekin harremanetan daudela, eta, besteak beste, Polonian atxilotuta dagoen Pablo Gonzalez kazetari euskal herritarra gogoratu du. | Euskal PEN klubak nazioarteko agintariei dei egin die Ukrainako gerra ez erabiltzeko aitzakia gisa adierazpen askatasuna murrizteko. Urtzi Urrutikoetxea ordezkariarekin mintzatu da BERRIA. Urrutikoetxeak eta Laura Mintegik hitz egin dute asteazken iluntzean, eta azken egunotan Errusia zigortzeko asmoz hartu diren hainbat neurri dituzte hizpide. Sortzaile errusiarrei boikot egiteko deiaz eta Europako Batasunak Errusiako hainbat hedabideren lana oztopatzeko harturiko neurriez mintzatu dira. «Zure antipodetan dagoen jendearen adierazpen askatasuna defendatu egin behar da».
Horrez gain, Pablo Gonzalez kazetaria hartu dute gogoan. Poloniako agintariek atxilotu egin zuten duela bi egun, eta inkomunikatuta daukate oraindik, «Poloniaren interesen kontra» egitea egotzita. Salatu dutenez, Ukrainako eta Espainiako zerbitzu sekretuek elkarri lagundu diote Gonzalez kazetariaren atxiloketan. Gerraren aitzakiapean adierazpen askatasunaren aurkako adibide gisa jarri du Euskal PEN klubak gertaera hori.
Nazioarteko PEN klubak gutun bat plazaratu du aste honetan, Ukrainako sortzaileei zuzenduta, sostengua eta elkartasuna agertzeko, Errusiaren inbasioa dela-eta, eta sarraskia berehala gelditzeko eskatzeko. Mila idazlek, artistak eta Nobel saridunek baino gehiagok sinatu dute gutuna.
Sinatzaileen artean daude Urrutikoetxea eta Mintegi, baita Uxue Alberdi, Kirmen Uribe, Miren Agur Meabe idazleak eta Teresa Toda kazetaria ere.
«Bake deialdiarekin bat egitea erabaki dugu», esan du Urrutikoetxeak. Adierazi du PEN kluba Ukrainako kideekin harremanetan dagoela, eta, besteak beste, hitzaldiak-eta egiten ari direla haiekin, Internet bidez. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210294/kalitateak-ondutako-garaipena.htm | Kirola | Kalitateak ondutako garaipena | Realak irabazi egin du Son Moixen, Silvaren eta Merinoren golei esker. Txuri-urdinak Europako postuetara itzuli dira, eta puntu bakarrera dute Txapeldunen Liga. | Kalitateak ondutako garaipena. Realak irabazi egin du Son Moixen, Silvaren eta Merinoren golei esker. Txuri-urdinak Europako postuetara itzuli dira, eta puntu bakarrera dute Txapeldunen Liga. | Realak bost partida egin ditu etxetik kanpo irabazi gabe, baina Anoetatik urrun lortutako garaipenen bidera itzuli da Mallorcan irabazita. Talde txuri-urdina aise gailendu da, eta Europako postuetan da berriz ere. Seigarren postuan kokatu da, eta puntu bakarrera du Txapeldunen Liga.
Donostiarrek kalitatearen izenean irabazi dute. Maila handieneko jokalariek aise jokatzen dutenean igarri egiten du taldeak, eta hori gertatu da Son Moixen. David Silvak eta Mikel Merinok beren magiaren lorratza utzi dute Mallorcako soropilean; espainiarrak egin du lehen gola, 35. minutuan. Sasoi honetan lortu duen lehendabizikoa izan da. Nafarrak egin du bigarrena, 62. minutuan.
Hain justu, biak izan dira lehen goleko protagonistak. Silvak Merinorekin jokaldi bikaina antolatu, eta bukaera are hobea eman dio. Silvak hiru laurdenen eremuan jaso du baloia; lehendabizi, etxeko atzelariak herrestatuz Merinorekin jokatu du, eta erdilari nafarrak lerro arteko pase bikain batekin itzuli dio baloia, ordurako aterantz egin duen Silvari. Espainiarraren errematea kategorikoa izan da, gola eginez. Realeko bi jokalariek beren trebezia erakutsi dute jokaldi horretan.
Aurrez, Realak ohiko sendotasuna erakutsi du defentsan. Estutasun gutxi igaro ditu, nahiz eta, egiari zor, Mallorcak bizi ekin dion neurketari. Herrialde Katalanetako taldeak sarri egin du bisitarien atera, baina Imanol Alguacilen taldeak ondo eutsi die etxekoen saialdiei, eta minutuek aurrera erosoago aritu da, markagailuan aurrea hartuz. Atsedenaldira artean aise aritu dira donostiarrak.
Bigarrenean, tankeran
Reala emaitza on batekin joan da atsedenaldira. Handik itzultzerakoan ere gidoi berari eustea izan du xede. Lortu du, eta hala lotu du garaipena. Mallorcak suspertuta ekin dio bigarren zatiari ere, markagailua irauli beharra zuenaren jakitun, eta Take Kubok eduki du neurketa orekatzeko abagunea. Ez du probestu, ordea, eta Realak norgehiagokaren gidaritza hartu du beste behin.
Txuri-urdinek agudo egin dute lasaitasunaren gola; gutxika Mallorcaren areara egin dute, eta haietako jokaldi batean, aldeko kornerra adierazi du epaileak. Merinok buruz errematatu ostean, Raillok aldendu eta berriz ere erdilariari heldu zaio baloia, eta bigarrenean ez du barkatu. Huts eta bikoa egin, eta neurketa bideratu du.
Hortik aurrera, patxadan aritu da Reala. Imanolek minutuak banatu, eta ezohiko futbolariek zelairatu ditu: Nais Djouhara, Alex Sola edo Asier Illarramendi, esaterako. Mutrikuarrak joan zen igandeko itzulerari beste minutu batzuk gehitu dizkio, lehiaketako erritmoa berreskuratzeko saiakeran.
Haiek zelaian zirela, Realak bigarren garaipena eskuratu du segidan. Erosotasunez lortu ere, azken minutuetako baloi jabetza luzeek baieztaten dutenez. Hiru puntuak batu, eta halaxe itzuli da Europako postuetara. Ligan soilik ari denetik jokoan izandako sei puntuak poltsikoratu dituzte txuri-urdinek, berriz ere txapelketa kontinentalerako sailkatzeko ahaleginean aurkari zuzenen erritmoari eutsiz. |
2022-3-2 | https://www.berria.eus/albisteak/210295/finalik-gabe-geratu-da-athletic.htm | Kirola | Finalik gabe geratu da Athletic | Athleticek ez du jokatuko Espainiako Kopako finala, galdu egin baitu Valentzian (1-0) finalerdien itzulikoan. Oso baliabide gutxi erakutsi dute zuri-gorriek, ezustean. | Finalik gabe geratu da Athletic. Athleticek ez du jokatuko Espainiako Kopako finala, galdu egin baitu Valentzian (1-0) finalerdien itzulikoan. Oso baliabide gutxi erakutsi dute zuri-gorriek, ezustean. | Athletic ez da Espainiako Kopako finalean izango. Ez du hirugarren aldiz segidan jokatuko final hori. Eta merezi ere ez, ezer gutxi egin zuelako atzo Valentzian. Finalerdietako bi partidetan ez da gai izan aurkariari irabazteko: etxean berdindu, eta atzo galdu. Inork espero ez zuenean, aspaldiko partidarik eskasena jokatu zuen Marcelinoren taldeak.
Joanekoan, Marcelinok esan zuan ez zuela bete-beteko partida jokatu. Valentziaren jokoan (ez-jokoan) sartu izanari egotzi zion gabezia. Bada, atzo ere ezer gutxi egin zuen haren taldeak, eta atzo Valentzia ez zen atera ez-jokatzera. Sikiera aurkariak bereak eta bi egin bazituen... Baina ez. Etxekoek ere ez zuten ia ezer egin erasoan.
Horrek min handiagoa ematen du atzokoaren inguruan. Athleticek aurreko sasoiko udaberri garaiko talde hilaren itxura eman zuen. Noiz eta denboraldiko sasoi puntu eta joko bolada onenean dagoenean. Ez da erraz ulertzekoa, eta gainera, zertarako hasi azalpen bila? Kolpe handia izan zen atzokoa, eta minaren gainean hobe beroan ez egitea azterketak.
Baliabide bakarra erakutsi zuten zuri-gorriek erasoan: kontraerasoa. Partida horrela prestatuta ote zegoen edo ez, Marcelinok jakingo du. Kontua da ez zela aukera txarra, ikusirik Valentziak txorimaloarena egin zuela atzealdeko lanean. Nola uler daiteke, bestela, Iñaki Williamsi atzelari baten aurka lasterka egiten uztea, aurreko lan guztiak oker egitearen ondorioz?
Partida hasi eta berehala ipini zuen baloia Valentziaren arean Athleticek, Williamsen lasterraldi batean. Baina gerora taldeak erakutsi zuen gabezia azkar azaldu zen: argitasun falta erasoan. Antzeko jokaldia izan zuen 30. minutuan, baina, orduan ere, ezer onik ez. Gertuago izan zuen gola 41. minutuan. Muniainek, kontraeraso garbian, pase doitua eman zion Williamsi, baina horrek berandu erabaki zuen atera begiratu behar zuela, eta Mamardaxvili gainera joan zitzaion.
Bitartean, ez pentsa etxekoak txistua eta danbolina jotzeko moduan ari zirenik. Hasieran, baloia luze joz, batere zentzurik gabe, presaka; gero, baloi jabetza luzeren bat, baina sakontasunik gabe. Ezer ez erasoan, azken batean. Jokaldi solte batean garaipena lotzen hasteko bidea ikusi zuen arte. Falta bat albo batean, erdiraketa, Yerayk erdira urrundu buruz, eta Guedesek zartakoa eskuinez Agirrezabalaren sarera. Lehen zatiko ikuskizun kaskarrak inondik ere merezi ez zuen gola. Baina Athletic galtzen iritsi zen atsedenaldira.
Eta galdu egin zuen partida amaieran ere. Ezintasunaren ariketa desiratu gabea egitera behartu zuelako Valentziak, aldeko emaitzarekin. Lerroak atzeratu zituen, eta lehen zatian baino askoz hobeto egin zuen defentsako lana. Kosta zitzaion Marcelinori aldaketak egitea, 60. minutuan atera zituelako Sancet, Vencedor eta Petxarroman, aulkira Raul Garcia, Dani Garcia eta Lekue bidaliz. Gero, Williams gaztea ere atera zuen, baina alferrik. Partida irauli behar, eta atera jaurtiketa bakarra egin zuen azkenera arte. Dena esaten du datu horrek. Baita beste honek ere, datua baino begiek ikusi zutena: baloia goian galdu eta zergatik ez zuen egin presio itogarria beti egin ohi duen bezala? Ba al daki taldeak finalak jokatzen? Beroan egindako galdera izan daiteke, baina min eman zuen atzo Athletic ikusteak. Urtebetean Kopako bi finaletan erakutsi zuen itxuraren eta atzokoaren oinarrian ematen du badela zerbait. Burua akaso? Presioaren soka estuaz jantzita? Halako Kopa polita egin, Bartzelona eta Real Madril kaleratu, eta mingarria izan da atzoko moduan galtzea. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210320/korridore-humanitarioak-irekitzea-adostu-dute-errusiak-eta-ukrainak-bigarren-negoziazio-saioan.htm | Mundua | Korridore humanitarioak irekitzea adostu dute Errusiak eta Ukrainak bigarren negoziazio saioan | Ukrainako gerrak astebete egin du gaur. Errusiak erasoaldiarekin jarraitzen du, eta jakinarazi du Kherson kontrolpean duela. Kieven eta Kherkoven eraso egiten ari da oraindik ere. Errefuxiatuak milioi bat dira jada, UNHCR-ren arabera. | Korridore humanitarioak irekitzea adostu dute Errusiak eta Ukrainak bigarren negoziazio saioan. Ukrainako gerrak astebete egin du gaur. Errusiak erasoaldiarekin jarraitzen du, eta jakinarazi du Kherson kontrolpean duela. Kieven eta Kherkoven eraso egiten ari da oraindik ere. Errefuxiatuak milioi bat dira jada, UNHCR-ren arabera. | * NBEren Batzar Nagusiak Ukrainaren inbasioa gaitzetsi du
* Amagoia Mujika Tolaretxipi, berriemaile bereziaren kronika: 'Ukrainarrak, poloniarren babesean'
* Lavrovek Bideni esan dio mundu gerra dela zigorren alternatiba
* Euskal PEN klubak eskatu du gerra ez erabiltzeko adierazpen askatasuna murrizteko |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210321/eusko-legebiltzarrak-berdintasun-lege-berria-onartu-du.htm | Gizartea | Eusko Legebiltzarrak Berdintasun Lege berria onartu du | EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk aldeko botoa eman dute, EH Bildu eta PP+C’s abstenitu egin dira, eta Voxek kontra bozkatu du. 2005eko legea berritu du arauak, eta indarkeria matxistaren alorrean aldaketak jasotzen ditu. | Eusko Legebiltzarrak Berdintasun Lege berria onartu du. EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk aldeko botoa eman dute, EH Bildu eta PP+C’s abstenitu egin dira, eta Voxek kontra bozkatu du. 2005eko legea berritu du arauak, eta indarkeria matxistaren alorrean aldaketak jasotzen ditu. | Eusko Legebiltzarrak adostasun zabalarekin onartu du EAEko Berdintasun Lege berria: aurkako boto bakarra izan du, Vox taldearena. EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk legearen alde bozkatu dute (46 boto), eta EH Bilduk eta PP+C’s-k abstentziora jo dute (27 boto). Nazioarteko hitzarmenetara egokitzeko asmoz abiatu zuen Emakundek 2005eko legea berritzeko prozesua, eta indarkeria matxistaren alorrean egin ditu aldaketarik esanguratsuenak: bortizkeriaren definizioa eta eremua zabaldu, arreta integrala bermatu, hildako andreen seme-alabei laguntza ekonomikoak eman, erakundeen arteko koordinazioa hobetu eta erreparaziorako eskubidea aitortu. Zuzenketen prozesuan, gainera, adostu zuten indarkeria digitala, instituzionala eta obstetrikoa ere jasotzea, eta biktimen babes neurriak martxan jartzea arriskua antzematen den egoera guztietan, baita andreek salaketa ez jartzea erabakitzen dutenean edo auzitegiek kasua artxibatzen dutenean ere. Soldatak parekatzeko neurri batzuk ere jaso dituzte lege erreforman. Batetik, erakunde publikoek «gardentasuna» bermatu beharko dute lan sarien alorrean, eta ikuskatzeak egin. Eremu pribatuan, berriz, administrazio publikoek kontratatutako edo diruz lagundutako enpresek eta erakundeek ere soldata berdintasuneko irizpideak bete beharko dituzte, besteak beste. Eusko Jaurlaritzak aurkeztu zuen lege proiektua, 2020ko azaroan, eta, beraz, gobernua sostengatzen duten bi taldeen babesarekin nahikoa zuen aurrera egiteko. Haatik, EAJk eta PSE-EEk ez ezik, Elkarrekin Podemos-IUk ere bat egin du gaur testuarekin. Ezkerreko koalizioarentzat aski arrazoiak daude legearen alde egiteko: besteak beste, nabarmendu du Istanbulgo hitzarmena betetzen duela, mugimendu feministaren aldarrikapen asko jasotzen dituela eta askotariko indarkeria matxistak borrokatzeko tresnak eskura jartzen dituela. EH Bilduk, ostera, legea aurrerapausotzat jo arren, ez dela nahikoa iritzi dio, eta hainbat hutsune ikusten dizkio, besteak beste, aurrekontuarekin eta zaintzarekin lotuta. Abstentziora jo du EH Bilduk, eta baita PPk ere. Eskuineko taldeak beharrezkoa ikusten du legea, baina uste du zenbait alorretan «adierazpen hutsetan» geratzen dela, «zehaztasun nahikorik» gabe, eta horregatik ez du aldeko botoa eman. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210322/amagoia-mujikaren-kronika-katalanez-eta-galegoz-argitaratu-dute-vilaweb-eta-nos-diario-hedabideek.htm | Mundua | Amagoia Mujikaren kronika katalanez eta galegoz argitaratu dute 'Vilaweb' eta 'Nòs Diario' hedabideek | BERRIAk bi hedabide horiekin duen elkarlan hitzarmenaren barruan argitaratu dute. | Amagoia Mujikaren kronika katalanez eta galegoz argitaratu dute 'Vilaweb' eta 'Nòs Diario' hedabideek. BERRIAk bi hedabide horiekin duen elkarlan hitzarmenaren barruan argitaratu dute. | Amagoia Mujika Tolaretxipi BERRIAko zuzendariordea Polonia eta Ukraina arteko mugan dago egunotan. Handik bertatik ari da ematen Ukrainako errefuxiatuen berri, eta bertan egin duen lehen kronikak oihartzuna izan du beste hedabide batzuetan. Esate baterako,Vilaweb eta Nòs Diario hedabideek katalanez eta galegoz argitaratu dute, BERRIArekin duten elkarlan hitzarmenaren barruan.
Duela astebete hasi zuen gerra Vladimir Putin Errusiako presidenteak, eta, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera, milioi bat dira dagoeneko gerrak eragin dituen errefuxiatuak. Jakinarazi duenez, gainera, kalkulatu dute abuztura bitartean lau milioi ukrainarrek utziko dutela herrialdea. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210323/bertan-behera-gelditu-da-joe-jacksonek-donostian-eman-behar-zuen-kontzertua.htm | Kultura | Bertan behera gelditu da Joe Jacksonek Donostian eman behar zuen kontzertua | Apirilaren 26an jo behar zuen musikari ingelesak Viktoria Eugenia antzokian. | Bertan behera gelditu da Joe Jacksonek Donostian eman behar zuen kontzertua. Apirilaren 26an jo behar zuen musikari ingelesak Viktoria Eugenia antzokian. | Donostia Kulturak gaur goizean eman du albistea. Joe Jackson (Burton upon Trent, Ingalaterra, 1954) abeslari eta musikariak apirilaren 26an Viktoria Eugenia antzokian eman behar zuen kontzertua bertan behera gelditu da. Horrenbestez, sarrera erosteko erabilitako bide beretik bueltatuko dute sarreren dirua.
1970eko hamarkadaren amaieran eta punkaren eztandaren ondoren loratutako new wave mugimenduaren ordezkari garrantzitsuenetakoa izan zen Jackson, besteak beste, Elvis Costello eta Nick Lowerekin batera. Look Sharp! (1979) diskoarekin estreinatu zen, eta, orduz geroztik, haren musika hamaika aldeetara eraman duen diskografia oparoa osatu du: I'm The Man (1979), Jumpin' Jive (1981), Body And Soul (1984), Blaze of Glory (1989)... Pop musikatik kanpoko lanak ere grabatu ditu, musika klasikoari eta jazzari lotutakoak.
2019an Donostiako Jazzaldian jo zuen. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210324/gasaren-eta-petrolioaren-garestitzeak-ez-du-etenik.htm | Ekonomia | Gasaren eta petrolioaren garestitzeak ez du etenik | Maximo historikoetan kokatu dira gaur, eta aurreikusten da hala eutsiko diotela denbora luzez. Errusiako ontziei Europako uretan nabigatzen utzi edo ez aztertzen ari da EB. | Gasaren eta petrolioaren garestitzeak ez du etenik. Maximo historikoetan kokatu dira gaur, eta aurreikusten da hala eutsiko diotela denbora luzez. Errusiako ontziei Europako uretan nabigatzen utzi edo ez aztertzen ari da EB. | Apirilean entregatzekoa den gas naturalaren prezioa gora doa, eta ostegun honetan 195 eurora iritsi da megawatt-ordua (MWh) Herbehereetako TTF merkatuan, Europako merkatu nagusian. Prezio hori maximo historikoa da. Gauza bera gertatu da Brent petrolio upelaren prezioarekin: 2013tik garestien ordaindu da gaur: 120 dolarren bueltan (108 bat euro).
Gasaren prezioak gorakada handia izan du gaur; 09:15 pasatxo zirela, 195 euroan zegoen: atzoko merkatu itxieran baino %12 garestiago. Egia da igoeraren ondoren erori egin dela. Orain 160 euro inguru da.
Gerra hasi aurreko prezioa halako bi da (87 euro zen orduan). Aurreikuspenen arabera, inbertitzaileek ez dute uste gatazka laster konponduko denik, eta hori aurrera begirako prezioetan ere islatu da gaur. Aurreikuspena da 2023ko bigarren hiruhilekora arte 150 eurotik gora egotea.
Ikusi gehiago: Errusiak petrolioa saltzeko arazoak ditu
Ostegun honetako prezioak Eguberrietan izandako errekorrak gainditu ditu: 184,9 eurora iritsi zen; orduan, Errusiak murriztu egin zuen Ukraina zeharkatzen duen gasbidearen emaria. Errusia Europako gas hornitzaile nagusia da, batez ere kontinentearen erdialdean eta ekialdean.
Mendebaldeko herrialdeek Errusiari ezarritako zigor eta debekuek oraingoz ez diete eragiten energia esportazioei, baina merkatariak eta garraiolariak saihesten ari dira Errusiako hornitzaileekin negoziatzea.
Gasolinaren prezioak ere bosgarren errekorra jarraian ezarri du aste honetan, Brent upelak 2013tik izan duen preziorik garestiena baitu gaur. Europako Batasunak ostegun honetan zabaldutako datuen arabera, aste honetan, Europan, 1,75 euroan saltzen da gasolina litroa, eta 1,631 euroan gasolio litroa, batez beste. Hego Euskal Herrian, 1,608 eta 1,496 euro inguru izango litzateke, hurrenez hurren. Prezio horiekin, 2021aren hasieran baino 23 euro gehiago ordaindu behar da auto baten depositua betetzeko. Aurreikusten da prezioek gora egingo dutela, Ukrainako gerrarengatik eta OPEP+ aliantzak ekoizpena ez handitzea erabaki duelako.
Itsas garraioa Baliteke Mendebaldeko herrialdeek mahai gainean duten beste zigor batek itsas garraioari eragitea, airekoarekin egin den bezala. Raquel Sanchez Espainiako Garraio ministroak gaur adierazi duenez, «datozen egunetan» jakingo da Errusiako ontziei Europako Batasuneko herrialdeetako itsasoetan nabigatzea eta porturatzea debekatuko dieten ala ez. Sanchezek nabarmendu du neurri hori modu bateratuan hartu behar dela, «kontrako eraginak izan ditzakeelako bestela». Oraingoz, barkuak iristen ari dira. Bilboko portuan Errusiako bandera duten bi itsasontzi daude oraintxe: biek karga arrunta dute. Hilaren 12an iristekoa da Nikolay Urvantsev gasontzia. Bilboko Portuko Agintaritzak ohar batean jakinarazi duenez,indarrean jarraitzen dute datozen egunetako sarrera eta irteera guztiak.
Bestalde, Errusiara esportatuko ez duten edo han duten jarduna etetea erabaki duten multinazionalen zerrenda gizenduz doa: hala jakinarazi dute Mercedes Benz eta Volkswagen Alemaniako auto ekoizleek. Besteak beste Frantziako Renaultek eta Suediako Volvok ere erabaki bera hartu dute. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210325/aurrez-aurreko-108000-errenta-aitorpen-egin-ahal-izateko-prestatu-da-bizkaia.htm | Ekonomia | Aurrez aurreko 108.000 errenta aitorpen egin ahal izateko prestatu da Bizkaia | Lea-Artibain eta Arratian ez da bulegorik egongo horretarako. Apirilaren 4an hasiko da kanpaina. | Aurrez aurreko 108.000 errenta aitorpen egin ahal izateko prestatu da Bizkaia. Lea-Artibain eta Arratian ez da bulegorik egongo horretarako. Apirilaren 4an hasiko da kanpaina. | Bizkaiko Aldundiak errenta aitorpena aurrez aurre egiteko baliabideak indartu ditu aurtengo kanpainarako. Iazko kritiken ondoren, hamar bulego atonduko ditu, eta 126 langile bideratu jardun horretara, iaz baino 53 gehiago. Aurrez aurreko 108.000 aitorpen egiteko ahala duela iritzi dio. Baliabideen zabaltze horrek, baina, badu orbaina ere: Arratia eta Lea-Artibai osoan ez da egongo bulegorik. Horiek hala, errenta aitorpena aurrez aurre egin nahi duen Ondarroako zergadun batek Gernikara (36 km) edo Durangora (33 km) joan beharko du. Era berean, aitorpena telefonoz edo Internet bidez egiteko modua egongo da.
Bizkaiko Aldundiak Internet eta telefono bidezko arretarako jauzi handia egin zuen iaz. Zergadun guztiei aitorpena egina bidali zien etxera, 907.000 inguru, eta modu telematikoko errenten aldeko apustua egin zuen. Aurrez aurreko aitorpena salbuespen moduan ezarri zuen, eta 6.960 egin ziren bakarrik —pandemiak eragindako murrizketa asko indarrean zeuden oraindik—. Zerbitzuak kritika ugari jaso zituen, eta Ogasunak berak onartu zuen 120.000 zordunek lagun edo sendikoren baten laguntza eskatu behar izan zuela aitorpena egiteko. Departamentuak erreakzionatu egingo zuela esan zuen, eta promes hori lotuta dago zerbitzuaren indartzearekin.
Denek jasoko dute zirriborroa
Bizkaiko Ogasunak gaur aurkeztu du kanpaina. Apirilaren 4tik 30era iraungo du, eta zergapeko guztiek etxean jasoko dute zirriborroa. Berandu jota, azken zirriborroak apirilaren 25ean iritsiko dira. Aurrez aurreko arreta nahi duenak hitzordua hartu beharko du www.bizkaia.eus/errenta webgunean edo 644-06 66 00 telefonoan. Eta behin hitzordua jarrita, atonduriko hamar bulegoetako batera joan beharko du: Balmasedara, Barakaldora, Basaurira, Bermeora, Bilbora, Gernika-Lumora, Getxora, Mungiara, Durangora edo Portugaletera.
Bulegoetan «errenta aitorpena egiteko trebaturik» dagoen pertsona batek artatuko du zorduna. Jose Maria Iruarrizaga Bizkaiko Ogasun diputatuak ez du zehaztu administraria edo teknikaria izango den pertsona hori, baina zehaztu du bisita bakarra nahikoa izango dela aitorpena egiteko. Sareak, baina, hutsune geografikoak ditu: Arratia, Urduña,Lea-Artibai... Hutsuneaz galdetuta, Iruarrizagak azaldu du «epe ertainean» Markina-Xemeinen bulego bat egokitzeko asmoa dagoela, eta saileko aurrekontuetan sartuta dagoela. Epe ertain hori zenbat izango den ez du zehaztu, baina.
Telefono bidezko arreta
Telefono bidezko arreta ere indartu du aldundiak. Iaz aitorpenen %8,2 aurkeztu ziren telefonoz, baina zerbitzuak kritika asko izan zituen, lehen egunetan bereziki, zerbitzuak ezin zuelako jasan telefono kopurua. Aurten 311 langile izango dituzte telefono bidezko arretan, iaz baino hogei gehiago. Ogasunak detektatua du kanpainako lehen egunetan eskaera asko pilatzen direla, eta egun horietan nabarituko da gehiago indartze hori. Zerbitzuak, gainera, beste berritasun bat du: Iruarrizaga: «Norbaitek telefonoz deitu eta hartzen ez badiote, ez du berriz deitu behar. Deiaren arrastoa geldituko da, eta teknikari batek deituko dio aukera duen bezain laster».
Errenta aitorpen gehien, dena den, Internet bidez egin zen iaz: %72,8. EAEko Auzitegi Nagusiak, baina, otsailean ebatzi zuen ezin dela inor behartu aitorpena Internet bidez aurkeztera. Ebazpenak hautsak harritu zituen, eta Ogasunak helegitea jarri dio, baina, Iruarrizagaren arabera, ez du baldintzatu aurtengo errenta kanpainaren diseinua: «Ebazpena duela hilabetekoa da, eta erabaki hauek azaroan hartu genituen. Aurrekontuak orduan onartu genituen». |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210326/frantziako-gobernuak-txertatze-ziurtagiria-kenduko-du-martxoaren-14an.htm | Gizartea | Frantziako Gobernuak txertatze ziurtagiria kenduko du martxoaren 14an | Ziurtagiria erakustea beharrezkoa zen leku gehienetan, ez da maskara erabili beharko, garraio publikoetan eta osasun egituretan salbu. | Frantziako Gobernuak txertatze ziurtagiria kenduko du martxoaren 14an. Ziurtagiria erakustea beharrezkoa zen leku gehienetan, ez da maskara erabili beharko, garraio publikoetan eta osasun egituretan salbu. | Txertatze ziurtagiria ez dute gehiago erakutsi beharko Ipar Euskal Herriko herritarrek martxoaren 14tik goiti. Frantziako lehen ministro Jean Castexek iragarri du neurria, Frantziako telebistan egindako agerraldi batean, goizean. Hala, leku publikoetara sartzeko ez da baitezpadakoa izanen txertaketa pauta osoa egina izatea; orain arte, derrigorrezkoa zen ostatuetara, kultur aretoetara eta kirol guneetara sartzeko.
Egun beretik aitzina, gainera, maskara ez da erabili beharko leku horietan —iragan astetik, jada ez da erabili behar ostatuetan—. Era berean, hezkuntza egituren barnealdeetan, supermerkatuetan eta enpresetan ere kentzen ahalko dute maskara. Salbuespen bakarra izanen du neurriak: garraio publikoetan maskara erabiltzea baitezpadakoa izanen da, «jendeen arteko nahas-mahasagatik».
Haatik, osasun etxeetara sartzeko, osasun ziurtagiria —PCR edo antigeno proba negatibo baten emaitza, kutsatze agiria edo txertatze agiria— erakustea beharrezkoa izanen da, eta leku horietan maskara erabiltzea «gomendagarria» dela oroitarazi du Castexek hasieran. Ondotik, ordea, Olivier Veran Frantziako Osasun ministroak neurriak zehaztu ditu, eta berretsi du osasun egituretan derrigorrezkoa izanen dela maskara erabiltzea. Castexek gehitu du ez dutela kenduko osasun langileek COVID-19aren kontra txertatzeko duten betebeharra. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210327/traktoreek-eta-laborariek-hartu-dute-irunea.htm | Ekonomia | Traktoreek eta laborariek hartu dute Iruñea | Nafarroako EHNEk, UAGNk eta elikagai arloko kooperatibek deitutako manifestazioan milaka pertsona elkartu dira. Lehen sektorearekiko «errespetua» eskatu dute, eta bete dadila Elikagai Katearen Legea | Traktoreek eta laborariek hartu dute Iruñea. Nafarroako EHNEk, UAGNk eta elikagai arloko kooperatibek deitutako manifestazioan milaka pertsona elkartu dira. Lehen sektorearekiko «errespetua» eskatu dute, eta bete dadila Elikagai Katearen Legea | Aldarrikapen sorta batekin heldu dira Nafarroako hiriburura, baina ororen gainetik «errespetua» eskatu dute. Eguerdian, Fermin Gorriti Nafarroako EHNEko koordinatzaile nagusiak, Felix Bariain UAGNko idazkari nagusiak eta Jose Maria Martinez UCAN kooperatiba elkarteko buruak agiri bat helarazi diote Jose Luis Arasti Espainiako Gobernuaren ordezkaritzari.
Protestak bete-betean eragin dio Iruñeko erdiguneari. 10:30ean makina bat traktore elkartu dira Sadar futbol zelaian, hiriaren hego ekialdean, handik Zaragoza etorbidean gora, heltzeko Merindadeen plazaraino, Espainiako Gobernu ordezkaritzaraino. Traktoreek Nafarroa Behereko etorbidea hartu dute, eta trafikoa geldiarazi. Bitartean, 11:50 aldera, Nafarroako Gobernuaren Landa Garapen Departamendutik atera da manifestazioa, helmuga bererantz. Antolatzaileen arabera, 3.000 lagun inguru elkartu dira.
Duela bi urte, «prezio duinak aldarrikatzeko» antzeko manifestazio bat egin zuten UAGNk eta UCANek, eta oraingoan EHNE nekazaritza sindikatua batu zaie. Produkzio kostuak igotzen ari diren honetan, prezio duinetan saltzeko arazoak dituztela ohartarazi dute laborariek. 2020ko Elikagai Katearen Legea erreminta egokia bada ere, hura betearazteko bermeak eskatu dizkiote Madrili.
Nafarroako Gobernuak ikuskariak ditu gehiegikeriak salatzeko, eta, horregatik, Bariainek «kostu azpitik saltzeko egoerak salatzera» animatu zituen bertaratutakoak. «Administrazioei eskatzen diegu legea betearaz dezatela ahalik eta isun handienak ezarriz», gaineratu du Bariainek.
Martxoaren 20an hori guztia aldarrikatzeko manifestazio bat egingo da Madrilen. Fermin Gorraizen arabera, egun Nafarroako supermerkatu askotan «produktu bat» (esnea) kostu azpitik saltzen ari dira banaketa enpresa handi batzuk, eta aurreratu du aurki beste protesta bat egingo dutela hori salatzeko.
Ukrainako laborariak gogoan
Hala, Patxiku Irisarri Nafarroako EHNEko idazkari nagusiak Ukrainako egoera ere izan du gogoan. Egunotan aipatu den legez, ekialdeko herrialdea «Europako bihitegia» da, eta han diren laborariekiko elkartasuna adierazi du. Haren hitzetan, egunotan komunikabideetan hirietako egoera izan da hizpide, eta informazio horietan laborariak «ahaztuak» direla salatu du. Egoerak, gainera, lehen sektoreari eta herritarrei eragingo diela ohartarazi du, bizimodua garestitu egingo delako. Kasurako, azaldu du artoa %10 garestitu dela astebetean.
Jose Maria Martinezek gaineratu du «lonjetan» eta kooperatibetan jada antzematen ari dela egoera hori. «Elkartasuna barrabaskeria hori jasaten dutenei. Hemendik gertu dago. Ukrainiarrek zer eskatzen dute lehenik? Jana. Gas naturala eta bizimoduaren garestitzea gaizki dago, baina okerrena da gosea pasatzen dutela». Horregatik, herritarrei azpimarratu die bertoko ekoizleak zaindu behar direla. «Nafarroaz hitz egitean, orburuak, piperrak eta haragia etortzen zaizkie askori gogora. Kotxea garrantzitsua da, nola ez, baina jatera ematen dugunok ere bai».
Nekazaritza Politika Bateratua ere izan dute hizpide. Luis Planas Espainiako Gobernuko Nekazaritza ministroak zin egin zuen eskubide historikoak «desagerraraziko» zituela. Alta, 2023-2027rako Espainiako Gobernuak egindako laguntza zuzenen egitasmoan, indarrean jarraitzen dute 2000ko hamarkadaren hasieran ezarritako eskubide historikoek. Nekazaritza sindikatuek gaitzetsi dute horrek eragotzi egiten duela belaunaldien erreleboa.
Landa Garapeneko planek ere «ingurumen irizpideen gainetik pertsonak» ezarri behar dituztela adierazi du Bariainek. Haren esanetan, 30 urte azpiko 80 laborari baino ez daude Nafarroan. Nekazaritza sindikatuek ohartarazi dute, halaber, azken hamabost urteetan ustiategien erdiak desagertu egin direla lurraldean. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210328/ukrainako-mugan-harrera-beroa-errefuxiatuei.htm | Mundua | Ukrainako mugan, harrera «beroa» errefuxiatuei | Chelmeko baptisten eliza aterpetxe bilakatu da egunotan, errefuxiatuei harrera egiteko. Hirurogei bat boluntario ari dira lanean, eta 220 ohe dituzte. Iheslariak «oso eskertuta» daude herrian izan duten harrerarekin. | Ukrainako mugan, harrera «beroa» errefuxiatuei. Chelmeko baptisten eliza aterpetxe bilakatu da egunotan, errefuxiatuei harrera egiteko. Hirurogei bat boluntario ari dira lanean, eta 220 ohe dituzte. Iheslariak «oso eskertuta» daude herrian izan duten harrerarekin. | Eliza Baptista etxeen artean ia bereizten ez den adreiluzko eraikin bat da Chelmen (Polonia), Ukrainako mugatik 26 kilometrora. Joan den igandean eman zuten azken meza. Ordurako 60 bat ohe prestatuak zituzten, elizaren beste gela batzuetan, baina astelehenean aulki guztiak-eta baztertzea erabaki zuten, mugaren bestaldetik laguntza eske zetorrenarentzat lekua egiteko. Orain aldarea ere ohez betea dago.
Elizara igandero errezora doazen emakumeak, berriz, sukaldean txandaka antolatu dira. Otordurako denbora dute oraindik, baina patatak zuritu eta zuritu ari dira solas animatua tarteko. Arrain usaina duen zopa moduko bat dute kal-kal eltzeetan, eta Henrik Skrzypkowski apaizak goilara sartu du eltzeetako batean. «Very good» (oso ongi) ozen esanez joan da jangelara, sukaldariak barrez utzita. Skrzypkowski batetik bestera dabil, dena bere lekuan dagoela ikusten, telefonoa jo eta jo duela. «Ez da erraza hau dena aurrera ateratzea, baina zazpi seme-alaba ditut, eta hiru Downen sindromearekin. Badakit zer den lan egitea».
Etxeko txoko guztiak erakusten ari da, eta gela batera sartzen den bakoitzean grabatzeko eskatu du. «Erakutsi ondo gure elizan zer egiten dugun». Elizako gela nagusian oheak bata bestearen ondoan pilatzen dira. Abesbatzak kantatzen duen tokia ere logela bat da. «220 ohe daude, eta beste 30 jarriko ditugu, baina ez dira gehiago kabitzen. Dena den, ez dugu inor kalean uzten. Gurean tokirik ez badago, Chelmeko beste aterpetxe batzuetara eramaten ditugu, eta orain arte ondo moldatu gara. Hau da orain egitea egokitu zaiguna, eta nik oso pozik laguntzen diot behar duenari. Etxera eramango nituzke beharrezkoa balitz». Lau babesleku ezarri dituzte Chelmen, Dorohuskeko mugara iristen direnentzat.
Lana egiteaz gain, agintzen ere badaki Skrzypkowskik. Bi mutil gazte elkarrizketan ari dira, lasai eserita, eta apaizari ez zaio asko gustatu. Sukaldeko txoko batetik bi erratz hartu eta eman dizkie. «Egongela txukundu, mesedez», esan du ingelesez. «Israeldarrak dira, eta laguntzera etorri dira hona». Bertako 30 boluntarioz gain, 40 inguru etorri dira atzerritik eta Poloniako beste hainbat lekutatik. Kanpotarrak alemaniarrak dira gehienak.
«Ezin ditugu begiak itxi»
Gazte alemaniar bat elizatik bi maletatzarrekin atera da, eta autoan sartu ditu. «Bagoaz Koloniara». Presaka dabil, eta bere burua aurkezteko astirik ere ez du hartu. Emakume bat eta haren bi alaba eramango dituzte etxera. «Hainbat familia hartzeko prestatu gara lagunak. Egoera honen aurrean, ezin ditugu begiak itxi. Atzo heldu ginen, eta gaur bertan bagoaz».
Izan ere, iheslariek ez dute denbora asko egingo aterpetxean. «Gu bihar edo etzi bagoaz, Poloniako beste puntara», azaldu du Iryna Tokartxukek. Volodimir-Volinskikoa da, eta Gdanskera joango da bi alabarekin. «Senarrak ekarri gintuen hona, baina bera itzuli egin da». Ez du erantzun nahi izan zertara.
Tokartxuktar emakumeek, ordea, alde egitea erabaki zuten. «Ez zen batere segurua, eta horregatik alde egin genuen. Jainkoaren laguntzaz espero dezagun gerra amaitzea, eta lehenbailehen Ukrainara itzuli ahal izatea». Bere bi alabek ere, Miroslavak eta Lianak, gauza bera nahi dute: «Bakea lehenbailehen ezartzea, eta gure herrialdera eta gure bizitzetara itzuli ahal izatea». Uste zuten astebete-edo egingo zutela Polonian, baina «beldur» dira gerrak luzerako joko duela.
Elkarrekin daudelako, «elkarri babesa ematen», eramangarriagoa zaio egoera Irinari, eta piano bat izateak ere bai. Oheen artean dago, eta han eseri da. Oso ondo jotzen du, eta alabak kantuan jarri ditu, doinu hunkigarriak emateko. «Musika eskolan ikasi nuen pianoa jotzen, eta alabek ere musikarekin lotura handia dute». Errepertorioa amaitutakoan ume batzuk gerturatu dira pianora, eta harmonia bihurriak egin dituzte, teklak beldurrik gabe astinduta.
Gizon zahar bat sartu da gelara, eta laguntza eskatu du. «Gure etxeko beteranoa da», esanez agurtu du apaizak. «Arropaz arduratzen da. Chelmeko dendetan ematen diotena ekarri eta jartzen du txukun-txukun gela honetan». Gale txiki bateko apalek horma guztiak hartzen dituzte, eta umeentzat eta emakumeentzat bereizita daude. Gizonentzat apenas dagoen arroparik, ez baitago gizonik iheslarien artean. Ukrainan geratu dira gehienak borrokan.
Haurrak, ordea, badaude, eta asko gainera. Laguntzera joandako boluntarioetako batzuk haiekin aritzen dira. «Hasieran ez genuen jostailurik ere, baina Henrikek bazter guztiak mugitu zituen berehala, eta begira orain zenbat jostailu ditugun. Gazteentzat ping-ponga ere jarri ahal izan dugu».
Astelehenean iritsi zen Uri Meyselman israeldarra Haifatik, erratza pasatzen ari diren bi lagunekin, eta hitz egiteko gogoa du, ezer galdetu gabe ere gerturatu baita. «Umeak moldatzen dira azkarren egoera hauetara. Lagunak egiten dituzte gainera, eta festa bat da haientzat egoera hau».
Isiltasun barnekoia
Egongelan bi emakume daude egonean, isilik. Beste bi eseri dira haien ondoan, baina ez dute hitz egiteko gogorik. Nork bere pentsamenduetan dauka gogoa, harik eta ume txiki batek haietako baten gona astindu duen arte, negarrez. Zer edo zer esan dio amak ukraineraz, eta magalean hartu du.
Lasaitu bezain pronto egin du salto amarenetik, eta joan da lagunekin jolastera. Umeak korrika dabiltza batzuk, margotzen beste batzuk, baina jateko ordua gertu dagoela nabari da, haietako batzuk sukaldera sartzen baitira, zer dagoen ikustera.
Kristina Juamyszczukek esertzeko esan die. Zopa itxura zeukana saldarik gabeko masa bat da orain. «Ukrainako espezialitateetako bat da», esan du Skrzypkowskik sukaldariaren hitzak itzuliz. «Berotzeko onena», dio barrez. «Triste etortzen dira hona emakumeak, eta penak kentzeko onena sabela haien gustuko diren gauzekin betetzea da».
Plastikozko platerak kiskali egin dizkio eskuak sukaldariari, eta azkar utzi ditu bi umeren aurrean. «Kontuz gero, beroa dago eta». Emakumeak ere eseri dira, eta sukaldetik bost emakume atera dira, denak platerak eskuan dituztela.
«Zu ere eseri!», esan duela dirudi. Apaiza telefonoz ari da, eta ez dago itzulpen lanak egiteko, baina sukaldaria eserlekuari begira jarri da, eta keinu egin du. Berehala etorri da plater betearekin. Goseak egon ala ez, ez dago modurik ezezkorik esateko. Atuna dauka, asmatzea zaila den beste osagai batzuen artean. Goraino dagoen kafe edalontzi bat ere jarri du plateraren ondoan, ezer galdetu gabe, eta ondoan eseri da, kontu kontari, zerbait ulertuko balitzaio bezala.
Sabela beterik eta emakumeen istorioak gogoan alde egin du bisitariak. Apaizak eta sukaldariak agur esan diote aspaldiko lagunak balira bezala. «Nahi duzun arte. Badakizu non gauden». |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210329/artolazabalek-espainiako-estatuari-eskatu-dio-autokritika-egiteko-eta-martxoaren-3ko-agiriak-desklasifikatzeko.htm | Politika | Artolazabalek Espainiako Estatuari eskatu dio «autokritika» egiteko eta Martxoaren 3ko agiriak desklasifikatzeko | Biktimen oroimenezkoa legealdi honetan amaitzea espero dutela esan du Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, eta horretan memoria elkarteek ahotsa bai baina erabakitzeko gaitasunik ez dutela izango. Adostutakoa urratu izana aurpegiratu dio Martxoak 3 elkarteak. Eusko Legebiltzarrak Martin Villa ikertzeko eskatu du, PSE-EE, PP eta VOXek kontra bozkatu arren. | Artolazabalek Espainiako Estatuari eskatu dio «autokritika» egiteko eta Martxoaren 3ko agiriak desklasifikatzeko. Biktimen oroimenezkoa legealdi honetan amaitzea espero dutela esan du Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, eta horretan memoria elkarteek ahotsa bai baina erabakitzeko gaitasunik ez dutela izango. Adostutakoa urratu izana aurpegiratu dio Martxoak 3 elkarteak. Eusko Legebiltzarrak Martin Villa ikertzeko eskatu du, PSE-EE, PP eta VOXek kontra bozkatu arren. | Martxoaren 3ko biktimek Gasteizko Zaramaga auzoan duten oroigarria lorez bete dute eguerdian alderdi politikoek, nork bere aldetik, sarraskiaren 46. urteurrenean. Eusko Jaurlaritzak ere jarri du berea. Beatriz Artolazabal Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak, horren ostean, adierazi du gaurko egunak «estatuak» egindako «bidegabekeria aitortzeko» balio behar duela, zeina beharrezkoa baita gertatutakoa «argitu» dadin.
Espainiako Estatuari ere mintzatu zaio. 1976ko martxoaren 3an Gasteizen gertatutakoari buruz «autokritika zintzoa» egiteko eskatu dio, eta, horrez gain, beharrezkotzat jo du egun horretan Poliziak egindako oldarraldiaren agiriak sekretupetik ateratzea. «Hori gakoa da memoriaz, egiaz eta justiziaz hitz egin ahal izateko», adierazi du.
Artolazabalek adierazi du lanean ari direla duela 46 urte San Frantzisko elizan hildako bost langileei «duintasuna emateko», memoriaren alorrean jarduten duten erakundeekin batera. Martxoaren 3ko Oroimenezkoari egin dio aipamen Artolazabalek. Legealdiaren amaierarako inauguratzea espero dutela esan du, biktimen eta haien senideei «duintasuna» emateko eta gertatutakoaren modukoak «berriz ez gertatzeko». Gai bera hizpide izan du Artolazabalek goizean, Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan. Oroimenezkoaren fundazioaren estatutuak datozen hilabeteetan onartuko dituztela esan du, eta patronatu batek kudeatuko duela. Patronatu horretan Martxoak 3 eta Memoria Gara elkarteek ahotsa bai baina erabakitzeko gaitasunik ez dutela izango adierazi du.
Martxoak 3 elkarteak salatu egin ditu adierazpenok Twitterren. «Artolazabal kontseilariak esandakoa ez dator bat orain arteko bilkuretan adostutakoarekin. Penagarria iruditzen zaigu data hau adierazpen horiekin zikintzea. Denon artean eraikiko dugu, edo ez da izango».
Otegi: «Gugan bizi dira»
EH Bilduk ere egin du lore eskaintza eta ondoko ekitaldia, eta han izan dira Martxoaren 3ko biktimen senitartekoak. «Ezker independentistaren ikuspuntutik joandakoak ez dira soilik oroitzapenean bizi. Haien proiektuak, haien bizitzak eta haien ideiak gugan bizi dira», esan du Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. Aurrera begirako mezua zabaldu du Otegik, eta ezinbestekotzat jo du etorkizuna «Martxoaren 3an defendatutako balioetan oinarrituta» eraikitzea: berdintasuna, antifaxismoa, askatasuna, bizitza, elkartasuna…
Egungo gatazkez ere aritu da Otegi, eta, bereziki, Ukrainako gerraz. Gogoratu du Euskal Herriak NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzearen kontra bozkatu zuela. «Herrien autodeterminazioaren eta bakearen alde, gerrari ez», aldarrikatu du, ozen. «Bi aukera baino ez daude mundu honetan», amaitu du Otegik: «Sozialismoa ala basakeria». EH Bilduk sozialismoaren alde lanean jarraituko duela gaineratu du, ondorengo belaunaldiak «bakean eta eskubideak bermatuta bizi daitezen».
EH Bilduren ekitaldira batu da LAB sindikatua, berea amaitu ostean. Gotzon Kortazar LAB sindikatuko Gasteizko ordezkari nagusiak azaldu duenez, langileen borroka «sufrimenduz eta ahaleginez» josita dago: «Gaur ditugun lorpen guztiak kapitalari aurre eginez lortu dira; inork ez digu ezer oparitu, eta inori ez diogu ezer zor». Hala, azken hilabeteotan borrokan diren sektoreak izan dituzte gogoan; helduen egoitzak, garbitzaileak, kolektibitateak, etxez etxeko laguntza, hezkuntza, pentsiodunak…
Alde horretatik, sektore feminizatuetan dauden borrokak nabarmendu ditu Lorena Rejo LABeko Zerbitzu Soziokomunitarioko kideak, eta zaintza lanen aitortza aldarrikatu du. «Sindikatu integrala gara, eta, alde horretatik, sektoreen eta aldarrikapenen arteko topaguneak ehunduz joango gara, une bakoitzean beharrezkotzat jotzen ditugun erantzun mailak erabakiz, hori guztia helburu argi batekin: Euskal Herritik eta Euskal Herriarentzat jendarte aldaketa baten alde batzea», erantsi du Gotzon Kortazarrek.
Idoia Mendia Jaurlaritzako bigarren lehendakariordea ere izan da oroigarrian, Cristina Gonzalez PSE-EEren Arabako idazkari nagusiarekin batera. Mendiak esan du Martxoaren 3ko biktimak oroitzea «ohorea» dela, eta azpimarratu egin ditu Jaurlaritzak biktima guztien «aitortzaren, konpainiaren eta memoriaren alde egindako urratsak».
Ifrentzua, legebiltzarrean
Oso bestelako aurpegia erakutsi du haren alderdiak Eusko Legebiltzarrean, ordea. Izan ere, EH Bilduk legez besteko proposamen bat aurkeztu du, Rodolfo Martin Villa Espainiako Gobernuko ministro ohiak Martxoaren 3ko sarraskian izandako erantzukizuna ikertzeko eskatzen duena, eta haren kontra bozkatu du PSE-EEk, PPrekin eta VOXekin batera. Aldeko botoa gailendu da, hala ere, hala bozkatu baitute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek eta abstenitu egin baita EAJ.
Martin Villak berak urtarrilean egindako adierazpenetan oinarritu du EH Bilduk legez besteko proposamena, zeinetan ministro ohiak aitortu baitzuen Espainiako trantsizioaren jokalekuan 1976ko martxoaren 3an eta 1978ko uztailaren 8an gertatutako hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela, nahiz eta erantsi zuen gobernuak ez zuela «plan sistematiko, orokortu eta antolatu bat gobernu demokratiko baten aldeko espainiarrak izutzeko pertsona esanguratsu jakin batzuk hilda», haren aurkako akusazio autoak dioen bezala. Argentinako Ganbera Kriminal Federalak Martin Villaren kontra Argentinan irekita zegoen auzibidea etetea onartu ondoren egin zituen hitzok ministro ohiak.
Gaur onartutako proposamenaren bidez, legebiltzarrak Espainiako Gobernuari eskatu dio beharrezko neurriak har ditzala Martin Villaren «erantzukizun politiko eta penala ikertzeko eta argitzeko». Era berean, Espainiako Justizia Argentinakoarekin lankidetzan aritzeko eskatu dio, afera argitzeko.
Eztabaida parlamentarioan, Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak nabarmendu du Martin Villaren hitzek «iraindu» egin zituztela Martxoaren 3ko biktimak, eta, nahiz eta gai beraren inguruan aurrez ere hainbatetan eztabaidatu izan duten, esan du Martxoaren 3ko biktimek oraindik ez dutela izan ez justiziarik ez erreparaziorik. Alde horretatik, gaurkoa «errespetuaren parametroetan» egindako proposamena izan dela azpimarratu du. Horregatik, EAJri eta PSEri eskatu die «ez alboratzeko».
Iñigo Iturrate EAJko legebiltzarkideak, hala ere, gogoratu du 2000tik legebiltzarrak zortzi aldiz gaitzetsi dituela Martxoaren 3ko gertakariak, beste hainbatetan 1936ko gerra eta diktadura, eta bi aldiz agertu diola babesa Argentinako justiziak Martin Villaren aurka zabaldutako auzibideari. Haren ustez, EH Bilduren proposamenak ez du «hobetzen, ez aldatzen» orain arte egindakoa, eta, hala arrazoitu du alderdiaren abstentzioa. Maria Jesus San Jose PSE-EEko legebiltzarkideak, berriz, esan du legez besteko proposamenak ez duela helburu biktimen memoria eta erreparazioa, eta, gainera, zalantzan jarri du haren «sinesgarritasuna». |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210330/artolazabalek-adierazi-du-ukrainatik-irtendako-lehen-herritarrak-iritsi-direla-euskal-herrira.htm | Gizartea | Artolazabalek adierazi du Ukrainatik irtendako lehen herritarrak iritsi direla Euskal Herrira | Eusko Jaurlaritzaren arabera, «modu indibidualizatuan» heltzen ari dira, eta haiek hartzeko «konpromiso sendoa» du erakundeak. Bakartxo Tejeriak Errusiaren jarrera gaitzetsi du. | Artolazabalek adierazi du Ukrainatik irtendako lehen herritarrak iritsi direla Euskal Herrira. Eusko Jaurlaritzaren arabera, «modu indibidualizatuan» heltzen ari dira, eta haiek hartzeko «konpromiso sendoa» du erakundeak. Bakartxo Tejeriak Errusiaren jarrera gaitzetsi du. | Ukrainatik ihesi atera diren hainbat herritar iritsi dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoara. Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabalen arabera, «modu indibidualizatuan» heldu dira. Halere, gehitu du gehiago jasotzeko prestatzen ari dela erakundea.
EB Europako Batasunak Ukrainatik ihesi atera diren herritarrei harrera egiteko har ditzakeen erabakien zain dago oraindik Eusko Jaurlaritza. Bingen Zupiria eledunaren esanetan, ukrainarrak hartzeko «konpromisoa eta betebehar morala» ditu erakundeak. Naiz Irratian azaldu duenez, ez dago horretarako baliabide faltarik, baina beharrezkoa da Bruselak haiei estatus berezi bat ematea. Hala, «suntsipenaren» aurka «konpromiso sendo bat» erakusteko eskatu dio EBri. Artolazabalek, berriz, korridore humanitarioen beharra nabarmendu du, iheslarien banaketa «bizkor» bat bideratzeko eta haiek ez «birbiktimizatzeko». Beraz, erkidegokako banaketa baten zain dago Jaurlaritza, baina sailburuak gogoratu du jada hasiak direla neurriak hartzen. Esaterako, Jaurlaritzak 150 errefuxiatu hartzeko guneak prestatu ditu Irunen, eta lanean ari da iritsiko direnei «ahalik eta bizi baliabide gehien» eskaintzeko.
Jaurlaritzak asteartean iragarri zuen herritarren laguntza kudeatzeko helbide elektroniko bat —errefuxiatuak@euskadi.eus— jarri duela abian, eta haren bidez jasotako «eskuzabaltasuna» eskertu du Artolazabalek. Izan ere, sailburuaren esanetan, Ukrainako gerrak «elkartasuna esnarazi» du euskal gizartean. Horrekin batera, laguntzak emateko moduen inguruko informazioa argitaratu du eLankidetza Garapenerako Kooperaziorako Euskal Agentziak bere webgunean. Han, besteak beste, eremuan lan egiten duten gobernuz kanpoko erakundeetara, eta NBE Nazio Batuen Erakundearen menpeko UNHCR eta Unicef erakundeetara jotzeko modua eman dute, baita laguntzak bideratzeko deialdiak ireki dituzten erakunde publikoetara jotzeko modua ere.
Laguntza haien bidez bideratzeko gomendioa egin du Jaurlaritzak, argudiatuz uneotan donazioak direla «elkartasuna bideratzeko» eta erantzun humanitario «eraginkor bat» emateko modu egokiena. Izan ere, eLankidetzaren esanetan, Ukrainan lanean ari diren erakundeek adierazi dute «espezietan dohaintzak jasotzeko, biltegietan jartzeko eta kudeatzeko gaitasuna oso mugatua» dela eremuan.
Konponbide kolektiboa
Gatazkari erreferentzia eginez, Zupiriak uste du Errusiaren jokabidea «arriskutsua» dela Europarentzat, eta eremura armak bidaltzeko erabakia defendatu du. Europako Eskualdeetako Batzar Legegileen Konferentziak onartutako idatzia oinarri hartuta, Moskuk Kievi eginiko gerra adierazpena «sendotasunez» gaitzetsi du Eusko Legebiltzarreko presidente Bakartxo Tejeriak ere, Ukrainako biztanleei elkartasuna adieraztearekin batera. Adierazi du «Nazio Batuen Erakundearen Gutuna eta Minskeko akordioak» hautsi dituela Errusiak, eta zibilen eta militarren hilketak gaitzetsi ditu. EBko erakundeei «jokabide bateratu bat» izateko ere eskatu die, eta batera lan egiteko eskatu, «konponbide kolektibo bat» topatzearen alde. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210331/gas-kontratu-gehiagorik-ez-sinatzea-eta-zentral-nuklearrak-indartzea-iearen-proposamena.htm | Ekonomia | Gas kontratu gehiagorik ez sinatzea eta zentral nuklearrak indartzea, IEAren proposamena | Errusiako gasarekiko mendekotasuna murrizteko neurriak aztertuko dituzte Europako estatuburuek datorren astean. | Gas kontratu gehiagorik ez sinatzea eta zentral nuklearrak indartzea, IEAren proposamena. Errusiako gasarekiko mendekotasuna murrizteko neurriak aztertuko dituzte Europako estatuburuek datorren astean. | Ostegun honetan, Nazioarteko Energia Agentziak (IEA) plan bat aurkeztu dio Europako Batasunari Errusiako gasarekiko mendekotasuna murrizteko: urtebetean gutxitzeko egun erosten dionaren heren bat. Planak, lehenik eta behin, Errusiarekin beste hornidura kontraturik ez sinatzea aurreikusten du; alegia, indarrean daudenak amaitzean, ez berritzea. Horrekin batera, energia nuklearreko planta batzuk ixteko programatutako egutegia birplanteatzea proposatu du. Eta «luze gabe» zergak ezartzea konpainia elektrikoen irabaziei, zehazki zerutik eroritako irabaziak deiturikoei, eta diru hori kontsumitzaile ahulenak babesteko erabiltzea.
Europako Batzordeak bilera batera deitu ditu estatuburuak datorren asteko ostegun eta ostiralerako, Versaillesen (Frantzia). Kadri Simson Energia komisarioak iragarri du aurretik, asteartean, Europako Batzordeak gai horrekin lotutako proposamen bat aurkeztuko duela eta IEAren gomendioak kontuan hartuko dituela. Estatu kideek ere egingo dituzte proposamenak. Horien artean, Batasunak gas erosketa bateratuak egitea. Duela hilabete batzuk baztertu egin zen ideia hori.
EBk Errusiatik ekarritako 155.000 milioi metro kubiko gas errusiar erabili zituen iaz; inportatutako gas guztiaren %45. Baina, Moskurekiko tentsio politikoak areagotu ahala, konpainia hornitzaileek Europaranzko fluxuak nabarmen murriztu zituzten azken hilabeteetan: %25, 2021eko laugarren hiruhilekoan.
Europako herrialdeak galera hori konpentsatzen saiatu dira beste herrialde batzuetatik gasa ekarriz, bereziki itsasontziz garraiatzen den gas likidotuaren bidez, baina ez da nahikoa izan. Gaur egun, Europako gas erreserben maila txikia da, azken bost urteetako batezbestekoa baino ia % 30 txikiagoa, eta, horren ondorioz, zalantzak areagotu egin dira, bereziki datorren neguari begira.
Beste merkatu batzuk
AIEk, hain zuzen ere, beste herrialde batzuetako inportazioak handitzea proposatzen du, bereziki AEBetatik, Aljeriatik, Qatarretik eta Azerbaijandik ekarritakoak. Kalkulatu du hori eginez gero Errusiatik ekarritako 30.000 milioi metro kubiko gas alde batera utziko direla urtero.
Beste neurrietako bat da gehiago aprobetxatzea bioenergiako zentralak eta zentral nuklearrak. Horrek 13.000 milioi metro kubiko murriztea ekarriko luke, AIEren arabera. Erakundeak iradoki du zentral nuklear batzuk ixteko programatutako egutegia birplanteatu egin beharko litzatekeela. Europan gai hori eztabaida handien iturri izan da; dena den, Ukrainako gerra hasi aurretik, Europako Batzordeak onartua zuen energia nuklearra energia berdetzat hartzea.
Frantziak, esaterako, gutxienez sei erreaktore atomiko berri eraikitzeko asmoa agertu du. dena den, ostegun honetan Barbara Pompili Trantsizio Ekologikorako ministroak onartu du erreaktore berri horiek «berandu» iritsiko liratekeela gas errusiarra ordezkatzeko (lehena 2035ean hasiko litzateke funtzionatzen).
IEAk proposatu du, halaber, planta fotovoltaiko eta eolikoen instalazioa bizkortzea, hori egin ahal izateko prozedurak sinplifikatuz. Haren kalkuluen arabera, 6.000 milioi metro kubiko gas aurreztuko lirateke horrela.
Erakunde horrek, halaber, proposatu du «luze gabe» konpainia elektrikoen irabaziak zergapetzea, zehazki zerutik eroritako irabaziak deiturikoak, eta diru hori kontsumitzaile ahulenak babesteko erabiltzea. Beste neurri batzuek herritarren inplikazio zuzena beharko lukete: adibidez, berogailuaren tenperatura gradu bat jaistea: horrela 10.000 milioi metro kubiko aurreztuko lirateke urtero. Edo gas galdarak berritzea (-20.000 milioi metro kubiko) eta eraikinak eraberritzea, energetikoki eraginkorragoak izan daitezen. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210332/bielorrusian-elkartu-dira-errusiako-eta-ukrainako-ordezkariak.htm | Mundua | Bielorrusian elkartu dira Errusiako eta Ukrainako ordezkariak | Atzerapen batzuen ostean, 16:00 aldera hasi dute bilera. Bi aldeak elkarrekin mahaiaren bueltan eseri diren bigarren aldia da. | Bielorrusian elkartu dira Errusiako eta Ukrainako ordezkariak. Atzerapen batzuen ostean, 16:00 aldera hasi dute bilera. Bi aldeak elkarrekin mahaiaren bueltan eseri diren bigarren aldia da. | Bresteko eskualdean elkartu dira bi aldeak, Bielorrusian. Poloniako mugaren ondo-ondoan dago hiri hori, eta Ukrainako muga hegoaldera dauka, 50 bat kilometrora. Errusiako ordezkariak atzo gauaz geroztik daude Bielorrusian, eta bilera atzeratzea leporatu diete Ukrainako ordezkariei. Berez, asteazken iluntzean ziren bilera egitekoak.
Ukrainako ordezkariak gaur eguerdian abiatu dira, helikopteroetan, eta 15:00 aldera iritsi dira. Jauregi batean elkartu dituzte bi aldeak, eta, Nexta TV kateak zabaldutako bideo batean ikusten denez, elkarri eskua emanez hasi dute bilera. Vladimir Medinski da Errusiako ordezkaritzaren burua, Kultura ministroa. Mikhailo Podolyak presidentetzaren aholkularia, berriz, Ukrainako taldearen burua.
Astelehenean elkartu ziren bi aldeak lehen aldiz, Bielorrusiako beste hiri batean. Aldeek ez zutela erabakitzeko ahalmenik, eta kontsultak egin behar zituztela esanez erretiratu ziren, baina aurrera egiteko puntu batzuk aurkitu zituztela iradokiz.
Ordutik, gerrak ez du etenik izan, eta gerra diskurtsiboak ere ez. Errusiako Gobernuko ordezkariek jarraitu dute adierazten gerra azkeneraino eramango dutela. Vladimir Putin presidentea Emmanuel Macron Frantziako lehen ministroarekin solastatu da gaur eguerdian, eta haien helburuak lortuko dituztela esan dio.
Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak, berriz, aipatu du hiru puntu behintzat jarriko dituztela gaur mahaiaren gainean: Bat: Ukraina «desmilitarizatu eta desnazifikatzea». Bi: Krimea Errusiako partetzat aitortua izatea. Hiru: Ukrainak Donetskeko eta Luhanskeko herri errepublikak aitortzea.
Bitartean, Kherson hartu dute Errusiako tropek, Ukraina hegoaldean. Aurreko egunetan borroka gogorrak izan dira herri horretan, eta gaur goizean berretsi da Errusiako hirien esku dagoela. Krimeatik abiatutako tropek hartu dute, eta Odesarako bidean gelditzen zen hiririk handiena zen —300.000 herritar—, baita soldadu errusiarrek bereganatu duten lehen hiri handia ere. Horrekin, Odesara sartzeko bidea zabaldu dute errusiarrek, eta Itsaso Beltzean portu horri bakarrik gelditu zaio Kieveko gobernuari.
Volodimir Zelenski Ukrainako presidenteak, berriz, porrot egin duela leporatu dio Errusiari, Moskuk garaipen azkar bat lortu nahi zuelako eta lortu ez duelako. Erantsi du errusiarrak herriak bonbardatzen jarraitu duela, baina taktika aldatu duela eta ez diela erasorik egin zibilei azken orduetan. Ukrainarrek eutsi egin dutela eta orain eraso kontraofentsiboa hasiko dutela ere adierazi du.
Hori guztia, negoziatzen hasi aurreko orduetan.
Ukrainarrek ez dute argitu zer negoziatu asmo duten. Aurreko bileraren ostean, adierazi zuten Errusiak su-eten bat ematea ezinbestekoa zela hizketan jarraitu ahal izateko. Baina Errusia ez da gelditu, eta gaur berriro elkartu dira bi aldeak. Kieveko ordezkariek gaur aipatu dutenez, gutxienez korridore humanitarioak irekitzea hitzartu nahiko lukete, gerran dauden herrietatik herritarrak ateratzeko, baita zaurituak eta hildakoak ere, eta laguntza sartu ahal izateko.
Iturri batzuen arabera, Belovezhskaiako parke naturalean ari dira bilera egiten, baina ez da baieztatu. Historiaz kargatutako lekua da. Inguru horietan izenpetu zuten, 1991n, Errusiako Sobietar Batasuna desegiteko akordioa, Belovezhskaiako akordioa esaten diote. Brest eskualdea ukitzen du parkeak, eta Bresten izenpetu zuten, 1918an, Brest Litovskeko akordioa. Horren eraginez, Bielorrusiako zati bat, Estonia, Letonia, Lituania, Finlandia, Polonia, Ukraina eta beste zenbait lur zati galdu zituen Errusiak. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210333/euskal-herriko-ibai-guztien-arroak-produktu-kimikoekin-kutsatuta-daudela-ohartarazi-dute.htm | Gizartea | Euskal Herriko ibai guztien arroak produktu kimikoekin kutsatuta daudela ohartarazi dute | Uren kutsaduraren ondorioez ohartarazi du Ekologistak Martxan elkarteak. Azaldu dutenez, ekosistemari eta faunari eragiteaz gain, giza osasunari ere eragiten dio. | Euskal Herriko ibai guztien arroak produktu kimikoekin kutsatuta daudela ohartarazi dute. Uren kutsaduraren ondorioez ohartarazi du Ekologistak Martxan elkarteak. Azaldu dutenez, ekosistemari eta faunari eragiteaz gain, giza osasunari ere eragiten dio. | Industria petrokimikoko substantziak eta nekazaritzarako pestizidak aurkitu dituzte Euskal Herriko ibai guztietan; baita disruptore endokrinoak ere.
Erakunde ofizialek kutsatzaile kimikoen inguruan 2019an egindako analisiei erreparaturik Ekologistak Martxan elkarteak argitaratutako txosten batean ageri dira datuok. Bertan, nabarmendu dute hainbat arrotako urak glifosato herbizidaz kutsatuta daudela —substantzia hori da erreketako uretan gehien aurkitu dutena—, baina azaldu dute kutsaduraren arriskua ezin dela zehaztu substantzia bakoitzaren arriskua aztertuz bakarrik; substantziak nahasita daudenez, horien arriskua handitu egin daiteke.
Uraren kutsaduraren ondorioez ere ohartarazi dute txostenean: «Lurrazaleko eta lurpeko uren kutsadura kimikoak ondorio larriak ditu, ez bakarrik uretako ekosistemetan, baizik eta ingurumen, fauna, flora eta giza osasun osoan».
Salatu dute erakunde publikoek ibaietako kutsaduraren erantzukizuna dutela: «Jasotako datuek agerian uzten dute kudeaketan hutsuneak daudela. Estatuko eta autonomia erkidegoetako administrazioek modu koordinatuan jardun behar dute kutsadura jatorritik bertatik zaintzeko eta murrizteko». Administrazioei «premiazko neurriak» hartzeko eskatu die elkarteak, «kutsadura hori kontrolatzeko eta murrizteko».
Besteak beste, eskaera hauek egin dizkie erakundeei: azaleko uretan eta lurpekoetan erabiltzen diren plagizidak aztertzea —azaldu dutenez, administrazioak ez du aztertzen gaur egun erabiltzen diren plagizidetatik datorren kutsaduraren %80—, eta uretako ekosistemei kalte larria eragiten dieten nekazaritza plagizidak merkaturatzeko baimena kentzea. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210334/ppcs-ek-gazteleraz-nahiz-euskaraz-ikasi-ahal-izatea-eskatu-du.htm | Gizartea | PP+C’s-ek gazteleraz nahiz euskaraz ikasi ahal izatea eskatu du | PP+C’s-ek 30 zuzenketa baino gehiago aurkeztuko dizkio hezkuntza itunerako testuari. Bihar amaituko da hezkuntza eragileek eta alderdiek ekarpenak egiteko epea. | PP+C’s-ek gazteleraz nahiz euskaraz ikasi ahal izatea eskatu du. PP+C’s-ek 30 zuzenketa baino gehiago aurkeztuko dizkio hezkuntza itunerako testuari. Bihar amaituko da hezkuntza eragileek eta alderdiek ekarpenak egiteko epea. | Bihar beste urrats bat egingo dute Eusko Legebiltzarrean hezkuntza akordioa erdiesteko bidean: horretarako aurkeztutako lehen testuari hezkuntza eragileek eta alderdiek zuzenketak egiteko epea amaituko da. PP+C’s-ek gaur jakinarazi du zein diren haien ekarpenak, koalizioko legebiltzarkide Carmelo Barriok eta Jose Manuel Gilek Eusko Legebiltzarrean egin duten agerraldian. 30 zuzenketa baino gehiago egingo dituzte, denak bide berean: «ideologia nazionalista» proiektutik kentzea. Eta, horretan, hizkuntzari erreparatu diote batik bat: «Jendeak askatasuna eduki behar du bi hizkuntza koofizialetan ikasi ahal izateko».
Izan ere, haien irudiko, «porrot» bat izan da D eredua «unibertsalizatzea», hiru ereduak «bat bakarra bihurtu direlako». Horren aurrean, norberak bere ama hizkuntzan ikasi ahal izatea defendatu dute, baita ingelesaren presentzia areagotzea ere, hezkuntza hirueleduna ezarriz.
Hezkuntza itunerako bidean sortu den beste eztabaidagai nagusietako bati ere heldu diote, hau da, hezkuntza publikoaren eta itunpekoaren auziari. PP+C’s-ek salatu du itunpeko ikastetxeak «gutxiegi finantzatuta» daudela, eta testuan ez dagoela zehaztasunik itunpeko hezkuntza babestearen inguruan. Beste kritika bat erantsi du Gilek: «Arduratu egiten gaitu ikastetxeek beren proiektu pedagogikoa mugatzea onartzearen trukean ematea finantzaketa». |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210335/klusterretan-alarma-piztu-da-gerraren-ondorioak-orokorrak-izaten-ari-dira.htm | Ekonomia | Klusterretan alarma piztu da: gerraren «ondorioak orokorrak» izaten ari dira | Bilboko portuan, Errusiarekin aritzen diren bi ontzi konpainietako batek jarduera utzi du. CENek dio EBko Susperraldi Plana ere jokoan dela. | Klusterretan alarma piztu da: gerraren «ondorioak orokorrak» izaten ari dira. Bilboko portuan, Errusiarekin aritzen diren bi ontzi konpainietako batek jarduera utzi du. CENek dio EBko Susperraldi Plana ere jokoan dela. | Hego Euskal Herriko industria oso kezkaturik dago gerra eragiten ari den egoerarekin, eta ez dago duda handirik neurri bereziak hartu beharko direla. Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburu Arantxa Tapiarekin elkartu dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoako klusterrak, eta argi esan diote bete-betean eragiten dietela gerraren ondorioek, Errusiako eta Ukrainako merkatuekin duten harremana edozein dela ere.
Kalkulatu dute lehengaiak eta energia garestitzea izango direla eragin nagusiak epe labur eta ertainerako. «Banatzaileekiko tentsioak» gehiago konplikatzen dira, eta, merkatuen ziurgabetasuna dela medio, aurreikusten dute finantzaketa garestiagoa izango dela. «Kolpe handia da konfiantzarako», eta susperraldi ekonomikoa atzeratzea ekarriko du, industriaren ustez. Ondorioz, kontsumoa moteldu egingo dela diote sektoreek, eta inbertsioak gelditu egingo direla. Gerrak beste merkatu batzuetara ekar ditzakeen ondorioak ere aurreikusi dituzte, adibidez Polonian, Txekian, Eslovakian eta Estonian. Kaltea uste baino orokorragoa da.
Gainera, euskal industriari kalte egingo lioketen abalak exekuta litezkeen beldurra ere badago. Kluster gehienek apenas duten harreman zuzena Errusiarekin eta Ukrainarekin, baina hori ez da garrantzitsuena. Gai estrategikoak garestitzeak pisu handiagoa dauka: tartean, aluminioa, paladioa, altzairua, titanioa eta zirkoia; baita ekilore olioa, garia, artoa eta garagarra ere. Eraldaketa prozesuetan sartzen dira azken horiek, eta animalientzako pentsu gisa ere balio dute.
Hala, hornidura kateko desoreken, ekoizpen geldialdien eta finantza tentsioen beldur dira sektoreetan. Aire espazioa ixteak kontinenteen arteko hegaldietarako ordu gehiago eskatzen ditu. Ukrainarako itsas trafikoa bertan behera geratu da; edukiontzi-ontzi nagusiek bertan behera utzi dituzte Errusiako portuetarako erreserbak, eta Ukrainan errepideko garraioa itxita dago, laguntza humanitariorako salbu.
Bilboko portuan Errusiarekin (San Petersburgo) zerbitzu erregularrean jarduten duten bi ontzi konpainietako batek bertan behera utzi du zerbitzua, eta bigarrenak oraindik eutsi egiten dio, erreserba gutxirekin bada ere.
Nafarroako patronalaren abisua
Nafarroako CEN patronalak txosten bat egin du gerrak herrialde horretako enpresetan izango duen eragina zehazteko, eta azpimarratu du eragin hori ez dela mugatuko eremuarekin harreman komertziala duten enpresetara. Beltzez margotu du etorkizun hurbila. Energia garestitzeak enpresa jarduera osoa harrapatuko du haren arabera, eta susperraldi ekonomikoa baldintzatuko du, besteak beste ekoizpen kateetan ezingo delako galarazi energiaren prezioak eragingo duen kaltea.
Nekazaritza, abeltzaintza, metalgintza, garraioa, logistika, merkataritza, finantzak... sektore askotako enpresetan galdetu du CENek egoeraren inguruan. Enpresa txikiek eta ertainek diote «itota» daudela, susperraldia «motel» doalako, eta energia garestitzeak nabarmen ilundu duelako egoera. CENek uste du gerraren ondorioak zabalduz joango direla aurrerantzean, KPIaren igoeraren bidez, eta finantza esparruko arazoak iritsiko direla, esportazioak eta turismoa ere ukituta daudela. Are, inbertsio planetan aldaketak egon daitezkeela nabarmendu du patronalak, eta Europako Batasunaren Susperraldi Plana bera ere jokoan dagoela idatzi du. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210336/martxoaren-3ko-langileen-borroka-goratu-eta-egungoekin-lotu-dute-gasteizen.htm | Politika | Martxoaren 3ko langileen borroka goratu, eta egungoekin lotu dute Gasteizen | Memoria «justizia sozialaren aldeko borroka guztietan« islatzen dela azpimarratu du Martxoak 3 elkarteak. Biktimek Artolazabali egotzi diote adostu zutena urratu duela oroimenezkoaren aferan. Eusko Legebiltzarrak Martin Villa ikertzeko eskatu du, PSE-EE, PP eta VOXek kontra bozkatu arren. | Martxoaren 3ko langileen borroka goratu, eta egungoekin lotu dute Gasteizen. Memoria «justizia sozialaren aldeko borroka guztietan« islatzen dela azpimarratu du Martxoak 3 elkarteak. Biktimek Artolazabali egotzi diote adostu zutena urratu duela oroimenezkoaren aferan. Eusko Legebiltzarrak Martin Villa ikertzeko eskatu du, PSE-EE, PP eta VOXek kontra bozkatu arren. | Justizia eta aitortza eskea gailendu dira Martxoaren 3ko sarraskiaren urteurreneko ekitaldietan, Gasteizen, baina duela 46 urte hildako bost langileen borrokak ere ozen egin du oihartzun; batez ere, iluntzeko mobilizazioan. «Memoriak» bai, baina «eraildako senide eta kideen askatasun ametsak» ere «bizirik» dirauela, horixe aldarrikatu du Martxoak 3 elkarteak.
46 urte dira gaur Espainiako Poliziak Pedro Maria Martinez Ocio, Francisco Aznar, Jose Castillo, Romualdo Barroso eta Bienvenido Perea langileak hil, eta beste hainbat zauritu zituela Gasteizko San Frantzisko elizan, eta goizeko nahiz iluntzeko ekitaldiek berriz ere azaleratu dute zenbateraino dagoen iltzatuta egun hori hiriaren oroimenean.
Arratsaldeko mobilizazioa izan da, batez ere, horren erakusle. ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuek deitutako manifestazioari milaka lagunek jarraitu diote. Bost langileen irudiek eta «justizia» leloak gidatu dute manifestazioa, Foruen plazara arte, eta, han, «Martin Villa, hiltzailea» oihu artean amaitu dute mobilizazioa.
Aurrez, baina, Martxoak 3 elkarteak ekitaldia egin du. Gasteiztarrei eskerrak eman dizkie elkarteak, hildako langileen memoria urterik urte eta eguneroko borroketan «bizirik» mantentzeagatik. «Justizia sozialaren aldeko borroka guztietan martxoaren 3a islatzen delako. Martxoaren 3ak bizirik dirau, egunero», adierazi du Nerea Martinez bozeramaileak.
Eskubideak, jokoan
Hildako langileen borroka egungoarekin lotu dute, halaber, sindikatuek, manifestazioaren amaieran. «1976an kaleak hartu zituzten pertsonak antikapitalistak ziren, eta osasun sistema unibertsal baten, kalitatezko hezkuntza publiko eta doako baten eta pertsonen bizitza erdigunean jarriko zuen sistema baten alde egin zuten», adierazi dute, eta ohartarazi gain behera doazela orduko borroken ondorio diren eskubideak eta ongizate estatua bera. Horregatik, «gizarte aldaketa» aldarrikatu dute, «lan eskubideak, kalitatezko osasuna, hezkuntza publikoa eta pentsio duinak lortzeko».
Iragana geroan gorde beharraz ere aritu dira sindikatuak eta biktimen senideak, hala ere. Gai horretan, Martxoak 3 elkartea kritiko agertu da Zaramaga auzoko San Frantzisko eliza Biktimen Oroimenezko Zentro bilakatzeko prozesuarekin, eta, zehazki, gai horretan instituzioek egindakoarekin. «Prozesua filtrazio faltsuekin ez zikintzera deitzen ditugu».
Izan ere, ordu gutxi lehenago Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak zentro horri buruz esandakoak bizi-bizi zeuden artean. Sailburuak esan du datozen hilabeteetan onartuko dituztela oroimenezkoaren fundazioaren estatutuak, eta patronatu batek kudeatuko duela. Aurreratu du, ordea, Martxoak 3 eta Memoria Gara elkarteek ahotsa izango dutela patronatu horretan, baina erabakitzeko gaitasunik ez. Martxoak 3 elkarteak salatu egin ditu adierazpenok Twitterren. «Artolazabal kontseilariak esandakoa ez dator bat orain arteko bilkuretan adostutakoarekin. Penagarria iruditzen zaigu data hau adierazpen horiekin zikintzea. Denon artean eraikiko dugu, edo ez da izango». Mezu hori bera zeraman pankartarekin egin dute manifestazioaren ibilbidea Memoria Gara elkarteko kideek.
«Autokritika zintzoa»
Mobilizazio nagusiaren aurretik ere izan da oroitza ekitaldirik. Eguerdian, alderdi politikoek, nork bere aldetik, loreak ezarri dituzte hildako langileen oroigarrian. Artolazabal bera ere izan da bertan, eta adierazi du atzoko egunak «estatuak» egindako «bidegabekeria aitortzeko» balio behar duela, zeina beharrezkoa baita gertatutakoa «argitzeko».
Espainiako Estatuari ere mintzatu zaio. 1976ko martxoaren 3an Gasteizen gertatutakoari buruz «autokritika zintzoa» egiteko eskatu dio, eta, horrez gain, beharrezkotzat jo du egun horretan Poliziak egindako oldarraldiaren agiriak sekretupetik ateratzea. «Hori gakoa da memoriaz, egiaz eta justiziaz hitz egin ahal izateko», adierazi du.
EH Bilduk ere egin du lore eskaintza eta ondoko ekitaldia, eta han izan dira Martxoaren 3ko biktimen senitartekoak. «Ezker independentistaren ikuspuntutik, joandakoak ez dira soilik oroitzapenean bizi. Haien proiektuak, haien bizitzak eta haien ideiak gugan bizi dira», esan du Arnaldo Otegi EH Bilduko koordinatzaile nagusiak. Aurrera begirako mezua zabaldu du Otegik, eta ezinbestekotzat jo du etorkizuna «Martxoaren 3an defendatutako balioetan oinarrituta» eraikitzea: berdintasuna, antifaxismoa, askatasuna, bizitza, elkartasuna...
Egungo gatazkez ere aritu da Otegi, eta, bereziki, Ukrainako gerraz. Gogoratu zuen Euskal Herriak NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzearen kontra bozkatu zuela. «Herrien autodeterminazioaren eta bakearen alde, gerrari ez», aldarrikatu du, ozen. «Bi aukera baino ez daude mundu honetan», amaitu zuen Otegik: «Sozialismoa ala basakeria». EH Bilduk sozialismoaren alde lanean jarraituko duela gaineratu du, ondorengo belaunaldiak «bakean eta eskubideak bermatuta bizi daitezen».
Ekitaldi horretara batu da LAB sindikatua ere, berea amaituta. Gotzon Kortazar sindikatuko Gasteizko ordezkari nagusiak azaldu duenez, langileen borroka «sufrimenduz eta ahaleginez» josita dago: «Gaur ditugun lorpen guztiak kapitalari aurre eginez lortu dira; inork ez digu ezer oparitu, eta inori ez diogu ezer zor». Hala, azken hilabeteotan borrokan diren sektoreak izan zituen gogoan: zahar etxeak, garbitzaileak, kolektibitateak, etxez etxeko laguntza, hezkuntza, pentsiodunak...
Idoia Mendia Jaurlaritzako bigarren lehendakariordea ere izan da oroigarrian, Cristina Gonzalez PSE-EEren Arabako idazkari nagusiarekin batera. Mendiak esan du Martxoaren 3ko biktimak oroitzea «ohorea» dela, eta azpimarratu egin ditu Jaurlaritzak biktima guztien «aitortzaren, konpainiaren eta memoriaren alde egindako urratsak».
Ifrentzua, legebiltzarrean
Oso bestelako aurpegia erakutsi du Mendiaren alderdiak Eusko Legebiltzarrean. Izan ere, EH Bilduk legez besteko proposamen bat aurkeztu du, Rodolfo Martin Villa Espainiako Gobernuko ministro ohiak Martxoaren 3ko sarraskian izandako erantzukizuna ikertzeko eskatzen duena, eta haren kontra bozkatu du PSE-EEk, PPrekin eta VOXekin batera. Aldeko botoa gailendu da, hala ere, hala bozkatu baitute EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek eta abstenitu egin baita EAJ.
Martin Villak berak urtarrilean egindako adierazpenetan oinarritu du EH Bilduk legez besteko proposamena, zeinetan ministro ohiak aitortu baitzuen Espainiako trantsizioaren jokalekuan 1976ko martxoaren 3an eta 1978ko uztailaren 8an gertatutako hilketen «erantzule politiko eta penala» izan litekeela, nahiz eta erantsi zuen gobernuak ez zuela «plan sistematiko, orokortu eta antolatu bat gobernu demokratiko baten aldeko espainiarrak izutzeko pertsona esanguratsu jakin batzuk hilda», haren aurkako akusazio autoak dioen bezala. Argentinako Ganbera Kriminal Federalak Martin Villaren kontra Argentinan irekita zegoen auzibidea etetea onartu ondoren egin zituen hitzok ministro ohiak.
Gaur onartutako proposamenaren bidez, legebiltzarrak Espainiako Gobernuari eskatu dio beharrezko neurriak har ditzala Martin Villaren «erantzukizun politiko eta penala ikertzeko eta argitzeko». Era berean, Espainiako justizia Argentinakoarekin lankidetzan aritzeko eskatu dio, afera argitzeko.
Eztabaida parlamentarioan, Julen Arzuaga EH Bilduko legebiltzarkideak nabarmendu du Martin Villaren hitzek «iraindu» egin zituztela Martxoaren 3ko biktimak, eta, nahiz eta gai beraren inguruan aurrez ere hainbatetan eztabaidatu izan duten, esan du Martxoaren 3ko biktimek oraindik ez dutela izan ez justiziarik ez erreparaziorik. Alde horretatik, gaurkoa «errespetuaren parametroetan» egindako proposamen bat izan dela azpimarratu du. Horregatik, EAJri eta PSEri eskatu die «ez alboratzeko».
Iñigo Iturrate EAJko legebiltzarkideak, hala ere, gogoratu du 2000tik legebiltzarrak zortzi aldiz gaitzetsi dituela Martxoaren 3ko gertakariak, beste hainbatetan 1936ko gerra eta diktadura, eta bi aldiz agertu diola babesa Argentinako justiziak Martin Villaren aurka zabaldutako auzibideari. Haren ustez, EH Bilduren proposamenak ez du «hobetzen, ez aldatzen» orain arte egindakoa, eta hala arrazoitu du alderdiaren abstentzioa. Maria Jesus San Jose PSE-EEko legebiltzarkideak, berriz, esan du legez besteko proposamenak ez duela helburu biktimen memoria eta erreparazioa, eta, gainera, zalantzan jarri du haren «sinesgarritasuna». |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210337/macronek-ofizial-egin-du-hautagai-izango-dela-presidentetzarako-bozetan.htm | Mundua | Macronek ofizial egin du hautagai izango dela presidentetzarako bozetan | Frantziako estatuburuak eskutitz baten bidez eskatu die herritarrei «beste agintaldi baterako konfiantza» emateko apirileko hauteskundeetan. | Macronek ofizial egin du hautagai izango dela presidentetzarako bozetan. Frantziako estatuburuak eskutitz baten bidez eskatu die herritarrei «beste agintaldi baterako konfiantza» emateko apirileko hauteskundeetan. | Emmanuel Macronentzat, hilabeteotako jakinarazpenik garrantzitsuena izan behar zuenak azkenean ez du halako estatusik izan. Koronabirusaren pandemiak, batetik, eta Errusiaren Ukrainako inbasioak, bestetik; bi gertakari garrantzitsu horiek erabat baldintzatu dute Frantziako presidentearen agenda eta, horrekin batera, gaurko agerraldi esanguratsua egiteko modua. Ez da zuzeneko batean izan, ezta ekitaldi batean ere; herritarrei helarazitako eskutitz baten bidez egin du ofizial Macronek hautagai izango dela apirileko presidentetzarako bozetan.
Frantziako estatuburua modu bitxian sartu da hauteskundeen kanpainan, nazioarteko diplomazia testuingurua oso gogorra baita, eta herrialdea oraindik koronabirusaren pandemia betean baitago. Horren erakusle da haren hautagaitzaren jakinarazpena mila hitzeko testu soil baten bidez egin duela, baina tarte mugatu hori ez da oztopo izan agintaldiaren bilana aurkeztu eta datozen urteei begirako ideiak helarazteko.
Macronek «erantzun europar eta frantsesa» eman nahi die «mende honetako erronkei», eta horregatik eskatu die herritarrei «errepublikako presidente [karguan] beste agintaldi baterako konfiantza», eskualdeetako egunkariei bidalitako testu horretan.
Agintariak uste du 2017tik hona ez dutela «dena lortu», baina defendatu du «engaiaturiko transformazioak» herritar askori balio izan diela «hobeto bizitzeko», eta, Frantziari, «independentzia irabazteko». Hala, estatuburua ziur da bi urteotako krisiek «erakutsi» dutela «oraingo bidea jarraitu behar» diotela.
«Hautagai naiz munduko nahasmenduek mehatxatzen dituzten balioak defendatzeko. Hautagai naiz gure haurren eta biloben etorkizuna prestatzen jarraitzeko. Gaur eta bihar gure kabuz erabakitzeko», argudiatu du Macronek eskutitzean.
Frantziako presidenteak azken orduan eman du bere hautagaitzaren berri, biharko 18:00etan amaitzen baita epea bozetan parte hartzeko beharrezko bostehun sinadurak aurkezteko. Konstituzio Kontseiluaren azken eguneraketaren arabera —behin betiko zerrenda astelehenean jakinaraziko du—, estatuburuarekin batera beste 11 hautagai lehiatuko dira; horien artean daude Marine Le Pen eta Eric Zemmour ultraeskuindarrak, Jean-Luc Melenchon ezkertiarra eta Valerie Pecresse eskuindarra, esaterako.
Kanpainaz, Macronek esan du «hasiko den garai elektorala oso garrantzitsua» izango dela: «Presidentetzarako boz hauek finkatuko dute herrialdeak datozen bost urteetarako bere buruari emango dion norabidea. Noski, testuinguruarengatik, ezingo dut kanpaina hau egin nik nahi nuen modura. Baina nire proiektua argi azalduko dut».
Ibilbide politikoa
Macron 2012an sartu zen gobernuan, PS Alderdi Sozialistakoa zenean; François Hollande zen orduan herrialdeko presidente, eta haren kabineteko idazkari nagusiaren axuanta izan zen bi urtez. Gerora, 2014ko udan hartu zuen lehen kargu garrantzitsua: Ekonomia ministro izendatu zuten, eta 2016ko abuztuan dimisioa eman zuen arte egon zen postu horretan.
Gobernutik atera ondoren, 2017ko presidentetzarako bozetarako kanpaina prestatzen hasi zen, eta haren hautagaitza «ez ezkerrekotzat, ez eskuinekotzat» aurkeztu zuen, Errepublika Martxan alderdia sortzearekin batera. Hasieran ez zuen bigarren itzulira pasatzeko aukerarik, baina LR Errepublikanoen presidentegai François Fillonen kontrako ustelkeria akusazioek lehia moldatu zuten, eta pixkanaka gora egin zuen bozketa eguna hurbildu ahala.
Hauteskundeen lehen itzulian Macronek bildu zuen babesik handiena (botoen %24), eta Le Pen izan zuen lehiakide bigarrenean; ultraeskuindarra ere garaitu zuen, alde handiz gainera, boto emaileen %66,1ek egin baitzuten haren alde.
Frantziako estatuburu gaztearen lehen agintaldia gatazkaz eta erronkaz beterikoa izan da. Horietako ezagunenak izan dira Benalla auzia —haren bizkartzain izandakoak manifestazio batean egindako erasoengatik—, Jaka Horien manifestazioak, erretreten erreformaren afera eta COVID-19aren pandemia, esaterako. |
2022-3-3 | https://www.berria.eus/albisteak/210338/espioitza-egotzi-diote-pablo-gonzalez-kazetariari.htm | Mundua | «Espioitza» egotzi diote Pablo Gonzalez kazetariari | Poloniako Rzesow hirian atxilotuta dago, haren abokatuak jakinarazi duenez. | «Espioitza» egotzi diote Pablo Gonzalez kazetariari. Poloniako Rzesow hirian atxilotuta dago, haren abokatuak jakinarazi duenez. | Poloniako Rzesow hirian dago Pablo Gonzalez kazetaria, behin-behineko espetxealdian, Espainiak Polonian duen kontsulatuak Gonzalo Boye haren abokatuari jakinarazi dionez.«Espioitza delitua» egotzi diote Gonzalezi, Poloniako Kode Penalaren 130.1 artikuluan oinarrituta, Boyek Twitterren jakinarazi duenez.
Astelehenean atxilotu zuten Gonzalez, hiri horretan bertan. Naiz, Público eta La Sexta hedabideetan kolaboratzen du, besteak beste, eta Poloniatik iritsitako migratzaileen berri ematera joana zen hara. Atxilotu zutenetik, inkomunikatuta izan dute Gonzalez, haren abokatuak ordutik sarritan salatu izan duenez.
Prentsaren Nazioarteko Institutuak gaitzetsi egin du gaur Pablo Gonzalez kazetari euskaldunaren atxiloketa. Kazetaria berehala askatzeko eskatu du erakundeak. «Ez dute esan zergatik atxilotu duten, eta ukatu egin diote abokatuarekin eta familiarekin hitz egiteko aukera», salatu du Oliver Money-Kyrle, erakundearen Europarako buruak. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210360/iaeak-esan-du-errusiaren-erasoak-ez-diola-kalterik-egin-zaporizhiako-erreaktoreari.htm | Mundua | IAEAk esan du Errusiaren erasoak ez diola kalterik egin Zaporizhiako erreaktoreari | Zaporizhiako zentral nuklearreko eraikin batek su hartu du bart; jadanik erdietsi dute sutea itzaltzea, eta segurtasuna bermatua dagoela hitzeman dute agintariek. Zentrala Errusiako indar armatuen eskutan dago. Zelenskik «ikara nuklearra» baliatu nahia egotzi dio Putini. | IAEAk esan du Errusiaren erasoak ez diola kalterik egin Zaporizhiako erreaktoreari. Zaporizhiako zentral nuklearreko eraikin batek su hartu du bart; jadanik erdietsi dute sutea itzaltzea, eta segurtasuna bermatua dagoela hitzeman dute agintariek. Zentrala Errusiako indar armatuen eskutan dago. Zelenskik «ikara nuklearra» baliatu nahia egotzi dio Putini. | * Hondamendi nuklearra arrisku
* Amagoia Mujika Tolaretxipi berriemaile bereziaren kronika: Ukrainako mugan, harrera «beroa» errefuxiatuei
* Ukrainak eta Errusiak korridore humanitarioak irekitzea adostu dute
* NBEren Batzar Nagusiak Ukrainaren inbasioa gaitzetsi du |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210361/astebete-geroago-ezinean.htm | Mundua | Astebete geroago, ezinean | Davidenkok, Sidorenkok eta Onixenkok euren testigantza eman zioten BERRIAri gerra hasi zen egunean. Egoerak okerrera egin du astebetean, baita haien familietan ere. | Astebete geroago, ezinean. Davidenkok, Sidorenkok eta Onixenkok euren testigantza eman zioten BERRIAri gerra hasi zen egunean. Egoerak okerrera egin du astebetean, baita haien familietan ere. | Hasi berria zen orduan gerra Ukrainan, eta jada nabaritzen zitzaien lagundu nahiaren eta ezinaren frontetik aritu beharra. Hangoa hemendik ulertu, lagundu eta babestu nahiaren begirada. Eta joan da astebete, eta okerrera egin du ezinak eta okerrera begiradak. Senitartekoek eta lagunek han jarraitzen dute, eta haiek hemen. Jarraitu dute gehienekin harremanetan, baina badira «desagertu» direnak ere.
→ LUDA DAVIDENKO, Orion bizi den ukrainarra «Amak esan dit boluntario talde bat harrapatu eta hil dutela»
Gostomelen zituen Olekssi aita, Olga ama eta Dimitri eta Tatiana anaia eta ahizpa. Antonov aireportutik gertu dagoen 16.000 biztanleko herri bat da Gostomel. Astebete joan da gerra hasi zenetik, eta Davidenkok ez dauka «ezer onik» kontatzeko: «Elkarrizketa egin zenidatenean, nire gurasoak oraindik etxean zeuden, baina eguerdi aldera irten beharra izan zuten, abisatu zietelako bonbardaketak hastekoak zirela nire herrian. Ospa egin zuten, ondoko herrira, izebarekin. Kiev azpian dago, ordubete ingurura. Eta han daude; oraingoz, isilik».
Jarraitzen du haiekin harremanetan, oraingoz, baina aitonaren egoerarekin dago kezkatuta: «Aitonaren berririk ez daukagu. Lanera joan zenetik ez da agertu. Eta badira zortzi egun». Eta haren lagun bat eta haren ama ere «desagertuta» daudela dio: «Irakurri dudanez, azken aldiz ikusi zituztenean txetxeniarrek sakelakoak kendu zizkieten, eta hortik aurrera ez dute haien berririk. Kontua da nire laguna eta nire ama aitonaren herri berekoak direla, eta ez dakite ezer haiei buruz».
Pasarte oso lazgarrien berri eman du Davidenkok: «Amari deitu diot duela ordu erdi. Jada nire lagunak esan zidan lau egun zihoazela argirik gabe gure herrian, eta amak esan dit boluntario talde bat hasi dela gaur janaria banatu nahian, baina akabatu egin dituztela. Hori esan dit amak. Ura eta janaria banatu nahi ziotela jendeari, herriko jendeari, baina harrapatu, tirokatu eta hil egin dituztela».
→ OLEXANDER SIDORENKO, Zierbenan bizi den ukrainarra «Denda bat ireki dute, eta janari bila atera ahal izan dira, une batez»
Familia ia osoa dauka Sidorenkok Ukrainan: gurasoak, osaba-izebak, lehengusuak... Ivankiven bizi dira, Kiev hiriburutik kilometro gutxira. Bananduta dauzka gurasoak, eta amarekin du ia eguneroko harremana. «Egoera ez da batere ona. Amak Ivankiven jarraitzen du, eta esan dit tropa errusiarrez beteta dagoela hura, entzuten dituela tiroak, baina ez dagoela borrokarik herrian bertan; alde horretatik lasai antzean daudela», azaldu du.
Astebete joan da, egoerak nabarmen egin du okerrera, baina ukrainarrek «aguantatzen» segitzen dutela dio Sidorenkok: «Orain nolabait ohitzen ari direla esaten dit amak, baina hasiera oso gogorra izan zela». Izan ere, hasiera hartan, bakarrik harrapatu zuen gerrak Sidorenekoren ama, baina etxez aldatu da: «Lagun batzuekin dago orain; bikote bat da, eta hiru urteko haur bat dute».
Elikagaiekin dituzte arazoak, baina izan dute «arnasaldi» bat: «Alboan duten janari denda bat ireki omen dute, eta baliatu dute momentua une batez etxetik atera eta janari bila ateratzeko. Tamalez, ez dakit askoz gehiago».
→ LUBA ONIXENKO, Orion bizi den ukrainarra «Txetxeniarrek ez diote inori barkatzen; etxeetan ari dira jendea hiltzen»
Ivankiven ditu Onixenkok ere 83 urteko amona, 30 urteko anaia, 22 urteko ahizpa, eta 6 eta 8 urteko ilobak. Elkarrekin zeuden gerra hasi zenean, «eta elkarrekin jarraitzen dute». Onixenkok dio «egunero» hitz egin duela geroztik eta «ondo» daudela: «Momentuz, herria ere nahiko ondo dago, baina aldameneko herriak, handiagoak direnez, erabat hondatuta daude».
Txetxeniarrak aipatu ditu Onixenkok ere, eta ez onerako: «Esan didate txetxeniarrak direla sartu direnak. Eta horiek ez diote inori barkatzen. Etxeetan sartzen ari dira, eta etxean bertan hiltzen dute jendea. Benetako desastrea da».
Etsiak jota jarraitzen du Onixenkok: «Guk hemendik ezin dugu asko lagundu». Baina hasi dira antolatzen: «Boluntario modura, jana bidaltzen, medikamentuak, arropak... Hemengo jendeari laguntza eskatu diogu, eta pixkanaka...».
Aurrera begira dio ez dakiela zer gertatuko den: «Baina Ukrainan gerrak berdin jarraitzen du; bueno, berdin ez, okerrago, eta jende mordoa ari dira hiltzen. Nire herrian, errekaren bestaldean, tankeak pasatzen ikusi dituzte, misilak ari dira botatzen...». |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210362/epaitegiak-izaskun-lesaka-aske-uztea-onartu-du-baina-prokuradoreak-bertan-behera-utzi-du.htm | Politika | Epaitegiak Izaskun Lesaka aske uztea onartu du, baina prokuradoreak bertan behera utzi du | Bakegileek eta Bake Bideak «terrorismoaren» aurkako prokuradorearen jarrera salatu dute. Jakinarazi dute Kondenak Aplikatzeko Parisko Epaitegiak Izaskun Lesaka presoa aske gelditzeko eskaera onartu zuela asteartean, baina prokuradoreak helegitea jarri zuela eta, beraz, bertan behera utzi dutela baldintzapeko askatasuna. | Epaitegiak Izaskun Lesaka aske uztea onartu du, baina prokuradoreak bertan behera utzi du. Bakegileek eta Bake Bideak «terrorismoaren» aurkako prokuradorearen jarrera salatu dute. Jakinarazi dute Kondenak Aplikatzeko Parisko Epaitegiak Izaskun Lesaka presoa aske gelditzeko eskaera onartu zuela asteartean, baina prokuradoreak helegitea jarri zuela eta, beraz, bertan behera utzi dutela baldintzapeko askatasuna. | Bakegileek eta Bake Bideak «gogorki» arbuiatu dute «terrorismoaren» aurkako Frantziako prokuradorearen jokabidea, Izaskun Lesaka presoaren baldintzapeko askatasuna eten eta gero. Jakinarazi dutenez, asteartean, Kondenak Aplikatzeko Parisko Epaitegiak Lesakaren askatasun eskaera onartu zuen. Gaur egun, Reauko presondegian dago. Epaitegiak aintzat hartu zuen Euskal Herriko testuinguru politikoa aldatu izana, eta adierazi «bake prozesua zalantzan ezartzeak» ez duela «zentzurik».
Haatik, prokuradoreak helegitea jarri zuen, eta, beraz, baldintzapeko askatasun hori eten. «Beste behin ere argi eta garbi erakusten du zein den ministerio publikoaren jarrera politikoa», salatu dutenez.
Ikusi gehiago: Artolazabalek dio Jaurlaritza «legea betetzen» ari dela presoen gradu aldaketekin
Ez da lehen kasua. 2021ean Kondenak Aplikatzeko Parisko Epaitegiak onartu egin zuen Ekaitz Sirventek baldintzapean aske gelditzeko eginiko eskaera, eta 2021eko uztailaren 29an prokuradoreak dei egin zuen. Sirvent Mont-de-Marsanen dago preso. Horiek horrela, gogorarazi dute apirilaren 1ean eta 2an egingo dutela hurrengo ekinaldi desobedientea, Jon Parot, Jakes Esnal eta Unai Parotek 32 urteko kartzela zigorra betetzeko egunaren bezperan.
Horrez gain, bakegileek eta Bake Bideak gogoan izan dute preso korsikarren egoera ere. Azaldu dute Yvan Colonna presoaren aurkako erasoa saihestu zitekeela «haren eskubideak errespetatuak izan balira. DPS edo bereziki zainduriko presoen estatutua argudiatuz, hurbilekoengandik kartzelatua izateko eskubidea ukatua izan zaio behin baino gehiagotan». Garun heriotza du Colonnak, beste preso batek eraso egin eta gero. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210363/urkullu-laquoerabakitzeko-eskubideak-elkargune-izan-behar-du-ez-hausturaraquo.htm | Politika | Urkullu: «Erabakitzeko eskubideak elkargune izan behar du, ez haustura» | Lehendakariaren iritziz, autogobernua ezin da «kale itsu» batean sartu. Maddalen Iriartek esan du erabakitzeko eskubidea gauzatzea «premiazkoa» dela, areago krisi egoeran. | Urkullu: «Erabakitzeko eskubideak elkargune izan behar du, ez haustura». Lehendakariaren iritziz, autogobernua ezin da «kale itsu» batean sartu. Maddalen Iriartek esan du erabakitzeko eskubidea gauzatzea «premiazkoa» dela, areago krisi egoeran. | Duela egun batzuk, Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak adierazi zuen estatus politiko berriari buruzko eztabaidari berriz heltzeko garaia dela. Gaur, Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan, adierazpen horiei heldu die Maddalen Iriarte EH Bilduko legebiltzarkideak Urkulluri estatutu berriari buruz galdetzeko. Zehazki, Iriartek azpimarratu du «premiazkoa eta beharrezkoa» dela erabakitzeko eskubidearen eztabaidari heltzea, areago egungo krisian, eta herritarrei kontsulta egitea lehentasunezkoa dela. Iriartek lehendakariari galdetu dio zein den bere ustez estatus politiko berria adosterakoan gehiengo sozial eta politikoa batu dezakeen elementua. Urkulluk erantzun dio ez dagoela elementu bakar bat, «asko» direla, eta estatus politiko berriaz eztabaidatzen ari den legebiltzarreko lantaldeak «ahalik eta adostasunik zabalena» lortu beharko lukeela. Lantaldeak onartuko duen proposamenak «bideragarria» izan beharko luke, eta, ondoren, herritarrek erreferendum bidez berretsi beharko lukete, lehendakariaren esanetan. Ohartarazi du autogobernua ezin dela «kale itsu» batean sartu edo «tiradera batean gorde», eta gizarteari dagokiola bere etorkizun politikoa erabakitzea. Baina erantsi du erabakitzeko eskubidea, egun, ez dagoela «juridikoki oinarrituta», ez dagoela arautua, eta oraindik zehazteke dagoela zein eginkizun betetzen duen kontzeptu horrek estatus berrian. «Erabakitzeko eskubideak elkargune izan behar du, ez haustura». Lehendakariaren iritziz, erabakitzeko eskubideak bi printzipiotan oinarrituta egon behar du: euskal foru tradizio politikoaren izaeran eta gizarte garaikidearen eskakizun demokratikoan. «Erabakitzeko eskubideak itun politiko eta instituzional zabal bat izan behar du oinarri, ondoren euskal herritarrek berresteko», gaineratu du. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210364/eajk-irabaziko-lituzke-eusko-legebiltzarrerako-hauteskundeak-soziometroaren-arabera.htm | Politika | EAJk irabaziko lituzke Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak, Soziometroaren arabera | Jeltzaleek 31 eserleku lortuko lituzkete; orain duen kopuru bera. Gora egingo lukete EH Bilduk eta PSE-EEk, eta behera PP+C's-ek eta Elkarrekin Podemos-IUk. | EAJk irabaziko lituzke Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak, Soziometroaren arabera. Jeltzaleek 31 eserleku lortuko lituzkete; orain duen kopuru bera. Gora egingo lukete EH Bilduk eta PSE-EEk, eta behera PP+C's-ek eta Elkarrekin Podemos-IUk. | Eusko Jaurlaritzako Prospekzio Soziologikoen Kabineteak boto asmoei buruzko txostena argitaratu du, eta, horren arabera, EAJk irabaziko lituzke Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak, gaur egun dituen legebiltzarkideei eutsita: 31. Herrialdeetan ez luke aldaketarik izango: bederatzi Araban eskuratuko lituzke, hamabi Bizkaian eta hamar Gipuzkoan.
EH Bilduk, ordea, gora egingo luke; 21 eserleku dauzka gaur egun, baina 22 lortuko lituzke. Irabaziko lukeen hori Gipuzkoan eskuratuko luke, 2020an lortutako bederatziei beste bat gehituta. Gauzak horrela, hamarna legebiltzarkiderekin berdinduta leudeke EAJ eta EH Bildu Gipuzkoan, baina jeltzaleak aurretik daude botoen ehunekoan: %35,8 eta %34,4. Araban eta Bizkaian seina kide izango lituzke EH Bilduk.
Gehien haziko litzatekeen alderdia, berriz, PSE-EE litzateke; hamar legebiltzarkide dauzka, baina hamabi izango lituzke, aurreikuspena betez gero; Araban bost (orain baino bat gehiago), Bizkaian lau (orain baino bat gehiago) eta Gipuzkoan hiru (orain bezala).
EH Bilduren eta PSE-EEren hazkundea Elkarrekin Podemos-IUren eta PP+C's-ren beherakadek azalduko lukete. PP+C's-ek kide bat galduko luke, seitik bostera jaitsita, baina, Elkarrekin Podemos-IUren apaltzea handiagoa izanik, PP+C's litzateke laugarren taldea legebiltzarrean. Arabako hirurei eta Gipuzkoako bakarrari eutsiko lioke eskuineko koalizioak, baina Bizkaian bakarrarekin geratuko litzateke, duela bi urte lortutako bietatik bat galduta.
Ezkerreko koalizioak, ordea, kolpe handiagoa hartuko luke, seitik laura jaitsita. Bina ordezkari zituen Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina bana galduko luke Araban eta Gipuzkoan.
Voxek orain daukan legebiltzarrari eutsiko lioke; Araban lortuko luke berriro ere.
Informazio bilketa otsailaren 21a eta 25a bitartean egin zen, 3.333 herritarri galdetuta. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210365/bizkaiko-autoeskoletako-grebak-aurrera-jarraituko-du-beste-astebete.htm | Ekonomia | Bizkaiko autoeskoletako grebak aurrera jarraituko du: beste astebete | Martxoaren 7an, 8an, 9an, 10ean eta 11n egingo dute lanuztea, ELAk deituta. | Bizkaiko autoeskoletako grebak aurrera jarraituko du: beste astebete. Martxoaren 7an, 8an, 9an, 10ean eta 11n egingo dute lanuztea, ELAk deituta. | Gaur emango diote amaiera ELA sindikatuak Bizkaiko autoeskoletan deitutako grebaren bigarren asteari, eta dagoeneko beste lanuzte txanda bat iragarri du sindikatuak, «sektoreko langileek 33 egunez greba egin ondoren patronalaren proposamenik ez dagoelako». Hori dela eta, langileek mobilizazioekin aurrera jarraitzea erabaki dute, eta martxoaren 7tik 11rako beste greba aste bat egingo dute, aurrez ez badute patronalaren proposamenik jasotzen behintzat.
Hilaren 7an hasiko dira mobilizazioak, Bilboko eta Barakaldoko kaleak zeharkatuko dituen auto karabana batekin, eta, ondoren, aste osoan zenbait protesta egingo dituzte; esaterako, hilaren 8an, asteartean, Bilboko kaleak zeharkatuko dituen manifestazio bat egingo da.
ELAk esan du baduela «akordioak lortzeko eta gatazka bideratzeko borondatea», eta horregatik «etengabeko mugimenduak» egiten ari direla itun baten alde. Esplikatu du Apaviri eskatu diola berriro «edukiak dituen kontraproposamen bat aurkezteko eta negoziazio mahaira deitzeko». Era berean, elkartutako autoeskolak jarrera horretan kokatzera eta estu hartzera gonbidatu ditu. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210366/lsquohola-tiorsquo-delirium-tremensen-kantu-berria.htm | Kultura | ‘Hola tio’, Delirium Tremensen kantu berria | Haritz Harregi batu zaie taldera, gitarra jole moduan. Maiatzean kaleratuko dute 'Ordago' izeneko disko berria. | ‘Hola tio’, Delirium Tremensen kantu berria. Haritz Harregi batu zaie taldera, gitarra jole moduan. Maiatzean kaleratuko dute 'Ordago' izeneko disko berria. | Iazko azaroan jakinarazi zuen Delirium Tremensek itzulera. Desegin zenetik 30 urte igaro diren honetan itzuliko da taldea agertokietara. Itzulera iragartzeko emandako prentsaurrekoan adierazi zuten disko berri bat kaleratuko zutela aurten, eta hura aurkezteko kontzertu bira ere egingo zutela. Bada, taldea hasi da pixkanaka diskoa aletzen.
Diskoari izena ematen dion singlea aurkeztu zuen iaz: Ordago. Eta bigarren kantua ezagutarazi du orain: Hola tio. Enekoitz Andonegik zuzendu duen bideokliparekin batera kaleratu dute kantua.
Abestiarekin batera, baina, jakinarazi dute kide berri bat batu zaiela taldera: Haritz Harregi. Sen eta eMe taldeetan aritutakoa da Harregi, eta beste talde askorekin ere jardun izan du teknikari lanetan. «Haritz ez dator Iñigo Muguruza ordezkatzera, ez da hori gure asmoa, 2022ko Delirium Tremens ahalbidetzera baizik», azpimarratu dute taldekideek.
Taldekide eta lagun izan zuten Iñigo Muguruza Delirium Tremensekoek. 1990ean batu zitzaien taldera, bigarren diskoa grabatu eta berehala. Hirukote izatetik, laukote izatera igaro zen taldea orduan, eta formakuntza horrekin grabatu zuten estudioko azken diskoa, Hiru aeroplano (Oihuka).
Hain zuzen, Muguruza omentzeko ekitaldirako batu zen Delirium Tremens. Bilboko Kafe Antzokian eskaini zuten kontzerturako entseatzen hasi ziren lokalean, eta orduan erabaki zuten agertokietara itzultzea. Heldu den maiatzaren 28an hasiko dute disko berriaren aurkezpen bira, Barakaldoko BECen (Bizkaia). Zortzi kantu berri bildu dituzte diskoan. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210367/gerrak-hazkunde-iragarpena-okertuko-du-euskal-herrian.htm | Ekonomia | Gerrak hazkunde iragarpena okertuko du Euskal Herrian | Aurreikuspenak aldatuko dituela jakinarazi du Jaurlaritzak, eta Nafarroak ere eragina espero du. 2021ean, %5,6 handitu zen EAEko BPGa | Gerrak hazkunde iragarpena okertuko du Euskal Herrian. Aurreikuspenak aldatuko dituela jakinarazi du Jaurlaritzak, eta Nafarroak ere eragina espero du. 2021ean, %5,6 handitu zen EAEko BPGa | Ukrainako gerrak eta Errusiari jarritako zigorrek Mendebaldeko ekonomietan ere eragina izango duela ez dute ezkutatu Europako Batasuneko kideek, eta aitortu dute auzitan dagoela 2022rako espero zen hobekuntza nabarmena. Gauza bera espero dute euskal gobernuek ere: Eusko Jaurlaritzak iragarri du hazkunde iragarpena berritu egingo duela, uler daitekeenez, zenbaki txikiago bat iragartzeko, eta Nafarroako Gobernuak adierazi du gerrak «ageriko» eragina izango duela.
Ostegunean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako klusterrek ohartarazi zioten ostegunean Arantxa Tapia Ekonomiaren Garapeneko sailburuari lehen ondorioak igartzen hasiak direla. Lehengaiak eta energia gehiago garestituko dira, hornidura zaildu egingo da, eta merkatuen ziurgabetasunak finantzaketa garestituko du. Jaurlaritzak berehala erantzun dio ohartarazpen horri. Abenduan egindako iragarpen ekonomikoa zaharkituta geratu dela azaldu du, «gatazka horrek ezinbestean eragina baitu euskal ekonomiaren bilakaeran». Abenduan, esan zuen 2022an hiru lurraldeeetako barne produktu gordina %6,7 handituko zela, irailean aurreratu baino hiru hamarren gehiago.
Berrikuspena zehazki noiz egingo duen ez du jakinarazi Gasteizko gobernuak, baina baliteke aste batzuk behar izatea, Ukrainako gerra nola doan ikusteko. Europako Batzordeak, esaterako, maiatzean berrikusiko ditu bereak, eta azaldu du horien arabera proposatuko duela gastua kontrolatzeko neurriak 2023an edo 2024an hartzea.
2021eko datuak
Testuinguru horretan kaleratu ditu Eustatek iazko kontu makroekonomikoak. Orain dioenez, urtarrilean aurreratu baino hamarren bat gehiago handitu zen iaz BPG barne produktu gordina, %5,6. Eustatek nabarmendu duenez, Espainiakoa sei hamarren gutxiago igo da (%5), eta Europako Batasunekoa, lau hamarren gutxiago. BPGaren suspertzea %6,1ekoa izan da Araban, %5,7koa Gipuzkoan, eta %5,3koa Bizkaian.
Hazkunde hori ez da nahikoa izan 2020an galdutakoa berreskuratzeko, urte horretan %9,9ko kolpea hartu baitzuen. 2020. urtean industria erori zen gehien (-%11,2), eta sektore horrek izan du orain erreboterik handiena (+%9,5). Edonola ere, udaz geroztik hornidura arazoak izan dituela antzematen da, eta 2021eko azken hiruhilekoan %4,3ra apaldu da urte arteko tasa.
Sektorerik inportanteenak, zerbitzuenak, %5 berreskuratu zuen iaz, baina haren barruan alde nabarmenak daude. Horrela, herri administrazioa, hezkuntza, osasun eta gizarte zerbitzuetako jarduerak hazkunde apalagoa izan du (+%2,5), merkataritza, ostalaritza eta garraioarekin alderatuz gero (+%8,9). Arrazoia nahiko sinplea da: lehenengoak eutsi zion ekonomiari 2020an (+%1,6), eta bigarrena amildu egin zen (-%18,1).
Enpleguari dagokionez, Eustatek azaldu du 49.120 enplegu garbi sortu zirela, denbora osoaren baliokide diren lanpostuetan neurtuta, 2020an baino %5,5 gehiago. Zenbaki osoetan, berriz, lehen sektorean 128 lanpostu sortu dira; industrian, 7.153; eraikuntzan, 3.060; eta zerbitzuetan, 38.780.
Kezka Nafarroan
Nafarroako Gobernuak ere aldatuko ditu bere aurreikuspenak. Elma Saiz foru gobernuko Ekonomia eta Ogasun kontseilariak adierazi du «agerikoa» dela Ukrainako gerrak «zeharkako ondorioak» izango dituela lurraldeko ekonomian, baina azpimarratu du oraindik goiz dela nola eragingo duen zehazteko. «Duela gutxi arte, susperraldi ekonomiko bat irudikatzen genuen, zailtasunak izango zituena energiaren prezioengatik, baina osasun krisiaren tuneletik irteten ari ginen itxaropena genuen; orain, zalantzaz betetako etorkizun bat dugu aurrean», adierazi kontseilariak ostiral honetan eginiko gosari informatibo batean.
Saizek azaldu duenez, tentsio geopolitikoak «mehatxu nabarmena» dira munduko ekonomiarentzat eta sektore guztientzat, baina Errusiaren eta Ukrainiaren arteko gerraren ondorioak bereziki elikagaien prezioetan islatuko direla uste du. «Europan, erregai fosilen kantitate handiak ekartzen ditugu gatazkan dauden herrialdeetatik, baina baita ongarriak, garia eta artoa ere».
Saizek azpimarratu du Nafarroak ez duela Errusiarekiko eta Ukrainarekiko menpekotasun handirik. Ondorioak, baina, «zeharka» nabarituko direla uste du, eta bereziki industrian, sektore horrek azken bi urteetan izan dituen hornidura arazoak «larriagotuz». Energia garestitzeak, halaber, inflazioan eragina izango duela azpimarratu du, eta horrek «kontsumoa eta inbertsioak geldituko» dituela ohartarazi. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210368/artolazabalek-dio-jaurlaritza-legea-betetzen-ari-dela-presoen-gradu-aldaketekin.htm | Politika | Artolazabalek dio Jaurlaritza «legea betetzen» ari dela presoen gradu aldaketekin | Eusko Jaurlaritzak hirugarren gradua eman die motibazio politikoko hamar bat presori, Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak jakinarazi duenez. Espetxeetako Tratamendu Batzordeak «profesionaltasunez» lan egiten duela esan du. | Artolazabalek dio Jaurlaritza «legea betetzen» ari dela presoen gradu aldaketekin. Eusko Jaurlaritzak hirugarren gradua eman die motibazio politikoko hamar bat presori, Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak jakinarazi duenez. Espetxeetako Tratamendu Batzordeak «profesionaltasunez» lan egiten duela esan du. | Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako sailburuak adierazi du Jaurlaritza «legea betetzen» ari dela motibazio politikoko hainbat presori gradu aldaketa ematerakoan. Jakinarazi du Eusko Jaurlaritzaren Justizia Zuzendaritzak motibazio politikoko hamar bat presori hirugarren maila emateko baimena eman diela, espetxeetako Tratamendu Batzordeen proposamenak berretsi ondotik. Batzorde horiek egindako txostenak «behar bezala arrazoituta» egon dira eta «banakako espedienteetan» oinarrituta, Artolazabalen esanetan. Voxeko Amaia Martinezek egindako kritikei erantzun die sailburuak, Eusko Legebiltzarreko kontrol saioan. Izan ere, Martinezek zalantzan jarri du Jaurlaritzak preso horiei emandako hirugarren gradua arrazoituta egotea: «Larritasun handiko delituak egin dituzten eta gizarteratzeko oinarrizko baldintzak betetzen ez dituzten presoei gradu progresioak eman zaizkie», salatu du Voxeko legebiltzarkideak.
Jaurlaritzak iazko urrian hartu zuen bere gain espetxeak kudeatzeko eskumena, eta, harrezkero 150 presori gradua aldatzea onartua bazuen ere, motibazio politikoko presorik ez zegoen horien artean. Azken asteotan, baina, graduz aldatzea baimendu die motibazio politikoko hamar bat presori. Artolazabalek azaldu du Jaurlaritzak espetxeen kudeaketa bere gain hartu zuenetik hiru espetxeetako Tratamendu Batzordeek erabaki dutela 330 presok bigarren graduan jarraitzea, eta, horietatik, 26 motibazio politikoko presoak izan dira. Beste 166 presori hirugarren gradua eman diete, eta horien artean daude aipatutako motibazio politikoko hamar presoak. Artolazabalek azpimarratu du Tratamendu Batzordeak arduratzen direla gradu aldaketen inguruko erabakiak hartzen, eta diziplina anitzeko taldeek egiten dituzten txostenak «zorrotzak eta profesionalak» direla. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210369/imanol-garmendia-izendatuko-dute-euskadiko-arraun-federazioko-presidente.htm | Kirola | Imanol Garmendia izendatuko dute Euskadiko Arraun Federazioko presidente | Melquiades Verdurasek bere hautagaitzari uko egin ondotik, arraunlari donostiarrarena da proposamen bakarra. Garmendiak 30 urte beteko ditu maiatzean; Orion egin du bere ibilbidearen zatirik handiena. | Imanol Garmendia izendatuko dute Euskadiko Arraun Federazioko presidente. Melquiades Verdurasek bere hautagaitzari uko egin ondotik, arraunlari donostiarrarena da proposamen bakarra. Garmendiak 30 urte beteko ditu maiatzean; Orion egin du bere ibilbidearen zatirik handiena. | Euskadiko Arraun Federazioak aurki izango du presidente berria: Imanol Garmendia izendatuko dute. Melquiades Verduras Santurtziko arraunlari ohiak uko egin dio bere hautagaitzari, eta Garmendiarena da erakundea gidatzeko proposamen bakarra. Hortaz, federazioak bazter utzi du martxoaren 7an Eibarren (Gipuzkoa) egin beharreko batzarra: bi hautagaitzen arteko bozketa egiteko deituta zegoen.
Federazioko hauteskunde batzordeak hala azaldu die Euskal Herriko klubei, BERRIAk jakin ahal izan duenez. Ohar bidez, federazioak argudiatu du «baliogabetu» egin duela bilera deialdia, «hautagaitzetako bat erretiratu egin baita». Federazioko estatutuei jarraiki hartu dute erabakia; haien arabera, bozketa egiteko baldintza bakarra hautagai bat baino gehiago aurkeztea da.
Iñaki Iberoren dimisioaren ondotik abiatu zen hauteskunde prozesua: mandatari donostiarrak otsailaren 15ean utzi zuen kargua, eta hilaren 17an zabaldu zuten hauteskunde prozesua, Aiako Arraunetxen (Gipuzkoa) egindako bilkuran hala onartuta. Otsailaren 21etik 28ra zabaldutako epean bi hautagaitza aurkeztu ziren: Verdurasena —Getxoko Arriluze elkarteak proposatutakoa— eta Garmendiarena. Lehendabizikoak uko egin ondotik, donostiarrarena soilik geratu da indarrean; beraz, ez dago bilkura egiteko derrigortasunik.
Ibilbide luzeko arraunlaria
Garmendia donostiarra da, 29 urte ditu —30 beteko ditu maiatzean—, eta tostako arraunean nahiz olinpiar erakoan ibilbide luzea osatutako da. Lehen palakadak Ur Kirolaken eman ondotik, Orion osatu du bere ibilbide ia osoa, eta Euskal Herriko nahiz Espainiako selekzioekin lorpen handiak eskuratutakoa da, aulki mugikorrean: 2014an Munduko Txapelketa irabazi zuen Varesen (Italia), eta 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetarako sailkatzetik hiru segundo pasatxora geratu zen, lemazainik gabeko laukoan. Orioko traineruan ere sarri aritu da, zenbait lorpen eskuratuz. Esaterako, 2017an Kontxako Bandera irabazi zuen taldeko kidea zen. Bestalde, badu zuzenduko duen federazioarekin hartu-emanik: batzar orokorreko kidea da, arraunlarien ordezkari gisa. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210370/harrituta-eta-oso-triste-ozeanoa-zeharkatu-zuten-hiru-elur-hontzetako-bat-hil-dela-eta.htm | Bizigiro | «Harrituta eta oso triste», ozeanoa zeharkatu zuten hiru elur hontzetako bat hil dela eta | Azaroan ikusi zuten lehenengoz, Asturiasen. Albaitariek nekropsia egingo diote zergatik hil den zehazteko. | «Harrituta eta oso triste», ozeanoa zeharkatu zuten hiru elur hontzetako bat hil dela eta. Azaroan ikusi zuten lehenengoz, Asturiasen. Albaitariek nekropsia egingo diote zergatik hil den zehazteko. | Hiru elur hontz ikusi zituzten azaro erdialdean Espainia iparraldean: haietako bi –arra eta emea– Asturiasen, eta bestea, Kantabrian. Asturiasko emea duela egun gutxi ikusi zuten Santoñan (Kantabria); azkenekoz, asteazken arratsaldean. Atzo goizean, ordea, hilda aurkitu zuten, azkenekoz ikusi zuten toki berean. Jesus Mari Lekuona biologoak (Oiartzun, Gipuzkoa, 1968) eme hori bera ikusi zuen azaroaren 18an Asturiasen, eta «harrituta eta oso triste» hartu zuen berria.
Kantabriako Ingurumen Saileko natura inguruneko agenteek hontz hila fauna basatia oneratzeko zentrora eraman zuten. Bertan, albaitariek nekropsia egingo diote, eta, bide batez, zergatik hil den zehaztuko dute. Lekuonaren arabera, lehen begiratuan hontzak ez du «sintoma arrarorik», eta heriotza «naturala» izango zela uste du. Hala ere, baditu beste zenbait hipotesi: «Izan liteke pozoi pixka bat jan duen arratoiren bat jan izana». Nekropsia egin arte, ordea, ezingo dute jakin zergatik hil den.
Eme hori, baina, ez da azkenaldian hil den elur hontz bakarra: Kantabrian ikusi zutena azaroan hil zen. Lekuonak adierazi duenez, oraindik ez dakite hegazti horri nekropsia egin dioten ala ez, baina «litekeena» da egindako bidaiaren ondorioz oso ahul egotea, eta horregatik hil izana.
Ez da ohikoa Artikoko hegazti horiek hegoaldean ikustea, hau ez baita haien habitat naturala: «Espainian ikusten diren lehen aldia da». Horregatik, ikusmira handia sortu zuten hiru hontzek, eta, biologoaren arabera, «merezi du» hegaztia ikusteko bidaia luze bat egitea: «Zuzenean ikustea ikaragarria da». Lekuonak ez ezik, beste zenbait euskal herritarrek ez zuten galdu hegaztiak ikusteko aukera: «Behin izaten da elur hontza ikusteko aukera», zioen haietako batek. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210371/pablo-gonzalez-berehala-askatzeko-eskatu-du-berriako-langile-batzordeak.htm | Gizartea | Pablo Gonzalez «berehala» askatzeko eskatu du BERRIAko langile batzordeak | Aste honetan atxilotu dute Público eta Gara egunkarietako kolaboratzailea, eta, «espioitza delitua» egotzita, behin-behinean espetxeratu dute Rzesown, Polonian. | Pablo Gonzalez «berehala» askatzeko eskatu du BERRIAko langile batzordeak. Aste honetan atxilotu dute Público eta Gara egunkarietako kolaboratzailea, eta, «espioitza delitua» egotzita, behin-behinean espetxeratu dute Rzesown, Polonian. | BERRIAko langile batzordeak ohar kaleratu du Pablo Gonzalez kazetariaren egoeraren inguruan. Aste honetan atxilotu dute Público eta Naiz egunkarietako kolaboratzailea, eta, «espioitza delitua» egotzita, behin-behinean espetxeratu dute Rzesown, Polonian. BERRIAko langile batzordeak, hori ikusirik, Gonzalez «berehala» askatzeko eskatu du, eta «elkartasun eta babes osoa» agertu nahi die haren gertuko guztiei. Horrela dio oharrak:
«Pablo Gonzalez kazetaria behin-behinean espetxeratu dute Rzesown (Polonia), 'espioitza delitua' egotzita. Hori ikusirik, BERRIAko langile batzordeak zera adierazi nahi du: 1. Gonzalez berehala askatzeko eskatzen du, eta elkartasun eta babes osoa agertu nahi die haren gertuko guztiei. 2. Kazetarien lana, kasu honetan Pablo Gonzalezena, ezinbestekoa izaten ari da Ukrainako gerraren berri zuzena izateko. Hura atxilotzeak eta espetxeratzeak Gonzalezen giza eskubideak urratzen ditu, baina, horrez gain, eraso egiten die prentsa askatasunari eta herritarrek informazioa jasotzeko duten eskubideari. 3. Kezkagarria iruditzen zaigu Gonzalezen aurka akusazio larriak egitea —espioitza delitua egoztea—, eta kezkagarriak, era barean, haren atxiloketaren inguruan zabaldu diren informazioak. Kazetari baten sorterria, lan egiten duen hedabidea, bere hizkuntz gaitasunak edo heziketa akademikoa ezin da inolaz ere argudio izan inor galdekatu, atxilotu eta espetxeratzeko». |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210372/eajk-eta-pse-eek-hezkuntza-eredu-eleaniztuna-hobetsi-dute.htm | Gizartea | EAJk eta PSE-EEk hezkuntza eredu eleaniztuna hobetsi dute | EAJk eta PSE-EEk elkarrekin aurkeztu dituzte Hezkuntza Itunerako zirriborroaren zuzenketak. Euskara eta euskal kulturaren transmisioa aipatzen zuten artikuluak egokitu dituzte gehien, eskola publikoaren bultzadarekin batera. | EAJk eta PSE-EEk hezkuntza eredu eleaniztuna hobetsi dute. EAJk eta PSE-EEk elkarrekin aurkeztu dituzte Hezkuntza Itunerako zirriborroaren zuzenketak. Euskara eta euskal kulturaren transmisioa aipatzen zuten artikuluak egokitu dituzte gehien, eskola publikoaren bultzadarekin batera. | Euskara lehenetsi ordez «bultzatzearen» eta hezkuntzarako eredu eleaniztuna sustatzearen alde egin dute EAJk eta PSE-EEk batera aurkeztu dituzten Hezkuntza Itunerako zuzenketetan. Urardotu egin dute datorren hezkuntza legerako oinarriak jarri nahi dituen itunari buruz berez lausoa zen testua. Honatx aurkeztu dituzten 42 zuzenketako batzuek alde horretatik zer dioten.
22. zuzenketan, lehendik zegoen hau hartu dute: «Ikasle guztiek gaitasun komunikatiboa izatea ofizialak diren bi hizkuntzetan, egoera errealera egokituta, ikastetxeak euskararen arnasgune izan daitezen. Euskararen erabilera errazten duten neurriak kontuan hartuko dira, hala nola ikastetxeko hizkuntza-proiektua, eskola komunitatearen motibazioa suspertzea edota ikasleen arteko euskarazko harremana indartzea». Eta honekin ordezkatzea adostu dute EAJk eta PSE-EEk: «Ikasle guztiek gaitasun komunikatiboa izatea ofizialak diren bi hizkuntzetan, egoera errealera egokituta. Euskararen erabilera errazteko, eskola-komunitatea motibatzeko eta ikasleen arteko harremanetan euskararen erabilera indartzeko neurriak hartuko dira». Ezabatu egin da, beraz, «eskolak arnasgune izatea», besteak beste.
23. zuzenketak ere ñabartzen du. Hau zioen lekuan: «Ikasleen hizkuntza gaitasunak hobetzeko». Hau esatea hobetsi dute: «Ikasleen gaitasun guztiak hobetzeko». Hizkuntza kendu dute, beraz.
25. zuzenketan ere euskarari egite dio aipamena. Hau zioen lekuan: «Euskal hezkuntza euskara ardatz duen sistema eleaniztuna da, eta bi hizkuntza ofizial eta, gutxienez, atzerriko hizkuntza baten bidez egituratzen da». Hau zuzendu dute: «Legeak hezkuntza eleaniztunaren eta kulturen arteko hezkuntzaren alde egingo du, hizkuntza- eta kultura-kontzientzia zabala sustatzeko, bi hizkuntza ofizialen eta, gutxienez, atzerriko hizkuntza baten bidez artikulatua...». Desagertu egin da euskara.
31. zuzenketak ere bide beretik egiten du. Lehen, hau zegoen: «Euskal Hezkuntza Sistemaren baitan euskara lehenetsiko da jarduera harremanetan zein profesionaletan, bai eta ikasleen eta irakasleen arteko harreman formal eta ez formaletan ere. Irakasleria hizkuntzen irakaskuntzaren metodologietan formatzen jarraitzea aurreikusten du legeak, baita euskal kulturaren transmisio eraginkorrerako beharrezko den gaikuntza izateko ere». Horren ordez, zera adostu dute EAJk eta PSE-EEk: «Euskal Hezkuntza Sistemaren baitan, euskararen erabilera bultzatuko da jarduera harremanetan eta profesionalen arteko harremanetan, baita ikasleen eta irakasleen arteko harreman formaletan eta ez formaletan ere. Irakasleen prestakuntzak hizkuntzen eta euskal kulturaren irakaskuntzako metodologiak hobetzea izango du helburu». Euskara lehenetsi ordez, «bultzatu» egin behar dela diote, eta ezabatu dute «euskal kulturaren transmisio eraginkorrerako beharrezko den gaikuntza izateko formakuntzak jarraitzea ere».
Euskarazko eredu bakarra eta orokortua eskatua zuten hezkuntza eragile nagusiek. EAJk eta PSE-EEk hezkuntza akordiorako adostu dituzten zuzenketak ez doaz bide horretan. Eusko Jaurlaritzak berak 2017-2019 tartean egindako ikerketan azaleratu zuen D ereduak ere ikasleak euskalduntzeko zailtasunak zituen arren hura zela ikasleak euskarazko maila bermatzetik gertuen zegoena –sare publikoko D ereduan, %41ek ez zuten lotzen DBH2n gutxieneko euskara maila, eta itunpekoan, %30ek–.
Eskola publikoaren aldeko aipamenetan ere egin dute azpimarra zuzenketetan. Besteak beste, 6. zuzenketan paragrafo bat gehitzea adostu dute, hau esateko: «Sistema horretako protagonismoa euskal eskola publikoari dagokio, oinarrizko erreferentzia baita ikasle guztientzako sarbide unibertsala bermatzen duena eta inplikatutako gizarte-sektore guztien parte-hartzea sustatzen duena»
8. zuzenketan, itunpekoei egiten diete aipamena: «Ikastetxe publikoetan eta itunpeko ikastetxe pribatuetan ikasleen onarpena arautuko da, hezkuntzarako eta sarbiderako eskubidea berdintasun-baldintzetan bermatzeko. Erregulazio horretan, ikasleak arrazoi sozioekonomikoengatik edo bestelakoengatik bereiztea saihesteko beharrezko neurriak ezarriko dira». Berariaz eskatzen du zuzenketa horrek arautzeko. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210373/eak-primarioak-berriz-egitea-galdegin-du-gasteizko-auzitegiak.htm | Politika | EAk primarioak berriz egitea galdegin du Gasteizko Auzitegiak | Maiorga Ramirezen arabera, hamabost egunen buruan hori egin ezean erantzukizun pertsonalak izan ditzake zuzendaritzak. Sektore ofizialak erantzun du otsailaren 19ko Kongresua indarrean dagoela. | EAk primarioak berriz egitea galdegin du Gasteizko Auzitegiak. Maiorga Ramirezen arabera, hamabost egunen buruan hori egin ezean erantzukizun pertsonalak izan ditzake zuzendaritzak. Sektore ofizialak erantzun du otsailaren 19ko Kongresua indarrean dagoela. | Alderdiak antolakunde juridikoak dira, eta, horregatik, estatutuen bidez arautzen dituzte botere talkak eta ideien lehiak. EAn, barne gatazkak alderdiaren araudiko esparrua gainditu du aspalditik, eta epaitegien esku dago bi sektoreen arteko pultsua. Gaur goizean, Maiorga Ramirezek jakinarazi du Gasteizko Lehen Auzialdiko zazpigarren aretoko epaitegiak hamabost egunen buruan primarioak berriz egitera behartu duela egungo zuzendaritza.
2019ko urrirako zituen primarioak antolatuta EAk. Maiorga Ramirezek aurkeztu zuen abal gehien, baina berme batzordeak atzera bota zuen haren hautagaitza, haren abal batzuk irregularrak zirela ebatzita. Hautagai bakar gisa geratu zenez, Eba Blanco izendatu zuten idazkari nagusi, baina Gasteizko epaitegi batek behin-behinean eten zuen izendapen hori. Iazko uztailaren 21ean etorri zen behin betiko epaia eta: baliogabetu egin zuen primario haren emaitza, eta Ramirezek eskubideak urratu zirela ondorioztatu zuen.
Epai hura argitzeko helegitea aurkeztu zuen sektore ofizialak, eta, haren ondotik, Gorenera jo zuen. Orain, auzibide hori irekita dago oraindik, Gorenaren epaiaren zain. Ramirezek salatu du, baina, gertaeren bidetik aurrera jarraitu duela zuzendaritzak. Eba Blanco izendatu zen behin-behinean idazkari nagusi, eta, Ramirezen ikuspegitik, primarioetara deitu ordez Kongresura deitu zuen estatutuek ziotena urratuz. Halaber, EAko bost militante kaleratzeko espedientea ireki zuen: Maiorga Ramirez, Iratxe Lopez de Aberasturi, Mikel Goenaga, Miren Aranoa eta Esther Korres; hots, 2019ko hautagaia, Arabako, Gipuzkoako eta Nafarroako koordinatzaileak eta Iruñeko afiliatua. Otsailaren 20tik alderditik kanpo dira, lau urterako.
Ramirezen gaur azaldu duenez, Eba Blancoren taldeak primarioetara deitzen ez zuela ikusita, eskaera aurkeztu zuen, eta epaitegiaren erantzuna orain iritsi da. Dekretu baten bidez, erabaki du Gorenaren erabakia iritsi zain hamabost egunen buruan primarioetara deitu behar duela zuzendaritzak. Nahiz eta berrikusteko helegitea aurkezteko bost egun izan, ebazpeneko aginduak indarrean jarraitzen duela dio dekretuak. Agindua bete ezean «hirugarren baten esku» gera daitekeela edo kalte ordainak eskatzeko aukera egongo dela dio dekretuak.
Dekretu horren aurrean, Ramirezek uste du «krisiaren amaieraren hasiera» izan daitekeela. Haren irudiko, krisiaren konponbidea da “afiliatu bat, boto bat” sistema erabiltzea. Alkartetxeetan hautetsontziak jarri eta hautagai bakoitzaren emaitzak kontrolatuko dituzten esku hartzaileen bitartez prozedura kontrola daitekeela uste du.
Zuzendaritzaren erantzuna
Zuzendaritzak erantzun dio Maiorga Ramirezi estatutu berrietan ez dela jasotzen primarioen aukera. «Kongresuan, boto eskubidea zuten konpromisarioen gehiengo osoak hautatu zuen zuzendaritza nazionala», ohartarazi dio Ramirezi, haren zilegitasuna azpimarratu nahirik. Prozedura hori «legez» ezarri zela eta kongresuari begira estatutuen aldaketa horri zuzenketak jartzeko aukera izan zuela baieztatu du zuzendaritzak oharrean.
«Alderdiko afiliazioak estatutu berriak egitea onartu zuen, eta bertan ez da jasotzen primarioen aukera». Kongresua otsailaren 19an eta 20an egin zen, eta, zuzendaritzaren arabera, Ramirezek aukera izan zuen hautagaitza aurkezteko, «baina ez zuen hala egin» —alderdiak berak kongresuaren biharamunetik aurrera lau urterako militantzia etetea erabaki zuen—. Salatu dute Ramirezek, epaitegietan kongresua bertan behera geratzeko eskatuz, afiliazioari bere eskubidea «lapurtu» nahi izan ziola.
Ramirezen arabera, kongresua ez egiteko eskaera aurkeztu zuen epaitegietan. Eskaera bezperan egin zenez, epaitegien erantzunik ez zen etorri, eta kongresua egin egin zen.
Zuzendaritzaren arabera, otsailaren 23an etorri zen erantzuna, eta epaitegiak atzera bota zuen kongresua ez egiteko eskaera hori. Ramirezek ukatu egin du hori hala dela. Haren esanetan, kongresua eteteko eskaera ez da atzera bota auzitegietan, baizik eta tramiterako onartu da. «Korrika eta presaka aurkeztu behar izan genuen eskaeran egindako forma akatsak konpontzeko eskatu zaigu». Haren irudiko, gaur argitara ateratako epaia betetzera behartuta dago orain zuzendaritza, eta uste du «epai bat ez betetzeak» ondorioak izan ditzakeela. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210375/nafarroak-seroprebalentzia-proba-egingo-die-2000-laguni-martxoan.htm | Gizartea | Nafarroak seroprebalentzia proba egingo die 2.000 laguni martxoan | Ikerketaren helburua da herritarrek COVID-19aren aurka daukaten immunitatea neurtzea. Nafarroako Ikerketa Klinikoetarako Batzorde Etikoak azterlana onartzen duenean hasiko dira. | Nafarroak seroprebalentzia proba egingo die 2.000 laguni martxoan. Ikerketaren helburua da herritarrek COVID-19aren aurka daukaten immunitatea neurtzea. Nafarroako Ikerketa Klinikoetarako Batzorde Etikoak azterlana onartzen duenean hasiko dira. | Nafarroako Osasun Saila hilabete honetan hasiko da seroprebalentzia ikerketa propio bat egiten. Azterlanaren helburua da herritarrek koronabirusaren aurka duten immunitate maila neurtzea, gaiari buruzko ezagutza eguneratzeko. Horretarako, 2.000 lagun ingururen laginak aztertuko dituzte. Ikerketa Klinikoetarako Batzorde Etikoak hori onartzen duenean hasiko da ikerketa.
Horrez gain, etorkizuneko COVID-19aren zaintza sistemak izan beharko dituen oinarriak ere prestatuko ditu Nafarroako Osasun Sailak, ECDC Gaixotasunen Prebentziorako eta Kontrolerako Europako Zentroarekin eta Espainiako Osasun Ministerioarekin elkarlanean.
Santos Indurain Nafarroako Osasun kontseilariak azaldu duenez, zaintza epidemiologikoko sistema berri bat izan daitekeenaren «zirriborro» bat egiteko asmoa dute, eta datorren astean jorratuko dute Espainiako lurraldeen arteko batzordean, Zaragozan (Espainia). Osasun Sailaren arabera, seroprebalentzia ikerketa eta zaintza sistemaren oinarriak ezartzea elkarren «osagarri» dira.
Ez da Nafarroak horrelako ikerketa bat egiten duen lehenengo aldia; 2020ko udazkenean ere egin zuen seroprebalentzia ikerketa bat; datuen arabera, herritarren %14,3k zuten gaitza. Iaz, gainera, horrelako beste azterlan bat egin zen, baina 65 urtetik gorako herritarrak bakarrik hartu zituzten kontuan. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210376/hasi-dira-neguko-paralinpiar-jokoak-pekinen.htm | Kirola | Hasi dira Neguko Paralinpiar Jokoak Pekinen | Martxoaren 13ra bitarte, sei kirol izango dira jokoan. Nazioarteko Paralinpiar Batzordeak debekatu egin die Errusiari eta Bielorrusiari parte hartzea. Ez da euskal kirolaririk ariko. | Hasi dira Neguko Paralinpiar Jokoak Pekinen. Martxoaren 13ra bitarte, sei kirol izango dira jokoan. Nazioarteko Paralinpiar Batzordeak debekatu egin die Errusiari eta Bielorrusiari parte hartzea. Ez da euskal kirolaririk ariko. | Neguko Paralinpiar Jokoak dituzte orain Pekinen,historiako 24.ak, eta martxoaren 13ra bitarte ariko dira mundu osoko kirolariak. Baina ez parte hartu behar zuten guztiak. Izan ere, Nazioarteko Paralinpiar Batzordeak debekatu egin die Errusiari eta Bielorrusiari parte hartzea. 46 herrialde ariko dira, seiehun kirolari baino gehiago, eta, lehen aldiz, honako hauek: Israel, Panama eta Azerbaijan. Euskal Herriko kirolaririk ez da izango Txinako hiriburuan.
Sei kirol izango dira jokoan: mendi eskia, eski nordikoa, snowboarda, izotz hockeya eta curlinga. 78 urrezko domina jarriko dituzte jokoan: 39 gizonezkoen kasuan, 35 emakumezkoenean, eta lau mistoan.
Inaugurazio ekitaldiarekin eman zaie hasiera Jokoei, ohikoa den moduan. Agintarien hitzaldietan, Ukrainako egoera izan da ahotan, eta ikusleek herrialde horretako ordezkaritzari egin dizkiote txalorik beroenak. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210377/realari-bartzelona-egokitu-zaio-kopako-final-laurdenetan.htm | Kirola | Realari Bartzelona egokitu zaio Kopako final-laurdenetan | Kanporaketa partida bakarrera jokatuko da, martxoaren 15, 16 edo 17an Zubietan. Bartzelonak ez du partidarik galdu denboraldi honetan, eta zenbaki ikusgarriak pilatzen ari da. | Realari Bartzelona egokitu zaio Kopako final-laurdenetan. Kanporaketa partida bakarrera jokatuko da, martxoaren 15, 16 edo 17an Zubietan. Bartzelonak ez du partidarik galdu denboraldi honetan, eta zenbaki ikusgarriak pilatzen ari da. | Inork nahi ez zuen aurkaria egokitu zaio Realari Espainiako Kopako final-laurdenetan: Bartzelona. Zozketa eguerdian egin da Madrilen, eta zoriak bizkar eman dio Natalia Arroyoren taldeari. Kanporaketa norgehiagoka bakarrera jokatuko da, martxoaren 15,16 edo 17an. Gaindituz gero, txuri-urdinek Kopako Lauko Finala jokatuko dute, maiatzeko azken asteburuan, Madrilen.
Aurreko denboraldian bezala, Bartzelona zenbaki ikusgarriak pilatzen ari da. Ligan jokatutako 22 partidak irabazi ditu. 125 gol sartu ditu, eta sei bakarrik jaso ditu. Realak ondo daki arerioaren gogortasuna. Ligan jada jokatu ditu haren aurkako bi norgehiagokak, eta bietan bizkarrekoa jaso zuten txuri-urdinek. Lehen itzulian, Bartzelonan, 8-1 galdu zuten; bigarren itzulian, berriz, 1-9 Zubietan. Nahiz eta azken neurketa horretan, Natalia Arroyorenek lehen zati txukuna egin zuten. Baina zelai erditik aurrera kataluniarrek duten kalitateak, ahalmen fisikoak eta abiadurak partida erabaki zuten. Atzean ere talde oso sendoa da. Bertan jokatzen du Irene Paredes erdiko atzelari legazpiarrak, baita ere Alexia Putellas urrezko baloiak.
Realak eta Bartzelonak final-zortzirenetan ekin zioten txapelketari. Txuri urdinek 1-2 azpiratu zuten Vila-Real. Nerea Eizagirrek sartu zituen bi golak. Bartzelonak, berriz, Rayo kanporatu zuen: 1-3. Arroyok honela aztertu du kanporaketa. "Argi dago nahiago genuela beste aurkari bat. Baina gauza onei erreparatu nahi diet: etxean jokatzen dugu, eta ilusioa eta motibazioa eragiten du halako aurkari bat aurrean izatea. Haiek ere gertu dute berriz Txapeldunen Ligan lehiatzea, eta hainbat jokalari dituzte min hartuta. Ea zein talde ekartzen duten".
Arroyok jokalariek nola hartu duten azaldu du. "Aukera bat bezala ikusten dute, eta haien aurka jokatutako bi partidetan ondo egin genituen gauzetatik abiatuta ahalik eta lan txukunena egiten ahaleginduko gara", |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210378/zemmourrek-eta-le-penek-ez-dute-sostengurik-eskuratu-iparraldean.htm | Politika | Zemmourrek eta Le Penek ez dute sostengurik eskuratu Iparraldean | Nagusiki Poutouren eta Lassalleren alde egin dute sostengua eman duten Iparraldeko hautetsiek. | Zemmourrek eta Le Penek ez dute sostengurik eskuratu Iparraldean. Nagusiki Poutouren eta Lassalleren alde egin dute sostengua eman duten Iparraldeko hautetsiek. | Gaur bukatu da Frantziako presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztu nahi duten hautagaiek lortu sostengua aurkezteko epea. Ipar Euskal Herrian, Jean Lassallek eta Philippe Poutouk eskuratu dute sostengurik handiena, gaur-gaurkoz; kontrara, bakar batek ere ez du Eric Zemmourren edo Marine Le Penen alde egin. Ondoko egunetan baieztatuko ditu Frantziako Konstituzio Kontseiluak jasotako azkenak, eta orduan jakinen da, ofizialki, zein hautagai aurkezten ahalko diren hauteskunde lehiara.
Frantziako V. Errepublikaren berezitasunetako bat da: edonor aurkeztu daiteke presidentetzarako hauteskundeetara, baina bere hautagaitza ontzat emateko 500 hautetsiren sostengua eskuratu behar du. Ezin da edozein izan hala ere: auzapezek, eskualdeko edo departamenduko hautetsiek, diputatuek, senatariek edo eurodiputatuek eskain dezakete. Ipar Euskal Herrian 190 hautetsik dute aukera hori, baina, gutxik baliatu dute; azken kontaketaren arabera, 62 hautetsik baizik ez baitute sostengua eskaini. Gaur da Frantziako Konstituzio Kontseilura lortu sostengua bidaltzeko azken eguna; baliozkoak diren egiaztatu ondoren jakinaraziko dute hautagai bakoitzak eskuratu duen kopurua, hemendik egun edo aste batzuetara. Astean bi aldiz eguneratzen du Frantziako Konstituzio Kontseiluak hautagai bakoitzak jaso duen sostengua, hautetsiek bidalitako dokumentuak egiaztatu ondoan.
Azken eguneraketaren arabera, Ipar Euskal Herrian Philippe Poutou NPAko hautagaiak jaso du sostengurik handiena: hamazazpi. Hautetsi ezkertiar eta abertzale andanak eman dio konfiantza ezker muturreko hautagaiari; besteak beste, Alain Iriart Hiriburuko (Lapurdi) auzapezak, Daniel Olzomendi Izpurakoak (Nafarroa Behera) eta Maite Etxeberria Ozazekoak (Zuberoa). Iker Elizalde EH Baiko Departamenduko Kontseiluko hautetsiak argitu du ez dela «erabaki kolektibo bat» izan, baina ez da harritu ezkertiarren eta abertzaleen hautuaren kohesioarekin. Bi arrazoi eman ditu: batetik, Poutouren taldekoak izan direla bakarrak zuzenean bera ikustera joan direnak, «hurbiltasun hori inportantea da, eta militanteek egindako lana errekonozitu nahi izan dut». Bestetik, NPAk urteetan Euskal Herriko borrokekiko izan duen elkartasuna ere aipatu du. «Desberdintasunak izanik ere, arlo sozialean ere hurbiltasunak baditugu».
Behin baino gehiagotan kritikatua izan da hautagaitza aurkezteko bostehun hautetsiren sostengua aurkeztu beharra, eta NPAkoa bezalako hautagai txikiek lan handiak izaten dituzte. Hautetsi batzuek horren arabera ere ematen dute, adierazpen politiko guziek izan dezaten lekua hauteskunde lehian. Horrela uler daitezke Emilie Dutoya PSko eskualdeko kontseilariak eta Jean Lassale diputatuak Poutouri eman diotena. Azken asteetan kezka agertu badu ere, atzo arratsaldean publikatutako bideo batean jakinarazi zuen NPAko hautagaiak bostehunen langa kausituko zuela.
Herri txikietan, Lassalle
Jean Lassallek lortu du Poutouren ondotik sostengu handiena; nagusiki herri txikietako hautetsiek eman diote hautagai izateko aukera. «Herriaren inguruan anitz ibili izan da, eta laguntza handia eman izan digu», esplikatu du Claude Recalt Etxebarreko (Zuberoa) auzapezak. Hautagai andanaren eskaerak jaso dituela erran du, baina berak argi zuen: «Hari ematen ez banion, ez nion beste nehori emanen». Recalten hitzetan, Ipar Euskal Herri barnealdean «presentzia handia» duen hautetsia da Lassalle; horrek esplika lezake herri txikietatik izan duen babesa. Hamabost hautetsik lagundu dute Biarnoko politikaria. Gainerakoan, alderdi logikak nagusitu dira, eta beren alderdietako hautetsien sostengua eskuratu dute hautagai gehienek. Azkenik, Izan dira Anasse Kazib eta Nathalie Arthaud ezker muturreko hautagaiak lagundu dituenik ere, eta Rafit Smati hautagai ezezagunak ere eskuratu du boz bat. Frantziako Estatu guzian 9 eskuratu ditu. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210379/zaintza-erdigunera-eramango-du-berriak-igandean.htm | Gizartea | Zaintza erdigunera eramango du BERRIAk igandean | BERRIAk sakon jorratuko du gaia paperean eta webgunean, zenbait elkarrizketaren eta artikuluren bidez. | Zaintza erdigunera eramango du BERRIAk igandean. BERRIAk sakon jorratuko du gaia paperean eta webgunean, zenbait elkarrizketaren eta artikuluren bidez. | Zaintza landuko du BERRIAk igandean, luze eta zabal; izan ere, zaintza jarriko da erdigunean aurtengo Martxoaren 8an. Naia Torrealdai Bilgune Feministako kidearen arabera, 2018ko greban mugimendu feministak lortu zuen, besteak beste, zaintzaren problematika «hainbat alorretan mahai gaineratzea».
2019ko greba, gainera, «mugarritzat» dauka Bilgune Feministako kideak, Euskal Herriko «emakume feminista oro» zaintzaren inguruan mobilizatzen hasi zelako. Hala ere, Torrealdairen ustez, zaintza krisia «muturrean» dago gaur egun; besteak beste, oraindik ez delako «benetako politika feministarik egin» emakumeen baldintzak hobetzeko.
Martxoaren 7an, beraz, sakon jorratuko zaintza BERRIAk: gaiari buruzko ikus-entzunezko labur bat landu du Berria TBko lantaldeak, eta beste zenbat elkarrizketa eta lan argitaratuko dira paperean zein webgunean. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210380/ez-gara-gai-errusiaren-kontra-egiteko-laguntza-behar-dugu.htm | Gizartea | «Ez gara gai Errusiaren kontra egiteko; laguntza behar dugu» | Lutsketik Chelmera etorri dira Tania Korin eta Oksona Dzham iheslari ukrainarrak. Han ez zeuden Kieven edo beste hiri batzuetan bezain gaizki, diotenez, baina aireportuan leherketak izan ziren igandean, eta alde egitea erabaki zuten. | «Ez gara gai Errusiaren kontra egiteko; laguntza behar dugu». Lutsketik Chelmera etorri dira Tania Korin eta Oksona Dzham iheslari ukrainarrak. Han ez zeuden Kieven edo beste hiri batzuetan bezain gaizki, diotenez, baina aireportuan leherketak izan ziren igandean, eta alde egitea erabaki zuten. | Maletan zer sartu ere ez zekitela diote, ez zutela «sekula» pentsatu halakorik gerta zitekeenik. Amazing (ikaragarria) da elkarrizketan gehien errepikatu duten hitza. Tania Korinek 38 urte ditu, eta hiru umeren ama da: «Indartsu nago, beharbada umeak ditudalako. Ama sendo bat behar dute umeek». Beldurtuago nabari zaio Oksona Dzhami: «Nik ez dut umerik eta aparteko ardurarik. Oraindik ez naiz gauza adierazteko sentitzen dudana». Biak Lutsketik (Ukraina) Chelmera (Polonia) joan dira.
Zergatik erabaki zenuten Ukraina uztea?
TANIA KORIN: Sei leherketa entzun genituen etxean geundela, joan den igandean, eta leihotik ikusten nuen jendea korrika nora joan ez zekiela. Ez genekien zer egin. Umeak oso beldurtuta zeuden, eta, lehenik, amaren etxera joan ginen, Lutsketik kanpo dagoelako. Hara iritsi ginenean, ordea, konturatu ginen berdin ziola non egon, ez geundela seguru. Umeak negarrez ikusi nituenean esan nion senarrari Poloniara etorri behar genuela, eta horixe egin genuen. Gurasoek etxean geratzea erabaki zuten.
OKSONA DZHAM: Ni lagun batekin bizi naiz, eta gauza bera erabaki nuen. Telebista ikusten ari nintzela entzun nituen leherketak, eta amari deitu nion. Esan zidan autobusak ateratzen ari zirela Lutskeko geltokitik, eta dena zegoen bezala utzi, eta alde egin nuen, bakarrik. Familia han geratu da, eta bi anaia borrokatzeko prest daude. Pentsatzen dut egoera okertzen bada, gurasoak hona etorriko direla.
Zure kasuan, Tania, senarra ez dago zurekin. Gizon guztiak itzuli dira, ezta?
Bai, baina egia esan, ez dakit oso ongi zertan ari den. Abokatua da izatez, eta ez du sekula arma bat ikusi. Dena den, Ukrainan egon beharra sentitu zuen, herrialdearen alde zerbait egiteko beharra, borrokarako edo edozertarako.
Alde egin zenutenean bi egunetarako kontua izango zela uste zenuten. Horixe esaten dute iheslari gehienek.
O.D.: Bai, halaxe da. Nik astebeteko epea jarri nion egoerari, baina orain ikusten ari gara luzerako izan daitekeela, eta ez dakit zer egin. Aterpetxean geratu nahi nuen denbora gehiagoz, ahalik eta gertuena egoteko etxetik, baina Alemaniako familia batek egin dit hara joateko eskaintza, eta laster Berlinera joango naiz.
T.K.: Nik ez dut planik egin nahi izan orain arte, baina, azkenean, mugitu egingo naiz nire hiru seme-alabekin. Ez naiz gustura sentitzen hemen, ez bainaiz geldirik egotekoa. Oso aktiboa naiz, eta zerbait egin nahi dut. Jatekoa irabazi, eta ez elkartasunez bizi. Polonia iparraldera joango gara, eta egoera luzatzen bada, edozertan lan egin nahiko nuke. Baliagarria izan.
Gerra oraintxe hasi da, baina tentsioa aspaldikoa da. Espero zenuten halakorik?
T.K.: Errusiarrengandik edozer espero nezake. Gerrak ustekabean harrapatu banau ere, ez nau harritu. Azkenean, AEBen eta Errusiaren arteko lehiaren erdian gaude, eta txotxongilo batzuk gara gu.
O.D.: Nik lagunak dauzkat Errusian, eta oso kezkatuta daude Putinen gobernuarekin. Niretzat errusiarrak ez dira etsaiak, baina bai, ordea, Putin. Nazi bat da, eta gure kontra ari da, baina baita bere herriaren kontra ere.
Naziak ukrainarrak dira Vladimir Putinentzat.
T.K.: Putin presidenteak dioenez, hau ez da gerra bat, operazio bat baizik, naziak eta nazionalistak Ukrainatik ateratzeko. Baina gure herrian ez dago nazirik eta faxistarik. Ez dago ongi esatea, baina Putini esker gaur egun Ukraina handiagoa eta batuagoa da. Etsaiak elkartu egin gaitu. Inoiz baino patriotikoagoak gara. Baina nazionalistak gara, ez naziak. Nazionalistak gara gure herria maite dugulako. Naziek berea ez den herrialde orori gorrotoa diote. Naziak garela esatea gezurra da, asmakizun bat da gerra justifikatzeko.
Zer espero duzue europarrengandik?
T.K.: Ikusten ari gara zenbat jende dagoen laguntzeko prest, eta hunkituta nago. Polonian sekulako harrera izan dugu, baina Europako leku guztietatik etorri da jendea gu laguntzera, eta ez dakit nola eskertu.
O.D.: Negarrez hasten naiz pentsatzen dudan bakoitzean ze jende ona dagoen munduan. Bakarrik pentsatu nahi dut etorkizunean gu bezala daudenei laguntzeko edozer gauza egingo nukeela, berdin dio nongoa izan. Orain ulertzen dut gerretatik ihesi doan jendearen ezinegona, eta ez diot inori halakorik opa.
NATOren esku hartzeaz asko hitz egiten da. Gaur-gaurkoz ez da Ukrainan sartuko, baina hala nahiko zenukete?
T.K.: Ni ez nago NATOren kontra. Orain arte pentsatu dut ez dela beharrezkoa NATOren barruan egotea, gerren kontra egon naizelako. Baina nire herriari eraso egin ondoren, beharrezkoa ikusten dut NATO, segurtasun berme bat iruditzen zaidalako. Errusiarren erreakzioaren beldur naiz. Ez gara gai haren kontra egiteko; laguntza behar dugu.
O.D.: Nik ez dakit zer pentsatu. Uste dut inozoegia naizela. Beti sinistu izan dut jendearen ontasunean, eta orain shock egoeran nago. Iritzi bat eraiki behar dut, baina ez dakit nondik hasi. Nik nire bizitzarekin jarraitu nahi dut, baina Filosofia fakultatean ikasitakoak ez dit orain ezertarako balio.
Etorkizuna irudikatzea zaila da, baina Ukrainatik kanpo bizitzea egokitzen bazaizue, zer egingo zenukete?
T.K.: Galdera zaila. Ni irakaslea naiz. Umeei ingelesa irakasten diet, eta zoriontsu naiz hori egiten. Gauza bera egitea gustatuko litzaidake, baina poloniera ikasi beharko nuke lehenik, eta bitartean, edozertan lan egingo nuke. Ez dut balio geldirik egoteko. Gustatuko litzaidake senarrarekin elkartzea; Ukrainan ez bada, beste edonon, baina hori ezinezkoa izango da oraingoz.
O.D.: Ni ondo moldatzen naiz hizkuntzekin, eta alemanez pixka bat badakit. Orain, hobetzeko aukera izango dut. Segurtasun konpainia batentzat egiten dut lan tren geltokian, baina behin-behineko lan bat zen, eta edozertan egingo nuke lan. Zoriontsu izan. Hori nahiko nuke, batez ere, eta nire familiarekin elkartzeko aukera izan. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210381/atzoko-kantu-aldarrikatzaileak-gaurko-gazteei-utzi-lekukotasuna.htm | Kultura | Atzoko kantu aldarrikatzaileak gaurko gazteei utzi lekukotasuna | Francoren mende kantatzen genuenean Colette Larraburuk idatzi liburuak arrakasta bildu du. Liburuko kantariekin egin aurkezpen-kantaldietara ere jende franko biltzen da. | Atzoko kantu aldarrikatzaileak gaurko gazteei utzi lekukotasuna. Francoren mende kantatzen genuenean Colette Larraburuk idatzi liburuak arrakasta bildu du. Liburuko kantariekin egin aurkezpen-kantaldietara ere jende franko biltzen da. | Duela hogei urte euskal rockari buruzko liburua atera zutelarik, pentsatu zuten euskal kantagintza berria ere aipatu beharko zela egun batez. Orduan, Manex Pagolari elkarrizketa luzea egin zioten, eta Francoren mende kantatzen genuenean (Elkar, 2021) idatzi duelarik, Colette Larraburuk Pagolaren hitz horiek erabili ditu. Liburuak arrakasta bildu du abendutik, eta aurkezpen kantaldiak lerrokatu zaizkie egileari eta liburuan mintzo diren kantautoreei: Joanes Borda, Panpi Lacarrieu, Beñat Sarasola (GUK); Pantxoa Karrere eta Peio Ospital; Patxika Erramuzpe eta Gexan Alfarori. Liburuan, beste lekukotasunik bada: Eñaut Etxamendi, Jean-Louis Davant, Allande Duny-Petre, eta Elena eta Xabi Larralde.
Liburua egin aitzin, 1975. urte arteko frankismo garaiko kantaldietako protagonistengana joan zen Larraburu, jakiteko zer zioten. “Hor, iruditu zitzaidan baitezpadakoa zela historia horren kontatzea gazte belaunaldientzat; ez baitute ezagutzen”, erran du Larraburuk. “Ez dira heroiak, beren arma kantuz aritzea baitzen, baina egin dute! Testuinguru gogor batean: grisak barrandan, metrailetak bizkarrean, polizien galdeketak, kanporatzeak…”.
Amodiozko kantu batzuk kantatzen zituzten, baina baita euskal berpizkundearen giroko borroka kantuak ere. “Garai militantea zen, non Euskal Herriari ukatzen zitzaion bere izatea bera. Kantari horiek duintasuna itzuli diote euskaldunen herriari”, dio Larraburuk. Joan Baez (New York, 1941) protest-song mugimenduko ikurraren anaitzat dauzka. “Baezek erraten du: ‘Kantua da gure bortizkeriarik gabeko armategian dugun armarik indartsuena’. Arras ongi joan zaie”.
Belaunaldi baten lekukotasuna zaio Larrabururi kantugintzarena. Ikastolak, argitaletxeak, antzerki taldeak, irratiak, kooperatibak… sortu dituzten belaunaldiarena. “A, ez dugula euskaraz kantatzen ahal? Ba, eginen dugu!”, zioten haiek orduan. “Lehen gidamarkak ezarri zituzten eta bide horrek jarraitzen du egun”.
Seminariotik kanpo
Larraburu gehien harriturik utzi duen kontakizuna apezgai zirenekoa da. Laukote bat bazen elkarrekin gertatu zena seminarioan: Manex Pagola, Gexan Alfaro, Joanes Borda eta Beñat Sarasola. Desadostasunak izan zituzten elizako buruekin, eta garai dorpeak bizi izan zituzten. Apezgoa uzteraino, edo kanpoa ukan arte.
Xipri Arbelbidek utzi elizako artxiboak lagun, galderak egin zizkien Larraburuk. “Goratik erori naiz, eta uste dut irakurleentzat berdin dela”. Orduan, apezak ibiltzen baitziren etxeetan seme bat apezgorako bildu nahiz. “Beti familia xumeak ziren, haurride anitzetakoak. Apaizek seminariora ‘sartzen’ zituzten”. Euskal kantugintza berrian parte hartuko zutenek Piarres Lafitte, Piarres Larzabal eta Roger Idiart ezagutu zituzten seminarioan, eta horiek beren euskalduntasunaz ohartarazi zituztela diote. “Hor dute konprenitu mintzaira eta herri batekoak zirela”. Joanes Bordak eta Beñat Sarasolak kontatu dute “zuzenketa psikologikoan” ezarriak izan zirela, “obligaziozko bizileku” batean; bata Viersonen (Cher, Frantzia), bestea Chatellereaulten (Vienne, Frantzia).
Beste istorio harrigarri bat deskubritu du liburugileak Ospital eta Karrerek kontaturik. “Bezperan fusilatu zuten [Juan Paredes] Txiki-ren anaia joan zitzaien ikustera Donostiako kaian eman zuten kantaldi egun batez; giro itsusia zen, ‘grisez’ —Guardia Zibilak— inguraturik. Erran zien bezperan anaiarekin egona zela fusilatu aitzin eta galdegin ziola Peio eta Pantxoaren ikustera joatea: ‘Erranen diek gehien maite ditudan kantariak direla eta segi dezaten euskararen alde abesten!'”.
Belaunaldi berriari
Bizi izandakoa, egindakoa, kantuen erranahia eta testuinguruak transmititu nahi ditu Larraburuk, eta harekin, liburuan agertzen diren kantariek. Horretarako, aurkezpen kantaldiak egiten dituzte.
Adin bateko jendea hurbiltzen zaie gehienetan, baina noiztenka gazte andana ere, hala nola Baigorrin, Arbonako okupazioan, Ligi-Atherein. “Hor direlarik, galdera anitz egiten dute gazteek. Biziki kontent gara”, dio Larraburuk. Testuinguruak kantuen ulertzen laguntzen duela uste du. “Gazte bat etorri zait, erranez: ‘Beti ari naiz, gaur hiru urte dituen ene alabari nola esplikatuko diodan Itziarren semea kantuak dioena’. Liburuarekin aiseago da”.
Martxoaren 18an, Pasaian (Gipuzkoa) egingo dute aurkezpena; 23an, Angelun; 31n, Donibane Lohizunen; eta apirilaren 8an, Itsasun. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210382/tabuak-apurtu-ahalduntzeko.htm | Gizartea | Tabuak apurtu, ahalduntzeko | Gipuzkoako zenbait udal eta talde feministak menstruaziorako kopak banatu dituzte asteotan; hilekoaren gaia hizpidera ekartzeaz gain, pobrezia menstrualari aurre egin nahi diote. | Tabuak apurtu, ahalduntzeko. Gipuzkoako zenbait udal eta talde feministak menstruaziorako kopak banatu dituzte asteotan; hilekoaren gaia hizpidera ekartzeaz gain, pobrezia menstrualari aurre egin nahi diote. | «Tabu: jatorri sozial eta morala duen debekua edo gaitzespena». Horrela jasotzen du Harluxet Hiztegi Entziklopedikoak tabu hitzaren esanahia. Hain zuzen ere, hitz horixe darabilte Gipuzkoako zenbait herritako kide, teknikari eta zinegotzi feministak hilekoari buruz hitz egitean: tabua, estigma. Agerian ez, ezkutuan tratatu beharreko kontua. Hori puskatu nahi zuen Lezoko emakume taldeak, eta bururatu zitzaien era ahalik eta figuratiboenean egin zuten, herriko plazan jarri eta menstruaziorako kopak banatuta. «Hilekoaren estigma puskatu nahi genuen. Azken batean, herriko plazan menstruaziorako kopak banatzea irudi apurtzailea da; jende askori atentzioa eman zion. Barrera apurtu nahi genuen», dio Maialen Pikabea taldeko kideak.
Ideia ez zen berria, aurretik Astigarragako Udalak ere egina baitzuen hori; hortik hartu zuten ideia Lezon. Horiek biak ez dira bakarrak izan, ordea: otsailean bertan Elgoibarren ere egin dute ekinbide hori. Herri bakoitzak bere planteamendua egin du, bakoitzak bere helburuekin. Lezon, esaterako, sortu berria den talde feministaren hileroko egitasmo moduan aurkeztu dute; Astigarragan egindakoaren berri izan zuten, eta hori beren herrira eramatea erabaki zuten, udalaren laguntzarekin. Gainontzeko biak udalen proposamenak izan dira, eta, Berdintasun Sailaz gain, udaleko beste zenbait arlok ere hartu dute parte, Ingurumen Sailak eta Gaztelekuak, esaterako.
Egitasmoak, bere horretan, ez dakar konplikazio handirik: hilekoaren odola jasotzen duten silikonazko edukiontzi txikiak banatu dituzte. Baina ertz askotatik landu dute gaia, eta begi bistan dagoena baino oinarri zabalagoa du ekinbideak. Hasteko, agerikoena dena: espazio publikoa hartzea berez horren ezkutuan mantentzen den gai bat lantzeko. Hori da lehen pausoa, baina horrek beste zenbaiti bide egiten diela argi dute udalek.
Kontatzearen beharra
«Gizartearen erdiak nerabezarotik menopausian sartzen garen arte dugun zerbait da hilekoa, baina ez dago batere normalizatuta hilekoak behar batzuk sortzea, ezta horri buruz hitz egitea ere; emakumeok gure artean, ahizpatasunean, truke hori izatea», dio Maialen Gurrutxaga Elgoibarko Udaleko Berdintasun zinegotziak. Ezkutuan ibiltze horrek ezjakintasuna zabaltzen duela uste du, eta hori kalterako dela, normalak ez diren gauza asko normaltzat jotzen baitira: «Horren adibide da zikloan mina pasatzea normalizatuta izatea; ez da normala, eta hori azaldu behar da, jakin ahal izateko».
Astigarragan ere gai hori hizpidera ekartzearen garrantzia aitortu dute, eta horretarako formakuntzak prestatu dituzte. ¨Emakumeekin gure gorputzaren, hilekoaren eta zikloaren inguruko informazioa lantzea jabekuntzarako tresna zela argi genuen. Hilekoaren aurrean ditugun baliabideak jakinarazi nahi genituen», dio Maider Urbieta udaleko Berdintasun teknikariak.
Hori horrela, haien kasuan, kopak banatu soilik ez, formakuntzarako jardunaldiak ere landu zituzten, Ziklikoki bizitzen ikastaro zikloan. Hilekoari buruzko zenbait aspektu ezagutarazi nahi izan zizkieten parte hartzaileei: «Hilekoaren funtzionamendua eta gorputzaren aldaketak ezagutu, emakumeen izaera ziklikoa dela ikusarazi, eta hilekoaren aurrean ditugun baliabideak ezagutarazteko asmoa zuen ikastaro horrek».
Kopen banaketa zein informazio ikastaroak 15 urtetik gorakoentzat izan ziren Astigarragan; Emakumeen Etxean egin zuten banaketa, eta han eskaini zieten zikloan izena emateko aukera. Adin horretatik beherakoentzat ere prestatu dituzte jarduerak, baina beste txanda batean egitea erabaki dute. Izan ere, adinak desberdinak dira, eta beharrak ere bai. «Gazteentzat erabaki zen aparte egitea, nerabeek eta emakume helduek esperientzia eta kezka ezberdinak dituztelako hilekoaren inguruan», hasi du azalpena Urbietak. «Gazteekin landuko dituzte lehen hilekoa, zalantzak, estereotipoak, beldurrak… Azkenean, adin tarte horretan dauden aldaketak». Martxoan egingo dituzte 15 urtetik beherakoentzako kopa banaketa eta formakuntza saioa, Gaztelekuan.
Hurbilekotasuna
Jendea hurbiltzea zuen helburu nagusi hiru herriek egindako egitasmoak; besterik ezean, jendearen arreta bereganatu nahi zuten, eta hilekoaz hitz egin. Eta, jendea erakartzea helburu zen heinean, argi zuten hurbilekoa izan behar zuela. Hirurek aipatu dute kopa bera banatzean oso kontuan izan zutela ekintza hori noren esku geratuko zen. Lezon, esaterako, udalak jarritako diruarekin erosi zituzten kopak, eta hasierako planean zegoen horien banaketa udalak egitea. Baina gero berriz pentsatu zuten, eta plana aldatu egin zuten: «Hasieran pentsatu genuen udaleko langileek egin zezaketela banaketa, baina oso hotza iruditzen zitzaigun, asko ez baitira herrian bizi. Gu, berriz, nahiko ezagunak gara herrian, eta iruditu zitzaigun zuzenagoa izango zela harremana banaketak egiteko orduan», dio emakume taldeko kideak.
Berdin gertatu zen Elgoibarren ere, eta aukera aprobetxatu zuten sortu berri den Lila emakumeen etxea ezagutarazteko: «Egitasmo oso polita egin genuen; Lila emakumeen txokoa ireki berri dugu, eta bertako kideei eskatu genien kopa horiek banatzeko. Horrela, kopa hartzeaz gain, Lilatik pasatu zen jendea, eta espazioa ezagutzen ez zutenek horretarako aukera izan zuten», azaldu du Gurrutxagak.
Hurbiltasun horrek bere ordaina izan duela dirudi, hiru herriek aipatu baitute beren arrakasta. Aurreikusita zuten epearen aurretik bete ziren eskaerak hiru herrietan, eta, Elgoibarko datuen faltan, bostehun kopa baino gehiago banatu dituzte beste bi herrietan.
Lezoko kasuan, inguruko herrietako jendea ere joan zen banaketa gunera, kuriositateak eta hedabideetan irakurritakoak atentzioa emanda. «Berez, emakume lezoarrentzat pentsatu genuen banaketa, kopak udalak jarritako diruarekin erosi baikenituen. Baina Oarso Bidasoko Hitza-n agertu zenez, beste herri batzuetatik ere etorri zen jendea. Nortasun agiria eskatu genuen azkenean, jakiteko bertaratutakoak ea herrian erroldatuta zeuden edo ez», adierazi du Pikabeak.
Zergatik kopa?
Ahalduntzearen eta jabekuntzaren prozesuan hilekoaren inguruan hitz egitearen garrantzia azpimarratu dute hiru herrietako prozesuetan aritu direnek, informazioa izate hutsa iraultzaile bilaka daitekeen premisatik abiatuta. Baina hortik menstruaziorako kopak banatzera badago aldea. Beraz, zergatik kopa eta ez beste edozein produktu? Bada, bi lerrotatik jo dute udalek eta talde feministek kopa lehenesteko: pobrezia menstrualaren eta ekologismoaren bidetik. Bi arlo bereizi badira ere, hiru proposamenek landu dituzte bi lerroak, batetik edo bestetik hasita izanda ere.
Elgoibarko kasua da agerikoena. Pobrezia menstrualari aurre egiteko proposamen batetik etorri zen kopen ekinbidea; hau da, hilekoari aurre egiteko erabili beharreko materialerako sarbide mugatua dutenei baliabide horiek eskaintzeko asmoa zuten. «Elkarrekin Podemos udal taldeak menstruazio pobreziaren inguruan egindako eskaera batetik sortu zen. Proposamena sartuta, gaiari bueltaka hasi ginen», dio Gurrutxagak. Hasierako planteamendua zen leku publikoetan tanpoiak eta konpresak uztea, pobrezia horri aurre egiteko. Hori begi onez ikusi zuen udal taldeak, baina egitasmoa harago eramatea erabaki zuten: «Behin proiektua martxan ipinita, beste buelta bat eman eta jasangarri egin nahi genuen proposamena, eta horregatik aukeratu genuen kopa».
Beste bi herrien kasuan, lotuago joan dira ingurumena eta pobrezia; eta, Lezoren kasuan, hasiera-hasieratik zuten buruan kopa izan behar zela hori bermatuko zuen tresna. «Kopa osasungarriagoa da, ez baitu gai kimikorik; ekonomikoagoa da luzera, eta ekologikoa», laburbildu du Pikabeak. Harekin bat etorri da Urbieta: «Guk alde ekologikoa landu dugu Astigarragan, kopak urte pila bat iraun baitezake, berrerabilgarria baita, eta, gainera, sortzen dugun zabor kopurua asko murrizten baitu». Hori izan da Astigarragako arrazoi bat, baina herri horretan ere ez dute albo batera utzi pobrezia menstruala, eta horretan eragiteko duten gaitasuna ere izan da proiektua martxan jartzeko arrazoietako bat: ¨Pobrezia menstruala existitzen da, eta baliabide horiek ezagutzeak alternatiba batzuk ematen dizkigu horri aurre egiteko». |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210383/batelerak-aurten-lehorrean.htm | Kirola | ‘Batelerak’, aurten lehorrean | Harrobiko gutxieneko arraunlari kopurura ez dira iritsi, eta horregatik ez da traineru arrosarik egongo udan uretan. Arraunlariek behin-behineko irtenbideak aurkitu dituzte. | ‘Batelerak’, aurten lehorrean. Harrobiko gutxieneko arraunlari kopurura ez dira iritsi, eta horregatik ez da traineru arrosarik egongo udan uretan. Arraunlariek behin-behineko irtenbideak aurkitu dituzte. | 2014tik 2018ra bitartean, Bizkaiko golkoko ontzirik loriatsuena izan zen Batelerak trainerua. San Juan Koxtape arraun elkarteko emakumeen traineruak bost Emakumeen Traineru Liga poltsikoratu zituen, bata bestearen atzetik, eta urte horietan guztietan Kontxako Bandera ere eskuratu zuten. Sanjuandarren emakumeen trainerua sortu eta hamabi urtera, ordea, ez da elastiko arrosarik ikusiko aurtengo udan.
Parte hartzeko araudiaren baldintzetako bat ez betetzea izan da arrazoia: harrobiko arraunlarien gutxieneko kopurua ez zuten betetzen, eta horrek ontzia biltegian uztera behartu ditu Pasaiako bokaleko ekialdeko barrutikoak. Klubak berak komunikatua atera zuen duela bi aste: etxeko arraunlarien kopurua ezin betetzea «pena izugarriz» hartu zutela adierazi dute klubaren kudeaketa batzordeko kideek.
Lapurdi Arraun Elkarteko arraunlariekin traineru bateratua sortzea zen aurtengo denboraldira begirako asmoa, baina bermerik ez zegoen horretarako. «Eta ez ateratzera behartu gaitu egoerak. Araudia dagoena da, eta ez dago besterik. Gu ez gara iritsi hori betetzera». Ia ezustean harrapatu ditu lehorrean geratu behar izateak. «Denboraldi hasieran ez genuen pentsatuko ez ginela aterako, baina horrela suertatu da». Iragarri dutenez, datorren urtean gauza bera ez gertatzeko lanean ari dira.
«Pena handia»
Traineru arrosako tostetan esertzen direnentzat «kolpe gogorra» izan da. Maddi Puy Sorondo arraunlariak adierazi duenez, «pena handiz» bizitzen ari dira kluba itsasora ez ateratzea. «Urri-azarotik ari gara prestatzen denboraldia, eta ondoren ezin dugula atera entzutea… Ezintasuna sentitzen dugu, berez taldea badagoelako eta lana egin dugulako hori ateratzeko, baina hor geratu gara denok zintzilik».
Iaz kide askok egin zuten alde, eta bospasei arraunlari geratu ziren taldean. «Ez genekien bateletan aterako ginen, entrenatuko ginen, ontzi txikietarako bakarrik arituko ginen jende gehiago ez zegoelako…», gaineratu du Puyk. Jakinarazi zieten Lapurdirekin elkartuko zirela, trainerua ateratzeko. «Ilusioz» jaso zuten albistea, eta denboraldia hasteko entrenatzen hasi ziren udazkenean, baina plan aldaketa iritsi zen gero. «Azken finean, nahi edo nahi ez, gure bizitzaren parte oso garrantzitsua da arrauna; ia ez dakit nola erreakzionatu zintzilik geratu garela ikusita», esan du Puyk.
Ontzi txikietan aritu dira, pare bat estropadatan, baina gehiagorako ez du eman ibilbideak. Izan ere, batel bat betetzeko lau arraunlari behar dira, eta San Juanek bost zituen. «Ezin izan dugu gauza handirik egin. Gutako batek min hartu zuen, eta, lana zela edo dena delakoa zela, astean zehar ez genuen entrenamendu saiorik egiten. Eta entrenatu gabe ezin ginen besteen mailan egon». Gainera, trainerua osatu behar zuten pasaitar eta lohizundarrek bakoitzak beren aldetik aritu behar izan dute. Izan ere, lapurtarrak maila bat beheragokoak dira, gazte mailakoak.
San Juan Koxtape arraun elkarteko zuzendaritzak esan zien irtenbide bat bilatzen saiatuko zirela, eta hainbat klubekin hitz egingo zutela. Puyk azaldu du bakoitzak zein bide hartu duen: «Zumaiako arraun elkarteak eskaini zigun beraiekin arraun egitea. Bizpahiru arraunlari hara joan dira, beste pare batek ez zuten arraunarekin jarraitzeko gogorik, eta niri Donostiarratik deitu didate». Lapurdiko arraunlariei dagokienez, Hernaniko trainerua indartuko dute. Iaz kontrakoa izan zen: hernaniarrak joan ziren Donibane Lohizunera.
2023ari begira
Puyk Donostiarraren arraunkerara, entrenamenduetara eta ezberdinak diren beste hainbat kontzeptutara moldatu beharko du orain. Haren esanetan, ez da gauza bera orain traineru berri batera iristea edo udazkenetik hastea. «Taldera egokitzearena prozesu bat da. Donostiarran, exijentzia maila beste bat da. ETE ligan aritzen ginen San Juanekin, eta orain Donostiarra Euskotren liga irabazteko lehian dabil». Uste du lehen asteak «gogorrak» egingo zaizkiola, baina «gogo biziz» dagoela ziurtatu du.
Etorkizunari begira daude bai kluba eta bai arraunlaria bera. Hala azaldu dute klubaren kudeaketa batzordeko iturriek: «Datorren denboraldia, konturatzen garenerako, hor dago. Gu hasi gara datorren urtean pentsatzen. Aurtengo denboraldia bukatu egin behar da oraindik, baina 2023koa prestatzen hasi behar dugu. Aurten ez ateratzeak ez du esan nahi aurrera egin behar ez dugunik, alderantziz baizik».
Puy gustura bueltatuko litzateke 2023an Batelerak ontzira: «San Juan izan da betidanik nire kluba, eta, gainera, harrobiko arraunlariaren fitxa daukat. San Juanek trainerua aterako balu, gustura asko joango nintzateke ikusten badut proiektuak baduela etorkizuna eta ez garela ibiliko aurten ibili garen moduan». Izan ere, berretsi du berriro duda-mudatan ibiltzeak «gogoa kendu» eta «psikologikoki eragiten» duela. Aurtengo denboraldian, beraz, Batelerak ontziak lehorrean geratu beharko du. Batelerak, baina, palakadak ematen arituko dira, 2023a ortzi mugan dutela. |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210384/pandemiak-adikzioa-eragin-dezaketen-kontsumoak-handitu-ditu.htm | Gizartea | Pandemiak adikzioa eragin dezaketen kontsumoak handitu ditu | Gizarte Zerbitzuen Mungialde Mankomunitateak adikzioen plana onartu du. Prebentzioa eta osasunaren aldeko apustua ditu ardatz. Diagnostikoan ikusi dute ohiko drogen kontsumoa apaldu dela. | Pandemiak adikzioa eragin dezaketen kontsumoak handitu ditu. Gizarte Zerbitzuen Mungialde Mankomunitateak adikzioen plana onartu du. Prebentzioa eta osasunaren aldeko apustua ditu ardatz. Diagnostikoan ikusi dute ohiko drogen kontsumoa apaldu dela. | Arrietan, Bakion, Gamiz-Fikan, Laukizen, Meñakan eta Mungian adikzioei aurre egiteko plan berria dute. Gizarte Zerbitzuen Mungialde Mankomunitateak onartu duen seigarrena da, eta 2026ra bitartean egongo da indarrean. Aurretik, egoeraren diagnostikoa egin dute eskualdean, eta ikusi dute hainbat kontsumok gora egin dutela COVID-19aren izurriaren ondorioz. Bakarne Egia mankomunitateko presidenteak esan du psikofarmakoen kontsumoa handitu egin dela, bereziki andreen artean. Botikariek azaldu dietenez, egun gehien saltzen diren produktuetako bat dira, bai mediku errezeta behar dutenak, bai naturalak. Era berean, ohartarazi diete mina arintzeko gero eta sendagai gogorragoak —estupefazienteak— kontsumitzen direla.
Pandemia urteotan ausazko jokoen, kirol apustuen, sare sozialen eta bideo jokoen erabilera handitu izanak ere kezka sortzen die mankomunitatekoei. «Ikusi da substantziarik gabeko adikzioak gehitu direla, eta gazte batzuen buruko osasunean pandemiak eragina izan duela; bakartzea, motibazio falta, etorkizunari begira ilusio eta espektatiba falta…». Gainera, teknikariek kezka agertu dute marihuanaren kontsumoaren normalizazioagatik. «Kontsumoa hedatuta dago helduen artean ere». Edari energetikoen inguruko ardura ere badute, gazteek —bereziki, mutilek— «gehiegi» edaten dituztelako.
Plan berriak hiru oinarri nagusi ditu: substantzia bidezko adikzioen eta jokabide adikzioen murrizketa eta prebentzioa; osasunaren sustapena eta babes faktoreak indartzea; eta arrisku faktoreak eta jokabideak gutxitzea, baita kontsumo problematikoak ere. «Aurrekoek bezala, honek ere prebentzioaren eta osasunaren aldeko apustua egingo du batez ere». Legez kanpoko drogen eskuragarritasuna mugatu nahi du plan honekin; baita alkoholaren, tabakoaren eta ausazko jokoen eskuragarritasuna eta erabilera desegokia mugatu ere. Eskolen bidez, ohitura osasungarriak indartu nahi dituzte, kontsumitzen hasteko adina atzeratzeko. Ezinbestekoa iruditzen zaie familiak ahalduntzea, zaurgarritasuna eta arrisku baldintzak murrizteko.
Diagnostikoa egiteko, 442 nerabek eta gaztek hartu zuten parte eskola eremuan egindako azterketan, 2020an: eskualdeko ikastetxe guztietako DBHko lehen mailatik Batxilergoko bigarren mailara artekoek eta Lanbide Heziketako ikasleek. Bestalde, 23 elkarrizketa egin zizkieten mankomunitatea osatzen duten udalerrietako ordezkari politikoei eta teknikariei, baita elkarteen, irakasleen, familien eta osasun, ostalaritza, farmazia eta bestelako arloetako beste profesional batzuen ordezkaritza zabalari ere.
Diagnostikoaren emaitzak Bizkaiko beste edozein eskualdetan lor daitezkeenen antzekoak dira, eta ez dago alde nabarmenik aurreko azterketen emaitzekin alderatuta. «Aspaldian kontsumitzen ez ziren substantzia batzuk berriro agertu dira —adibidez, heroina—, baina gure eskualdean ez dugu sumatu indar handirik daukatenik, eta, oro har, aurreko azterketarekin konparatuz gero, substantzia guztien kontsumoa apur bat murriztu egin da».
Mungialdean gehien kontsumitzen diren substantziak alkohola, tabakoa, zigarreta elektronikoak eta marihuana dira. Egunero gehien kontsumitzen dena tabakoa da: %3,5ek erretzen dute. Halere, erdiek baino gehiagok ez dute sekula erre, ez ohiko tabakoa, ez zigarreta elektronikoa.
Alkohola da, tabakoarekiko alde handiarekin, gehien kontsumitzen diren substantzietan bigarrena: %1,1ek edaten dute; batez ere, asteburu edo jaietan. Marihuana da hirugarrena:%14,2k kontsumitu du noizbait; %1,1ek, egunero. “Hala ere, Mungialdeko datuak hobeak dira antzeko beste azterlan batzuetan lortutakoak baino”, ohartarazi du Egiak. Bestelako legez kanpoko substantzien kontsumoa askoz txikiagoa da aipatutako horien aldean.
Bingoa eta apustuak
Adikzioa sortzen duten ohiko substantziekin batera, sare sozialen, bideo jokoen, kirol apustuen eta Interneten erabilera ere aztertu dute, azken urteetan pisu handiagoa hartzen ari direlako. Gazteek egunero gehien erabiltzen dituzten sare sozialak WhatsApp, Instagram eta Youtube dira. Gehienek erantzun dutenez, ez dute ausazko jokoetan jokatzen, eta ez dute kirol apusturik egiten. Baina jokatzen dutenen artean, batez ere, bingoan eta kirol apustuetan jokatzen dute: %2,3k eta %2,7k, azken astean, hurrenez hurren. Bideo jokoak askoz gehiago erabiltzen dituzte: gazteen %71,7k jokatu dute noizbait, eta %20k egunero jokatzen dute. |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210385/ospitalearen-aukera-hurbilago.htm | Gizartea | Ospitalearen aukera, hurbilago | Elkarrekin Podemos-IU koalizioak akordioa lortu du Durangaldeko osasungintzaren beharrak ikertzeko. Egungo lurralde ereduaren «Bilbozentrismoa» salatu dute. | Ospitalearen aukera, hurbilago. Elkarrekin Podemos-IU koalizioak akordioa lortu du Durangaldeko osasungintzaren beharrak ikertzeko. Egungo lurralde ereduaren «Bilbozentrismoa» salatu dute. | Akordioa erdietsi du Elkarrekin Podemos-IU koalizioak Eusko Legebiltzarrean, Durangaldeko osasungintzaren beharrak aztertzeko. Hasieran, koalizioak proposatu zuen ospitale bat eraikitzea, baina aldaketak egin dizkiote eskaerari, eta alderdi guztiek egin dute azterketaren alde, Vox alderdiak izan ezik. Urtebeteko epean egin beharko dute.
Durangoren eta Durangaldearen erreibindikazio “historikoa” da ospitalearena, Julian Rios Elkarrekin Podemos-Herriaren Eskubidea udal taldeko kidearen arabera. Durangoko Udaleko alkateordea da, eta, esan duenez, 2017an hasi zen haren taldea herriaren beharrizanak identifikatzen, oposizioan zegoenean. “Durangaldea eta Lea-Artibai eremua osasungintzaren basamortu bat da”, azaldu du. Haren taldeak uste du eskualdean erreferentziazko ospitalerik ez izateak ondorioak dakartzala. “Ikusi genuen pediatria zerbitzuen gabezia bat zegoela zona honetan, eta umeak direla diskriminatuenak”. Izan ere, koalizioak Eusko Legebiltzarrean salatu zuen 40 minutu behar direla Durangotik Gurutzetako larrialdi pediatrikoetara heltzeko, hurbilago dauden Galdakao-Usansoloko ospitalean eta Gernika-Lumon ez dagoelako halakorik. “Imajinatu Elorriotik, Zaldibartik edo Markina-Xemeindik joan behar dutenak”.
Durangoko alkateordeak azaldu du anbulantzia medikalizatu bat ere eskatu zutela larrialdietarako, gaur egun herrikoei dagokiena Gernika-Lumokoa delako. “Errepidearen ezaugarriengatik, denbora dezente gehiago behar da Gernikatik hona etortzeko, hemendik Gurutzetara joateko baino”, adierazi du. Koalizioaren datuen arabera, 2019an Durangaldeko eta Lea-Artibaiko umeen 4.500 larrialdi pediatriko baino gehiago artatu zituzten, eta horietako hamaseitan bakarrik erabili zen anbulantzia. “Jakinda anbulantziak denbora gehiago beharko duela, jendeak umea norberaren ibilgailuan eroatea erabakitzen du gehienetan”.
Bestalde, Riosek adierazi du Bizkaiko ospitaleen banaketa dela arazoen erroetako bat, eredu “Bilbozentrista” bati jarraituta eraiki dituztelako. Gipuzkoako eredu “deszentralizatuarekin” alderatu du Bizkaikoa, “han erreferentziazko ospitale bat daukatelako eskualde bakoitzean”. Salatu duenez, azkenaldian gero eta gehiago bideratu dituzte durangarrak Gernika-Lumoko ospitalera proba diagnostikoak eta esku hartzeak egitera, “Galdakao-Usansoloko ospitalea gainezka dagoelako”.
Garraio publiko zuzena
Testuinguru horrek eragin zuen koalizioak ospitale bat eskatzea eskualdearentzat, baina Riosek adierazi du badakiela ez dela egun bakarrean egiteko proiektua. Onartu du jendea Gernika-Lumora bideratzeak epe laburrean konpon dezakeela Galdakao-Usansoloko ospitalearen arazoa, baina uste du administrazioak baliabideak ipini beharko lituzkeela Durangaldeko biztanleak hara joan daitezen, egun ez dagoelako garraio publiko zuzenik. “Jaietan eta trenbidean lanean ari direnetan egiten dituzte halakoak; bada, egin dezagun gauza bera biztanleak kalitatez artatu ditzaten”, nabarmendu du. “Osasungintza publikoa erabiltzea ez dadila gurutze bide bat izan”. Azaldu duenez, koalizioak Bizkaiko Batzar Nagusietan aurkeztu zuen proposamena, eta PSE-EEk erantzun zuen egon badagoela kalitatezko zerbitzu publikoa Durangotik Gernika-Lumora joateko. Sozialista da Bizkaiko Garraio eta Mugikortasun diputatua.
Akordioa ia alderdi guztiekin lortu arren, Riosek uste du “arrazoi estrategikoek” bultzatuta sinatu dutela zenbaitzuek. “Azken lauzpabost urteotan, sistematikoki esan diete ezetz gure proposamenei, baina datorren urtean foru eta udal hauteskundeak dira. Orain, agian, arriskutsua da berba egiteari uko egitea”.
Oraingo akordioa ikerketan bakarrik ez geratzea da koalizioaren helburua. “Oso erne” egongo dira gaiarekin, “azterketak bere kabuz ez dituelako beteko beharrizanak”. Esan du aferaren atzean “elementu ideologiko bat” dagoela. “Hemen ikusten da osasungintza publikoaren mesedetan ari garen edo osasungintza publikoa eraisten ari garen, seguru pribatuen hobe beharrez”. Koalizio morearen arabera, “ezinbesteko zerbitzuen aldeko apustua” egin behar da orain. |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210386/astelehenean-zabalduko-dute-3-urteko-umeek-eskolan-izena-emateko-epea.htm | Gizartea | Astelehenean zabalduko dute 3 urteko umeek eskolan izena emateko epea | Nafarroako Gobernuak Ni publikokoa naiz kanpaina hasi du, sare publikoaren alde. NIZE elkarteak, Sortzen-ek eta Nafarroako Ikastolen Elkarteak D eredua lehenetsi dute. | Astelehenean zabalduko dute 3 urteko umeek eskolan izena emateko epea. Nafarroako Gobernuak Ni publikokoa naiz kanpaina hasi du, sare publikoaren alde. NIZE elkarteak, Sortzen-ek eta Nafarroako Ikastolen Elkarteak D eredua lehenetsi dute. | Astelehenean zabalduko dute Haur Hezkuntzako bigarren zikloan eta Lehen Hezkuntzan izena emateko epea Nafarroako ikastetxeetan. Gurasoek ostiralera arte izanen dute izen emateak egiteko aukera, zehazki: martxoaren 7tik 11ra. Hezkuntzako arduradunek sare publikoaren aldeko kanpaina bat abiatu dute, Ni publikokoa naiz lelopean. Nafarroako Gobernuko Hezkuntza kontseilari Carlos Gimenok nabarmendu du «ikastetxeen arteko oreka» lortzea dutela helburu aurten ere.
Gimenok zehaztu du ikastetxeek martxoaren 31n argitaratuko dituztela onartutako 3 urteko haurren behin-behineko zerrendak. Apirilaren 1etik 5era, berriz, aukera izanen da erreklamazioak egiteko. Prozesu hori amaituta, apirilaren 8an argitaratuko dituzte behin betiko zerrendak.
D ereduaren alde
Sortzen-ek, Nafarroako Ikastolen Elkarteak eta NIZE erakundeak bat egin dute astelehenean abiatuko duten aurrematrikulazio kanpainaren harira, eta D ereduaren aldeko mezua nabarmendu eta zabaldu dute, aUPa euskara! Ahotik mundura! izenburuko kanpaina propioaren bidez. Sare sozialak baliatu dituzte, nagusiki, euskarak «egun eta etorkizunerako duen balio positibo eta aberasgarria» zabaltzeko.
D ereduaren aldeko hiru eragileok garbi utzi nahi izan dute murgiltze ereduak «gizartearen adostasun zabala» duela, «kohesioa eta aukera berdintasuna bultzatzen dituen eredu arrakastatsua delako».
NIZE Nafarroako D ereduko ikastetxe publikoetako zuzendarien elkartea da, eta bere aldetik ere egin du euskarazko irakaskuntzaren aldeko kanpaina. Nize-d.com helbidean ikus daiteke elkarteko kideek D ereduaren alde jasotako informazio osoa. Argi izan lelopean antolatu dute kanpaina, eta asmo du herritarrei azaltzea D eredua «eredu eleaniztuna» dela, euskara erabiltzen duena murgiltzeko hizkuntza gisa, eta «gaztelaniaz eta ingelesez ere maila ona» ematen duena.
3 urteko umeen aurrematrikulazio kanpaina ez da hezkuntzaren esparruaren erdigunean dagoen auzi bakarra: 0-3 zikloaren inguruan eztabaida piztu da, berriz ere, Hezkuntza Departamentuko arduradunen eta haur eskoletan ari diren langileen artean. Nafarroako Parlamentura ere ailegatu da ziklo horren inguruko kezka. Parlamentuan, zehazki, Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilaria haur eskoletan euskarak betetzen duen tokiari buruz aritu da, EH Bilduko parlamentari Bakartxo Ruizek egindako galdera bati erantzunez.
Ruizek salatu du Iruñeko haur eskoletan euskarazko tokiak murriztu izana, eta Lezkairuko haur eskola berrirako Nafarroako Gobernuak dituen asmoez galdetu dio, zehazki, Gimenori. Kontseilariak erantzun du auzo horretan «gora» eginen dutela euskarazko tokiek 2023-2024ko ikasturtetik aurrera. Ez du argitu, halere, toki horiek Lezkairun eraikitzen ari diren haur eskola berrian edo Nicasio Landa ikastetxe publikoan egonen ote diren. Ruizek “ontzat” jo du asmo hori, baina, halere, garbi utzi du ez dela nahikoa.
Hamabietatik, bakarra
Iruñeko euskalgintzak agerraldia egin du asteon, eta salatu du hiriko hamabi udal haur eskoletatik bakarrak duela euskarazko murgiltze eredua: «Hau da, eskola horietan eskainiko diren 1.069 tokietatik 130 soilik izango dira euskarazkoak», erran dute euskalgintzako eragileek.
Haur eskoletan bada bertze arazorik: 0-3 plataformako kideek protesta egin zuten larunbatean, Nafarroako Gobernuak ziklo hori «zatitzeko» asmoa duela salatzeko. «Duintasuna» eskatu dute 0-3 zikloarentzat. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210387/aurrerapen-batzuk-aitortu-arren-sindikatuek-protestei-eutsiko-diete-arabako-metalgintzan.htm | Ekonomia | Aurrerapen batzuk aitortu arren, sindikatuek protestei eutsiko diete Arabako metalgintzan | Subrogazioaz hitz egiteko prest azaldu da SEA, eta proposamen bat egiteko eskatu die sindikatuei. LABek uste du grebarako garaia dela. | Aurrerapen batzuk aitortu arren, sindikatuek protestei eutsiko diete Arabako metalgintzan. Subrogazioaz hitz egiteko prest azaldu da SEA, eta proposamen bat egiteko eskatu die sindikatuei. LABek uste du grebarako garaia dela. | Jarrerak urrun jarraitzen dute oraindik Arabako metalgintzan. Patronala eta sindikatuak hirugarren aldiz elkartu dira gaur, Gasteizen, hitzarmena berritzeko negoziazioak hasi zituztenetik, baina huts egin du saioak ostera. Sindikatuen esanetan, aurrerapen txiki batzuk izan badira ere, eskaera nagusiei erantzun gabe jarraitzen du patronalak. Hori dela eta, aurreratu dute mobilizazioei eutsi egingo dietela datozen asteetan ere.
Protesta bateratua egin dute goizean ELA, LAB, CCOO, USO, ESK eta CGT sindikatuek Lan Harremanetarako Kontseiluaren egoitzaren aurrean; dozena bat manifestari bildu dira bertan, metalgintzako sektorearentzat «hitzarmen duina» eskatzeko. Batera egiten ari dira bidea sindikatuak urte hasieraz geroztik, ituna berritzeko negoziazioei berriz ekin zietenetik. Izan ere, mahaia bildu gabe egon da ia urtebetez. Sindikatuek SEA patronalari egozten diote aldi baterako lan enpresen erabilera ez mugatzea, azpikontraten subrogazioa itunean sartu nahi ez izatea eta lanordu kopurua ez doitzea, besteak beste. Baita soldatak KPIaren arabera ez eguneratzea ere.
Bada, diru kontuetan ez, baina eskaera batzuetan «aurrerapen txikiak» egon direla aitortu dute sindikatuek. Esaterako, subrogazioaren inguruan negoziatzeko prest azaldu da patronala, aurreko bileratan ez bezala, eta proposamen zehatz bat egiteko eskatu die sindikatuei. CCOOren arabera, «joera aldaketa bat» ekar lezake horrek, betiere aldaketa hori mamitzen bada negoziazioan, eta keinu hutsa ez bada.
Alde horretatik, baikor azaldu da ELA, eta «benetako negoziazioa izateko jarrera» aitortu dio SEAri. Ohartarazi dio, baina, sektoreko erronkei erantzutea eta prekaritatea amaitzea dutela helburu, eta, bide horretan, ez duela aurrerapausorik eman gai garrantzitsuenetan: «Ez dago lanaldi jaitsierarik, ez dago KPIaren igoerarik, ez dago hobekuntzarik gaixo agirietan, ez dago hobekuntzarik malgutasunean...», salatu du. Hori dela eta, iragarri du protestekin jarraituko duela. Hala jakinarazi du CCOOk ere.
Greba eskaria
LABek ere bat egin du gainerako sindikatuen analisiarekin, eta aitortu du «mugimendu txikiak» egon direla patronalaren partetik. Sindikatuaren iritziz, orain arteko mobilizazioen ondorio izan dira, ordea. «SEAk bere burua behartuta ikusi du, mobilizazioen ondorioz, aldaketa txiki batzuk egitera, baina sektoreko arazo nagusiei erantzun gabe jarraitzen du», salatu du oharrean.
Hori dela eta, LABek uste du patronalaren negoziatzeko borondatea «ziurtatu gabe» dagoela. Eta protestak gogortzeko garaia dela iritzi dio. Hain zuen, iritzi dio grebarako garaia dela, eta horrela jakinarazi die plataforma bateratua osatzen duten gainerako sindikatuei: «Momentu egokiena da sei sindikatuok mobilizazioak indartzeko». Hilaren 25ean elkartuko dira berriz bi aldeak. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210388/gauza-hauskor-posible-bat.htm | Gizartea | «Gauza hauskor posible bat» | Emausko Trapuketariek mende erdia bete dute Nafarroan; hasieran bezala, pertsonak jarduera ororen erdigunean jartzeko lan egitea dute helburu orain ere. «Sufriarazten digun errealitatea aldatu nahi dugu», laburbildu du Jose Mari Garcia arduradunak. Ekonomia ekologikoaren aitzindari izan dira. | «Gauza hauskor posible bat». Emausko Trapuketariek mende erdia bete dute Nafarroan; hasieran bezala, pertsonak jarduera ororen erdigunean jartzeko lan egitea dute helburu orain ere. «Sufriarazten digun errealitatea aldatu nahi dugu», laburbildu du Jose Mari Garcia arduradunak. Ekonomia ekologikoaren aitzindari izan dira. | “Gure helburua zera da, aurrerantzean ere erran ahal izatea geure proiektua gauza hauskor posible bat dela”. Esaldi horrekin azaldu du Emausko Trapuketarien Nafarroako arduradun Jose Mari Garciak erakunde horren oinarria zein den. Trapuketariek “gizartea eraldatzeko” lan egiten dute, desio duten bertze mundu hori egia bilakatzeko. Badakite, halere, haize kontra dabiltzala gizarte kapitalista baten jokalekuan. Esperantzari ez diote ihes egiten utzi nahi, eta baikor izateko arrazoirik ere badute: mende erdia bete dute Nafarroan, 50 urte mundu hauskor baina posible baten alde lan egiten.
Trapuketariek 1972. urtean hasi zuten bide hori, non-eta gaur egun El Corte Ingles merkataritza gunea dagoen Intendentziako orubean, hain zuzen ere. “Garai hartan, Portugalgo hainbat ijito familia txaboletan bizi ziren Barañainen; haientzako etxebizitza duinak lortzeko asmoz, boluntario talde batek lehen azoka antolatu zuen militarrek utzitako gune horretan”, oroitu du Garciak. Boluntarioek, herritarrek emandako trasteak jaso, eta saldu egin zituzten, militarrek orube horretan hutsik zituzten kuartel zaharretan. Helburua zen dirua biltzea ijitoentzat etxebizitzak eraikitzeko, Iruñeko Udalak utzitako Santa Luziako gainean.
Garcia 1978. urtean ailegatu zen Nafarroara, Bilbotik. Hiri horretan ezagutu zituen Emausko Trapuketariak, eta haien bidez jaso zuen Iruñean sortutako mugimenduaren ardura hartzeko eskaera. Bilbotik Iruñera mugitu, eta erabat murgildu zen trapuketarien jardueran. “Mendillorrin Simona Enea izeneko etxea alokatu, eta trapuketarien komunitatea osatu genuen. Karrikan bizi zen jendea hartu nuen etxe horretan, eta proiektu bat garatzen hasi ginen elkarrekin”.
Iruñetik bertze herrietara
Martxan jarri zirenetik, trapuketariek ondare bilakatu dute bertzeek zabortzat daukatena. 1970eko hamarkadaren hasieran Santa Luziako etxebizitzak ordaintzeko egindako azoketan bezala, egun Iruñean, Berriozarren, Artikan, Burlatan, Lizarran eta Tuteran dituzten dendetan ere etxez etxe jasotakoa saltzen dute, beren biltegietan garbitu eta egokitu eta gero. 1990eko hamarkadaren hasieran, 50 pertsona inguruk egiten zuten lan erakunde horretan, eta 2.400 tona material jasotzen zuten urtean. Gaur egun, 290 pertsonak osatzen dute Emausko Trapuketarien Nafarroako taldea, eta urtean 12.500 tona material jasotzen dute. Helburuetan eta oinarrietan, baina, aldaketarik ez dute izan: “Justizia soziala da gure xedea, eta gizarteak bazter utzitakoekin dugu konpromisorik sendoena. Bazterketaren aurka lan egiten dugu”, erran du Garciak, eta konpromiso horren indarra hitzen bidez berretsi.
Arropa, oinetakoak, jostailuak, altzariak, etxeko tresnak… denetarik jasotzen dute trapuketariek; objektu horien bizitza luzatzea dute helburu. Jarduera horren bidez, erakundeak aurrera egiteko behar dituen baliabideak lortzen ditu. Baina ez hori bakarrik. “Gure jarduera ona da guretzat, gizartearentzat, bai eta ingurumenarentzat ere”, azaldu du Garciak. Ekonomia ekologikoaren edo ekonomia zirkularraren beharra gero eta gehiago nabarmentzen da egun, baina trapuketariek aspaldi egin zituzten lehendabiziko urratsak bide horretan. “Aitzindari izan gara”.
Emausko Trapuketarien Nafarroako arduradunak gogoratu du herrialdean trapuketariek egin zituztela, 1980ko hamarkadaren hasieran, Espainiako Estatuko zabor bilketa selektiborako lehendabiziko proiektu pilotuak, Lorea taldeko kideen laguntzarekin.
Herritarren babesa
Iruñeko Mendillorri auzoko Simona Enean jaiotako Emausko Trapuketarien komunitatea Beltzuntzera mugitu zen 1985. urtean. Iruñeko etxea txiki gelditu zitzaielako bilatu zuten beste bat. Izan ere, Emausko Trapuketarien familia hazi baino ez da egin, eta, horri esker, oinarri sendoak ditu egun herrialdeko hamaika txokotan. “Herritarren harrera beroa izan da hasieratik: pentsa, herritarren etxeetan sartzen gara eman nahi dituzten trasteen bila; harreman zuzena sortzen dugu haiekin”, kontatu du Jose Mari Garciak. Herrialdean hondakinak kudeatzen dituzten mankomunitateekin ere aritzen dira elkarlanean, eta gisako bertze talde eta proiektuen sorrera bultzatu dute, gainera.
Sareak osatzea da trapuketarien jardueraren ezaugarrietako bat, eta, oinarri horren ondorioz, erakundeak Pobreziaren eta Bazterketa Sozialaren Aurkako Sarean parte hartzen du, eta Nafarroako Reas Ekonomia Alternatibo eta Solidarioaren Sarean.
Pobreziaren eta bazterketaren aurkako konpromisoak eraman ditu trapuketariak sare horietara, hain zuzen ere. Egunerokoan ere konpromiso hori agerian uzten ahalegintzen dira trapuketariak. “Finean, gure lanak badu asmo ideologiko bat: proiektu etiko eta politiko bat da gurea, pertsonen sufrimendua eragiten duten errealitateak aldatzea baitugu helburu”. Hori lortzeko, pertsonak jarri dituzte erdigunean, beren helburuetan, bai eta beren jardueran ere. Oinarri hori izan dute ardatz 50 urtez.
ZENBAT TONA MATERIAL BERRERABILI DUTEN EMAUSEN. 2021ean, Emausko Trapuketariek mila tona material bidali dute be- ren dendetara, saltzeko. Denera, ia 12.500 tona jaso dituzte. Bildutako produktuen artean badira arropak, oinetakoak, altzariak, pilak, etxeko gailu elektrikoak eta bertze.
ZENBAT PERTSONA BIZI DIREN KOMUNITATEAN. Gaur egun, hogei pertsona bizi dira Emausko Trapuketariek du- ten komunitatean. Beltzuntzen dute egoitza, 1985etik. 2002an, la- nak egin zituzten egokitzeko. Egun, etxe bioklimatiko bat da. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210389/50-urte-nafarroan.htm | 50 urte Nafarroan | 50 urte Nafarroan. | Emausko Trapuketarien bidean, hainbat gertaera izan dira giltzarri Nafarroan:
1972. Hainbat boluntariok lehen azoka antolatu zuten, Iruñean, Santa Luziako etxeetarako dirua biltzeko.
1978. Trapuketarien komunitateak lehendabiziko egoitza lortu zuen: Simona Ene, Iruñean.
1981. Bilketa selektiborako lehen proiektu pilotua abiatu zuten, Lorea taldearen laguntzarekin. 1985. Komunitatea Beltzuntzera mugitu zen.
1995. 3.000 metro koadroko bilte- gi bat ireki zuten Saratsan.
2012. 20.000 metro koadroko zentro bat erosi zuten Berrioza- rren; moldatu eta gero ireki zuten, 2019an. | ||
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210390/bidelagun-elkarteak-ximiko-berri-bigarren-eskuko-denda-ireki-du-baztanen.htm | Bidelagun elkarteak Ximiko Berri bigarren eskuko denda ireki du Baztanen | Bidelagun elkarteak Ximiko Berri bigarren eskuko denda ireki du Baztanen. | “Jendearen harrera arrunt ona izan da”. Horixe nabarmendu du Bidelagun elkarteko koordinatzaile Isidro Herguedasek, Iruritan zabaldu duten Ximiko Berri dendari buruz. Bigarren eskuko denda bat da, eta joan den urritik dago martxan.
Eskualdean dituzten ontzietan jasotako materiala saltzen dute Ximiko Berrin. “Arropa, oinetakoak, altzariak, jostailuak eta bertze ematen ditugu, merke. Dendaren eta elkartearen asmo nagusia, halere, bertzelakoa da: egoera zaurgarrian direnei behar duten heldulekua eman nahi diegu, lanaren bidez”, erantsi du Herguedasek.
Bidelagun elkartea 1999. urtean sortu zuten, boluntarioen lanaren bidez zaharrak, migratzaileak eta, oro har, egoera zaurgarrian den eta laguntza behar duen edonor artatzeko asmoz; Baztanen, Urdazubin, Zugarramurdin, Malerrekan eta Bertizaranan aritzen da elkartea. 2013tik, gainera, Lagun Bide Zerbitzuak izeneko enpresa sozial eta solidarioa du, “pertsonekin eta pertsonentzat” lan egiteko asmoz.
Filosofia horrek Emausko Trapuketarien oinarriekin lotura estua du; Herguedasek garbi utzi du trapuketariak hartu dituztela eredu hasieratik, eta erakunde horretako kideen laguntza jaso dutela, gainera, orain arte egin duten bidean. “Haiei esker abiatu ginen, materiala erosteko mailegua eman baitziguten”, nabarmendu du. Harremana ez dela eten gaineratu du, eta bi erakundeak une oro prest direla elkarlanerako.
Bidelagun elkarteak diru iturri bilakatu nahi du Iruritako denda, bere proiektuak garatu ahal izateko. Elkarteak 85.000 kilo arropa jaso ohi ditu urtean, eta, sailkatu eta gero, materiala Ximiko Berrin herritar guztien esku jartzea du helburu. Jarduera horren bidez, beharra dutenentzat lanpostuak sortzea eta herritarren kontsumo ohituretan eragitea dute asmo arduradunek. “Elkarrizketak egiten ari gara jada, langileren bat kontratatu ahal izateko”, erran du Isidro Herguedasek.
Elkarlana
Nafarroako Gobernuaren laguntza lortu nahi dute bide horretan, hain zuzen. Xedea da gobernuak onar dezala elkarteak sortu nahi dituen lanpostuen izaera soziala, proiektua diruz laguntzeko. Bidelagun elkarteak badu harremana eskualdeko gizarte langileekin eta erakunde publikoekin ere.
Lana ez da falta, eta Ximiko Berri dendaren inguruan ere hasi nahi dute proiektu berriak garatzen. Jaso dituzten eta egoera onean diren produktuak salgai jartzeaz gain, jasotako material hori moldatzeko eta produktu berriak sortzeko prozesuan ere murgildu nahi dute.
Iruritan da Ximiko Berri denda, baina Bidelagun elkarteko kideek herri horretaz eta Baztanez harago ailegatu nahi dute, eta inguruko herrietako eta eskualdeetako herritarrak erakarri eta inplikatu, hain zuzen ere. Herrian, herritarrekin eta herritarrentzat lanean ari direla oroitarazi du Isidro Herguedas Bidelagun elkarteko koordinatzaileak. | ||
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210391/solariseko-langileek-greba-utzi-dute-beren-eskaeren-zati-handi-bat-lortuta.htm | Ekonomia | Solariseko langileek greba utzi dute, beren eskaeren zati handi bat lortuta | 39 eguneko lanuztea egin ondoren, 135 euro inguruko soldata igoera eskuratu dute. Poloniako autobus enpresa bat da, CAFek 2018an erosi zuena. Sindikatuen arabera, 22 milioiren irabaziak izan zituen iaz. | Solariseko langileek greba utzi dute, beren eskaeren zati handi bat lortuta. 39 eguneko lanuztea egin ondoren, 135 euro inguruko soldata igoera eskuratu dute. Poloniako autobus enpresa bat da, CAFek 2018an erosi zuena. Sindikatuen arabera, 22 milioiren irabaziak izan zituen iaz. | Poloniako Solaris autobus enpresako langileek greba utzi dute, beren eskaeren zati handi bat lortu baitute. CAF taldearen barnean dago enpresa, eta zuzendaritzak eta langileek 650 zlotyko igoera (135 euro) igoera adostu dute 39 eguneko lanuztearen ondoren. Langileek 800 zlotyko igoera eskatzen zuten (176 euro), baina eskaerak leundu egin dituzte KPIaren araberako igoeren eta beste gainsari batzuen truke. Poloniako sindikatuek akordioa txalotu dute, baita Euskal Herrikoek ere, LABek eta CCOOk besteak beste.
Solarisek Bolechowo-Owinskaken (Polonia) duen plantako 2.700 langileak astelehenean itzuliko dira lanera. Urtarrilaren 24tik greban zeuden, eta ekoizpen kate osoa geldirik zegoen. Hilabeteak ziren langileak soldata igoera eskatzen ari zirela, eta urte hasieran gogortu egin zuten eskaera, KPIak Polonian izandako igoera handiaren eraginez (%8,6). Baina zenbat irabazten dute batez beste Solariseko langileek? ELA sindikatuaren arabera, hamabost urteko antzinatasuna duen langile batek 660 euroko soldata du hilean.
Negoziazioak greba deialdia baino hilabete batzuk lehenago hasi ziren. Sindikatuek jakinarazi dutenez, zuzendaritzarekin izandako lehen bilerak ez ziren errazak izan. Igoera txikiak eskaintzen zituen —45 euro inguru —, eta ezberdinak langileen mailaketaren arabera. Sindikatuek, baina, ez zuten onartu: argi zuten igoerak modu berean eragin behar ziela langile guztiei.
Sindikatuek langileen artean bozketa egin zuten grebara jo ala ez erabakitzeko. 2.600 langileetatik %51,07ek eman zuten boza, 1.342k, eta horien %92k protesta babestu zuten. Grebaren hasieran sindikatuak enpresarekin biltzen saiatu ziren, eta, haien arabera, zuzendaritzak ez zituen solaskide gisa onartu. 39 egunotan langileek mobilizazioak egin dituzte eta Poloniako ezkerreko alderdien babesa jaso dute, korapiloa gaur askatu den arte.
Soldata igoerak bi urteko epean egingo dituzte. 84 euroko lehen igoera berehalakoa izango da, eta enpresak langileei hitz eman die beste igoera bat izango dutela uztailean. 2023an, aldiz, 50 euroko beste igoera bat izango dute soldatetan. Horri KPI gehi %0,5eko soldata igoerak gehitu beharko zaizkie, beti ere %7,5eko mugarekin. Helburuen loturiko gainsariak ere adostu dituzte. Gainsari lorgarriak dirudite, ekoizpena urtez urte handitzen ari baita Solarisen.
Solaris, urtero goraka Poloniako sindikatuen arabera, Solarisek iaz 22 milioi euroren irabaziak izan zituen, eta haien zenbaki onek bat egiten dute CAFek urteko balantzean emanikoekin bat egiten dute. Trengintza enpresak 2018an erosi duen Solaris, eta geroztik fakturazioa %18 igo da. Lau urteren buruan 668 milioi eurotik 785 milioira igaro da. Iaz, baina, osagai gabeziaren ondorioz 721 milioiren salmentak egin zituzten bakarrik —1.492 autobus—. Falta den zati hori aurtengo lehen hiruhilekoan entregatuko dute.
CAFek autobusen aldeko apustu sendoa egin zuen, eta egun talde osoaren fakturazioaren %8,1 sortzen du Solarisek. CAFek urteroko txostenean eginiko iragarpenen arabera, CO2rik igortzen ez duten autobusen merkatuak —elektrikoak eta hidrogenozkoak— igoera nabarmena izango du hurrengo urteetan. Europan ekoizten diren autobus elektrikoen %15,1 Solaris dira, eta hidrogenokoen %15,7. Sektoreko liderra da. Iaz, esaterako, hidrogeno autobusak saldu zizkion Vienako Udalari; hibridoak Namurrekoari (Belgika), eta elektrikoak Odensekoari (Danimarka), Bartzelonakoari eta Bernakoari, besteak beste. |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210392/euskal-herritik-eslovakiara-abiatu-dira-laguntza-eramatera-eta-ukrainarrak-ekartzera.htm | Gizartea | Euskal Herritik Eslovakiara abiatu dira, laguntza eramatera eta ukrainarrak ekartzera | Goizaldean hasi dute bidea, lau furgonetatan. Materialez gainezka joango dira Ukraina eta Eslovakia arteko mugara; 25 ukrainar ekarri nahi dituzte bueltan. | Euskal Herritik Eslovakiara abiatu dira, laguntza eramatera eta ukrainarrak ekartzera. Goizaldean hasi dute bidea, lau furgonetatan. Materialez gainezka joango dira Ukraina eta Eslovakia arteko mugara; 25 ukrainar ekarri nahi dituzte bueltan. | Ukrainarrei laguntzeko materiala biltzen ari dira hainbat herritan. Ukrainar batzuk Euskal Herrira ekartzeko moduak aztertzen ere bai. Pentsatu, antolatu eta egin. Halaxe egin du egunotan Nergroup enpresen elkarteak. Gaur goizaldean bertan lau furgoneta abiatu dira Euskal Herritik Eslovakia eta Ukraina arteko mugara. 2.500 kilometro inguruko bidea da. Joan-etorriko bidaia izango da: joanekoan, osasun eta higiene produktuz, janariz eta arropaz beteta joango dira; bueltakoan, 25 ukrainar ekarri nahi dituzte.
Lau furgoneta eta hamar pertsona. Horietatik zortzi, gidariak. Beste biak Lasarte-Orian (Gipuzkoa) bizi diren bi ukrainar. Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joatea erabaki dute, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza premia handia dute», Atzio Orexaren arabera. Nergroupeko Gizartearekiko Konpromisoko koordinatzailea da. Bera da laguntza ekimenaren arduradunetako bat. NegoBide Circulo Empresarialen laguntza izan dute.
Bidaiaren helburua 25 ukrainar ekartzea ere bada. Horietako 14 identifikatuta dituzte. Euskal Herrian lagun edo senideren bat dutenak, edo Ukrainatik ihes egin nahi duten ama-alabak. Bi ukrainar ere joan dira furgonetetan, bitartekari lanak egiteko, bai hizkuntzari dagozkionak, baita kulturari dagozkionak ere. Eta, behar badute, Euskal Herriari eta bertako bizimoduari buruzko erreferentziak emateko.
Euskal Herrira bueltatutakoan, zer? Bizitzeko lekua aurkitu diete. Herritarrek etxe hutsak eta logelak eskaini dizkiete ekimenaren antolatzaileei. «Dei pila bat» jaso dute logelak eta etxeak eskaintzeko. «Zainduta eta babestuta egoteko konpromisoa dugu», Orexaren esanetan. «Arreta berezia jarri dugu bigarren aldi horretan». Bestelako laguntza ere beharko dute, erakundeena, esaterako.
Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna da Eslovakia eta Ukraina arteko bidaia egingo duen gidarietako bat. Bidaiaren berri emango du BERRIAn.
Orexak nabarmendu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroupentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete. |
2022-3-4 | https://www.berria.eus/albisteak/210393/merezi-baino-sari-txikiagoa-alavesentzat.htm | Kirola | Merezi baino sari txikiagoa Alavesentzat | Partida oso txukuna jokatu dute arabarrek Sevillaren kontra. Baina puntu batekin konformatu behar izan dute. Lehen zatian oso aukera garbiak izan dituzte aurretik jartzeko. Alavesek goian egindako presioari esker, Sevilla ez da aise moldatu neurketa osoan. | Merezi baino sari txikiagoa Alavesentzat. Partida oso txukuna jokatu dute arabarrek Sevillaren kontra. Baina puntu batekin konformatu behar izan dute. Lehen zatian oso aukera garbiak izan dituzte aurretik jartzeko. Alavesek goian egindako presioari esker, Sevilla ez da aise moldatu neurketa osoan. | Alavesek denboraldiko partidarik txukun eta sendoenetakoa osatu du Sevillaren kontra, Mendizorrotzan. Baina zelaian emandako irudi onak, ez dio balio izan hiru puntuak lortzeko. 0-0 berdindu du, eta bakarrarekin konformatu behar izan du. Sevilla bigarren postuan dagoela kontuan hartuta, puntu ona izan zitekeen. Baina oraingoan ez da horrela izan. Jaisteko postuetan egonda, Alavesek hirunaka batu behar baitu. Gainera, batez ere lehen zatian, bizpahiru aukera garbi izan ditu aurretik jartzeko. Baina ez du lortu. Bide horretatik segitu beharko dute arabarrek, salbazioa lortzeko.
Kontrakoa espero arren, bizi joan da lehen zatia. Real Madrilen aurka Santiago Bernabeun egin moduan, Alavesek goian egun du presio, eta zaildu egin dio Sevillari baloi irteera. Arlo horretan deseroso aritu da Julen Lopetegiren taldea. Sevilla, baloi jabetza oinarri hartuta, bere nagusitasun teknikoa ezartzen saiatu da jabetza luzeen bidez, eta Alaves korrika egitera behartuz. Baina ez du lortu. Lehen zati horretan, Jose Luis Mendilibarren taldeak hainbat gol aukera garbi izan ditu aurretik jartzeko. Aurrenekoa lehen minutuan izan du Joseluk. Aurrelariak gutxitan barkatzen du, eta Bonok gelditu ona egin du. Riojak eta Toni Moyak ere gertu izan dute gola. Baina ez dute asmatu.
Hala ere, aukerarik argiena Escalantek izan du. Edgar Mendezek erdiraketa neurtua egin du, eta bakar bakarrik zeuden Escalante eta Rioja. Lehenbizikoak buruz errematatu du. Baina goregi jo dio baloiari, eta kanpora joan zaio errematea. Sevillak ere izan ditu bere aukerak. Epaileak balio gabe utzi dio gol bat, eta Rakiticen eta Gudeljen jaurtiketa banak lana ematen diote Pachecori. Baina atezainak ondo erantzun du. Erritmo dezente izan dute lehen 45 minutuek, eta entretenigarriak izan dira. Alavesentzat albiste txar bakarra: ez duela golik sartu, eta, Sevilla taldearen aurrean, hori zenbaitetan ordaindu egiten da. Oraingoan, Alavesen mesederako, ez da hala izan.
Lehen zati horretan jokatu bezain ongi jokatzeko asmoz zelairatu da bigarren zatian Jose Luis Mendilibarren taldea. Eta lehen minutuetan lortu du. Izan ere, Sevillak zailtasunak zituen baloi jabetza luzeak eta jokoaren ekimena izateko. Nahiz eta Pachecoren atera gerturatzen zenean arrisku itxura eman. Minutuak aurrera joan ahala, arabarrek nekea antzeman dute, eta atzerago egin dute presio. Hala, gehiago kostatu zaie baloia berreskuratzea, eta Sevillaren atera iristea. Ez dute lehen zatian zuten txinparta hori izan. 70 minutua zen, eta taldeari freskotasuna emateko aldaketaren bat egin behar zuen zelai erdian, agintea galtzen ari baitzen eremu horretan. Baina minutu horietan ondo eutsi dio Alavesek, eta gai izan da ausart jokatzen segitzeko. Azken minutu horietan Joseluren erremate bat eta Riojaren beste bat izan dira aukerarik arriskutsuenak Alavesentzat. Baina Sevillak ere izan du berea. Munirrek bi aldiz errematatu du Pachecoren aurrean, baina baloia atezainaren gorputzera bidali du. Hasi bezala amaitu da partida. |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210425/errusiak-berriz-hasi-du-erasoaldia.htm | Mundua | Errusiak berriz hasi du erasoaldia | Mariupol eta Volnovakha hirietan agindu du Moskuk borrokaren etenaldia, baina Kievi «interes falta» leporatu dio. Aurrez,Mariupoleko Udalak jakinarazi du eten egin dutela hiriaren hustea, «egiazko su etenik ez dagoelako». Errusiako tropak bonbak jaurtitzen ari direla salatu dute. | Errusiak berriz hasi du erasoaldia. Mariupol eta Volnovakha hirietan agindu du Moskuk borrokaren etenaldia, baina Kievi «interes falta» leporatu dio. Aurrez,Mariupoleko Udalak jakinarazi du eten egin dutela hiriaren hustea, «egiazko su etenik ez dagoelako». Errusiako tropak bonbak jaurtitzen ari direla salatu dute. | Korridore humanitarioak irekitzea adostu zuten asteon eginiko bigarren bileran Errusiak eta Ukrainak. Errusiak bost orduko su etena eman du Ukraina hegoaldeko Mariupol eta Volnovakha hirietan, herritarrak bertatik atera daitezen, baina arratsaldean bukatutzat eman du menia. «Errusiak erabaki du erasoaldia berriz hastea 15:00 GMT ordutik aurrera, Kieven interes faltarengatik nazionalistengan eragiteko su-etena luzatzeko», adierazi du Igor Konaxenkov Errusiako Defentsa Ministerioko bozeramaileak, Errusiako berri agentziek jakinarazi dutenez. Konaxenkoven arabera, Ukrainako batailoi nazionalistek su etena baliatu dute «indarrak berriz elkartu eta posizioak indartzeko».
Korridore humanitarioak goizean izan dira zabalik Mariupolen eta Volnovakhan –Moskuko ordua aintzat hartuta–.
Albistea jaso ondotik, Mariupoleko Udalak zehaztu du hango 11:00etan hasiko zirela hiria uzten; Euskal Herrian 10:00ak direlarik, alegia. Gainera, hiriko agintariek adierazi dute litekeena dela korridoreak berriz ere zabaltzea datozen egunetan. Edonola ere, herritarrei eskatu diete ez daitezela «inolaz ere» ibilbidetik desbideratu. Aurreikusitakoaren arabera, iheslariek Zaporizhian bukatuko dute bidea, 200 km inguru egin ondotik.
Ordea, Ukrainako Gobernuak adierazi du Errusiak ez duela su etena bete.Mariupoleko Udalak Errusiako Indar Armatuekin negoziatu du, etenaldia benetan berma zedin,Telegramen jakinarazi dutenez. BBC hedabideari eginiko adierazpen batzuetan, hiriko alkateak salatu du Mosku bonbak jaurti dituela. «Eromena da. Bonbak botatzen ari dira oraindik ere, bai hirian baita korridorearen ibilbidean ere», adierazi du.
Ikusi gehiago: Ukrainak eta Errusiak korridore humanitarioak irekitzea adostu dute
Halaber, Errusiako Defentsa Ministerioak argitu du herrialdeko indar armatuek orain arte gisan segituko dutela Ukrainako gainerako eremuetan. |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210426/turismorako-bizitegien-konpentsazio-neurria-ezartzea-onartu-du-euskal-elkargoak.htm | Gizartea | Turismorako bizitegien konpentsazio neurria ezartzea onartu du Euskal Elkargoak | Urte osoko alokairurako bizitegi bat eskaini beharko dute jabeek. 11.000 bizitegi libratzea espero dute hautetsiek. 689 milioi euroko aurrekontua izanen du Euskal Elkargoak 2022rako. | Turismorako bizitegien konpentsazio neurria ezartzea onartu du Euskal Elkargoak. Urte osoko alokairurako bizitegi bat eskaini beharko dute jabeek. 11.000 bizitegi libratzea espero dute hautetsiek. 689 milioi euroko aurrekontua izanen du Euskal Elkargoak 2022rako. | Euskal Hirigune Elkargoak turismorako bizitegien hazkundea oztopatzeko neurria onartu du, gaur goizean egin duen batzarrean. 220 hautetsik parte hartu dute bozkan, eta horietarik 169k eman dute aldeko bozka. Heldu den ekainetik aitzina, turismorako bizitegi bat alokagai duten jabeek urte osorako beste bizitegi bat eskaini beharko dute, konpentsatzeko. Beren etxebizitza nagusia urtean 120 egunez baino gehiagoz alokatzen duten jabeei dagokie neurria, baita bigarren etxebizitza aldi baterako alokairuan eskaintzen dutenei ere. Konpentsatzeko bizitegia hiri berean eskaini beharko dute, eta gutxi gorabehera ezaugarri berak izan beharko ditu.
Bi salbuespen ezarri dituzte. Urtean zehar bederatzi hilabetez ikasleei alokatzen dieten jabeek gainerako hiru hilabeteetan turismorako baliatu ahalko dute. Turismorako etxebizitza beraien etxebizitza nagusiaren eraikin berean duten jabeak ere salbuetsiak izanen dira. Azken hilabeteetan eragile sozial eta politiko andanak plazaratu dute konpentsazio neurria ezartzea. Iazko azaroaren 20an Baionan etxebizitza eskubidearen alde manifestazioa antolatu zutenen aldarrikapena zen. Euskal Elkargoak hartutako neurri hori etxebizitzari dagokionez «tentsio eremuan» sartzen diren Lapurdi kostaldeko 24 herritan aplikatuko da.
Daniel Olzomendi Turismo gaietarako Euskal Hirigune Elkargoko lehendakari ordeak aurkeztu du hautetsiei egindako proposamena. «Azken 30 urteetan erabateko lerratzea izan da; ezin dugu horrela segitu», erran du. Haren hitzetan, azken bost urteetan izan da gorakadarik handiena. Jabe anitzek alokairuan zituzten etxebizitzak berreskuratu dituzte, turismorako baliatzeko. Turismo alokatzeak proposatzen dituzten plataformek egin dituzten kritikei ere erantzun die: «Duela bost urte ere bazen ekonomia turistiko bat, ez du honek oztopatuko». Filipe Aramendik ere ildo beretik jo du: «Gaur egun turismora bideratuak diren etxebizitzak urte osoko alokairura bideratu behar ditugu berriz. Erraten digute etxe jabeek dirua galduko dutela, baina ez da egia; urte osoko alokairuarekin ere dirua irabaziko dute».
Hautetsi andanak babestu du neurria, ezkerrekoek zein eskuinekoek. Hala, Maider Arostegi Miarritzeko (Lapurdi) auzapez eta Errepublikanoetako auzapezak bere herriko adineko emazte baten adibidea eman du: bizitegia alokatzen zion jabeak etxebizitza berreskuratu nahi izan du, turismora bideratzeko. Horrelako adibideak anitz direla baieztatu zuten batek baino gehiagok.
Azken asteetan, turismorako bizitegiak eskaintzen dituzten plataformak ere hasi dira mobilizatzen. Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakariaren arabera, neurria Administrazio Auzitegira eramateko mehatxua egin diote. Konpentsazio neurri hori ez da berria; jadanik hartu izan dute Paris bezalako Frantziako Estatuko hiri nagusi batzuetan. Horietan ere Administrazio Auzitegira jo zuten, baina ez zuten neurria bertan behera uztea lortu.
Kotte Ezenarro kontra
Kotte Ezenarro Hendaiako (Lapurdi) auzapeza izan zen kontra ahotsa altxatu zuten bakarrenetako bat. «Zinezko arazo bati» ematen zaion «erantzun okerra» da, adierazi du. Bere hiriko adibidearekin ilustratu du: galdeketa bat egin dute, eta gaur egun etxebizitza turismora bideratzen dutenen %3k baizik ez lukete urteko alokairura bideratuko neurria pasatuko balitz. «Beldur naiz horietako anitzek etxebizitza saltzeko hautua ez duten eginen, hemengo herritarrentzat eskuragarria ez den merkatuko prezioan. Urte osoan alokatzeko beharrik izango ez luketen dirudun batzuen esku geldituko lirateke».
Guillaume Barucq Miarritzeko hautetsiak ere kezkak agertu ditu neurriak eman ditzakeen emaitzei buruz, baita Donibane Lohitzuneko hautetsiek ere. Emmanuel Alzuri Bidarteko auzapezak, bere aldetik, neurria babestu du, ezarri dituen salbuespenekin «oreka bat» lortu dutela ebatzita.
Jean Rene Etxegarai lehendakariak hartu du azken hitza. «Batzuek deitoratu duzue gehiegi izatea, beste batzuek ez dela aski. Seguruenik erran nahi du oreka egokia atzeman dugula».
Finantzak jomugan
2022. urterako aurrekontuari buruzko bozketa ere egin zuten atzoko batzarrean batu ziren hautetsiek. 689 milioi euroko diru saila onartu zuten: 407 milioi euro funtzionamendurako eta 190 milioi euro inbertsiorako. Egindako proposamenaren alde gehiengo zabal batek bozkatu bazuen ere, hitza hartu zuten hautetsiek kritika zorrotzak egin zituzten Euskal Elkargoaren finantza egoerari buruz.
Alain Iriart Hiriburuko (Lapurdi) auzapez eta Aturri-Errobi lurralde eremuko erreferenteak «lurralde ekitatea eta lurralde elkartasuna» aipatu zituen, ekipamenduei begira oreka bilatu beharko litzatekeela argudiatuta. Aurrekontuaren aurkezpen zehatzagoa eskatu zuen, politika bakoitzeko eta lurralde bakoitzeko zenbat inbertitzen den erakutsia izan dadin. Proiektuen eraikuntza deskontzentratzeko beharra ere azpimarratu zuen, «eskatzaile-emaile» eskematik ateratzeko. Eta gastuen emendatzea ere kritikatu zuen, bereziki funtzionamendu gastuena. «Langile gastua %9 emendatu da urte batez». Gastuen emendatzeak elkargoaren inbertsio gaitasuna murrizten duela ohartarazi zuen. Abstenitu zen.
Peio Etxeleku Errobi lurralde eremuko erreferentearen hitzetan, seigarren aurrekontua da norabide berean. «Kezka» agertu zuen, eta «funtzionamendu gastuaren hazkunde zentzugabe eta inkontrolatua» salatu zituen. «Deriba», «antolaketa zentralizatu eta teknokratikoa»... Hitz gogorrak izan zituen. Egoera horrek hautetsiak «gero eta urrunago» uzten dituela deitoratu zuen. azkenik, inbertsioen inekitatea ere salatu zuen, proportzionalki diru gehien Baiona-Angelu-Miarritze eremuak jasotzen duela gaitzetsita. Txosten batean bildu du azken urteetako bilakaera eta hautetsiei helarazi die. Aurrekontuaren kontra bozkatu zuen.
Kontra bozkatu zuten ere Sandrine Dervillek eta Mathieu Bergek. Etxelekuren argumentuekin bat eginez funtzionamendu gastuen emendatzea kritikatu zuten biek ala biek. Ororen buru, 133 hautetsik bozkatu zuten aurrekontuaren alde, 27k kontra eta 46 abstenitu ziren.
Aurekontua defendatu zuen Jean Rene Etxegarai Euskal Elkargoko lehendakariak. «Hautetsi gutxi batzuk entzutean iduri du paretaren kontra goazela». Bere hitzetan, arazoa «beste nonbait» dago. Etxelekuk finantza egoerari buruz bidalitako dokumentua ere aipatu zuen «nardaturik», eta ondoko egunetan «puntuz puntu» erantzunen dutela jakinarazi zuen. Inbertsioen koherentzia defendatu zuen, eta inbertsio horiek lurralde osoari baliagarri zaizkiola. «Batzuek elkarrekin segitu nahi ez badute, badugu juridikoki aukera berriz banatzeko, baina orain arte hautetsi bakarr |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210427/hezkuntza-sistema-zaharkitua-eraldatzeko-deia-egin-dute.htm | Gizartea | Hezkuntza sistema «zaharkitua» eraldatzeko deia egin dute | Hezkuntza plazara adierazpena aurkeztu dute; EAEn ontzen ari diren legea hizpide, gogoratu dute hezkuntzarako, inklusiorako eta euskalduntzeko eskubideak bermatu behar dituela | Hezkuntza sistema «zaharkitua» eraldatzeko deia egin dute. Hezkuntza plazara adierazpena aurkeztu dute; EAEn ontzen ari diren legea hizpide, gogoratu dute hezkuntzarako, inklusiorako eta euskalduntzeko eskubideak bermatu behar dituela | Hezkuntzarekin «konprometitutako» Euskal Herri osoko pertsonak elkartu dira gaur Hernanin, eta Hezkuntza plazara deituriko manifestua aurkeztu dute, lerroburu honekin: Oinarrizko Hezkuntza Akordioa. Eskubideetatik konpromisora. Gogora ekarri dute orain dela hamabost urte onartu zela lehen aldiz akordio hori, eta «berritzeko» deia egin dute: «Hezkuntza deialdia egitera gatoz, berritu dezagun Euskal Herriko oinarrizko hezkuntza akordioa». Atzean dagoen mugimenduaren garrantzia nabarmendu dute: «Badakigu milaka garela hezkuntza eskubideak bermatuko dituen hezkuntza sistema eraldatzearen alde gaudenak». Nora Salbotxek eta Asier Etxenikek irakurri dute adierazpena.
Hiru habetan oinarritu nahi dute akordioa. Batetik, hezkuntza sistemaren «oinarri sendoak» finkatzea ezinbestekotzat dute. Hezkuntza sistema «zaharkitua» eraldatzeko kapaz izan behar du: «Erronka berrietara egokitzeko». Bestetik, «hezkuntza eskubideen» inguruan ardaztu behar da eraldaketa: «Ikasle guztiek eskubide guztiak bermatzeko». Hirugarrenik, hezkuntza komunitateak eta administrazioak elkarlanean jardun behar dute, zuztarreko printzipioetan oinarrituta: «Kooperazioa, auzolana, elkarlana, batasuna».
Bide horietan lana galanki egin dela uste dute, baina ezinbestekoa dela sakontzen jarraitzea. «Egungo hezkuntza sistemek ez dute gehiagorako ematen, ez dute egungo erronkei erantzuteko gaitasunik». COVID-19aren izurriarekin, gainera, hezkuntza sistemaren «arrakalak» oraindik ere agerikoagoak egin direla uste dute. «Guretzat ez da aukera bat gauden lekuan gelditzea, gauza berdinak egiten jarraitzeak emaitza ezberdina emango lukeela pentsatzea. Elkarrekin pentsatzea eta herri bezala jardutea dagokigu erronka handiei aurre egin ahal izateko». 2020ko udazkenean egin zuten agerraldi bat horren gainean ohartarazteko, adi jarraitu behar dela uste dute.
Lege berriari buruz Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako ontzen ari diren hezkuntza lege berriaren oinarriei dagokionez, gogora ekarri dute hezkuntzarako, inklusiorako eta euskalduntzeko eskubideak bermatu behar dituela. Eskaerak helarazi dizkiete, zentzu horretan, talde politikoei, legea garatzeko prozesuan aintzat har ditzaten. Hezkuntza sistema «publikoak» izan behar du hitzartuko den akordioaren ardatza, eskoletako «segregazioa» gainditzeko neurriak zehaztu behar dira, eta «euskara ardatz eta euskal curriculuma oinarri» duen sistema lortze aldera jarri behar dira lege berriaren oinarriak.
Hiru eskubide horiek ezinbestean bermatu behar dira, eta beste hainbat aldaketari ere erreparatu behar zaie testu berrian: eraldaketa pedagogiko eta metodologikoak sustatu behar dira, hezkuntza komunitateen autonomia eta parte hartzea bultzatu behar da, hezkuntza sistema publiko bakarrera bidean urrats sendoak egin behar dira, eta euskal herritarrek hezkuntzari buruzko erabakiak hartzeko eskubidearen alde irmo egin behar da. |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210428/oldarraldi-batek-eman-dio-garaipena-osasunari.htm | Kirola | Oldarraldi batek eman dio garaipena Osasunari | Defentsako lan sendoan eta kontraerasoan oinarritutako garaipena lortu du Nafarroako taldeak. Chimy Avilak sartu du gorritxoen gola, buruz, kontraeraso batean. Vila-realek azken txanpan estutu duen arren, Osasunak ez du gehiegi sufritu. | Oldarraldi batek eman dio garaipena Osasunari. Defentsako lan sendoan eta kontraerasoan oinarritutako garaipena lortu du Nafarroako taldeak. Chimy Avilak sartu du gorritxoen gola, buruz, kontraeraso batean. Vila-realek azken txanpan estutu duen arren, Osasunak ez du gehiegi sufritu. | Merezitako garaipena lortu du Osasunak Sadarren. Parez pare aritu dira etxeko taldea eta Vila-real lehen zatian, baina bigarren zatian arrisku gehiago sortu dute gorritxoek. Defentsan sendo aritu da Osasuna, eta 60. minututik aurrera izan duen oldarraldi batean irabazi du partida, kontraerasoan eta geldikako jokaldi guztietan Unai Emeryren taldeari min handia eginez. Azken neurketetan ez bezala, eraginkorra izan da Jagoba Arrasateren taldea azken metroetan, eta gol aukera on ugari izan ditu. Chimy Avilak 63. minutuan sartutako golaren ostean, defentsako lanean buru-belarri aritu behar izan du Osasunak, baina ez du izan markagailua mantentzeko aparteko estutasunik. Etxean lortzen duen hirugarren garaipena da.
Lehenengo zati entretenigarri batean, talde bakoitzak bere momentuak izan ditu. Hobeto ekin dio Osasunak lehiari, hegaletatik jokoari abiadura emanez eta bi aurrelariekin, Kike Garciarekin eta Chimy Avilarekin, luze jokatuz. Azken metroetan, ordea, gorritxoek ez dute arriskua sortzen asmatu. Vila-realek, aldiz, aise jokatu ez badu ere, ezker hegaletik bizpahiru jokaldi arriskutsu sortu ditu. Halako batean, 23. minutuan, Pervis Estupiñanek Parejoren baloi bikain bat jaso du, eta gola sartu, baina jokaldia baliogabetuta zegoen, jokoz kanpokoagatik. Urpeko horiaren minuturik onenak izan dira. Hiru minutu geroago, Yeremi Pino aurrelaria Unai Emeryren taldea aurreratzeko zorian izan da, baina haren erremateari erantzun bikaina eman dio Herrera atezainak.
Erritmoa apur bat moteldu eta gero, Osasunak bere aukerak izan ditu lehen gola sartzeko. Biak ala biak, korner jaurtiketetan. Lehenengoan, Rulli atezainari baloiak eskuetatik ihes egin dio, eta behartuta errematea egin duen David Garciak ezin izan du baloia hiru zutoinen artera bidali. Bigarrengoan, Iberoko atzelariak buruz egindako errematea gutxigatik joan da kanpora. Aldageletara joan aurretik, Danjumaren barneraldi eta erdiraketa on bat ezerezean utzi du Herrerak.
Aldageletatik bueltan, are eta nagusiago izan da Unai Emeryren taldea berdegunean. Osasuna atzean sartu du, nahiz eta gol aukerarik ez sortu. Harik eta Jagoba Arrasatek 60. minutuan sistema aldatzea erabaki duen arte. Chimy hegalera bidali du gorritxoen prestatzaileak, eta Javi Martinez barrutik jokatzen hasi da. Orduan iritsi da Osasunaren oldarraldia. Kontraeraso batean Ruben Garciaren jaurtiketa kornerrera bidali du Rullik, Horren ostean, korner batean, Kike Garcia, buruz, gola egiteko zorian izan da. Vila-realek era berera jokatzen jarraitu du, baloi jabetza luzeekin, eta barrutik jende asko pilatuta. Baina oldarraldia nagusi izateko ez ezik, gola sartzeko ere baliatu du Nafarroako taldeak: Lo Celsori baloia lapurtu dio irteeran Torrok, Javi Martinezek patxadaz gidatu du erasoa Ruben Garcia hegaletik agertu arte, eta Xativakoak bigarren zutoinean baloi dotorea jarri du Chimy Avilak burukada bikain batekin baloia sareetara bidaltzeko.
Neurketaren azken laurdenean, Vila-realek aurrera pauso bat eman eta aginte makila berreskuratu du. Atzerago sartu da Osasuna, baina tarteka aurrerago estutzen ere saiatu da. Ahalegindu da kanpoko taldea baloi jabetzaren bitartez lerro artean zirrikituak aurkitzen, baina, egitura eta laguntzei esker, ondo eutsi du etxeko taldeak, eta ez du gehiegi sufritu. Estupiñanen erdiraketa arriskutsu bat izan da urpeko horiaren aukera nagusia. Markagailuari eusteko asmoz, partidan bigarren aldiz sistema aldatzea erabaki du Berriatuako prestatzaileak, Aridane zelairatu eta bost jokalariko atzealdea eginez. Vila-real nagusi izan arren, neurketako azken aukera ona Osasunarena izan da, Budimirri jokoz kanpokoagatik baliogabetutako gol bat, hain justu. Mailari eusteko beste urrats handi bat eman du Osasunak gaur. |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210429/etxea-anaia-eta-lana-neukan-guztia-utzi-dut-ukrainan.htm | Mundua | «Etxea, anaia eta lana. Neukan guztia utzi dut Ukrainan» | Kievetik ihes egin du Nazarenkok, eta Euskal Herrira joatekoa da. Haurra zela Irungo familia batek hartu zuen etxean, eta haiekin elkartuko da, hamabost urteren ondoren. «Atseden» hartu nahi du. | «Etxea, anaia eta lana. Neukan guztia utzi dut Ukrainan». Kievetik ihes egin du Nazarenkok, eta Euskal Herrira joatekoa da. Haurra zela Irungo familia batek hartu zuen etxean, eta haiekin elkartuko da, hamabost urteren ondoren. «Atseden» hartu nahi du. | Juliana Nazarenko Kievetik iritsi da Przemysleko tren geltokira, eta Euskal Herrira joango da asteartean. 11 urte zituela hartu zuten etxean Irungo arretxetarrek,eta haien babesera itzultzea erabaki du. Txernobylgoa da: hondamendia gertatu zenean urtebete besterik ez zuen, eta hainbat uda Euskal Herrian egin zituen, ukrainar askok bezala, arnasa pixka bat hartzeko eta hondamendiak eragindakoak leuntzeko.
Ikusi gehiago: Gerra, atzetik segika
Orain, beste sarraski bati aurre egitea egokitu zaio. Bere jaioterrian arriskua sumatuta, berriz ere «lasai» egotera joan nahi du Euskal Herrira 14 urteko semearekin. Urduri dago, eta ez du elkarrizketa luzatu nahi. «Bosgarren elkarrizketa dut gaur, eta pixka bat nazkatuta nago». Umorea ez du galdu, eta barrez erantzun ditu galdera guztiak, gaztelaniaz.
Nondik zatoz?
Kievetik nator, Kievetik ihesi. Egoera ondo zegoen, baina bonbak-eta entzuten nituen, eta beldurtu ginen. Loak hartzen zaitu, eta bat-batean dena dago dardarka. Oso gaizki.
Noiz erabaki zenuen Kievetik ateratzea?
Herenegun[duela hiru egun].Dena lasai zegoen, Errusia Ukrainarekin hizketan ari zelako, eta egoera lasai zegoela aprobetxatu nuen alde egiteko.
Familiarekin bidaiatzen ari zara?
Bai, semearekin. Anaia han geratu da. Gizonak atera ezin direnez, nire anaia han geratu da.
Zer ari da egiten?
Ezer ez. Egonean.
Non ikasi zenuen gaztelaniaz hitz egiten?
11 urte nituenetik familia batengana joan nintzen Espainiara, eta asko erakutsi zidaten.
Espainiara, nora?
Irunera.
Euskal Herrira? Euskaraz ikasi zenuen?
Ez. Hitz batzuk bakarrik. «Eskerrik asko, agur...».
Nora zoaz orain?
Ikastetxe batean hartuko dut babes, eta gero familiarengana noa Irunera, Duela 15 urtetik ez naiz haiekin egon.
Noiz joango zara Euskal Herrira?
Asteartean. Lehenengo Valentziara (Herrialde Katalanak) eramango naute hemen laguntzen ari diren talde batekoek, eta hara joango da familia nire bila.
Nolakoa izan da bidaia?
Oso luzea eta gogorra. Jende asko zegoen, eta bero handia egiten zuen trenetan. Ume asko zeuden builaka, eta bi egun egin ditugu ia lorik egin gabe, jan gabe.
Ukrainara itzuli nahi zenuke?
Oraingoz,ez naiz itzuliko. Hau aprobetxatu nahi dut atseden hartzeko.
Hemen lasai zaude?
Hemen? Bai. Ni beti nago lasai. Hemen bonba bat eroriko balitz ere, ni lasai nago. Ez dut beldurrik. Asko bidaiatzen ari garela-eta urduri bai, banago.
Zer egiten zenuen Ukrainan?
Aberatsen etxeak garbitzen nituen. Diru asko irabazten genuen.
Eta orain? Zer egitea gustatuko litzaizuke?
Errefuxiatugisaegon. Atseden hartu.
Espero zenuen hemen halako laguntzarik?
Ez nuen espero. Jatekoa ematen digute, opariak, goxoki asko... lasai eta pozik egoteko.
Zer ekarri duzu maletan?
Arropa, eta nire haur txikia, txakurtxoa.
Eta zer utzi duzu Ukrainan?
Etxea, anaia eta lana. Neukan guztia. |
2022-3-5 | https://www.berria.eus/albisteak/210430/goikoetxea-odei-eta-loitegi-zaldua-i-bikoteek-aurrea-pauso-handia-eman-dute.htm | Kirola | Goikoetxea-Odei eta Loitegi-Zaldua I bikoteek aurrea pauso handia eman dute | Berria Erremonte Txapelketako lehenengo jardunaldia erraz gainditu dituzte Urrutia II-Labaka eta Etxarri-Martirena bikoteak, hurrenez hurren | Goikoetxea-Odei eta Loitegi-Zaldua I bikoteek aurrea pauso handia eman dute. Berria Erremonte Txapelketako lehenengo jardunaldia erraz gainditu dituzte Urrutia II-Labaka eta Etxarri-Martirena bikoteak, hurrenez hurren | Berria Erremonte Txapelketa gaur hasi da Galarretan bi emaitza argirekin. Goikoetxea eta Odeik 16-35 garaitu dituzte Urrutia II eta Labaka lehenengo partiduan eta txapelketako bigarrengoan Loitegi-Zalduak, 25-35 lortu dute garaipena Etxarri-Martirenaren kontra. Bi emaitza hauekin garaileek lau puntu batu dituzte eta finalerdietarako pauso garrantzitsua eman dute. Urrutia eta Labakak puntu negatiboa dute eta hurrengo partidua derrigorrez irabazi beharra dute eta zain egon. Etxarri eta Martirenak punturik gabe bigarren partidan dute jarrita esperantza.
Goikoetxea eta Odei jaun eta jabe izan dira Urrutia II eta Labakaren aurka. Odeik bere ibilbide profesionaleko partidarik onena jokatu du eta Goikoetxeak min handia egin du aurreko koadroetan. Launako berdinketa eta gero 7-21eko abantila hartu dute eta ez du historiarik izan norgehiagokak. Goikoetxea, Urrutia baino hobe aritu da.
Bigarren partiduan berdintasun gehixeago egon da. Loitegi eta Zalduak bikote sendoa osatu dute eta apenas akatsik ez dute egin, hiru, partida guztian zehar. Aldiz, Etxarri eta Martirenak, bien artean 14 egin dituzte. Alde handia batzuen eta besteen artean. 8-9koan partida lehiatua izango zela zirudien, baina 1-7ko partzial batekin zazpi tantoko abantaila hartu dute eta gero hamar inguruko aldea mantendu dute partida amaierara arte. Loitegik eta Zalduak partida kontrolpean izan dute denbora guztian.
Aldabe eta Barrenetxeak estelar polita irabazi dute Aldabe eta Barrenetxeak 40-29 gainditu dituzte Ezkurra II.a eta Juanenea, estelar ikusgarri batean. Abiadura askorekin mugitu dute pilota, bizia izan da partida eta tanto politak ikusi dira. Gorriek bikote sendoa osatzen dutela erakutsi dute. Ezkurrak defentsa bikaina erakutsi du, baina Barrenetxeak sakearekin dominatzera pasatzen zen eta piloteoan agindu egiten zuten gorriek. Aldabek tantoak amaitzeko aukerak izan ditu eta aprobetxatu era bai 19 tantorekin. Ezkurrak 12 egin ditu eta biek bost akatsa egin dituzte. Barrenetxeak agindu du atzean, Juanenea on baten aurka. Hernaniarrak bost tanto egin ditu sakean eta bat saldiastarrak. Piloteoan hantzeko egin dituzte, bederatzi eta zortzi. Partidan gorriek eraman dute agintea 11-3 aurreratuta. Hala ere, urdinak hiru tantora hurbildu dira 23-20, 28-25 eta 30-27, baina azkenenego tantoetan gorriek, 10 eta 2ko partzialarekin garaipena lortu dute. |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210431/astindua-jaso-du-realak.htm | Kirola | Astindua jaso du Realak | Talde txuri-urdinak ondo ekin dio partidari, Oiartzabalek gola sartu baitu penaltiz hamargarren minutuan. Baina ezinean aritu da gero, eta Real Madrilek aprobetxatu egin du nagusitasunez irabazteko. | Astindua jaso du Realak. Talde txuri-urdinak ondo ekin dio partidari, Oiartzabalek gola sartu baitu penaltiz hamargarren minutuan. Baina ezinean aritu da gero, eta Real Madrilek aprobetxatu egin du nagusitasunez irabazteko. | Realak oroitzapen ederra zuen Santiago Bernabeun jokatu zuen azken aldiaz. Duela bi urte izan zen, eta talde txuri-urdinak partida ikusgarria jokatu zuen. 3-4 irabazi zion Real Madrili, eta, horri esker, Espainiako Kopako finalerdietarako sailkatu zen. Inork ez du ahaztu egun hura. Oroitzapen ederra izango da betirako. Oso bestelakoa izango da gaurkoa. Realak berriro jokatu du Bernabeun, eta astindua jaso du: 4-1.
Imanol Alguacilek ezustean hartu ditu guztiak hasierako hamaikakoa aukeratzeko orduan: Gorosabel, Pacheco, Le Normand eta Zubeldia jarri ditu defentsan, eta Zaldua zelai erdian, eskuinetik. Apustuak nahastu egin du aurkaria, eta lehen minutuetan Reala nagusi izan da. Berehala jaso du saria. Silvak izkin egin dio Carvajali area barruan, eta hark zapaldu egin du. Epaileak penaltia adierazi du, eta Oiartzabalek 0-1ekoa sartu du. Hamargarren minutua zen. Ezin hobeto hasi zen partida.
Gola jaso eta gero, Real Madril itsu-itsuan joan da berdinketaren bila. Partidaren aginte makila hartu du, eta gero eta arrisku gehiago sortzen hasi da. Reala nola edo hala saiatu da etxekoen oldarraldiari eusten. Ia ordu erdiz lortu du, baina etsi egin behar izan du azkenean. Bost minutu eskasetan sartu dizkiote bi golak, 39. minututik 43.era, eta biak urrutitik egindako jaurtiketen bidez: Camavingak sartu du lehena, eta Modricek bigarrena. Hala, atsedenaldira iritsi aurretik atzetik zen jada talde txuri-urdina.
Imanolek aldaketak egin ditu: Rafinha zelairatu du Pachecoren ordez, eta eta Djouahra, Silvaren ordez. Baina aldaketak ez du ezer aldatu: Real Madril izan da nagusi. Hala ere, estu zegoen emaitza: gol bakar baten aldea zegoen. Baina ezinean ari zen Reala, eta nahieran Real Madril. 76. minutuan sartu dute etxekoek hirugarren gola. Aritz Elustondok penaltia egin dio Viniciusi, eta Benzemak ez du barkatu. Jota zeuden txuri-urdinak, eta etxekoek aprobetxatu egin dute hiru minutu eskas geroago, laugarren gola sartzeko: Asensiok sartu du. Hori gutxi izango balitz bezala, Djouahrak min hartu du, eta, Imanolek bost aldaketak eginak zituenez, Reala hamar jokalarirekin aritu da azken minutuetan.
Bernabeun galduta, eten egin da Realak hasia zuen susperraldia: azken bi partidak irabazi zituen. Hala ere, lehia bete-betean jarraituko du Europarako sailkatzeko norgehiagokan. Gertatzen dena gertatzen dela, Europako postuetan amaituko du jardunaldia, seigarren postuan. Izan ere, Osasunak mesede egin dio, Vila-reali irabazita Sadarren: 1-0. Unai Emeryk entrenatutako taldea da Realak atzetik duen lehen taldea, eta bi puntu gutxiago ditu. |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210464/furgonetak-heldu-dira-eslovakiara-eta-deskargatu-dute-laguntza.htm | Mundua | Furgonetak heldu dira Eslovakiara, eta deskargatu dute laguntza | Euskal Herritik Liptovsky Mikulaserako bidea egin dute lau furgonetatan. Itzulerakoan 27 ukrainar ekarri nahi dituzte, gutxienez zazpi haurrak. BERRIAko Idurre Lazkano da gidarietako bat. | Furgonetak heldu dira Eslovakiara, eta deskargatu dute laguntza. Euskal Herritik Liptovsky Mikulaserako bidea egin dute lau furgonetatan. Itzulerakoan 27 ukrainar ekarri nahi dituzte, gutxienez zazpi haurrak. BERRIAko Idurre Lazkano da gidarietako bat. | Ukrainarrei laguntzeko materiala iritsi da Eslovakiara. Nergroup enpresen elkartearen egitasmoko lau furgonetak ostiralean abiatu ziren Euskal Herritik, eta gaur goizaldean heldu dira Liptovsky Mikulasera. Han deskargatu dute bi furgonetetako materiala, eta bideari ekin diote berriz, atsedenik gabe, iheslarien bila: Kovice izan da hurrengo geltokia. Beste bi furgonetak han hustu dituzte.
Lau furgoneta eta hamar pertsona. Horietatik zortzi, gidariak. Beste biak Astigarragan (Gipuzkoa) bizi diren bi ukrainar. Tartean da Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna, eta bidaiaren berri ematen ari da BERRIAn.
Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joatea erabaki zuten, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza premia handia dute», Atzio Orexaren arabera. Nergroupeko Gizartearekiko Konpromisoko koordinatzailea da. Bera da laguntza egitasmoren arduradunetako bat. NegoBide Circulo Empresarialen laguntza izan dute.
Bidaiaren helburua ere bada 27 ukrainar ekartzea; horietako zazpi, gutxienez ,haurrak: 2 urteko haur bat, 3 urteko bi, 5 urteko bat, 8 urteko bat eta 10 urte betetako bi. Euskal Herrian lagun edo senideren bat dutenak izango dira, edo Ukrainatik ihes egin nahi duten ama-alabak. Bi ukrainar ere joan dira furgoneta horietan, bitartekari lanak egiteko, bai hizkuntzari dagozkionak, baita kulturari dagozkionak ere. Eta, behar badute, Euskal Herriari eta bertako bizimoduari buruzko erreferentziak emateko.
Euskal Herrira bueltatutakoan, zer? Bizitzeko lekua aurkitu diete. Herritarrek etxe hutsak eta logelak eskaini dizkiete egitasmoaren antolatzaileei. «Dei pila bat» jaso dute logelak eta etxeak eskaintzeko. «Zainduta eta babestuta egoteko konpromisoa dugu», Orexaren esanetan. «Arreta berezia jarri dugu bigarren aldi horretan». Bestelako laguntza ere beharko dute; erakundeena, esaterako.
Orexak nabarmendu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroupentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete. |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210465/ukrainatik-milioi-eta-erdi-lagunek-egin-dute-ihes-jada.htm | Mundua | Ukrainatik milioi eta erdi lagunek egin dute ihes jada | Bigarren Mundu Gerratik Europan izan den errefuxiatu olaturik handiena da. Huts egin du aldi baterako su etenak, eta Errusiak erasoekin jarraitu du gaur Mariupolen eta Kieven. | Ukrainatik milioi eta erdi lagunek egin dute ihes jada. Bigarren Mundu Gerratik Europan izan den errefuxiatu olaturik handiena da. Huts egin du aldi baterako su etenak, eta Errusiak erasoekin jarraitu du gaur Mariupolen eta Kieven. | Gerran ez dago jaiegunik. Errusiak aldi baterako su etena iragarri zuen atzo goizaldean Ukraina hegoaldeko Mariupol eta Volnovakha hirietan, herritarrak bertatik atera zitezen. Ordu erdiren buruan, ordea, gerra hotsek apurtu zuten isiltasuna, eta 215.000 pertsona inguruk ez zuten lortu korridore humanitarioetara heltzea. Bi aldeek elkarri leporatu diote su etena urratzea.
Gaur erasoek jarraitu dute Mariupolen, eta Kievetik gertu ere izan dira bonbarkaketak; zehazki, Irpinen, Kievetik 25 kilometrora. Volodimir Zelenski Ukrainako presidentearen arabera, Vinnitsiako aireportua ere suntsitu dute Errusiako suziriek, Kieven hego mendebaldean.
Egoera gordin horretatik ihesean doazenak, berriz, geroz eta gehiago dira. Nazio Batuen Erakundearen azken eguneraketaren arabera, milioi eta erdi baino gehiago dira jada. Horrek esan nahi du Ukrainako gerrak eragin duena dela Europan Bigarren Mundu Gerratik izan den errefuxiatu olaturik handiena.
Diplomaziaren arloan ere izan dira mugimenduak. Recep Tayyip Erdogan Turkia presidenteak Vladimir Putin Errusiakoarekin hitz egin du, eta, horren ostean, esan du Moskuk ez duela erasoak eteteko asmorik. Horretarako, Ukrainak amore eman behar duela eta Errusiaren eskaerak bete behar dituela esan dio Putinek. Horretaz gain, Putinek azaldu dio operazio guztiak aurreikusitako erritmoan doazela.
Israelek, berriz, Moskuren eta Kieven arteko gatazkaren konponbidean bitartekari lanak egiteko jarrera azaldu zuen atzo; bai, behintzat, herrialde horretako lehen ministro Naftali Bennettek. Bira diplomatiko bete-betea egin zuen: Putinekin bildu zen lehendabizi, Kremlinen; Zelenskirekin telefonoz ondoren; eta, azkenik, Alemaniako kantziler Olaf Scholzekin, Berlinen.
Mendebaldeko hainbat iturriren arabera, Errusian 4.300 pertsona atxilotu dituzte gaur, ustez gerraren aurkako manifestazioetan parte hartzeagatik.
Su eten laburra
Pil-pilean dagoen gaia, ordea, su etenarena da. Tass Errusiako agentziaren arabera, Moskuko defentsa buru Mikhail Mizintsevek azaldu zuenez, «Ukrainak eskatutako baldintza guztiak bete zituen Errusiak, orduei, ibilbideari eta segurtasunari zegokienez», Mariupoleko eta Volnovakhako zibilak ebakuatzeko. Halere, Mizintseveren esanetan, Ukrainako indar armatuek su eten humanitarioa baliatu zuten «unitateak berriz elkartzeko» defentsa posizioetan eta Mariupol osoan, eta «suzko artilleriarekin» egin zioten eraso. Hala, Errusiak aditzera eman zuenez, Mariupolgo 200.000 errefuxiatu eta Volnovakhako beste 15.000 iheslari ez ziren iritsi irekitako korridore humanitarioetara.
Ukrainak, ordea, adierazi zuen Errusia izan zela su etena errespetatu ez zuena. Mariupolgo Udalak Errusiako indar armatuekin negoziatu zuen, etenaldia benetan berma zedin. Dena den, BBC hedabideari eginiko adierazpen batzuetan, hiriko alkateak salatu zuen Mosku «gogor» erasotzen hasia zela Ukrainako tropen aurka. «Eromena da. Bonbak botatzen ari dira oraindik ere, bai hirian, bai korridorearen ibilbidean», adierazi zuen. Edonola ere, Volnovakhatik irtetea 400 herritarrek baino ez zuten lortu, agintarien arabera. Atzoko operazio humanitarioa etetearen ondorioak «larriak» izan ziren arren, Mizintsevek esan zuen «prest» daudela Ukrainako ordezkariekin eta nazioarteko erakundeekin «pazientzia handiz» eta lanean jarraitzeko, «giza krisia» berehala konpontzeko. Hain zuzen, Moskuko eta Kieveko gobernuetako ordezkaritzak bihar elkartuko dira hirugarrenez, baina oraindik ez dute zehaztu non izango den, atzo Ukrainako presidente Volodimir Zelenskiren Herriaren Zerbitzua alderdiko diputatu David Arakhamiak iragarri zuenez.
Errusiari Ukrainako aire eremua debekatzearen harira, Errusiako presidente Vladimir Putinek mezu zuzena igorri zuen: «Debekua indarrean jarriko balitz, horrek emaitza katastrofikoak eragingo lituzke, ez bakarrik Europarentzat, baita mundu osoarentzat ere». Erantsi zuen Mendebaldeak Errusiaren aurka jarritako zigorrak «gerra deklarazio baten baliokideak» direla. |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210467/zoragarri-dabiltza-altuna-eta-martija.htm | Kirola | Zoragarri dabiltza Altuna eta Martija | Finalaurrekoetako ligaxkako lehen puntua eskuratu dute, Elezkano-Zabaletari irabazita (22-15). Neurketaren bigarren zati bikaina egin dute. | Zoragarri dabiltza Altuna eta Martija. Finalaurrekoetako ligaxkako lehen puntua eskuratu dute, Elezkano-Zabaletari irabazita (22-15). Neurketaren bigarren zati bikaina egin dute. | «Aurkaria hobea denean, txalotzea besterik ez da geratzen». Hala aitortu zuen atzo neurketaren ostean Danel Elezkanok. Finalaurrekoetako ligaxkako lehen puntua lortu dute Altuna III.a-Martijak Bizkaia pilotalekuan, Elezkano-Zabaleta mendean hartuta (22-15).
Neurketaren lehen zatian eman eta jaso ibili ziren bi bikoteak. Aurreneko ligaxkan lehen bi postuetan sailkatutako bi bikoteak dira, eta hori nabaritu da kantxan: maila handiko neurketa ikusi dute pilotazaleek.
Hasieran, Elezkano izan zen asmatu zuena, baita Zabaleta ere (0-4), baina ez ziren gutxiago izan Altuna eta Martija. Behin eta berriz berdinketa erakutsi zuen markagailuak. 4-4, 10-10... 13-13ra arte: orduan hasi ziren neurketa hausten gorriak.
Defentsa lanetan bikain ibili ziren, eta tantoak bukatzen Elezkanok baino gehiago asmatu zuen Altunak (19-13). Martijak ere Zabaletak baino segurtasun gehiago eskaini zuen atzeko koadroetan. Itxura bikaina eman zuten biek. Urdinek, berriz, ez zioten eutsi hasieran erakutsi zuten sendotasunari. Lan asko eginda, lortu zituzten beste tanto pare bat, baina gaur egun asko behar da Altuna eta Martija mendean hartzeko. Azkenean, 22-15.
Altunak azaldu zuen zein izan den neurketaren gakoa: «Ez diegu partida dominatzen utzi, eta beraiek horretara ohituta daude». Oso pozik agertu zen, eta Martijaren maila bikaina goraipatu zuen.
Bitan jokatu zuten elkarren aurka ligaxkan, eta bietan nagusitu ziren Altuna III.a-Martija: 22-17 eta 22-13. Atzokoa hirugarrena izan da. Txapelketan sei garaipen jarraian daramatzate. Larunbatean, finalerdietako ligaxkako lehen jardunaldiko beste neurketan, Irribarria-Rezustak 22-20 irabazi zieten Laso-Imazi.
1.294 pilotakada
Atzo Bilbon jokatu zen jaialdiko lehen norgehiagoka ere albiste izan zen: bi ordu baino gehiago iraun zuen partidak, eta 1.294 pilotakada jo zituzten protagonistek. Astakeria bat; ahituta amaitu zuten pilotariek. Azkenean, Zabala-Oier Etxeberriak 22-21 irabazi zieten Zubizarreta-Eskirozi, eta Promozio Txapelketako finalaurrekoak jokatuko zituzten. |
2022-3-6 | https://www.berria.eus/albisteak/210468/pau-riba-abeslari-eta-idazle-katalana-hil-da.htm | Kultura | Pau Riba abeslari eta idazle katalana hil da | Askotariko lanak egin zituen bere ibilbidean; musikan nagusiki, lau hamarkadatan baino gehiagotan, baina baita literaturan ere: hamalau liburu argitaratu zituen. | Pau Riba abeslari eta idazle katalana hil da. Askotariko lanak egin zituen bere ibilbidean; musikan nagusiki, lau hamarkadatan baino gehiagotan, baina baita literaturan ere: hamalau liburu argitaratu zituen. | Pau Riba (Palma, Herrialde Katalanak, 1948 - Tiana, Herrialde Katalanak, 2022) ezaguna zen Kataluniako kulturan, eta are ezagunagoa kontrakulturan. 1960eko urteen amaieran hasi zuen bere musikari ibilbidea, eta hamarkada aldaketarekin batera argitaratu zuen Diòptria disko bikoitza, zeina katalanezko lanik goratuenetako bat den kritikarien artean, Vilaweb egunkariaren arabera. Kantak ez ezik, poesia eta saiakera ere landu izan zituen Ribak; orain urtebete atera zuen Història de l’univers lan berezia, saiakeraren eta narratibaren arteko nahasketa bat. Artista ipurterrea zenez gero, amaitu gabeko proiektuetan lanean jardun zen azken asteetan ere. Pankreaseko minbiziak hil zuen larunbatean, 73 urte zituela.
Iazko abenduan esan zuen gaixo zegoela, eta orduan elkarrizketatu zuen Vilaweb-ek: «Nik narratzailetzat dut neure burua, eta berdin adieraz ninteke musikaren eta literaturaren bidez, baita aktore gisa ere». Tratamenduan egonda ere, ikuskizun bat aurkezten ari zen elkarrizketatu zutenean. Eskertuta zegoen egindako bidearekin. «Azken boladan jende askok esaten dit: 'Zuk ate asko ireki dizkidazu'. Baina gehiago gustatzen zait esaten didatenean: 'Beti pentsatzen dut zugan, zure abesti batekin ezkondu nintzelako'». |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210469/errusiak-erasoa-berehala-etetea-eskaini-du-ukrainak-moskuren-eskariak-onartzen-baditu.htm | Mundua | Errusiak erasoa «berehala» etetea eskaini du, Ukrainak Moskuren eskariak onartzen baditu | Kremlinek Krimearen anexioa eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzeko galdegin dio Kievi. Bi aldeetako ordezkariak bilduta daude Bresten, Bielorrusian, gerra piztu zenetik hirugarrenez. | Errusiak erasoa «berehala» etetea eskaini du, Ukrainak Moskuren eskariak onartzen baditu. Kremlinek Krimearen anexioa eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzeko galdegin dio Kievi. Bi aldeetako ordezkariak bilduta daude Bresten, Bielorrusian, gerra piztu zenetik hirugarrenez. | Errusiak Ukrainaren aurkako erasoaldia «berehala» eteteko jarri dituen baldintzak orain arte entzun diren zehatzenak dira. Errusiako Gobernuko bozeramaile Dmitri Peskovek Reuters agentziari adierazi dionez, Errusia «prest» dago Ukrainaren aurkako erasoaldia gelditzeko, baldin eta Ukrainak bere konstituzioa aldatzen badu neutraltasuna ziurtatzeko, eta Krimearen anexioa eta Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliken independentzia onartzen baditu.
Peskovek iragarri duenez, lehen urratsa da Ukrainako erresistentzia armatuari amaiera ematea. «Ukrainaren desmilitarizazioa bukatzen ari gara. Lortuko dugu». Horretarako, Kremlinek Kievi eskatu dio Krimeako anexioa eta Donbassko herri errepubliken independentzia aitortzeko. «Ez dizkiogu Luhanskeko eta Donetskeko Ukrainari kentzen», gogorarazi du, baina zehaztu Donetskek eta Luhanskek ez dutela Ukrainaren parte izatea nahi. «Halere, horrek ez du esan nahi suntsitu behar direnik». Azken urratsa Ukrainako konstituzio aldaketa bat litzateke, herrialdearen neutraltasuna blindatzen duena. «Ukraina estatu independentea da, nahi duen eran biziko dena, baina neutraltasun baldintzetan», zehaztu zuen.
Peskoven hitzak Errusiaren eta Ukrainaren arteko negoziazioen hirugarren txanda hasi baino lehen iritsi dira. Bi aldeak Bresten batzartu dira, Bielorrusian. Errusiako eta Ukrainako gobernuen ordezkaritzek zibilak ebakuatzeko korridore humanitarioak sortzea erabaki zuten iragan asteazkenean. Bada, gaur goizean, Errusiako Indar Armatuek isiltasun erregimena ezarri eta korridore humanitarioak zabaldu dituzte Kieven, Kharkiven, Sumin eta Mariupolen, hiri horietan egoera larriagotzen ari delako, Errusiako tropek argitaratutako oharraren arabera. Moskuk Gurutze Gorriari, NBE Nazio Batuen erakundeari eta ESLA Europako Segurtasun Lankidetzako Antolakundeari eman die asmoaren berri. Zehaztu duenez, Euskal Herrian 08:00ak jotzearekin batera zabalduko dituzte bideak zibilentzat, Moskuren esanetan.
Ikusi gehiago: Gerra, atzetik segika
Bide guztiek Errusian eta Bielorrusian dute helmuga. Hiriburuan, Kieven, korridoreak Hostomel hirirainoko bidea eginen du aurrena. Ondotik, Txernobyletik pasatuko da, eta Bielorrusiarako muga zeharkatuko du gero. Gdenen eta Homelen bukatuko dute bidea; Kharkiven irekiko duten kanalak Belgoroden (Errusia) izango du amaiera; Sumineko korridorea Poltavatik (Ukraina) igaroko da, eta Belgoroden bukatuko da; eta, azkenik, Mariupolen irekiko duten bideak Zaporizhia zeharkatuko du, eta Rostov-on-Donen (Errusia) izango du helmuga. «Ukrainari eskatzen diogu zerrendatutako eremuetan korridore humanitarioak sortzeko, baldintza guztiak zorrotz betetzeko, eta zibilak eta atzerritarrak modu antolatuan erretiratuko direla bermatzeko», adierazi du Errusiako armadak, Interfax Errusiako albiste agentziak jaso duenez.
Ukrainako Gobernuak, ordea, «onartezintzat» jo du Moskuk Ukrainako lau hiri horietako zibilak ebakuatzeko eratu duen plana. «Errusiarrek birritan blokeatu zuten korridore humanitarioen irekiera, konboien ibilbidea bonbardatuz. Orain, berriz, errusiarrek diote korridoreak ireki ditzaketela, baina zibilak Errusiara joatea nahi dute, eta hori zentzugabea, zinikoa eta onartezina da», idatzi du Ukrainako lehen ministrorde Irina Verextxukek bere Telegram kontuan. Adierazi duenez, «mundu zibilizatuak presioa egin behar dio Errusiari», Ukrainak korridoreak «premiaz» sortu behar baititu Errusiak misilez eta artilleriaz setiatutako hirietatik biztanleria zibila ateratzeko. «Zibilei, ukrainarrei zein atzerritarrei alde egiten utzi behar diegu», gaineratu du Verextxukek, eta herritarrei eskatu die Ukrainako agintarien informazio ofiziala «sinesteko». «Horiek bakarrik izan daitezke Ukrainako lurraldeko korridore humanitarioen oinarri egiazkoak eta legitimoak», adierazi du.
Gerra hotsek, ordea, ez dute etenik, eta Errusiak eraso egiten jarraitzen du Ukrainako eremuetan, besteak beste Odesan, hegoaldean. Unian Ukrainako agentziaren arabera, Errusiako armadak misilak jaurti ditu Itsaso Beltzetik Tusla herrira, eta kalte material handiak eragin ditu; oraingoz ez da biktimarik egon. Kieven inguruan ere Errusiako tropen eta Ukrainako milizien arteko borrokak areagotu egin dira azken orduetan, Vitali Klitxko Ukrainako hiriburuko alkateak jakinarazi duenez. «Hostomel, Bucha, Vorzel herriak hartzeko ahaleginean ari da Errusia». Gainera, Klitxkok ziurtatu duenez, Hostomelgo alkate Yiuri Prilipko «hil egin dute», ogia eta sendagaiak banatzen ari zela.
Egunetik egunera, Ukrainatik ihes egindako errefuxiatu kopurua handitzen ari da: 1,73 milioi herritar dira jada, UNHCR Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren arabera. Donetskeko Herri Errepublikako agintariek, bestalde, iragarri dute gaur hasiko direla Horlivka hiriko 200.000 zibil ebakuatzen, Ukrainaren erasoak «areagotu» egin direla eta. Hiri horretako alkate Ivan Prikhodkoren esanetan, emakume, haur eta adinekoen ebakuazio zentralizatua antolatu dute, herritarrak Errusiako lurralde seguruetara eramateko. Gerra piztu zenetik, 181.000 pertsona inguruk ihes egin dute Donetskeko eta Luhanskeko herri errepubliketatik, besteak beste 48.000 haurrek, Tass agentziak emandako datuen arabera.
Errusia ez da aurkeztu Nazioarteko Justizia Auzitegira, Hagara, Ukrainak Mosku auzitara eraman baitu, otsailaren 24an hasitako inbasioan ustez Genozidio Delitua Prebenitzeko eta Zigortzeko Konbentzioa urratzeagatik. «Epaimahaiak deitoratu egiten du Errusia ahozko ikustaldira agertu ez izana», esan du Nazioarteko Juztizia Auzitegiko epaile nagusi Joan Donoghuek.
Hungariako lehen ministro Viktor Orbanek, berriz, armak eta ekipamendu «hilgarriak» herrialdetik Ukrainara igarotzea debekatu du dekretu baten bidez. Era berean, NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko indarrak Hungarian bertan aparkatzeko eta beren lurraldetik soilik igarotzeko baimena eman du. Hungariako Gobernua NATOko kide da, eta behin baino gehiagotan adierazi du ez zuela armarik bidaliko Ukrainara, herrialdeak gerran parte har ez dezan. Budapestek ere ez dio laguntzarik eskatu NATOri bere mugak defendatzeko, itun militarreko beste kide askok egin duten moduan.
Horrez gain, Danimarkako lehen ministro Mette Frederiksenek iragarri du ekainaren 1ean Danimarkako herritarrek erreferendumean erabakiko dutela herrialdeak Europako Batasunaren programa militarretan parte hartu behar duen ala ez. «Une historikoek erabaki historikoak behar dituzte», azaldu du Frederiksenek, Errusiak Ukrainan egin berri duen inbasioari erreferentzia eginez. Bitartean, Ukraina, Moldavia eta Georgia onartzeko prozesua irekitzea erabaki du EBk. Batasuneko kideek hiru herrialde horien EBko blokean sartzeari buruzko irizpena eskatzea adostu dute, joan den astean Ukrainak, Moldaviak eta Georgiak bidalitako eskaeren ostean. EBko buruzagiek gai hori Versaillesen (Frantzia) egingo den goi bilera informalean eztabaidatuko dute ostegunean, Europako Kontseiluko presidente Charles Michelek baieztatu duenez, Ukrainako agintari Volodimir Zelenskirekin telefonoz mintzatu ondoren. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210470/gizonezko-bat-atxilotu-dute-gasteizen-bikotekidea-abortatzera-behartzea-leporatuta.htm | Gizartea | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekidea abortatzera behartzea leporatuta | Larunbatean eraman zuten atxilo gizona, Salburua auzoko etxebizitza batean. Abortua izan duen emakumezkoa adingabea da, eta ospitalera eraman behar izan dute, arta hartzeko. | Gizonezko bat atxilotu dute Gasteizen, bikotekidea abortatzera behartzea leporatuta. Larunbatean eraman zuten atxilo gizona, Salburua auzoko etxebizitza batean. Abortua izan duen emakumezkoa adingabea da, eta ospitalera eraman behar izan dute, arta hartzeko. | Ertzaintzak 21 gizonezko bat atxilotu du Gasteizko Salburua auzoan, bikotekideari abortarazi izana egotzita. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak emandako informazioaren arabera, joan den larunbateko 21:00 aldera Ertzaintzak abisu bat jaso zuen, esanez haurdun zen emakume gazte batek umea galdu zuela etxebizitza batean. Ertzaintza bertaratu egin zen, jasotako informazio hura egiazkoa zela baieztatu zuten osasun zerbitzuek, eta ospitalera eraman zuten emakumezkoa. Adingabea da, Segurtasun Sailak zehaztu duenez.
Emakumearen bikotekidea, 21 urteko gizonezkoa ere han zen; poliziek atxilo eraman zuten handik gutxira. Emakumeen kontrako indarkeria delitua leporatu diote, emakumea abortatzera behartu duelakoan. Gainera, abortua izan zuen emakumeren barrenean zen fetua ere aurkitu zuen Ertzaintzak etxebizitzan. Lau hilabete ingurukoa zen. Auzitegi Medikuntzako Euskal Institutura eraman zuten, aztertzeko. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210471/jagoba-arrasate-osasunako-entrenatzaile-izango-da-beste-bi-urtez.htm | Kirola | Jagoba Arrasate Osasunako entrenatzaile izango da beste bi urtez | 2024. urtera arte sinatu du kontratuaren luzapena. Albistearen berri emateko, pankarta erraldoi bat jarri dute Iruñeko Karlos III.a etorbidean. | Jagoba Arrasate Osasunako entrenatzaile izango da beste bi urtez. 2024. urtera arte sinatu du kontratuaren luzapena. Albistearen berri emateko, pankarta erraldoi bat jarri dute Iruñeko Karlos III.a etorbidean. | Jagoba Arrasate Osasunako entrenatzaile izango da gutxienez beste bi urtez: 2024. urtera arte sinatu du Osasunarekin, eta taldeak ozenki eta bisualki plazaratu du kontratuaren luzapena. Albistearekin batera esnatu da Iruñea; izan ere, kontratuaren luzapenaren berri ematen duen pankarta erraldoi eta koloretsu bat ipini dute Karlos III.aren etorbidean. «Jagoba, 2024. Berritua!», dio mezuak.
Duela ia urtebete egin zion elkarrizketa BERRIAk, iazko martxoan. Hain justu ere, Osasunan zuen etorkizunaz galdetu zion kazetariak, eta Iruñean «oso pozik» eta «gustura» zegoela adierazi zuen entrenatzaileak: «Esan dezakedana da oso pozik bizi naizela Iruñean, eta oso gustura lan egiten dudala Osasunan. Beste urte baterako kontratua daukat, eta beteko dut, dena ondo badoa. Hemen urte askoan banago, ona izango da Osasunarentzat eta niretzat. Baina futbolak, eta are gehiago orain, erakusten digu ezin dela planik egin epe luzera begira».
2018. urtean sinatu zuen lehenengoz Osasunako entrenatzaile izateko hitzarmena. Zurrumurruak baziren lehenago ere, eta, azkenean, 2018ko ekainean baieztatu ziren. Hori baino lehenago, Numantziaren aulkian izan zen hiru denboralditan, eta horrek ireki zizkion Taxoareko ateak. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210472/gasa-markak-hausten-ari-da-eta-petrolioa-2008koetara-hurbiltzen.htm | Ekonomia | Gasa markak hausten ari da, eta petrolioa 2008koetara hurbiltzen | Errusiari petrolioa eta gasa erosteari uzteko aukera aztertzen ari da Europako Batasuna. Baltikoak eta Polonia egiten ari dira, baina Alemaniak zalantza handiagoak ditu. | Gasa markak hausten ari da, eta petrolioa 2008koetara hurbiltzen. Errusiari petrolioa eta gasa erosteari uzteko aukera aztertzen ari da Europako Batasuna. Baltikoak eta Polonia egiten ari dira, baina Alemaniak zalantza handiagoak ditu. | Ukrainako gerrak energia are garestiago baten aroa hasiko zuela iragarri zuten guztiak bete-betean asmatzen ari dira. Gasak eta, ondorioz, argindarrak inoizko preziorik handiena markatu dute, eta petrolioak gero eta gertuago du 2008ko maiatzean jotako goia, 142 eurorena. Gaur oso hurbil izan zuen, une batzuetan Brent upela 139 dolarrean ere salerosi zelako, baina geroago igoera apaldu egin zen, eta iluntzean 125 dolarrean kotizatzen zen.
Neurri handi batean, Antony Blinken AEBetako Estatu idazkariaren adierazpen batek ekarri zituen nerbioak energiaren merkatuetara. Atzo, ziurtatu zuen aztertzen ari direla Errusiako petrolioaren esportazioa debekatzea. Europako Batasunean ere, horren aldeko presio gehien egiten dute Errusia gertu duten herrialdeek, hala nola Baltikokoek, Poloniak eta Eskandinaviakoek.
Jarrera zuhurragoa du Alemaniak, Errusiarekin dituen harreman komertzial handien ondorioz. Horrela, Olaf Scholz Alemaniako kantzilerrak gogorarazi du EBk menpekotasun handia duela Errusiaren hidrokarburoekiko, eta hori ezin daitekeela «egun batetik bestera» konpondu. «Horregatik erabaki zentzuduna da energia kontuetan enpresen harremanak ez aldatzea».
Eztabaidak eztabaida, dagoeneko jaitsi dira Errusiako petrolioaren erosketak, nahiz eta Brent upela baino prezio apalagoan saldu. Financial Times egunkariak argitaratu du dozenaka petroliontzi errusiar itsasoan daudela, baina ez dagoela argi haien kargamendurako eroslea izango ote duten.
Gasolina, inoizko garestien
Mendebaldeko petrolio konpainiarik handienek iragarri dute Errusian duten negozioa saltzen saiatuko direla eta ez dutela inbertsio gehiago egingo. Atzo arratsaldean, Frantziako Total Energiesek jakinarazi zuen Errusian petrolioa erosteari utzi diola. Ukrainaren inbasioaren aurretik, Errusiak 7,8 milioi petrolio upel esportatzen zituen egunean, hau da, munduko petrolioaren %8. Standard & Poor's-en arabera, petrolio horren erdia doa NATOko herrialdeetara, Europakoetara neurri handi batean. Petrolioaren garestitzea antzematen da mundu osoko gasolina zerbitzuguneetan ere. Hego Eiskal Herrian,gasolioa 1,60 euroan salerosten da zerbitzugune gehienetan, eta gasolinak aise gainditu du 1,70eko marka. Ipar Euskal Herrian, berriz, ohikoena bi euroren inguruko erregaia da ohikoena, nahiz etabaden hortik beherakoa supermerkatuetan.
Ikusi gehiago:>> Analisia. Iker Aranburu: Moskuren setioa ere hasi da
Halaber garestitzen ari da gasa, eta Bruno Le Maire Frantziako Ekonomia ministroak aitortu du EBk Errusiako gasa erosteari uztea «mahai gainean dagoen aukera bat» dela. Horretarako, ordea, EBko kide guztien onespena beharko litzateke, eta ez da erraza lortzea, herrialde batzuk gas guztia lortzen baitute bide horretatik. Negua bukatzen ari denez, eta horrekin batera gas gehien erabiltzen den garaia, kezka nagusia ez da hurrengo hilabeteetarako kontsumoa ziurtatzea, baizik eta datorren negurako biltegiak bete ahal izatea.
Goizean, Herbehereetako erreferentziazko merkatua zabaldu denean 200 dolarretik 347 dolarrera egin du salto. Egunak aurrera egin ahala baretu zen merkatua, eta iluntzean 215 dolarrean kotizatzen ari da. Duela urtebete, hamasei dolarrean zegoen.
Gasa, iparraldera
Oraingoz, Errusiako gasaren fluxua ez da eten Mendebalderako bidean, ezta Ukraina zeharkatzen duten gasbideetatik ere. Gas horren esportatzaileak, Gazpromek, atzo berriro esan zuen ez duela iturria itxiko. Errusiak hari esker lortzen duen diruaren behar handia du, batez ere orain.
EBk bere gas beharren ia %40 lortzen du Errusiatik. Azken asteetan beste aukera batzuen bila ari da, eta gas natural likidotu (GNL) gehiago ekartzen ari da AEBetatik, Aljeriatik eta Qatarretik. Bilboko portuan dagoenez GNL hori berriro gas egiteko plantetako bat, ezohiko zerbait gertatzekoa da: Euskadour gasbidean eta Zuberoa eta Nafarroa zeharkatzen dituenean fluxua iparralderakoa izatea, eta ez hegoalderakoa.
Ikusi gehiago: «Prezioak nahi eta nahi ez igoko dira» |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210473/euskal-herrira-bidean-dira-26-ukrainar-iheslari.htm | Mundua | Euskal Herrira bidean dira 26 ukrainar iheslari | Kosice hirian jaso dituzte, Eslovakian, Nergroup enpresa taldeko boluntarioek. Haietatik zazpi umeak dira. Euskal Herrian, hutsik dauden etxe eta logeletan egokituko dira. Bidaiaren berri ematen ari da Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna. | Euskal Herrira bidean dira 26 ukrainar iheslari. Kosice hirian jaso dituzte, Eslovakian, Nergroup enpresa taldeko boluntarioek. Haietatik zazpi umeak dira. Euskal Herrian, hutsik dauden etxe eta logeletan egokituko dira. Bidaiaren berri ematen ari da Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna. | Joan den ostiralean abiatu ziren Eslovakiara, eta, hiru egun errepidean igaro ondoren, finkatutako helburutik gertuago daude Nergroup enpresa elkartearen egitasmoan parte hartu duten boluntarioak: 27 ukrainar iheslari ekarri nahi zituzten Euskal Herrira, eta dagoeneko ezagutu dituzte aurrez aurre. Kosice hirian elkartu dira goizean goiz, Eslovakian: azkenean 26 ukrainar izango dira; horietako zazpi umeak, eta hiru zakur eta katu bat ere ekarriko dituzte. Boluntarioetako bat da Idurre Lazkano BERRIAko Edizio arduraduna, eta bidaiaren berri ematen ari da sare sozialen bitartez.
Musuak, malkoak, irribarreak... Denetarik izan da furgonetetan sartzean. Gerratik alde egin duten iheslariak soilik ez, egitasmoan parte hartu duten boluntarioak eta gidariak ere hunkiturik mintzatu dira: «Hasi gara emozioekin: haur txikiak, banandu egingo diren familiak... Buelta egiteko gogoz gaude, eta dena ondo atera dadin nahi dugu», adierazi du Pablo Beristain gidariak. Barruak mugituta hitz egin du Jose Ignazio Amondarain gidariak ere. Giro ona sortzen saiatu da iritsi eta berehala: «Hementxe naiz, Natasha, Leo, Victoria eta Yanarekin hitz egiten, gustura».
Euskal Herrira bidean, elurretan egin dituzte lehen kilometroak. Bidaia luze eta nekeza dute aurretik, eta, sabela bete eta indarra hartzeko, lehen geldialdi bat ere egin dute. Euskal Herrira iritsitakoan, hutsik dauden eta hainbat boluntariok egitasmoaren antolatzaileen eskuetan jarri dituzten etxe eta logeletan egokituko dira 26 iheslariak. Antolatzaileen esanetan, «dei pila bat» jaso dituzte ukrainarrei logela zein etxeak eskaintzeko. Hala ere, bestelako laguntza ere beharko dutela nabarmendu dute; erakundeena, esaterako.
Ikusi gehiago: Furgonetak heldu dira Eslovakiara, eta deskargatu dute laguntza
Ukraina eta Eslovakia arteko mugara joan dira laguntza eskaintzera, Ukraina eta Polonia artekoan iheslari asko bai, baina gobernuz kanpoko erakunde asko ere badaudelako, eta laguntza saretuago dagoelako. «Eslovakiara ere ukrainar asko joaten ari dira, eta laguntza behar dute», adierazi du Atzio Orexa Nergroupeko Gizartearekiko Konpromisoko koordinatzaileak.
Bera da laguntza egitasmoaren arduradunetako bat, eta nabarmendu du ukrainarrei laguntzeko ekinbide hau ez dela ekintza bakana Nergroupentzat: elkarteko enpresek 11 urte daramatzate irabazien %5 elkartasun eta gizarte proiektuetarako baliatzen, eta langileek lanerako denboraren %2 eskaintzen diete. NegoBide Circulo Empresarialen laguntza izan dute.
Ikusi gehiago: Ukrainarrak hartzeko etxebizitza erabilgarriak behar direla azaldu du Jaurlaritzak |
2022-3-8 | https://www.berria.eus/albisteak/210474/gerrak-ez-du-emakume-aurpegirik.htm | Mundua | Gerrak ez du emakume aurpegirik | Gerrak ez du emakume aurpegirik. | Poloniako taxi gidari batek ez du txartelarekin ordaintzerik nahi. Dirua nahi du, nahiz eta bidaiaren hasieran argi geratu den zenbat ordaindu eta nola. 800 zloty izango dira guztira –160 euro inguru–, eta ia lau orduko bidaia. Iristean, ordea, temati jarri da, diruz ordaintzeko, eta azkenean halaxe egin dut, taupadak eztarrian ditudala. Hotelera sartu, eta hantxe lasaitu naiz. Etxean ere gerta zitekeen gauza bera, baina hain urrun egonda, eta bakarrik, beldur handia izan dut, zaurgarri sentitu naiz.
Bakarrik bidaiatzen duen emakumearentzat arriskuak bikoiztu egiten dira; are gehiago, hizkuntza arazo bat denean. Baina taxi gidariaz gain, hor egon dira Irina Matveitxuek, Chen Zoey, Pargma Bunko, Tania Korin, Oksana Dzham, Miroslava, Liana eta Irina Tocartxik, Kilia Plisiuk, Juliana Nazarenko, Ludmila Savenko eta Jana Khavevitx. Arriskuaren aurrean bakarrik, baina taldean sendo. Emakume ausartak, bizitzak halabeharrez gogortu dituenak, aurrera doazenak; gehienak gerratik ihesi, beste batzuk gerratik ihesi datozenei laguntzen. Haiekin partekatu ditut bizipenak, eta bihotzean eramango ditut etxera.
Polonian elkartu dira denak, Dorohusk, Chelm, Rzeszow, Medyka edota Przemyslen, Ukrainako mugan, baina ez euren borondatez. Gerrak harrapatu ditu egun batetik bestera. Gerrak bultzatu ditu alde egitera. Umeak hartu, eta auskalo non amaituko duten, euren senar, aita eta seme gazteak Ukrainan geratu diren bitartean. Halabeharrez horiek ere, Ukrainako Gobernuak ezarritako gerra legeak aginduta. Ukrainatik irtetea debekatu dieten gizonak ere eskubiderik gabe daude.
Agintariak –gizonak gehienak– gerra jokoetan dabiltzan bitartean, errusiarrak nahiz ukrainarrak, emakumeok exodora eta pobreziara kondenatuta daude. Orain badituzte herritarren beroa, jatekoa eta goxokiak sufrimendua leuntzeko, baina egunak aurrera doaz, eta bi eguneko kontua izango zela uste zutenak dagoeneko beldur dira etxera itzuliko ez direlako. Kezka dute zer gertatuko ote zaien fokuak itzaltzen direnean.
«Gerrak ez du emakume aurpegirik». Svetlana Aleksievitxena da liburua, lagun min batek gogorarazi didanez. Hauxe dio liburuaren kontrazalean: «Gerra imajinatzean, gizonezko soldaduak datozkigu berehala gogora, baina ia milioi bat izan ziren II. Mundu Gerran parte hartu zuten emakume sobietarrak: mediku eta erizainak, frankotiratzaileak, tanke-gidariak, gerrillari partisanoak... 1984an argitaratu zen liburu hau lehenengoz, Gorbatxoven garaiko Perestroikaren irekidurari esker, baina hainbat zati zentsurak eta autozentsurak estali edo moldatu zituzten. 2002an berridatzi zuen Aleksievitxek bere lana, lehenago ezabatutako pasarteak sartuz, eta are nabarmenago geratu ziren horrela bai gerraren krudelkeria, bai hura nozitu zuten emakume guztien handitasuna». Ez dakigu zenbat emakume geratu diren Ukrainan. Handitasun horren berri ez dago Ukrainatik iristen diren lekukoengan oraingoz, baina denborak erakutsiko du haiek ere badirela, eta handik kanpo, edonon. Emakumeon handitasunak ez du neurririk.
Ez naiz ni inoiz gerra batetik horren gertu egon, nahiz eta badakidan, etxekoen bidez, nola sufritu zuten 36ko gerran; zer ondorio dauzkan oraindik ere gure herrian. Eta, zoritxarrez, gerra askoren berri dugu egunero, Ukrainakoak bezala hunkitzen ez bagaitu ere. Esan, bestela, Yemenen daudenei, adibidez. Eta tristuraren eta amorruaren arteko sentsazioa etengabekoa da. Nola egiten ditugun batzuk gaizto, eta beste batzuk zintzo. Nola iheslari batzuek gehiago balio duten beste batzuek baino.
Eta gerra hau. Aspaldian hasitako gerra, baina astebetean gaiztotu dena. Kontua ez da Vladimir Putin zuritzea, noski, baina ezta NATO babestea ere, ezta Volodimir Zelenski bera, eta hark dituen bizkartzain ultrak. Interesen gerraren erdian herritarrak daude, babesik gabe eta noraezean. Eta bidean, beti bezala, emakumeak dira zapalkuntza gehien pairatzen dutenak, boterekeriaren biktimarik handienak.
Gure etxean gerra ate joka daukagulako eskuak burura eraman ditugu, baina Ukrainatik kanpo gure Europara iritsiko balitz, ez genuke aukerarik izango zer egin erabakitzeko. Horretarako daude Europako Batasuna, NATO, AEBak, Errusia eta Txina. Eta nik emakume bat izaten jarraituko dut, erabakitzeko eskubiderik gabe, eta berdin zuk, horrek eta hark.
Egunotan sufrimendua izan dut aldean, elkartasuna ere bai, baina baita ezagutu ditudan emakume paregabeen beldurra ere. Zer gertatuko zaie hemendik aurrera? Ni, gaur, taxi bat hartu, eta Lublinera joango naiz Rzeszowtik. Bihar hartuko ditut hegazkinak Loiura iristeko, eta, zorte pixka batekin, nire esperientzia txar bakarra taxilariarena izango da.
Zorterik onena desio dizuet Polonian bidelagun izan zaituztedan emakume guztiei. | |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210475/ukrainarrak-hartzeko-etxebizitza-erabilgarriak-behar-direla-azaldu-du-jaurlaritzak.htm | Gizartea | Ukrainarrak hartzeko etxebizitza erabilgarriak behar direla azaldu du Jaurlaritzak | Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako idazkari nagusiak adierazi duenez, Ukrainatik datozen errefuxiatuak hartzeko «baliabideen mapa» lantzen ari da Jaurlaritza. | Ukrainarrak hartzeko etxebizitza erabilgarriak behar direla azaldu du Jaurlaritzak. Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako idazkari nagusiak adierazi duenez, Ukrainatik datozen errefuxiatuak hartzeko «baliabideen mapa» lantzen ari da Jaurlaritza. | Ukrainatik milioi eta erdi lagunek egin dute ihesi dagoeneko, eta horietako batzuk Euskal Herrira etorriko dira edo jada iritsi dira. Gerra hasi zenetik euskaldunek elkartasuna adierazi diete errefuxiatuei. Eusko Jaurlaritza hasia da errefuxiatuei harrera egiteko guztia prestatzen. Marian Elorza Eusko Jaurlaritzako Kanpo Harremanetarako idazkari nagusiak adierazi duenez, Ukrainatik datozen errefuxiatuak hartzeko «baliabideen mapa» lantzen ari da Jaurlaritza. Orain garrantzitsuena «errefuxiatuentzat bizitokia bilatzea» dela esan du.
Radio Euskadin egindako adierazpenetan, Elorzak azpimarratu du asteburuan zehar ukrainarrak «modu leunean» iritsi direla. Are, gehienbat, «harrera sozial eta familiarreko sare bat» duten pertsonekin etorri direla zehaztu du: «Gutxi izan dira sarerik gabe iritsi direnak, eta Euskal Herrian laguntzen zien familia bat zeukaten pertsonak izan dira orain arte iritsi diren gehienak».
Orain gehien behar dena ostatu erabilgarriak direla esan du Elorzak. Asteburuan, esaterako, laguntza eskaintzeko asmoz 1.700 familia ingururen mezuak jaso dituztela adierazi du. «Zati batek etxebizitza eskuragarriekin du zerikusia, eta beste batek, adingabeak hartzeko eskaintza egiten duten familiekin», zehaztu du. Eskaintza horiek guztiak Eusko Jaurlaritzak asteburu honetan horretarako prestatutako helbide elektronikoan jasotzen ari dira.
Bestalde, ohartarazi du Errusiaren aurka hartutako «aurrekaririk gabeko zigorrek Errusiako ekonomian ez ezik gainerako herrialdeetan ere eragina izango dutela».
Pablo Gonzalez euskal kazetariaren atxiloketari dagokionez, Elorzak esan du Eusko Jaurlaritza «harreman estuan» dagoela familiarekin eta Espainiako Gobernuarekin. «Varsoviako enbaxadarekin eta Ministerioarekin gestioak egin ditugu bere egoera ahalik eta lasterrena argitzeko eta dituen eskubideak zaintzeko», amaitu du.
Nafarroatik ere laguntza
Nafarroan ere Sos Ucrania izeneko klusterra osatu dute, gerran kaltetutako errefuxiatuei laguntza humanitarioa emateko. Ekinbidea Alas de Ucrania eta Berehynia elkarteetatik abiatu zuten. Bi elkarteekin batera, bat egin dute Nafarroako Erizainen Elkargoak eta Mugarik Gabeko Farmazialariek, besteak beste. Aldi berean, egitasmoak Iruñeko Udalaren, Foruzaingoaren, Guardia Zibilaren, Iruñeko Udaltzaingoaren eta Polizia Nazionalaren babesa du.
Berehynia elkarteko Yuriy Kvasnitskik prentsaurrekoan azaldu duenez, klusterraren helburua Nafarroako gizarteak Ukrainarako dohaintzak bideratzea da, materialak zein ekonomikoak. Horretarako, Guardia Zibilak Nafarroa osoan dituen 52 kuartelak eta Iruñeko udal merkatuak egokitu dira bilketa gune gisa. Nafarroako herritarrek botikinak, mantak, elikagaiak, latako janaria, lo zakuak, linternak, koltxonetak, ur berogailuak eta dirua eman dezakete, besteak beste. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210476/akordioa-egin-dute-bernedoko-altan-enpresan.htm | Ekonomia | Akordioa egin dute Bernedoko Altan enpresan | Orain arteko lan baldintzei eutsiko diete aurrerantzean ere, eta soldatak KPIaren arabera igoko zaizkie. Itun berria 2024ra arte egongo da indarrean. Gatazkak ehun egun baino gehiago iraun du. | Akordioa egin dute Bernedoko Altan enpresan. Orain arteko lan baldintzei eutsiko diete aurrerantzean ere, eta soldatak KPIaren arabera igoko zaizkie. Itun berria 2024ra arte egongo da indarrean. Gatazkak ehun egun baino gehiago iraun du. | Lan gatazka amaitu da Bernedoko Altan enpresan (Araba). Langileek ehun egun baino gehiago eman dituzte greban, baina eskatzen zutena lortuta, bihar itzuliko dira lanera. Iazko azaroan hasi zuten lanuztea, hitzarmena berritu eta soldatak KPIaren arabera eguneratu diezazkietela eskatzeko. Eta hala adostu dute enpresa batzordeak eta zuzendaritzak: orain arteko lan baldintzei eutsiko diete, eta enpresa hitzarmen berri batean jasoko dituzte gero. Akordioak 150 langileri baino gehiagori eragingo die; horietako gehienak emakumeak dira.
Atzo goizean sinatu zuten akordioa bi aldeek. Paperean jaso dutenaren arabera, langileen ordezkariek eta enpresak adostu dute 2017-2019ko enpresa itunak jasotzen zituen lan baldintza guztiei bere horretan eustea, baita soldatak KPIaren arabera igotzea ere. «Oso pozik gaude, aurreko enpresa itunean genituen eskubide guztiei eustea lortu baitugu», esan du Liliana Villamor enpresa batzordeko kideak (ELA).
2020 eta 2024 artean izango da indarrean itun berria, eta, horren ostean, Lan Ikuskaritzan enpresa hitzarmena erregistratzeko konpromisoa ere hitzartu dute. Modu horretan, ez die Espainiako Gobernuaren lan erreforma berriak eragingo, ez dutelako sektoreko Espainiako hitzarmena aplikatu beharko, Villamorrek gogorarazi duenez.
Izan ere, langileek behin eta berriz salatu dute zuzendaritzak «mehatxu» egin diela, akordiorik lortu ezean, Kimikaren sektoreko Espainiako lan hitzarmena aplikatzearekin. Orain dutenaren aldean, baldintza kaskarragoak dituen hitzarmena da, besteak beste, lan ordu gehiago jasotzen dituelako, gaixo baimenen osagarriak txikiagoak direlako, eta soldata igoerak ere apalagoak izango direlako.
Mendialdeko enpresarik handiena
Langileentzat, baina, ezinbestekoa da bereziki eskualdearen errealitateari erantzungo dion ituna izatea. Arabako Mendialdeko enpresarik handiena baita Altan, eta eskualdean behargin gehien dituen lantegia. Gaur egun, 150 langile inguru ditu, eta gehien-gehienak inguruko herrietan bizi diren andreak dira: hamarretik zazpi inguru.
Farmazia industriaren sektorean dihardu enpresak, botiken produkzioan. 1991. urtean sortu zuten, hainbat erakunderen kapital publikoarekin —Biomendi izena zuen orduan—, baina Altan Pharma taldeak erosi zuen gero, eta iazko ekainetik Frantziako Ethypharm funtsaren esku dago taldea. Osakidetza da haren bezeroetako bat, eta grebak zuzenean eragin dio hari ere.
«Borroka eredugarria»
2019an iraungi zen orain arte indarrean egon den ituna, eta hitzarmen berri bat adostu nahian aritu dira ordutik. Jabe berriarekin, ordea, blokeatu egin ziren negoziazioak, eta langileek protestak hasi zituzten. Lanuzte solteak egin zituzten hasiera batean, baina zuzendaritzaren «jarrera zurruna» ikusita, grebara jotzea erabaki zuten iazko azaroan.
Elkarretaratze eta manifestazio ugari egin dituzte orduz geroztik, nola eskualdean, hala Gasteizen. Enpresa batzordearen hitzetan, «borroka sindikal eredugarria» izan da, eta horri esker lortu dute beren eskaera guztiak aintzat hartzea. «Ahalik eta ate gehien» jo dituztela nabarmendu dute, «eskubideak eta erosteko ahalmena ez galtzeko».
Besteak beste, Gasteizko legebiltzarrean izan ziren lan gatazkaren berri ematen, eta erakunde publikoen bitartekaritza eskatu zuten bertan.
Bada, langileek eskerrak eman dizkiete gatazkan inplikatu eta babesa eskaini dieten eragile eta norbanako guztiei, eta pozik agertu dira grebak iraun bitartean erakutsi duten «batasunagatik». |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210477/eraso-homofobo-bat-egin-diote-adingabe-bati-getxon.htm | Gizartea | Eraso homofobo bat egin diote adingabe bati Getxon | Biktimak udaltzainengana jo zuen erasoa salatzera | Eraso homofobo bat egin diote adingabe bati Getxon. Biktimak udaltzainengana jo zuen erasoa salatzera | Algortan izan zen erasoa, larunbateko goizaldeko ordu bietan. Inauteriak ospatzen ari ziren herrian, eta, lekukoen arabera, ustezko erasotzaileak sua eskatu zion adingabeari, San Nikolas plazan. Hark ezetz erantzutean, ukabilkada bat eman zion erasotzaileak, eta marikoi deitu.
Biktimak hematoma bat dauka begian, ebaki bat masailean, eta hainbat ubeldura gorputzean, ukabilkadaren ondorioz lurrera jausi zelako. Auzoan zeuden udaltzainengana jo zuen biktimak lagun batekin erasoa salatzera. |
2022-3-7 | https://www.berria.eus/albisteak/210478/apirilaren-7an-bozkatuko-dute-hezkuntza-ituna-eusko-legebiltzarrean.htm | Gizartea | Apirilaren 7an bozkatuko dute hezkuntza ituna Eusko Legebiltzarrean | Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza lantaldeak prozedura eta egutegia zehaztu ditu: martxoaren 18an zuzenketak bozkatuko dituzte, testu berria 28an onartuko dute batzordean, eta apirilaren 7an osoko bilkuran. Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak protesta egin du legebiltzarraren atarian. EH BIlduk uste du hezkuntza ituna «fase erabakigarrian» sartu dela, eta talde negoziatzaile bat izendatu du. | Apirilaren 7an bozkatuko dute hezkuntza ituna Eusko Legebiltzarrean. Eusko Legebiltzarreko Hezkuntza lantaldeak prozedura eta egutegia zehaztu ditu: martxoaren 18an zuzenketak bozkatuko dituzte, testu berria 28an onartuko dute batzordean, eta apirilaren 7an osoko bilkuran. Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak protesta egin du legebiltzarraren atarian. EH BIlduk uste du hezkuntza ituna «fase erabakigarrian» sartu dela, eta talde negoziatzaile bat izendatu du. | Hezkuntza ituna eztabaidatzen ari den Eusko Legebiltzarreko lantaldeak bilera egin du gaur goizean, eta talde guztiek aho batez zehaztu dituzte zein prozedura eta egutegiri jarraituko dion hezkuntza lege berrirako oinarrien tramitazioak. Martxoaren 18an izango dute hurrengo topaketa: egun horretan taldeen zuzenketak bozkatuko dituzte. Ordura arte, hamabost eguneko negoziazio prozesua abiatuko dute taldeek, hezkuntza itunaren inguruko akordioak zabaldu asmoz. Taldeen arteko negoziazioetan hezkuntza eragileen ekarpenak bere egiteko aukera ere izango dute. Martxoaren 28an berriro bilduko da Hezkuntza Batzordea, eta orduan onartuko dute hezkuntza itunerako behin betiko testua. Testu hori osoko bilkuran onetsi beharko dute gero: apirilaren 7an egingo dute osoko bilkura hori, eta bertan onartuko dute hezkuntza itunaren testu definitiboa. Behin osoko bilkurak dokumentua onartuta, Eusko Jaurlaritzari egokituko zaio –dokumentu hori oinarri hartuta– hezkuntza lege berriaren proiektua idaztea. Lege proiektu hori Eusko Legebiltzarrak bozkatu beharko du ondoren. Lantaldearen bilera amaituta, Elkarrekin Podemos-IUk deitoratu egin du taldeak egindako proposamen bat atzera bota dutela. Zehazki, koalizioak eskatzen zuen ponentziak aldez aurreko akordio bat egitea, azken testua adierazpenetik harago joan zedin. «Hezkuntza publikoaren alde gaudela esan dezakegu, baina konpromiso zehatzik gabe ezerezean geratzen da». Hala, EP-IUk proposatu du dokumentuan hainbat konpromiso programatiko sartzea, neurri zehatz eta ebaluagarriekin. EAJ, PP+C´s eta Vox aurka agertu dira, eta EH Bildu, alde. Eusko Legebiltzarreko lantaldea bilduta egon den bitartean, Euskal Eskola Publikoaz Harro topaguneak elkarretaratzea egin du legebiltzarreko atarian. Lehenengo zirriborroarekin kritiko agertu dira, sare publikoa eta itunpekoa bermatzen dituen sistema betikotzen duela iritzita. Zuzenketen epea ostiralean amaitu zen Joan den ostiralean amaitu zen hezkuntza eragileek eta alderdi politikoek Eusko Legebiltzarreko hezkuntza itunerako dokumentuari zuzenketak aurkezteko epea. EAJk eta PSEk batez ere euskarari eta euskal kulturari lotutako puntuetan eta hezkuntza publikoari zegozkionetan proposatu dituzte aldaketak. EH Bilduk, euskara ardatz izatean eta eskola publikoaren garrantzian. Elkarrekin Podemos-IUk, berriz, sare publikoa sistemaren erdigunean jartzera bideratu ditu zuzenketa gehienak. Hain justu ere, Miren Gorrotxategi Elkarrekin Podemos-IUko bozeramailea gaur elkarrizketatu dute Euskadi Irratian, eta hark esan du koalizioak hezkuntzari buruzko akordioan egon nahiko lukeela, era horretan eskola publikoa bermatuta eta segregazioaren kontrako ituna gauzatuko litzatekeelako. EAJk eta PSE-EEk aurkeztutako testua «anbiguetate handiko» dela salatu du; zehazki, eskola publikoaren presentzia alde semantikotik handia dela iritzi dio, baina ez duela neurri zehatzik jasotzen. EH Bilduren talde negoziatzailea Bestalde, EH Bilduren Mahai Politikoak talde negoziatzaile bat izendatu du hezkuntza hitzarmenari buruzko elkarrizketez arduratzeko. Pello Otxandiano EH Bilduren programa arduradunak, Maddalen Iriarte legebiltzar taldeko eledunak eta Ikoitz Arrese legebiltzarkideak osatuko dute talde hori. Otxandianok berak eguerdian eskaini duen agerraldian azpimarratu du datozen bi asteetan hezkuntza itunaren negoziazioak «fase erabakigarrian» sartuko direla, eta koalizioak «erantzukizunez» jokatuko duela. Adierazi duenez, hezkuntza itunak hiru oinarri izan beharko lituzke ezinbestean: programaren garapena, segregazioaren aurkako ituna eta beherakada demografikoa kontuan hartuko duen eskola planifikazioa. Otxandianoren iritziz, hezkuntza sistema «kolapso» baten atarian egon daiteke, eta «egiturazko eraldaketak» behar ditu. Uste du ezinbestekoa dela «hitzarmen sendo» bat lortzea, eta dei egin die gainerako taldeei erantzukizunez joka dezaten. EH Bilduk ez ezik, EAJk, PSE-EEk eta Elkarrekin Podemos-IUk ere egon beharko lukete akordioan, Otxandianoren ustez. «Gure esku dagoen guztia egingo dugu herri akordio bat lortzeko», azpimarratu du. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.